เพลงเด็ก (เพลงพื้นบ้าน)

เพลงพื้นบา น ประเภทเพลงเด็ก ค รู ว ร ร ณ ฤ ดี โ พ ร่ ข ว า ง

เพลงเด็ก หมายถงึ เพลงทเี ด็กรอ้ งเล่นกันเองหรอื เพลงทผี ใู้ หญร่ อ้ งให้ เด็กฟงเพอื จุดประสงค์อยา่ งใดอยา่ งหนึง

1) เพลงกลอมเด็ก คือ เพลงทีใชร้ อ้ งใหเ้ ด็กนอนหลับ จึงมที ํานอง เนบิ นาบ จังหวะลีลาเชอื งชา้ เนอื ความแสดงถึง ความผกู พนั ระหว่างพอ่ แมล่ กู ตามคติพนื บา้ นใน ภาคนนั ๆ

ลักษณะของเพลงกลอ มเดก็ 1.1 ลักษณะของเพลงกล่อมเด็กภาคกลาง ลักษณะเนอื หาของเพลงกล่อมเด็กภาคกลางโดยทัวไปมีเนอื ร้องคล้ายบท รอ้ ยกรองแต่ในวรรคแรกมกั กล่าวถึง สิงทีนาํ มาขับกล่อม และ ลงท้ายด้วย คําว่า “เอย” “เจ้านกเขาเอย” “เจ้านกเอียงเอย” “เจ้ากาละเกดเอย” ฯลฯ เชน่ เพลง : วัดเอ๋ยวัดโบสถ์ วัดเอ๋ยวัดโบสถ์ ปลกู ขา้ วโพด สาลี ลกู เขยตกยาก แมย่ ายก็พรากลกู สาวหนี โอ้ ขา้ วโพดสาลี ปานฉะนจี ะโรยราเอย

ลกั ษณะของเพลงกลอมเดก็ 1.2 ลักษณะของเพลงกล่อมเด็กภาคเหนือ ลักษณะเนอื หาของเพลงกล่อมเด็กภาคเหนือโดยทัวไปเรยี กว่า เพลงอือ เพลงกล่อมเด็ก ภาคเหนือมีลักษณะสมั ผสั และจํานวนคําไมแ่ นน่ อน ขนึ อยู่ กับผรู้ อ้ งกล่อม เนอื หาของเพลงมักมี คําว่า “อือ...” หรอื “จา” แทรกอยูใ่ น วรรคแรกและวรรคสดุ ท้ายของเพลงกล่อมเด็ก เชน่ อือ อือ อือ จา จา หลับสองต๋า แมม่ นั ไปนานอกบา้ น ไปเก็บบา่ ลกู สกั มาใสส่ า๊ มาเก็บบา่ เขอื มา้ มาใสก่ รวย อือ อือ อือ จา จาย

ลักษณะของเพลงกลอมเด็ก 1.3 ลักษณะของเพลงกล่อมเด็กภาคอสี าน ลักษณะเนอื หาของเพลงกล่อมเด็กภาคอีสานโดยทัวไปมเี นือรอ้ งคล้ายบท รอ้ ยกรองแต่ถ้อยคําแสดงถึงลักษณะของท้องถินเชน่ เดียวกับเพลงกล่อมเด็ก ของท้องถินอืนๆ เพลงกล่อมเด็กอีสานในบางท้องถิน เรยี กว่า เพลงก่อม เพลงสอนสาเด้อ เพลงกล่อมเด็กอีสานมักจะเรมิ ต้นวรรคแรกด้วยคําว่า “นอนสาหล่า หลับตา แมซ่ กิ ่อม “นอนชะเด้อหล่า นอนสา แมส่ กิ ่อม” ฯลฯ เชน่

ลกั ษณะของเพลงกลอมเด็ก 1.4 ลักษณะของเพลงกล่อมเด็กภาคใต้ ลักษณะของเนอื หาเพลงกล่อมเด็กภาคใต้โดยทัวไปจะใช้ถ้อยคําง่าย ๆ มี เสยี งคล้องจองกันแต่ไมไ่ ด้บงั คับลักษณะสัมผัส เพลงกล่อมเด็กภาคใต้ใน แต่ละท้องถินอาจเรยี กชอื แตกต่างกัน เชน่ เพลงชานอ้ ง เพลงรอ้ งเรอื หรอื นอ้ งนอน เพลงกล่อมเด็กภาคใต้โดยทัวไป วรรคแรกของเพลงกล่อมเด็กภาค ใต้โดยทัวไป วรรคแรกของเพลงกล่อมเด็กมักขึนต้นด้วยคําว่า “ฮาเอ๊อ” หรอื “ฮาเหอ” เช่ เพลง : ไก่เถือน “...ไก่เถือนเหอ... ขนั เทือนทังบา้ น ลกู สาวขคี รา้ น... นอนใหแ้ มป่ ลกุ แมเ่ อาด้ามขวาน... แทงวานดังพลบุ นอนใหแ้ มป่ ลกุ ... ลกู สาวขคี รา้ นเหอ้ ...”

2) เพลงปลอบเด็ก คือ เพลงสนั ๆ ทีผใู้ หญข่ บั รอ้ งขณะหยอกล้อ กับเด็ก หรอื ปลอบเด็กขณะเด็กรอ้ งไหห้ รอื บาด เจ็บ มกั เปนบทรอ้ ยกรองสนั ๆ มจี ังหวะ ลีลา กลมกลืนกับอากัปกิรยิ าของเด็กในเหตกุ ารณน์ นั ๆ

ลักษณะของเพลงปลอบเดก็ เพลงปลอบเด็กภาคกลาง เชน่ เพลงดังต่อไปนี - ตังไขเ่ อย ตังไขล่ ้ม จะต้มไขก่ ิน ไขต่ กดิน อดกินไขเ่ อย (ประกอบการสอนเดิน) - จับปูดํา ขยาํ ปูนา จับปูมา้ ปะปูทะเล (ประกอบการสอนเด็กหดั กํามอื

ลักษณะของเพลงปลอบเด็ก เพลงปลอบเด็กภาคเหนือ ใชร้ อ้ งปลอบเด็กเมือเด็กร้องไห้ หรอื ร้องหยอกล้อใหเ้ ด็กอารมณ์ดี เชน่ เพลงสกิ ก้องกอ สกิ ก้องก๋อ ยอมะแคว้ง มะแคว้งสกุ ปลาดุกเนา่ หัวเขา่ ปม หัวนมปน ปดจะหลิว ตกนาแม่ ก๋อง ควายลงหนอง ทะล่มบมั บมั สกิ ก้งุ กู่ หมาปูแขง่ แล้ง มะแคว้งสกุ ปล๋าดกุ ปง จินจ้านเนา่ หวั เขา่ ปม หวั นมปวติวต้องกว่าง

ลักษณะของเพลงปลอบเด็ก เพลงปลอบเด็กภาคอสี าน เชน่ - จาเขา่ เบยี เอียลกู นก (จิมขา้ วบด คายใหล้ กู นกกิน) - จ๊กขแี ฮ่ มาแหยฮ่ ูคอ (ล้วงรกั แร้ มาแหยร่ ูคอ) เปนการหยอกล้อเด็กในขณะปอนขา้ ว

ลกั ษณะของเพลงปลอบเดก็ เพลงปลอบเด็กภาคใต้ เชน่ เด็กขรี อ้ ง จับใสข่ อ้ ง มารอ้ งกลางนา คนเดินมา จับเด็กขรี อ้ ง (เปนการปลอบและล้อเลียนเด็กทีรอ้ งไห)้

3) เพลงประกอบการเลน เพลงประกอบการละเล่นเปนเพลงทีใชเ้ ล่นกันในยามว่าง เพอื ความ สนกุ สนานผอ่ นคลาย หรอื ในโอกาสต่างๆการละเล่นของเด็กไทยมหี ลาย อยา่ ง การละเล่นของเด็กไทยบางท้องถินอาจจะมเี พลงประกอบซงึ จะ ทําใหเ้ กิดความสนกุ สนาน เพลิดเพลิน และเปนการฝกการใชภ้ าษาไทยได้ เปนอยา่ งดี

เพลงประกอบการเลน ภาคกลาง เชน เพลงมอญซอ่ นผา้ \"มอญซอ่ นผา้ ต๊กุ ตาอยูข่ า้ งหลัง ใครเผลอคอยระวัง ใครเผลอคอยระวัง ต๊กุ ตาอยู่ ขา้ งหลังระวังจะถกู ตี” วิธเี ล่นและกติกา 1) จับไมส้ นั ไมย้ าวเลือกคนทีเปนมอญ และใหค้ นอืนๆ นงั ล้อมวง 2) คนทีเปนมอญถือผา้ ไว้ในมอื เดินวนอยูน่ อกวง คนอืนๆ ก็จะรอ้ งเพลงไปด้วย 3) ระหว่างทีคนทีเปนมอญเดิน ก็สามารถทิงผา้ ไว้หลังใครก็ได้ แล้วต้องทําทีว่ายงั ถือ ผา้ อยู่ 4) เมอื เดินวนกลับมา ถ้าพบว่าผา้ ยงั อยูท่ ีเดิม ก็หยบิ ผา้ ไล่ตีคนนนั ผเู้ ล่นคนทีถกู ไล่ตี ต้องวิงไปรอบๆ วง จึงนงั ลงได้ผเู้ ปนมอญจะเดินวนต่อไป 5) ถ้าใครในวงรูต้ ัวว่า ผา้ ถกู ทิงไว้หลังตนใหร้ บี วิงถือผา้ ไล่ตีมอญไปรอบวง 1 รอบ มอญต้องรบี วิงหนมี านงั แทนที คนไล่ก็ต้องเปนมอญแทน

เพลงประกอบการเลน ภาคเหนือ เชน บทรอ้ งประกอบการเล่น \"โพงพางเอย ปลาเขา้ ลอดปลาตาบอด เขา้ ลอดโพงพางโพงพางเอย นกกระยางเขา้ ลอดเสอื ปลาตาบอด เขา้ ลอดโพงพางกินปลาเปนหรอื กินปลาตาย\" วิธเี ล่นและกติกา หาคนทีเปนปลาโดยการจับไมส้ นั ไมย้ าว เอาผา้ ผกู ตาคนทีเปนปลา แล้วหมนุ 3 รอบ ผเู้ ล่นคนอืนๆ ล้อมวงจับมอื กันเดินเปนวงกลม พรอ้ มกับรอ้ งเพลงประกอบ เมอื จบเพลงถามว่า “ปลาเปนหรอื ปลาตาย” ถ้าตอบว่า ปลาเปน คนทีอยูร่ อบวงจะ ขยบั เขยอื นหนไี ด้ ถ้าบอกปลาตายจะต้องนงั อยูเ่ ฉยๆ หากคนทีถกู ปดตาทายถกู ว่า ผทู้ ีตนจับได้เปนใคร ผทู้ ีถกู จับนนั ก็ต้องมาเปนปลาแทน ถ้าทายผดิ ก็ต้องเปนต่อไป

เพลงประกอบการเลนภาคอสี าน เชน เพลง จามมู่ ี จามมู่ ี มมู่ กมมู่ น หกั คอคนใสห่ นา้ นกก๊ด หนา้ นกก๊ดหนา้ ลิง หนา้ ลาย หนา้ ผพี ราย หนา้ หยบิ หนา้ หยอ่ ม หยอ่ มแยะ อีแมต่ อแหละ ถือแหวนขา้ งซา้ ย ยา้ ยออกตอกเขา้ สดุ ปด วิธเี ล่นและกติกา ผเู้ ล่นนงั ล้อมวงกัน ความอื ทังสองลงบนพนื คนหนงึ เปนคนจี โดยใชน้ วิ ชจี ิมไปที นวิ ของผเู้ ล่นไล่ไปทีละนวิ ใหร้ อบวง พรอ้ มทังรอ้ งเพลงไปด้วย เมอื รอ้ งจบแล้ว จิมอยู่ ทีนวิ ใดคนนนั ต้องพบั นวิ นนั เขา้ ไป ผจู้ ิมก็เรมิ เล่นใหมไ่ ปเรอื ยๆ ใครต้องพบั นวิ ทังหมดเปนคนแรกแพ้

เพลงประกอบการเลน ภาคใต เชน เพลง จุ้มจี จุ้มจี จุ้มเจ้า จุ้มหมากหวั เนา่ จุ้มพลใู บมน คดขา้ วใสถ่ าด นางนาฏเล่นกล เอาไปสกั คน นายเพอื นเราเอย วิธเี ล่นและกติกา ก่อนเรมิ เล่นต้องเสยี งทายคนจีเสยี ก่อน เมอื ได้ตัวคนจีแล้ว ผเู้ ล่นทกุ คนรวมทังผจู้ ี ด้วยต้องนงั ล้อมเปนวงกลม ควาฝามอื ทัง ๒ ขา้ งลงบนพนื ขา้ งหนา้ ยกเว้นคนจีจะควา ฝามอื ลงขา้ งเดียว อีกขา้ งหนงึ จะใชส้ าํ หรบั จีหลังมอื ทกุ มอื ทีวางอยูในวง โดยเรมิ จี จากมอื ของตนเองก่อน ขณะทีจีผเู้ ล่นชว่ ยกันรอ้ งเพลงประกอบการเล่น ๑ พยางค์ต่อ การจี ๑ ครงั หรอื ๑ มอื เมอื พยางค์สดุ ท้ายของเพลงตกตรงทีมอื ไหนมอื นนั จะต้องยก ออกจากวง ผจู้ ีจะรอ้ งเพลงประกอบและจีไปเรอื ยๆจนเหลือผเู้ ล่นเหลือมอื อยูใ่ นวง คน เดียวและเปนสดุ ท้ายก็เปนผชู้ นะ ถ้าจะเล่นต่อไปผชู้ นะก็จะเปนผจู้ ีแทนคนเดิม

4) เพลงรอ งเลน คือ เพลงทีรอ้ งเพอื ความสนกุ สนาน หรอื สร้างสรรค์อารมณ์ให้ รา่ เรงิ ผใู้ หญจ่ ะสอนใหเ้ ด็กรอ้ งเพอื ฝกฝนทักษะการพดู การ ออกเสยี ง การรอ้ งเพลง

ตวั อยา งเพลงรอ งเลนภาคกลาง เพลงฝนตกแดดออก ฝนตกแดดออก นกกระจอกเขา้ รงั แมห่ มา้ ยใสเ่ สอื ถ่อเรอื ไปดหู นงั ทิง ลกู อยูข่ า้ งหลัง รอ้ งกระจองอแง เพลงจันทรเ์ จ้า ” จันทรเ์ อ๋ยจันทรเ์ จ้า ขอขา้ วขอแกง ขอแหวนทองแดง ผกู มอื นอ้ งขา้ ขอชา้ งขอมา้ ใหน้ อ้ งขา้ ขี ขอเก้าอีใหน้ อ้ งขา้ นงั ขอเตียงตังใหน้ อ้ งขา้ นอน ขอละครใหน้ อ้ งขา้ ดู ขอยายชูเลียงนอ้ งขา้ เถิด ขอยายเกิดเลียงตัวขา้ เอง “

ตัวอยางเพลงรอ งเลนภาคเหนอื ฝนตกสยุ สยุ จุ๊ยหมาหยุยเขา้ เล้า พระนอ้ ยได้เต่าเอามา หอื ต๊เุ จ้า แกงแคลํานักแต้ วันพกู ไปใหม่ คําศพั ท์ สยุ สยุ -เสยี งฝน หมาหยุย - หมาขนปุย จุ๊ย - ล่อ พระนอ้ ย - เณร

ตวั อยา งเพลงรองเลน ภาคอีสาน แหง่ แหง่ ค้วยนอ้ ยหลงแม่ จะกินนมไหน กะบค่ ือนมแม่ (แหง่ แหง่ ความนอ้ ย หลงแม่ จะกินนมทีไหน ก็ไมเ่ หมอื นนมแม)่

ตวั อยา งเพลงรองเลน ภาคใต อีหล็อดต็อกต้อย มดหนอยไต่รัว ใครยมิ หัว คนนันแหละตด (มดหนอย - มดตะนอย)

คุณคาของเพลงเดก็ 1) คณุ ค่าด้านความรัก เนอื หาทีสอดแทรกความรกั ของพอ่ แมท่ ีมีต่อลูก 2) สง่ เสรมิ ใหเ้ กิดพฒั นาการทางรา่ งกายและอารมณ์ เพลงปลอบเด็กจะ กระต้นุ ใหเ้ ด็กได้เคลือนไหวอวัยวะตามจังหวะเพลง 3) สอนระเบยี บวินยั ของหมคู่ ณะ เพลงประกอบการเล่นนอกจากจะให้ ความเพลิดเพลินแล้ว ยงั มีกติกาในการเล่นแต่ละประเภทซึงกติกาเหล่านี สอนใหท้ กุ คนมรี ะเบยี บวินยั และเปนแบบอยา่ งในการดําเนนิ ชวี ิต 4)สะท้อยสภาพสงั คม เพลงเด็กมเี นือรอ้ งทีสะท้อนภาพสังคม แสดงใหเ้ ห็น ความผกู พนั ภายในครอบครัว และสังคม

เรยี นใหสนกุ และนําความรไู ปใชน ะคะ!