E-book เรื่องสินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของ

หนว่ ยท่ี 2 สนิ ทรัพย์ หน้สี นิ สว่ นของ เจา้ ของ และสมการบญั ชี พชั รี ชนะเทพ

หน่วยท่ี 2 สนิ ทรพั ย์ หนีส้ ิน ส่วนของเจ้าของและสมการบญั ชี รายการทางบัญชี 1. สินทรัพย์ (Assets) หมายถึง ทรพั ยากรที่อยใู่ นความควบคุมของกิจการ เป็นผลของเหตกุ ารณ์ ในอดีต ซ่ึงคาดว่าจะไดร้ ับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต ซ่งึ แบ่งออกเป็น 2 ประเภทคอื 1.1 สินทรัพย์หมุนเวียน (Current Assets) หมายถึงสินทรัพย์ท่ีกิจการมีไว้ในการหมุนเวียน ของเงนิ ทุนปกติ สนิ ทรัพย์จะจดั เปน็ สนิ ทรัพยห์ มุนเวียนเมอ่ื - สินทรัพย์น้ันเปน็ เงินสดซ่งึ ไม่มขี ้อจากัดในการใช้ - กิจการมวี ัตถปุ ระสงคห์ ลกั ทจี่ ะถือสินทรัพย์ไวเ้ พ่ือการคา้ หรือถอื ไว้ในระยะสนั้ - กจิ การคาดวา่ จะไดร้ บั ประโยชนจ์ ากสนิ ทรัพยน์ น้ั ตัวอย่างรายการของสินทรัพย์หมุนเวียน ได้แก่ เงินสด, เงินลงทุนระยะส้ัน (เช่น หุ้นสามัญ, หุ้น บรุ ิมสิทธ)ิ , ลูกหนี้การค้า, สนิ คา้ คงเหลอื , ค่าใชจ้ า่ ยจา่ ยลว่ งหน้า, ตั๋วเงนิ รับ 1.2 สนิ ทรัพย์ไม่หมนุ เวียน (Non – Current Assets) เปน็ ทรพั ยากรทีก่ ิจการมไี วใ้ นครอบครอง ท่ีมีอายุให้ประโยชนเ์ ชิงเศรษฐกิจนานกว่า 1 รอบระยะเวลาการดาเนินงาน โดยแบง่ เป็นประเภทได้ คอื · สนิ ทรพั ยท์ ม่ี ตี วั ตน (Tangible Assets) · สินทรัพย์ทไ่ี ม่มตี วั ตน (Intangible Assets) ตัวอย่างรายการของสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน ได้แก่ เงินลงทุนระยะยาว , ท่ีดิน อาคาร และ อุปกรณ,์ สนิ ทรัพย์ไมม่ ตี ัวตน 2. หนส้ี ิน (Liability) หมายถงึ เปน็ ภาระผูกพันในปัจจุบันของกิจการโดยจะเป็นผลของเหตุการณ์ใน อดตี ซ่งึ จะทาให้กิจการเสยี ทรพั ยใ์ นอนาคต โดยการจ่ายคืนภาระผกู พนั น้นั รายการหนส้ี ินต้องมลี ักษณะดงั นี้ - เป็นภาระผกู พนั ในปจั จบุ ัน - เป็นผลของเหตุการณใ์ นอดตี - คาดว่าจะสูญเสียทรัพยากรที่มีประโยชนเ์ ชิงเศรษฐกิจในอนาคต หน้ีสินสามารถจาแนกได้เปน็ 2 ประเภทคอื 2.1 หนี้สินหมุนเวียน (Current Liability) หมายถึงหนส้ี ินทจ่ี ะถึงกาหนดชาระภายใน 12 เดือน นบั จากวนั ทใี่ นงบดลุ นอกจากน้ียงั รวมถงึ หนี้สนิ ระยะยาวทถ่ี ึงกาหนดชาระภายในหน่ึงปี ตัวอย่างของรายการท่ีจัดเป็นหนี้สินหมุนเวียน ได้แก่ เงินกู้ยืมจากธนาคารและเงนิ ก้ยู ืมอ่ืน, ส่วนของ หน้ีระยะยาวทถี่ ึงกาหนดชาระภายใน 1 ปี, เจ้าหนกี้ ารค้า และเจา้ หนอ้ี ่ืน, ภาษี และค่าใชจ้ ่ายค้างจา่ ย, เงนิ ปนั ผลคา้ งจ่าย, รายได้รอการตัดบัญชี, เงนิ รบั ล่วงหนา้ จากลูกคา้ , หน้สี ินโดยประมาณ 2.2 หน้ีสินไม่หมุนเวียน (Non - Current Liability) เป็นหน้ีสินท่ีไม่สามารถจัดอยู่ในประเภท ของหน้สี นิ หมนุ เวียนได้ และยังรวมถึงหน้สี นิ ที่ไมถ่ งึ กาหนดชาระภายใน 12 เดือนนับจากวันทีใ่ นงบดุล

ตวั อยา่ งของรายการที่จดั เปน็ หนส้ี ินไม่หมนุ เวียน ได้แก่ หุ้นกู้, ตั๋วเงินจ่าย, ภาษเี งนิ ได้รอ,การตดั บัญชี, หนสี้ ินตามสัญญาเช่า หนสี้ ินไมห่ มนุ เวยี นโดยทัว่ ไปจะเกดิ ได้ 3 รูปแบบ 1. การเกิดหนี้สินไมห่ มนุ เวียนจากการดาเนินงานตามปกตขิ องกจิ การ 2. การเกดิ หนี้สนิ ไม่หมุนเวยี นจากการจดั หาเงนิ 3. การเกิดหนี้สนิ ไมห่ มุนเวียนทเ่ี หตกุ ารณ์ดังกล่าวอาจมีโอกาสเกิดหรือไม่มีโอกาสก็ได้ (โดยขนึ้ อยูก่ ับ เหตุการณ์ในอนาคต) 3. ส่วนของเจ้าของ (Stockholder’s Equity) หมายถึงส่วนได้เสียคงเหลือในสินทรัพย์ของกิจการ หลักจากหักหน้ีสินท้ังส้ินออกแล้ว การแสดงรายละเอียดจะขึ้นอยู่กับประเภทของธุรกิจในหัวข้อของการ นาเสนองบดลุ เชน่ ทนุ เงินถอน ทนุ เรือนหนุ้ กาไรสะสม เปน็ ต้น 4. รายได้ (Revenue) หมายถึงการเพ่ิมขึ้นของประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในรอบระยะเวลาบัญชีในรูป ของกระแสเข้าหรือการเพิ่มขึ้นของสินทรัพย์ หรือการลดลงของหนี้สิน จะทาให้ส่วนของเจ้าของเพม่ิ ข้ัน แต่ไม่ รวมเงนิ ทุนท่ไี ดร้ บั จากเจา้ ของ ใชเ้ กณฑ์การพิจารณาดังนี้ 1. ประโยชน์เชิงเศรษฐกจิ เพ่มิ ข้ึน 2. กระแสเขา้ หรือการเพิม่ คา่ ของสินทรัพย์ 3. การลดลงของหนี้สนิ 4. ส่งผลใหส้ ่วนของเจา้ ของเพมิ่ ข้นึ 5. ไมร่ วมเงนิ ลงทนุ ทีไ่ ด้รบั จากผูเ้ ป็นเจ้าของ 5. ค่าใช้จ่าย (Expense) หมายถึงการลดลงของประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในรอบระยะเวลาบัญชีในรูป ของกระแสออก หรือการลดลงของสินทรัพย์ หรอื การเพ่มิ ขึ้นของหน้ีสิน ซึ่งทาให้ส่วนของเจ้าของลดลง แต่จะ ไมร่ วมการแบง่ ปันสว่ นทนุ ใหก้ ับผู้เป็นเจ้าของ ใชเ้ กณฑ์การพิจารณาดังน้ี 1. การลดลงของประโยชนเ์ ชิงเศรษฐกิจ 2. กระแสออกหรอื การลดลงของสินทรพั ย์ 3. การเพม่ิ ขนึ้ ของหน้ีสิน 4. ส่งผลใหส้ ่วนของเจ้าของลดลง 5. ไม่รวมการแบ่งปนั สว่ นทใ่ี หก้ ับผูเ้ ปน็ เจ้าของ ค่าใช้จ่ายสามารถจาแนกเป็น ต้นทุนขาย หรือต้นทุนการให้บริการ, ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร, ค่าใชจ้ า่ ยอน่ื

ทุน หรือส่วนของเจา้ ของ การจดั ประเภทในบัญชที นุ จะแตกตา่ งกันตามประเภทของกิจการตา่ งๆ ดังนี้ 1. กิจการเจ้าของคนเดียว ในส่วนของเจ้าของกิจการ ประกอบด้วยผลรวมของเงินลงทุน เงิน ถอนทนุ ผลกาไรและขาดทนุ ในส่วนของเจา้ ของกจิ การในแตล่ ะปเี มอ่ื มกี าไรสุทธปิ ระจาปีจะแสดง ดังนี้ ส่วนของเจ้าของ 100,000 บาท กิจการ 10,000 110,000 ทุน-นายโดม (1 มกราคม 25x1) บวก กาไรสทุ ธปิ ี 25x1 แตถ่ า้ ในระหวา่ งปีเจ้าของกจิ การได้ถอนเงินสดหรอื สนิ ทรพั ยข์ องกจิ การไปใช้ส่วนตัว ซงึ่ ทาใหส้ ่วนของ เจา้ ของกิจการลดลง จะต้องนาไปหักในส่วนของเจา้ ของกจิ การ ดังนี้ ส่วนของเจา้ ของ 100,000 บาท กิจการ 10,000 20,000 110,000 ทนุ -นายโดม (1 มกราคม 25x1) 90,000 บวก กาไรสุทธิปี 25x1 หกั เงินถอนทนุ ถ้าในระหว่างปีเจ้าของได้นาเงินมาลงทุนเพมิ่ จะทาให้ส่วนของเจ้าของกิจการเพิ่มข้ึน ก็ต้องนามาหกั ในสว่ นของเจ้าของกจิ การ ดังน้ี สว่ นของเจา้ ของ 100,000 บาท กิจการ 10,000 30,000 140,000 ทนุ -นายโดม (1 มกราคม 25x1) 20,000 120,000 บวก กาไรสทุ ธปิ ี 25x1 เงนิ ลงทนุ เพม่ิ หกั เงินถอนทนุ

2. กิจการห้างหุ้นสว่ น สว่ นของเจา้ ของกิจการเปน็ ผลรวมของทนุ ของผู้เปน็ หุ้นส่วนทกุ คน ซงึ่ ทนุ ของผเู้ ป็นหุ้นสว่ นแตล่ ะคน ประกอบด้วยผลรวมของเงินลงทนุ เงินถอน และส่วนแบง่ ผลกาไรและขาดทุน ในการบันทกึ ในสว่ นของผูเ้ ป็นหุ้นสว่ นบันทกึ ได้ 2 วิธีคือ 1. วิธีทุนคงที่ จะบนั ทกึ เฉพาะรายการ การลงทุน การลดทุน และการลงทนุ เพมิ่ เท่านัน้ ฉะน้ันจะ มบี ัญชีที่เก่ยี วกบั บัญชที นุ 2 บัญชี คอื บัญชที นุ และบัญชกี ระแสทุน ห้นุ สว่ น การแสดงรายการจะเป็นดังนี้ บาท ส่วนของผเู้ ปน็ 55,000 40,000 50,000 ทุน- นายอรณุ 10,000 5,000 ทุน- นายแสวง 4,000 กระแสทนุ - นายอรุณ 1,000 กระแสทุน- นายแสวง 2. วธิ ที นุ ไมค่ งที่ ตามวธิ นี ี้ การบนั ทกึ บัญชีในบัญชที ุนจะบนั ทกึ ทุกรายการท่กี ระทบกระเทือนกับ ทุน การแสดงรายการจะเป็นดงั นี้ 44,000 บาท ส่วนของผู้เปน็ ห้นุ สว่ น 11,000 88,000 ทุน- นายอรุณ ทนุ - นายแสวง 3. กิจการบริษัทจากัด บริษัทจากัด มี 2 ประเภท คือ บริษัทเอกชน จากัด และบริษัทมหาชน จากัด ทุนของบริษัทเอกชน จากัดหรือบริษทั มหาชน จากัด เรียกว่า ส่วนของผู้ถือหุ้น ส่วนเงินที่ผู้ถือหนุ้ มาลง เรียกวา่ บัญชีทุนเรอื นหนุ้ กิจการในรปู บรษิ ทั ออกจาหน่ายห้นุ ในราคาตามมูลค่า หรือราคาสงู กวา่ มลู ค่าหนุ้ ใน กรณีบริษัทมหาชน จากัด อาจจาหน่ายหุ้นในราคาต่ากวา่ มูลค่าหุ้นด้วย ถ้าจาหน่ายหุ้นในราคาที่สูงกว่ามลู คา่ หนุ้ จะบนั ทกึ ไวใ้ นบัญชีส่วนเกนิ มลู คา่ ห้นุ และเมอ่ื บรษิ ทั มีกาไรหรอื ขาดทุนจะบันทึกไวใ้ นบัญชกี าไรสะสมหรือ ขาทุนสะสม กรณบี รษิ ทั มกี าไรมากกจ็ ะจ่ายผลตอบแทนกลับไปให้ผถู้ อื หนุ้ เรียกว่า เงนิ ปนั ผล หรอื นาไปตั้งเป็น สารองตา่ ง ๆ

การแสดงรายการสว่ นของผู้ถอื หุน้ เปน็ ดังนี้ 500,000 1,040,000 สว่ นของผถู้ ือหนุ้ 400,000 100,000 ทนุ เรอื นหุน้ -หุ้นบรุ ิมสทิ ธ์ิ 8% 40,000 ทุนเรือนหุ้น-หุ้นสามญั สว่ นเกนิ มูลค่าหุน้ สามัญ กาไรสะสม งบการเงนิ งบการเงิน คือ รายงานทางการเงินท่ีจัดทาข้ึนเพ่ือวัดผลการดาเนินงานของกิจการในช่วง ระยะเวลาหน่ึง งบการเงินท่สี าคัญประกอบดว้ ย 1) งบกาไรขาดทุน หมายถึงงบการเงินท่ีแสดงผลการดาเนินงานของกจิ การในช่วงเวลา ใดเวลาหนึ่ง โดยแสดงรายได้หักค่าใช้จ่าย แล้วอยู่ในรูปของกาไรหรือขาดทุน ถ้ารายได้มากกว่าค่าใช้จ่ายคือ กาไร ถา้ คา่ ใช้จ่ายมากกว่ารายไดค้ ือขาดทนุ 2) งบดุล หมายถึงงบการเงินท่ีแสดงฐานะของกิจการ ณ วันใดวันหนึ่ง โดยแสดง สินทรัพย์ท่ีกิจการเป็นจ้าของ แสดงหนี้สินท่ีกิจการต้องจ่ายชาระ และแสดงส่วนของเจ้าของท่ีกิจการเป็น เจา้ ของ รวมท้ังส่วนท่เี จา้ ของนามาลงทุน 3) งบแสดงการเปล่ียนแปลงในส่วนของผู้ถือหุ้น หมายถึงงบการเงินที่แสดงท้ังการ เปล่ยี นแปลงของผเู้ ปน็ เจ้าของ ถา้ เปน็ กิจการเจา้ ของคนเดียว จะประกอบดว้ ยบัญชที นุ และบญั ชีเงินถอน หาก เป็นกจิ การห้างห้นุ สว่ น จะประกอบดว้ ยบญั ชที นุ และบญั ชเี ดนิ สะพดั ของหนุ้ สว่ นแตล่ ะคน ถ้าเปน็ กจิ การบริษัท จากัด จะเรียกว่างบแสดงการเปลี่ยนแปลงในส่วนของผู้ถือหุ้น ส่วนของเจ้าของจะเปลี่ยนแปลงเมอื่ มีการเพ่มิ ทุน ถอนทุน กาไร ขาดทุน และแบ่งผลตอบแทนคืนแก่เจ้าของ และในทางปฏิบัติกิจการในรูปบรษิ ัทอาจจะมี งบกาไร (ขาดทนุ ) สะสมเพ่ือแสดงรายละเอยี ดของการเพมิ่ ข้ึนและลดลงในระหวา่ งปขี องกาไรสะสม 4) งบกระแสเงินสด หมายถึงงบการเงินที่แสดงการเคล่ือนไหวของเงินสดและรายการที่ เทียบเท่าเงินสดของกิจการในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง งบกระแสเงินสดจะแสดงเงินสดท่ีได้รบั และจ่ายออกไปท่ี เกดิ ขึน้ ตาม 3 กจิ กรรม คอื กจิ กรรมดาเนนิ งาน กจิ กรรมลงทุนและกจิ กรรมจัดหาเงนิ

ตอ่ ไปนเี้ ปน็ ตวั อย่างของงบการเงนิ ทงั้ 4 ชนิด ของกจิ การเจ้าของคนเดยี ว พทิ ักษก์ ารพมิ พ์ งบกาไรขาดทุน สาหรับงวด 1 เดือน สิน้ สดุ วันท่ี 30 เมษายน 25x1 รายไดบ้ รกิ าร 2,000 หนว่ ย : บาท หกั คา่ ใชจ้ ่ายดาเนินงาน 2,500 47,000 6,000 คา่ สาธารณูปโภค 9,000 19,500 ค่าใช้จา่ ยเบ็ดเตล็ด 27,500 ค่าเช่า เงินเดือน กาไรสทุ ธิ พิทักษก์ ารพิมพ์ งบแสดงการเปลีย่ นแปลงในส่วนของเจา้ ของ สาหรับงวด 1 เดอื น ส้นิ สดุ วันท่ี 30 เมษายน 25x1 หนว่ ย : บาท ทนุ - นายพิทกั ษ์ วันท่ี 1 เมษายน -0- บวก ลงทนุ 150,000 กาไรสุทธิ 27,500 177,500 รวม 177,500 หกั เงนิ ถอน 13,000 ทนุ - นายพทิ กั ษ์ วันท่ี 30 เมษายน 164,500

เงินสด พทิ กั ษ์การพิมพ์ หน่วย : บาท ลกู หน้กี ารคา้ งบดุล วัสดุบริการ 80,500 อปุ กรณ์สานักงาน ณ วนั ที่ 30 เมษายน 25x1 14,000 รวมสนิ ทรัพย์ สินทรัพย์ 16,000 70,000 เจา้ หนก้ี ารค้า หนีส้ ินและส่วนของเจา้ ของ 180,500 ทนุ - นายพิทกั ษ์ รวมหน้ีสินและส่วนของเจา้ ของ 16,000 164,500 180,500 พิทกั ษ์การพมิ พ์ งบดลุ สาหรบั งวด 1 เดือน สน้ิ สุด 30 เมษายน 25x1 กระแสเงนิ สดจากการดาเนินงาน 150,000 หน่วย : บาท เงนิ สดรบั จากรายได้ (13,000) เงนิ สดจา่ ยสาหรบั ค่าใชจ้ ่าย 33,000 เงนิ สดสทุ ธิจากการดาเนินงาน (19,500) 13,500 กระแสเงินสดจากกิจกรรมลงทนุ ซื้ออปุ กรณ์ (70,000) กระแสเงินสดจากการจัดหาเงิน 137,000 เงินลงทนุ 80,500 เงนิ ถอน ---0 --- 80,500 เงินสดเพ่มิ ขึ้นสุทธิ เงินสด ณ วันตน้ งวด เงนิ สด ณ วนั ส้ินงวด

ตวั อย่าง งบการเงนิ ของกจิ การทีเ่ ป็นบรษิ ัท จากัด หน่วย : บาท บริษทั อซี ่ีโก จากัด 1,500,000 งบกาไรขาดทุน 120,000 สาหรับงวดปี ส้นิ สุด วันที่ 31 ธนั วาคม 25x5 70,000 1,690,000 รายได้ รายไดค้ ่าบรกิ าร 250,000 เงนิ ปันผลรบั 144,000 ดอกเบ้ียรบั 36,000 รวมรายได้ 40,000 100,000 ค่าใช้จา่ ยในการดาเนนิ งาน 120,000 เงนิ เดอื น 240,000 ค่าเช่า 50,000 คา่ โทรศพั ท์ 980,000 ค่าสาธารณูปโภค 710,000 คา่ ยานพาหนะ 213,000 ค่าเสื่อมราคา-อาคาร 497,000 ค่าเสือ่ ราคา-อปุ กรณ์ ค่าใช้จา่ ยเบ็ดเตล็ด รวมค่าใช้จ่ายในการดาเนนิ งาน กาไรสทุ ธิกอ่ นหกั ภาษเี งนิ ได้ ภาษีเงินได้ 30% กาไรสุทธิ

บรษิ ัท อีซโ่ี ก จากดั งบดุล ณ วนั ท่ี 31 ธนั วาคม 25x5 สนิ ทรัพย์ หน่วย : บาท สนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี น 1,200,000 120,000 เงินสด 120,000 70,000 ตัว๋ เงินรับ 300,000 ลกู หน้กี ารคา้ 1,200,000 80,000 ค่าเบ้ียประกนั จา่ ยล่งหน้า 240,000 570,000 รวมสนิ ทรพั ย์หมุนเวยี น 100,000 เงนิ ลงทนุ ระยะยาว 150,000 250,000 เงนิ ลงทนุ ในหุ้นสามญั เงินลงทนุ ในหนุ้ กู้ 250,000 รวมเงนิ ลงทุนระยะยาว ทีด่ นิ อาคาร และอุปกรณ์ 1,080,000 ที่ดนิ อาคาร 960,000 หัก คา่ เสื่อมราคาสะสม-อาคาร 2,290,000 อุปกรณ์สานกั งาน หัก ค่าเส่อื มราคาสะสม-อปุ กรณ์ 200,000 รวมทีด่ นิ อาคาร และอปุ กรณ์ 3,310,000 สินทรัพย์อน่ื ลิขสิทธ์ิ รวมสินทรัพย์

หนสี้ ินและส่วนของผู้ถือห้นุ 340,000 หน้สี นิ หมนุ เวยี น 400,000 63,000 ต๋ัวเงนิ จ่าย 803,000 เจ้าหน้กี ารค้า เงินเดือนค้างจ่าย 800,000 รวมหน้ีสินหมุนเวยี น หนสี้ ินระยะยาว 1,000,000 เงินกู้จานอง 200,000 สว่ นของผถู้ ือหนุ้ 507,000 ทุนเรือนหุ้น ทนุ จดทะเบียน 1,000,000 บาท 1,707,000 ทุนท่ีออกจาหน่ายและเรียกชาระแลว้ 3,310,000 ส่วนเกินมูลค่าหุ้น กาไรสะสมทยี่ งั ไมไ่ ดจ้ ดั สรร หนว่ ย : บาท รวมส่วนของผถู้ อื หนุ้ 210,000 รวมหนี้สนิ และส่วนของผถู้ ือห้นุ 497,000 707,000 บริษัท อีซโ่ี ก จากัด 200,000 งบกาไร (ขาดทนุ ) สะสม 507,000 สาหรับงวดปี ส้นิ สุดวันท่ี 31 ธนั วาคม 25x5 กาไรสะสมยกมา บวก กาไรสทุ ธิประจางวด รวม หัก เงนิ ปันผล กาไรสะสมยกไป

บรษิ ทั อีซ่ีโก จากัด หน่วย : บาท งบแสดงการเปลีย่ นแปลงในสว่ นของผถู้ ือหุ้น 600,000 สาหรับงวดปีสิน้ สุด 31 ธนั วาคม 25x5 400,000 ทุนเรือนหุ้น - ___ ยอดยกมาต้นปี 1,000,000 เพิม่ ข้ึนระหวา่ งปี ลดลงระหวา่ งปี ยอดยกไปปลายปี สว่ นเกินมลู ค่าห้นุ 80,000 ยอดยกมาตน้ ปี 120,000 เพ่มิ ข้นึ ระหว่างปี ลดลงระหว่างปี - ___ ยอดยกไปปลายปี 200,000 กาไรสะสม (ขาดทุน) ท่ยี ังไม่ได้จดั สรร 210,000 ยอดยกมาตน้ ปี 497,000 เพิ่มขึน้ ระหวา่ งปี 200,000 ลดลงระหวา่ งปี 507,000 ยอดยกไปปลายปี 1,707,000 รวมส่วนของผูถ้ อื หุ้น