การส่งเสริมการเรียนรู้ทุกช่วงวัย “สูงวัยใจเกินร้อย”กศน.ตำบลบก

Best Practice การส่งเสรมิ การเรยี นรทู้ กุ ช่วงวัย “สูงวยั ใจเกนิ ร้อย”กศน.ตำบลบก . นางสาววาสนา ใสเนตร ครูอาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรยี น ศนู ย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั อำเภอโนนคณู สำนักงาน กศน.จงั หวัดศรีสะเกษ

การสง่ เสริมการเรียนรู้ทกุ ช่วงวัย “สงู วัยใจเกนิ ร้อย”กศน.ตำบลบก _______________________________________________________________________________________________________ 1. ความเป็นมาและความสำคัญ ตามที่ สำนักงาน กศน. มีนโยบายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 เกี่ยวกับการพัฒนาและ เสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ และการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม สนับสนุนให้ สถานศึกษาจัดกิจกรรมส่งเสริมการรู้หนังสอื การคงสภาพการรู้หนังสอื การพฒั นาทกั ษะการรู้หนงั สือให้กับ ประชาชนเพอื่ เปนเคร่ืองมอื ในการศกึ ษาและเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชวี ติ ของประชาชน จดั การศกึ ษาเพ่ือ พัฒนาทักษะชีวิตให้กับทุกกลุ่มเป้าหมาย โดยเฉพาะ ผู้สูงอายุ ให้มีทักษะการดํารงชีวิต สามารถประกอบ อาชีพพึ่งพาตนเองได้ มีความรู้ความสามารถในการบริหารจัดการชีวิตของตนเองให้อยู่ในสังคมได้ จัด การศึกษาเพื่อพัฒนาสังคมและชุมชน โดยใช้หลักสูตรและการจัดกระบวนการเรียนรู้แบบบูรณาการ ในรูปแบบจิตอาสา การสร้างชุมชนนักปฏิบัติ และรูปแบบอ่ืนๆ ท่ีเหมาะสมกับบริบทของชุมชน การจัด กิจกรรมการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ผ่านกระบวนการเรียนรู้ตลอดชีวิต ในรูปแบบต่างๆ ให้กับประชาชน เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน สามารถยืนหยัดอยู่ได้อย่างมั่นคง และมีการบริหารจัดการ ความเส่ียงอย่างเหมาะสม ตามทิศทางการพัฒนาประเทศสู่ความสมดุลและยั่งยืนมีความสุขส่งเสริม การจัดการเรยี นรู้ เพอ่ื สร้างจติ สำนึกและวินัยในชมุ ชน เช่น การส่งเสรมิ คณุ ธรรมและจริยธรรมในชุมชนการ เพิ่มประสิทธิภาพ การบริหารจัดการขยะมูลฝอยของชุมชน การจัดกิจกรรมจิตอาสา ศูนย์เรียนรู้หลัก ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง เกษตรทฤษฎีใหม่ประจำตำบล การดูแลรกั ษาสุขภาพ ฯลฯ จากเหตุผลที่กล่าวมาข้างต้น ครูอาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรียน ศูนย์การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอโนนคูณ จึงได้การพัฒนาคุณภาพของการส่งเสริมการรู้หนังสือ สำหรับ กล่มุ เป้าหมายผู้ไม่รู้หนังสอื โดยการประชาคมผู้สูงวัยในชุมชน ทพ่ี ร้อมที่จะเรียนรู้ เป็นแกนนำ เป็นจิตอาสา เป็นภูมิปัญญาและต้นแบบของความพอเพียง มาพัฒนาความรู้ความสามารถ สนับสนุนการจัดการศึกษา ให้กับประชาชนทกุ ช่วงวยั ของ กศน.ตำบลบก อย่างมีประสทิ ธภิ าพ 2. วตั ถุประสงค์ 2.1 เพ่ือสง่ เสริมให้ผู้สูงวยั ในชมุ ชน ไดร้ บั การพัฒนาอยา่ งรอบดา้ น เปน็ ต้นแบบแห่งการเรียนรู้ 2.2 เพอื่ ให้ผ้สู ูงวัย มสี ว่ นร่วมพฒั นา กศน.ตำบลบก ให้เปน็ แหล่งเรียนรู้ทุกช่วงวยั ที่มคี ุณภาพ 3. เป้าหมาย 3.1 เชิงปรมิ าณ 3.1.1 ผ้สู งู วยั จำนวน 25 คน 3.1.2 กศน.ตำบล จำนวน 1 แห่ง 3.2 เชงิ คุณภาพ 3.2.1 ผู้สูงวยั ในชุมชน ไดร้ บั การพัฒนาอยา่ งรอบดา้ น เปน็ ตน้ แบบแหง่ การเรยี นรู้ 3.2.2 กศน.ตำบลบก เปน็ แหลง่ เรียนรู้ทกุ ชว่ งวยั ที่มคี ณุ ภาพ การสง่ เสรมิ การเรียนรทู้ กุ ช่วงวัย “สูงวยั ใจเกินรอ้ ย”กศน.ตำบลบก 2

4. วิธีการดำเนินงาน 4.1 ขัน้ ตอนการดำเนินงาน/วางแผน (P) ขั้นตอนท่ี1 ศกึ ษาสภาพปญั หาความต้องการ ครู อาสาฯ ครู กศน.ตำบล และชาวบ้านแดง ม.8 และบา้ นหนองจำปา ม.15 ตำบลบก รว่ มกัน ศกึ ษาสภาพปญั หาความต้องการ โดยการจดั เวทปี ระชาคม ทำใหท้ ราบวา่ ชมุ ชนมปี ัญหาในเร่ืองของ ขยะมูลฝอย การลักขโมย ผู้สูงวัยขาดการดูแลด้านสุขภาพ เป็นภาระของลูกหลาน วัยแรงงานในชุมชน บางส่วนต้องไปทำงานต่างถิ่น ทำนา ทำไร่บ้าง ทิ้งลูกหลานไว้กับผู้สูงอายุ ในช่วงเวลากลางวัน ทำให้ไม่มี เวลาท่ีจะดแู ล พฒั นาหมู่บา้ น พน้ื ท่ีสาธารณะประโยชน์ของหมูบ่ ้าน ขัน้ ตอนท่ี 2 การศกึ ษาเคราะห์ความต้องการ ครู อาสาฯ ครู กศน.ตำบล และชาวบ้านแดง ม.8 และบ้านหนองจำปา ม.15 ตำบลบก ร่วมกันการศึกษาเคราะห์ความต้องการของหมู่บ้านในส่วนงานที่เกี่ยวกับ กศน. พบว่า ผู้สูงอายุในหมู่บ้าน ซึง่ เป็นประชากรส่วนใหญ่ท่ีอยู่กับบ้าน ตอ้ งการทำกิจกรรมร่วมกัน อยากมีอาชีพเสริมหรือกิจกรรมยามว่าง เพือ่ ไม่เปน็ ภาระของลกู หลานและซมึ เศร้า จึงต้องการให้ ครู กศน. สนองตอบความตอ้ งการน้ัน ข้นั ตอนท่3ี กำหนดกลมุ่ เป้าหมาย กำหนดกลุ่มเป้าหมาย โดยผู้สูงอายุในหมู่บ้านทั้ง 2 หมู่บ้าน ที่แข็งแรงหรือมีความพร้อม ลงชอื่ สมัคร จำนวน 25 คน ขั้นตอนที่ 4 ศึกษาขอ้ มลู กจิ กรรม กศน.และวางแผนการจัดกจิ กรรมรว่ มกัน ครูอาสาฯ และครู กศน.ตำบล ชี้แจง ความเป็นมา ความสำคัญ บทบาทหน้าที่ ของ กศน.ตำบลบก การจัดกิจกรรมส่งเสริมการรู้หนังสือ การจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะชีวิต การจัดการ ศึกษาเพื่อพัฒนาอาชีพ การจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาสังคมชุมชน การจัดการเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงและ เกษตรทฤษฎีใหม่ การจัดการศึกษาตามอัธยาศัย การพัฒนา กศน.ตำบล 5 ดี พรีเมี่ยม และสิ่งท่ี กศน. ตำบลบก จะสามารถช่วยเหลือชุมชนได้ ร่วมกันกำหนดทิศทางการดำเนินงานและข้อตกลง คือจัดต้ัง “ชมรมสงู วัย ใสWOW กศน.ตำบลบก” ขึน้ การส่งเสรมิ การเรียนรู้ทกุ ชว่ งวัย “สงู วยั ใจเกินรอ้ ย”กศน.ตำบลบก 3

4.2 การดำเนนิ การจดั กิจกรรม (D) ครูอาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรียน กศน.อำเภอโนนคูณ จัดกิจกรรมส่งเสริมการรู้ หนังสอื เพื่อพัฒนาทกั ษะการอ่าน การเขยี น การคิด ของผสู้ ูงวัยท่ีอาจหลงลมื หนังสอื ตามชว่ งวัย ประสาน ครกู ศน.ตำบลบก และ ห้องสมดุ ประชาชนอำเภอโนนคูณ จัดกิจกรรมส่งเสริมการ อ่าน การทำธงใยแมงมุม ใหก้ ับชมรมสูงวัย ใสWOW เพื่อส่งเสริมการเรยี นรู้การอา่ นจากภาพ ดึงภูมิปัญญา ทมี่ อี อกมาให้เปน็ ข้อมูลท่ีสามารถเผยแพรแ่ ก่คนรนุ่ หลงั ได้ ส่งเสริมการให้ความรู้ ความสำคัญของภูมิปัญญาท้องถิ่น การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ ตาม โครงการพัฒนาชุมชนให้เป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ เพื่อให้ผู้สูงวัยได้ตระหนัก รักษาพัฒนาแหล่งเรียนรู้ใน ชุมชนและสามารถใช้ประโยชน์จากแหล่งเรียนรู้ได้รว่ มกนั ปลกู ผกั ปลอดภัย 1 คน 1 ผกั 1 แปลง การส่งเสริมการเรียนรู้ทุกชว่ งวยั “สงู วยั ใจเกนิ ร้อย”กศน.ตำบลบก 4

ผ้สู งู วัยรับความรู้ ในการทำธนาคารน้ำใต้ดินและร่วมกนั พัฒนาศนู ย์เรียนรเู้ ศรษฐกจิ พอเพียง กศน.ตำบลบก ร่วมกันปลูกผักสวนครัว 1 คน 1 ผัก 1 แปลง เพื่อเพาะพันธ์ ไว้แลกเปลี่ยนแบ่งปันกันเอง ตามโครงการส่งเสรมิ ศนู ยเ์ รียนรหู้ ลักปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งและเกษตรทฤษฎีใหมป่ ระจำตำบล ส่งเสริมการจำหน่ายผลผลิตที่ได้จากการทำกิจกรรมปลูกผักปลอดภัยตามหลักปรัชญา เศรษฐกจิ พอเพียง เปิด ตลาดผกั เดนิ ดนิ วิถถี น่ิ พอเพียง (ปลกู ได้ ขายเป็น เห็นคณุ คา่ ) มบี ัญชรี ายรับรายจ่าย แบบงา่ ยของตนเองในการบนั ทกึ จัดเก็บข้อมลู ตงั้ แตเ่ รม่ิ ปลูกจนถึงการจำหนา่ ย เพ่ือวัดความคมุ้ ค่า ผลกำไร ในการปลูกโดยให้ทุกคนต้องลงทุนเอง ผลกำไรก็เป็นของตนเอง ทำให้สมาชิก มีรายได้ มีผักปลอดภัยทาน สรา้ งรอยยิ้มและความสขุ แก่ผสู้ ูงวัย การส่งเสริมการเรียนรทู้ ุกช่วงวัย “สงู วัยใจเกินรอ้ ย”กศน.ตำบลบก 5

ส่งเสริมการอ่านการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องสามารถผ่านการประเมินตามหลักสูตรผู้ไม่รู้หนังสือ และสมคั รเรียนต่อในระดบั ประถมและ ม.ต้น จำนวน 17 คน ส่งเสริมให้ผู้สูงวัยสนับสนุนการพัฒนา กศน.ตำบลบก จนได้รับคัดเลือกให้เป็น กศน.ตำบล ต้นแบบ 5 ดี พรีเม่ียม ลำดับท่ี 3 ของภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื และพฒั นาสู่ศนู ยก์ ารเรียนร้ทู กุ ช่วงวัย 4.3 การตรวจสอบและประเมินผล (C) 1. ประเมนิ จากสภาพจรงิ โดยครู กศน.ตำบลไดต้ ิดตามและกำกบั ดูแลอย่าสม่ำเสมอ 2. สรุปผลการดำเนินงาน รับฟังความกา้ วหน้า ปัญหา ข้อเสนอแนะและหาทางแกไ้ ขพัฒนา 3. สรปุ บนั ทกึ รายรับ - รายจา่ ยอยา่ งง่าย 4. แบบฝกึ หัด หนังสอื เรียนการรหู้ นังสอื ไทย 5. เผยแพรผ่ ลงานแนวปฏิบตั ิท่ดี ี เรอ่ื ง การสง่ เสริมการเรียนรู้ทกุ ชว่ งวัย “สูงวัยใจเกินร้อย” กศน.ตำบลบก ด้านการพัฒนาคุณภาพของการส่งเสริมการรู้หนังสือ สำหรับกลุ่มเป้าหมายผู้ไม่รู้หนังสือ โดยการนำเสนอปญั หา อปุ สรรคตอ่ ทป่ี ระชุม กศน.อำเภอโนนคณู และเผยแพร่ผลงานผา่ นส่อื ออนไลน์ เช่น เว็บไซต์ กศน.อำเภอโนนคูณ และเครอื ขา่ ย เพจ กศน.อำเภอ ไลน์กลมุ่ ตา่ งๆ เปน็ ต้น 4.4 การปรบั ปรงุ และพฒั นาผลการปฏบิ ตั ิงาน (A) นำข้อเสนอแนะของสมาชิก ชุมชน ภาคีเครือข่าย และผู้เกี่ยวข้องมาปรับปรุงรูปแบบการ ดำเนนิ งาน เพือ่ พฒั นาตอ่ ยอดและขยายผลสู่ชุมชนอนื่ การสง่ เสริมการเรยี นรูท้ กุ ช่วงวัย “สงู วัยใจเกินร้อย”กศน.ตำบลบก 6

5 .ตวั ชี้วดั ความสำเรจ็ 5.1 ผสู้ ูงวัยในชุมชน ไดร้ ับการพัฒนาอย่างรอบดา้ น เปน็ ต้นแบบแห่งการเรยี นรู้ 5.2 ผู้สูงวยั มีส่วนร่วมพัฒนา กศน.ตำบลบก ใหเ้ ปน็ แหลง่ เรยี นรู้ทกุ ช่วงวยั ท่ีมคี ุณภาพ 6. การประเมินผลและเคร่อื งมือการประเมนิ ผล การประเมนิ ผล จากแบบฝกึ หัด หนงั สอื เรยี นการรหู้ นงั สอื ไทย และผลงานเชงิ ประจักษ์ 7. ผลการดำเนนิ งาน 7.1 ผลท่ีเกิดกับผูร้ บั บริการ(ผสู้ งู วยั ) 7.1.1 ผูส้ งู วัยทรี่ ่วมกจิ กรรมเกิดความรกั ความสามัคคี มีสว่ นรว่ มในการพัฒนาชมุ ชน 7.1.2 ผูส้ งู วยั ไดร้ บั การพฒั นาดา้ นอารมณ์ สังคม สตปิ ัญญา จาก กศน.ตำบลบก 7.1.3 ผสู้ ูงวยั ได้ถา่ ยทอดความรู้ภูมิปญั ญาท่ีมีอยู่ในตวั ตนออกมาแสดงเพื่อเป็นแบบอย่างให้ ลูกหลานได้เรยี นรู้ 7.1.4 ผสู้ ูงวยั ไดร้ บั การยอมรับ เปน็ แบบอย่างของลูกหลานในการเรยี นรู้ตลอดชีวิต 7.1.5 ผสู้ งู วยั มอี าหารทป่ี ลอดภัยไวบ้ รโิ ภคในครวั เรอื นอย่างเพยี งพอ 7.1.6 ผู้สงู วัยมีรายได้เสรมิ จากการจำหนา่ ยผกั ปลอดสาร 7.1.7 ผสู้ งู วยั มรี อยยิม้ มคี วามสุข มจี ติ อาสา มคี วามพอเพยี งในวถิ ถี น่ิ ของตนเอง 7.2 ผลทเ่ี กิดกับ กศน.ตำบล 7.2.1 กศน.ตำบลได้การสนับสนุนความร่วมมือจาก บุคคล ชุมชน หน่วยงานต่างในการ พฒั นา กศน.ตำบล 7.2.2 กศน.ตำบล ได้รับการดูแลรักษาความสะอาด ความปลอดภัยจากการที่ผู้สูงวัย หมนุ เวียนมาทำกจิ กรรมท่ีศนู ยเ์ รียนรเู้ ศรษฐกจิ พอเพียงและเกษตรทฤษฎใี หมป่ ระจำตำบล 7.2.3 กศน.ตำบล ได้รบั การยอมรบั จากชมุ ชน ผูส้ งู วัยสว่ นใหญ่สมัครเรยี นตอ่ กศน.และเชญิ ชวนลูกหลานทย่ี ังไมจ่ บ ม.6 เขา้ เรียนต่อที่ กศน.ตำบลบก 7.2.4 กศน.ตำบล สามารถเป็นแบบอย่างของการพัฒนา กศน.ให้กบั หนว่ ยงานอื่นได้ 7.3 ผลทเ่ี กดิ กับสถานศึกษา กศน.อำเภอโนนคูณ 7.3.1 ไดร้ บั การยอมรับ เชอื่ ม่ัน จากประชาชน 7.3.2 มแี หลง่ เรียนรู้ทีส่ ามารถให้บรกิ ารประชาชนอย่างมีคุณภาพ 7.4 ผลทีเ่ กดิ กับชุมชน สงั คม 7.4.1 ชมุ ชนไดร้ ับการพฒั นาใหม้ ีความสะอาด เรียบรอ้ ย มีภมู ิทัศนส์ วยงาม 7.4.2 ชมุ ชนมคี วามรกั สามัคคี รูจ้ ักแบง่ ปัน เอื้อเฟอ้ื เผือ่ แผ่ ดแู ลกนั 7.4.3 ชุมชนมี กศน.ตำบลเป็นทปี่ รกึ ษาและอยู่เคียงข้างพัฒนา 7.4.4 ชุมชนสามารถเป็นต้นแบบ แบบอย่างของชมุ ชนหมู่บา้ นอื่นได้ การส่งเสรมิ การเรียนรทู้ กุ ชว่ งวัย “สูงวัยใจเกนิ ร้อย”กศน.ตำบลบก 7

8. กลยุทธห์ รือปัจจัยท่ที ำให้ประสบความสำเร็จ 8.1 การมีส่วนร่วมของครู ผู้สูงอายุและชุมชนทั้ง 2 หมู่บ้าน ในการวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน สภาพปญั หาความตอ้ งการพัฒนาตนเอง ชุมชนหมบู่ า้ นให้ไปส่เู ปา้ หมายทตี่ อ้ งการ 8.2 การนำเอาองค์ความรู้ ภูมิปัญญาของท้องถิ่น ตลอดจนทรัพยากรที่มีในชุมชน สนับสนุน พัฒนาตอ่ ยอด ให้เกิดประโยชน์สูงสดุ ต่อส่วนรวม 8.3 ความเป็นจติ อาสาและสำนึกท่ีดีท่ีมีอยู่ในตวั ตนของคนทุกคน ท่พี รอ้ มจะแสดงผลเม่ือได้รับ การกระตนุ้ เตือน และนำทางในการปฏบิ ัติ 8.4 กิจกรรมครั้งนี้ได้ดำเนินงานวงจรคุณภาพ เดมมิ่ง (PDCA) ซึ่งมีการดำเนินการอย่างเป็น ระบบตามแผน สามารถตรวจสอบได้ เป็นที่ยอมรับของชุมชนสังคม จึงทำให้ได้รับความร่วมมือร่วมใจ พฒั นาผู้สูงวยั ดงึ พลังจิตอาสาที่มีอย่ขู า้ งใน แสดงออกไวด้ ้วย ความพอเพียง 9. ขอ้ เสนอแนะ 9.1 ควรดำเนินการใหต้ อ่ เนอ่ื ง และขยายผลกจิ กรรม กลมุ่ เป้าหมายไปสชู่ ุมชนหมูบ่ ้านอน่ื 9.2 จัดกิจกรรมอ่ืนเสริมเพอ่ื พฒั นาอยา่ งต่อเนื่อง 9.3 พฒั นาใหเ้ ปน็ คลังภูมปิ ญั ญาทอ้ งถิน่ บนส่ือออนไลน์เพื่อใหช้ นรุ่นหลังได้ศึกษาข้อมลู ได้ 10.เอกสารอ้างอิง สำนักงานส่งเสริการศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศัย.นโยบายและจุดเน้นการดำเนินงาน สำนกั งาน กศน. ประจำปงี บประมาณ พ.ศ.2563. (ระบบออนไลน)์ .เขา้ ถึงไดจ้ าก https://drive.google.com/file/d/1GST6E8ImFy8tgEbD6ql578itd7JOX_dk/view (วันท่คี น้ หาข้อมลู 30 มนี าคม 2563) สถาบนั พัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั ภาคเหนอื (2560). แนวทางการ นำเสนอแนวปฏิบัติท่ดี ี. ลำปาง. บอยการพมิ พ.์ ลงชอื่ ...................................................ผู้รายงาน (นางสาววาสนา ใสเนตร) ครอู าสาสมคั รการศึกษานอกโรงเรยี น ลงชอ่ื ...................................................ผู้รับรองข้อมลู (นางสาวลลี าวดี สีหบัณฑ์) ผอู้ ำนวยการศูนย์การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศัยอำเภอโนนคูณ การส่งเสริมการเรียนรู้ทกุ ชว่ งวยั “สงู วยั ใจเกินรอ้ ย”กศน.ตำบลบก 8