การปฐมพยาบาลเบื้องต้นเหตุฉุกเฉิน

การปฐมพยาบาลเบอื้ งตน้ ในภาวะฉุกเฉนิ ทมี วทิ ยากรจาก หนว่ ยฝึ กอบรม นานา เซฟตี้ เซ็นเตอร์ นาย ณฐั พล วงศช์ ูวรรณ เจา้ หนา้ ทด่ี บั เพลงิ และกภู้ ยั

หมายถงึ การให้ความช่วยเหลือเบื้องต้น กบั ผู้บาดเจบ็ ณ ทเี่ กดิ เหตุ ก่อนการนาส่ง โรงพยาบาล ซ่ึงต้องรู้ว่าผู้บาดเจบ็ ได้รับ บาดเจบ็ จากสาเหตุอะไร

1. ถูกต้อง ปลอดภัย (ตวั เองทมี งาน บุคคลทอี่ ยู่ ใน เหตุการณ์ และผู้ประสพภัย) 2. เร็วไว 3. ลดอาการบาดเจบ็ หมายเหตุ....บางกรณอี าจมขี ้อยกเว้นในการปฐมพยาบาล เช่น... ใกล้บริเวณทเี่ กดิ ไฟไหม้ หรือทท่ี เ่ี กดิ การจลาจล เป็ นต้น.

2. ก ารประเมินสถาน ก ารณ์ ก ารป ระเมินอ าก าร ผู้ประสบภัยการขอความช่ วยเหลือจากระบบบริ การ ฉุ กเฉินทางการแพทย์ ปฏิบัติการช่ วยชี วิตข้ันพื้นฐาน (CPR) 3. การป้องกนั ภาวะเลือดออกและภาวะช็อก 4. การปฐมพยาบาลกระดูกหัก 5. การเคล่ือนย้ายผู้ประสบภยั

1. สารวจว่าเกดิ เหตุการณ์อะไรขนึ้ ระวงั อุบตั เิ หตุซ้าซ้อน 2. ถ้าเหตุการณ์ไม่ปลอดภยั ให้ทาดงั นี้ • ติดต้งั สัญญาณเตือนภยั • เคลื่อนย้ายผู้ประสบภยั ไปยงั ทป่ี ลอดภยั • แจ้งขอความช่วยเหลือ 1669

• ความปลอดภยั ในสถานทเี่ กดิ เหตุ (Scene Safe) • ความปลอดภยั ของตวั เอง (PPE All) • แนะนาตวั เอง ขออนญุ าต ขอ้ มลู • ตรวจดกู ารรสู้ กึ ตวั (Alert, Verbal, Painful, Unresponsive) • ตรวจดทู างเดนิ หายใจ (Airway โดย Head-till Chin-lift หรอื Jaw thrust) • ตรวจดกู ารหายใจ (Breathing โดย ตาดู หฟู งั แกม้ สมั ผสั 5 วนิ าท)ี • ตรวจดกู ารไหลเวยี นของโลหติ (Circulation 10 วนิ าท)ี

การจัดท่านอนที่ปลอดภยั * ท่านอนตะแคงกง่ึ ควา่

การจดั ท่านอนท่ีปลอดภยั * ท่านอนหงายราบตะแคงหน้า

*** รัดเหนือบาดแผล ***

กดจุดห้ามเลือด













วธิ ีปฐมพยาบาล ไฟไหม้ นา้ ร้อนลวก  รีบดบั ไฟทลี่ ุกตดิ ตวั ทนั ที  ฉีกหรือตดั เสื้อผ้าบริเวณทถ่ี ูกไฟไหม้ออก  ถอดเครื่องประดบั ทร่ี ัดอยู่ออก  ทาให้บริเวณแผลเยน็ ลงโดยเร็วทส่ี ุด อย่างน้อย 10 นาที  ใช้ผ้าสะอาดคลุมแผล  นาส่งแพทย์





1. แบบปิ ด 2. แบบเปิ ด

อาการทแ่ี สดงว่ากระดูกหัก 1. ปวด, บวม, ร้อน 2. จับโยกเบาๆจะมเี สียงดงั กรอบแกรบ 3. ผดิ รูปร่างไป 4. เคล่ือนไหวหรือใช้งานไม่ได้

• พยายามให้กระดูกทหี่ ักขยบั เขยือ้ นน้อยทส่ี ุดโดย การเข้าเฝื อก • ถ้ากระดูกหักแบบเปิ ดใช้ผ้าสะอาดปิ ดไว้

หมายถงึ การใช้วสั ดุต่างๆ พยุงหรือตรึงกระดูกและ อวยั วะตรงทม่ี กี ารหักให้อยู่กบั ทไ่ี ม่ให้ เคล่ือนไหวเพื่อเป็ นการบรรเทาการเจ็บปวด และป้องกนั อนั ตรายทจี่ ะเกดิ เพม่ิ ขึน้





การปฐมพยาบาล กระดูกซ่ีโครงหัก 1. ให้ผู้บาดเจบ็ อยู่น่ิงๆ 2. ใช้หมอนเลก็ ๆหรือผ้าห่มรอง ระหว่าง แขนกบั หน้าอกตรงซี่โครงที่หัก 3. ใช้ผ้าพนั ทบั ให้ติดกบั ลาตวั 4. นาผู้บาดเจบ็ ส่งโรงพยาบาล ในท่ากงึ่ น่ังกงึ่ นอน







ข้อเท้าหัก อย่า ! การปฐมพยาบาล ดงึ ดัน ดัด บดิ บริเวณทหี่ ัก 1. ให้ขาข้างทห่ี ักอยู่นิ่งๆ 2. ใช้ผ้าขนหนูม้วนตามยาว วางแนบรอบข้อเท้าท้งั 2 ข้าง แล้วใช้ผ้ามดั เป็ นเปลาะๆ 3. มัดขาข้างเจบ็ ให้ตดิ กบั ขาข้างดี ห้ามพนั ทบั ส่วนท่หี ัก 4. นาส่งโรงพยาบาล













การเคลื่อนย้ายอย่างถูกวธิ ี (Lifting and Moving)

การยกและการเคลื่อนย้าย • การยกและการเคล่ือนย้ายมีความสาคญั มาก • ระวงั ไม่ให้ผู้ป่ วย ได้รับบาดเจบ็ หรืออนั ตรายเพมิ่ ขนึ้ • ผู้ทเ่ี ป็ นผู้ช่วยเหลือกค็ วรระมัดระวงั ไม่ให้ตนเอง ได้รับ บาดเจบ็ จากการยกหรือเคลื่อนย้ายไม่ถูกวธิ ีด้วย

เหตุผลสาคญั ในการเคล่ือนย้าย มี 2 ประการ 1. อาการของผู้ป่ วยไม่ปลอดภยั จาเป็ นต้องรีบนาส่ง โรงพยาบาล 2. สถานการณ์ในทเี่ กดิ เหตุไม่ปลอดภยั เช่น ผู้ป่ วยตดิ อยู่ ในกองเพลงิ หรือผู้บาดเจบ็ จากอุบตั เิ หตุรถชนกลาง ถนน มีความจาเป็ นทจี่ ะต้องเคลื่อนย้ายผู้ป่ วยไปในที่ ปลอดภัย

 หากมผี ู้ป่ วยได้รับอบุ ัตเิ หตุทอี่ าจทาให้มกี ารบาดเจบ็ ของไขสันหลงั เช่น ผู้ป่ วยตกจากทส่ี ูง หรืออุบัตเิ หตุรถชน จะต้องดามกระดูกสัน หลงั  ก่อนทจี่ ะทาการเคลื่อนย้ายผู้ป่ วยจะต้องแก้ไขส่วนทบ่ี าดเจบ็ เสียก่อน - ถ้าผู้ป่ วยมบี าดแผลเลือดออกต้องทาการห้ามเลือด - ถ้าผู้ป่ วยมีการบาดเจบ็ กระดูกสันหลงั จะต้องดามกระดูกอ่อน เพ่ือเป็ นการป้องกนั ไม่ให้ผู้ป่ วยบาดเจบ็ มากขนึ้ ในระหว่างการ เคลื่อนย้าย

หลกั การทจ่ี ะต้องยดึ ถือเสมอ เมื่อจะทาการเคล่ือนย้ายผู้ป่ วยคือ 1. อย่าเคลื่อนย้ายผู้ป่ วยโดยไม่จาเป็ น ยกเว้นอาการไม่ปลอดภัยหรือ สถานการณ์ทเี่ กดิ เหตุไม่ปลอดภยั 2. ห้ามเคลื่อนย้ายผู้ทไี่ ด้รับบาดเจบ็ ทกี่ ระดูกสันหลงั โดยไม่ได้ดาม กระดูกก่อน 3. ห้ามเคลื่อนย้ายผู้ป่ วยโดยทยี่ งั ไม่ได้แก้ไขส่วนทบี่ าดเจบ็ 4. ห้ามทงิ้ ผู้ป่ วยทหี่ มดสตอิ ยู่เพยี งลาพงั เพราะผู้ป่ วยอาจจะแย่ลงเม่ือไรกไ็ ด้ 5. ห้ามทาให้ผู้ป่ วยบาดเจบ็ มากขึน้ 6. ห้ามทาในส่ิงทไี่ ม่รู้หรือไม่แน่ใจ ในกรณที ไี่ ม่แน่ใจว่าควรจะทาอย่างไร อย่าตดั สินใจกระทาในส่ิงทไี่ ม่รู้โดยเด็ดขาด

หากจะต้องทาการเคล่ือนย้ายผู้ป่ วย ควรยดึ ถือข้นั ตอนต่อไปนี้ 1. ต้องดูเสียก่อนว่าสถานการณ์โดยรอบปลอดภัยหรือไม่ 2. หลงั จากเหตุการณ์สงบแล้ว ตรวจสอบดูว่ามีจานวนผู้บาดเจบ็ ทจ่ี ะต้องให้ การช่วยเหลือกรี่ าย และกาลงั ของเราเพยี งพอทจี่ ะช่วยได้หรือไม่ 3. ถ้ากาลงั ของเราไม่พอ ต้องขอความช่วยเหลือ 4. ถ้าแก้ไขส่วนทบี่ าดเจ็บก่อน ถ้ามบี าดแผลเลือดออกต้องห้ามเลือดก่อน ถ้ากระดูกหักต้องดามก่อน 5. ในระหว่างเคล่ือนย้ายจะต้องตรึงผู้ป่ วยให้มนั่ คง 6. ต้องรู้จุดหมายปลายทางว่าจะยกผู้ป่ วยไปไหน

กฎในการยกและเคลื่อนย้ายผู้ป่ วย 1. บอกเล่าแผนการกบั ผู้ทม่ี าช่วยว่าจะทาอะไร ทส่ี าคญั คือต้องบอก ผู้ป่ วยด้วยว่าจะทาอะไรกบั เข้าบ้าง 2. ประมาณกาลงั ทจี่ ะยกผู้ป่ วย ถ้าไม่แน่ใจจะยกไหวต้องหาคนช่วย ให้ มากพอ ห้ามลองยกเดด็ ขาด เพราะผู้ป่ วยจะได้รับอนั ตราย 3. ห้ามทาหลงั งอเวลายกผู้ป่ วย เพราะอาจทาให้หมอนรองกระดกู สัน หลงั เคล่ือนทาให้ปวดหลงั หรือเสียวแปลบตามเส้นประสาท ต้องให้ หลงั ตรง 4. เวลายกผู้ป่ วยให้ย่อเข่า และหนีบขา กามือทจี่ บั ผู้ป่ วยให้แน่นให้มือ และแขนอยู่แนบกบั ตวั มากทส่ี ุด จะทาให้ได้แรงมาก

5. ต้องยกผปู้ ่ วยโดยให้ตวั เราอยใู่ นสมดลุ น้าหนกั จะไดล้ งที่ ศูนยก์ ลางลาตวั ทาใหอ้ อกแรงไดเ้ ตม็ ท่ี และผยู้ กเองปลอกภยั จะไม่เกิดการบาดเจบ็ ต่อกลา้ มเน้ือและเสน้ ประสาท 6. ต้องทาดว้ ยความละมุนละม่อมที่สุด เราตอ้ งการใหค้ นอื่น ปฏิบตั ิต่อเราอยา่ งไร กค็ วรปฏิบตั ิเช่นน้นั ต่อผอู้ ื่นดว้ ย การเคลื่อนย้ายผู้ป่ วยมีหลายท่า หลายวธิ ี ขนึ้ อยู่กบั สถานการณ์และความเหมาะสม ซึ่งต้องพจิ ารณาเป็ นกรณๆี ไป ผู้ทจ่ี ะทาการเคลื่อนย้ายผู้ป่ วย ควรจะฝึ กฝนจนมกี ารชานาญ เพื่อป้องกนั มิให้ผู้ป่ วยและตนเองได้รับอนั ตรายจากการ เคล่ือนย้ายผู้ป่ วยอย่างถูกต้อง

การเคล่ือนย้ายผู้บาดเจบ็ การเคล่ือนย้ายโดยไม่ใช้อุปกรณ์ พยุง อ้มุ ขี่หลงั ลาก แบก การเคลื่อนย้ายโดยใช้อุปกรณ์ ใช้ผ้าขาวม้า ใช้เสื้อ ใช้เก้าอี้ ใช้ผ้าห่ม ผ้าปูทนี่ อน

การเคลื่อนย้ายโดยไม่ใช้อปุ กรณ์ ใช้กรณที ผ่ี ู้บาดเจบ็ รู้สึกตวั ดี ใช้กรณที ผ่ี ู้บาดเจบ็ ไม่รู้สึกตัว และกรณเี ร่งด่วนเท่าน้ัน

2. การอ้มุ ถ้าผู้ป่ วยตวั เลก็ กว่าผู้ช่วยเหลือมาก และไม่มีกระดูกหักทใ่ี ด ๆ การอ้มุ จะเป็ นการเคลื่อนย้ายทส่ี ะดวก รวดเร็วและปลอดภัย



2. การอ้มุ แบก ในกรณผี ู้ป่ วยตวั เลก็ ผู้ช่วยตวั ใหญ่ ผู้ป่ วยไม่มกี ระดูกส่วนใดหัก เคลื่อนย้ายไปในระยะทางไกล ๆ ได้สะดวก

การช่วยเหลือผู้บาดเจ็บรุนแรงและ / หรือไม่รู้สึกตวั ผู้ช่วยเหลือ 1 คน 1.ท่าลาก