ครูกีชา วมิ ลเมธี ๑๕ครู ด้านการแพทยแ์ ผนไทย ภูมิปัญญาไทย 51 แล้วหันมาท�ำแพทย์แผนไทย ช่วงน้ันยังไม่ช�ำนาญอะไรสัก อย่าง แต่มใี จรัก ชอบจดบนั ทกึ แลว้ คิดตงั้ ชมรมเพื่อรวมกลุม่ แล้ว มาแลกเปลย่ี นเรยี นรกู้ นั ผมมาเรยี นอยดู่ ว้ ย จากนนั้ คอ่ ย ๆ ชกั ชวน เพื่อนจัดตั้งกลุ่มชมรมแพทย์แผนไทย เพ่ือเปิดบริการเป็นสถาน ศกึ ษาของพยาบาล ไมม่ เี ตยี ง และใหบ้ รกิ ารตรวจโรคทว่ั ไป ภายใน สถานบริการจะมีการผลิตยาไทย ห้องสมุดแพทย์แผนไทย สวน สมนุ ไพร โดยใช้เงนิ ส่วนตัวก่อสรา้ งอาคารจ�ำนวน ๖ หลัง เพอ่ื ใช้ ในกิจการแพทยแ์ ผนไทย เป็นเงินทงั้ สิ้น ๑,๐๕๐,๐๐๐ บาท เพ่ือ ให้เป็นสถานท่ีถ่ายทอดความรู้ด้านแพทย์แผนไทยแก่ผู้สนใจโดย ท่วั ไป “ปัจจุบัน ผู้ท่ีเข้ามาศึกษาการแพทย์แผนไทยที่ศูนย์แพทย์ แผนไทยวัดศาลามีชัย ได้รับใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะแล้ว จำ� นวนกว่า ๒๓๐ คน” ครูบอก ด้วยความภาคภมู ใิ จ ไมม่ ีความเช่ยี วชาญอะไรสกั นดิ เพยี งแต่ ร้แู ค่ ทำ� นวดได้ แตเ่ ชย่ี วชาญไมไ่ ด้ หายกพ็ ดู ไมไ่ ด้ ไม่ หายก็พูดไม่ได้ ครบู อกดว้ ยเสยี งดงั ๆ วา่ ไมม่ คี วามเชย่ี วชาญอะไรสกั เรอ่ื ง แค่ ผมทำ� ได้ จะบอกวา่ เช่ียวชาญไมต่ อ้ งมาพูดกนั เลย ไม่ว่าวิชาการ หรอื วา่ ปฏบิ ัตไิ ม่เอาเลย ไมต่ ้องเอามาให้ อย่ายุ่งเลย ผมไม่รับตรง นนั้ หากมคี นปว่ ยมา ผมทำ� ไดร้ กั ษาใหไ้ ด้ และขอรบั อยอู่ ยสู่ องอยา่ ง ที่ไดม้ าโดยบงั เอิญ คือ ครูภมู ิปญั ญาไทย เพราะท่านให้มาเอง อยู่ ๆ ก็ส่งหนังสือมาให้ผมไปรับ แล้ว พอท้ิงช่วงมา ๔ ปีก็ได้รับเครื่องราชฯ ผมต้องไปให้ได้เพราะ พระองค์ท่านนั่นสูงสุดในชีวิต และนั่นเป็นเกียรติยศสูงสุด จะให้ ผมเชี่ยวชาญอะไรอีกไมร่ แู้ ละไม่รบั เพียงแต่รู้ว่าผมท�ำนวดได้ แต่ เชยี่ วชาญไม่ได้ หายก็พดู ไมไ่ ด้ ไม่หายกพ็ ูดไม่ได้
๑๕ครู ครกู ีชา วิมลเมธี ด้านการแพทยแ์ ผนไทย ภมู ิปัญญาไทย 52 “หมอใดพูดว่าหาย น่ันเขาพูดโกหก แลว้ ไมร่ ักษาจรรยาบรรณของหมอ หมอใดพูดไมห่ าย หมอน้นั กโ็ กหกแลว้ หมอทป่ี ระเสรฐิ สดุ คอื พดู ไมไ่ ดว้ า่ หาย หรือไม่หาย ทุกอย่างรักษาไปตามกฎ เกณฑข์ องมนั ตามปจั จัยของมัน ทกุ สิง่ ทุกอย่างล้วนไปตามปัจจัยของเหตุและ ผล ถ้าไมม่ ีปจั จัยแวดลอ้ มประกอบมันก็ ไม่เกิดหรอก ทมี่ ันเกดิ เพราะปจั จัยมารวมกันทกุ เรื่อง ไมว่ ่ากินอาหาร อาบนำ้� อุจจาระ ปัสสาวะ ปจั จยั มนั พรอ้ มเสร็จในตวั ” ผมมสี ถานพยาบาล แตไ่ มร่ บั คนปว่ ยนอนพกั เปดิ สถานพยาบาลเอาไวฝ้ กึ ผทู้ เ่ี รยี น เวชกรรมตอ้ งสอนสามปคี รง่ึ ถงึ จะมสี ทิ ธส์ิ อบ จงึ ตอ้ งมสี ถานพยาบาลไวว้ นิ จิ ฉยั โรค สอบ ประวตั ผิ ปู้ ว่ ย ตอ้ งทำ� ในสถานพยาบาล พอตงั้ ขนึ้ มาแลว้ จรงิ ผมทำ� ไมไ่ ดม้ าก ผชู้ ว่ ยกเ็ กง่ กว่าผมเสยี อกี เขาเรยี นทุกอย่างเสรจ็ และมใี บแตง่ ต้ังครเู สรจ็ น่นั แนน่ อนเพราะว่า การเรยี นหมอไทย ถ้าไม่เรยี นเรือ่ งยาไทยก็เป็นหมอไมไ่ ด้
ครกู ชี า วมิ ลเมธี ๑๕ครู ด้านการแพทย์แผนไทย ภูมปิ ัญญาไทย 53 หมอทป่ี ระเสรฐิ สดุ คือ พดู ไมไ่ ด้วา่ หายหรอื ไม่หาย ทุกอยา่ งรกั ษาไปตาม กฎเกณฑ์ของมัน ตามปัจจัยของมัน ทุกสิ่งทกุ อย่างลว้ นไปตามปจั จยั ของ เหตุและผล ถ้าไม่มีปัจจัยแวดล้อมประกอบมันก็ไม่เกิดหรอก ท่ีมันเกิด เพราะปจั จยั มารวมกันทกุ เรื่อง ไม่วา่ กินอาหาร อาบน้�ำ อุจจาระ ปัสสาวะ ปัจจยั มนั พรอ้ มเสร็จในตวั หมอไทย เรมิ่ ตน้ มาจากเครอ่ื งยาไทยทเ่ี รยี กวา่ สมนุ ไพรไทยนน่ั แหละ แตย่ าสมนุ ไพรนำ� ไปใชต้ คี วามหมายผดิ ทำ� ใหท้ กุ คนเขา้ ใจผดิ สมุ่ ส่ีสมุ่ หา้ เอามาทำ� ขาย อันนั้นมนั ไมใ่ ช่ยาไทย มนั เป็นยาสมุนไพร ไม่ใชย่ ารักษาโรค หมออย่างผมน่ีไม่เอายาสมุนไพร ยาสมนุ ไพรมัน ใช้ตามภาษากฎหมาย กฎหมายเขาเขยี นวา่ ยาสมนุ ไพร หมายความวา่ อยา่ งนน้ั อยา่ ง น้ี ท่ีจริง คือ นยิ ามศัพท์ ยาสมุนไพร คือ พืช สัตว์ แรธ่ าตุทย่ี ังไมไ่ ด้ปรุงผสมหรือแปร สภาพ เขาเรยี กยาสมนุ ไพร มนั ยงั เปน็ ดอก เป็นพชื เป็นตน้ เป็นใบ นั่นคือ ยาสมนุ ไพร ตามโรงพยาบาลที่ขายยาสมุนไพร เอาสตางค์ ไม่ใช่ยาไทย รักษาโรคไม่ได้ครับ ยาสมุนไพรเป็นเพียงแค่น้�ำกระสายยาไม่ใช่ยา ไทย ถา้ เปน็ ยาไทยก็เปน็ ยาที่มีสองส�ำรับขน้ึ ไปมารวมกันถึงจะเปน็ ยาไทย ยาสมนุ ไพร กม็ สี รรพคุณอยใู่ นตวั แต่รักษาโรคไม่ได้ หมอไทยเขาใชเ้ ปน็ นำ้� กระสายยา เปน็ นำ้� กระสายยาเอามาตม้ มันใชร้ ักษาโรคไมไ่ ด้ ตามโรงพยาบาลเอาไปขายเอาแต่เงินลูกเดยี ว ทโ่ี รงพยาบาลต่าง ๆ มนั หลอกคน กระทรวงสาธารณสุขก็ปลอ่ ยให้ ทำ� อยู่ได้ ยาสมุนไพร คอื ตวั ยาทีย่ ังไม่แปรสภาพ ไมป่ รงุ ผสม เชน่ หวั หอม หวั กระเทียม ใบสะเดา ฟา้ ทะลายโจร สรรพคุณในตัวมนั มี ขมกข็ ม หวานกห็ วาน เปรย้ี วกเ็ ปรยี้ ว
๑๕ครู ครกู ีชา วิมลเมธี ด้านการแพทย์แผนไทย ภมู ิปัญญาไทย 54 แตร่ ักษาโรคไม่ได้ เมอ่ื ไหร่เอาพวกหวั หอม ฟ้าทะลายโจร มา ผสมกันนัน้ แหละ เรยี กว่ายาไทย จึงจำ� เปน็ ตอ้ งตัง้ ส�ำรับยาใหถ้ ูก ตงั้ สุ่มสีส่ มุ่ ห้าตายได้เหมือนกัน บริเวณสวนสมุนไพรตรงนี้ไม่ถึงไร่ ผมแค่ปลูกไว้ศึกษาเพื่อดู กว่าสองร้อยชนิดน่าจะได้ เม่ือก่อนมีการผลิตยาไทยแต่ตอนน้ีเลิก แลว้ สถานพยาบาลทเ่ี หน็ นี่ ผมใหส้ ำ� รบั ยาไปรา้ นทที่ ำ� ยาใหเ้ ขาทำ� ให้ หรือไม่ไปรับยากลับมาใช้ในสถานพยาบาล เมอ่ื กอ่ นหอ้ งทีน่ ัง่ คุยอยู่ นเี่ ปน็ หอ้ งสมุด คือ หอ้ งบดยา มีเครื่องบด ๔ ตัว เครื่องยากวา่ สาม รอ้ ยกวา่ ชนดิ ใหล้ กู ศษิ ยห์ มด จะเหลอื แคต่ ยู้ าสบิ กวา่ ลกู ใหญ่ ๆ แลว้ ก็เครื่องยาสามรอ้ ยชนดิ กย็ งั อยู่ เอาไว้ส�ำหรับสอน จ�ำนวน ๒๐๐ กว่าชนดิ ได้ในสวน ส่วนใหญไ่ วศ้ กึ ษา นกั ศกึ ษา คนมาเรียนจะได้รู้ว่าต้นนี้เป็นยังไง เขาเอามาให้ก็มี แต่ส่วนใหญ่ก็ ซือ้ มาปลูกเองเอาไว้ศกึ ษา สะสมไปเรอื่ ย ๆ สำ� รับยาก็ดี วธิ ีรักษาก็ ดี สมุนไพรก็ดีเป็นเรอื่ งท่ตี ้องศกึ ษา พบแล้วมีแลว้ กจ็ ะเขียนบนั ทกึ ไปเร่อื ย ๆ น่ังเขียนอยา่ งเดียว ไม่พิมพ์
ครกู ชี า วมิ ลเมธี ๑๕ครู ดา้ นการแพทยแ์ ผนไทย ภูมิปัญญาไทย จากต�ำรายาวดั โพธิ์ มาถึงป้นั ฤาษดี ดั ตน ๘๐ ท่า 55 สรา้ งไวเ้ ปน็ มาตรฐานคกู่ บั ศลิ าจารกึ หมอไทยของหลวงกใ็ ช่ จะพาไป ชมของผม เพราะตอนอยทู่ ก่ี รุงเทพฯ การทไ่ี ดไ้ ปวัดโพธิ์ ทกุ เสาร์ อาทติ ย์ ไปฟงั ไปดู ชอบสงั เกตจดจำ� มหาวิทยาลยั แหง่ แรกของประเทศไทย ไป ซ้อื ตำ� รายาวดั โพธิม์ าหนึ่งเลม่ มีภาพฤาษีดัดตน ท่สี ร้างข้นึ สมยั รชั กาลท่ี ๓ มที ัง้ หมด ๘๒ ตน ๘๐ ท่า แต่ทราบว่า ขณะน้ีสญู หายไปจนเหลอื เพียง ๒๔ ตน เท่าน้นั จงึ คดิ ว่านครศรธี รรมราชที่ผมทำ� แพทย์แผนไทยอยแู่ ลว้ ท�ำนวดอยู่แลว้ และทา่ บ�ำบัดโยคะ ฤาษีดดั ตนก็เปน็ พ้ืนฐานเพื่อเอามาไว้ ดแู ละใหป้ ระชาชนไดศ้ กึ ษาเรยี นรวู้ ธิ กี ารบำ� บดั รกั ษาโรคดว้ ยตนเอง เปน็ เรอ่ื งท่ีดี จึงไดจ้ า้ งให้เด็กช่างมาปนั้ ๘๒ ตน ๘๐ ท่า สงู ไมเ่ กิน ๑ เมตร ลง น้ำ� ทองเสรจ็ แลว้ สร้างอาคารไวส้ �ำหรบั ตงั้ ฤาษดี ดั ตนไวถ้ ึง ๘๐ ทา่ จรงิ ๆ แล้ว อยากจะบอกว่า ปัจจุบันนวี้ ดั โพธ์ิ มฤี าษีดดั ตน สขู้ อง ผมไมไ่ ดแ้ ล้วจรงิ ๆ เพราะของผมครบ ๘๐ ท่าท่ีสมบูรณ์ และสรา้ งไว้เปน็ มาตรฐานของหลวงคกู่ บั ศลิ าจารกึ หมอไทย คดิ วา่ นา่ จะใหญแ่ ละสวยงาม ท่สี ุดของทเี่ คยมี น่มี ันเปน็ ภูมปิ ญั ญาไทยแท้ ๆ ท่ีเอามาอนุรักษ์ไว้ ถงึ แม้ว่าของเก่าของโบราณ ของอนิ เดยี ก็ตาม แต่วา่ เราทำ� เลยี นแบบเอามา ไว้ มันเป็นสมบตั ิของเราได้ ครพู าออกมาเดนิ ตรงไปยงั หอ้ งใหญพ่ อประมาณอนั เปน็ ทตี่ งั้ ของรปู ป้นั ฤาษดี ดั ตนท้งั ๘๒ ตน ๘๐ ทา่ อาบสีทอง ดูละลานตาทตี่ ั้งเรยี งราย อยา่ งเปน็ ระเบยี บ โดยใชเ้ วลาคยุ กนั ตรงนน้ั คอ่ นขา้ งนานสมควร กอ่ นเดนิ ออกไปยงั อกี หอ้ งซงึ่ จดั ไวใ้ หเ้ ปน็ หอ้ งสมดุ ลว้ นเปน็ หนงั สอื ทม่ี คี ณุ คา่ และ หายาก ด้วยความประทบั ใจ
๑๕ครู ครูกีชา วมิ ลเมธี ดา้ นการแพทย์แผนไทย ภมู ิปัญญาไทย 56 W a tpHheorm
ครกู ชี า วมิ ลเมธี ๑๕ครู ดา้ นการแพทย์แผนไทย ภูมิปัญญาไทย mit 57 ส�ำนกั พระราชวังเปน็ แมแ่ บบทกุ อยา่ ง ทุกเร่อื ง “มีหนังสือมากมายหลายประเภท จัดแยกหมวดหมู่ เท่าท่ีจะมี เวลา มันนา่ จะถงึ หม่ืนเล่ม เกบ็ สะสมมาเร่ือย ๆ เลอื กเฉพาะทค่ี ิดว่าจะ เปน็ ความรถู้ งึ ชาวบา้ นได้ และเรอ่ื งทผี่ มชอบ ไมม่ เี วลาทำ� ทะเบยี นอะไร หรอก” กเ็ ห็นจรงิ ตามครวู า่ แต่เราก็ใช้เวลานานไม่น้อยทีห่ ้องสมดุ ใน บรรยากาศแบบชาวบา้ นของครทู ม่ี เี สนห่ ม์ ใิ ชน่ อ้ ยสำ� หรบั หนอนหนงั สอื ส่วนของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ครู บอกว่า ชอบใจที่พระองคแ์ บง่ หมวดหมไู่ ว้ หมนู่ ีแ้ กไ้ ข้ หมแู่ ก้มะเรง็ ผม คดั ลอกมาหมด ๕๐๐-๖๐๐ ชนดิ ทกุ เรอื่ งทที่ า่ นทำ� มา นนั่ แหละเปน็ การ สง่ เสรมิ ภูมปิ ัญญาไทย ไมใ่ หต้ กหล่นจรงิ ๆ แมแ้ ต่ของในหลวง รัชกาล ที่ ๙ ก็มปี ระมาณ ๖๐๐ กวา่ ชนิด ผมกค็ ัดลอกไว้ ทา่ นมพี ระราชดำ� รัส พระราชด�ำริโครงการหลายพนั โครงการ ถา้ ทำ� ตามในหลวงทรงตรสั ไว้ ประเทศไทยคงไมอ่ ยู่เปน็ อยา่ งน้ี “ผมพูดอยู่เสมอว่า ประเทศไทย ส�ำนักพระราชวังเป็นแม่แบบ ทกุ อยา่ ง ทุกเรือ่ ง ถ้าส�ำนกั พระราชวังหมดเหมือนประเทศอ่ืน ศาสนา พุทธก็หมด แล้วทีนี้ไม่รู้ใครมาครองประเทศไทย เชื่อเถอะครับ ถ้า สำ� นักพระราชวงั หมด ศาสนาพทุ ธก็หมด ถา้ สองอยา่ งนห่ี มด คนไทย กล็ �ำบาก” สดุ ยอดของผมคอื หนงึ่ ตอนนผ้ี มสงั กดั สำ� นกั งานเลขาธกิ ารสภา การศึกษา สอง คอื ผมสังกดั กองราชเลขาธกิ าร ส�ำนักพระราชวงั สองอย่างน่ีคือ สุดยอดในชีวิต การที่ผมจะพูดผมจะท�ำ จะคิด ทจุ รติ ไม่ได้ ตอ้ งเป็นสจุ รติ ต้องทำ� สุจริตครับ ชวี ิตมาถงึ ตรงนจ้ี ากเดก็ บา้ นนอกยากจนทสี่ ดุ ในชวี ติ เรยี นหนงั สอื กน็ อ้ ยทส่ี ดุ ผมเหน็ แลว้ วา่ ทาง นี้ คือ ทางชว่ ยคน ต้องชว่ ยสร้างคนขึ้นมา ชว่ ยคนทีจ่ ะไปดว้ ยเกวยี นก็ ไม่ได้ สองล้อก็ไมไ่ ด้ ทเี่ หลือเราจะกันเก็บตก อยา่ ให้มนั สูญไป ทำ� เพอ่ื ชาตเิ หมอื นโดยไมต่ อ้ งคดิ วา่ จะไดอ้ ะไรตอบแทน เดนิ ตามรอยพระบาท สมเดจ็ พระปรมินทรมหาภมู ิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร
๑๕ครู ครกู ีชา วมิ ลเมธี ดา้ นการแพทย์แผนไทย ภมู ิปญั ญาไทย 58 “พอเพียง” ของ พระบาทสมเด็จ สุดยอดในชวี ิต การทผ่ี มจะพดู พระเจ้าอยู่หัว สรุปย่อสุด คือ ไม่มีหน้ีสิน หน่ึง ผมจะทำ� จะคดิ ทจุ รติ ไมไ่ ด้ ตอ้ ง บาทก็พอเพียง ร้อยบาทก็พอเพียง ล้านบาทก็ เป็นสุจริต ต้องท�ำสุจริตครับ พอเพยี ง สบิ ล้านกพ็ อเพียง แตค่ ุณจะท�ำอย่างไร ชีวิตมาถึงตรงน้ีจากเด็กบ้าน ให้เป็นปัจจัยท่ีถูกต้อง อย่าท�ำให้เป็นปัจจัยที่ นอกยากจนท่ีสุดในชีวิต เรียน เบียดเบียนตัวเอง นั้นคือเศรษฐกิจพอเพียงของ หนงั สือกน็ อ้ ยท่ีสดุ ผมเห็นแล้ว พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ปจั จยั ทถี่ กู ตอ้ งไมม่ ี ว่าทางนี้ คือ ทางชว่ ยคน หนสี้ นิ รจู้ กั พอใชไ้ ปตามสถานภาพของตวั เอง พอ มีกินมใี ช้นน้ั แหละพอ” ความร้สู ึกของผมอย่แู คน่ ัน้ หละครบั ไม่ตอ้ ง พูดมากเลย ไม่มีหนี้สิน จะท�ำอะไรไม่ต้องเอา เงนิ น�ำหน้า เอาภมู ิปัญญากบั กำ� ลงั ของตนเองไป ทำ� ถ้าเอาเงนิ น�ำหน้า จบทกุ ราย ใครที่อยากได้ เงิน ต้องการเงินเอาเงินขึ้นหน้าไปลงทุน จบทุก ราย ตอ้ งใชภ้ ูมิปัญญา ใช้สติ แล้วใชส้ ่งิ แวดลอ้ ม ธรรมชาตทิ ต่ี นเองท�ำ เรอื่ งนคี้ งตอ้ งตอกยำ�้ พดู บอ่ ย ตอ้ งเตอื นบอ่ ย น่คี อื หลักการ
ครูกีชา วมิ ลเมธี ๑๕ครู ด้านการแพทย์แผนไทย ภมู ปิ ญั ญาไทย 59 ตลอด ๓๗ ปี ตอกย�้ำเรื่องคุณธรรม วัฒนธรรม หมอไทย คือ หมอวัฒนธรรมไม่ใชห่ มอประกอบอาชวี ะ ท่ีจริงแพทย์แผนไทยใช่ว่าจะมีแค่ เวชกรรม เภสชั กรรม ผดงุ ครรภห์ รอื นวด หรอื ๔ ประเภทแคน่ น้ั แตก่ ฏหมายไปจำ� กดั เองวา่ มี ๔ ประเภท คอื เวชกรรม ไทย เภสัชกรรมไทย ผดงุ ครรภไ์ ทย และ นวดไทย เวชกรรมไทย หากจะเป็นหมอต้องเรียนสามปี ครงึ่ ถึงมสี ิทธิ์สอบ ก็มคี นมาเรยี นกบั ผม เภสัชกรรมไทย ตอ้ งเรยี น ๒ ปคี รึ่ง ยนื ยันว่า ยา ไทยต้องผ่านเครื่องยาสมนุ ไพร ต้องรจู้ กั เครอื่ งยาไทย ทง้ั หมดและต้องรจู้ กั พืช สตั ว์ แร่ธาตุ ผดุงครรภ์ก็เรียนกายวิภาคศาสตร์ รู้จักอวัยวะ ทง้ั หมด เรียนการเตรยี มคลอด การคลอด การเตรียม ห้องคลอด ส่วนนวดไทยกน็ วดตามปกติ นวดไทยจรงิ ๆ มี หลายตำ� รา นยิ ามศัพท์ของค�ำวา่ นวดไทย ของสภา แพทย์ เขาดอี ยู่แล้ว มที ัง้ ดึง สับ ดดั ทุบ สับ แต่ของ แทข้ องจรงิ ตอ้ งวดั โพธเ์ิ ปน็ หลกั ควรจะตอ้ งเรยี น ๘๐๐ ชวั่ โมง ใหเ้ ปน็ เรอื่ งเปน็ ราว อยา่ งไรกต็ าม ทกุ วนั นตี้ ำ� รา นวดยงั มปี ัญหา ยังไม่ลงตัว แต่พระราชบัญญัติประกอบการเพ่ือสุขภาพ ท่ี ออกมาที่จริงดูแลเร่ืองของสปา เรียนแค่นวด ๖๐ ช่วั โมง ๒๐๐ ช่วั โมง มันระยะสน้ั ผมสอนมา ๓๗ ปี เพิ่งหยุดปีน้ีเพราะแก่มาก แลว้ มีคนท่มี าเรียนแลว้ ไปประกอบอาชีพเยอะที่มใี บ ประกอบเวชกรรมไทย ตอ้ งรจู้ กั หมอไทย รปู้ ระวตั เิ ปน็ มาอย่างไร ต้องร้จู ักธาตุ
๑๕ครู ครูกชี า วมิ ลเมธี ดา้ นการแพทยแ์ ผนไทย ภมู ิปญั ญาไทย 60 “...แพทย์แผนไทยอยู่กับเงินไม่ได้ มัน ไม่ใช่อาชีพ เป็นอาชีวะไม่ได้เด็ดขาด ต้องอยู่ กับวัฒนธรรม เป็นหมอวัฒนธรรม ที่ธ�ำรงไว้ ซ่ึงศีลธรรมทั้งหมด ผมยืนยันเสมอว่า ผมเป็น หมอโบราณ เป็นหมอประจ�ำครอบครัว และ หมอประจ�ำครอบครัวมีอยู่ทุกบ้าน ทุกภาคท่ัว ประเทศ ไมต่ อ้ งสร้างโรงพยาบาล ถา้ สง่ เสรมิ หมอไทยกนั อยา่ งจรงิ จงั กไ็ มต่ อ้ ง สร้างโรงพยาบาล ครอบครวั จะเปน็ ทต่ี งั้ โรงพยาบาล หมอไทย เขารกั ษาเองกท็ ำ� กนั มา ๒,๐๐๐ กวา่ ปแี ลว้ ตง้ั แต่ ครง้ั พระพทุ ธกาลมาถงึ รชั กาลท่ี ๖” ครกู ลา่ วดว้ ย น้�ำเสียงรนั ทด สอนนักเรียนทุกปีมาเรื่อย ตลอด ๓๗ ปี จะเน้นย�้ำเรื่องคุณธรรม วัฒนธรรม ย�้ำตลอดว่า หมอไทย คือ หมอวัฒนธรรมไม่ใช่หมอประกอบ อาชีวะ เขียนหนังสือแล้วก็แจกปีละเป็นร้อย ๆ เล่ม แจกหมด ในหนังสือต�ำราท่ีเขียนก็ใช้ต�ำรา แพทยแ์ ผนไทย ใชศ้ ลิ าจารกึ วดั โพธิ์ ตรงนนั้ ชดั เจน ไม่เข้าใจว่า ท�ำไมจะต้องออกพระราชบัญญัติ ประกอบการเพ่อื สุขภาพอกี ห่วงว่า ภูมิปัญญาไทย มันสูญหมด หากไม่ รกั ษาวฒั นธรรม ทีจ่ ริงควรเรียน ๔-๕ ปี และตอ้ ง เรียนถึง ๗ ส�ำนัก เพ่ือความช�ำนาญ และจะได้ ผา่ นการหลอ่ หลอมวา่ เปน็ ของจรงิ ตำ� ราแพทยเ์ ขา เขยี นไวใ้ นตำ� ราแพทยศ์ าสตรส์ งเคราะห์ เขยี นไวใ้ น คมั ภีร์เกา่ แก่
ครูกีชา วมิ ลเมธี ๑๕ครู ดา้ นการแพทยแ์ ผนไทย ภูมปิ ญั ญาไทย ทเ่ี อามาพดู น้ี ไมไ่ ดค้ ดิ เอง เรอื่ งวฒั นธรรม ของชาติ ภูมิปัญญาของชาติ ต้องอาศัย 61 วัฒนธรรมไม่ใช่ความรู้อาชีวะ สิ่งเหล่านี้ มันจะเป็นเลิศได้อย่างไร ถ้าขาดคุณธรรม ขาดวัฒนธรรม แพทย์ที่เป็นเศรษฐายา ณ แพทย์ ต้องเรียนถึงเจ็ดส�ำนักจึงจะเป็นแพทย์ ที่ประเสริฐ ต้องท�ำอย่างนี่ ภูมิปัญญาไทยจึง จะเหลอื จะเลศิ ไดจ้ ากวฒั นธรรม ใหด้ ใู นสำ� นกั พระราชวัง ท�ำไมถึงท�ำได้เพราะเขาหนักแน่น สนใจพเิ ศษ มรี ะบบนนั่ แหละถงึ ไดห้ ลงเหลอื อยู่ สดุ ยอดสดุ ฝมี อื ชาตไิ หนมี ไมม่ ชี าตไิ หนมแี พทย์ แผนไทย เป๊ะท้ังหลักสูตร แต่ละสาขาวิชาและช่ัวโมง เนื้อหาการถ่ายทอดวิชาความรู้ของครูแก่ผู้ เรยี น ผิดไปจากทีว่ างไว้ ไม่ใช่ครูกีชา ระยะ ส้นั ๆ แค่ ๒ - ๓ วนั ไม่รับ เรยี นสาขานวด ไทย ต้องเรยี นไม่นอ้ ยกว่า ๓๐๐ ชั่วโมง ผมไมม่ ตี ารางสอนทแ่ี นน่ อน แตเ่ ดอื นหนง่ึ กจ็ ะมาหลายครงั้ ทศ่ี นู ยแ์ พทยแ์ ผนไทย วดั ศาลามชี ยั ตรงน้ี โรงเรยี นตา่ ง ๆ จะ มาเอาความรู้ ประวตั แิ พทยแ์ ผนไทย ประวตั ินวด ส่วน ใหญ่เป็นเยาวชนเขา้ มาศึกษา คร้งั ละ ๕ คน มาเรอื่ ยๆ เดือนหลายครั้ง ไม่ใช่แค่เฉพาะคนนครศรีธรรมราช เกอื บทกุ จงั หวัดภาคใต้รจู้ กั หมด ผมเป็นผกู้ ่อการจัดการ ต้ังสมาพันธ์แพทย์แผนไทยภาคใต้ ๔ เดือนประชุมคร้ัง หน่ึง แลว้ ก็มสี มาพันธแ์ พทย์แผนไทยแห่งประเทศไทย ทต่ี งั้ ในกรงุ เทพฯ อีกที่จุฬา ผมริเรมิ่ กอ่ ตัง้ เหมอื นกัน ต้ังหลักท่ีน่ี
๑๕ครู ครกู ีชา วมิ ลเมธี ด้านการแพทยแ์ ผนไทย ภมู ิปญั ญาไทย 62 แพทย์แผนไทยอยู่กับเงินไม่ได้ ต้องอยู่กับวัฒนธรรม มันไม่ใช่ áçº¹Ñ ´Ò อาชพี ผมยนื ยนั เสมอวา่ ผมเปน็ หมอโบราณแตแ่ พทยแ์ ผนไทยเปน็ อาชวี ะไมไ่ ดเ้ ดด็ ขาด เพราะมนั เปน็ หมอวฒั นธรรม ทธ่ี ำ�รงไวซ้ งึ่ ศลี ธรรมท้ังหมด ไม่ใชห่ มอในกฎหมายทเี่ อาไว้แยง่ ชงิ กนั ใครจะเรียนต้องมาที่แหล่งเรียนรู้ท่ีครูจัดไว้หรือเฉพาะท่ีวัดศาลามีชัย ทุกวันเสาร์และวันอาทิตย์ โดยใช้เวลาตลอดวัน ตามหลักสูตร เรียนสาขา เวชกรรม ตอ้ งเรยี นไมน่ อ้ ยกวา่ ๙๐๐ ชวั่ โมง เรยี นสาขาเภสชั กรรม ตอ้ งเรยี น ไม่นอ้ ยกวา่ ๓๐๐ ชวั่ โมง เรียนสาขาผดงุ ครรภ์ ตอ้ งเรียนไมน่ ้อยกว่า ๓๐๐ ช่วั โมง และ เรยี นสาขานวดไทย ต้องเรยี นไมน่ ้อยกวา่ ๓๐๐ ชว่ั โมง ผิดไป จากนี้ ไมใ่ ชห่ ลักของครูกีชา “แต่ท่ีน้ีหลักจริงๆ ที่ต้องเรียน ๘๐๐ ชั่วโมง ใครจะเรียนมาละ มันก็ เรียนระยะส้ัน ไม่ช้าก็สูญหายหมด แพทย์แผนไทยอยู่กับเงินไม่ได้ ต้องอยู่ กบั วฒั นธรรม มนั ไมใ่ ชอ่ าชพี ผมยนื ยนั เสมอวา่ ผมเปน็ หมอโบราณแตแ่ พทย์ แผนไทยเปน็ อาชวี ะไมไ่ ดเ้ ดด็ ขาด เพราะมนั เปน็ หมอวฒั นธรรม ทธี่ ำ�รงไวซ้ ง่ึ ศลี ธรรมทัง้ หมด ไมใ่ ชห่ มอในกฎหมายท่ีเอาไวแ้ ยง่ ชิงกัน” พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยูห่ ัว รัชกาลท่ี ๕ ทรงเห็นวา่ การ แพทยแ์ ผนโบราณของไทยเรา ไดด้ ูแลรักษาคนไทยเรามานบั พนั ปี หลงั ทรง สรา้ งโรงพยาบาลศริ ริ าชขนึ้ แลว้ ตามโลกตะวนั ตก ทเ่ี นน้ ไปในดา้ นการแพทย์ แผนปจั จบุ นั แตย่ งั มพี ระราชดำ� รติ อ่ คณะกรรมการบรหิ ารโรงพยาบาล ทวี่ า่ หมอยังขาดแคลน ซึ่งพระองคไ์ ด้ทรงเขียนพระราชปรารภไว้ ดังน้ี
ครูกีชา วิมลเมธี ๑๕ครู ดา้ นการแพทยแ์ ผนไทย ภูมปิ ญั ญาไทย 63 “...ขอเตือนว่า หมอฝร่ังนั้นดีจริง แต่ควร ใหย้ าไทยสญู หฤๅหาไม่ หมอไทยควรจะไมใ่ หม้ ตี อ่ ไป ในภายน่า หฤาควร จะมีไว้บ้าง ถ้าว่าส่วนตัวฉันเอง ยังสมัคกินยาไทย แลยงั วางใจหฤๅ อนุ่ ใจในหมอไทยมาก ถา้ หมอไทย จะ รักษาอย่างฝร่ังหมด ดูเยือกเยนเหมือน ÒÅ㨠เหนอื่น ไม่ เหนพระเหนสงฆ์เลยเหมือนกัน แต่ตัวฉันก็อายุ มากแล้ว เห็นจะไมไ่ ดอ้ ยไู่ ปจนหมอไทยหมดดอก คนภายน่า จะพอใจ อย่างฝร่ังกันทั่วไป จะไม่เดือดร้อนเช่นฉันดอกกระมัง เปน็ แต่ลองเตือนดู ตามหวั เก่า ที่หนง่ึ เทา่ นน้ั ..” ครกู ีชา ยกขอ้ ความดังกลา่ วมาใหด้ ู ผมสอบได้เวชกรรม ผมก็มีสิทธ์ิสอบรับใบอนุญาตประกอบโรคศิลป์ ตัง้ แตป่ ี พ.ศ. ๒๔๗๙ มาถึงกอ่ นสภาแพทย์จะเกดิ ได้เคยร่วมแลกเปลยี่ น เรียนรู้กับนักศึกษาที่เข้ามาเรียนรู้ดูกิจกรรมแพทย์แผนไทยของศูนย์ กับ ครูภูมิปัญญา ซึ่งผมมองเห็นว่าการรักษาและดูแลสุขภาวะของชุมชนใน ปจั จบุ นั การแพทยแ์ ผนไทยนบั วนั จะมบี ทบาทมากยงิ่ ขนึ้ ไมว่ า่ ดา้ นเวชกรรม เภสชั กรรม การผดงุ ครรภ์ และดา้ นหตั ถเวช หากได้เร่ิมฟืน้ ฟอู ยา่ งจรงิ จงั จะ เปน็ ประโยชน์แกป่ ระเทศโดยรวม นอกจากน้ี ยังพบวา่ ปจั จุบันคนมีอาการเปน็ โรคมดลกู ต่�ำ หรอื มดลกู ไมเ่ ขา้ อู่ เพราะเกดิ จากไมไ่ ดใ้ ชก้ อ้ นเสา ละเลยการอยไู่ ฟซง่ึ โบราณจะทำ� การ ขับน้�ำคาวปลาและมดลูกเข้าอู่หลังคลอดได้ดี คลอดลูกแล้วไม่ได้บริหาร ร่างกายอย่างถูกต้อง และขาดการดูแลทางใจหรือความมั่นคงทางใจอะไร ท�ำนองนั้น ตลอดการใช้หมอต�ำแยท่ีขาดหายไป หรือการกินยาท่ีช่วยใน การขับน้�ำคาวปลาต่างๆ อาการมะเร็งปากมดลูก การตัดมดลูกจึงเกิดขึ้น มากในผู้หญงิ ไทย
๑๕ครู ครูกชี า วมิ ลเมธี ดา้ นการแพทย์แผนไทย ภมู ปิ ัญญาไทย 64 แพทย์ไทย หลักประจ�ำชาติไทยมาช้านาน ความอยู่รอดของประเทศไทยต้องเหมือน ขาหยง่ั ของฆอ้ งชัย หรือ ตรโี กณ และท่ีส�ำคัญความเชื่อทฤษฎีในการดูแลรักษาผู้ป่วย ระหว่างปรัชญาของตะวันตกและตะวันออกต่างกันโดยสิ้นเชิง “กระบวนทศั นก์ ารรกั ษาผปู้ ว่ ยตามปรชั ญาตะวนั ตก มองรา่ งกาย มนษุ ยเ์ ปน็ เครอ่ื งจกั รหรอื กลไก รกั ษาไดเ้ ปน็ จดุ ๆตามอาการของ ความเจบ็ โดยแยกจติ ใจออกจากอาการปว่ ยไข้ ในขณะทก่ี ระบวนทศั น์ ปรชั ญาตะวนั ออก เชอื่ วา่ การเจบ็ ไข้ ไดป้ ว่ ยเนอื่ งจากการเสยี สมดลุ ของรา่ งกาย ทกุ สว่ นของรา่ งกายมี ความสมั พนั ธก์ นั หมดโดยความสมั พนั ธข์ องธาตทุ งั้ ๔ คอื ธาตดุ นิ นำ�้ ลม ไฟ และพบวา่ จริง ตอ้ ง ๖ ธาตุ คอื ทีเ่ พ่มิ ธาตอุ ากาศ กบั ธาตจุ ติ วญิ าณ การรกั ษาจงึ ตอ้ งรกั ษาแบบองคร์ วมทงั้ รา่ งกาย และจิตใจค่กู นั ไป ครยู งั บอกอีกด้วยว่า การแพทย์ไทยเปน็ แพทย์หลกั ประจ�ำ ชาติไทยมาช้านาน นับเนื่องมาจากกรุงสุโขทัย ศรีอยุธยา กรุงธนบุรี มาถึง กรุงรัตนโกสินทร์ แพทย์ศาสตร์ไทยได้รับมา จากคัมภีร์ของศาสนาพราหมณ์ คือ คัมภีร์อถรรพเวท จะเป็น มูลเหง้าเดิมของแพทย์แผนไทย แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ ฉบับ หลวงของไทย ทั้งวชิ าการ สมฏุ ฐานโรค วธิ ีการตรวจรกั ษาโรค วธิ กี ารใชย้ าสมนุ ไพรรกั ษาโรค ไดม้ าจากคมั ภรี ์ ทางพุทธศาสนาและศาสนาพราหมณ์ ประมาณ ๖๐% ขององคค์ วามรู้ ในวิชาแพทย์
ครูกีชา วิมลเมธี ๑๕ครู ด้านการแพทย์แผนไทย ภมู ปิ ัญญาไทย 65 การแพทย์ไทยยึดถือพุทธศาสนาเป็นสรณะ ปฎิบัติ การตามหลักศีล - ธรรม ช่วยเหลือสงั คมตามศลี ธรรม ยอมรับตามจารีตประเพณีและวัฒนธรรมไทย ไม่มี ทุนนยิ ม วตั ถนุ ิยม หรือ บรโิ ภคนิยม เข้ามาเกี่ยวขอ้ ง เพราะพระธรรมวินัย เป็นจรรยาบรรณและธรรมนูญ ของชีวิต “ดงั นน้ั จะเหน็ วา่ การแพทยไ์ ทยจงึ เปน็ แพทยอ์ าสาไมเ่ ปน็ อาชวี ะ นบั เปน็ อาชพี ไมไ่ ด้ การแพทยไ์ ทยยดึ ถอื พทุ ธศาสนาเปน็ สรณะ ปฎบิ ตั ิ การตามหลกั ศลี - ธรรม ชว่ ยเหลอื สงั คมตามศลี ธรรม ยอมรบั ตามจารตี ประเพณแี ละวฒั นธรรมไทย ไมม่ ที นุ นยิ ม วตั ถนุ ยิ ม หรอื บรโิ ภคนยิ ม เขา้ มาเกยี่ วขอ้ ง เพราะพระธรรมวนิ ยั เปน็ จรรยาบรรณและธรรมนญู ของชีวิต” ครูเน้น ก่อนคุยกันต่อถึงการแพทย์ด้ังเดิมยุคต่าง ๆ ท�ำให้เรานึกไปถึงนักบวช เช่น อิมโฮเทป สถาปนิกแห่งอียิปต์ โบราณ ผู้ออกแบบพรี ะมดิ แห่งแรกของโลก สญั ลักษณ์ของอิมโฮเทป เป็นนักบวชโกนศีรษะ นั่งหรือคุกเข่าบนม้วนกระดาษพาไพรัส บาง ครั้งก็สวมกระโปรงยาวอย่างนักบวช ม้วนกระดาษพาไพรัสแสดงถึง แหล่งของความรู้ ส่วนการแต่งกายอย่างนักบวชนั้นเป็นสัญลักษณ์ ของความบริสุทธิ์ทางศาสนา และได้รับการยกย่อง โดยชาวกรีกรุ่น ตอ่ มาวา่ เปน็ เสมอื นหน่ึงเทพเจ้าแห่งการแพทย์ ทีเดยี ว
๑๕ครู ครูกชี า วมิ ลเมธี ดา้ นการแพทยแ์ ผนไทย ภูมิปัญญาไทย 66 สมยั กรีกโบราณ ชาวกรกี ไดบ้ ชู าเทพแอสคลปี อิ สุ ช่อื ว่าเป็นเทพแห่งการแพทย์ เชน่ เดียว กับพระธิดา คอื เทพีไฮเจยี เทพีแห่งสุขอนามยั โดยพระองคจ์ ะถอื ถว้ ยยาและงไู ว้ ดังนัน้ งู เปน็ สัญลักษณ์ในการดูดพิษของชาวกรีกโบราณ จนกระท่ังเป็นสัญลักษณ์ของวิชาชีพเภสัชกรรมใน ปจั จุบนั คือ งูพนั ไมเ้ ทา้ มาเป็น งูพันคบเพลิง เภสัชกรรมในจีนมีหลักฐานบันทกึ ในตำ� นานของของกษตั รยิ เ์ สนิ หนง ชว่ ง ๒,๐๐๐ ปีกอ่ น ครสิ ต์ศักราช พระองคท์ รงตรวจสอบหาคุณสมบัตขิ องสมุนไพรในจีน และทดลองคณุ สมบัติของ สมนุ ไพรเหลา่ น้ันโดยพระองค์เอง มีการบนั ทกึ ตวั ยาประมาณ ๓๖๕ ขนาน ซึ่งพระองคย์ งั เปน็ ท่ี สักการะของชาวจนี พ้ืนเมอื งจวบจนปัจจบุ นั จากหมอชีวกโกมารภัจจ์ “เภสัชราชา” มาถึง โรงเรียนแพทย์ปรุงยา ในสมยั พทุ ธกาล วชิ าการแพทยไ์ ดเ้ จรญิ เตม็ ท่ี เปน็ ทส่ี นใจของ ชาวอินเดียและบุคคลต่างประเทศ บุคคลส�ำคัญได้แก่ ชีวกโกมาร ภัจจ์ ได้ศึกษาส�ำเร็จเป็นผู้เช่ียวชาญทางเวชปฏิบัติและเภสัชวัตถุ จนได้รับสมัญญานามว่า “เภสัชราชา” เป็นแพทย์ประจ�ำพระเจ้า พิมพิสารและพระพุทธเจ้า พร้อมกันน้ัน ก็ได้ ถ่ายทอดองค์ความรู้มายังสุวรรณภูมิผ่านทาง พระพทุ ธศาสนา ทา่ นชวี กโกมารภัจจ์ จงึ ได้รับการนบั ถือ เป็นครูหมอแผนไทยในประเทศไทยจวบจน ปจั จุบนั
ครกู ีชา วิมลเมธี ๑๕ครู ดา้ นการแพทยแ์ ผนไทย ภูมิปัญญาไทย ชวี กโกมารภัจจ์ ไดศ้ ึกษาส�ำเร็จเป็นผ้เู ชยี่ วชาญทางเวชปฏบิ ตั แิ ละ เภสชั วตั ถุ จนไดร้ บั สมญั ญานามวา่ “เภสชั ราชา” เปน็ แพทยป์ ระจำ� 67 พระเจา้ พมิ พสิ ารและพระพทุ ธเจา้ พรอ้ มกันนัน้ กไ็ ดถ้ า่ ยทอดองค์ ความรู้มายังสุวรรณภูมิผา่ นทางพระพุทธศาสนา ส�ำหรับประเทศไทย เภสัชกรรมเป็นส่วนหนึ่งของระบบการแพทย์ แผนไทยมาโดยตลอด อาทิ การใช้สมุนไพรและเภสัชวัตถุต่าง ๆ เข้า ร่วมการรักษา การศึกษาทางด้านเภสัชศาสตร์ได้สถาปนาข้ึนอย่างเป็น ทางการโดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศเ์ ธอ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร ใน ฐานะโรงเรียนแพทยป์ รงุ ยา ปัจจุบนั คือ คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั ในรัชสมยั พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ภายหลังการก่อตั้ง กองโอสถศาลาขึ้น ต่อมาได้มีการจัดต้ังโรงงานเภสัชกรรม โดย เภสชั กร ดร. ตั้ว ลพานุกรม ซงึ่ ภายหลังไดร้ วมกับกอง โอสถศาลา จดั ต้ังเป็นองคก์ ารเภสชั กรรม ถ้าจะไปดูระบบการแพทย์ตะวันตกกับการแพทย์ ตะวนั ออก ทมี่ าจะคล้ายคลา้ ยกันแตไ่ ม่เหมอื นกนั นกั บวช พระสงฆ์ นางชี ของการแพทยต์ ะวนั ออก มโี รงพยาบาลได้ รกั ษาคนปว่ ยเอง แตใ่ ชส้ ำ� หรบั กบั เพอ่ื นสหธรรมกิ ดว้ ยกนั เท่าน้ัน ปฎิบัตกิ ารได้เฉพาะในอารามเทา่ น้นั จะต้ังตน เปน็ หมอรักษาไขห้ รอื กรุงยาให้คนไข้ทัว่ ไปไมไ่ ด้ เปน็ พุทธบัญญัติทรงห้าม ปรับโทษเป็นอาบัติ เพราะ อาชพี หมอ คอื อาชพี ทข่ี วางทางพระนพิ พาน
๑๕ครู ครูกีชา วมิ ลเมธี ด้านการแพทยแ์ ผนไทย ภูมปิ ญั ญาไทย 68 ในประเทศไทย ก็มีกฎมหาเถรสมาคมได้ประกาศเอา ไว้ชัดเจน พุทธบัญญัติ ทรงอนุญาตไว้ในเภสัชชขันธถะ พระวินัยปิฎก ปรุงยา ผลิตยา พยาบาลดูแลเฉพาะเพื่อน พระภิกษุด้วยกันเท่านั้น จะพยาบาลบุคคลท่ัวไปไม่ได้ แต่ นักบวช พระ นางชี ระบบการแพทย์ตะวันตกช่วยเหลือผู้ ปว่ ยคนทัว่ ไปได้ เป็นหมอ เปน็ พยาบาลประจ�ำโรงพยาบาล ได้ปกติ พระ นางชี ได้เป็นผู้น�ำริเริ่มและเป็นผู้ปฎิบัติการ ทางการแพทยก์ ่อนชาวบา้ น “ความอยรู่ อดของประเทศไทยตอ้ งเหมอื นขาหยง่ั ของ ฆอ้ งชยั หรือ ตรโี กณ คือ สถาบนั ชาติ สถาบันศาสนา และ สถาบันพระมหากษัตริย์ แยกจากกันมิได”้ ครูย�ำ้ อกี คร้งั บันทึก ชว่ ยความจ�ำ ศูนย์แพทยไ์ ทย วดั ศาลามีชยั นครศรีธรรมราช วนั อาทติ ย์ เปิดต้พู ระไตรปิฎก... นอกจากน้ี ครูกีชา ยังมบี นั ทกึ ที่เรยี กวา่ ช่วยความจำ� ในการทำ� งาน เพอื่ งานของทาง ศนู ยแ์ พทยไ์ ทย วดั ศาลามชี ยั นครศรธี รรมราช ใหท้ กุ คน ไดร้ ับร้วู า่ แตล่ ะวันนั้นมกี จิ กรรมอะไรบา้ ง “ วนั อาทติ ย์ เปดิ ตพู้ ระไตรปฎิ ก วนั จนั ทร์ เปดิ ยาสมนุ ไพร ยาไทย วันอังคาร เปิดหมอไทย วันพุธเปิดพยาธิกุมาร วันพฤหัส เปิดพยาธิ ทั่วไป วันศุกร์ เปิดพยาธสิ ตรี วันเสาร์ เปดิ พยาธผิ ูส้ ูงอายุ วนั พระ หากตรงกบั วนั ใด วชิ าใด วนั นนั้ ตอ้ งปดิ เพราะครตู อ้ งเอา เวลาไปสอนธรรมศกึ ษา ชน้ั ตรี โท เอก ทกุ กรณตี ามพธิ กี รรมแพทยไ์ ทย วนั อาทติ ย์ท่ี ๗ มกราคม ๒๕๖๑ วันปฐมนเิ ทศ ทกุ หมวดวิชา” วัดศาลามีชัย ถนนราชด�ำเนิน ต�ำบลในเมือง อ�ำเภอเมือง จังหวัด นครศรธี รรมราช เป็นแหล่งเรียนร้ภู าคใตศ้ นู ยแ์ พทย์ไทย
ครกู ชี า วมิ ลเมธี ๑๕ครู ดา้ นการแพทย์แผนไทย ภมู ปิ ัญญาไทย 69 พระครูวิชัยนันทคุณ เจ้าอาวาสวัดศาลามีชัย เป็นผู้ริเริ่มก่อการจัดต้ังข้ึน และอุปถมั ภ์ สงเคราะห์ อนเุ คราะห์ทกุ ประการ ปงี บประมาณ ๒๕๒๓ ไดม้ อบ อำ� นาจใหค้ ณาจารยแ์ พทยแ์ ผนไทย ๗ คน รวมกลมุ่ กนั ในทดี่ นิ ของวดั เปดิ ทำ� งาน ในอาคารตกึ สองชนั้ ในนามวา่ ตกึ พระยาบดนิ ทรเ์ ดชานชุ ติ เปน็ สำ� นกั งานทเี่ รยี ก วา่ ชมรมแพทยแ์ ผนโบราณเพื่อสืบสานสืบทอดศึกษา อบรมสมั มนาภมู ิปญั ญา ไทย อนรุ ักษภ์ มู ปิ ัญญาไทยด้านการแพทย์แผนไทย ต่อมาประธานชมรมร่วมคณะท�ำงานได้ซ่อมแซมปฏิสังขรณ์อาคารสถาน ท่ี สร้างอาคารเพ่ิมเติมให้เป็นสถานท่ีเยี่ยมท�ำกิจกรรมทัศนศึกษาของชุมชนทั้ง กล่มุ ชนหรอื สนใจภายในประเทศและชาวต่างประเทศตลอดปี เป็นเวลาสามสิบ เจ็ดปีกวา่ แล้ว การศึกษาศูนย์แพทย์แผนไทย แหล่งเรียนรู้ ปัจจุบันจัดเป็นอุทยานการ ศึกษา เดิมมีแค่อาคารสถานท่ี ตึกพระยาบดินทร์เดชานุชิตเพียงหลังเดียว ต่อ มาได้สร้างขึ้นเพม่ิ อกี ๑๐ หลัง และปรบั สถานท่ี รกร้างวา่ งเปล่ากลายเปน็ สวน สมุนไพร มตี ัวยาที่ปลกู ไวใ้ หด้ แู ล้วประมาณ ๓๐๐ ถงึ ๔๐๐ ชนิด ศึกษาได้ มรี ปู ฤาษีดัดตน ๘๐ ทา่ เปน็ ปูนซิเมนต์ป้ันมโี ครงเหล็กภายในรปู ยืนไมเ่ กิน ๑ เมตร ลงรักปิดทอง ศกึ ษาเรื่องโยคี
๑๕ครู ครูกีชา วมิ ลเมธี ดา้ นการแพทยแ์ ผนไทย ภมู ปิ ญั ญาไทย 70 การศกึ ษาวิชาแพทยแ์ ผนไทย ธรรมศึกษาช้ันตรี ชั้นโท และชน้ั เอก สอนทุก วันพระ ให้การศึกษาวิชาแพทย์แผนไทย สอนทุกประเภท เวชกรรม เภสัชกรรม นวดไทย และ ผดุงครรภ์ มีต�ำราทางวิชาการให้ศึกษาค้นคว้าประมาณ ๓,๐๐๐ - ๔,๐๐๐ เล่ม สรรพวิชา สนใจใฝร่ ู้ไดโ้ ดยครูกีชา และ มีนวดสุขภาพไทย มสี ถาน พยาบาล สำ� หรับนักศกึ ษาเวชกรรมไทยฝึกงาน และนวดสขุ ภาพไทย บรกิ ารช่วย เหลือบุคคลทวี่ ่างงาน ทงั้ หมดคอื แหลง่ การเรยี นรแู้ บบโบราณ เปน็ อทุ ยานการศกึ ษาของชาตโิ ดยจติ อาสาของคณาจารยแ์ พทยไ์ ทย ไมไ่ ดท้ ำ� ธรุ กจิ พาณชิ ย์ ไมไ่ ดย้ ดึ ตดิ เปน็ อาชพี และไม่ เก่ียวขอ้ งกับการเมืองแต่ประการใด การที่ครกู ีชา วิมลเมธี เปน็ บุคคลผทู้ รงภมู ิปญั ญาดา้ นการแพทยแ์ ผนไทย เปน็ ผสู้ รา้ งสรรคแ์ ละสบื สานภมู ปิ ญั ญาดงั กลา่ วมาอยา่ งตอ่ เนอื่ ง จนเปน็ ทยี่ อมรบั ของสังคมและชมุ ชน การยกย่องเชิดชเู กยี รติจากสำ� นักงานเลขาธกิ ารสภาการ ศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ให้เป็นครูภูมิปัญญาไทย เพื่อท�ำหน้าที่ถ่ายทอด ภูมปิ ญั ญาในการจดั การศึกษาทงั้ การศกึ ษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และ การศึกษาตามอัธยาศัย นับวา่ ชอบแลว้ ทอี่ ยปู่ จั จบุ นั : ศนู ยแ์ พทยแ์ ผนไทย ๑๗/๑ วดั ศาลามชี ยั ถ.ราชดำ� เนนิ ต.ใน เมอื ง อ.เมือง จ.นครศรีธรรมราช ๘๐๐๐๐
ครกู ีชา วิมลเมธี ๑๕ครู ด้านการแพทยแ์ ผนไทย ภูมปิ ัญญาไทย 71 แรงบันดาลใจ ท่ีเหนือกว่าความยากไร้ จากศูนย์แพทย์แผนไทย วัดศาลามีชัย พัฒนาเป็นอุทยานการ ศึกษา รวมสวนสมุนไพร ฤาษีดัดตน ต�ำราวัดโพธิ์ครบทุกท่า เพื่อ อนุรกั ษแ์ ละสืบทอดภูมิปัญญาแพทย์แผนไทย ให้เป็นแหลง่ เรียนรูก้ าร บ�ำบัดโรคด้วยตนเอง รวมทั้ง ถ่ายทอดความรู้ท้ังด้านเวชกรรมไทย เภสชั กรรมไทย สาขาผดุงครรภ์ และสาขาการนวดไทย คือ ภารกิจท่ี ครกู ีชา วมิ ลเมธี ครูภมู ปิ ญั ญาไทย รุ่นท่ี ๓ ม่งุ สืบสานการแพทย์แผน ไทย ใหส้ มกับท่เี กดิ ในครอบครัวหมอไทย การรักษาตอ้ งเป็นองค์รวม รักษาท้งั รา่ งกายและจติ ใจควบคู่กัน
๑๕ครู ครูกีชา วมิ ลเมธี ด้านการแพทย์แผนไทย ภูมปิ ญั ญาไทย 72 ครู ๑๕ท่อี ยู่ ภมู ิปญั ญาไทย ครูบญุ ตนั สิทธิไพศาล ที่อยปู่ ัจจุบัน : ๑๓๙ ม.๖ ต.ห้างฉตั ร อ.ห้างฉตั ร จ.ลำ� ปาง ๕๒๑๙๐ ครกู ิตติ อนันต์แดง ท่อี ยู่ปัจจุบัน : ๑๐๔ ม. ๑๒ ต.วังตะกอ อ.หลังสวน จ.ชมุ พร ๘๖๑๑๐ ครูกีชา วมิ ลเมธี ที่อยู่ปจั จุบนั : ๑๗/๑ วัดศาลามีชยั ถ.ราชดำ� เนิน ต.ในเมือง อ.เมอื ง จ.นครศรธี รรมราช ๘๐๐๐๐ ครขู วัญดิน สงิ ห์ค�ำ ทอ่ี ยู่ปจั จบุ นั : ๒๗๑ ม.๑๕ ต.กระแซง อ.กนั ทรลกั ษณ์ จ.ศรีสะเกษ ๓๓๑๑๐ ครูคำ� พนั อ่อนอุทยั ทอ่ี ยู่ปัจจุบัน : ๑๖๒ ม. ๑ ต.นาดี อ.ดา่ นซา้ ย จ.เลย ๔๒๑๒๐ ครูจินดา บุษสระเกษ ท่อี ยู่ปจั จุบนั : ๓ ม.๒ ต.บ้านใหม่ อ.หนองบญุ มาก จ.นครราชสมี า ๓๐๔๑๐ ครดู วงเนตร ดรุ ิยพนั ธ์ุ ท่อี ยปู่ จั จุบนั : ๑๑๑ แขวงวดั สามพระยา เขตพระนคร กรุงเทพฯ ๑๐๑๒๐ ครถู นอม ศริ ริ ักษ์ ทอ่ี ยูป่ จั จบุ ัน : ๔๒ ม.๔ ต.จะทิงพระ อ.สทิงพระ จ.สงขลา ๙๐๑๙๐
ครกู ชี า วิมลเมธี ๑๕ครู ดา้ นการแพทย์แผนไทย ภูมปิ ัญญาไทย 73 ครทู องใบ แท่นมณี ท่อี ย่ปู ัจจบุ ัน : ๙/๕ ม.๖ ต.ต้นมะมว่ ง อ.เมอื ง จ.เพชรบุรี ๗๖๐๐๐ ครพู งษเ์ ทพ เพยี รท�ำ ทอ่ี ยู่ปัจจุบัน : ๑๓๒ ม.๓ ต.กู่จาน อ.ค�ำเข่ือนแกว้ จ.ยโสธร ๓๕๑๑๐ ครูไพบูลย์ พันธเ์ มอื ง ทอ่ี ยปู่ ัจจบุ นั : ๙๗/๕ ม.๓ ต.ทะเลทรพั ย์ อ.ปะทวิ จ.ชมุ พร ๘๖๑๖๐ ครูมารศรี วนาโชติ ทอ่ี ยปู่ จั จบุ ัน : ๒๑๕ ม.๑๒ ต.บา้ นกาด อ.แมส่ ะเรยี ง จ.แม่ฮ่องสอน ๕๘๑๑๐ ครเู ลก็ กุดวงคแ์ ก้ว ที่อยู่ปจั จุบัน : ๒๓๔ ม.๕ บ้านบัว ต.กุดบาก อ.กดุ บาก จ.สกลนคร ๔๗๑๘๐ ครูวุฒิ วุฒธิ รรมเวช ทอ่ี ยู่ปัจจุบัน : ๗๑/๙๓ ถ.เพชรเกษม ๘๑/๒ แขวงหนองค้างพลู เขตหนองแขม กทม. ๑๐๑๖๒ ครูสมบรู ณ์ แว่นวิชยั ทอ่ี ยู่ปจั จุบนั : ๒/๑ ถ.เพลนิ ฤดี ต.ทา่ อิฐ อ.เมอื ง จ.อุตรดิตถ์ ๕๓๐๐๐
Search
