สรุป 5 บทสูงอายุไตมาส3-4 ปี64

สรปุ ผลการจดั กจิ กรรม โครงการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ผสู้ ูงอายุ กศน.ตำบลวดั หลวง ปงี บประมาณ 2564 (ไตรมาส3-4) ในวนั ที่ 9 กรกฎาคม 2564 ณ โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตำบลวดั หลวง ม. 7 ต.วัดหลวง อำเภอพนสั นคิ ม จงั หวัดชลบรุ ี กศน.ตำบลวดั หลวง ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อำเภอพนสั นคิ ม สำนกั งานสง่ เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั จงั หวดั ชลบรุ ี

คำนำ กศน.ตำบลวัดหลวง ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอพนัสนิคม ได้จัดทำ โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สงู อายุ โดยมวี ัตถุประสงค์เพ่ือให้ผู้สูงอายุได้รู้สาเหตุของการเกดิ โรคซึมเศรา้ และแนวทางการ ป้องกันโรค มีกิจกรรมท่ีทำร่วมกับผู้อ่ืน เพ่ือสร้างปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น เพื่อให้ผู้สูงอายุรู้จักการออกกำลังกายท่ีเหมาะสมกับ สภาวะร่างกายของตนเองได้ ซ่ึงมีการสรุปผลการจดั กิจกรรมโครงการดังกล่าวเพื่อต้องการทราบว่าการดำเนินโครงการ บรรลุตามวัตถุประสงค์ท่ีกำหนดไว้หรือไม่ บรรลุในระดับใดและได้จัดทำเอกสารสรุปผลการจัดกิจกรรมโครงการพัฒนา คุณภาพชีวิตผสู้ งู อายุเสนอตอ่ ผ้บู ริหาร ผูเ้ ก่ยี วข้องเพ่ือนำขอ้ มูลไปใชใ้ นการปรบั ปรุงและพฒั นาการดำเนินโครงการใหด้ ียงิ่ ข้ึน ผู้จดั ทำ ขอขอบคณุ ผูอ้ ำนวยการศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อำเภอพนสั นิคม ที่ใหค้ ำแนะนำ คำปรึกษา ในการจดั ทำสรุปผลการจัดกิจกรรมการศึกษาเพอ่ื พัฒนาคณุ ภาพชีวติ ผูส้ งู อายุในคร้งั นี้ หวังเป็นอย่างย่ิงว่าเอกสารสรุปผลการจัดกิจกรรมการศึกษาเพ่ือพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุฉบับน้ี จะเป็น ประโยชน์ ต่อผู้ปฏิบัติงานโครงการและหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องในการนำไปใช้ในการจัดกิจกรรมการศึกษานอกระบบและ การศกึ ษาตามอัธยาศัย ตอ่ ไป นางสาวชลติ ดา ใจพรหม ครู กศน.ตำบลวัดหลวง กรกฎาคม 2564

สารบญั หนา้ ก หวั เรอ่ื ง ข คำนำ ค สารบญั สารบัญตาราง 1 บทท่ี 1 บทนำ 1 1 - หลกั การและเหตุผล 1 - วตั ถุประสงค์ 2 - เป้าหมายการดำเนินงาน - ผลลพั ธ์ 3 - ตวั ชวี้ ัดผลสำเรจ็ ของโครงการ 3 บทท่ี 2 เอกสารการศึกษาและงานวิจัยทเ่ี กีย่ วขอ้ ง 13 - กรอบการจดั กจิ กรรมการเรยี นรู้การพฒั นาคณุ ภาพชวี ิตผู้สงู อายุ 16 - เอกสาร/งานที่เกีย่ วข้อง 21 บทท่ี 3 วธิ ีดำเนนิ งาน บทที่ 4 ผลการวิเคราะห์ข้อมลู บทที่ 5 อภิปรายผลและข้อเสนอแนะ บรรณานุกรม ภาคผนวก โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สงู อายุ รายงานผลการจดั กิจกรรม แบบประเมินผู้รับบรกิ าร คณะผู้จัดทำ

สารบญั ตาราง หนา้ ตารางท่ี 16 16 1. ผู้เข้ารว่ มโครงการทีต่ อบแบบสอบถามได้นำมาจำแนกตามเพศ 17 2. ผู้เข้ารว่ มโครงการท่ีตอบแบบสอบถามได้นำมาจำแนกตามอายุ 17 3. ผเู้ ขา้ ร่วมโครงการท่ีตอบแบบสอบถามได้นำมาจำแนกตามอาชพี 17 4. ผู้เข้าร่วมโครงการทตี่ อบแบบสอบถามไดน้ ำมาจำแนกตามระดับการศกึ ษา 18 5. แสดงคา่ ร้อยละเฉลี่ยความสำเรจ็ ของตัวช้วี ดั ผลผลิต ประชาชนทว่ั ไป 18 6. ค่าเฉล่ียและส่วนเบีย่ งเบนมาตรฐานความพึงพอใจฯ โครงการ ในภาพรวม 19 7. คา่ เฉลี่ยและส่วนเบ่ยี งเบนมาตรฐานความพึงพอใจฯ โครงการ ดา้ นบริหารจดั การ 19 8. คา่ เฉลยี่ และสว่ นเบย่ี งเบนมาตรฐานความพึงพอใจฯ โครงการ ด้านการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้ 9. ค่าเฉลย่ี และสว่ นเบี่ยงเบนมาตรฐานความพึงพอใจฯ โครงการ ดา้ นประโยชน์ที่ได้รบั

1 บทท่ี 1 บทนำ หลกั การและเหตผุ ล สังคมผู้สูงอายุของประเทศไทย ในปี พ.ศ.2562 สัดส่วนของผู้สูงอายุอยู่ที่ประมาณ ร้อยละ 18 ของประชากรทั้ง ประเทศ ซง่ึ ประมาณการว่าจะมีผู้สูงอายุ ประมาณ 11 ล้านคน ในจำนวนผู้สูงอายุดังกล่าวเมื่อแบง่ ตามสขุ ภาวะของผู้สูงอายุ 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มติดสังคม มีประมาณ 8.5 ล้านคน (79.50%) กลุ่มติดบ้าน มีประมาณ 2 ล้านคน (19.00%) และกลุ่มติด เตียง มีประมาณ 5 แสนคน (1.50%) ผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม ในช่วง 60-70 ปี เป็นกลุ่มท่ียังมีพลังในการขับเคลื่อนสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสร้างความอบอุ่น เป็นหลัก เป็นที่พึ่งให้แก่สมาชิกในครอบครัว หากแต่ละครอบครัวมีความเข้มแข็ง ย่อมสง่ ผลใหช้ ุมชน สงั คมและประเทศเขม้ แขง็ ไปด้วย การท่ีจะให้ผ้สู งู อายุ “กลุ่มติดสังคม”ยังเป็นพลังในการขับเคลื่อนสังคม การจัดการศึกษาตลอดชีวิต เป็นอีกวิธีหนึ่งที่จะช่วยคงภาวะติดสงั คมให้แก่ผู้สูงอายุกลุ่มนี้ รูปแบบของการศึกษาตลอดชีวิต ดงั กล่าว ได้แก่ การออกแบบกิจกรรมทใ่ี ห้ความรู้ในเร่ืองท่ีเก่ียวข้องกับคณุ ภาพชวี ิตของผูส้ ูงอายุ ที่เปิดโอกาสให้ผู้สูงอายกุ ลุ่ม ติดสังคมได้ออกมาทำกิจกรรมร่วมกันอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งลักษณะของกิจกรรมนี้กลุ่มน้ี ก็เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้สูงอายุกลุ่มติด สงั คมมีพัฒนาการไปเป็นผู้สูงอายุภาวะพึ่งพิง (ติดบ้านและติดเตียง) ตราบเท่าท่ผี ู้สงู อายยุ ังสามารถคงสมรรถนะทางกาย จิต และสมอง ไว้ได้ยืนยาวข้ึน หรือตลอดชีวิต ย่อมสร้างประโยชน์ให้แก่ครอบครัว ชุมชนและสังคมได้ อีกท้ังยังช่วยลดภาระ ค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษาของภาครัฐได้จำนวนมาก ปัจจัยสำคัญของการที่จะคงภาวะ ติดสังคมในผู้สูงอายุไว้ให้นานที่สุด ขึ้นอยู่กบั การทีผ่ ูส้ ูงอายมุ โี อกาสเขา้ ร่วมกิจกรรมทเ่ี หมาะสมและสม่ำเสมอ จากเหตุผลดงั กล่าว กศน.ตำบลวดั หลวง สงั กัด ศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตาม อธั ยาศยั อำเภอพนัสนิคม จงั หวดั ชลบุรี จึงได้จดั ทำโครงการพัฒนาคุณภาพชวี ิตผสู้ ูงอายุขึ้น 2. วัตถปุ ระสงค์ 2.1 เพอ่ื ใหผ้ ู้สงู อายไุ ด้รู้สาเหตุของการเกดิ โรคซึมเศรา้ และแนวทางการป้องกันโรค 2.2 เพอื่ ใหผ้ ู้สงู อายุมีกจิ กรรมทที่ ำร่วมกบั ผอู้ ่ืน เพ่ือสร้างปฏสิ ัมพนั ธก์ บั ผู้อนื่ 2.3 เพอ่ื ใหผ้ ู้สงู อายุรู้จกั การออกกำลังกายทเี่ หมาะสมกบั สภาวะรา่ งกายของตนเอง 3. เปา้ หมาย (Outputs) เปา้ หมายเชงิ ปรมิ าณ ผ้สู ูงอายุตำบลวัดหลวง จำนวน 20 คน เปา้ หมายเชงิ คณุ ภาพ 1. เพ่ือใหผ้ สู้ ูงอายุได้รู้สาเหตุของการเกดิ โรคซึมเศร้า และแนวทางการปอ้ งกันโรค 2. เพ่อื ใหผ้ ู้สูงอายุมกี ิจกรรมท่ีทำร่วมกบั ผู้อน่ื เพื่อสร้างปฏสิ ัมพนั ธ์กบั ผอู้ ื่น 3. เพื่อใหผ้ ู้สงู อายุรจู้ กั การออกกำลงั กายทเ่ี หมาะสมกับสภาวะรา่ งกายของตนเอง ผลลพั ธ์ - ผูเ้ ข้ารว่ มกิจกรรม มีความรู้ ความเข้าใจในการพฒั นาคุณภาพชีวติ ผู้สงู อายุ

2 4. ดชั นชี วี้ ัดผลสำเรจ็ ของโครงการ 4.1 ตวั ชว้ี ดั ผลผลติ (Outputs) ร้อยและ 80 ของผู้เข้าร่วมกจิ กรรม มคี วามรู้ ความเขา้ ใจในการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ผู้สูงอายุ 4.2 ตวั ชวี้ ดั ผลลพั ธ์ (Outcomes) รอ้ ยและ 80 ของผู้เข้าร่วมกจิ กรรม นำความรทู้ ไ่ี ด้รบั มาปรับใช้ในชวี ิตประจำวนั

บทท่ี 2 3 เอกสารการศกึ ษาและงานวจิ ยั ทเี่ กยี่ วขอ้ ง 1. กรอบการจัดกจิ กรรมพฒั นานาคณุ ภาพชวี ติ ผสู้ งู อายุ ภารกจิ ตอ่ เน่ือง 1. ดา้ นการจัดการศึกษาและการเรียนรู้ 2) จัดการศกึ ษาเพือ่ พัฒนาทักษะชีวิตใหก้ บั ทกุ กลุม่ เป้าหมาย โดยเฉพาะคนพิการ ผู้สูงอายทุ สี่ อดคลอ้ ง กับความตอ้ งการจำเปน็ ของแต่ละบคุ คล และม่งุ เน้นให้ทกุ กล่มุ เป้าหมายมที ักษะการดำรงชวี ิตตลอดจน สามารถประกอบอาชพี พ่งึ พาตนเองได้ มีความรูค้ วามสามารถในการบริหารจัดการชวี ิตของตนเองใหอ้ ย่ใู นสงั คมได้อย่างมี ความสขุ สามารถเผชิญสถานการณต์ ่าง ๆ ทเี่ กิดข้ึนในชวี ติ ประจำวันไดอ้ ย่างมีประสิทธภิ าพ และเตรยี มพร้อมสำหรบั การ ปรบั ตวั ใหท้ นั ต่อการเปลี่ยนแปลงของข่าวสารขอ้ มูลและเทคโนโลยีสมัยใหมใ่ นอนาคต โดยจัดกิจกรรมท่ีมีเนือ้ หาสำคญั ต่าง ๆ เช่น สขุ ภาพกายและจติ การป้องกันภัยยาเสพติด เพศศึกษา คณุ ธรรมและค่านิยมทพ่ี งึ ประสงค์ ความปลอดภัยในชวี ิต และทรพั ย์สิน ผา่ นการศึกษารูปแบบต่าง ๆ อาทิ คา่ ยพัฒนาทักษะชีวิตการจัดตง้ั ชมรมชมุ นุม การส่งเสรมิ ความสามารถ พิเศษตา่ ง ๆ 2. เอกสาร/งานวจิ ยั ทเ่ี กย่ี วขอ้ ง ภาวะซมึ เศรา้ คอื อะไร ภาวะซมึ เศร้าคือการเปลีย่ นแปลงทางอารมณ์ชนดิ หน่ึง อาการหลักๆ คอื ผู้สงู อายจุ ะรู้สึกเบอ่ื หน่ายหรอื เศร้า หรอื ทงั้ สองอย่าง โดยอาจมกี ารเปล่ียนแปลงของพฤติกรรมการกนิ การนอน เร่ียวแรง สมาธิ รวมถงึ ความรสู้ กึ ท่ีมตี ่อตวั เอง ร่วม ด้วย การเปล่ียนแปลงเช่นน้ี ถ้าเปน็ ไม่มากนกั อาจเข้าข่าย “ภาวะซึมเศรา้ ” แตห่ ากมอี าการมากและกินระยะเวลานาน ก็ อาจพัฒนากลายเป็น “โรคซึมเศร้า” ซง่ึ จะทำให้ไมม่ ีความสุข ในชวี ติ ทำกิจกรรมตา่ ง ๆ ในชีวิตประจำวันได้ไม่ดเี หมือนเดิม และบางรายที่รสู้ กึ ท้อแทห้ รอื หมดหวัง อาจสง่ ผลรุนแรงถึงขัน้ ไม่อยากมีชีวิตอยตู่ ่อไป ภาวะซมึ เศรา้ ในผสู้ ูงอายไุ ทยพบมาก เพยี งใด จากการคัดกรองสุขภาพผสู้ งู อายุและผูพ้ ิการในปี พ.ศ. 2556 พบว่ามีผู้สงู อายุทเี่ ข้าข่ายมภี าวะซึมเศรา้ ถึงร้อยละ 33 แตผ่ ้สู ูงอายุในชมุ ชนที่มีอาการรนุ แรงถงึ ขัน้ เปน็ โรคซึมเศรา้ จรงิ ๆ มีประมาณรอ้ ยละ 6 รายงานของ ศ. พญ.ณหทัย วงศ์ปกา รันย์ และคณะ ทเี่ สนอต่อสภาวิจยั แหง่ ชาติ พ.ศ.2559 พบว่ามีผสู้ ูงอายุท่ี เปน็ โรคซึมเศร้าจำ นวนรอ้ ยละ 23 ของผู้สูงอายุท่ี รับการรักษา ในโรงพยาบาล 4 แห่งซ่ึงมีแผนกจติ เวช และรายงานวจิ ยั ของ ศ. พญ.ณหทัย วงศป์ การนั ย์ และคณะ ทเี่ ผยแพร่ ในวารสาร การแพทย์ พบว่ามีผสู้ ูงอายไุ ทยในบา้ นพักคนชราทเี่ ปน็ โรค ซึมเศร้ามากถึงรอ้ ยละ 23

4 อาการของภาวะซมึ เศรา้ เปน็ อยา่ งไร รูส้ กึ เบ่ือหน่าย: ผู้สงู อายุจะร้สู ึกเบือ่ หน่าย สนใจสิ่งต่าง ๆ น้อยลง หรอื หมดความสนใจ หมดอาลัยตายอยากในชีวิต ไม่เบิกบาน หอ่ เห่ยี ว หดหู่ หรือเซง็ ภาษาถน่ิ เรยี กวา่ กา้ ย (เหนือ), เป็น ตะหน่ายแท่ อกุ อ่ัง (อีสาน), เออื น (ใต้) รู้สึกเศร้า: ผสู้ งู อายุจะเศร้าโศกเสยี ใจง่าย น้อยใจง่าย ร้องไห้ งา่ ย รวมถึงมักรสู้ กึ ทอ้ ใจ พฤตกิ รรมการนอนเปลยี่ นแปลง: ผสู้ ูงอายุจะนอนไม่หลับ หลับๆ ต่นื ๆ ต่ืนเช้ากว่าปกติ หรืออาจนอนมากขึ้น หลบั ทง้ั วนั ท้ังคืน นอนขี้เซา พฤตกิ รรมการกินเปลยี่ นแปลง: เบ่ืออาหาร ไมค่ ่อยหวิ หรือ อาจกนิ จุข้ึน ของที่เคยชอบกินกลับไม่อยากกิน หรอื บาง ราย อาจอยากกนิ ของทป่ี กติไมก่ ิน เชน่ ของหวานๆ การเคล่ือนไหวของร่างกายเปลยี่ นแปลง: ผู้สงู อายุอาจ เคลอ่ื นไหวเชือ่ งชา้ ลงหรือเคลื่อนไหวมากข้ึน กระวนกระวาย ภาษาอสี านเรียกวา่ หนหวย หรอื บเ่ ป็นตะอยู่ กำลังกายเปลี่ยนแปลง: ออ่ นเพลียงา่ ย กำลงั วังชาลดน้อย ถอยลง ร้สู กึ ไม่ค่อยแขง็ แรงเหมอื นเดิม ไม่คอ่ ยมีแรง บาง ราย อาจบ่นเก่ียวกับอาการทางรา่ งกายหลายอยา่ งท่ตี รวจไม่พบ สาเหตุ หรอื มีอาการมากกว่าอาการปกติของโรคนนั้ ๆ ความรสู้ กึ ตอ่ ตนเองเปลยี่ นแปลง: รู้สกึ ไรค้ า่ รู้สึกผิด หรือ รู้สกึ แยก่ บั ตัวเอง คดิ ว่าตนเปน็ ภาระของลูกหลาน ไม่มี ความ สามารถเหมือนที่เคยเป็น ความภาคภมู ิใจในตนเองลดลง อบั จนหนหาง หมดหวังในชวี ติ สมาธแิ ละความจำบกพร่อง: หลงลมื บ่อย โดยเฉพาะลมื เรอ่ื ง ใหมๆ่ ใจลอย คิดไม่ค่อยออก มกั ลงั เลหรือตดั สนิ ใจ ผดิ พลาด ทำร้ายตัวเอง: ผู้สงู อายบุ างรายทีม่ ีอาการมาก ๆ อาจรู้สกึ ไมอ่ ยากมีชวี ติ อยอู่ กี ต่อไป บางรายจะคิดหรือพูดถงึ ความ ตาย บ่อย ๆ นึกอยากตาย และอาจวางแผนทำรา้ ยรา่ งกาย เชน่ เตรยี มสะสมยาจำนวนมาก ๆ เตรียมวัสดุอุปกรณ์ จากนน้ั อาจ ลงมอื ทำร้ายตัวเองด้วยวิธตี า่ ง ๆ เช่น กนิ ยาเกินขนาด กนิ ยา ฆา่ แมลงหรือยาฆา่ หญ้า แขวนคอ หรอื ใชอ้ าวุธทำร้าย ตนเอง ผู้สูงอายุบางรายอาจไมย่ อมกินยาประจำตัว เพื่อปลอ่ ยให้ อาการทรุดลงจนเสียชวี ติ โรคซมึ เศรา้ : ประตูสโู่ รคภยั อนื่ โรคสมองเส่ือมตามหลังภาวะซึมเศร้า ผู้สูงอายรุ ายใดที่อยู่ในภาวะซมึ เศรา้ นานๆ โดยไมไ่ ด้ รับการรกั ษาจะกลายเปน็ โรคซมึ เศร้าได้ และหลังจากผ่านไป เพียง 1-2 ปี บางรายก็เรมิ่ มอี าการของโรคสมาธิความจำเสอื่ ม ในระยะเรมิ่ แรก และ ต่อมาอาจยิง่ รุนแรงขึ้นจนกลายเปน็ โรค สมองเสือ่ มหรืออัลไซเมอร์ อาการโรคจติ เข้าแทรกซ้อน ร้อยละ 25 ของผ้สู งู อายทุ ่ี เป็นโรคซึมเศร้ามาก ๆ อาจ มีอาการของโรคจติ เข้าแทรกซอ้ น เช่น หวาดระแวงว่าภรรยา หรือสามีนอกใจ กลัวคนมาทำร้าย หรือขโมยของ หูแวว่ เห็น ภาพหลอน โทษตัวเองเกนิ ความจรงิ หรอื ร้สู กึ ผดิ มาก ๆ ผสู้ งู อายุคนใดบ้างที่มีโอกาสเกดิ ภาวะ ซมึ เศรา้ ผู้ดูแลควรสงั เกตและตดิ ตามลกั ษณะทีเ่ ปล่ยี นไปของ ผสู้ งู อายุ โดยเฉพาะหากผสู้ ูงอายดุ ูเศร้าหรอื เบ่อื มากหรือนาน 2 ค่มู ือการดูแลผู้สูงวัย กวา่ ปกติ เช่น นานหลายวนั ติดตอ่ กนั หรอื นานหลายสปั ดาห์ เพราะอาจมแี นวโนม้ วา่ ผู้สงู อายจุ ะมี ภาวะซึมเศรา้ หรือเป็นโรค ซึมเศร้า โดยควรทำแบบทดสอบวดั ความเศร้า ซงึ่ จะชว่ ยยืนยนั วา่ ผู้ป่วยควรพบแพทยเ์ พ่ือรับการ รกั ษาหรอื ไม่ ถ้าทา่ นทราบวา่ ผูส้ งู อายุที่ทา่ นดูแลมีลกั ษณะหลาย ขอ้ ตรงตามตารางดา้ นลา่ ง แสดงว่ายิง่ มโี อกาสที่จะเกดิ ภาวะ ซึมเศรา้ จึงควรเอาใจใสม่ ากเป็นพเิ ศษ

5 หากผูส้ งู อายุ เปน็ “โรคซมึ เศร้า” ควรทำอยา่ งไร ถ้าท่านพบวา่ ผู้สงู อายเุ ป็น “โรคซมึ เศร้า” ควรพาไปพบ แพทย์ โดยแพทยจ์ ะให้ยารักษาโรคซึมเศร้า บางรายอาจ ได้รบั ยาอืน่ ๆ ร่วมด้วย เชน่ ถา้ มอี าการประสาทหลอนหรอื ความคดิ หลงผิด แพทย์จะให้ยารักษาโรคจติ ดว้ ย รายท่ีนอนไม่ หลบั อย่างรุนแรง แพทยจ์ ะใหย้ าชว่ ยหลบั บางรายอาจต้องรักษา ดว้ ยการพูดคุยกบั จิตแพทย์หรือนักจติ วิทยา ซึ่งบางครง้ั ทำ ได้ ลำบาก เพราะผู้สงู อายุอาจมีอุปสรรคเรื่องการเดนิ ทาง บางราย อาจจำเป็นต้องนอนโรงพยาบาล ถ้าทา่ นพบวา่ ผู้สงู อายมุ ี “ภาวะซมึ เศร้า” ท่านควรทำอย่างไร เมอ่ื ผู้สงู อายุมีอาการดงั ต่อไปน้ี ผู้ดแู ลควรปฏิบัตเิ ช่นไร 1. กนิ อาหารได้นอ้ ยมาก หรอื แทบไม่กินเลย น้ำหนักลดลง คำแนะนำสำหรับผู้ดแู ล • ผู้สูงอายุที่กินอาหารไดน้ อ้ ยลงหรือนำ้ หนกั ลดลง มโี อกาส ที่จะขาดสารอาหาร ควรดแู ลให้ไดร้ ับอาหารอย่าง เพยี งพอ ให้กินอาหารอ่อน ยอ่ ยง่าย และตอ้ งไม่มผี ลกระทบต่อ โรคประจำตัว ถ้าเบอ่ื อาหารมากจนไมอ่ ยากกินเลย ควร กระตนุ้ ให้กนิ มากขึ้น เช่น กระตุน้ หรอื ชักชวนให้กนิ ทีละ น้อย แตบ่ อ่ ยขึน้ 2. เบอื่ หนา่ ยมาก อะไรทีเ่ คยชอบทำก็ไมอ่ ยากทำ/ไม่คอ่ ยสนใจ หรอื ไมส่ นใจท่ีจะดแู ลตัวเอง จากท่ีเคยเป็นคนใส่ใจ ดูแลตนเอง มาก แต่ตอนนก้ี ลับไม่สนใจการแต่งตัวเลย/ช่วยเหลือตัวเองได้ นอ้ ยลง แมแ้ ต่เรือ่ งง่ายๆ เชน่ การแต่งตวั คำแนะนำสำหรับผู้ดแู ล • พยายามกระตุ้นให้ผูส้ ูงอายุทำกิจกรรมตา่ ง ๆ เอง โดย เฉพาะกิจกรรมง่ายๆ เช่น การแต่งตัว โดยอาจชวนไปดู เสือ้ ผา้ ในตูแ้ ลว้ ชว่ ยกนั เลอื กว่าวันนอี้ ยากใสช่ ุดไหน ช่วย ใหผ้ ู้สูงอายแุ ต่งตวั หวีผม แปรงฟนั กนิ ขา้ ว ด่ืมน้ำ เมอื่ ทำส่ิงง่ายๆได้ ผูส้ ูงอายจุ ะเรม่ิ รู้สึกวา่ ตนไมไ่ ด้สร้างภาระให้กับผดู้ ูแลเท่าไรนกั และเรมิ่ รู้สึกภาคภูมใิ จในตวั เองมากขนึ้ • ควรกระตุ้นใหผ้ ู้สูงอายทุ ำความสะอาดช่องปาก เช่น ใช้ แปรงสฟี ันน่มุ ๆ ใชย้ าสีฟนั ทไ่ี มเ่ ผด็ หรอื ใชย้ าสฟี ันเด็ก ใช้ นำ้ ยาบ้วนปากท่ีไมเ่ ผด็ หรือนำ้ ยาบว้ นปากสำหรับเด็ก ควบคู่ไปด้วย และพบหมอฟนั ทุก 6 เดอื น หรือบ่อยกวา่ นัน้ • ควรกระตุ้นการเคลอ่ื นไหวของร่างกาย เพอ่ื ให้รา่ งกาย แขง็ แรง จติ ใจจะไดส้ บายข้ึน แตค่ วรคำนงึ ด้วยว่าผสู้ งู อายุ มี โรคประจำตัวอะไรท่ีตอ้ งระวงั หรือไม่ • หากผู้สงู อายุมีปญั หาทางการได้ยิน ควรพบแพทย์เพ่ือใส่ เครื่องช่วยฟัง หรือหากผู้สงู อายมุ ีปญั หาด้านการมองเหน็ ควรใหต้ รวจสายตาและใส่แวน่ ตา 3. ชวนไปท่ไี หนก็ไมค่ ่อยอยากไป คำแนะนำสำหรบั ผู้ดแู ล • กรณผี ู้สูงอายุปลีกตวั จากผอู้ ่นื ใครชวนไปไหนกไ็ มอ่ ยาก ไป ถ้าปล่อยทงิ้ ไว้เช่นนี้จะทำใหผ้ ู้สูงอายุย่ิงปลีกตัวมากขน้ึ อารมณจ์ ะย่งิ เลวร้ายลง หงุดหงิดง่ายขน้ึ ควรหากิจกรรมทำ โดยเริม่ จากกิจกรรมเล็กๆ ในครอบครัว เช่น ชวนลูกหลาน มา ปลูกตน้ ไม้ รดน้ำตน้ ไม้ หรือเล้ียงสัตว์ 4. ตอนกลางคืนนอนไม่ค่อยหลบั

6 คำแนะนำสำหรับผู้ดูแล • ห้ามผู้สงู อายนุ อนกลางวนั แตถ่ า้ งว่ งมาก ใหน้ อนได้ ระหวา่ ง 12.00-14.00 น. แลว้ ปลกุ เพราะถ้านอนกลางวนั มากเกินไป ตอนกลางคนื ยอ่ มมีปัญหาการนอน เชน่ อาจ จะหลับยากขึน้ หากตอนกลางคนื นอนไมห่ ลับ อาจชวน ทำกิจกรรม เบาๆ เชน่ ฟงั เพลง อ่านหนงั สอื ธรรมะ หรือ ฟังธรรมะ แต่ถ้านอนไม่หลบั ติดต่อกัน 3-4 วันขึ้นไป ควร พบแพทย์ 5. พูดคุยนอ้ ย ผู้ดแู ลไม่ทราบว่าจะพดู อย่างไรให้ถูกใจ คำแนะนำสำหรับผู้ดูแล • ควรให้ความรักแกผ่ ูส้ งู อายุ ใส่ใจความรู้สึก อารมณ์ และ ความคิดของผู้สงู อายอุ ย่างสม่ำเสมอ • ใหโ้ อกาสผู้สงู อายุพูดสงิ่ ที่ต้องการ ผู้สูงอายทุ ม่ี ีภาวะ ซึมเศร้า ความคิดและการเคล่อื นไหวจะช้าลง ทำให้บางที แม้ อยากจะพูด แตก่ พ็ ูดไม่ทัน จึงควรคอ่ ยๆ เปิดโอกาสให้ พดู ไมค่ วรขดั จังหวะ ควรรับฟงั อย่างตงั้ ใจด้วยทา่ ทที ี่สงบ ไมแ่ สดง ความรำคาญ • ควรเป็นฝ่ายต้ังคำถามกอ่ น โดยใช้คำพูดง่ายๆ เชน่ วันน้ี หน้าตาคณุ แม่ไมค่ อ่ ยสดช่ืนเลย มีอะไรอยากจะบอกกบั ลูก ไหม เพ่ือให้ผสู้ ูงอายกุ ลา้ ท่จี ะพดู คยุ • ไมค่ วรพูดตัดบท ควรฝึกใช้เทคนิคการพดู โดยปรึกษาผูเ้ ชย่ี วชาญ และไม่ควรพูดแทนผู้สูงอายุ ควรเปดิ โอกาส ให้ ผู้สูงอายุพดู เอง ยกเวน้ มีความจำเปน็ ทจ่ี ะต้องพดู แทน เชน่ เป็นการช่วยเหลือในกรณีผู้สูงอายุนกึ คำพูดไมอ่ อก • พดู คยุ เรอ่ื งท่ีผู้สงู อายสุ นใจ เชน่ ศาสนาท่ีนบั ถือ • ในกรณีทผี่ ู้สูงอายปุ ฏเิ สธไม่ยอมทำกจิ กรรมหรือปฏิเสธ คำชักชวนตา่ งๆ ควรรบั ฟงั อยา่ งตัง้ ใจ ไม่ควรต่อว่าหรือ คะยัน้ คะยอ อาจพูดว่าไม่เป็นไรและพดู ใหก้ ำลังใจ • ควรกระตนุ้ ให้ผูส้ งู อายุเรมิ่ พูดคุยกับคนรอบข้าง ทำให้ ผ้สู งู อายุรู้สกึ ผ่อนคลาย สบายใจขึ้น หาเวลาชวนสมาชกิ ครอบครวั ไปกนิ ข้าวด้วยกนั เพือ่ ให้เกิดความผกู พัน มที ี่ ยดึ เหนี่ยวจติ ใจ และรู้สึกสุขใจ • พดู ถงึ เรอื่ งราวในอดตี ท่ีมีความสุข เชน่ (หากผู้ดูแลเปน็ ลูก) บอกว่าถ้าทา่ น (ผู้ดแู ล) ไม่ได้มาเปน็ ลูกของคณุ พ่อคุณ แม่ ท่านคงไมม่ ีโอกาสมาอยู่ตรงนี้ และคงไมม่ คี รอบครวั ดๆี อย่างนี้ เพอื่ แสดงว่าคุณพอ่ คณุ แม่เป็นคนสำคัญสำหรบั ท่าน คำพูดเหล่าน้เี ป็นเสมือนน้ำหล่อเล้ียงจติ ใจให้คุณพ่อ คณุ แมม่ กี ำลังใจมากข้นึ 6. มีอารมณห์ งุดหงิด ฉุนเฉียว คำแนะนำสำหรับผู้ดแู ล • ไมค่ วรโวยวายหรือโต้เถยี ง ถ้าโตเ้ ถยี งจะเกดิ อารมณ์ขุ่นมวั ขน้ึ ได้ทั้งสองฝา่ ย เป็นอปุ สรรคท่ขี วางก้ันความสมั พนั ธ์ ต้องรับฟังอยา่ งเขา้ ใจ ปลอ่ ยให้ผู้สงู อายรุ ะบายความร้สู กึ ออกมาก่อน จากนั้นลดสาเหตุที่ทำใหห้ งุดหงิด เบนความ สนใจไปยงั เรอื่ งท่ีมีความสุข • จัดใหพ้ กั ผ่อนในสถานที่สงบ รับฟงั อย่างต้งั ใจ อาจจับมอื ผูส้ งู อายุระหวา่ งพดู คุย จะทำให้สงบไดม้ ากข้นึ การจบั และ นวดเบาๆ ที่หลังมือจะช่วยลดอารมณ์หงดุ หงิดฉุนเฉยี ว การนวดและกดฝ่ามอื จะชว่ ยลดความก้าวรา้ วรนุ แรง 7. บ่นวา่ ไมส่ บาย ปวดนน่ั ปวดนอ่ี ยู่ตลอดเวลา ท้ังทีต่ รวจแล้ว ไมพ่ บอะไรผดิ ปกติ คำแนะนำสำหรบั ผู้ดูแล

7 • การบ่นวา่ ปวดตลอดเวลาเปน็ สัญญาณหน่ึงท่ีแสดงว่า ผู้สูงอายุตอ้ งการความรักและความเอาใจใส่มากข้ึน และ เป็นวธิ แี สดงออกของผูส้ ูงอายุบางรายเพอ่ื ขอความ ชว่ ยเหลือจากผู้ดูแล หรือเพื่อเรยี กร้องให้ดูแลใกล้ชดิ ขนึ้ • ผูด้ แู ลไม่ควรพดู ตอกยำ้ ว่าผู้สงู อายุไมไ่ ดเ้ ป็นอะไร แม้ แพทย์จะตรวจแล้วกต็ าม ในทางตรงข้าม ผู้ดูแลควรพูดถึง อาการที่ผู้สูงอายบุ ่น เพื่อให้เขารสู้ ึกว่าไดร้ บั ความเอาใจใส่ จากผดู้ ูแล รู้สึกวา่ ผดู้ แู ลรบั ฟงั และใหค้ วามสำคัญกับปญั หา ของ เขา เช่น เมอ่ื ผู้สงู อายุบ่นปวดหัว แต่ตรวจแล้วไมพ่ บ ปัญหาสขุ ภาพทนี่ า่ หนกั ใจ ผดู้ ูแลอาจพดู ว่า คุณแมป่ วดหัว หรอื คะ ปวด มากไหม หนนู วดใหไ้ หม เพราะการจบั มือ หรือบีบมอื เปรียบเหมอื นการสมั ผสั ทางใจ และเมอ่ื นวด เสรจ็ แลว้ อย่าลืมถามด้วย วา่ หลงั จากที่หนูนวดแล้ว คณุ แม่รู้สกึ อย่างไรบา้ งคะ ดขี ึ้นใชไ่ หมคะ สบายใจขน้ึ ไหมคะ • การส่ือสารดว้ ยความรัก คอยสัมผัสและดแู ลด้วยความ ใสใ่ จเชน่ นี้ เปรียบเหมอื นการทดแทนหรอื เติมเต็มสง่ิ ท่ี ผสู้ งู อายุอยากไดร้ ับ 8. บ่นวา่ ตนเองเปน็ ภาระของลกู หลาน เบือ่ ตัวเองมาก รู้สึกว่า ตนไรค้ ่า มีความคดิ อยากตายหรอื อยากทำรา้ ยตัวเอง คำแนะนำสำหรับผู้ดูแล ปญั หาเรื่องผ้สู ูงอายุคดิ อยากทำรา้ ยตัวเองเปน็ เร่อื งที่ สำคัญมาก ผดู้ แู ลต้องใส่ใจป้องกัน สญั ญาณเตือน • บน่ ว่าไม่ไหวแล้ว ไม่อยากอยู่แลว้ เบื่อแล้ว เบอื่ โลก เบอ่ื ชีวติ • พดู ฝากฝงั ลกู และครอบครวั ไวก้ ับคนใกล้ชดิ ว่าถ้าตนเอง เป็นอะไรไป ฝากดแู ลลกู เมยี ให้ด้วย • จัดการสมบตั ิ ทำพินยั กรรม ท้งั ท่ียงั ไม่ถึงเวลาอันควร • รู้สึกสงสัยวา่ ตัวเองเกิดมาทำไม ในเม่อื เกิดมาแล้วกเ็ ป็น ภาระให้คนอนื่ • ผู้สูงอายหุ ลายคนที่มที า่ ทเี ศรา้ สรอ้ ย อยู่ดีๆ กร็ ูส้ ึกสดชนื่ ข้ึนมากะทนั หันเหมอื นพบทางออก เหน็ แสงสว่างทปี่ ลาย อโุ มงค์ เหมอื นตดั สนิ ใจได้ว่า “ฉนั จะไมอ่ ยอู่ ีกต่อไปแลว้ ฉันจะไปแลว้ ” การสังเกตและเฝ้าระวัง • ควรสังเกตความผิดปกติเลก็ ๆ น้อยๆ ซงึ่ อาจบง่ บอกวา่ มี ความคิดท่จี ะทำร้ายตนเอง และตอ้ งเฝ้าดแู ลอยา่ งใกล้ชดิ พยายามไม่ให้คลาดสายตา • ระวงั ส่งิ ของทใ่ี ชเ้ ปน็ อาวธุ ได้ เช่น เชอื ก มีด กรรไกร ปืน ยาฆา่ แมลง หรือยารักษาโรค สว่ นใหญผ่ ู้สูงอายจุ ะมยี า หลายชนิดอยกู่ บั ตัว บางทเี กิดความคิดอยากจะหลบั ไป เลย ไม่อยากตื่นขนึ้ มา ก็จะกินยาท้ังหมดท่ีมี • พยายามหาคุณคา่ ในตวั ผู้สูงอายุ แลว้ บอกใหผ้ ู้สูงอายุ รับทราบ การสอบถามความคดิ ที่อยากจะทำร้ายตนเองของ ผูส้ ูงอายุ • อยา่ กลัวท่ีจะถามผู้สงู อายวุ ่ามีความรู้สกึ หรอื มีความคิด ทอ่ี ยากจะทำรา้ ยตนเองหรอื ไม่ การถามคำถามนี้เป็นการ เปดิ โอกาสให้ผู้สงู อายุทีม่ ภี าวะซึมเศร้าได้ระบายความ ทกุ ข์ใจหรือบอกเล่าปญั หา ซึง่ จะทำให้ผดู้ ูแลเริม่ เข้าใจ สามารถวาง แผนการดูแล แก้ไข และปอ้ งกนั การทำร้าย ตนเองของผู้สูงอายไุ ด้ ที่สำคัญคือคำถามเกีย่ วกับความ คดิ ท่จี ะทำรา้ ยตวั เอง ไม่ได้กระตนุ้ ใหผ้ ู้สูงอายเุ ริม่ มคี วามคดิ อยากทำรา้ ยตัวเอง โดยผูด้ แู ลควรเลือกใชค้ ำพดู ให้เหมอื น กบั มาจากความรสู้ ึกของ ตนเอง

8 เทคนคิ ทผี่ ดู้ แู ล “ควรม”ี หรอื “ควรปรบั ปรงุ ” เทคนิคท่ี “ควรม”ี 1. คำนงึ ถงึ อปุ สรรคทางสุขภาพของผ้สู ูงอายุ ท้งั ดา้ นความ เจ็บปวดและการรบั รู้ เชน่ ตาไม่ดี ไดย้ ินไมช่ ดั เหตุผล: เนื่องจากปญั หาเหล่าน้อี าจส่งผลใหผ้ ู้ดแู ลรู้สึกรำคาญใจ เครยี ด หงดุ หงิด และมุ่งม่ันนอ้ ยลง 2. ทศั นคติที่ถกู ต้องเกีย่ วกบั ภาวะซึมเศรา้ เหตุผล:ภาวะซมึ เศรา้ เกิดจากหลายปัจจัย ท้งั ทางกาย ความคิด จติ ใจ และสงั คม แมว้ า่ อาจมดี า้ นใดด้านหนึ่งเดน่ เปน็ พเิ ศษ แตอ่ ยา่ งไรเสียก็จำตอ้ งแก้ไขให้ครบทกุ ด้าน 3. ค้นหาสิ่งทบ่ี ่ันทอนจิตใจของผู้สูงอายุ เหตุผล: ผูด้ แู ลควรมองหาว่าผู้สงู อายมุ ีส่ิงใดทีร่ บกวนจติ ใจ หรอื มีเร่อื งใดที่ ยังคา้ งคาใจ เช่น มรดก ความทกุ ข์ทรมานจาก สุขภาพ ความรสู้ ึกกลวั โดยเฉพาะกลัวความตาย กลัวการอยู่ หา่ งลูกหลาน ไม่ ควรตัดบทวา่ ส่ิงเหล่านี้เปน็ เรือ่ งธรรมดาของ คนแก่ แต่ควรมที ศั นคตวิ า่ ทกุ อย่างยอ่ มมีหนทางแก้ไขหรือ บรรเทาได้เสมอ มีวิธี ใดบา้ งท่ีจะช่วยใหผ้ ู้สูงอายจุ ดั การเรอ่ื ง ตา่ งๆ เหล่าน้ไี ดด้ ที ีส่ ุด โดยบางครัง้ อาจตอ้ งปรกึ ษาผู้เช่ียวชาญ ในสาขาท่ีเกีย่ วขอ้ ง เสมอื นกบั การขยายเครอื ขา่ ยผู้ดแู ลให้ กว้างขึ้น จะไดร้ ้สู ึกวางใจและมัน่ ใจมากขึ้น 4. คน้ หาส่งิ ชว่ ยชูใจผู้สูงอายุ เหตุผล: ในแต่ละวันควรมองหาปัจจัยทางบวก หรือสิง่ ท่ีทำให้ ผู้สูงอายรุ ่ืนเรงิ บนั เทงิ ใจ พจิ ารณาวา่ สงิ่ ที่เข้ามากระทบจติ ใจ ของผู้สูงอายมุ ปี ัจจยั ทางบวกเท่าไร ทางลบเทา่ ไร และควร สง่ เสรมิ ให้เกิดความรสู้ กึ เปน็ สขุ เท่าทีจ่ ะเปน็ ไปไดใ้ นวัยของ ผ้สู งู อายุ โดยอาจสอบถามความสำเร็จท่ผี ่านมา ความสามารถ ความชอบ ความสนใจ เช่น บางท่านชอบฟังเพลงเกา่ ๆ สอบถามความต้องการ เช่น บางท่านอยากไปเยีย่ มญาติ ลูกหลาน อยากพดู คุยสื่อสารกับญาตพิ ี่ นอ้ ง หรอื อยากฟัง ธรรมะ เทคนคิ ท่ี “ควรปรบั ปรงุ ” 1. มองวา่ ภาวะซมึ เศร้าเป็นเรือ่ งธรรมดาของผู้สงู อายุ ซ่ึงไมม่ ี หนทางแก้ไข เหตผุ ล: ผสู้ งู อายปุ กติจะมอี ารมณ์ปกติ แมว้ ่าจะไม่ได้สดใส ร่าเริงอยู่เสมอ แตก่ ็ไม่เศรา้ ซึม 2. บอกให้ทำใจยอมรบั การสญู เสีย และปลอ่ ยวาง เหตุผล: ผู้สูงอายุไมใ่ ช่พระอรหันต์หรืออริยบุคคล ยอ่ มทำเช่น นัน้ ได้ยาก 3. บอกวา่ ผู้สูงอายุไม่จำเป็นต้องหาอะไรทำ ไม่ตอ้ งเรียนรหู้ รอื ศกึ ษาหาความรู้เพิ่มเตมิ เหตผุ ล: แม้ผูส้ ูงอายุสว่ นใหญ่ จะตอ้ งการความสงบ แตก่ จ็ ำเป็น ตอ้ งเรยี นรูเ้ พอ่ื กระตุน้ จติ ใจและกระตุ้นสมอง กจิ กรรมบำบดั คอื อะไร กิจกรรมบำบัดเป็นกจิ กรรมทีส่ ่งเสรมิ ป้องกัน บำบดั และฟ้นื ฟูความสามารถของผสู้ งู อายใุ นด้านรา่ งกาย จิตใจ การ เรยี นรู้ อารมณ์ และสังคม เปน็ การประยุกต์และดัดแปลง กิจกรรมตา่ งๆ ในชวี ติ ประจำวัน เพอ่ื ช่วยให้ผู้สงู อายใุ ชช้ ีวิต ใน สงั คมได้อย่างมคี วามสุข และพ่ึงพาตนเองได้มากที่สุดอย่าง เตม็ ความสามารถของผู้สงู อายุ ประเภทของกจิ กรรมในชวี ติ ประจำวัน

9 1. กจิ วัตรประจำวัน/การดแู ลตนเอง • การดแู ลสุขอนามัยของตนเอง เชน่ อาบนำ้ แตง่ ตัว แต่งหน้า แปรงฟัน ขบั ถา่ ย • การรบั ประทานอาหาร • การเคล่ือนย้ายตวั เอง (การเดิน การถดั การใชร้ ถเข็น) • การกนิ ยา • การใช้อปุ กรณ์สว่ นบคุ คล เชน่ แว่นตา อุปกรณ์พยงุ ร่างกาย เคร่ืองช่วยฟงั 2. การทำงาน • การทำงานเพื่อเล้ยี งชีพ (รับงานมาทำทบี่ ้าน) • การทำงานบา้ น ดูแลหลาน • การทำงานเพื่อสงั คม 3. กจิ กรรมยามว่าง/นันทนาการ • ดโู ทรทัศน์ ฟงั เพลง ทำสวน รดน้ำต้นไม้ อ่านหนงั สือ เขยี น บนั ทึก เลี้ยงสตั ว์ ออกกำลังกาย ผู้ดแู ลมีสว่ นชว่ ยผู้สูงอายุทีม่ ีภาวะซึมเศร้าให้ดีขน้ึ ได้ ด้วยวิธีดังตอ่ ไปนี้ 1. เขา้ ใจภาวะซึมเศร้า 2. กระตนุ้ ใหผ้ ้สู งู อายหุ ันมาสนใจดแู ลตวั เอง 3. กระตุ้นใหผ้ ้สู งู อายสุ นใจทำกจิ กรรมตา่ งๆ มากขึน้ ตามบทบาทหน้าทขี่ องตนอยา่ งเตม็ ความสามารถ ขอ้ คำนึงใน การจัดกจิ กรรมเพ่ือส่งเสริมสขุ ภาพผู้สูงอายุ ผดู้ ูแลควรคำนงึ ถงึ ความสามารถของผ้สู ูงอายุ ความ สนใจ บทบาทหน้าที่ และ สภาพแวดล้อมของผู้สงู อายแุ ต่ละ ราย เพ่ือวางแผนจดั กิจกรรมที่เหมาะสม และสง่ เสริมสุขภาพ ผู้สูงอายุท้ังดา้ นรา่ งกายและ จิตใจ ประเภทกิจกรรมท่ีชว่ ยลดหรือป้องกนั ภาวะซมึ เศรา้ สำหรับผู้สูงอายุ 1. งานฝีมือ งานศิลปะ เป้าหมาย - เพอ่ื ฝึกทักษะในการทำงาน เพิ่มสมาธิ - ผ่อนคลายความเครียด – เสรมิ สร้างความภาคภมู ิใจในตนเอง 2. งานบ้าน เปา้ หมาย - เพอื่ ฝึกทักษะในการทำงาน – เพ่อื ฝกึ การทำกิจกรรมตามบทบาทหนา้ ท่ี

10 3. การเล้ียงสตั ว์ เป้าหมาย - ช่วยใหอ้ ารมณ์ดี มีเมตตา อ่อนโยน - กระตุ้นให้รับร้แู ละใส่ใจส่งิ แวดล้อมรอบตวั มากข้ึน - ช่วยเสริมสรา้ งความสัมพันธก์ บั ผอู้ ่นื ได้เป็นอยา่ งดี ส่งเสริมใหม้ คี วามสัมพันธท์ างสังคมมากข้ึน - ชว่ ยเสรมิ สรา้ งสภาพแวดลอ้ มทเ่ี ปน็ มติ ร และสร้าง ความรู้สกึ ผกู พนั 4. เกมและกจิ กรรมทางสงั คม เปา้ หมาย - เพื่อผอ่ นคลายความเครียด - ฝกึ สมอง ฝกึ การวางแผนและการแกไ้ ขปญั หา - ฝกึ การแสดงออกอย่างเหมาะสม เช่น การแสดง อารมณ์ความร้สู กึ การพูดคยุ สานสมั พันธ์ การอยู่ รว่ มกบั ผู้อ่นื 5. กิจกรรมสง่ เสริมความรู้ เป้าหมาย - เพอ่ื ให้มีความรดู้ า้ นการดูแลสขุ ภาพ ตวั อยา่ งกิจกรรม • อา่ นหนังสอื หรือบทความเก่ียวกับความรดู้ ้านสขุ ภาพให้ ผู้สูงอายุฟัง และถาม-ตอบกนั • เขา้ ชมเว็บไซต์ที่ให้ข้อมูลด้านสุขภาพและการออกกำลงั • เข้าชมเว็บไซตธ์ รรมะและการปฏิบตั ธิ รรม • รับขา่ วสารความรู้ต่างๆ จากวิทยุหรือโทรทศั น์ 6. จินตภาพบำบัด เป้าหมาย - เพือ่ ให้รู้สึกสบายใจ ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ บรรเทา อารมณ์ซมึ เศรา้ ทำให้จิตใจสงบและหลับสบาย ตวั อย่างกิจกรรม • เปิดเทป/ซีด/ี ไฟลจ์ ินตภาพบำบัดให้ผู้สงู อายุฟงั คนเดียว หรอื ฟังเปน็ กลมุ่ • ผู้ดแู ลจะเปิดซดี ีหรือไฟล์จินตภาพบำบัดทผี่ ลิตโดย ผู้เช่ียวชาญ ซ่ึงมีคำบรรยายสถานที่ และเหตกุ ารณ์ตา่ ง ๆ อาจมีเสียงดนตรปี ระกอบ (ซดี หี รอื ไฟล์น้ีสามารถหาซ้ือ หรอื ทำขน้ึ เองได)้ ควรจดั ให้ผู้สงู อายุอยู่ในท่าท่ี สบายขณะ ฟงั และให้คิดตามเรอื่ งราวทีฟ่ ัง 7. กจิ กรรมดนตรี เป้าหมาย - เพอ่ื ผ่อนคลาย บรรเทาอารมณ์ซมึ เศร้า ลดความ วิตกกงั วล - เสรมิ สร้างสมาธิและความจำ - พฒั นาทักษะทางสังคม - เพิ่มปฏิสมั พนั ธ์กบั คนอนื่ ๆ สนใจและพดู คุยกบั คนอนื่ มากข้นึ - กระตุ้นให้เคล่ือนไหว ตัวอยา่ งกิจกรรม • เคาะอุปกรณต์ ามจงั หวะเพลง และเคลอ่ื นไหวส่วนต่างๆ ของร่างกาย (โดยขึ้นอยู่กบั ความสามารถของผูส้ งู อาย)ุ

11 8. การออกกำลังกาย เปา้ หมาย - เพอื่ กระตุ้นให้เคล่ือนไหวไดก้ ระฉับกระเฉงมากขนึ้ - เพือ่ ให้มีสุขภาพรา่ งกายแข็งแรง - ผอ่ นคลาย บรรเทาอารมณ์ซึมเศร้า - เพอ่ื บำรุงสมอง ตวั อยา่ งกจิ กรรม • ยืดเหยียดกล้ามเน้ือ หรอื โยคะสำหรบั ผู้สูงอายุ การจดั บา้ น สำหรบั ผสู้ งู อายุ การจัดบา้ น ทีพ่ กั อาศยั และสิ่งแวดลอ้ มบรเิ วณบ้าน ใหเ้ หมาะสม เพ่อื ป้องกนั หรือดแู ลภาวะซึมเศร้าในผ้สู ูงอายุ มี คำแนะนำดงั น้ี ดา้ นความปลอดภยั 1. มีแสงสว่างส่องอยา่ งทว่ั ถงึ 2. จัดหาอุปกรณ์ท่ลี ดความเส่ยี งทจ่ี ะหกล้ม เชน่ ถุงเท้า กนั ล่นื ราวเกาะ หรอื พ้นื กันล่นื และปรบั พนื้ ให้ เสมอกัน เพื่อปอ้ งกันไมใ่ ห้สะดุด (ในกรณที ี่สามารถทำได้) 3. จดั วางสิง่ ของอย่างเปน็ ระเบยี บ 4. จดั ใหม้ ีอุปกรณข์ อความช่วยเหลือในยามฉุกเฉิน เช่น กริ่ง กระดง่ิ ออด หรอื ระฆัง ด้านความสะดวก 1. จัดหาอุปกรณ์เพ่อื ให้ผู้สูงอายุเคลือ่ นทไี่ ดส้ ะดวก เชน่ สกู๊ตเตอร์ รถเข็นไฟฟ้า 2 2. ปรบั พน้ื เพื่อให้สามารถใช้รถ อุปกรณ์ช่วยเดิน หรอื ขาเทยี มได้สะดวก ดา้ นการเสริมสร้างสุขภาพกาย 1. อณุ หภูมพิ อเหมาะ ไม่รอ้ นอบอ้าว ไม่หนาว มอี ากาศ ถ่ายเทสะดวก 2. ในกรณที ีท่ ำได้ จัดหาอุปกรณท์ ี่ชว่ ยกระตนุ้ สมองและ ประสาทสัมผสั ต่างๆ เช่น (1) การสัมผัสทางรา่ งกาย เชน่ การนวดเท้า นวด มือ นวดหลัง (2) การมองเห็น เชน่ ภาพสีสดใสจากหนังสอื หรอื นติ ยสาร รูปถ่าย อินเทอรเ์ น็ต หรอื เวบ็ ไซตย์ ูทบู (YouTube) ไม่แนะนำใหเ้ ปดิ โทรทัศนท์ ้ิงไว้เป็นเพอื่ นผู้สูงอายเุ พียงอยา่ งเดยี ว เพราะไม่ สามารถกระตุ้นสมองและการมองเห็นได้มากนัก แตถ่ า้ มีรายการท่ีชอบกใ็ ห้ดูได้ (3) การได้ยนิ เชน่ ฟังเพลงท่ีชอบ ฟังเสยี งธรรมชาติ (4) การไดก้ ลิน่ เชน่ กล่ินเคร่ืองหอม น้ำมนั หอมระเหย (5) การสอ่ื สารผ่านเทคโนโลยี เชน่ เฟซบ๊กุ (Facebook) สไกป์ (Skype) หรอื ไลน์ (Line)

12 ดา้ นการเสรมิ สรา้ งสขุ ภาพจิต 1. ดูแลบรเิ วณบา้ นให้สะอาด 2. จดั บ้านให้บรรยากาศเงียบสงบ มรี ะดบั เสยี งเหมาะสม ไมด่ งั จนรบกวนหรือเงยี บจนร้สู กึ เหงาเกนิ ไป 3. เครื่องเรือน ผนังหอ้ ง หรอื ผนังบ้าน ควรใชส้ ที ่ีทำให้ อารมณ์ดีและรสู้ กึ สงบ ได้แก่ สขี าว สเี ขยี ว สีเหลือง หรือสีแดง 4. ตกแตง่ หอ้ งเพ่อื เพม่ิ ความรู้สึกเปน็ สขุ เช่น ตกแต่ง ดว้ ยภาพถ่าย ภาพวาด ของประดบั เครื่องหอม หรือ ดอกไม้ 5. บ้านและหอ้ งมขี นาดทเี่ หมาะสม เนอ่ื งจากหากอยู่ ในบา้ นหรอื ห้องท่ใี หญ่เกนิ ไปจะทำใหร้ ูส้ ึกเหงาและ อ้างวา้ ง สว่ นบา้ นหรือหอ้ งท่เี ล็กเกินไปก็จะทำให้รสู้ กึ อึดอดั 6. จัดหาอปุ กรณส์ ำหรับฟังเสยี งสวดมนต์ ฟังธรรมะ หรอื ฟังดนตรที ช่ี อบ

13 บทท่ี 3 วธิ ดี ำเนนิ งาน การดำเนินโครงการพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตผู้สูงอายุได้ดำเนนิ การตามขนั้ ตอนตา่ งๆ ดงั นี้ 1. ขน้ั เตรยี มการ  การศกึ ษาเอกสารทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั โครงการพัฒนาคุณภาพชีวติ ผสู้ งู อายุ ผู้รับผิดชอบโครงการไดศ้ ึกษาค้นคว้าเอกสารท่ีเกีย่ วข้องเพ่ือเปน็ ขอ้ มลู และแนวทางในการดำเนนิ การโครงการพัฒนา คณุ ภาพชวี ติ ผสู้ งู อายุดังน้ี 1. ศึกษาเอกสาร / คู่มอื ข้อมลู จากหนังสือ เกยี่ วกับโครงการพัฒนาคุณภาพชีวติ ผู้สงู อายุ เพอ่ื เป็นแนวทาง เกย่ี วกบั การจดั โครงการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ผู้สูงอายุกศน.ตำบลวัดหลวง 2. ศึกษาข้ันตอนการดำเนนิ โครงการพฒั นาคณุ ภาพชวี ิตผสู้ งู อายุเพอ่ื เปน็ แนวทางในการจดั เตรยี มงาน วัสดอุ ุปกรณ์ และบุคลากรใหเ้ หมาะสม  การสำรวจความตอ้ งการของประชาชนในพนื้ ท่ี (ตามนโยบายของรฐั บาล) กล่มุ ภารกจิ การจดั การศึกษานอกระบบ มอบหมายให้ ครู กศน.ตำบล สำรวจความต้องการของ กลมุ่ เป้าหมายเพอ่ื ทราบความตอ้ งการทแ่ี ท้จรงิ ของประชาชนในตำบล และมขี อ้ มูลในการจัดกิจกรรมท่ตี รงกับความต้องการ ของชุมชน  การประสานงานผนู้ ำชมุ ชน / ประชาชน /วทิ ยากร 1. ครู กศน.ตำบล ได้ประสานงานกบั หัวหน้า/ผู้นำชมุ ชนและประชาชนในตำบลเพื่อร่วมกันปรกึ ษาหารอื ใน กลมุ่ เกยี่ วกบั การดำเนินการจดั โครงการให้ตรงกับความต้องการของชมุ ชน 2. ครู กศน.ตำบล ได้ประสานงานกบั หน่วยงานท่เี กย่ี วขอ้ งเพ่ือจดั หาวทิ ยากร  การประชาสมั พนั ธโ์ ครงการฯ ครู กศน.ตำบล ได้ดำเนินการประชาสมั พนั ธ์การจัดโครงการพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตผู้สงู อายุเพื่อใหป้ ระชาชน ทราบขอ้ มูลการจัดกิจกรรมดงั กล่าวผ่านผนู้ ำชุมชน  ประชมุ เตรยี มการ / วางแผน 1) ประชุมปรึกษาหารือผู้ทเ่ี กย่ี วข้อง 2) เขียนโครงการ วางแผนมอบหมายงานให้ฝ่ายต่างๆ เตรียมดำเนินการ 3) มอบหมายหนา้ ที่ แต่งตงั้ คณะทำงาน  การรบั สมคั รผเู้ ขา้ รว่ มโครงการฯ ครู กศน.ตำบล ไดร้ บั สมัครผ้เู ข้ารว่ มโครงการพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตผสู้ งู อายุ โดยให้ผ้สู งู อายุที่อาศยั อยู่ในพื้นท่ี ตำบลวัดหลวง เข้าร่วม เป้าหมายจำนวน 20 คน

14  การกำหนดสถานทแี่ ละระยะเวลาดำเนนิ การ ครู กศน.ตำบล ได้กำหนดสถานทใี่ นการจดั อบรมคือ ณ โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพวดั หลวง ม. 7 ต.วดั หลวง อำเภอพนสั นคิ ม จงั หวัดชลบรุ ี ในวนั ท่ี 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 จำนวน 1 วัน เวลา 08.00-12.00 น. 2. ขน้ั ดำเนนิ งาน  กลมุ่ เปา้ หมาย กลุ่มเป้าหมายของโครงการพฒั นาคณุ ภาพชีวิตผสู้ ูงอายุจำนวน 20 คน  สถานทด่ี ำเนนิ งาน ครู กศน.ตำบลตำบลวดั หลวง จัดกิจกรรมโครงการพัฒนาคุณภาพชีวติ ผสู้ งู อายุโดยจดั กิจกรรมอบรมให้ ความรู้ ในวันที่ 9 กรกฎาคม 2564 เวลา 08.00-12.00 น. ณ โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพวัดหลวง ม. 7 ต.วดั หลวง อำเภอพนัสนคิ ม จังหวัดชลบุรี  การขออนมุ ตั แิ ผนการจดั กจิ กรรมการศกึ ษาเพอ่ื พฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ผสู้ งู อายุ กศน.ตำบล ได้ดำเนินการขออนมุ ัติแผนการจดั กจิ กรรมการศกึ ษาเพอื่ พัฒนาคุณภาพชวี ิตผู้สงู อายุ โครงการ พัฒนาคณุ ภาพชีวติ ผู้สูงอายุตอ่ สำนกั งาน กศน.จังหวัดชลบรุ ี เพอื่ ใหต้ น้ สงั กดั อนุมัติแผนการจัดกิจกรรมการศกึ ษาเพ่อื พัฒนา คณุ ภาพชีวติ ผู้สงู อายุ  การจดั ทำเครอื่ งมอื การวดั ความพงึ พอใจของผรู้ ว่ มกจิ กรรม เครื่องมือท่ใี ชใ้ นการติดตามประเมนิ ผลโครงการ ได้แก่ แบบประเมินความพึงพอใจ  ขน้ั ดำเนนิ การ / ปฏบิ ตั ิ 1. เสนอโครงการเพ่ือขอความเหน็ ชอบ/อนุมัตจิ ากต้นสังกัด 2. วางแผนการจดั กิจกรรมในโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผ้สู งู อายุโดยกำหนดตารางกิจกรรมทีก่ ำหนดการ 3. มอบหมายงานให้แกผ่ ้รู ับผดิ ชอบฝ่ายตา่ งๆ 4. แตง่ ต้งั คณะกรมการดำเนินงาน 5. ประชาสัมพันธ์โครงการพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตผ้สู ูงอายุ ครู กศน.ตำบล ได้รบั สมัครผูเ้ ข้าร่วมโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผสู้ งู อายุโดยให้ผู้สงู อายุทวั่ ไปท่อี าศัยอยู่ใน พ้ืนท่ีตำบลวัดหลวง เข้ารว่ ม เป้าหมายจำนวน 20 คน 6. จัดกิจกรรมโครงการพฒั นาคุณภาพชีวติ ผู้สงู อายุตามตารางกิจกรรมทีก่ ำหนดการ 7. ติดตามและประเมินผลโครงการพฒั นาคุณภาพชวี ติ ผูส้ งู อายุ

15 3. การประเมนิ ผล  วิเคราะห์ขอ้ มลู 1. บนั ทกึ ผลการสังเกตจากผเู้ ข้ารว่ มกิจกรรม 2. วิเคราะหผ์ ลจากการประเมนิ ในแบบประเมินความพึงพอใจ 3. รายงานผลการปฏิบตั ิงานรวบรวมสรปุ ผลการปฏิบตั งิ านของโครงการนำเสนอต่อผู้บริหารนำปัญหา ขอ้ บกพร่องไปแกไ้ ขคร้ังตอ่ ไป  คา่ สถติ ทิ ใี่ ช้ การวิเคราะห์ข้อมูล ใช้ค่าสถิติร้อยละในการประมวลผลข้อมูลสว่ นตัวและตัวชี้วัดความสำเร็จของโครงการ ตามแบบสอบถามคิดเป็นรายขอ้ โดยแปลความหมายคา่ สถติ ิร้อยละออกมาได้ดงั น้ี คา่ สถติ ริ ้อยละ 90 ขึน้ ไป ดีมาก คา่ สถติ ิร้อยละ 75 – 89.99 ดี คา่ สถติ ิรอ้ ยละ 60 – 74.99 พอใช้ คา่ สถิตริ อ้ ยละ 50 – 59.99 ปรับปรุง คา่ สถิติรอ้ ยละ 0 – 49.99 ปรับปรุงเร่งดว่ น ส่วนการวิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสอบถามความคิดเห็นรายข้อซ่ึงมีลักษณะเป็นค่าน้ำหนักคะแนน และ นำมาเปรียบเทยี บ ได้ระดับคณุ ภาพตามเกณฑ์การประเมนิ ดังน้ี เกณฑก์ ารประเมิน (X) ค่าน้ำหนกั คะแนน 4.50 – 5.00 ระดับคุณภาพ คือ ดีมาก ค่าน้ำหนักคะแนน 3.75 – 4.49 ระดับคุณภาพ คือ ดี ค่านำ้ หนักคะแนน 3.00 – 3.74 ระดับคณุ ภาพ คอื พอใช้ คา่ นำ้ หนักคะแนน 2.50 – 2.99 ระดับคณุ ภาพ คอื ต้องปรับปรงุ คา่ นำ้ หนกั คะแนน 0.00 – 2.49 ระดับคุณภาพ คือ ต้องปรบั ปรุงเรง่ ด่วน

16 บทท่ี 4 ผลการดำเนนิ งานและการวเิ คราะหข์ อ้ มลู ตอนที่ 1 รายงานผลการจัดกจิ กรรมโครงการฝึกอบรมรณรงค์การป้องกัน ควบคมุ โรคไข้เลือดออก กศน.ตำบลวัดหลวง การจัดกิจกรรมโครงการพัฒนาคุณภาพชีวติ ผู้สงู อายุสรุปรายงานผลการจัดกจิ กรรมไดด้ งั นี้ ในการจัดกจิ กรรมอบรม ให้ความรู้ตามโครงการพัฒนาคุณภาพชวี ิตผู้สูงอายุเป็นการอบรมให้ความรู้ โดยมี นางสาวชลติ ดา ใจพรหม เป็นวิทยากรใน การบรรยายให้ความรู้ เรื่อง สาเหตุของการเกิดโรคซึมเศร้า และแนวทางการป้องกันโรค และกิจกรรมการทำสเปย์ แอลกอฮอล์ หลังจากเสร็จส้ินกิจกรรมดังกล่าวแล้ว ผู้เข้ารว่ มกิจกรรม มีความรู้ ความเขา้ ใจเกี่ยวกับสาเหตุของการเกิดโรค ซมึ เศร้า และแนวทางการปอ้ งกันโรคซิมเศร้า และนำความรู้ท่ไี ดร้ ับมาปรับใชใ้ นชวี ิตประจำวัน ตอนท่ี 2 รายงานผลความพงึ พอใจของโครงการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ผู้สูงอายุ การจัดกจิ กรรมโครงการพฒั นาคุณภาพชีวติ ผสู้ ูงอายุซ่งึ สรปุ รายงานผลจากแบบสอบถามความคิดเห็น ขอ้ มูลท่ไี ด้ สามารถวิเคราะห์และแสดงค่าสถิติ ดังนี้ ตารางที่ 1 ผู้เข้าร่วมโครงการทีต่ อบแบบสอบถามได้นำมาจำแนกตามเพศ รายละเอยี ด เพศ หญงิ ชาย 17 85.00 จำนวน (คน) 3 รอ้ ยละ 15.00 จากตารางท่ี 1 พบว่าผตู้ อบแบบสอบถามท่เี ข้ารว่ มกิจกรรมการเรยี นรู้กิจกรรมพัฒนาคุณภาพชวี ติ ผู้สงู อายุ โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผสู้ งู อายุเปน็ หญงิ 17 คน คิดเปน็ ร้อยละ 85.00 รองลงมา เปน็ ชาย จำนวน 3 คน คิดเปน็ ร้อย ละ 15.00 ตารางที่ 2 ผู้เขา้ รว่ มโครงการที่ตอบแบบสอบถามได้นำมาจำแนกตามอายุ รายละเอียด อายุ (ป)ี อายุ 15-29 30 - 39 40 - 49 50-59 60 ขนึ้ ไป - 20 จำนวน (คน) - - - - 100.00 รอ้ ยละ - - - จากตารางท่ี 2 พบว่าผตู้ อบแบบสอบถามท่เี ข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้พฒั นาคณุ ภาพชีวิตผสู้ งู อายุ โครงการพัฒนา คณุ ภาพชวี ิตผู้สูงอายุมอี ายุ 60 ปีข้ึนไป จำนวน 20 คน คิดเปน็ ร้อยละ100

ตารางที่ 3 ผู้เขา้ ร่วมโครงการทีต่ อบแบบสอบถามไดน้ ำมาจำแนกตามอาชีพ 17 รายละเอยี ด เกษตรกรรม รับจ้าง อาชพี คา้ ขาย อืน่ ๆ รับราชการ/รัฐวสิ าหกิจ 3 17 85.00 จำนวน (คน) - - - 15.00 ร้อยละ - - - จากตารางที่ 3 พบวา่ ผตู้ อบแบบสอบถามท่เี ข้ารว่ มกจิ กรรมการเรยี นรู้โครงการพฒั นาคณุ ภาพชวี ิตผูส้ งู อายุ โครงการพฒั นาคณุ ภาพชวี ิตผู้สงู อายุ มอี าชีพอน่ื ๆ จำนวน 17 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 85.00 รองลงมาอาชีพค้าขาย จำนวน 3 คิดเปน็ รอ้ ยละ 15.00 ตามลำดับ ตารางที่ 4 ผ้เู ขา้ รว่ มโครงการทีต่ อบแบบสอบถามได้นำมาจำแนกตามระดบั การศกึ ษา รายละเอยี ด ระดบั การศกึ ษา การศกึ ษา ประถม ม.ต้น ม.ปลาย/ปวช. ปวส./ป.ตรีขึ้นไป 2 จำนวน (คน) 3 4 11 10.00 รอ้ ยละ 15.00 20.00 55.00 จากตารางที่ 4 พบวา่ ผูต้ อบแบบสอบถามท่ีเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้การพฒั นาคณุ ภาพชวี ิตผสู้ งู อายุ โครงการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ผูส้ ูงอายุ ผูเ้ ขาอบรมมรี ะดบั การศึกษาดังตอ่ ไปนี้ ระดับมธั ยมศกึ ษาตอนปลาย จำนวน 11 คน คิดเปน็ ร้อยละ 55.00 มรี ะดบั มธั ยมศกึ ษาตอนต้น จำนวน 4 คน คิดเป็นร้อยละ 20.00 มรี ะดับประถมศึกษาจำนวน 3 คน คดิ เป็นร้อยละ 15.00 และ ปวส./ป.ตรี ขน้ึ ไป จำนวน 2 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 10.00 ตามลำดับ ตารางที่ 5 แสดงค่าร้อยละเฉลี่ยความสำเรจ็ ของตัวชีว้ ัด ผลผลิต ประชาชนทั่วไป เขา้ ร่วมโครงการจำนวน 20 คน เปา้ หมาย(คน) ผลสำเรจ็ ของโครงการ คดิ เปน็ รอ้ ยละ 20 ผเู้ ข้ารว่ มโครงการ(คน) 100 20 จากตารางที่ 5 พบว่าผลสำเรจ็ ของตวั ช้วี ัดผลผลติ กจิ กรรมการเรียนรู้การเรียนรู้การพฒั นาคณุ ภาพชีวติ ผ้สู ูงอายุ โครงการพฒั นาคณุ ภาพชีวิตผู้สงู อายุ มีผู้เขา้ ร่วมโครงการ จำนวน 20 คน คิดเป็น ร้อยละ 100 ซ่ึงบรรลเุ ป้าหมายดา้ น ตัวชวี้ ดั ผลผลิต

18 ตารางที่ 6 คา่ เฉลย่ี และส่วนเบย่ี งเบนมาตรฐานความพงึ พอใจของผเู้ ข้ารว่ มกจิ กรรมทม่ี คี วามพึงพอใจตอ่ โครงการพัฒนา คณุ ภาพชวี ติ ผู้สูงอายุในภาพรวม รายการ คา่ เฉลย่ี ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ระดบั ความพงึ พอใจ ด้านบรหิ ารจดั การ () () ดา้ นการจดั กจิ กรรมการเรยี นรู้ 4.58 0.50 ดมี าก ดา้ นประโยชน์ทไ่ี ด้รับ 4.60 0.51 ดีมาก รวมทกุ ดา้ น 4.61 0.50 ดีมาก 4.59 0.50 ดีมาก จากตารางที่ 6 พบวา่ ผู้ตอบแบบสอบถามทม่ี ีความพงึ พอใจต่อโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผสู้ งู อายุ ในภาพรวมอยใู่ นระดบั ดีมาก (=4.59) เมอื่ พจิ ารณาเป็นรายดา้ น พบว่า ด้านประโยชน์ท่ีได้รับ อยู่ในระดบั ดีมาก มีคา่ เฉลย่ี (= 4.61) รองลงมาคอื ด้านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ มีอยู่ในระดับดีมาก มีคา่ เฉลย่ี (= 4.57) และดา้ นบรหิ ารจดั การ อยู่ในระดับดมี าก มีค่าเฉลี่ย (= 4.58) ตามลำดบั โดยมสี ่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน () อยู่ระหว่าง 0.50-0.51 แสดงว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความพึงพอใจสอดคล้องกัน ตารางที่ 7 ค่าเฉล่ียและส่วนเบ่ียงเบนมาตรฐานความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมกิจกรรมท่ีมีความพึงพอใจต่อโครงการพัฒนา คณุ ภาพชวี ติ ผู้สงู อายุ ด้านบรหิ ารจัดการ รายการ คา่ เฉลยี่ สว่ นเบ่ียงเบน ระดับ () มาตรฐาน () ความพงึ พอใจ 1. อาคารสถานท่ี 4.53 0.50 ดมี าก 2. สิ่งอำนวยความสะดวก 4.63 0.48 ดีมาก 3. กำหนดการและระยะเวลาในการดำเนนิ โครงการ 4.63 0.48 ดีมาก 4. เอกสารการอบรม 4.58 0.49 ดมี าก 5. วทิ ยากรผูใ้ หก้ ารอบรม 4.53 0.50 ดมี าก รวม 4.58 0.50 ดีมาก จากตารางท่ี 7 พบวา่ ผู้ตอบแบบสอบถามทีม่ ีความพึงพอใจต่อโครงการพัฒนาคุณภาพชีวติ ผสู้ ูงอายุด้านบรหิ าร จัดการ ในภาพรวมอยู่ในระดับดีมาก มีค่าเฉลี่ย (= 4.58) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อ พบว่า สิ่งอำนวยความสะดวก และ กำหนดการและระยะเวลาในการดำเนินโครงการ มีค่าเฉลี่ย (= 4.63) รองลงมา คือ เอกสารการอบรม มีค่าเฉล่ีย (= 4.58) อาคารสถานที่และ วิทยากรผู้ให้การอบรม มีค่าเฉล่ีย (= 4.53) ตามลำดบั โดยมีส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน () อยู่ระหว่าง 0.48 - 0.50 แสดงวา่ ผู้ตอบแบบสอบถามมคี วามคดิ เห็นไปในทศิ ทางเดียวกัน

19 ตารางท่ี 8 คา่ เฉลีย่ และสว่ นเบยี่ งเบนมาตรฐานความพงึ พอใจของผู้เข้าร่วมกิจกรรมที่มีความพงึ พอใจต่อโครงการพัฒนา คณุ ภาพชีวิตผสู้ งู อายุดา้ นการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้ รายการ ค่าเฉลย่ี สว่ นเบ่ียงเบน ระดบั ความพึงพอใจ 6. การจัดกจิ กรรมโครงการพฒั นาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ () มาตรฐาน () 7. การให้ความร้เู รือ่ งการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ผู้สงู อายุ ดีมาก 8. การตอบขอ้ ซักถามของวิทยากร 4.79 0.41 ดมี าก 9. การแลกเปลี่ยนเรยี นร้ขู องผูเ้ ข้ารบั การอบรม 4.63 0.48 10. การสรปุ องค์ความรู้ร่วมกนั 4.32 0.57 ดี 11. การวดั ผล ประเมินผล การฝกึ อบรม 4.63 0.48 ดมี าก 4.63 0.48 ดีมาก รวม 4.58 0.49 ดมี าก 4.60 0.51 ดมี าก จากตารางที่ 8 พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามมคี วามพึงพอใจตอ่ โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้านการจัด กจิ กรรมการเรียนรู้ ในภาพรวมอยู่ในระดับดีมาก มีค่าเฉลี่ย (= 4.60) เมื่อพิจารณาเป็นรายขอ้ พบว่า การจัดกิจกรรม โครงการพัฒนาคุณภาพชวี ิตผู้สูงอายุ มีค่าเฉล่ีย (= 4.79) รองลงมาคือการให้ความรู้เรื่องการให้ความรู้เรื่องการพัฒนา คณุ ภาพชีวิตผู้สูงอายุ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของผู้เข้ารับการอบรม และ การสรุปองค์ความรู้ร่วมกัน มีค่าเฉล่ีย (= 4.63 ) การวัดผล ประเมินผล การฝึกอบรม มีค่าเฉล่ีย (= 4.58 ) และ การตอบข้อซักถามของวิทยากร มีค่าเฉล่ีย (=4.32) ตามลำดับ โดยมีส่วนเบ่ียงเบนมาตรฐาน () อยู่ระหว่าง 0.41 - 0.49 แสดงว่า ผู้ตอบแบบสอบถามมีความคิดเห็น สอดคลอ้ งกัน ตารางที่ 9 คา่ เฉลี่ยและส่วนเบยี่ งเบนมาตรฐานความพึงพอใจของผู้เข้ารว่ มกจิ กรรมท่มี คี วามพึงพอใจตอ่ โครงการพฒั นา คุณภาพชีวติ ผ้สู งู อายุ ดา้ นประโยชนท์ ไ่ี ดร้ บั รายการ ค่าเฉล่ีย ส่วนเบยี่ งเบน ระดับความ () มาตรฐาน () พงึ พอใจ 12. ได้เรียนรู้และฝกึ ตนเอง เกีย่ วกับการพฒั นาคณุ ภาพ 4.63 ดีมาก ชวี ติ ผูส้ ูงอายุ 0.48 13. นำความรู้ทีไ่ ดร้ บั มาปรบั ใชใ้ นชวี ิตประจำวนั 4.58 ดมี าก 4. 61 0.49 ดีมาก รวม 0.50

20 จากตารางที่ 9 พบวา่ ผู้ตอบแบบสอบถามมีความพงึ พอใจตอ่ โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผ้สู ูงอายุ ด้านประโยชน์ ที่ได้รับ ในภาพรวมอยู่ในระดับดีมาก มีค่าเฉล่ีย (= 4.61) เม่ือพิจารณาเป็นรายข้อ พบว่า ได้เรียนรู้และฝึกตนเอง เก่ียวกับเก่ียวกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ มีค่าเฉลี่ย (= 4.63) รองลงมา นำความรู้ท่ีได้รับมาปรับใช้ใน ชีวิตประจำวัน มีค่าเฉลี่ย (= 4.58) โดยมีส่วนเบ่ียงเบนมาตรฐาน () อยู่ระหว่าง 0.48 - 0.49 แสดงว่าผู้ตอบ แบบสอบถามมคี วามคิดเหน็ ไปในทศิ ทางเดียวกัน สรปุ ในภาพรวมของกจิ กรรมคดิ เปน็ รอ้ ยละ 91.80 มีคา่ นำ้ หนกั คะแนน 4.59 ถอื วา่ ผรู้ บั บรกิ าร มคี วามพงึ พอใจทางดา้ นต่างๆ อยใู่ นระดบั ดมี าก โดยเรยี งลำดบั ดงั น้ี  อนั ดบั แรก ด้านดา้ นประโยชน์ที่ไดร้ บั คิดเป็นรอ้ ยละ 92.20 มีคา่ น้ำหนักคะแนน 4.61อยู่ในระดับ คุณภาพดมี าก  อนั ดบั สอง ดา้ นการจัดกจิ กรรมการเรียนรู้ คดิ เปน็ รอ้ ยละ 92.00 มคี ่าน้ำหนักคะแนน 4.60อยใู่ นระดบั คณุ ภาพดมี าก  อนั ดบั สาม ดา้ นบริหารจัดการ คดิ เป็นร้อยละ 91.60 มีคา่ น้ำหนกั คะแนน 4.58 อยู่ในระดับคณุ ภาพดีมาก

บทท่ี 5 21 อภปิ รายและขอ้ เสนอแนะ ผลการจัดกิจกรรมโครงการพฒั นาคุณภาพชีวิตผสู้ งู อายุได้ผลสรปุ ดงั น้ี วัตถปุ ระสงค์ 1. เพอื่ ใหผ้ ู้สูงอายุได้รู้สาเหตขุ องการเกดิ โรคซมึ เศรา้ และแนวทางการปอ้ งกนั โรค 2. เพื่อใหผ้ ู้สงู อายุมีกิจกรรมท่ีทำร่วมกับผู้อน่ื เพือ่ สร้างปฏสิ ัมพนั ธ์กับผอู้ ่ืน 3. เพ่ือใหผ้ ู้สงู อายุรจู้ กั การออกกำลงั กายทเี่ หมาะสมกับสภาวะร่างกายของตนเอง เปา้ หมาย (Outputs) เปา้ หมายเชงิ ปรมิ าณ ผู้สูงอายุตำบลวดั หลวง จำนวน 20 คน เปา้ หมายเชงิ คณุ ภาพ - ผู้เขา้ ร่วมกิจกรรม มีความรู้ ความเข้าใจสาเหตุของการเกิดโรคซึมเศรา้ และแนวทางการปอ้ งกันโรค อยา่ งถกู วิธี เครอ่ื งมอื ทใ่ี ชใ้ นการเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู เครอื่ งมือทใี่ ช้ในการเกบ็ รวบรวมขอ้ มูลในครั้งน้ี คือ แบบประเมินความพึงพอใจ การเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ในการเก็บรวบรวมขอ้ มลู ไดม้ อบหมายให้ ครู กศน.ตำบล ทร่ี ับผิดชอบกจิ กรรมแจกแบบสอบถามความพึงพอใจ ใหก้ บั ผรู้ ่วมกิจกรรม โดยให้ผ้เู ข้าร่วมกิจกรรมประเมินผลการจดั กิจกรรมตา่ งๆ ตามโครงการพฒั นาคณุ ภาพชวี ิตผสู้ งู อายุ สรปุ ผลการดำเนนิ งาน กศน.ตำบล ได้ดำเนินการจดั กิจกรรมตาม โครงการพฒั นาคุณภาพชีวติ ผูส้ งู อายุ โดยดำเนินการเสรจ็ สิน้ ลงแลว้ และ สรปุ รายงานผลการดำเนินงานไดด้ งั น้ี 1. ผรู้ ว่ มกิจกรรมจำนวน 20 คน มคี วามรู้ ความเขา้ ใจการเกี่ยวกบั สาเหตุของการเกิดโรคซมึ เศร้า และแนวทางการ ปอ้ งกันโรคอย่างถูกวิธี และ นำความรู้ที่ไดร้ ับมาปรับใชใ้ นชีวิตประจำวัน 2. ผรู้ ่วมกจิ กรรมร้อยละ 91.60 นำความรทู้ ไ่ี ด้รับมาปรบั ใช้ในชีวิตประจำวัน 3. จากการดำเนนิ กจิ กรรมตามโครงการดงั กล่าว สรุปโดยภาพรวมพบวา่ ผูเ้ ขา้ ร่วมกิจกรรมสว่ นใหญ่มีความพึงพอใจ ตอ่ โครงการ อยู่ในระดับ “ดมี าก ” และบรรลคุ วามสำเร็จตามเป้าหมายตวั ชีว้ ัดผลลพั ธท์ ่ตี ้ังไว้ โดยมีค่าเฉลย่ี รอ้ ยละภาพรวม ของกิจกรรม 91.80 และคา่ การบรรลุเป้าหมายคา่ เฉลีย่ 4.59 ขอ้ เสนอแนะ - อยากใหม้ กี ารจัดกิจกรรมอีก จะไดน้ ำความรู้ไปใชใ้ นการดำเนินชีวิตต่อไป

บรรณานกุ รม ทมี่ า กรมการศึกษานอกโรงเรียน (2546) บญุ ชม ศรีสะอาด และ บุญส่ง นิลแกว้ (2535 หน้า 22-25) กระทรวงศกึ ษาธกิ าร . (2543). http://singkle.blogspot.com/p/blog-page_6535.html

ภาคผนวก

โครงการ













รายงานผลการจดั กจิ กรรม โครงการพฒั นาคุณภาพชวี ติ ผสู้ งู อายุ จำนวน 1วนั ในวนั ที่ 9 กรกฎาคม 2564 ณ โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพวดั หลวง ม. 7 ต.วดั หลวง อำเภอพนสั นคิ ม จงั หวดั ชลบรุ ี วทิ ยากรคอื นางสาวชลติ ดา ใจพรหม ผเู้ ข้ารว่ มกจิ กรรมจำนวน 20 คน

แบบสอบถามความพงึ พอใจ โครงการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ผูส้ งู อายปุ งี บประมาณ พ.ศ. 2564 กศน.อำเภอพนสั นคิ ม จงั หวดั ชลบรุ ี คำชี้แจง 1. แบบสอบถามฉบับน้ีมีวัตถปุ ระสงค์ เพ่อื ใชใ้ นการสอบถามความพึงพอใจต่อโครงการพฒั นาคุณภาพชวี ิตผสู้ ูงอายุ 2. แบบสอบถามมี 3 ตอนดังนี้ ตอนท่ี 1 ถามข้อมลู เกีย่ วกับผตู้ อบแบบสอบถามจำนวน 4 ข้อ ใหท้ ำเคร่อื งหมาย ✓ ลงในช่องให้ตรงกบั สภาพจริง ตอนท่ี 2 ความพงึ พอใจตอ่ โครงการพฒั นาคุณภาพชวี ติ ผ้สู งู อายุ จำนวน 13 ขอ้ ซ่ึงมีระดับความพึงพอใจ 5 ระดับ ดังน้ี 5 มากทส่ี ดุ หมายถงึ มคี วามพึงพอใจมากทส่ี ุด 4 มาก หมายถึง มีความพงึ พอใจมาก 3 ปานกลางหมายถงึ มคี วามพึงพอใจปานกลาง 2 นอ้ ย หมายถงึ มีความพึงพอใจนอ้ ย 1 น้อยทสี่ ดุ หมายถงึ มีความพึงพอใจนอ้ ยทีส่ ดุ ตอนท่ี 3 ขอ้ คดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะต่อโครงการอบรมเชิงปฏิบตั กิ ารเรยี นรู้มงุ่ ส่คู วามพอเพียง ตอนที่ 1 ขอ้ มลู ทวั่ ไปของผตู้ อบแบบสอบถาม หญิง 40 ปี – 49 ปี เพศ 30 ปี – 39 ปี ชาย 60 ปีขึ้นไป อายุ 15 ปี – 29 ปี 50 ปี – 59 ปี การศกึ ษา ตำ่ กว่า ป.4 ป.4 ประถม ม.ต้น ม.ปลาย ประกอบอาชพี อนปุ รญิ ญา ปรญิ ญาตรี สูงกว่าปรญิ ญาตรี รบั จา้ ง คา้ ขาย เกษตรกร ลูกจา้ ง/ข้าราชการหน่วยงานภาครัฐหรอื เอกชน อ่นื ๆ ………………………………….

ตอนท่ี 2 ความพงึ พอใจเกย่ี วกบั โครงการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ผสู้ งู อายุ ขอ้ ท่ี รายการ ระดบั ความคิดเหน็ 5 432 1 ด้านบรหิ ารจดั การ 1. อาคารและสถานที่ 2. ส่ิงอำนวยความสะดวก 3. กำหนดการและระยะเวลาในการดำเนินโครงการ 4. เอกสารการอบรม 5. วทิ ยากรผู้ให้การอบรม ด้านการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้ 6. การจัดกจิ กรรมโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สงู อายุ 7. การให้ความรู้เร่อื งการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ 8. การตอบขอ้ ซักถามของวิทยากร 9. การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของผเู้ ขา้ รบั การอบรม 10. การสรุปองคค์ วามรู้ร่วมกัน 11. การวัดผล ประเมนิ ผล การฝึกอบรม ด้านประโยชนท์ ไ่ี ดร้ บั 12 ได้เรียนรู้และฝึกตนเอง จากภาวะโรคซึมเศรา้ 13 นำความรทู้ ี่ไดร้ ับมาปรบั ใชใ้ นชวี ิตประจำวนั ตอนที่ 3 ขอ้ คิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะ ขอ้ คดิ เหน็ .............................................................................................................................................................................. ขอ้ เสนอแนะ ........................................................................................................................................................................ ขอบขอบคุณท่ใี หค้ วามรว่ มมือ กศน. อำเภอพนสั นคิ ม จังหวดั ชลบรุ ี

คณะผจู้ ัดทำ ทปี่ รกึ ษา หมนื่ สา ผู้อำนวยการ กศน.อำเภอพนัสนิคม การงานดี ครู 1. นางณัชธกัญ ทำทอง ครูผชู้ ว่ ย 2. นางสาวมทุ ิกา คลงั สนิ ธ์ ครู อาสาสมคั ร กศน. 3. นางพริ ฬุ ห์พร 4. นางสาวเฟ่ืองฟ้า ครู กศน.ตำบลวัดหลวง คณะทำงาน ใจพรหม ครู กศน.ตำบลวดั หลวง 1. นางสาวชลติ ดา บรรณาธกิ าร นางสาวชลิตดา ใจพรหม