PI-02.1-REH-015Rev.01

Document No : P/I-02.1-REH-015 Revision : 01 Department : Rehabilitation Effective Date : 31 March 2021 Document Type : Patient Instruction (P/I) Standard : Category : 02.1 หมวดกจิ กรรมบรกิ ารทางคลนิ คิ Creator : Sarinya Chuevieng Subject : คาแนะนาเรอ่ื งบรหิ ารรา่ งกายคณุ แมห่ ลงั คลอดดว้ ยวิธีการผา่ คลอด คำแนะนำเรอ่ื งบรหิ ำรร่ำงกำยคุณแม่หลังคลอดด้วยวิธีกำรผ่ำคลอด ควำมรู้ท่วั ไป (Basic information) ระหวา่ งตงั้ ครรภ์ มีการเปลยี่ นแปลงของระดบั ฮอรโ์ มนซง่ึ สง่ ผลใหก้ ลา้ มเนอื้ และเอน็ รอบๆอมุ้ เชิงกรานมีการหยอ่ นตวั รวมถงึ โครงสรา้ งตา่ งๆของรา่ งกายมกี ารเปลยี่ นแปลง จงึ อาจกอ่ ใหเ้ กิดการบาดเจ็บของเอ็นและขอ้ ตอ่ ตา่ งๆไดง้ า่ ยขนึ้ และในคณุ แมท่ ผ่ี า่ ตดั คลอดจะไดร้ บั การดมยาสลบหรอื ฉีดยาชาเขา้ ในไขสนั หลงั (บลอ็ กหลงั ) ซง่ึ หลงั จากยาชาหมดฤทธิ์ คณุ แมจ่ ะรูส้ กึ เจ็บแผลผา่ ตดั และ อาจมกี ารปวดหลงั สว่ นลา่ งได้ รวมทงั้ ผนงั หนา้ ทอ้ ง หลงั คลอด ทอ้ งทเ่ี คยกลมนนู กจ็ ะแบนราบลง แตต่ อ้ งใชเ้ วลาสกั ระยะจากการ บรกิ ารรา่ งกายหลงั คลอดเทา่ นนั้ ท่จี ะชว่ ยใหผ้ นงั หนา้ ทอ้ งของคณุ แมท่ ่ยี ดื ออกมาก หดเขา้ ทีจ่ นกวา่ หนา้ ทอ้ งจะกลบั มาเป็นปกตดิ งั นนั้ การบรหิ ารรา่ งกายหลงั คลอดจะช่วยสง่ เสรมิ ใหร้ า่ งกายกลบั สสู่ ภาพปกติไดเ้ รว็ ขนึ้ ชว่ ยกระตนุ้ การทางานของตอ่ มนา้ นมเพ่อื ใหผ้ ลติ นา้ นมออกมาใหเ้ พยี งพอแกก่ ารเลยี้ งดบู ตุ ร หลงั คลอดประมาณ 6-8 ช่วั โมง หากไมม่ ปี ัญหาหรอื ภาวะแทรกซอ้ นใดๆเกิดขนึ้ ควรกระตนุ้ ใหร้ า่ งกายคณุ แมม่ กี าร เคลอื่ นไหว และเรม่ิ บรหิ ารไดท้ นั ที เพ่อื ใหป้ ัญหาทเี่ กิดการเปลย่ี นแปลงทางดา้ นกายวิภาคและสรรี วทิ ยาในระยะตงั้ ครรภ์ รวมถงึ สว่ น อ่ืนๆ ท่เี กี่ยวขอ้ งนนั้ กลบั คนื สสู่ ภาพเดมิ ในระยะเวลาอนั สนั้ ทำงเลือกอนื่ (Other options) ไมม่ ี ควำมเสีย่ งและผลข้ำงเคียง (Risks and side effects of treatment) 1. คณุ แม่ที่ตอ้ งผา่ คลอดจะตอ้ งเผชิญกบั ปัญหาตา่ งๆมากกวา่ คณุ แมท่ ี่คลอดปกติ เมื่อคณุ แม่ รูส้ กึ ตวั หรือยาชาหมดฤทธิ์ ก็ จะต้องเผชิญกับความเจ็บปวดจากแผลผ่าตดั คุณแม่ควรจะพยายามเคล่ือนไหวหรือพลิกตัวบ่อยๆเพื่อช่วยให้ลาไส้ เคลอื่ นไหวตวั ได้ ดขี นึ้ และปอ้ งกนั การเกิดพงั ผดื ระหวา่ งอวยั วะในชอ่ งทอ้ งกบั เย่ือบชุ ่องบรเิ วณแผลผา่ ตดั ซง่ึ อาจเป็นสาเหตุ ของการปวดทอ้ งเรอื้ รงั ท่ีรกั ษาไมห่ ายขาดไดใ้ นอนาคต P/I-02.1-REH-015 Rev.01 ( 31 Mar 2021 ) Page 1 of 9 111 Thong-yai Road, Mak-Khaeng Sub-district, Muang District, Udon Thani, 41000 Tel.(042) 343-111 Fax : (042) 345-061 Center Tel. 1719 • www.bangkokhospital udon.com

2. หลงั จากผา่ คลอด ขนาดของหนา้ ทอ้ งจะคอ่ ยๆยบุ ลง แตก่ ็ยงั ไมก่ ระชบั และมีอาการเจ็บแผลผา่ คลอด ดงั นนั้ การใสผ่ า้ รดั หนา้ ทอ้ งจะสามารถช่วยไดใ้ นเร่ืองอาการเจ็บแผลหลงั การผ่าคลอด กระชับบริเวณแผลเพ่ือใหแ้ ผลสมานติดกันไดด้ ี และทา กิจวตั รประจาวนั ไดอ้ ยา่ งสะดวก เชน่ การใหน้ มลกู การพลกิ ตวั ขณะนอน ลกุ น่งั ในระยะยาว ถา้ ใสเ่ ป็นประจาจะช่วยทาให้ หนา้ ทอ้ งกระชบั ไดง้ า่ ยขนึ้ มดลกู เขา้ อ่เู รว็ แตใ่ นขณะเดียวกนั คณุ แมต่ อ้ งใหล้ กู ดื่มนมแม่ เลือกทานอาหารท่ีมปี ระโยชนแ์ ละ ออกกาลงั กายที่เหมาะสม จะทาใหห้ นา้ ทอ้ งของคณุ แมก่ ลบั มากระชบั ไดอ้ ยา่ งรวดเรว็ 3. ในกรณีท่ีคุณแม่มีความจาเป็นท่ีจะตอ้ งขึน้ -ลงบนั ได สามารถค่อยๆเดินขึน้ -ลงบนั ได ไดโ้ ดยใชค้ วามระมัดระวงั ภายใน 1 สปั ดาหห์ ลงั ผา่ ตดั ก็สามารถขนึ้ -ลงบนั ไดไดค้ อ่ นขา้ งปกติ ไมต่ อ้ งกลวั วา่ แผลผา่ ตดั จะอกั เสบหรอื เกิดแผลแยก การขนึ้ -ลง บนั ไดจะใชก้ าลงั ขาทงั้ สองเป็นสว่ นใหญ่ โดยมีมือช่วยเกาะราวบนั ไดเพ่ือทรงตวั และผ่อนแรงบา้ ง กลา้ มเนือ้ ของผนงั หนา้ ทอ้ งจึงถกู ใชง้ านนอ้ ยมาก แตถ่ า้ เจ็บแผลมากแนะนายา้ ยมานอนชนั้ ลา่ งช่วั คราวก่อนจนกวา่ จะแขง็ แรงก็จะชว่ ยไดม้ าก 4. คุณแม่ไม่ควรยกของหนกั หรือทากิจกรรมท่ีเป็นการเกร็งกลา้ มเนือ้ หนา้ ทอ้ งเพราะอาจจะทาใหเ้ จ็บแผลได้ หลีกเลี่ยง ท่า บรหิ ารทอ่ี าจเป็นอนั ตรายตอ่ แผล 5. หากแผลทีเ่ ย็บมีการอกั เสบ บวม แดงและปวดมากขนึ้ หรอื มีหนอง กลนิ่ เหม็น ควรรบี ไปพบแพทย์ 6. สาหรบั การออกกาลงั กายแบบแอโรบิก หรือออกกาลงั กายแบบหนกั ๆ จะตอ้ งรอ 6-8 สปั ดาหห์ ลงั คลอดกอ่ นจงึ เรมิ่ ทาได้ ซง่ึ ในช่วงแรกของการออกกาลงั กายจะตอ้ งใชห้ มอนชว่ ยพยงุ บรเิ วณแผลผา่ ตดั ดว้ ยหรอื ใสผ่ า้ ยดื พยงุ ทอ้ งไว้ ในชว่ งสปั ดาหแ์ รก ยงั ไมอ่ นญุ าตใหน้ อนคว่าออกกาลงั กาย 7. เตา้ นม ภายหลงั การคลอดกลไกในรา่ งกายจะกระตนุ้ ใหม้ ีนา้ นม อาจเกิดอาการคดั ตงึ ควรใหล้ กู ดดู นม เพ่ือช่วยลดอาการ คดั ตงึ และทาใหท้ ารกไดร้ บั สารอาหารท่มี ีคณุ คา่ ภมู ติ า้ นทานทด่ี ีท่ีสดุ จากนา้ นมแม่ แนวทำงกำรดแู ล/กำรปฏบิ ตั ติ วั (Self-care Guideline) ทา่ บรหิ ารท่ีใชใ้ น 1-3 วนั แรกหลงั คลอด : 1. พักผอ่ นดว้ ยการนอนราบ หมอนรองใตเ้ ขา่ ทงั้ 2 ขา้ ง ซงึ่ ทา่ นจี้ ะชว่ ยทาใหห้ ลงั สว่ นลา่ งผอ่ นคลาย นอนพกั ผอ่ น ตามระยะเวลาท่แี พทยก์ าหนด 2. การฝึ กหายใจเพอื่ ผอ่ นคลายและบริหารปอด ใหอ้ ยใู่ นทา่ ท่ีผอ่ นคลาย เชน่ นอนหงายชนั เขา่ หรอื น่งั มีพนกั พงิ มือทงั้ 2 ขา้ งวางบนหนา้ ทอ้ ง พรอ้ มกบั สดู หายใจเขา้ ลกึ ๆทางจมกู ใหท้ อ้ งป่ อง และหายใจออกทางปากชา้ ๆใหท้ อ้ งแฟบ ทาตดิ ตอ่ กนั 3-5 ครงั้ ตอ่ 1 รอบ 2-3 รอบตอ่ วนั P/I-02.1-REH-015 Rev.01 ( 31 Mar 2021 ) Page 2 of 9 111 Thong-yai Road, Mak-Khaeng Sub-district, Muang District, Udon Thani, 41000 Tel.(042) 343-111 Fax : (042) 345-061 Center Tel. 1719 • www.bangkokhospital udon.com

3. บรหิ ารไหล่ และแขน เพ่อื ใหเ้ กิดความตงึ ตวั และเกิดความแขง็ แรงของกลา้ มเนอื้ ท่ีพยงุ เตา้ นม ทาใหม้ กี ารขยายตวั ของทรวงอก ปอดขยายตวั ดีและทาใหก้ ลา้ มเนอื้ ไหล่ แขง็ แรงขนึ้ สามารถทาไดท้ งั้ ในทา่ นอนหรอื น่งั โดยประสานมือ 2 ขา้ ง ดา้ นหนา้ และคว่ามือ คอ่ ยๆพลกิ มอื พรอ้ มกบั ยกขนึ้ เหนือศรี ษะ หายใจเขา้ นบั กลนั้ ไว้ 5- 10 วินาที คอ่ ยๆลดมือลงพรอ้ มกบั หายใจออก ทาตดิ ตอ่ กนั 3-5 ครงั้ ตอ่ 1 รอบ 2-3 รอบตอ่ วนั 4. วิธีการชว่ ยลดการบวมปลายมอื ปลายเท้าและลดการเป็ นตะครวิ เหน็บชา 1. กามือและแบมอื ทาสลบั กนั 10 ครงั้ ตอ่ รอบ 2-3 รอบตอ่ วนั 1. นอนหงายโดยคณุ แมย่ กขาสงู วางบนหมอน ตงั้ แตต่ น้ ขาถงึ ขอ้ เทา้ Page 3 of 9 จากนนั้ กระดกขอ้ เทา้ ขนึ้ – ลง ทา 10 ครงั้ ตอ่ รอบ 2-3 รอบตอ่ วนั เพอ่ื ปอ้ งกนั ภาวะหลอดเลอื ดดาอดุ ตนั และอาการบวมหรอื สามารถ น่งั เกา้ อที้ าได้ 5. การยดื กล้ามเนือ้ คอเพอื่ ลดความตงึ เครียด 1.การยดื เหยยี ดกล้ามเนือ้ คอดา้ นหลัง : กม้ ศีรษะลงตรงๆใชม้ อื ทงั้ สอง เหนยี่ วดงึ ดา้ นหลงั ศีรษะใหก้ ม้ ลงมากยง่ิ ขนึ้ เมอื่ รูส้ กึ ตงึ แลว้ ใหท้ าคา้ งไว้ 10-15 วินาทตี อ่ รอบ 3-5 รอบตอ่ วนั P/I-02.1-REH-015 Rev.01 ( 31 Mar 2021 ) 111 Thong-yai Road, Mak-Khaeng Sub-district, Muang District, Udon Thani, 41000 Tel.(042) 343-111 Fax : (042) 345-061 Center Tel. 1719 • www.bangkokhospital udon.com

2.การยดื เหยยี ดกล้ามเนือ้ คอด้านหน้า: เงยศรี ษะขนึ้ และใชม้ อื ทงั้ สอง ขา้ งเชยคางหรอื ใชห้ วั แมม่ ือดนั ทคี่ างเพ่อื ใหศ้ รี ษะเงยขนึ้ เม่ือรูส้ กึ ตงึ แลว้ ใหท้ าคา้ งไว้ 10-15 วินาทตี อ่ รอบ 3-5 รอบตอ่ วนั 3.การยดื เหยยี ดกล้ามเนือ้ คอด้านขา้ ง : เอียงศีรษะไปดา้ นใดดา้ นหนง่ึ และใชม้ ือขา้ งเดยี วกนั กบั ตาแหนง่ ท่เี อียงศีรษะไปเหน่ียวศีรษะดา้ นนนั้ เพือ่ ยดื กลา้ มเนอื้ ตน้ คอดา้ นขา้ งจากนนั้ สลบั ขา้ งเม่อื รูส้ กึ ตงึ ให้ ทาคา้ งไว้ 10-15 วินาทตี อ่ รอบ 3-5 รอบตอ่ วนั จากนนั้ สลบั ขา้ งทาเช่นเดมิ เทคนิคการไอ ใชม้ ือขา้ งหนงึ่ วางบรเิ วณหนา้ ทอ้ ง มืออกี ขา้ งหนง่ึ ประคองบรเิ วณแผลผา่ ตดั หรอื ใชห้ มอนหรอื ผา้ หม่ ประคองบรเิ วณแผลผา่ ตดั ก็ได้ - สดู ลมหายใจเขา้ -ออกลกึ ๆตามการหายใจ - กลนั้ หายใจพรอ้ มไอออกมา 1-2 ครงั้ การใสผ่ ้ารดั หน้าทอ้ ง ในระยะแรกอาจมคี นชว่ ยในการใสเ่ นื่องจากอาการปวดที่แผลอาจทาใหข้ ยบั รา่ งกายลาบาก โดยให้ นอนหงาย ชนั เขา่ ขนึ้ 2 ขา้ ง พรอ้ มกบั หายใจเขา้ เตม็ ท่ีทอ้ งป่ อง ใหเ้ วลโครหรอื ตนี ตกุ๊ แกอยบู่ รเิ วณดา้ นขา้ งของลาตวั ไมว่ างไวต้ รง กลางหนา้ ทอ้ งจะทาใหร้ ะคายเคอื งบรเิ วณแผลผา่ ตดั ได้ ใสใ่ นตาแหนง่ ท่คี ลมุ บรเิ วณรอบแผลผา่ ตดั เพือ่ ชว่ ยในการประคองไมใ่ หป้ วด แผลหรอื แผลแยกขณะมีการเคลอ่ื นไหว ในช่วงแรกแนะนาใหใ้ สไ่ ดต้ ลอดเวลายกเวน้ ขณะอาบนา้ ระหวา่ งทใี่ สใ่ หร้ ูส้ กึ กระชบั บรเิ วณ แผล หายใจสะดวก ไมค่ บั หรอื หลวมเกินไป P/I-02.1-REH-015 Rev.01 ( 31 Mar 2021 ) Page 4 of 9 111 Thong-yai Road, Mak-Khaeng Sub-district, Muang District, Udon Thani, 41000 Tel.(042) 343-111 Fax : (042) 345-061 Center Tel. 1719 • www.bangkokhospital udon.com

กระตุน้ การเคลอื่ นยา้ ยตวั บนเตียง โดยพยายามพลกิ ตะแคงตวั มาดา้ นซา้ ย-ขวา ทนั ทเี มื่อเรมิ่ เคลอ่ื นไหวไดก้ ารลกุ จากเตยี งใหเ้ รม่ิ ตะแคงตวั หอ้ ยขาลงขา้ งเตียง คอ่ ยๆยนั ตวั ลกุ ขนึ้ น่งั หลงั จาก 3 วนั แรกหลังคลอด - ปฏบิ ตั ิตวั เชน่ เดยี วกบั วนั แรก - กระตนุ้ การออกกาลงั กายใหม้ ีการเคลอ่ื นไหวมากขนึ้ - กระตนุ้ การเดนิ 1. การบริหารร่างกายเพอื่ เพ่มิ ความแข็งแรงของแขนและสะโพก 1.1 เพอ่ื เพมิ่ ความแขง็ แรงของกลา้ มเนอื้ แขนและไหล่ วธิ ีบรหิ าร ยืนดนั ฝาผนงั เทา้ ทงั้ สองขา้ งวางหา่ งกนั ประมาณชว่ งกวา้ งของไหล่ ฝามอื ดนั ฝาผนงั ทร่ี ะดบั ไหล่ งอขอ้ ศอกใหล้ าตวั โนม้ เขา้ ไปหาผนงั เทา้ แนบพนื้ เกรง็ คา้ งไว้ พรอ้ มหายใจออกนบั 1-5 แลว้ คลายเกรง็ ถอยหา่ งจากกาแพง พรอ้ มหายใจเขา้ ทาซา้ 5-10 ครงั้ 1.2 ท่าบรหิ ารเพิม่ ความแขง็ แรงของกลา้ มเนือ้ หน้าทอ้ ง กล้ามเนือ้ กน้ ยอ้ ย และบริเวณฝี เยบ็ เพอื่ ใหม้ ดลกู เขา้ อเู่ รว็ ขนึ้ แผลหายเรว็ และลดอาการปวดหลงั โดยนอนหงายชนั เขา่ 2 ขา้ ง กดหลงั แนบพนื้ ขมิบกน้ พรอ้ มแขมว่ ทอ้ ง ยกสะโพกลอยขนึ้ จากพนื้ คา้ งไว้ 5 วินาที แลว้ คอ่ ยๆวางสะโพกลง อยา่ งนมุ่ นวล ทาซา้ 5-10 ครงั้ ตอ่ รอบ 2-3 รอบตอ่ วนั หา้ มกลนั้ หายใจ 2. ทา่ บริหารเพอื่ ใหก้ ล้ามเนือ้ หน้าอกใหแ้ ขง็ แรง Page 5 of 9 และเต้านมไมห่ ยอ่ นยาน วธิ ีบรหิ าร น่งั ขดั สมาธิหรอื น่งั เกา้ อหี้ ลงั ตรง ยกมือ 2 ขา้ ง พนมเขา้ หากนั โดยไมช่ ิดอก เกรง็ กลา้ มเนอื้ บรเิ วณหนา้ อก ตน้ แขน และดนั ฝ่ามือทงั้ 2 ขา้ ง ใหแ้ นน่ ทีส่ ดุ คา้ งไวน้ บั 1- 10 ทาซา้ 5-10 ครงั้ P/I-02.1-REH-015 Rev.01 ( 31 Mar 2021 ) 111 Thong-yai Road, Mak-Khaeng Sub-district, Muang District, Udon Thani, 41000 Tel.(042) 343-111 Fax : (042) 345-061 Center Tel. 1719 • www.bangkokhospital udon.com

3. การบริหารเพ่ือเพ่มิ ความแขง็ แรงของกล้ามเนือ้ หน้าท้องและอุ้งเชงิ กราน เพอ่ื รกั ษาภาวะกลา้ มเนอื้ หนา้ ทอ้ งแตกลายและปรแิ ยกและเพิ่ม ประสทิ ธิภาพในการทรงทา่ ทงั้ ขณะอยนู่ ิง่ และทากิจกรรมตา่ งๆ หลงั ผา่ คลอด 1 สปั ดาห์ : สามารถเรมิ่ ออกแรงเกรง็ หนา้ ทอ้ งเบาๆ โดยขณะออกกาลงั กายใหส้ วมผา้ รดั หนา้ ทอ้ งไวด้ ว้ ยนอนหงายชนั เขา่ ทงั้ 2 ขา้ ง มอื อยใู่ นทา่ คลา้ ยกอดอก สดู หายใจเขา้ ลกึ ๆยกศีรษะขนึ้ พน้ พนื้ แขมว่ ทอ้ ง พรอ้ มกบั หายใจออกใชม้ อื ดนั กลา้ มเนอื้ หนา้ ทอ้ งทงั้ 2 ขา้ ง ไปหาแนวกลางลาตวั เกรง็ คา้ งไว้ นบั 1- 5 แลว้ ลดศรี ษะลงพนื้ ชา้ ๆ คลาย การเกรง็ ตวั กลา้ มเนอื้ หนา้ ทอง ขณะทาอยา่ กลนั้ หายใจทาซา้ 5-10 ครงั้ ตอ่ รอบ 3-5 รอบตอ่ วนั การจดั วางทา่ ทางเพ่อื สุขภาพหลงั - การใหน้ มบตุ รในทา่ นอนตะแคง คณุ แมอ่ ยใู่ นทา่ นอนตะแคง มีหมอนรองใตเ้ ขา่ และหมอนรองตวั ทารก - การใหน้ มบตุ รทา่ น่งั คณุ แม่ควรมีหมอนรองหลงั และใตข้ า และหมอนรองตวั ทารกเพ่ือไมใ่ หเ้ กิดการกม้ ของหลงั มากเกินไป √√ P/I-02.1-REH-015 Rev.01 ( 31 Mar 2021 ) Page 6 of 9 111 Thong-yai Road, Mak-Khaeng Sub-district, Muang District, Udon Thani, 41000 Tel.(042) 343-111 Fax : (042) 345-061 Center Tel. 1719 • www.bangkokhospital udon.com

- การเปลยี่ นผา้ ออ้ มทาความสะอาดบตุ ร คณุ แมค่ วรอยใู่ นทา่ ทางทีเ่ หมาะสม พยายามอยใู่ นทา่ หลงั ตรงไมก่ ม้ หลงั √√ วธิ ีการกระชบั ชอ่ งคลอด นอนหงาย ขมิบกน้ ซงึ่ จะช่วยกระชบั ช่องคลอด ความรูส้ กึ จะคลา้ ย กบั การกลนั้ ปัสสาวะ ซงึ่ ถา้ ทาถกู ตอ้ งกลา้ มเนอื้ บรเิ วณกน้ จะหดตวั ในการขมบิ แตล่ ะครงั้ ควรขมบิ แลว้ เกรง็ คา้ งไว้ 5-10 วินาที แลว้ ควรผอ่ นและเรม่ิ ทาใหม่ โดยทาไดเ้ รอ่ื ยๆในทกุ ทา่ เชน่ น่งั ยืน เดนิ และนอน เป็นตน้ ทาอยา่ งนอ้ ยวนั ละ 100 ครงั้ วธิ ีการใหม้ ดลกู กลบั ส่สู ภาพปกติ การนอนคว่าจะทาใหม้ ดลกู เขา้ สภู่ าวะปกตไิ ด้ โดยการเอาหมอนนม่ิ ๆ หนนุ บรเิ วณหนา้ ทอ้ ง ทาครงั้ ละ 20- 30 นาที วนั ละ 1- 2 ครงั้ คณุ แม่ ทคี่ ลอดปกตสิ ามารถนอนคว่าไดต้ งั้ แตว่ นั แรก สว่ นคณุ แมท่ ผ่ี า่ ตดั คลอด โดยท่วั ไปมกั จะเรม่ิ ประมาณ 7-10 วนั ไปแลว้ เพอ่ื ใหม้ ดลกู กลบั เขา้ สู่ สภาพเดมิ และขบั นา้ คาวปลาออกมา เพอ่ื ไมใ่ หม้ ปี ัญหาเรอื่ งกลน่ิ ตวั กลน่ิ เหงื่อ ทาติดตอ่ กนั 1 เดือน ถงึ 1 เดือนครงึ่ วิธีกระตุน้ นา้ นมและบบี น้านม 1.นาฝ่ามือกดลงทฐ่ี านของเตา้ นมนามอื วนรอบๆ เตา้ นมเป็นกน้ หอยจากฐานของเตา้ นมไปจนถงึ ลานนม โดยทาเหมือนกนั ทงั้ 2 ขา้ ง 2.ลบู หนา้ อกจากฐานของเตา้ นมดา้ นบนลงมายงั หวั นมเบาๆเลอ่ื นมือไปรอบๆเตา้ นม โดยทาเหมอื นกนั ทงั้ 2 ขา้ ง 3.ใชน้ วิ้ หวั แมม่ อื และนวิ้ ทงั้ สี่ (ลกั ษณะเป็นรูปตวั ซี C ) กดไปทผี่ นงั อกและบีบเขา้ หากนั ทห่ี วั นม พรอ้ มวนและเปลย่ี นตาแหนง่ นวิ้ มอื เคลอื่ นไปรอบๆบรเิ วณหวั นม โดยทาเหมือนกนั ทงั้ 2 ขา้ ง 4.ใชน้ วิ้ หวั แมม่ อื และนวิ้ ชี้ หนีบทหี่ วั นมไลจ่ ากฐานนมเขา้ สหู่ วั นมจากนนั้ เปลยี่ นตาแหนง่ ไปรอบๆหวั นม โดยทาเหมือนกนั ทงั้ 2 ขา้ ง P/I-02.1-REH-015 Rev.01 ( 31 Mar 2021 ) Page 7 of 9 111 Thong-yai Road, Mak-Khaeng Sub-district, Muang District, Udon Thani, 41000 Tel.(042) 343-111 Fax : (042) 345-061 Center Tel. 1719 • www.bangkokhospital udon.com

การนวดควรนมุ่ นวล ไม่เจ็บ โดยอาศยั หลกั การทางกายภาพ ของระบบตอ่ มนา้ เหลอื งทจี่ ะมตี วั ตอ่ มฝงั ในร่างกาย สว่ นตา่ งๆ และจะมที ่อนานา้ เหลอื งกระจายออกมา โดยทอ่ ตอ่ มนา้ เหลอื ง สว่ นใหญ่อยูบ่ รเิ วณผวิ หนงั ไม่ไดอ้ ยู่ลกึ ผูน้ วดจึงไม่ตอ้ งกด นา้ หนกั ลงไปลกึ การนวดแบบนจี้ ะช่วยระบายสารคดั หลง่ั กลบั สตู่ ่อมนา้ เหลอื งใตร้ กั แร้ ซ่งึ จะช่วยใหก้ ารคดั ตงึ เตา้ นม อาการ เป็นกอ้ นจากทอ่ นา้ นมอดุ ตนั และความเจ็บปวดลดลง หลงั จาก การนวดใหใ้ ชก้ ารประคบเยน็ เพอื่ ช่วยลดอาการบวม การใหล้ ูก ดูดนมออก หรอื การบบี นา้ นมออกบ่อยๆจากเตา้ ก็เป็นสว่ นหน่งึ ทชี่ ่วยเพ่มิ การสรา้ งนา้ นม ท่าทางการน่ังทถี่ กู วิธี 1.1 วิธีน่งั เกา้ อี้ - เกา้ อคี้ วรสงู พอดี และควรมพี นกั พิง และควรเอนไปขา้ งหลงั ไดเ้ ลก็ นอ้ ย - ควรน่งั หลงั ตรง หรอื อาจจะนาหมอนใบเลก็ มารอง ช่วงเอว ไวพ้ งิ หลงั ไมใ่ หห้ ลงั แอน่ - ลกั ษณะการน่งั หวั เขา่ ควรตงั้ ฉากกบั พนื้ 90 องศา โดยขอ้ เขา่ ควรอยรู่ ะดบั เดยี วกบั ขอ้ สะโพก หรอื สงู กวา่ เลก็ นอ้ ย - ลกั ษณะการวางเทา้ ใหเ้ ทา้ ทงั้ สอง วางราบกบั พนื้ พอดี หรอื นาเกา้ อตี้ วั เลก็ มาลองทีเ่ ทา้ ทงั้ สอง ขา้ ง ถา้ ขาลอยจากพืน้ 1.2 วธิ ีการน่งั บนพนื้ - วิธีการน่งั บนพนื้ ควรอยใู่ นทา่ น่งั กง่ึ นอนหงาย โดยนา หมอนองิ มาพงิ และนาหมอนขา้ ง หรอื ผา้ หม่ มาพบั และนามาลองใต้ขอ้ เขา่ เพือ่ ลดแรงตงึ ของกลา้ มเนอื้ บรเิ วณหลงั √√ ทา่ ทางการอุ้มลกู หรอื ยกของทถ่ี กู ต้อง ยนื ตวั ตรง หลงั ตรง อยา่ กม้ หลงั ขณะอมุ้ ทารกลงเปลหรอื ท่ีนอน หรอื กม้ หยบิ ของ ควรงอเขา่ ทงั้ 2 แลว้ คอ่ ยๆ ยอ่ ตวั ต่าลงหลงั ตรง หรอื การอมุ้ ทารกขนึ้ จากเปลหรอื ทน่ี อน ควรงอเขา่ ทงั้ 2 คอ่ ยๆ ยอ่ ตวั หลงั ตรง แลว้ คอ่ ยๆชอ้ นทารกอมุ้ ขนึ้ หลงั จากนนั้ คอ่ ยๆ เหยียดเขา่ และลาตวั ขนึ้ ใหต้ วั ตรง และหลงั ตรง P/I-02.1-REH-015 Rev.01 ( 31 Mar 2021 ) Page 8 of 9 111 Thong-yai Road, Mak-Khaeng Sub-district, Muang District, Udon Thani, 41000 Tel.(042) 343-111 Fax : (042) 345-061 Center Tel. 1719 • www.bangkokhospital udon.com

อำกำรผดิ ปกตทิ ต่ี ้องมำพบแพทย์ (Unusual symptoms which require the doctor’s visit) 1. มีเลือดออกมาทางช่องคลอดจนชุ่มผา้ อนามัย 1 ผืนภายใน 1 ช่ัวโมง ควรรีบไปโรงพยาบาล และใช้นา้ แข็งวางบน หน้าทอ้ งหรือมดลกู เพ่ือใหเ้ ลือดออกมานอ้ ยลง 2. นา้ คาวปลามีสีแดงสดนานเกิน 4 วัน มีกล่ินเหม็นผิดปกติ ซ่ึงปกติแลว้ กล่ินจะเหมือนเลือดประจาเดือน 3. มีก้อนเลือดขนาดใหญ่ออกทางช่องคลอด ซ่ึงปกติแลว้ อาจจะมีเพียงล่ิมเลือดเล็กๆ ออกมาปนกับนา้ คาวป ลา 4. นา้ คาวปลาไม่ไหล โดยเฉพาะใน 2 สัปดาหแ์ รกหลงั คลอด 5. ปวดท้องน้อย หรือปวดราคาญในระยะ 1 สปั ดาหห์ ลงั คลอด 6. มีไขส้ งู เกิน 38 องศาเกิน 24 ช่วั โมงโดยเฉพาะหลงั คลอดวันแรก 7. เจ็บหนา้ อก ซึ่งอาจเกิดการอุดตันของลิ่มเลือดเล็กๆ ในปอด 8. อาการปวด บวม ของเตา้ นมบางส่วน ซ่ึงอาจเกิดจากการอุดตันของท่อนา้ นม ทาใหเ้ กิดการอักเสบของเตา้ นม 9. มีอาการบวมแดงของแผลผ่าตัด เป็นหนอง มีนา้ เหลืองไหลซึม 10. ปัสสาวะแลว้ แสบหรือรูส้ ึกขัด ปัสสาวะบ่อยแต่ปริมาณนอ้ ยลง และสีเข้มจัด มีอาการซึมเศรา้ เกิน 2-3 วัน และมีอารมณ์โกรธร่วมดว้ ย คำแนะนำสำหรับผู้ป่ วยเฉพำะรำย (Recommendation in an individual patient) (ประโยชนข์ องการรกั ษา/ ความเส่ยี ง/โอกาสประสบความสาเรจ็ และผลลพั ธก์ รณีถา้ ไมร่ บั การรกั ษาท่ไี มไ่ ดร้ ะบอุ ยใู่ นรายละเอียดดา้ นบน)**กรณีผปู้ ่วยท่ไี ดร้ บั การรักษาโดยใสP่ rosthesis (ขอ้ เทยี ม, ชนิ้ สว่ นเทียม, ใสเ่ หลก็ เสรมิ กระดกู , เตา้ นมเทียม, อวยั วะใสเ่ ทียม, แขนขาเทยี ม, ส่งิ ใสเ่ ทียม, อวยั วะเทยี ม) ตอ้ งระบถุ งึ การดแู ลพเิ ศษท่เี ก่ียวขอ้ งกบั การใส่Prosthesis นนั้ ๆ ______________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________ เอกสำรอ้ำงองิ (Reference) 1. อารรี ตั น์ อนนั ตน์ นทศ์ กั ดิ์ . คมู่ อื การออกกาลงั กาย สาหรบั หญิงตงั้ ครรภ์ และหญิงหลงั คลอด : สานกั สง่ เสรมิ สขุ ภาพ กรม อนามยั กระทรวงสาธารณสขุ . โรงพมิ พอ์ งคก์ ารสงเคราะหท์ หารผา่ นศกึ 2. http://www.thepregnancycentre.com.au/post-pregnancy/exercise/postnatal-exercise-guidelines 3. https://www.acog.org/Patients/FAQs/Exercise-After-Pregnancy#moderate 4. http://bfmedneo.com/our-services/breast-massage/ ผรู้ บั ขอ้ มลู ผปู้ ่ วย อ่ืนๆ (โปรดระบ)ุ ___________________________ช่ือ________________________________ ผใู้ หข้ อ้ มลู ________________________________________ผแู้ ปลภาษา (ถา้ มี)________________________________ วนั ท่ี________________________เวลา________________น. P/I-02.1-REH-015 Rev.01 ( 31 Mar 2021 ) Page 9 of 9 111 Thong-yai Road, Mak-Khaeng Sub-district, Muang District, Udon Thani, 41000 Tel.(042) 343-111 Fax : (042) 345-061 Center Tel. 1719 • www.bangkokhospital udon.com