อ่านสร้างสุข 24 เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน

หนังสือให้ลูกฟัง ๑,๑๐๑ ครอบครัว เพื่อศึกษาเปรียบเทียบพัฒนาการด้านภาษา ของเด็ก และติดตามผลเพื่อทดสอบความสามารถของเด็กในวัย ๑ - ๓ ปี พบ ขอ้ สังเกตทน่ี า่ สนใจว่า ครอบครวั ทีอ่ า่ นหนังสอื ใหล้ กู ฟงั ต้งั แตท่ ารก เมอ่ื เด็กโตข้นึ จะสามารถเข้าใจภาษา คำศัพท์ และมีพัฒนาการที่ดีกว่าเด็กที่ครอบครัวไม่ได้ อา่ นหนังสือให้ฟงั และพบวา่ ผลการเรยี นของเดก็ นนั้ ไมไ่ ด้ขึน้ อยู่กบั สภาพเศรษฐกจิ ของครอบครัว แต่ขึ้นอยู่กับความสนใจและความถ่ีในการอ่านหนังสือในเวลาว่าง มากกวา่ ๓๒ ผลของการอา่ นมปี ระโยชนต์ อ่ คณุ ภาพชวี ติ ในระยะยาว และยงั คงมปี ระโยชน์ ในแง่สุขภาพของผู้คนตั้งแต่ยังเป็นเด็กเล็กจนกระทั่งถึงวัยชราซ่ึงสอดคล้องกับ แนวทางของการส่งเสริมสุขภาพ จากวัตถปุ ระสงค์ของกองทนุ หลักประกันสุขภาพ ในระดับทอ้ งถ่นิ หรือพน้ื ท่ี ซงึ่ มี ๔ ขอ้ ดงั น ้ี ๑. สนับสนุนและส่งเสริมการจัดบริการสาธารณสุขของหน่วยบริการหรือ สถานบริการอ่ืน รวมท้ังสถานบริการทางเลือกในพื้นที่โดยเน้นเร่ืองการสร้าง ๓๒ อ่านหนังสือ ตัวเลือกแสนถูกสร้างลูกเราให้เก่ง. จุลสารอ่านสร้างสุข แผนงานสร้างเสริม วัฒนธรรมการอ่าน โดยการสนับสนุนของสำนักงานองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) 201 aw07.indd 201 3/9/17 10:03:08 PM

เสริมสุขภาพ การป้องกันโรค การฟื้นฟูสมรรถภาพ และการรักษาพยาบาลระดับ ปฐมภูมิทจี่ าํ เปน็ ต่อสุขภาพและการดํารงชวี ติ ๒. สง่ เสรมิ ใหก้ ลมุ่ แมแ่ ละเดก็ กลมุ่ ผสู้ งู อายุ กลมุ่ ผพู้ กิ าร และกลมุ่ ผปู้ ระกอบ อาชีพที่มีความเส่ียงและกลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่อยู่ในเขตพ้ืนท่ีสามารถเข้าถึงบริการ สาธารณสขุ ได้อย่างทั่วถึงและมีประสิทธภิ าพ ตามประเภทและขอบเขตของบริการ สาธารณสขุ ทคี่ ณะกรรมการหลักประกันสขุ ภาพแห่งชาตกิ าํ หนด ๓. สนับสนุนค่าใช้จ่ายให้กลุ่มประชาชน หรือองค์กรประชาชนในพื้นที่จัด ทํากิจกรรมเพ่ือการสร้างเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค หรือการฟ้ืนฟูสมรรถภาพ ให้แก่ประชาชนในพื้นที่ ๔. สนับสนุนค่าใช้จ่ายในการบริหารหรือพัฒนากองทุนหลักประกันสุขภาพ ในระดับท้องถน่ิ หรือพน้ื ที่ให้มปี ระสิทธภิ าพ การทำงานส่งเสริมการอ่านจึงสามารถเข้ากรอบวัตถุประสงค์ของกองทุนฯ โดยเฉพาะ ขอ้ ที่ ๑ ในเร่อื งการสรา้ งเสริมสขุ ภาพ โดยมีลักษณะของกิจกรรมท่ีจะ ของบประมาณสนับสนุนจากกองทุน แยกได้เปน็ ๔ ประเภท คือ ๑. การจัดบริการสขุ ภาพตามชุดสิทธิประโยชน์ ๒. สนบั สนุนงบประมาณแกห่ น่วยบริการสาธารณสุขท่ีอยใู่ นชุมชนทอ้ งถนิ่ ๓. สนับสนนุ การสรา้ งเสริมสุขภาพโดยประชาชนและชุมชนท้องถนิ่ ๔. การบริหารกองทุน พัฒนาศักยภาพกรรมการ และพัฒนาระบบบริหาร จัดการ 222 | เกบ็ เบ้ยี ใตถ้ นุ รา้ น aw07.indd 202 3/9/17 10:03:08 PM

ตัวอยา่ งโครงการสง่ เสรมิ การอ่านตามกลุม่ เป้าหมายเฉพาะ กลมุ่ แมแ่ ละเด็ก กล่มุ เด็กแรกเกดิ ถงึ ๖ ป ี - โครงการใหค้ วามรแู้ กห่ ญงิ ตง้ั ครรภ,์ - โครงการหนังสือเลม่ แรกในบ้านเดก็ เกดิ การดูแลบตุ ร (การอา่ นหนังสือให้ ใหม่ (มอบหนงั สือให้กับเด็กแรกเกิด) ลกู ฟังต้ังแต่อยใู่ นครรภ,์ ผลดีของ - โครงการตรวจสุขภาพและตรวจ การอ่านหนังสอื กับเด็ก) พัฒนาการเดก็ (ติดตามเย่ยี มบ้าน, - โครงการสง่ เสริมพฒั นาการและ หมนุ เวียนหนงั สือสำหรับเดก็ ) การเรียนรูใ้ นเด็กแรกเกดิ - ๖ ขวบ - โครงการจดั กจิ กรรมส่งเสรมิ ความฉลาด (กจิ กรรมเล่านทิ านอ่านหนังสือ, ทางอารมณ์ (เล่านิทานอา่ นหนังสอื , การ ครอบครวั นกั อ่าน) เลือกหนังสือให้กบั เด็ก) - โครงการคลนิ กิ โรงเรยี นพอ่ แม่ (ให้ - โครงการพัฒนาความร้แู ละทกั ษะการเลีย้ ง ความรู้พอ่ แมเ่ รอ่ื งการเลือกซือ้ ดแู กพ่ ่อแมผ่ ปู้ กครองหรอื ผู้ดแู ลเดก็ (การ หนงั สือและการใช้หนังสอื กบั ลกู ) เลา่ นิทาน, หนงั สือทำมือ, การเลย้ี งลูกดว้ ย หนงั สอื ) กลุ่มเด็กโตอายุ ๖ ปี กลุม่ ผ้ใู หญอ่ ายุตัง้ แต่ ๒๕ ปขี ้นึ ไป ถึงอายุต่ำกวา่ ๒๕ ปี - โครงการกจิ กรรมสร้างเสรมิ สุขภาพจติ - โครงการสง่ เสริมการอ่านให้ (กจิ กรรมอา่ นเพอื่ บำบัดความซมึ เศร้า, เยาวชนห่างไกลยาเสพตดิ อ่านส่งเสรมิ สุขภาพจิต) - โครงการอบรมผนู้ ำนกั เรยี น - โครงการอา่ นขา้ งเตียง (อา่ นหนงั สือให้ - โครงการโรงรียนส่งเสริมสุขภาพ ผปู้ ว่ ยตดิ เตยี งในชมุ ชน ในโรงพยาบาล, ผสู้ งู (คา่ ยเยาวชนรักการอ่าน, ทักษะ อายุ ฯลฯ) ชีวตกิ ารรู้จักเลือก-การสร้าง - โครงการส่งเสริมถา่ ยทอดภมู ิปัญญา ภูมคิ ุ้มกัน, ป้องกันพฤติกรรมเส่ยี ง ทตำ้อบงถล่ิน, บ(สันบืทคึกน้เรภอ่ื มูงเิปลัญ่าปญราะสจหู่ำนทงั้อสงือถปนิ่ ร) ะจ2ำ03 เหล้า-บุหร-ี่ การพนนั ฯลฯ) aw07.indd 203 3/9/17 10:03:09 PM

ตวั อยา่ งการดำเนินงานโครงการส่งเสรมิ การอา่ น จากกองทุนหลกั ประกนั สขุ ภาพในระดบั ทอ้ งถ่ินหรือพ้ืนท ่ี ๑. จดั ทำโครงการเพอ่ื ขออนมุ ตั จิ ากคณะกรรมการกองทนุ ฯ ๒. ประสานภาคเี ครอื ขา่ ยในทกุ ชมุ ชน ไดแ้ ก่ ผปู้ กครองเดก็ ผนู้ ำชมุ ชน สมาชิก อบต. อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ศูนย์พัฒนา เดก็ เลก็ องคก์ ารบรหิ ารสว่ นตำบล และครอู นบุ าล ครปู ระถมฯ-มธั ยม, ผบู้ รหิ าร ทกุ โรงเรยี นในเขตรบั ผดิ ชอบ ร่วมปรึกษาหารือ วางแผน และวางแนวทางใน การดำเนินงานรว่ มกนั ๓. จดั ซือ้ หนงั สือนิทานภาพสำหรบั เด็กปฐมวัย ๔. ประชมุ เชงิ ปฏบิ ตั กิ ารเพอื่ เพมิ่ องคค์ วามรแู้ กภ่ าคเี ครอื ขา่ ย ผปู้ กครอง เด็กทุกคน และหญงิ ต้งั ครรภ์ ในประเด็น “ความสำคญั ของเดก็ ปฐมวยั ” การ พัฒนาเด็กวัยเรยี นด้วยการอา่ น ๕. จัดทำห้องสมุดฉบับกระเป๋าสำหรับภาคีเครือข่าย เพ่ือนำหนังสือสู่ กลุ่มเปา้ หมาย ๖. จัดมมุ หนังสือนทิ านภาพสำหรับเดก็ ใน รพ.สต. ศูนย์พัฒนาเดก็ เล็ก ในชน้ั อนบุ าล, ทกุ ช้นั เรยี นเพอื่ แลกเปลี่ยนและหมนุ เวียนหนงั สอื ๗. ตดิ ตามและถอดบทเรยี นจากการทำงานรว่ มกนั กบั ภาคเี ครอื ขา่ ย ๘. สรุปบทเรียนและสะท้อนผลการดำเนินงานแก่ผู้มีส่วนเก่ียวข้องทั้ง ในระดับหม่บู า้ นและตำบล 222 | เกบ็ เบยี้ ใตถ้ นุ รา้ น aw07.indd 204 3/9/17 10:03:09 PM

บทส่งทา้ ย ท้ายที่สุด “การเก็บเบ้ีย ใต้ถุนร้าน” ของปฏิบัติการทั้งห้า แนวทางคร้ังนี้ แม้ไม่ใช่ทั้งหมด ของการดำเนินงานด้านหนังสือ และการอ่านท่ีครบถ้วน เพราะ เช่ือว่ายังมีผู้ที่ทุ่มเทเพื่องานน้ีอีก มากมายท่ัวทุกหัวระแหง อย่างไรก็ตามหวังว่าในจุดเล็กๆ ที่ได้พยายามถ่ายทอด ครั้งน้ีจะเอ้ือให้เห็นกระบวนงานและความเชื่อมโยงของปฏิบัติการทั้งห้า ที่ทุกฝ่าย กำลงั ช่วยกันรว่ มต่อเติมงานทีละจดุ ทีละจดุ จากจุดเลก็ ๆ เปน็ ภาพใหญ่ และนา่ จะพอเป็นแรงบันดาลใจและเป็น “แนว” เพื่อการต่อยอดขยายจากงานภาค กิจกรรมสู่งานภาคบริหารและนโยบายรวมทั้งงานส่วนอื่นๆ ท่ีไม่ได้ปรากฏในที่น้ี เช่น กระบวนทำงานเพ่ือส่ือสารสาธารณะที่กระตุ้นการอ่านให้เป็นวัฒนธรรมและ การลดมายาคตดิ า้ นหนังสือและการอ่านในกลมุ่ คนตา่ งๆ เปน็ ตน้ ท่ามกลางกระแสของสื่อใหม่แห่งยุคสมัยท่ีบางคร้ังดูเหมือนจะมีพลังดึงดูด ให้ผู้คนเพล่ียงพล้ำ หลงลืมเสน่ห์แห่งอักษรในรูปเล่มของหนังสือไปบ้าง แต่อีก ฟากหน่ึงก็เห็นได้ว่า การดำเนินงานด้านหนังสือและการอ่านหลากรูปแบบก็ถูก ลำเลยี งเข้าหาผู้คนอย่างเขม้ ข้นเช่นกนั 205 aw07.indd 205 3/9/17 10:03:10 PM

ขอขอบคณุ ต้นทนุ ขอ้ มลู คุณกฤตภาส เชื้อมั่ง อาสาสมัครฝ่ายกิจกรรมกลุ่ม We are Happy. “สร้างสรรค์เพื่อการ พฒั นา” คุณกัลยา จันทร์บาล อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) หมู่ ๒ ตำบลดอนแก้ว อำเภอแมร่ มิ จังหวดั เชียงใหม่ คุณกิตติพงษ์ ภาษี สถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนาเด็กและเยาวชน ตำบลเอราวัณ อำเภอ เอราวณั จังหวัดเลย ครูขนิษฐา ทิพย์มงคล หัวหน้างานห้องสมุดโรงเรียนโพธินิมิตวิทยาคม อำเภอปากเกร็ด จงั หวัดนนทบรุ ี คุณครรชิต จักรสาร นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล สรา้ งม่งิ อำเภอเลงิ นกทา จงั หวดั ยโสธร ครจู ันทร์เพญ็ สนิ สอน ศูนยพ์ ัฒนาเด็กเลก็ พระคณุ อำเภอเมอื ง จังหวดั สรุ ินทร์ นายชาตรี เสงี่ยมวงศ์ ผู้อำนวยการสถาบันการศึกษานอกโรงเรียนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จงั หวดั อบุ ราชธานี คุณซาฮาวียะห์ เจ๊ะเละ สมาคมเด็กและเยาวชนเพ่ือสันติภาพชายแดนใต้ (กลุ่มลูกเหรียง) ตำบลสะเอง อำเภอเมือง จังหวดั ยะลา ครูฐานิต สุขสนาน ครูบรรณารักษ์ประจำห้องสมุดโรงเรียนนวมินทราชินูทิศ สตรีวิทยาพุทธ มณฑล รางวัลครูส่งเสริมการอ่านยอดเย่ียมระดับประเทศ ปี ๒๕๕๕ โครงการ 12th Nanmeebooks Reading Club aw07.indd 206 3/9/17 10:03:10 PM

คุณณวพลภ์ บุญอาษา ศูนย์พัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ครอบครัว ตำบลเหล่าใหญ่ อำเภอ กุฉนิ ารายณ์ จงั หวดั กาฬสนิ ธุ์ รศ.ถิรนันท์ อนวัชศิริวงศ์ โครงการวิจัยปฏิบัติการเชิงสร้างสรรค์ (Creative Action Research) เรื่องการสร้างเสริมนักสื่อสารรักการอ่านเพื่อขับเคลื่อนยุทธศาสตร์รณรงค์ สร้าง “พฤติกรรมการอ่าน(ปสอ) กลุ่มหนุ่มสาวสื่อสันติภาพ ภาควิชาวาทวิทยาและ ส่อื สารการแสดง คณะนเิ ทศศาสตร์ จุฬาลงกรณม์ หาวทิ ยาลัย คุณธนิชา ธนะสาร ผใู้ หญบ่ า้ นหมู่ ๑๐ บ้านพระเจา้ นั่งโกน๋ และประธานกลมุ่ เพียงพอดี ตำบล ดอนแก้ว อำเภอแมร่ มิ จงั หวัดเชียงใหม่ รศ.พญ.นิชรา เรืองดารกานนท์ หัวหน้าหน่วยพัฒนาการเด็ก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตรโ์ รงพยาบาลรามาธิบดี กรงุ เทพมหานคร คุณบุญยัง วังเปรม นายกองค์การบริหารส่วนตำบลหนองขาม อำเภอหนองหญ้าไซ จังหวัด สพุ รรณบุร ี คุณปยิ วรรณ เปง็ มล กลุ่มเพยี งพอดี ตำบลดอนแก้ว อำเภอแมร่ ิม จงั หวดั เชยี งใหม่ คุณปุณยนุช กรมขุนทด เจ้าหน้าที่ศูนย์เรียนรู้เพ่ือครอบครัวเข้มแข็ง อำเภอแจ้ห่ม จังหวัด ลำปาง aw07.indd 207 3/9/17 10:03:12 PM

คุณฝ้าล่ีห๊ะ ผดุงชาติ ประธาน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ชุมชนบาง กล้วยนอก หมู่ 3 ตำบลนาคา อำเภอสขุ สำราญ จงั หวัดระนอง คุณพนมวรรณ คาดพันโน นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ กลุ่มงานควบคุมโรคติดต่อ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยโสธร คุณพรวลัย ดำรงทรัพย์วณิช ผู้จัดการและนักจิตวิทยา ศูนย์การเรียนพรวลัย พัฒนาเด็กที่มี ความต้องการพเิ ศษ จงั หวดั ลำปาง ครูเพียงใจ พุฒแก้ว ครูผู้ดูแลเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านระวิ องค์การบริหารส่วนตำบล บางพระเหนือ อำเภอละอุ่น จังหวดั ระนอง คณุ ยงยศ โคตรภูธร ผู้จดั การภาคสนาม สถาบันไพด้ี จงั หวดั ปทมุ ธานี คุณวรรณกนก เปาะอิแตดาโอะ นายกสมาคมเด็กและเยาวชนเพื่อสันติภาพชายแดนใต ้ (กลุม่ ลูกเหรยี ง) ตำบลสะเอง อำเภอเมอื ง จังหวัดยะลา ครูสมบรู ณ์ ผดุงลอ้ ม ครูชำนาญการพเิ ศษ โรงเรียนวดั ยอดพระพิมล จังหวดั นนทบรุ ี คณุ สพุ จน์ องคว์ รรณดี กลมุ่ ระบดั ใบ จังหวดั ระนอง คณุ สุมาลี ผิวพิมพ์ดี รกั ษาการปลดั องคก์ ารบริหารส่วน ตำบลหนองขาม อำเภอหนองหญ้าไซ จังหวดั สพุ รรณบุรี คุณสุรารักษ์ ใจวุฒิ หวั หน้าโครงการ อา่ นยกกำลังสุข : สร้างเสรมิ วฒั นธรรมการอ่านในกลุ่ม ชาติพันธุ์ มูลนิธิส่ือชาวบ้าน (มะขามป้อม) ศูนย์เชียงดาว อำเภอ เชียงดาว จังหวัด เชยี งใหม่ คุณอรทยั ครงั้ พบิ ูล ประธานกลมุ่ สอื่ ใสวัยทีน จังหวัดอบุ ลราชธาน ี aw07.indd 208 3/9/17 10:03:12 PM

ครูออมสิน พงษ์เกษตรก์ รรม์ ไดร้ ับรางวัลผ้รู บั ผดิ ชอบโครงการดีเด่น กจิ กรรมสง่ เสริมการอา่ น วรรณกรรมเยาวชนแว่นแก้ว จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ณ ศาลาดุสิดาลัย และได้รับโล่ประกาศเกียรติคุณบุคคลดีเด่นในวิชาชีพ โรงเรียนลาซาล โชติรวีนครสวรรค์ ตำบลปากนำ้ โพ อำเภอเมือง จังหวดั นครสวรรค์ คณุ อไุ ร โสรเนตร โครงการอ่านยกกำลงั สขุ สนกุ ท่สี ุรินทร์ สถาบันครอบครวั เข้มแข็ง จงั หวดั สรุ นิ ทร์ ขอ้ มูลเอกสาร/อา้ งองิ http://fileserver.booktrust.org.uk/usr/resources/76/booktrust-developing-a-reading- strategy-1-.pdf ศรเี รอื นแกว้ กงั วาน. (๒๕๓๙). ทฤษฎจี ติ วทิ ยาบคุ ลกิ ภาพ รเู้ ขารเู้ รา พิมพค์ รัง้ ที่ ๔ กรงุ เทพฯ หมอชาวบ้าน, ๒๕๓๙ aw07.indd 209 3/9/17 10:03:13 PM

แผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน ดำเนินงานโดย มูลนิธิสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มีบทบาทหน้าท่ีในการประสานกลไก นโยบาย และปัจจัย ขยายผลจากท้ังภาครัฐ ภาคประชาสังคม และภาคเอกชน ให้เอ้ือต่อการ ขับเคลื่อนการสร้างเสริมพฤติกรรมและวัฒนธรรมการอ่านให้เข้าถึงเด็ก เยาวชน และครอบครัว โดยเฉพาะกลุ่มท่ีขาดโอกาสในการเข้าถึงหนังสือและกลุ่มที่มีความ ตอ้ งกา รพิเศษ รว่ มสนับสนนุ การขบั เคลือ่ นนโยบาย โครงการ และกิจกรรม เพือ่ สรา้ งเสรมิ ใหเ้ กดิ พฤติกรรมและวัฒนธรรมการอ่านเพื่อสงั คม สขุ ภาวะกบั เราไดท้ ี่ แผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน ดำเนินงานโดย มูลนิธิสร้าง เสรมิ วัฒนธรรมการอา่ น ๔๒๔ หม่บู า้ นเงาไม้ ซอยจรัญสนทิ วงศ์ ๖๗ แยก ๓ ถนนจรญั สนทิ วงศ์ แขวงบางพลดั เขตบางพลัด กรุงเทพฯ ๑๐๗๐๐ โทรศพั ท์ : ๐-๒๔๒๔-๔๖๑๖-๗ โทรสาร : ๐-๒๘๘๑-๑๘๗๗ E-mail : [email protected] Website : www.happyreading.in.th Facebook : http://facebook.com/Happyreading aw07.indd 210 3/9/17 10:03:14 PM

ร่วมคิด ร่วมเรยี นรู้ รว่ มสร้างวฒั นธรรมการอ่าน สามารถอา่ นและดาวน์โหลด อา่ นสร้างสุข ทุกเลม่ ไดท้ ี่ www.happyreading.in.th aw07.indd 211 3/9/17 10:03:19 PM

ร่วมคิด ร่วมเรยี นรู้ รว่ มสร้างวฒั นธรรมการอ่าน สามารถอา่ นและดาวน์โหลด อา่ นสร้างสุข ทุกเลม่ ไดท้ ี่ www.happyreading.in.th aw07.indd 212 3/9/17 10:03:25 PM