ยาจดุ ....กนั ยุง การใช้ยาจุดกันยุง เป็นสารระเหยออกฤทธ์ิขับไล่ยุง สารออกฤทธิ์บางชนิดสามารถท�ำให้เกิด อาการแพ้ได้ ในการเลือกซ้ือควรตรวจดูสารออกฤทธ์ิอย่างละเอียดและควรเลือกสารที่มีอันตรายน้อย เช่นสารในกลุ่มไพรที รอยดส์ งั เคราะห์ หรือสารสมุนไพร เพราะคอ่ นข้างปลอดภยั ตอ่ มนษุ ย์ วิธีการ : จุดไวภ้ ายในบรเิ วณบา้ น เพอื่ ป้องกนั ยุงลายได้ และต้องระวงั ไมค่ วรสูดดมกลิ่นควันโดยตรง และระวงั การตดิ ตั้งใหเ้ รยี บร้อยเพ่อื ป้องกนั การเกดิ ไฟไหมไ้ ด้ “ยาจดุ กนั ยุง ปอ้ งกันยงุ กัด ช่วยปอ้ งกนั โรคไข้เลือดออกไขซ้ ิกา และไขป้ วดข้อยุงลาย” 48 100 วธิ ปี ราบยงุ
เครือ่ งไฟฟา้ ไล่ยุง วธิ ใี ช้ : เสียบปลัก๊ เครือ่ งไฟฟ้าไลย่ ุงไวใ้ นหอ้ งเมอ่ื คนไมอ่ ยู่ และถอดปลัก๊ เคร่ืองไฟฟา้ ไล่ยุงกอ่ นท่ีจะ เขา้ ไปในห้องประมาณ 1 ชวั่ โมง เพื่อความปลอดภัยของผู้ใชเ้ อง “เครอ่ื งไฟฟา้ ไลย่ งุ ป้องกันยงุ กดั ช่วยปอ้ งกนั โรคไข้เลือดออกไขซ้ ิกา และไข้ปวดขอ้ ยุงลาย” การบรู ไลย่ ุง ยุงจะไม่ค่อยชอบกลิ่นสมุนไพรแรงๆ ถ้าได้กลิ่นสมุนไพรที่มีกลิ่นแรงยุงจะไม่เข้ามาใกล้ ดังน้ัน การแขวนการบูรถุงไวภ้ ายในบา้ น กล่นิ ของการบูรจะช่วยใหย้ ุงบนิ หา่ งออกไป วธิ ีใช้ : นำ� ถงุ การบรู ไปแขวนไวภ้ ายในบ้าน ยุงไดก้ ล่ินการบูรมันจะหนไี ปใหไ้ กลจากกล่ินการบูร “แขวนถงุ การบรู ช่วยไล่ยงุ บนิ ห่างออกไป รว่ มกับการหม่นั ดแู ลภาชนะไมใ่ หม้ นี ้�ำขงั เพือ่ ลดแหลง่ เพาะพันธย์ุ ุงลาย” 100 วธิ ปี ราบยุง 49
ตะไคร้ ตะไคร้จัดเป็นพืชล้มลุกตระกูลหญ้า นิยมน�ำมาประกอบอาหาร และกล่ินหอมของตะไคร้ สามารถช่วยไล่ยงุ และกำ� จดั ยงุ ได้เปน็ อย่างดีจงึ มีการแปรรูปเพอ่ื ใชใ้ นการป้องกนั ยุง วธิ ีใช้และการป้องกนั ยงุ น้�ำมนั ตะไคร้ - ในรปู แบบพาราฟินเหลว ทมี่ คี วามเข้มข้น รอ้ ยละ 20 และ 25 สามารถป้องกันยุงลายกัดได้ 100% ภายในเวลา 1 ชัว่ โมงแรก และป้องกันยงุ กดั ลดลงเหลอื ร้อยละ 95 ภายใน 3 ชัว่ โมง หลังจากมีการใช้ - ผลติ ภณั ฑน์ ้�ำมนั ตะไครร้ อ้ ยละ 15 ในรูปของครีมและขี้ผ้ึง สามารถปอ้ งกนั ยงุ กัดได้ โดยรปู แบบสบู่อาบน�้ำที่มีส่วนประกอบของน�้ำมันตะไคร้หอมเพียงร้อยละ 0.1 น�้ำมันตะไคร้ร้อย ละ 0.5 และ สามารถไลย่ งุ ได้นาน 8 ชั่วโมง “กลนิ่ ของตะไคร้ สมนุ ไพรใกลต้ วั ทีป่ อ้ งกนั ยุงกดั ได้” ตะไครห้ อม ตะไคร้หอม เป็น สมุนไพรท่ียุงได้กล่ินมากท่ีสุด และสามารถป้องกันยุงกัดได้ ส่วนท่ีน�ำมาใช้ คอื ต้นและใบ ลักษณะของตะไครห้ อมขน้ึ เปน็ กอ ลกั ษณะคล้ายตะไครบ้ ้านแต่ใบยาวกว่าและ ล�ำต้นมสี แี ดง ดอกเป็นพวงชอ่ ฝอย ดังรปู ภาพท่ี 1 และ 2 รปู ที่ 1 รปู ท่ี 2 50 100 วธิ ีปราบยงุ
วธิ กี ารท�ำใหเ้ กดิ กล่ินของตะไครห้ อม ทสี่ ามารถท�ำเองได้ คือ 1. น�ำตะไคร้หอม ทเ่ี ปน็ สว่ นของต้นและใบมาตำ� ใหล้ ะเอยี ด แลว้ นำ� มาผสมกับนำ�้ ในปรมิ าณ เทา่ ๆ กัน แล้วค้ันเอาแตน่ ำ�้ และนำ� ไปเค่ียวเปน็ น้�ำมัน 2. นำ� ตน้ สด 4-5 ต้นมา ทุบแลว้ วางไวใ้ กลต้ วั ปัจจุบัน มีผลิตภัณฑ์จากตะไคร้หอมท่ีออกมาวางขายหลายรูปแบบ เช่น ครีม สเปรย์ โลชั่น พบวา่ ถา้ มสี ว่ นผสมของน้ำ� มนั ตะไคร้หอม 17% สามารถปอ้ งกันยงุ ลายไดน้ านประมาณ 3 ชัว่ โมงหลังทา และในกรณีท่ีมีส่วนผสมของสารสกัดเอทานอลของตะไคร้หอมผสมกับน�้ำมันมะกอกสามารถไล่ยุงลาย ได้นาน 2 ช่ัวโมงหลังทา ดังนั้น หากใช้ครีมที่มีส่วนผสมจากตะไคร้หอม ควรมีการทาซ้�ำเพื่อให้มีผลในการป้องกัน ยุงกดั อย่างต่อเน่อื ง “กล่ินตะไคร้หอม สง่ิ ทยี่ ุงเกลียด ชว่ ยปอ้ งกันยงุ กัด” สารสกดั สมนุ ไพรทาป้องกันยงุ มีสมุนไพรไทยมากมายทน่ี �ำมาไล่ยงุ หรือปอ้ งกันยุงกัดได้ เชน่ ตะไครห้ อม มะกรดู ขมน้ิ ชัน ไพล สะระแหน่ กระเทยี ม โหรพา กาลพลู ยคู าลิปตัส เป็นต้น ตามรปู ภาพข้างลา่ งน้ี ตะไคร้หอม ตะไคร้ มะกรูด สะระแหน่ โหระพา กระเทยี ม 100 วิธีปราบยงุ 51
วิธีการ : ใช้สมุนไพรทาป้องกันยุง ใชพ้ ืชสมุนไพรขยแี้ ลว้ ทาผิวโดยตรงสามารถปอ้ งกนั ยุงลายได้นาน ประมาณ 30 นาที ถงึ 1 ชว่ั โมง แต่ถ้าใชส้ มนุ ไพรสกัดเย็น คอื การแยกส่วนของน�้ำมันออก มาจากสว่ นตา่ งๆ ของพชื จะสามารถปอ้ งกันยงุ ลายไดน้ านประมาณ 3-6 ชั่วโมง “สารสกดั จากสมนุ ไพรหาไดใ้ กล้ตัว น�ำมาทาป้องกันยุงได้” นำ้� ส้มควันไม้ น้�ำส้มควันไม้สามารถใช้ป้องกันการวางไข่ของยุงในแหล่งน�้ำและป้องกันยุงกัดในสัตว์เลี้ยงได้ โดยใชน้ ้ำ� สม้ ควนั ไมผ้ สมกับนำ้� ในอัตราสว่ น 2 ช้อนโต๊ะตอ่ น�้ำเปล่า 10 ลติ ร ใส่ในกระบอกฉดี น้ำ� น�ำไป ฉีดพ่นตามตัวสัตว์เลี้ยงให้ทั่ว ระวังอย่าให้เข้าตาสัตว์เล้ียง จะช่วยป้องกันและขับไล่ยุง รวมท้ัง เหลือบ ริ้น ไร ใหก้ บั สัตวเ์ ล้ยี งได้ นอกจากนหี้ ากน�ำไปฉดี ตามพนื้ คอกเลย้ี งสตั ว์และแหล่งน�้ำขังยงั สามารถทำ� ลาย แหลง่ เพาะพันธยุ์ ุงและยบั ย้งั การวางไขข่ องยงุ ได้อกี ด้วย “น้�ำสม้ ควนั ไม้ ป้องกันยุงรา้ ย สบายใจไรส้ ารพษิ ” 52 100 วิธีปราบยุง
ใสเ่ กลือแกงในถ้วยหลอ่ น�้ำขาตู้กบั ข้าว เกลือแกง เป็นสารเคมีธรรมชาติตัวหน่ึงที่ถูกนามาใช้ อย่างแพร่หลายมานานนับพันปี เกลือแกงถูกน�ำมาใช้กนั ในหลายดา้ น ทง้ั ดา้ น ประกอบอาหาร ถนอมอาหาร รวมถงึ ใช้เป็นสารตงั้ ต้นใน อุตสาหกรรมหลายประเภท เกลือแกง ใสเ่ กลือแกงในถว้ ยหล่อน�้ำขาตกู้ ับขา้ ว วิธีใช ้ : ใสเ่ กลอื แกงในถว้ ยหล่อน้�ำขาตกู้ ับข้าว 2 ชอ้ นชา ข้อดี : ง่าย สะดวก ประหยัด มีประจ�ำบ้าน ขอ้ จำ� กัด : ส้นิ เปลอื งกวา่ การใชผ้ งซกั ฟอก และวาสลีน ภาชนะท่เี หมาะสม : ขาตู้กบั ขา้ ว ความถ่ใี นการปฏบิ ัติ : หากไมม่ ีนำ�้ ขังไมต่ ้องท�ำใหม่ ความยง่ั ยนื : มคี วามยงั่ ยืน “เกลือแกงหาไดง้ ่ายในครวั เรอื น ใส่จานรองขาตูก้ บั ขา้ ว ป้องกนั ยงุ ลายมาวางไข”่ 100 วธิ ีปราบยุง 53
ใสผ่ งซักฟอก วิธใี ช้ : ใช้ผงซกั ฟอกใสใ่ นถว้ ยหลอ่ น�้ำขาต้กู ับข้าว หรอื จานรองกระถางตน้ ไมป้ ริมาณ 1 ชอ้ นโตะ๊ ตอ่ ความจุน้�ำ 2 ลติ ร ข้อดี : ง่าย สะดวก ประหยัด มีประจ�ำบ้าน เลือกใช้สารซักล้างชนิดอื่นแทนได้ และกำ� จัดลูกน�ำ้ ไดห้ มด ขอ้ จ�ำกดั : สน้ิ เปลืองกว่าการใชว้ าสลนี ความถี่ในการปฏิบตั ิ : หากไมพ่ บลกู นำ้� ไมต่ ้องใสเ่ พิม่ ความย่งุ ยาก : ไมย่ ุง่ ยาก ความยงั่ ยืน : มคี วามยงั่ ยนื “ผงซักฟอกหาได้ง่ายในครวั เรือน ใส่จานรองขาตูก้ บั ข้าว จานรองกระถาง ปอ้ งกันยุงลายมาวางไข่” 54 100 วธิ ปี ราบยงุ
ทรายทีมีฟอสกำ� จัดลูกน้ำ� ยุงลาย ทรายทีมีฟอสก�ำจัดลูกน้�ำ เป็นสารเคมีกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟต ที่มีฤทธ์ิในการก�ำจัดลูกน้�ำ เน้อื สารเคมีถูกเคลือบไวบ้ นเมด็ ทราย ลูกนำ้� ไดร้ บั อนั ตรายโดยการกินทมี ฟี อสทีล่ ะลายในน้ำ� สามารถฆ่า ลกู น�ำ้ ใหต้ ายไดใ้ นระยะเวลา 1 วนั มฤี ทธคิ์ งทนนานไมน่ ้อยกว่า 3 เดือน ทรายก�ำจัดลูกน้�ำทีมีฟอส 1% เหมาะสมใช้ควบคุมลูกน�้ำยุงลายซึ่งเพาะพันธุ์ในภาชนะขังน�้ำ เนื่องจากน�้ำไม่ไหลถ่ายเทไปสู่แหล่งอ่ืน ไม่เหมาะสมในการก�ำจัดลูกน้�ำตามแหล่งน้�ำธรรมชาติ ไม่ว่าจะ เปน็ นำ้� นง่ิ หรอื น้ำ� ไหลเนือ่ งจากเม็ดทรายจะจมลงในตะกอนดนิ และนำ้� ไหลจะทำ� ใหส้ ารเคมเี จือจางอยา่ ง รวดเร็ว ไม่สามารถฆ่าลูกน้�ำยุงได้ ภาพตวั อย่าง ทรายทีมฟี อส 1% (ซ้าย) และ เมด็ ทรายทีม่ ีทมี ฟอสเคลือบ (ขวา) วธิ กี ารใช้ ทรายก�ำจัดลกู น้ำ� เทมฟี อส 1% : อตั ราการใชค้ วบคมุ ยงุ ลาย 1 กรัม/ภาชนะน�ำ้ 10 ลติ ร ซง่ึ จะ ได้สารทีมีฟอสในน้�ำมีความเข้มข้น 1 ppm. (หมายถึงสารเคมี 1 ส่วน ในน�้ำ 1 ล้านส่วน) ใช้ในแหล่ง เพาะพันธ์ุทีเ่ ป็นทีเ่ กบ็ น�้ำขนาดใหญ่ เชน่ โอง่ น้�ำ ถังน้ำ� ในอตั ราทรายกำ� จดั ลูกน�ำ้ 1 ช้อนชา (10 กรมั ) ต่อภาชนะ ใส่นำ้� 100 ลิตร (5 ปีบ๊ ) การแกพ้ ษิ เบ้อื งต้นและการปฐมพยาบาล - การหายใจเข้าไปจะท�ำให้เกิดการระคายเคือง คลื่นไส้อาเจียน ให้ย้ายผู้ป่วยไปในท่ีท่ีมี อากาศบริสุทธิ์ - การสมั ผสั ทางผิวหนงั จะทำ� ให้เกิดการระคายเคือง สารนสี้ ามารถดูดซมึ ผา่ นผวิ หนัง ได้ง่าย ในกรณีสมั ผสั ผวิ หนงั ให้ลา้ งออกด้วยน้�ำปริมาณมากๆประมาณ 15 นาที - การสัมผัสถูกตาจะท�ำให้เกิดการระคายเคือง น�้ำตาไหล ตาแดง สายตาพร่ามัว ในกรณีที่ เข้าตา ใหล้ า้ งด้วยน�ำ้ ปรมิ าณมากๆ ประมาณ 15 นาที - การกลืนหรือกินเข้าไปจะท�ำให้เกิดการระคายเคือง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องร่วง อ่อนเพลีย หัวใจเต้นชา้ ลง ความดนั โลหิตต่ำ� สญู เสยี การควบคมุ หมดสติ ให้ไปพบแพทย์ทนั ที “ทรายก�ำจัดลูกน้ำ� ยุงลาย เหมาะสำ� หรบั ใสใ่ นภาชนะเกบ็ น้ำ� ใช้ หรอื ภาชนะทีม่ ีน�้ำขงั ที่ไม่ไดใ้ ชบ้ ริโภค” 100 วธิ ีปราบยงุ 55
เครือ่ งพน่ ฝอยละเอียด ULV สะพายหลงั เครื่องพ่นฝอยละเอียด เป็นคร่ืองมืออีกหน่ึงชนิดท่ีใช้ควบคุมยุงลายตัวเต็มวัยในชุมชน เหมาะกับเจ้าหน้าท่ีสาธารณสุข หรือผู้มีความเชี่ยวชาญในการใช้งาน เครื่องพ่นฝอยละเอียดเป็นเครื่อง พ่นท่ีใช้ พลังงานกล แรงลม แรงเหวี่ยง สลัดน�้ำยาให้แตกตัวออกเป็นเม็ดเล็กๆ ชนิดสารเคมีท่ีใช้พ่น มักเป็นแบบความเข้มข้นสูง ใช้พ่นปริมาณน้อย แต่สามารถคลุมพ้ืนท่ีได้มากกว่าการพ่นหมอกควัน ระยะพ่นในอาคารไกลประมาณ 8 เมตร นอกอาคาร ไกลประมาณ 14 เมตร และหากกระแสลม ชว่ ยสามารถพน่ ไกลได้ถงึ 50 เมตร สำ� หรบั ประชาชนทัว่ ไป ควรเตรยี มรับการพน่ สารเคมี ดังนี้ 1. ประชาชนตอ้ งปกปิดอาหาร และภาชนะใส่อาหารใหม้ ิดชดิ 2. ดบั ไฟในเตา ปิดเครอื่ งใชไ้ ฟฟา้ 3. เกบ็ เสือ้ ผา้ ข้าวของท่ีไม่ตอ้ งการใหถ้ กู สารเคมีใหม้ ดิ ชิด 4. เจ้าของบ้านน�ำเด็ก คนชรา คนป่วย และสัตว์เล้ียง มาพักนอกบ้าน ประมาณ 30 นาที (ส�ำหรับอาหาร และน�้ำสัตว์เลี้ยงให้ปกปิดให้มิดชิดเช่นกัน และหลังจากพ่นแล้วหากไม่แน่ใจว่าอาจ ปนเปื้อนหรือไม่ ก็ให้เททงิ้ ล้างภาชนะ ใหส้ ะอาดแล้วใสอ่ าหารและนำ้� ใหมแ่ ทน) 5. ก่อนเจา้ หน้าท่จี ะมาท�ำการพน่ ให้เปดิ ประต/ู หน้าตา่ งบ้าน เตรียมไวส้ �ำหรบั การพ่นยแู อลวี 6. หลังสิ้นสุดการพ่นแนะน�ำให้ปิดอบสารเคมีภายในบ้านประมาณ 30 นาที จึงเข้าไปอาศัย ในบา้ นได้ ภาพตัวอย่าง เคร่อื งพ่นฝอยละเอียดสะพายหลัง “ให้ความร่วมมือ ปฏบิ ตั ติ ามค�ำแนะนำ� ของเจ้าหน้าท่ี เมือ่ เจ้าหนา้ ท่ดี ำ� เนนิ การพน่ สารเคมีก�ำจัดยุง เพ่ือความปลอดภัยและหา่ งไกลจากโรคไขเ้ ลือดออก ไข้ซิกา และไขป้ วดขอ้ ยุงลาย” 56 100 วิธปี ราบยุง
เคร่อื งพน่ หมอกควันสะพายไหล่ (Thermal fog generator) เคร่ืองพ่นหมอกควัน เป็นเครื่องพ่นสารเคมีท่ีนิยมใช้มากส�ำหรับการควบคุมยุงลายในชุมชน เหมาะกับเจ้าหน้าท่ีสาธารณสุข หรือผู้มีความเชี่ยวชาญในการใช้งาน เครื่องพ่นหมอกควันใช้ความร้อนช่วย ในการแตกตัวของสารเคมี รูปของเหลวเป็นละอองเล็ก สารเคมีที่แนะน�ำให้ใช้ในเคร่ืองพ่นหมอกควัน จะมคี วามเข้มขน้ ต�่ำ ส�ำหรบั ประชาชนทั่วไป ควรเตรยี มรบั การพน่ สารเคมี ดังน้ี 1. ประชาชนตอ้ งปกปิดอาหาร และภาชนะใส่อาหารใหม้ ิดชดิ 2. ดบั ไฟในเตา ปดิ เครือ่ งใช้ไฟฟ้า 3. เกบ็ เส้อื ผา้ ข้าวของทีไ่ ม่ตอ้ งการให้ถูกสารเคมใี ห้มดิ ชิด 4. เจ้าของบ้านน�ำเด็ก คนชรา คนป่วย และสัตว์เลี้ยง มาพักนอกบ้าน ประมาณ 30 นาที (ส�ำหรับอาหาร และน้�ำสัตว์เล้ียงให้ปกปิดให้มิดชิดเช่นกัน และหลังจากพ่นแล้วหากไม่แน่ใจว่าอาจปน เป้อื นหรอื ไม่ กใ็ ห้เททิ้ง ล้างภาชนะ ให้สะอาดแลว้ ใสอ่ าหารและนำ้� ใหม่แทน) 5. ก่อนพ่น ให้ตรวจดปู ระตู หนา้ ตา่ ง อกี ครั้งวา่ ปดิ เตรียมไวห้ รอื ไมส่ �ำหรับการพ่นหมอกควนั 6. หลังสน้ิ สดุ การพ่นแนะน�ำให้ปิดอบสารเคมภี ายในบ้านประมาณ 30 นาที 7. หลงั ปดิ อบสารเคมี ใหเ้ ปิดประตูหน้าตา่ งรอจนหมอกควันหมดจึงเข้าไปอาศยั ในบ้านได้ ภาพตัวอยา่ ง เครอื่ งพ่นหมอกควนั สะพายไหล่ “ใหค้ วามรว่ มมอื ปฏิบตั ิตามค�ำแนะนำ� ของเจา้ หนา้ ที่ เมื่อเจ้าหนา้ ทีด่ ำ� เนนิ การพน่ สารเคมีกำ� จัดยุง เพอื่ ความปลอดภยั และห่างไกลจากโรคไขเ้ ลอื ดออก ไขซ้ กิ า และไขป้ วดขอ้ ยงุ ลาย” 100 วิธปี ราบยงุ 57
เสอ้ื ผา้ ชุบด้วยสารเคมเี พอร์เมธริน (permethrin) ผลิตภัณฑ์ประเภท เส้ือผ้า กางเกง เส้ือยืด ถุงเท้า ผ้าห่ม และหมวก ชุบด้วยสารเคมี เป็นผลิตภัณฑ์ที่ผลิตจากโรงงาน และวางออกมาจ�ำหน่ายกันอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะในประเทศ สหรัฐอเมริกา ซึ่งผลิตภัณฑ์เหล่าน้ีได้ขึ้นทะเบียนอนุญาตให้ใช้ในคน สารเคมีที่ใช้ส�ำหรับการชุบ คือ เพอรเ์ มธรนิ ซ่ึงศูนยค์ วบคมุ และป้องกนั โรค สหรัฐอเมริกาแนะน�ำให้ใชเ้ ปน็ สารเคมที างเลือกหรือสารเคมี เสรมิ สำ� หรับชุบเส้อื ผ้า สามารถซักได้มากกว่า 20 ครั้ง บางผลิตภัณฑ์สามารถซักได้มากถึง 70 ครั้ง และสามารถ ใชซ้ กั ดว้ ยเครอ่ื งซักผ้าได้ ประสิทธิภาพในการปอ้ งกันยุงยาวนาน ทมี่ า https://www.craghoppers.com/ ท่มี า http://www.run-hike-play.com/2016/ gorillahope-kit 07/haeleum-wilsi-insect-shield-repellent.html วธิ ใี ช้ - สามารถหาซ้อื ได้จากผผู้ ลติ โดยตรง หรอื ตัวแทนจ�ำหน่าย หรอื ชุบโดยเจา้ หนา้ ทผ่ี ชู้ ำ� นาญการ - สวมใส่เสื้อผ้าชุบสารเคมีก่อนเข้าไปท�ำกิจกรรมในป่า หรือเข้าไปในพื้นที่เส่ียงต่อยุงกัด นอกจากจะป้องกันยุงกดั ได้ ยังสามารถป้องกนั แมลงชนดิ อืน่ ไดเ้ ช่นกนั “เสอื้ ผ้าชบุ สารเคมปี ้องกันยุง เหมาะส�ำหรับนักทอ่ งเที่ยว ผูท้ ี่มีกิจกรรมในป่า” 58 100 วิธีปราบยุง
มงุ้ ชบุ สารเคมี (ITN) มุ้งธรรมดาที่น�ำมาชุบด้วยสารเคมี เช่น เพอร์เมธริน และ เดลต้าเมธริน ใช้ป้องกันยุง และ สามารถชุบสารเคมีไดด้ ว้ ยตัวเอง โดยทว่ั ไปจะเรียกว่า มุ้งชุบสารเคมี ใชส้ �ำหรับกางนอน เมือ่ นอนในบา้ น หรือไปนอนในพื้นทเี่ ส่ยี งต่อโรคตดิ ต่อทม่ี ยี ุงเป็นพาหะ มุ้งท่ีชุบด้วยสารเคมีแบบนี้ เมื่อมีรอยขาด หรือมีรู ควรเย็บให้เรียบร้อย การแขวนมุ้งไว้ใกล้ๆ ที่นอน แล้วนอนนอกมุ้งไม่สามารถป้องกันยุงกัดได้ มุ้งชุบสารเคมี ไม่ควรซักในแหล่งน้�ำธรรมชาติ และ ควรตากในทรี่ ม่ z มปี ระสิทธภิ าพในการ ป้องกันยุงได้ ประมาณ 6 เดือน – 1 ปี ขึ้นกบั การเกบ็ รักษา และ การซัก สามารถนำ� กลบั มาชบุ สารเคมีใหมไ่ ด้ “นอนกางมงุ้ ปอ้ งกนั ยงุ กดั ห่างไกลจากโรคไข้เลอื ดออก ไข้ปวดขอ้ ยงุ ลาย โรคตดิ เชอื้ ไวรัสซกิ าและโรคไข้มาลาเรีย” 100 วธิ ปี ราบยุง 59
มุง้ ชบุ สารเคมแี บบออกฤทธิย์ าวนาน (LLIN) มุ้งที่ชุบด้วยสารเคมีแบบออกฤทธ์ิยาวนาน เป็นผลิตภัณฑ์ท่ีผลิตจากโรงงาน ท่ีมีหลากหลาย เทคนคิ และผูผ้ ลิต สารเคมีทีน่ �ำมาชบุ สว่ นใหญ่ คือ เพอรเ์ มธริน เดลตา้ เมธรนิ หรอื แอลฟาไซเปอร์เมธรนิ สารเคมีทอี่ ยบู่ นผ้ามงุ้ จะค่อยๆถูกปล่อยออกมา ใช้ส�ำหรบั กางนอน เมือ่ นอนในบ้านเวลากลางคนื หรือ ในพ้ืนทเ่ี สย่ี งตอ่ โรคตดิ ตอ่ ที่มียงุ เปน็ พาหะ ใหน้ อนในมงุ้ ชุบสารเคมแี บบออกฤทธิย์ าวนาน มุ้งชุบสารเคมีแบบออกฤทธ์ิยาวนาน แม้จะขาดเป็นรูก็สามารถป้องกันยุงกัดได้ แต่การแขวน มุ้งไว้ใกล้ๆที่นอน แล้วนอนนอกมุ้งไม่สามารถป้องกันยุงกัดได้ ไม่ควรซักมุ้งชนิดนี้ในแหล่งน�้ำธรรมชาติ และควรตากในทร่ี ่ม มุ้งที่ชุบด้วยสารเคมีแบบออกฤทธิ์ยาวนาน จะมีประสิทธิภาพในการป้องกันยุงได้ ประมาณ 3 – 5 ปี ขนึ้ กบั การเกบ็ รักษา และการซัก อย่างไรกต็ ามเมอื่ ประสิทธิภาพในการป้องกันยงุ ลดลง สามารถ น�ำกลับมาชบุ สารเคมีใหม่ได้ “นอนกางม้งุ ป้องกันยุงกดั ห่างไกลจากโรคไขเ้ ลอื ดออก ไข้ปวดข้อยุงลาย โรคตดิ เชอื้ ไวรัสซกิ าและโรคไขม้ าลาเรยี ” 60 100 วธิ ีปราบยุง
เปลนอนชุบสารเคมีแบบออกฤทธ์ยิ าวนาน (LLIHN) เป็นเปลที่ผลิตจากโรงงาน เป็นผลิตภัณฑ์ชุบสารเคมีส�ำหรับใช้นอน สารเคมีท่ีใช้ส่วนมาก เปน็ เพอรเ์ มธรนิ และเดลตา้ เมธินสารเคมีท่อี ยู่บนเนอ้ื ผา้ จะค่อยๆ ถกู ปล่อยออกมา ใชส้ ำ� หรบั กางนอน เม่อื ไปท�ำงานในป่า หรือเขา้ ไปคา้ งคนื ในพน้ื ท่ีเสย่ี งต่อโรคตดิ ตอ่ ที่มยี งุ เปน็ พาหะ หรอื แมลงพาหะน�ำโรคอ่ืนๆ การใช้เปลชุบสารเคมี ควรคลุมเปลที่แขวนด้วยมุ้งชุบสารเคมีอีกช้ัน ไม่ควรซักในแหล่งน้�ำ ธรรมชาติ และควรตากในที่ร่ม เปลท่ชี ุบด้วยสารเคมี มีประสทิ ธิภาพในการป้องกันยุงได้ ประมาณ 3 – 5 ปี ขนึ้ กบั การเกบ็ รกั ษา การซกั และชนดิ ของผลิตภณั ฑ์ “นอนกางมุ้ง ป้องกันยุงกัด ห่างไกลจากโรคไขเ้ ลือดออก ไขป้ วดขอ้ ยุงลาย โรคติดเชื้อไวรัสซิกาและโรคไขม้ าลาเรยี ” 100 วิธีปราบยุง 61
มุ้งชบุ สารเคมีและสารไลย่ งุ แบบออกฤทธิ์ยาวนาน Long-lasting insecticide and repellent-treated mosquito nets (LLIRN) เป็นผลิตภัณฑ์มุ้งชุบสารเคมีแบบออกฤทธิ์ยาวนาน ที่มีส่วนประกอบของสารเคมีเพอร์เมธริน หรอื เอโทเฟนพรอกซ์ ผสมกบั สารเคมที ฤ่ี ทธเ์ิ ป็นสารไล่ เชน่ DEET หรือ IR3535 ผลติ ภณั ฑ์ชนดิ น้จี ะมคี ุณสมบัติในการเป็นสารไล่ (repellent) เป็นสารฆา่ (Toxicity) และเป็น สารท่ีมีฤทธิ์ตกค้าง (residual effect) โดยท่ีสารเคมี DEET หรือ IR3535 จะเป็นตัวเพ่ิมให้มุ้งชุบ มคี ุณสมบตั ลิ ดการเข้าเกาะและการเข้าสมั ผสั ของยงุ ดงั นั้นมุ้ง LLIRN จึงเพิ่มความสามารถในการปอ้ งกัน ยงุ กัดได้สงู ในขณะทีใ่ ช้สารเคมที ่ีความเขม้ ข้นตำ�่ “นอนกางมุง้ ป้องกันยงุ กัด หา่ งไกลจากโรคไขเ้ ลอื ดออก ไข้ปวดขอ้ ยุงลาย โรคติดเช้อื ไวรสั ซกิ าและโรคไขม้ าลาเรยี ” 62 100 วธิ ีปราบยงุ
Search
