Jong en Lastig

De stijging van jongeren met een licht Het is belangrijk dat men de handen ineen Natuurlijk blijven er kinderen die meer hulpverstandelijk beperking die vastlopen is slaat. Dat kan door gezamenlijk te anticiperen en zorg nodig hebben. Zij krijgen specialis-verontrustend. Ondanks alle zorg die deze op signalen. Samen met de huisarts, tische hulp die toepasbaar is gemaakt voorjongeren over het algemeen krijgen, slaagt Centrum voor Jeugd en Gezin, school, wijk, jongeren met een licht verstandelijke beper-men er niet in om ze een perspectief te sportvereniging, werkgevers en vele andere king. Het mag duidelijk zijn dat instellingenbieden waarmee ze een eigen waardevolle organisaties en mensen die een rol spelen deze zorg alleen bieden als het nodig is.plek in onze samenleving kunnen veroveren. in het leven van jongeren met een lichte Jongeren met een licht verstandelijke beper-Sterker nog: op dit moment plaatst de verstandelijke beperking kijken naar pro- king willen net als ieder ander meedoensamenleving een groot deel van deze in onze snelle, veeleisende samenleving.jongeren buiten de maatschappij. Dit kanniet en het werkt niet. Daarom moet eraandacht komen voor deze groep.Het kán anders. Dat blijkt uit onderzoek. blemen en naar mogelijkheden. Men kan Dat geldt voor werk, wonen en vrije tijd.Belangrijk is dat men inzet op vroegtijdige specifieke ondersteuning ontwikkelen Dat is niet altijd makkelijk. Van binnenhulp en zorg. Jonge kinderen met een laag voor deze doelgroep en aansluiten op de worstelen ze met onzichtbare problemen,IQ lopen veel kans om op school, thuis en mogelijkheden van elk individu en het gezin. aan de buitenkant zien ze er normaal uit.in de buurt problemen te ervaren. Als er Want die zijn er altijd. Zo doen kinderen,dan geen of onjuiste hulp of ondersteuning hun ouders en zorg- en hulpverleners posi-voorhanden is, is de kans groot dat pro- tieve ervaringen op in hun eigen omgevingblemen groter worden en deze jongeren en krijgen ze vertrouwen. Daarmee leggenuiteindelijk ontsporen. Dit verwoest mensen- ze een goede basis voor de toekomst.levens en brengt ook de samenlevingenorme schade toe.









Jongeren met een licht verstandelijke • Vroegtijdig schoolverlaten Zij maken zich ernstig zorgen over de toe-beperking hebben net als iedereen ook • Geen werk name van het aantal jongeren met een lichtwensen en dromen over de invulling van hun • Huurachterstand verstandelijke beperking dat buiten de bootleven. Ook zij willen een baan waarin ze zich • Schulden valt. Zij geloven in deze jongeren en zijn vankunnen ontplooien en waardering krijgen. • Conflicten mening dat het anders en beter kan door hetOok zij willen een warm en veilig huis en • Relationele ruzies bieden van maatwerk. Zij willen de omgevingdeelnemen aan sociale activiteiten in hun • Betrokken bij delicten hierbij graag ondersteunen. Ze kijken hierbijomgeving. Ook zij dromen van een fijne • Veroordeling tot gevangenisstraf naar de jongeren en naar het gezin waarin zerelatie en het stichten van een gezin. Voor • Drugsgebruik opgroeien en bieden bijvoorbeeld de oudersdeze jongeren is het invullen van deze • Verslaving ondersteuning bij de opvoeding. De succes-wensen en dromen niet vanzelfsprekend. volle intensieve aanpak MST is daarvan eenIntegendeel: het blijkt dat een groot deel van Uit onderzoek blijkt dat het beslist de moeite goed voorbeeld. Zij verbinden de hulp aanhen kampt met serieuze problemen. waard is om in deze groep jongeren te de jongere met het gezin en andereDe hulpverlening is vaak te laat, te fragmen- investeren. Met de juiste, preventieve onder- betrokkenen. Zodat ze gezamenlijk leren hoetarisch en onvoldoende. Of nog erger: we steuning blijkt een groot deel van deze groep ze problemen in de toekomst zelf de baaszien deze jongeren letterlijk en figuurlijk over in staat om in goede harmonie met hun kunnen.het hoofd doordat bijvoorbeeld het lagere IQ omgeving een oprechte bijdrage te leverenniet wordt onderkend. aan onze samenleving. Zo doen veel van deze ‘lastige’ jongeren wel gewoon mee.



Tegenwoordig zien we jongeren met een kant onvoldoende zichtbaar. Daardoor over- Het sleutelbegrip is dus ondersteuning.licht verstandelijke beperking als volwaar- vraagt de samenleving deze jongeren en De vraag van de jongeren is het vertrekpuntdige burgers met rechten en plichten, net als krijgen zij niet de hulp en ondersteuning die voor ondersteuning en gaat met name overalle andere burgers in onze samenleving. ze zo hard nodig hebben. de kwaliteit van iemands bestaan. Er zijnVoor iedereen moet het mogelijk zijn om zelf verschillende domeinen die daarin een rolte kiezen hoe hij zijn bestaan inricht. Ieder- Zij hebben ondersteuning nodig vanuit: spelen: zelfstandigheid (persoonlijke ontwik-een houdt dus ook controle over het eigen • een sociaal netwerk: ouders, familie, keling en zelfbepaling), sociale participatiebestaan. Dit houdt in dat er geen ruimte mag (interpersoonlijke relaties, sociale inclusie enzijn voor bevoogding of betutteling. vrienden, kennissen, medeleerlingen op rechten) en welzijn (emotioneel, fysiek enMensen met een licht verstandelijke be- school, collega’s op het werk, vrijwilligers; materieel welzijn).perking zijn over het algemeen niet in staat • een sociaal vangnet: het professioneleom zelf hun bestaan in te richten, zelf keuzes zorgsysteem. Om dit te kunnen realiseren, moet er veelte maken en uitvoering te geven aan die Dit vangnet treedt pas in werking als het niet veranderen. Het begint met een veranderingkeuzes en om controle uit te oefenen over anders kan en is ook gericht op de onder- van het beeld dat de samenleving heeft vanhet eigen bestaan. Vaak is niet bekend dat steuning van het sociaal netwerk. Het pro- deze jongeren. Alleen als men eenzij licht verstandelijk beperkt zijn. Of is de fessionele zorgsysteem geeft in eerste genuanceerd en oprecht beeld heeft vanlicht verstandelijke beperking aan de buiten- instantie alleen aanvullende ondersteuning deze jongeren, zijn mensen en organisatie en neemt pas over als de benodigde onder- genegen open te staan voor samenwerking steuning de mogelijkheden van het sociale en verandering. netwerk overstijgt.

De inzet is om zoveel mogelijk verhalen tedelen van jongeren met een licht verstande-lijke beperking. Zo ervaren ‘gewone’ mensendat deze jongeren meer in zich hebben dande problemen die een aantal veroorzaken.Dat -met de juiste ondersteuning en hulp-deze jongeren zich doelen kunnen stellen eneen normaal leven kunnen leiden. Een mooivoorbeeld is de documentaire ‘Een bijzonderpeloton’, waarin een groep jongeren,allemaal persoonlijkheden met eenverstandelijke beperking, samen traint omuiteindelijk de Mont Ventoux te beklimmen.Andere bijzondere voorbeelden zijn:• het verhaal van Florian Overbeek die in zijn boek: ‘Uit huis geplaatst’ (2012, uitgeverij TIC) op een pakkende wijze beschrijft wat zijn uithuisplaatsing voor invloed had op zijn leven.• de documentaire ‘De kinderen van de Hondsberg’ (een productie van de Koraal- groep).

levensjaren. Veel jongeren met een licht Bij jongeren met een licht verstandelijke verstandelijke beperking komen in de zorg beperking is vaak sprake van meervoudige terecht omdat zij in de beginfase niet problemen. Dan zijn gespecialiseerde begrepen zijn. Wanneer zij geboren worden vormen van ondersteuning nodig met een in kwetsbare gezinnen, dan lopen ze een integrale benadering van de brede context hoog risico op ontwikkelingsproblemen. van gezin en directe sociale omgeving. Daarom is het belangrijk de samenwerking Daar waar sprake is van een complex aan te versterken met en tussen het onderwijs,Vroegtijdige interventie bij bestaande ont- reguliere maatschappelijke voorzieningen en factoren zijn verbindingen tussen dewikkelingsstoornissen vergroot de kansen de eerstelijnsgezondheidszorg. En de verschillende domeinen zoals welzijn, zorg,van jongeren met een licht verstandelijke expertise van de gespecialiseerde voor- onderwijs, werk en inkomen essentieel voorbeperking op maatschappelijke participatie. zieningen direct te verbinden met andere effectieve en efficiënte ondersteuning.De kern van veel problemen op latere leeftijd professionals die betrokken zijn bij de zorg Dit vraagt om een samenhangende endienen zich immers aan in de eerste voor kinderen. gecoördineerde aanpak; een integrale werk- wijze van eerste en tweede lijn.

Door de beperking is en blijft het voor jonge- van ongeschoold eenvoudig werk. Boven- De inzet is om -door een intersectoraleren met een licht verstandelijke beperking dien is de instroom van Oost-Europeanen benadering en aanpak- te komen tot anderemoeilijk om te functioneren in sociale naar beschikbare banen groot. Dat maakt vormen van ondersteuning. Deze is gerichtsituaties. De beperkte sociale redzaamheid een toetreding voor jongeren met een licht op het bevorderen van keuzevrijheid, deveroorzaakt telkens opnieuw problemen en verstandelijke beperking tot de gewone versterking van de eigen mogelijkheden, hetcrisis. Daardoor blijft er behoefte aan onder- arbeidsmarkt steeds moeilijker. Dat terwijl verhogen van de draagkracht van de gezin-steuning. Die hoeft niet altijd intensief te zijn, een gewone baan een belangrijke basis is nen waarin deze jongeren opgroeien, hetmaar wel beschikbaar en flexibel. De onder- voor een zo gewoon mogelijk leven. Het voorkomen van problemen, het inzetten vansteuning moet gericht zijn op het versterken streven is immers dat men in hun eigen natuurlijke hulpbronnen, het creëren vanvan de eigen mogelijkheden om problemen omgeving kan blijven functioneren en begrip en het aanbieden van afgestemdeeerst zelf aan te pakken. Een belangrijk aan- eventuele problemen daar worden professionele ondersteuning. Uitgangspuntknopingspunt daarbij is het bieden van on- opgepakt. Het realiseren van duurzame bij het bieden van ondersteuning: normaalderwijs en arbeid. Als deze jongeren erin ondersteuning sluit aan bij de verantwoorde- waar kan, speciaal waar nodig. De houdingslagen onderwijs te volgen en een baan te lijkheden van gemeenten op het gebied van van de professional is gebaseerd opverwerven, biedt dat de benodigde structuur onderwijs, jeugdzorg, maatschappelijke vertrouwen, persoonlijke betrokkenheid,in hun leven. Bovendien geeft het de jonge- ondersteuning en werk en inkomen. Een inspraak en participatie, soms drang enren eigenwaarde en voldoening. Op dit samenhangend gemeentelijk beleid verbindt dwang. Ook de rol van de zorginstellingmoment wordt het voor deze jongeren deze domeinen met elkaar. verandert in een support- en kennis-steeds moeilijker om een passende baan te organisatie. Goede voorbeelden hiervan zijnvinden. De werkloosheid is groot onder MST, IGB en PPG.laagopgeleiden en er is een flinke terugloop









Eind april 2011 maakte Prisma vanuit de samenwerking men. In 2011 is de behandeling van tien gezinnen afge-met de GGZ-instelling De Viersprong in Halsteren en MST- rond, met een positief resultaat. Een belangrijk onderlig-Nederland een start met het aanbieden van MST-LVB. Een gend proces is het onderzoek naar de werkzaamheid enbewezen effectieve Amerikaanse behandeling voor (ver- de effectiviteit van multisysteemtherapie voor deze speci-oordeelde) probleemjongeren nu als pilot voor jongeren fieke doelgroep. Daarvoor werkt een aantal experts op hetmet een licht verstandelijke beperking. Naast het belang gebied van MST en LVB met elkaar samen. Zij maaktenvan een stevige outreachende werking, is het voorkomen het afgelopen jaar een start met de opzet van een onder-van (gesloten) plaatsing een sterk motief. Dankzij de inzet zoek pilot. Het project bouwt Prisma in samenwerking meten medewerking van het Zorgkantoor West-Brabant kon de andere organisaties in 2012 verder uit.Prisma de eerste cliënten en gezinnen in behandeling ne- Meer info op: www.prismanet.nlCl!ct is een individueel aanbod van ondersteuning waarbij social media en Skype. Hiermee kunnen zorgverlenershulpverleners direct aansluiten op de leefwereld van de ook de ouders en het sociale netwerk makkelijker betrek-cliënten. Zij maken beiden gebruik van zorgtechnologie ken bij de ondersteuning van de cliënt. Meer info op:met de inzet van digitale middelen zoals iPads met apps, www.koraalgroep.nlIntensieve Gezinsbegeleiding richt zich op het verande- waarbij men de opvoeding van hun kinderen zorgelijkringsproces van multiprobleem gezinnen. Deze vindt noemt. De ondersteuning is gericht op het verminderenplaats in de thuissituatie en sluit aan bij de context van het van risicofactoren, het beter uitvoeren van opvoedings-gezin. De ondersteuning is voor ouders met een verstan- taken, voorkomen van uithuisplaatsing of het realiserendelijke beperking of voor gezinnen met een gezinslid met van een thuisplaatsing, stoppen van een ondertoezicht-een beperking. IGB is er ook voor gezinnen met kinderen stelling, verminderen van gedragsproblemen en het toe-die extreem moeilijk gedrag vertonen als gevolg van een nemen van ontwikkelingstaken. Gezinnen leren omgaanLicht Verstandelijke Beperking (LVB). Of voor gezinnen met de gevolgen van de beperking.met zorgmijdend gedrag en LVB problematiek. Het gaat Meer info op: www.lunetzorg.nldan om gezinnen die veel overlast bezorgen in de buurt en www.prismanet.nlHet doel van Praktisch Pedagogische Gezinsbegeleiding deren waarbij de ontwikkeling trager verloopt. PPG is eris verbetering in de opvoedings- en/of ontwikkelingssitu- voor ouders/opvoeders van kinderen met een ontwikke-atie of stabilisering om zelfstandig verder te kunnen. De lingsachterstand of beperking en aan ouders met een ver-PPG richt zich op het begeleiden en adviseren van ouders standelijke beperking en hun kinderen.bij opvoedings-, begeleidings-, en ontwikkelingsproble- Meer info op: www.prismanet.nlmatiek. Ook biedt PPG ontwikkelingsstimulering aan kin-

De inzet is om op een professionele en en afstemmen van de zorgprofessional op Stichting Prisma, Lunet zorg en Koraalbetrokken wijze in gesprek te gaan met deze de jongere. Vanuit de opgebouwde relatie Groep willen zoals gezegd het verschiljongeren, hun ouders en sleutelfiguren. werken zorgverlener en cliënt verder aan het maken voor deze doelgroep. Zij gelovenAan te sluiten op de eigen kracht van deze versterken van het sociale netwerk van de in deze jongeren en zijn van mening datmensen, op zoek te gaan perspectief en het jongere en als dat nodig is: het versterken het anders en beter kan door het biedenvragen van begrip en betrokkenheid bij deze van de afstemming in de multidisciplinaire van maatwerk. Samen stelden zij hetjongeren in de buurten, wijken, scholen en netwerken van gespecialiseerde voorzienin- visiedocument ‘Maatschappelijkebedrijven waarin ze actief zijn. Door het leren gen en met de professionals in de eerste lijn. participatie van jongeren met een lichtekennen en ontdekken van deze jongeren kan Hierdoor krijgen cliënten ondersteuning op verstandelijke beperking’ op.men gezamenlijk bepalen wat wel of niet maat. Organisaties zetten zich in voor:past en wat nodig is om dromen en wensen optimale preventie om zo veel mogelijk Dit document en andere informatie kuntvan de jongeren te realiseren. Zodat elke gedragsproblematiek te voorkomen, een u terugvinden op www.jongenlastig.nljongere zich uiteindelijk een eigen plaats integrale aanpak van meervoudige kind- en Heel graag gaan bovenstaandeverwerft in onze samenleving. gezinsproblematiek en duurzame organisaties met u in gesprek om te begeleiding gericht op maatschappelijke bezien op welke wijze u kunt bijdragen.Een pilot tussen Prisma, Lunet zorg en de participatie.Koraal Groep dat zich richt op het aansluiten Neem contact op met: Postbus 637, 5140 AP Waalwijk [email protected] www.prismanet.nl 088 - 770 2200 Postbus 270, 5600 AG Eindhoven [email protected] www.lunetzorg.nl 088 - 551 5000Tekst: Fridy Latijnhouwers Postbus 5109, 6130 PC SittardOntwerp: SchutDesigns [email protected]: Van Engelen www.koraalgroep.nl 046 - 477 52 85