ชื่อผลงานวิธีหรือแนวทางปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ Best Practice แก้ไข

Best Practice แนวทางการปฏบิ ัติงานท่เี ป็นเลศิ เรื่อง เตาชวี มวลไร้ควนั นายประวทิ ย์ วดิ มา ครู กศน.ตาบลน้าชา ศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอเมืองแพร่ สานกั งานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั จงั หวัดแพร่ สานักปลัดกระทรวงศึกษาธกิ าร กระทรวงศึกษาธกิ าร

ก คานา การจัดทารายงานโครงงานเร่อื งเตาชีวมวลไร้ควันเปน็ วิธปี ฏบิ ัติทเี่ ป็นเลิศ (Best Practice) ดา้ นการ จัดทาโครงงาน ของนกั ศึกษา กศน.ตาบลนา้ ชา อาเภอเมอื งแพร่ จงั หวดั แพร่ ซึ่งเป็นกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้น ผ้เู รียนเปน็ สาคญั โดยเปิดโอกาสให้มีการฝึกปฏิบัติโดยใชท้ กั ษะการเรียนรู้ตา่ งๆ และสอดคลอ้ งกับนโยบายการ จัดการศกึ ษาของกระทรวงศึกษาธิการในปจั จบุ ัน ซ่งึ ถือว่าเปน็ ภาระหนา้ ทส่ี าคัญประการหนง่ึ ของครู กศน.ตาบล ที่คอ่ ยสนบั สนุนใหก้ บั นักศกึ ษาได้คิด วเิ คราะห์ ประดษิ ฐ์ ซงึ่ เป็นไปตามระบบการทางานทม่ี ีคุณภาพ ท้งั นไ้ี ด้ สรปุ รายงานเพอื่ เป็นขอ้ มลู ในการพัฒนา ให้กบั นักศึกษาและ เปน็ ประโยชน์แกผ่ ู้สนใจโดยใช้เปน็ แนวทางในการศึกษาเป็นฐานข้อมลู ในการพัฒนาและ เผยแพรต่อสาธารณชน ต่อไป ( นายประวทิ ย์ วดิ มา ) ครู กศน.ตาบลน้าชา

สารบัญ ข เรอ่ื ง หนา้ 1 เตาชวี มวลไร้ควัน 1 ความสาเรจ็ ของงาน/นวัตกรรมทน่ี าเสนอ 2 3 จดุ ประสงค์และเปา้ หมายของการดาเนินงาน 2 3 4 กระบวนการหรอื ข้ันตอนการดาเนินงาน 4 ผลสาเร็จของงาน/กจิ กรรม หรือประโยชนท์ ีไ่ ด้รับ 8 ปจั จัยแหง่ ความสาเรจ็ บทเรียนที่ไดร้ บั Lesson Loamed การเผยแพร่ วิธีการทาเตาชีวมวลไร้ควนั 5-7 ภาคผนวก

-1- ชือ่ ผลงานวธิ ีหรือแนวทางปฏบิ ตั งิ านทเ่ี ปน็ เลศิ (Best Practice) เรื่องเตาชีวมวลไรค้ วัน ชื่อเจ้าของผลงาน นายประวทิ ย์ วดิ มา สงั กัด กศน.อาเภอเมืองแพร่ เบอรโ์ ทร 098-768-0049 E-mail [email protected] Website : https://nfe-nch.blogspot.com เรือ่ ง เตาชีวมวลไรค้ วัน 1.ความสาเรจ็ ของงาน/นวัตกรรมทีน่ าเสนอ บริบทของ ตาบลน้าชา ตั้งอย่ใู นชมุ ชนที่มีความอดุ มสมบรู ณ์ มีผลติ ผลทางการเกษตรหลายชนิด มีต้นไม้ในปรมิ าณมาก และจาเปน็ ตอ้ งตกแตง่ กง่ิ อยเู่ ปน็ ประจาเพือ่ ให้สวนผลไมห้ รือสวนยางไมร่ กและเกบ็ เกี่ยว ผลผลติ ไดง้ าน ดังนนั้ จงึ ทาใหม้ ีเศษก่ิงไม้เปน็ จานวนมากทน่ี ามาเผาทิ้งอยา่ งไรป้ ระโยชนม์ คี วนั มากทาใหม้ มี ลพษิ ทางอากาศกบั ชุมชน ก่อใหเ้ กดิ ภาวะโลกรอ้ นตามมา ผูจ้ ดั ทานวตั กรรมได้เล็งเห็นถึงความสาคญั ของการอนุรักษพ์ ลังงานและสิ่งแวดล้อมจึงไดค้ ดิ หาวธิ ีการ ทาใหเ้ ศษกิง่ ไม้เลก็ เหลา่ นี้มีประโยชน์มากขึ้น โดยวธิ ีการปรกึ ษาผรู้ ภู้ ูมปิ ัญญาในท้องถ่นิ และศกึ ษาจาก อนิ เตอรเ์ นต็ พบวา่ มีการผลิตเตาชีวมวลไร้ควันด้วยวัสดุที่หาง่ายทม่ี ีในท้องถิ่น ขอ้ ดีของ เตาชวี มวล คอื ฟืนหา งา่ ย ไฟแรง ควนั นอ้ ย เป็นการอนุรักษ์พลงั งานและสิง่ แวดลอ้ มได้อยา่ งดยี ่งิ

-2- 2. วตั ถปุ ระสงคห์ รอื จุดประสงค์/เป้าหมายของการดาเนนิ งาน ชื่อผลงาน : เตาชวี มวลไร้ควัน วตั ถปุ ระสงค์ 1. เพือ่ ศึกษาวธิ ีการทาเตาชวี มวลไวใ้ ช้เอง 2. เพอื่ สง่ เสรมิ การใชเ้ ตาชีวมวลในชมุ ชน 3. เพ่อื เป็นการอนุรักษพ์ ลังงานและส่ิงแวดล้อมในชุมชน 3. กระบวนการ/ขั้นตอนการดาเนินการ วิธกี ารและนวัตกรรมที่เป็น Best Practice วธิ ีดาเนนิ การจัดการเรยี นรู้แบบโครงงานเรอ่ื ง เตาชวี มวลไรค้ วนั ดงั น้ี 1. วางแผน (Plan) 1.1 ประชมุ เพื่อสร้างความเข้าใจและความต้องการของสมาชิกในกลมุ่ เก่ยี วกับการทา โครงงานส่งิ ประดษิ ฐโ์ ดยได้ขอ้ สรุปคือการทาเตาชีวมวล เพ่อื ไว้ใชง้ าน รวมทั้งสง่ เสริมและขยายผลให้กับชมุ ชน ตาบลน้าชา 1.2 วางแผนการจดั ทานวตั กรรม 2. ปฏิบัติกิจกรรม (Do) 2.1 ศกึ ษาข้ันตอนและวธิ กี ารทาเตาชวี มวล จากภูมปิ ัญญาในท้องถ่นิ และสบื ค้นข้อมูลจาก อินเตอรเ์ นต็ 2.2 เตรียมวัสดอุ ุปกรณ์ 2.3 ปฏบิ ตั ิงานตามแผนงานที่วางไว้ 2.4 สรปุ และประเมินผล 2.5 รายงานผล 3. ตรวจสอบ(Check) 3.1 ตรวจสอบคณุ ภาพของเตาชวี มวลเศรษฐกิจพอเพียงโดยการเปรยี บเทียบกับเตาไมฟ้ ืนท่มี ี จาหน่ายอย่ใู นทอ้ งตลาดโดยให้เพ่อื นๆ รวมทง้ั ประชาชนและผทู้ ส่ี นใจทดลองใช้ 3.2 ประเมินและสรุปผลการทาเตาชวี มวลไร้ควนั 4. ปรับปรุงแก้ไข / พฒั นา (Action) 4.1 นาผลการตรวจสอบไปใช้ปรบั ปรุงแกไ้ ข 4.2 สรปุ ประเมินผลการดาเนิน นวัตกรรม 4.3 แก้ไขปรบั ปรงุ พัฒนา นวัตกรรม 4.4 เขยี นรายงาน 4.5 เผยแพร่และขยายผลต่อไป

-3- 4. ผลสาเร็จของงาน/กิจกรรม หรือประโยชน์ทไ่ี ด้รบั 1. มีความรู้ความสามารถในการทาเตาชีวมวลไร้ควนั 2. นาเตาชีวมวล ไร้ควันไปทาการหุงตม้ อาหารในครัวเรือน 3. แก้ไขปญั หาการใช้แกส๊ หงุ ตม้ ทมี่ ีราคาสงู 4. สามารถพัฒนาตอ่ ยอดทาเตาชีวมวลจากความคิดสรา้ งสรรค์จากวสั ดุท่คี งทนสรา้ งอาชีพอย่าง ยัง่ ยนื ได้ 5. ใช้เป็นพลงั งานทดแทนและเป็นการช่วยอนรุ กั ษ์พลังงานและสิ่งแวดลอ้ มในชมุ ชน 5.ปัจจัยความสาเร็จ 1. ผู้สรา้ งนวัตกรรมสามารถทาเตาชีวมวลไร้ควันจากวสั ดเุ หลอื ใช้ในทอ้ งถ่นิ นามาใช้งานได้จริงและ ประสิทธภิ าพในการใชง้ านสูงกว่าเตาถา่ นที่วางจาหนา่ ยในท้องตลาด โดยการใชง้ านอยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ ใหใ้ ส่ ฟืนเศษไมท้ ส่ี ามารถหาไดใ้ นท้องถ่นิ ใสล่ งไปในเตาด้านล่างในจานวนทีเ่ หมาะสม ดา้ นบนใส่กิง่ ไม้ชนดิ เบาตดิ ไฟ งา่ ย เชน่ กิง่ ไม้กระถิน กงิ่ ไมต้ ้นแค กิง่ ไม้มะรมุ ฯลฯ ใชเ้ ศษกระดาษหนงั สอื พมิ พ์ เพอ่ื เป็นเชื้อนาจดุ ไฟแล้วนาใส่ ลงไปในเตา ไฟจะลุกติดกิ่งไมท้ ี่อยดู า้ นบน ลงสดู่ ้านลา่ ง เมือ่ ไฟติดเราจะสงั เกตเหน็ เปลวไฟพุ่งออกมาตามรู ดา้ นข้างของกระปอ๋ งใบเลก็ ทเี่ จาะไว้ สามารถนาไปใช้ประกอบอาหารได้ 2. การสง่ เสริมการใช้เตาชีวมวลไรค้ วันในชุมชน ไดด้ าเนินการขยายผลการทาเตาชีวมวลสูช่ ุมชนโดย ไดเ้ ร่ิมจากนกั ศกึ ษา กศน.ตาบลนา้ ชา และกรรมการ กศน.ตาบล ทีส่ นใจอบรมการทาและบอกถงึ ประโยชน์ของ การใช้เตาชีวมวลไร้ควนั รวมทั้งการสาธติ การใช้เตาในการหุงต้ม 3. ช่วยอนุรักษ์พลังงานและส่งิ แวดลอ้ มในชมุ ชน โดยคณุ สมบัติและข้อดขี องเตาชีวมวล มดี ังน้ี 3.1 ใชเ้ ชอ้ื เพลงิ ไม้ฟืน 5 กโิ ลกรัม/ชั่วโมง 3.2 สามารถเตมิ เช้ือเพลิงไดอ้ ยา่ งต่อเนอ่ื ง 3.3 ลดปัญหาหมอกควันท่เี กดิ จากการเผาไหม้ในท่ีทโ่ี ลง่ แจง้ ดว้ ยการนาวัสดเุ หลอื ใช้ทาง การเกษตรมาเปน็ เชือ้ เพลงิ แทน LPG ในครัวเรือน 3.4 เป็นเทคโนโลยดี ้านการเกษตรและพลังงานทดแทน

-4- 6. บทเรียนทไี่ ด้รบั 1. สามารถพฒั นาตอ่ ยอดทาเตาชีวมวลไรค้ วนั จากความคิดสรา้ งสรรค์จากวัสดทุ ่คี งทนสรา้ งอาชพี อยา่ ง ย่ังยืนได้ 7. เผยแพร/่ การไดร้ บั การยอมรับ/รางวันทไี่ ดร้ ับ 1. เผยแพร่ผลงานผา่ นเว็ปไซต์ กศน.ตาบลน้าชา อาเภอเมืองแพร่ จงั หวัดแพร่ https://nfe-nch.blogspot.com 2. เผยแพร่ผลงานผ่าน Faecbook กศน.ตาบน้าชา อาเภอเมือง จังหวัดแพร่ https://www.facebook.com/342288753293221/videos/685671958573519/

-5- วธิ กี ารทาเตาชีวมวลไรค้ วัน ข้นั ตอนที่ 1 นาํ กระป๋ องใบเลก็ วางบนปี๊ บ(ใชด้ า้ นที่ไม่มีท่ีหิ้วของป๊ี บ)แลว้ วาดเส้นรอบวงบนปี๊ บ และ วาดเส้นในวงอีกหน่ึงวงใหเ้ ล็กเขา้ มาโดยประมาณ 1 นิ้ว ข้นั ตอนท่ี 2 เจาะเอาแผนวงกลมวงในบนป๊ี บออก ข้นั ตอนท่ี 3 ตดั ขอบของส่วนวงกลมนอกใหเ้ ป็นริ้วๆ ตดั เป็นรอยลกั ษณะตามรูป

-6- ข้นั ตอนท่ี 4 พบั รอยตดั เขา้ ดา้ นใน ข้นั ตอนท่ี 5 เจาะดา้ นหนา้ ของป๊ี บใหเ้ ป็นช่องสี่เหลี่ยมผนื ผา้ 3 x 6 นิ้ว ข้นั ตอนที่ 6 เจาะรูท่ีกน้ กระป๋ องใบเล็ก เพอื่ เป็นรังผ้งึ และเจาะดา้ นขา้ งของ กระป๋ องตามแบบ

-7- ข้นั ตอนที่ 7 นาํ กระป๋ องใบเล็กใส่เขา้ ไปในปี๊ บท่ีเป็นรูปวงกลมที่พบั ขอบไวแ้ ลว้ ใหป้ ากของ กระป๋ อง เล็กตรงกบปากของป๊ี บพอดีจากน้นั นาํ ท่ีวางหมอ้ มาวางดา้ นบนก็สามารถนาํ ไปใชห้ ุงตม้ ได้ ข้นั ตอนที่ 8 สามารถนาํ ไปใชห้ ุงตม้ ทอด ตุ่น ไดเ้ ลย

-8- ภาคผนวก