ประวัติจังหวัดลำปาง

ประวตั จิ ังหวดั ลำปำง จงั หวดั ลำปำง เป็ นจงั หวดั ท่ีมีอำยุเก่ำแก่ไม่น้อยกว่ำ 1,300 ปี มีช่ือเรียกขำนกนั หลำยช่ือ ซ่ึงปรำกฏ หลกั ฐำนตำมตำนำนต่ำง ๆ รวม 11 ชื่อ ไดแ้ ก่ กุกกุฏนคร ลมั ภกบั ปะนคร ศรีนครชยั นครเวียงคอกววั เวยี ง ดิน เขลำงคน์ คร นครลำปำงคำเขลำงค์ อำลมั ภำงค์ เมืองลคร และเมืองนครลำปำง จำกกำรท่ีเรียกขำนกนั วำ่ “ กกุ กฏุ นคร ” แปลวำ่ เมืองไก่ ดงั น้นั ตรำประจำจงั หวดั ลำปำง คือ “ ไก่ขำว ” จงั หวดั ลำปำง สร้ำงเม่ือ พ.ศ.1223 จำกหนงั สือพงศำวดำรโยนกกล่ำวว่ำ “ สุพรหมฤำษี ” สร้ำงเมือง เพื่อให้ เจำ้ อนนั ตยศ โอรสพระนำงจำมเทวี ครองคู่กบั เมืองหริภุญชยั (ลำพนู ) ให้ช่ือเมืองวำ่ “ นครเขลำงค์ ” ตอ่ มำเปล่ียนเป็น “ นครอมั ภำงค์ ” และเปล่ียนชื่อเป็น “ นครลำปำง ” ในภำยหลงั ในสมยั โยนกเชียงแสน นครลำปำงเคยตกอยภู่ ำยใตอ้ ำนำจของขอม เคยเป็ นเมืองประเทศรำชของพม่ำ และเมืองเชียงใหม่ ในสมยั พระเจำ้ กรุงธนบุรี “ เจำ้ ทิพยช์ ำ้ ง ” สำมำรถขบั ไล่พวกพม่ำออกจำกเมืองลำปำงได้ สำเร็จ จึงไดร้ ับกำรสถำปนำเป็น “ พระยำสุวลือไชยสงครำม ” ข้ึนครองนครลำปำงในปี พ.ศ.2279 ในปี พ.ศ.2307 “ เจำ้ แกว้ ฟ้ ำ ” พระโอรสของเจำ้ ทิพยช์ ำ้ งไดข้ ้ึนครองนครลำปำง และเป็ นตน้ ตระกูล ณ ลำปำง ณ ลำพูน รวมท้งั ณ เชียงใหม่ ในเวลำต่อมำ และมี “ เจำ้ บุญวำทยว์ งศม์ ำนิต ” เป็ นผคู้ รองนครลำปำง องคส์ ุดทำ้ ย จงั หวดั ลำปำงไดป้ ระกำศจดั ต้งั เป็นจงั หวดั ในปี พ.ศ.2435 (สมยั รัชกำลที่ 5) โดยข้ึนอยกู่ บั มณฑลพำยบั สมยั หน่ึง (พ.ศ.2443) ต่อมำแยกเป็ นมณฑลมหำรำษฎร์ ในปี พ.ศ.2458 ซ่ึงในเวลำต่อมำไดม้ ีประกำศยกเลิก มณฑลทว่ั รำชอำณำจกั ร ลำปำงจึงมีฐำนะเป็ น “ จงั หวดั ลำปำง ” ตำมพระรำชบญั ญตั ิระเบียบบริหำรรำชกำร อำณำจกั รสยำม พ.ศ.2476