การปลูกผักสวนครัว กง.ป.6 21 ธ.ค.64(2)

การปลูกผกั สวนครัว 94

ถ้ า ป ลู ก ผั ก ส ว น ค รั ว ใ น แ ป ล ง บ ริ เ ว ณ ห ลัง บ้ า น สมาชิกในบ้านจะได้รับประโยชน์อย่างไร 95

2. การปลูกไม้ดอกและผกั สวนครัว (ต่อ) บนั ทกึ ผลการสัมภาษณ์ เร่ืองทสี่ ัมภาษณ์ การปลกู ผักสวนครัว สรุปผลการสัมภาษณ์ การปลกู ผกั สวนครัว มหี ลกั การดังนี้ 1. เลือกปลกู ผกั สวนครัวท่ีมคี ุณค่าทางอาหารหรือใช้บริโภคเป็นประจา 2. ปลกู ผกั สวนครัวที่ปลกู ง่าย ไม่ย่งุ ยาก ทนทานต่อโรคและแมลง 3. ใช้พืน้ ที่ปลกู ให้เกิดประโยชน์มากท่ีสุด โดยการปลกู ผักสวนครัวหลาย ๆ ชนิด ในแปลงเดยี วกนั 96

2.2 การปลูกผกั สวนครัว ผกั สวนครัว หมายถึง พืชท่ีใชส้ ่วนตา่ ง ๆ เป็นอาหาร เช่น ลาตน้ ใบ ดอก ผล และหวั 97

2.2 การปลูกผกั สวนครัว ผกั สวนครัวสามารถปลูกไวใ้ นบริเวณบา้ นเพ่อื ใชบ้ ริโภคภายใน ครอบครัว ถา้ เหลือกน็ าไปจาหน่ายเพือ่ เป็นรายไดเ้ สริมใหก้ บั ครอบครัว โดยยดึ หลกั ในการใชพ้ ้ืนท่ีภายในบริเวณบา้ นใหเ้ กิดประโยชน์สูงสุด โดยปลูกผกั สวนครัวใหไ้ ดม้ ากชนิดที่สุด เลือกปลูกผกั สวนครัวที่สมาชิก ในครอบครัวชอบรับประทาน มีคุณคา่ ทางอาหารสูง ปลูกง่าย ไม่มีโรค และแมลงรบกวน 98

การปลูกผกั สวนครัวควรมคี วามรู้ด้านใด การเตรียมเมลด็ พนั ธุ์ การเตรียมแปลงปลกู วธิ ีการปลูก การดูแลรักษา การป้องกนั และกาจดั ศตั รูพืช และการจดั การผลผลิต 99

สรุปความรู้ ผกั สวนครัวเป็นพชื ที่ปลูกไวเ้ พอ่ื บริโภคภายในครอบครัวหรือเพื่อ จาหน่าย ซ่ึงควรเลือกปลูกผกั สวนครัวท่ีมีคุณค่าทางอาหารสูง ปลูกง่าย ทนทานต่อโรคและแมลง 100

2. การปลูกไม้ดอกและผกั สวนครัว (ต่อ) บนั ทกึ ความรู้ เรื่อง วิธีการปลกู ผกั คะน้าในแปลง แหล่งค้นคว้า หนังสือเรียน รายวิชาพืน้ ฐาน การงานอาชีพ ป. 6 เนื้อหาโดยสรุป การปลกู ผกั คะน้าในแปลงตามกระบวนการทางาน มวี ิธีการดังนี้ 1. การวิเคราะห์งาน โดยศึกษารายละเอียดต่าง ๆ ของการปลกู ผกั คะน้าในแปลงและ วิเคราะห์คุณสมบัติของผ้ปู ลกู ว่าควรมคี วามรู้หรือทักษะด้านใด และต้องจัดเตรียมส่ิงใดบ้าง 2. การวางแผนในการทางาน โดยสร้างแผนที่ความคิดเพื่อให้เห็นภาพรวมของการปลูก ผกั คะน้าในแปลง 3. การปฏิบัติงานตามลาดบั ขนั้ ตอน โดยลงมือปลกู ผักคะน้าตามแผนที่วางไว้ 4. การประเมินผลการทางาน โดยตรวจสอบว่าเม่ือปลกู ผกั คะน้าไประยะหน่ึงแล้ว เป็นอย่างไร มปี ัญหาอะไรบ้าง 101

2.2 การปลูกผกั สวนครัว (ต่อ) การปลูกผกั คะน้าในแปลง ผกั คะนา้ เป็นผกั สวนครัวท่ีคนไทยนิยม บริโภคกนั อยา่ งแพร่หลาย เน่ืองจากปลูกง่าย สามารถเจริญเติบโตไดด้ ีในดินทุกประเภท นอกจากน้ีผกั คะนา้ ยงั มีคุณค่าตอ่ สุขภาพ โดยมี แคลเซียม โพแทสเซียม เบตาแคโรทีน ฟอสฟอรัส วิตามินเอ และวติ ามินซี ซ่ึงช่วย ป้องกนั โรคกระดูกพรุน มะเร็ง ไขห้ วดั และ โรคลกั ปิ ดลกั เปิ ดได้ 102

2.2 การปลูกผกั สวนครัว (ต่อ) การปลกู ผกั คะน้าในแปลง การคดั เลือกเมลด็ พนั ธ์ุ 1) ควรเลือกเมลด็ ที่สมบูรณ์ ไม่มีรอยแตกหกั เพราะเมลด็ ท่ีสมบูรณ์จะมีความสามารถ ในการงอกสูงกวา่ เมลด็ ที่ลีบ และควรเป็นเมลด็ ที่เกบ็ รักษาไวไ้ ม่นานเกินไป 2) เป็นเมลด็ ท่ีแก่จดั เพราะจะมีอาหารสะสมไวม้ าก เป็นเมลด็ ที่ปราศจากส่ิงเจือปน และปราศจากโรคและแมลง 103

2.2 การปลูกผกั สวนครัว (ต่อ) การปลูกผกั คะน้าในแปลง การเตรียมแปลงปลูก 1) จดั เตรียมวสั ดุ อุปกรณ์ และเครื่องมือ ไดแ้ ก่ ตลบั เมตร จอบ ชอ้ นปลูก คราด ส้อมพรวน บวั รดน้า ฟางหรือหญา้ แหง้ ป๋ ุยอินทรีย์ (ป๋ ุยคอก) และป๋ ุยอนินทรียห์ รือป๋ ุยเคมี 2) วธิ ีการเตรียมแปลงปลูก กาหนดขนาดของแปลงปลูกกวา้ ง 1 เมตร ความยาวของแปลง ปลูกข้ึนอยกู่ บั สภาพของพ้นื ท่ีท่ีจะปลูก เน่ืองจากผกั คะนา้ เป็นผกั สวนครัวที่มีรากต้ืนจึงควร ขดุ ดินใหล้ ึกประมาณ 15–20 เซนติเมตร ยกแปลงปลูกสูงประมาณ 30 เซนติเมตร และตากดิน ทิ้งไวป้ ระมาณ 7–10 วนั แลว้ นาป๋ ุยอินทรียม์ าคลุกเคลา้ กบั ดินในแปลงปลูก 104

2.2 การปลูกผกั สวนครัว (ต่อ) การปลกู ผกั คะน้าในแปลง การปลูก 1) กาหนดหลุมปลูกในแปลงปลูกใหไ้ ดร้ ะยะห่างระหวา่ ง หลุมเท่า ๆ กนั ประมาณ 10 เซนติเมตร และลึกประมาณ 1–2 เซนต3ิเ)มปตรระมาณ 2–3 วนั เมลด็ พนั ธุ์จะงอกเป็นตน้ กลา้ เมื่อ ตน้ กล2า้)อหายยอุ 5ด–เ1ม0ลวด็ นั พนคั วธรุ์ลถงอในนหตน้ลุมที่อห่อลนุมแลอะอ2อ–ก3โเมดลยเด็ หใลชือฟ้ ตาน้ ง ทแหี่แลรขืะองร็ห4แด)ญรนเมงา้้าไแื่อแวหผปห้กง้ัลลคคงุมละปุมลนละแาู้กอป1ใาลหตยงช้ปุน้ปุ่มรลวะูกนมั บาลณาะง12ๆ–52เ–พ3คือ่0รร้วังักนั ษจาะคมวีขานมชาด้ืนลขาอตงน้ ดิน ใหญ่ข้ึน ควรถอนแยกใหเ้ หลือระยะห่างระหวา่ งตน้ 20 x 20 เซนติเมตร เพอื่ ใหม้ ีพ้ืนท่ีท่ีเพียงพอตอ่ การเจริญเติบโต 105

“เมื่อปลกู ผกั คะน้าได้ประมาณ 25 วัน ควรใช้มดี คม ๆ ตัดเพื่อนาไป จาหน่าย” จากข้อความนีน้ ักเรียนเห็นด้วยหรือไม่ เพราะเหตุใด ไม่เห็นดว้ ย เพราะผกั คะนา้ ยงั เจริญเติบโต ไม่เตม็ ที่ แต่ควรถอนแยกบางตน้ ออกเพ่ือเพิ่มพ้ืนท่ี ใหเ้ พียงพอต่อการเจริญเติบโตของตน้ ที่เหลือ 106

นักเรียนทบทวนความรู้เกยี่ วกบั การวางแผนและการปลูกผกั คะน้าในแปลง 107

2. การปลูกไม้ดอกและผกั สวนครัว (ต่อ) บนั ทกึ ความรู้ เรื่อง การดูแลรักษาผักคะน้าในแปลงปลูก แหล่งค้นคว้า หนังสือเรียน รายวิชาพืน้ ฐาน การงานอาชีพ ป. 6 เนื้อหาโดยสรุป การดแู ลรักษาผักคะน้าในแปลงปลกู มวี ิธีการดงั นี้ 1. การให้นา้ ควรรดนา้ วนั ละ 2 คร้ัง 2. การให้ป๋ ุย ควรใส่ป๋ ุยท่ีมธี าตุไนโตรเจนสูง 3. การป้องกนั และกาจัดศัตรูพืช เช่น วัชพืช ควรใช้มือถอนออกจากแปลงปลูก ถ้าพบหนอนกระทู้ผกั ควรจับไปทาลาย ใช้กับดกั กาวเหนียว หรือใช้วิธีการกางม้งุ ให้ผกั เพ่ือป้องกันแมลงศัตรูพืช 108

2.2 การปลูกผกั สวนครัว (ต่อ) การปลกู ผกั คะน้าในแปลง (ต่อ) การดูแลรักษา 1) การรดนา้ ควรปลูกผกั คะนา้ ใกลก้ บั แหล่งน้าที่มีน้า ตลอดเวลา และควรใชบ้ วั รดน้ารดใหช้ ุ่ม วนั ละ 2 เวลา ตอน เชา้ และเยน็ 2) การใส่ป๋ ยุ ป๋ ุยที่ใส่จะตอ้ งเป็นป๋ ุยที่มีธาตุไนโตรเจนสูง โดยแบ่งใส่ 2 คร้ัง คร้ังละเท่า ๆ กนั คือ คร้ังที่ 1 ใส่หลงั จาก การถอนแยกคร้ังแรก คร้ังที่ 2 ใส่หลงั จากการถอนแยกคร้ัง ที่ 2 109

2.2 การปลูกผกั สวนครัว (ต่อ) การปลกู ผกั คะน้าในแปลง (ต่อ) การป้องกนั และกาจดั ศัตรูพืช 1) วชั พืชท่ีข้ึนในแปลงปลูก ผปู้ ลูกสามารถกาจดั ดว้ ยวธิ ีการ ง่าย ๆ เช่น ใชม้ ือถอนออกจากแปลงปลูก 2) โรคพืชที่พบในผกั คะนา้ ไดแ้ ก่ โรคเน่าคอดิน โรคราน้าคา้ ง สามารถป้องกนั และกาจดั โดยการตากดินปลูกประมาณ 2 สปั ดาห์ ก่อน3)ปหลนูกอแนลกะรไะมท่คูผ้วกัรแรดลนะแ้าใมนลแงปศตัลรงูผปกัลูกสใาหมช้า้รืนถแปฉ้อะงจกนนั เกแินลไะป กาจดั ดว้ ยวธิ ีการจบั ไปทาลาย ใชก้ บั ดกั กาวเหนียว หรือใชว้ ธิ ีการ กางมุง้ ใหผ้ กั 110

2.2 การปลูกผกั สวนครัว (ต่อ) การปลูกผกั คะน้าในแปลง (ต่อ) ปัญหา ผกั คะนา้ ท่ีอยใู่ นระยะตน้ กลา้ ในแปลงปลูกที่มีตน้ กลา้ ข้ึนหนาแน่น มีแผลช้าท่ีโคนตน้ ระดบั ผวิ ดิน ตน้ กลา้ จะเหี่ยว และหกั พบั ลงในเวลารวดเร็วและตายในที่สุด แสดงวา่ ตน้ กลา้ เป็นโรคเน่าคอดิน ซ่ึงมีสาเหตุเกิดจากเช้ือรา การปรับปรุงแก้ไข สามารถป้องกนั ดว้ ยการไม่หยอดเมลด็ พนั ธุ์ผกั คะนา้ ลงในหลุมมากเกินไป ไม่รดน้าจนแฉะ และควร หมนั่ ถอนแยกใหม้ ีระยะห่างระหวา่ งตน้ พอเหมาะ เพื่อให้ อากาศถา่ ยเทไดส้ ะดวก 111

2.2 การปลูกผกั สวนครัว (ต่อ) การปลูกผกั คะน้าในแปลง (ต่อ) ปัญหา พบหนอนกระทูผ้ กั กดั กินใบและกา้ นใบของผกั คะนา้ ซ่ึงก่อใหเ้ กิดความเสียหายไดภ้ ายในคืนเดียว การปรับปรุงแก้ไข หมน่ั สังเกตแปลงปลูกผกั คะนา้ บ่อย ๆ ถา้ พบหนอนกระทูผ้ กั ใหจ้ บั หรือใชก้ บั ดกั กาวเหนียวเพื่อนามา กาจดั หรืออาจใชว้ ิธีกางมุง้ ให้ผกั คะนา้ เพอ่ื ป้องกนั หนอน กระทูผ้ กั กไ็ ด้ 112

2.2 การปลูกผกั สวนครัว (ต่อ) การปลกู ผกั คะน้าในแปลง (ต่อ) ปัญหา พบเพล้ียออ่ นตามใตท้ อ้ งใบ โดยมนั จะดูดกินน้าเล้ียง ในใบผกั คะนา้ ทาใหใ้ บหงิกงอไม่สมบูรณ์ และมีสีเหลืองซีด การปรับปรุงแก้ไข ไม่ควรรดน้าในแปลงปลูกจนแฉะ ควรใชน้ ้ายา ลา้ งจาน 15 ซีซี. ผสมน้า 20 ลิตรก่อน แลว้ จึงรดน้า และในการ ปลูกคร้ังต่อไปควรตากดินปลูกประมาณ 2 สัปดาห์ 113

2.2 การปลูกผกั สวนครัว (ต่อ) การปลูกผกั คะน้าในแปลง (ต่อ) การจัดการผลผลติ 1) นาผกั คะนา้ มาลา้ งทาความ 2) บรรจุผกั คะนา้ ในภาชนะท่ีมี 3) นาผลผลิตท่ีไดไ้ ปจาหน่าย สะอาด ตดั ส่วนที่ไม่ตอ้ งการ คุณสมบตั ิป้องกนั การสูญเสียน้า เพ่ือเป็นรายไดเ้ สริมให้กบั ออกพร้อมกบั คดั ขนาดท่ี ไดเ้ ป็นอยา่ งดี เช่น บรรจุลงใน ครอบครัว ใกลเ้ คียงกนั ไวด้ ว้ ยกนั ถุงพลาสติก 114

คาช้ีแจง นกั เรียนแบ่งกลุม่ ร่วมกนั วางแผนปลูกผกั สวนครัว ตามกระบวนการทางาน กลุม่ ละ 1 ชนิด แลว้ ปฏิบตั ิการปลูก วัตถุประสงค์ การวางแผน สิ่งที่จัดเตรียม การปลกู ผกั สวนครัว วิธีการปลกู 115

1. การวเิ คราะห์งาน ผกั สวนครัวเป็นพืชที่มลี าต้นเลก็ ปลกู โดยวิธีการเพาะเมลด็ เช่น พริก มะเขือ ผกั กาด หรือปลกู โดยวิธีปักชาก่ิง เช่น โหระพา ผ้ปู ลกู ผกั สวนครัวควรมคี วามขยนั อดทน และเอาใจใส่งาน 2. การวางแผนในการทางาน ควรกาหนดวตั ถปุ ระสงค์ในการปลกู จัดเตรียมวสั ดุ อุปกรณ์ และเคร่ืองมือเกษตรให้พร้อม และควรศึกษาวิธีการปลกู การดแู ลรักษา และการเกบ็ เกย่ี ว พืชผักสวนครัวที่ต้องการปลกู 116

3. การปฏิบตั ิงาน ลงมือปลกู ผกั สวนครัวตามขนั้ ตอน ดังนี้ 1. เตรียมภาชนะ ดินหรือแปลงปลกู 2. ลงมือปลกู โดยวิธีการเพาะเมลด็ 3. ดูแลผกั สวนครัวท่ีปลกู โดยการรดนา้ พรวนดิน ใส่ป๋ ุย และกาจัดศัตรูพืช 4. เกบ็ เก่ียวผลผลิตเมื่อผกั สวนครัวโตเตม็ ท่ีหรือมีผลแก่ 4. การประเมนิ ผลการทางาน ประเมินผลการปลกู ผกั สวนครัวเป็นระยะ ๆ ตั้งแต่เร่ิมต้น ปลกู ระยะท่ีพืชเจริญเติบโต และระยะการเกบ็ เกย่ี ว 117

สรุปความรู้ ผกั คะนา้ ที่ปลูกในแปลงปลูกควรไดร้ ับการดูแลรักษาโดยการรดน้า การใส่ป๋ ุย และการป้องกนั และกาจดั ศตั รูพืช เพื่อใหผ้ กั คะนา้ เจริญเติบโต แขง็ แรงและใหผ้ ลผลิตท่ีมีคุณภาพ 118

ช่ัวโมงท่ี 34 การจัดการผลผลติ เพื่อการบริโภค 119

2. การปลูกไม้ดอกและผกั สวนครัว (ต่อ) บันทกึ ผลการสัมภาษณ์ เร่ืองทส่ี ัมภาษณ์ การจัดการผลผลิตเพ่ือการบริโภค สรุปผลการสัมภาษณ์ การจัดการผลผลิตเพ่ือการบริโภค มวี ิธีการดังนี้ 1. การเกบ็ เก่ยี วผลผลิต ขึน้ อย่กู ับระยะเวลาท่ีจะนาผลผลิตมาใช้ประโยชน์ 2. การตัดแต่งผลผลิต โดยตัดแต่งส่วนท่ีไม่ต้องการทิง้ เช่น ใบแก่ ใบเสีย เพ่ือให้ผลผลิต ดสู วยงามน่ารับประทาน 3. การทาความสะอาดด้วยนา้ โดยการแช่ไว้ในนา้ ประมาณ 5–10 นาที 4. การคัดขนาดผลผลิต โดยใช้วิธีการสังเกตหรือใช้อุปกรณ์ชั่งนา้ หนักเพื่อคัดขนาด 5. การบรรจุหีบห่อ โดยนาผลผลิตมาบรรจุลงในภาชนะ เพื่อป้องกันไม่ให้ผลผลิต เสียหาย 120

2.3 การจดั การผลผลติ เพ่ือการบริโภค 1. การเกบ็ เกี่ยวผลผลิต 2. การตดั แต่งผลผลิต 3. การทาความสะอาดดว้ ยน้า 4. การคดั ขนาดผลผลิต 5. การบรรจุหีบห่อ 121

2.3 การจดั การผลผลติ เพื่อการบริโภค 1. การเกบ็ เกย่ี วผลผลติ 2)1ผ)กัผสกั วสนวคนรคัวรทัวี่นทิยี่นมิยนมานผาลผผลลผิตลมิตามใาชใใ้ชนใ้ ขนณขณะเะจทริญี่มีอเตาิบยนโุ ตอ้ เยตหม็ รทือ่ีแยตงั ่ยองั่อไนมอ่สยุกู่ สห่วรืนอเใรหิ่มญ่จะ เเปป็ลน่ียผนกั สสีเวลนก็ คนรอ้ ัวยทเี่ใชช่นป้ ฟระักโทยอชงนม์จะากเขลือาเตทน้ศ ผกละหแลล่าะดใอบกเชห่นอมฟหักวั คใะหนญา้ ่ พผกรั ิกบุง้ หน่อไมฝ้ รั่ง 122

2.3 การจดั การผลผลติ เพ่ือการบริโภค 2. การตดั แต่งผลผลติ 3. การทาความสะอาดด้วยนา้ 23.. ทหาลไงั ดกโ้าดรเยกกบ็ าเรกแ่ียชว่ไผวกั ใ้ สนวนน้าคนราัวนมปกั รจะะมมาีสณ่วน5–ท1ี่ไ0มน่ตาอ้ ทงี กแาลรว้ ตลิดา้ มงดาดว้ ยว้ นย้าเชส่นะอใาบดแอกีก่ คใบร้ังทห่ีเนน่า่ึง หเปร่ื อือยลคา้ งวดรวต้ ยดั นอ้าอปกรเพะป่ือใาทหี่ไผ้ หลลผลจาิตกสกว๊อยกงามน่ารับประทาน 123

2.3 การจดั การผลผลติ เพ่ือการบริโภค 4. การคดั ขนาดผลผลติ 5. การบรรจุหีบห่อ 54.ใเปน็นกกรณารีทบี่นรารผจกุัเพสอ่ื วปน้อคงรกัวนัไปกาจรากหรนะ่าทยบจกะรตะอ้ เทงมือีกนาใรนครดั ะเลหือวกา่ งขขนนาสด่ขงอซง่ึงผจละผทลาิตใหโผ้ ดลยผสลังิตเกดตูดี หแลรือะใมชีรอ้าคุปากสรูงณ์ชง่ั น้าหนกั เพ่อื คดั เลือกผลผลิตใหม้ ีขนาดใกลเ้ คียงกนั มากท่ีสุด เพือ่ จะช่วยให้ ผลผลิตน่าซ้ือและจาหน่ายไดร้ าคาดียงิ่ ข้ึน 124

สรุปความรู้ การจัดการผลผลิตเป็ นการดาเนินการกบั ผลผลิตที่แก่จดั หรือสามารถ นามาบริโภคได้ โดยเร่ิมต้งั แต่การเกบ็ เก่ียวผลผลิต การตดั แต่งผลผลิต การทา ความสะอาดดว้ ยน้า การคดั ขนาดผลผลิต และการบรรจุหีบห่อ 125