วันฉัตรมงคล

วนั ฉัตรมงคล คอื วันฉลองพระเศวตฉตั ร ในอดีตมีบันทึกเก่ียวกับพระราชพิธีฉัตรมงคลเป็นงานหลวงคร้ังแรกใน วันที่ 15 พฤษภาคม 2393 ซ่งึ เปน็ การฉลองพระเศวตฉัตรของพระบาทสมเด็จ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลท่ี 4) จากแต่เดิมพิธีนี้ถือเป็นงานส่วนตัวของ พระมหากษัตริย์ที่จัดข้ึนในเขตพระราชฐาน และมีพระราชดาริว่าควรสมโภช พระมหาเศวตฉัตรให้เป็นสวัสดิมงคลแก่ราชสมบัติ นับจากรัชสมัยของ พระองค์ วันฉัตรมงคลก็ได้ถูกระบุเปน็ วันนักขัตฤกษ์มงคลนับแต่น้ันมา ตามธรรมเนียมเดิม พระราชพิธีฉัตรมงคลท่ีจัดข้ึนในเดือน 6 ตามปฏิทิน ไทย ซ่ึงตรงกับเดือนพฤษภาคมตามปฏิทินสากล เจ้าพนักงานท้ังฝ่ายหน้าและ ฝ่ายใน มีหน้าที่รักษาเคร่ืองราชูปโภคและพระราชนิเวศน์ จะทาพิธีสมโภช เปน็ การฝา่ ยใน หอ้ งสมดุ ประชาชนอาเภอโพธิต์ าก จังหวัดหนองคาย

วันฉตั รมงคล คอื วันฉลองพระเศวตฉัตร พระราชพิธีฉัตรมงคลน้ันเป็นพิธีจัดสมโภชเคร่ืองราชกกุธภัณฑ์ใน พระบรมมหาราชวัง เจ้าพนักงานอัญเชิญเคร่ืองมงคลสิริเบญจราช กกุธภัณฑ์ข้ึนประดิษฐานบนพระแท่นใต้พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร จากน้ันพระราชครูหัวหน้าพราหมณ์อ่านประกาศพระราชพิธีฉัตรมงคล พระสงฆ์สวดพระพุทธมนต์เย็น สาหรับเคร่ืองสิริเบญจราชกกุธภัณฑ์ ประกอบด้วย ห้องสมุดประชาชนอาเภอโพธิต์ าก จังหวัดหนองคาย

1. พระมหาพิชัยมงกุฎ พระมหาพิชัยมงกุฎ ทาด้วยทองลงยาประดับเพชร มีค่าสาคัญ เท่ากับราชกกุธภัณฑ์อ่ืน ภายหลังประเทศไทยติดต่อกับประเทศในทวีป ยุโรป จึงนิยมตามราชสานักยุโรปท่ีพระมหากษัตริย์สวมมงกุฎ จากน้ัน มาจึงถือเป็นสิ่งสาคัญ พระมหากษัตริย์จะทรงสวมพระมหาพิชัยมงกุฎ ในพระราชพิธบี รมราชาภิเษก หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอโพธิต์ าก จังหวัดหนองคาย

2. พระแสงขรรคช์ ัยศรี พระแสงขรรค์ชัยศรี ด้ามและฝักทาด้วยทองลงยาประดับอัญมณี เป็นพระแสงราชศัสตราวุธประจาพระองค์พระมหากษัตริย์ เป็นเคร่ือง ราชกกุธภัณฑ์ในการพระราชพิธีบรมราชาภิเศษ เม่ือ พ.ศ.2328 โดย พระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) ให้ข้าราชการเมืองพระตะบองนามา ทูลเกล้าฯ ถวายรัชกาลท่ี 1 3. ธารพระกร รัชกาลที่ 1 โปรดให้สร้างธารพระกรจากไม้ชัยพฤกษ์ปิดทอง หัวและส้น เป็นเหล็กคร่าลายทอง ที่สดุ ส้นเป็นสอ้ มสามง่าม เรียกว่า ธารพระกรชัยพฤกษ์ ภายหลังรัชกาลที่ 4 โปรดให้สร้างด้วยทองคา ภายในมีพระเสน่า ยอดมีรูป เทวดา เรียกว่า ธารพระกรเทวรูป มีลักษณะเป็นพระแสงดาบมากกว่า คร้ังถึง รัชกาลที่ 6 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้ธารพระกรชัยพฤกษ์ในการพระ ราชพธิ ีบรมราชาภิเษกสบื มา หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอโพธิต์ าก จังหวัดหนองคาย

4. วาลวิชนี วาลวิชนี หรือ พัดและแส้ รัชกาลที่ 1 โปรดให้สร้างข้ึน พัดเป็นใบตาลปิด ทองท้ัง 2 ด้าน ขอบขลิบทองคา ด้ามทาด้วยทองลงยา ต่อมารัชกาลที่ 4 ทรง พระราชดาริให้เรียกตามภาษาพระบาลีว่า “วาลวิชนี” เป็นเคร่ืองโบกทาด้วย ขนหางจามรี และขนหางช้างเผือกในเวลาต่อมา เป็นเคร่ืองราชกกุธภัณฑ์ใช้ ควบค่กู ับพัดใบตาล 5. ฉลองพระบาทเชิงงอน ฉลองพระบาทเชิงงอน เป็นเคร่ืองราชกกุธภัณฑ์ตามแบบอินเดียโบราณ ทาด้วยทองคาลงยาราชาวดีฝังเพชร และพราหมณ์เป็นผู้สวมถวายใน พระราชพธิ บี รมราชาภิเษก หลังจากจบพิธีสงฆ์ ทหารบก และทหารเรอื ยิงปืน ใหญ่เฉลิมพระพระมหากษัตริย์เกียรติ ฝ่ายละ 21 นัด และมีพิธีพระราชทาน เคร่ืองราชอิสริยาภรณ์แก่พระบรมวงศานุวงศ์ ข้าราชการ และผู้ทาความดี ใหแ้ ก่ชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ ที่มา : สานักงานราชบณั ฑติ ยสภา ภาพ : หนังสอื พระราชพิธบี รมราชาภิเษก กระทรวงวฒั นธรรม ห้องสมุดประชาชนอาเภอโพธติ์ าก จังหวัดหนองคาย