หนังสือหายาก

234 และรายละเอียดในดานตางๆ อาทิ ประวัติความเปนมา คติความเชื่อ ทํานองเพลง ซ่ึงคงความเปน เอกลักษณและยังขาดการรวบรวมความรูเร่ืองประวัติศาสตรและวัฒนธรรมท่ีมีความเก่ียวของกับ กลองปูจา ประกอบกับการเปนวัฒนธรรมที่มีความเกี่ยวของกับวิถีชีวิตของผูคนในชุมชนลานนา ดงั น้นั ในแตล ะชมุ ชนจึงมี ผูรู ปราชญช าวบานและแหลงความรูท่ีเออ้ื ตอกระบวนการจดั การเรียนรู สําหรับนักเรียนได ดังนั้นโรงเรียนจึงมีความจําเปนท่ีจะตองคนหาบุคลากรและแหลงการเรียนรู เร่ืองวัฒนธรรมกลองปูจาในชุมชนและทําการประสานความรวมมือในการดําเนินการจัดการเรียน การสอนเรือ่ งวฒั นธรรมกลองปูจาใหก บั ผูเรียนตอ ไป กระบวนการถายทอดวัฒนธรรมเรื่องกลองปูจาจากการศึกษาคร้ังนี้พบวาขอกังวลใจ ประการหนึ่งของครูผูสอนนั้นคือ ความนาสนใจในเรื่องเน้ือหาเกี่ยวกับวัฒนธรรมกลองปูจา ครูผู สอนหลายทานมคี วามกังวลวาหากทาํ การสอนประวัตคิ วามเปน มาของกลองปจู าจะทาํ ใหผ เู รยี นไม สนใจที่จะทําการศึกษาและนําไปสูภาวะลมเหลวของหลักสูตร จากการศึกษาถึงองคความรูเรื่อง วัฒนธรรมกลองปูจาในคร้ังนี้พบวาวัฒนธรรมกลองปูจาเปนวัฒนธรรมที่มีความนาสนใจและ สามารถบูรณาการกับการเรียนการสอนไดในทุกสาระการเรียนรูเน่ืองมาจากเปนวัฒนธรรมที่มี ความเกี่ยวเนื่องกับพิธีกรรม ความเช่ือและบทบาทหนาที่ในชุมชน ดังน้ันครูผูสอนจึงมีความจํา เปนที่จะตองทําการศึกษาและเตรียมการศึกษาเนื้อหาของวัฒนธรรมกลองปูจาใหครบในทุกดาน และคนควาถึงเรื่องราวท่สี ามารถนาํ มาทําการสอนโดยการศกึ ษา คนควาขอมูลดานศิลปวฒั นธรรม พื้นบาน คนหาปจจัยสนับสนุนการจัดการศึกษา อาทิ แหลงการเรียนรู ปราชญชาวบาน หรือผู เช่ียวชาญในเร่ืองวัฒนธรรมกลองปูจาเพ่ือรวมในการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนและเตรียม การวางแผนการจัดการเรียนการสอนท่ีกระตุนใหผูเรียนสามารถสรางทัศนคติที่ดีตอเรื่องวัฒน ธรรมกลองปูจาและศิลปวัฒนธรรมพ้ืนบานอ่ืนๆและสรางทัศนคติในเชิงบวกเพื่อใหผูเรียนไดทํา การศึกษาคนควาดวยตนเองตออันจะนําไปสูการสรางองคความรู ความเขาใจและฝกฝนประสบ การณใ นการศกึ ษาคน ควาของผูเรยี นเองตอ ไป ขอเสนอแนะการวิจยั กระบวนการถายทอดวัฒนธรรมกลองปูจาเพื่อการดํารงอยูของวัฒนธรรมกลองปูจาใน จงั หวดั ลาํ ปาง จากการวจิ ัยครัง้ นม้ี ขี อ เสนอแนะดงั ตอ ไปน้ี ขอเสนอแนะสาํ หรบั โรงเรียน 1. วัฒนธรรมกลองปูจานั้นเปนวัฒนธรรมท่ีสําคัญและเปนเอกลักษณประจําทองถิ่น ดัง นั้นจึงมีความจําเปนที่จะตองมีการอนุรักษและฟนฟูวัฒนธรรมกลองปูจาใหดํารงอยูในสังคม สถาบันทางสังคมหนึ่งท่ีมีอิทธิพลตอความรู และทัศนคติในเรื่องราวของชุมชนไดเปนอยางดีและ

235 น้ันคือ สถาบันการศึกษา โรงเรียนควรที่จะตระหนักถึงความสําคัญของวัฒนธรรมชุมชนโดย เฉพาะวัฒนธรรมกลองปูจาและตระหนักถึงบทบาทหนาที่ดานหนึ่งของสถาบันการศึกษาที่ตอง ทํานุบํารุงศิลปวัฒนธรรม ดังนั้นโรงเรียนควรจะเปนองคกรหน่ึงที่กระตุนการอนุรักษและ พัฒนา วฒั นธรรมกลองปูจาในชุมชนรวมกับองคกรอื่นภายในชุมชน โดยใชแนวคิดในโรงเรียนเปนฐาน ในการรวมกันพัฒนาวัฒนธรรมชุมชนรวมกันโดยใชทรัพยากรท่ีมีในโรงเรียน อาทิ ครู นักเรียน กิจกรรมภายในโรงเรียน อาคารสถานท่ี ในการดําเนินการอนุรักษและฟนฟูวัฒนธรรมกลองปูจา เพือ่ ใหวัฒนธรรมกลองปจู าดาํ รงอยูไดใ นชุมชน 2. ผูบริหารโรงเรียนและครู ตองสรางความเขาใจถึงแกนแทของวัฒนธรรมกลองปูจาใน ชุมชน เพื่อเปนแนวทางในการจัดทําหลักสูตรทองถ่ินเร่ืองวัฒนธรรมกลองปูจา และดําเนินการจัด กิจกรรมใหมีความสอดคลองกับเน้ือหาและปรัชญาของหลักสูตรกลองปูจาและวัฒนธรรมกลอง ปูจาในชมุ ชนอยา งถกู ตอ งตอไป 3. ผูบริหารโรงเรียนตองตระหนักและใหความสําคัญในเรื่องหลักสูตรทองถิ่นหรือหลัก สูตรสถานศึกษาเร่ืองกลองปูจาอยางจริงจังเพ่ือสรางความเปนเอกลักษณทางวิชาการของโรงเรียน โดยผูบริหารตองสรางเช่ือมั่นใหกับครูผูสอนในโรงเรียนในการดําเนินการจัดทําหลักสูตรทองถ่ิน เรื่องกลองปูจาและบริหารจัดการหลักสูตรในดานงบประมาณและการดําเนินการอ่ืนๆท่ีเกี่ยวของ เพื่อใหหลักสูตรทองถิ่นของโรงเรียนน้ันสามารถนํามาใชในการเรียนการสอนภายในโรงเรียนตอ ไปได 4. โรงเรียนควรสนับสนุนใหผูบริหาร ครู และนักเรียนไดเขาไปมีสวนรวมกับชุมชนใน กิจกรรมท่ีมีความเกี่ยวของกับวัฒนธรรมกลองปูจาในชุมชนและนาํ ชุมชนเขามีสวนรวมในการจัด การศึกษาของโรงเรียน อาทิ การนํา ครูและเด็กทัศนศึกษาแหลงการเรียนรูเร่ืองวัฒนธรรมกลองปู จา อาทิ วัด หรือ สํานักครูกลอง เพื่อศึกษาเร่ืองราวของวฒั นธรรมกลองปูจาในชมุ ชนเพ่ือนาํ ความรู ท่ีไดมาปรับใชในการเรียนการสอนเรื่องวัฒนธรรมกลองปูจาหรือวัฒนธรรมทองถ่ินอื่นๆในโรง เรียน ซึง่ เปน วิธกี ารสรางความสัมพนั ธอ ันดีประการหนง่ึ ระหวา งโรงเรียนกบั ชมุ ชนตอ ไป 5. ในการจัดการเรียนการสอนวิชากลองปูจาในโรงเรียน ควรมีการดึงชุมชนเขามีสวน รวมในกระบวนการจัดการศกึ ษาเพื่อใหชุมชนไดตระหนึกถึงความสําคัญของวัฒนธรรมกลองปูจา ซ่ึงเปนวัฒนธรรมท่ีเปนเอกลักษณในชุมชนและจะเปนการปลูกฝงใหนักเรียนเกิดความผูกพันกับ ชมุ ชน อาทิ นําผูอ าวุโสในชุมชนเขามาเปนวิทยากรในการบรรยายเร่ืองกลองปูจาในโรงเรียน หรือ การใชว ดั เปนสถานทีใ่ นการศึกษาเรื่องวัฒนธรรมกลองปจู าเปน ตน

236 6. ในการจัดการเรียนการสอนรายวิชากลองปูจาน้ันครูผูสอนตองนําวิธีการสอนและ ส่ือการสอนท่ีหลายหลาย อาทิ วีดิทัศน หรือแหลงการเรียนรูชุมชนหรือการฝกปฎิบัติมาใชในการ เรียนการสอนเพ่ือกระตุนใหผูเรียนเกิดความสนใจท่ีจะศึกษา คนควาเรื่องราวของวัฒนธรรมกลอง ปจู าในชมุ ชนตอไป ขอเสนอแนะสําหรบั ชมุ ชน 1. ชาวบานควรมีสวนรวมในการจัดการศึกษาใหแกชุมชนในรูปแบบตางๆ อาทิ กิจ กรรมการเรียนการสอนในโรงเรียน กิจกรรมเสริมหลักสูตร หรือกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียน โดยการใหความรว มมือกับโรงเรียนในการจัดการเรียนการสอนและสนบั สนุนการสอน ผูปกครอง ควรใหความรูเรื่องวิถีชีวิตและวัฒนธรรมกลองปูจาในอดีตและปลูกฝงคุณธรรม จริยธรรมในการ ดํารงตนผานวัฒนธรรมกลองปูจาใหกับบุตรหลาน ชาวบานในชุมชนใหการสนับสนุนกิจกรรม ประเพณีที่เก่ียวของกับวัฒนธรรมกลองปูจาในโรงเรียนหรือในชุมชน กลุมผูที่มีความรูในเรื่อง วัฒนธรรมกลองปูจาควรใหควรชวยเหลือในการถายทอดองคความรูเร่ืองวัฒนธรรมกลองปูจาใน ดานตางๆใหกบั ผทู มี่ คี วามสนใจในชุมชนเพือ่ เปนการดาํ รงวัฒนธรรมกลองปจู าของชุมชนไว 2. ผูนําชุมชนและองคกรในการบริหารจดั การชุมชน ควรใหค วามสาํ คัญกับเรื่องศลิ ปวฒั น ธรรม โดยเฉพาะวัฒนธรรมกลองปูจาซ่ึงเปนเอกลักษณทางวัฒนธรรมประจําทองถ่ิน โดยกําหนด ใหม แี ผนการดําเนินงานดานวฒั นธรรมภายในชมุ ชนอยา งชดั เจน และกาํ หนดใหมีการนํากลองปูจา มาใชในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนาในชุมชนและจัดใหมีการแสดงกลองปูจาในคราที่มีงาน รื่นเริงประจําชุมชน และจัดใหมีการแขงขันการประชันกลองปูจาข้ึนภายในชุมชนในเทศกาลตางๆ อาทิ งานวันสงกรานต งานทอดกฐินเพ่ือใหชาวบานคุนเคยและรูสึกวาวัฒนธรรมกลองปูจาเปน วัฒนธรรมหนึ่งในวิถชี วี ิตปจ จุบัน ขอ เสนอแนะสําหรับการวจิ ัย 1. ควรมีการศึกษาและวิเคราะหคุณคา องคความรแู ละภูมปิ ญญาของวัฒนธรรมกลองปูจา ในเชงิ ลกึ ในแตล ะดานเพ่ือสรา งองคค วามรดู า นวัฒนธรรมกลองปจู าใหด ียงิ่ ขึ้น 2. ควรมีการศึกษาและพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาในการนําวัฒนธรรมกลองปูจามาถาย ทอดทั้งในระบบโรงเรยี นและนอกระบบโรงเรียน

237 3. ควรมีการศึกษาถึงคุณคาวัฒนธรรมและกระบวนการถายทอดศิลปวัฒนธรรมพื้นบาน ในแขนงตางๆ เพื่อสรางองคความรูดานศิลปวัฒนธรรมพ้ืนบานเพ่ือเปนประโยชนในการศึกษาตอ ไป

รายการอางอิง กนกวรรณ รกุ ชาต.ิ แนวโนม การพฒั นาหลักสตู รทองถน่ิ การศกึ ษานอกโรงเรยี นสายอาชีพจากภูมิ ปญ ญชาวบา น ในศตวรรษท่ี 21. วิทยานพิ นธปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑติ สาขา วิชาการศึกษานอกระบบโรงเรยี น คณะครุศาสตร จฬุ าลงกรณม หาวิทยาลยั , 2541. กรรณิการ สัจกลุ . เอกสารคาํ สอนวิชา 411178 วฒั นธรรมไทย. คณะครุศาสตร จฬุ าลงกรณ มหาวิทยาลยั , 2541. กรี ติ บญุ เจือ. ปรัชญาสาํ หรับผูเริ่มเรยี น. กรงุ เทพมหานคร: ไทยวฒั นาพานชิ , 2538. คณะกรรมการการศกึ ษาแหงชาต,ิ สาํ นักงาน. แนวทางสง เสรมิ ภมู ิปญญาไทยในการจดั การศึกษา. กรุงเทพมหานคร: บรษิ ัท พิมพด ี จํากดั , 2541. คณะกรรมการวฒั นธรรมแหง ชาต,ิ สํานกั งาน. ความหมาย และขอบขา ยของงานวัฒนธรรม. กรงุ เทพมหานคร: โรงพิมพค รุ ุสภา, 2535. คณะกรรมการวัฒนธรรมแหงชาติ,สํานักงาน. ความหมายและขอบขายงานวฒั นธรรมพน้ื บา น. กรงุ เทพมหานคร: โรงพิมพค ุรุสภา,2535. คณะกรรมการวฒั นธรรมแหง ชาติ,สํานกั งาน. แผนวฒั นธรรมแหงชาติในชวงแผนพฒั นาเศรษฐกิจ และสงั คมแหงชาติ ฉบบั ที่ 9 (พ.ศ.2545-2549). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ คุรสุ ภา, 2544. คกึ ฤทธ์ิ ปราโมช,ม.ร.ว.. การศกึ ษากับการสืบทอดและเสรมิ สรางวฒั นธรรม. ใน การศกึ ษากับการ ถา ยทอดวฒั นธรรม:กรณศี กึ ษาหนงั ใหญวัดขนอน, หนา 12-20. กรงุ เทพมหานคร: ศูนยว ัฒนธรรมศกึ ษา คณะครศุ าสตร จุฬาลงกรณมหาวทิ ยาลยั , 2537. จําลอง คําบุญช.ู สมั ภาษณ, 21 พฤษภาคม 2546. ชนิตา รักษพ ลเมือง. แนวโนมการศึกษาในระบบโรงเรียนในชว งแผนพัฒนาการศกึ ษาแหงชาติ ฉบบั ที่ 6 และ 7. กรุงเทพมหานคร: จฬุ าลงกรณมหาวิทยาลัย, 2527. ชลทศิ มณเี ลิศ. สมั ภาษณ, 16 กนั ยายน 2546. ชาลี ถาวรานุรกั ษ. สทู ิศทางการบรหิ ารงานวัฒนธรรม:ปจจุบันและอนาคต. กรงุ เทพมหานคร: โรงพิมพครุ สุ ภา, 2534. ชา งทาํ กลอง 1. สัมภาษณ, 24 มถิ ุนายน 2546. ชางทาํ กลอง 2. สัมภาษณ, 24 มถิ ุนายน 2546. ณฐั ชัย เช้อื เมืองพาน. สัมภาษณ, 18 กนั ยายน 2546.

239 ทวิ าลักษณ กาญจนมยูร. กลองบชู า: วิถีชีวติ ประเพณี พธิ ีกรรมแหงหมบู า นลา นนา. ลาํ ปาง, (ม.ป.ป.). เทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกมุ าร,ี สมเดจ็ พระ. ประมวลพระราชดาํ รัสและพระบรมราโชวาท เลม 3 ปพทุ ธศักราช 2528-2530. กรงุ เทพมหานคร: อมรนิ ทรพ ร้นิ ติ้งแอนดพ ับลิช ชง่ิ , 2538. ธนู บญุ ยรตั พันธ.ุ ความรูเ บ้อื งตน เกีย่ วกับวฒั นธรรมพื้นบาน. ใน ครุ ุปริทัศน 13(พฤศจกิ ายน 2531) : 31. ธรี ยุทธ ยวงศร.ี ประวตั ศิ าสตรลา นนาเกย่ี วกบั ดนตรี. กรงุ เทพมหานคร: บริษทั รักษส ปิ ป จํากดั , 2530. นภดล ศรีทอง. การศึกษาเฉพาะเรอ่ื ง กลองปูจาในเขตอาํ เภอแมท ะ จังหวดั ลําปาง. เชียงใหม: มหาวทิ ยาลัยเชียงใหม, 2537. นเรศ คาํ เจรญิ . ประวตั ิศาสตร ลานนา ประวตั บิ า นเมือง โบราณสถาน บคุ คลสาํ คญั . กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ เจรญิ ผล, 2528. นอ ย พงษสนิท. จรยิ ศาสตร. กรงุ เทพมหานคร:มิตรนราการพิมพ, 2537. บรรชร กลา หาญ. การเปลี่ยนแปลงกระบวนการถา ยทอดความรดู านการผลติ หตั ถกรรมพน้ื บา น. วทิ ยานิพนธ ศึกษาศาสตรม หาบณั ฑติ สาขาวิชาการศกึ ษานอกระบบ บณั ฑติ วทิ ยาลัย มหาวทิ ยาลัยเชยี งใหม, 2538. บุญปน อินตะ เสน. สมั ภาษณ, 2 กรกฎาคม 2546. บุญสง ศิริฤทธจิ นั ทร. มหศั จรรย กองปจู า ลา นนาไทย. ลาํ ปาง (ม.ป.ท.), 2545. บุญสง ศริ ิฤทธิจนั ทร. สมั ภาษณ, 22 เมษายน 2546. บญุ ศรี ไชยมงคล. สมั ภาษณ, 23 มิถนุ ายน 2546. ประชมุ บญุ นอม และคณะ. โครงการวิจยั เรอื่ งการศกึ ษากบั ความเขมแขง็ ของชมุ ชน:กรณีศึกษา การสืบทอดภูมิปญญาชาวบานวงปพ าทยพ้ืนเมือง ตําบลชมพู อําเภอเมือง จังหวดั ลาํ ปาง. กรุงเทพมหานคร: สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวจิ ยั , 2543. ประเทอื ง คลายสบุ รรณ. วฒั นธรรมพื้นบาน. กรุงเทพมหานคร: สุทธสิ ารการพมิ พ, 2531. ประเวศ วะส.ี ยุทธศาสตรท างปญ ญาแหงชาติ ยทุ ธศาสตรท่ีสาํ คญั ที่สุดของสังคมทงั้ หมดรวม กัน.(ม.ป.ท.), 2537. ประเวศ วะส.ี วัฒนธรรมกับการพฒั นา. กรงุ เทพมหานคร: ครุ สุ ภา, 2537. ปราการ ใจด.ี สัมภาษณ, 30 มิถุนายน 2546.

240 พยุงพร ไตรรัตนสงิ หกลุ . ภูมิปญ ญาทอ งถิ่นในการถายทอดหตั ถกรรมพืน้ บาน เครอื่ งจกั สาน บาน หนองปาตอง อําเภอพนมสารคาม จงั หวัดฉะเชิงเทรา:การวิเคราะหเชงิ ประวตั ิ ศาสตร. วทิ ยานพิ นธปริญญาครุศาสตรมหาบณั ฑิต สาขาวิชาพื้นฐานการศึกษา คณะครุศาสตร จฬุ าลงกรณม หาวทิ ยาลยั , 2537. พรทพิ ย อันทิวโรทัย. การวิเคราะหรูปแบบความเปน ครูและกระบวนการถา ยทอดความรขู องครู มนตรี ตราโมท ในกลุมผูสืบทอดที่ตางกัน. วิทยานพิ นธ ปริญญาครุศาสตร มหาบัณฑิต สาขาวชิ าพ้นื ฐานการศกึ ษา คณะครุศาสตร จฬุ าลงกรณม หาวทิ ยาลัย, 2539 พระครวู ิจติ รภทั รการ. เจา อาวาสวดั นาแขม. สัมภาษณ, 23 มิถนุ ายน 2546. พระเทพเวท(ี ป.อ.ปยตุ โต). วฒั นธรรมกับการพัฒนา. ใน บทบาทของภาคเอกชน: ธนาคารพาณิชย ในการบริหารงานวัฒนธรรม. กรงุ เทพมหานคร: อมรินทรพรนิ้ ตงิ้ แอนดพับลชิ ช่งิ , 2536. พระธรรมปฎ ก(ป.อ.ปยตุ โต). จติ วทิ ยาเพอื่ การพัฒนาคนตามแนวธรรมชาติ. กรงุ เทพมหานคร: สหธรรมมกิ , 2539. พระเมธีธรรมาภรณ( ประยูร ธมมจติ โต). พระพทุ ธศาสนาในยคุ โลกาภวิ ฒั น. กรงุ เทพมหานคร: สหธรรมมกิ , 2539. พระราชคุณาภรณ. เจาคณะจงั หวัดลําปาง. สมั ภาษณ, 4 กรกฎาคม 2546. พทั ยา สายหู. แนวทางการสง เสรมิ และเผยแพรวัฒนธรรมพื้นบา น. ใน แนวทางการสง เสรมิ และ เผยแพรว ัฒนธรรมพน้ื บาน. กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พครุ สุ ภา, 2531. พพิ ฒั น เสียงชารี. สัมภาษณ, 16 กนั ยายน 2546. มณี พยอมยงค. วฒั นธรรมลานนาไทย. กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พไทยวัฒนาพานชิ จาํ กัด, 2529. มัณฑนา ทว มย้ิม. การศึกษาการเสริมสรา งความเขม แขง็ ของชุมชนเพอื่ พัฒนาระบบประชาธปิ ไตย : การศกึ ษารายการโทรทศั น “รอบภมู ิภาค” ของสถานีวทิ ยโุ ทรทัศนแหงประเทศ ไทย ชอ ง 11 กรมประชาสัมพันธ. เอกสารทางวชิ าการหลกั สตู รผูบริหารระดับสูง รุนท่ี 4 สถาบนั พระปกเกลา, 2543. มาณติ ศขุ จรัส. สมั ภาษณ, 19 กันยายน 2546. มาณพ ยาระณะ. สมั ภาษณ, 3 กรกฎาคม 2546. มาณพ ยาระณะ. สมั ภาษณ, 19 กรกฏาคม 2546. มงคล เสยี งชารี. สมั ภาษณ, 26 พฤศจิกายน 2545. มงคล เสยี งชาร.ี สมั ภาษณ, 20 มิถุนายน 2546.

241 รณชิต แมน มาลัย. กลองหลวงลานนา ความสัมพันธร ะหวางวถิ ชี ีวติ และชาติพันธ. วิทยานิพนธ ปรญิ ญาศลิ ปศาสตรม หาบัณฑติ สาขาวชิ าวฒั นธรรมศกึ ษา มหาวิทยาลัยมหดิ ล, 2536. รชั พล ปจ พิบูลย. กระบวนการถา ยทอดวฒั นธรรมการทอผาของชาวไทยทรงดาํ . วทิ ยานพิ นธ ปริญญาศกึ ษาศาสตรมหาบัณฑติ สาขาวชิ าการศกึ ษานอกระบบ บัณฑติ วิทยาลยั มหาวทิ ยาลยั เชียงใหม, 2537. รัตนะ บวั สนธ. การพัฒนาหลกั สตู รและการเรียนการสอนเพอื่ ถายทอดภมู ปิ ญ ญาทองถิ่น กรณี ศึกษาชุมชนแหงหนึ่งในเขตภาคกลางตอนลา ง. ปรญิ ญานิพนธศึกษาศาสตรดุษฎี บณั ฑิต บัณฑติ วิทยาลยั มหาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวิโรฒ วทิ ยาเขตประสานมติ ร, 2535. ราชบณั ฑติ ยสถาน. พจนานกุ รมฉบบั ราชบัณฑติ ยสถาน พ.ศ. 2525. พมิ พคร้งั ที่4. กรงุ เทพมหานคร: สํานักพิมพ อักษณเจริญทัศน จาํ กัด, 2531. เรือง เจริญชยั . มติ ิทางวัฒนธรรมในการพฒั นาหรือปจ จยั ดานวัฒนธรรมในการพฒั นา. ใน สโู ฉม หนาใหมข องวฒั นธรรมกบั การพัฒนา. หนา 37-39. กรุงเทพมหานคร: อมรินทร พร้นิ ต้ิง กรุป, 2532. วรวทิ ย องคครุฑรกั ษา. กระบวนการถา ยทอดศลิ ปะการปกผาของชาวเขาเผา บานหวยแมซา ย จังหวดั เชียงราย. วทิ ยานพิ นธป ริญญษครศุ าสตรมหาบัณฑิต สาขาวชิ าศิลปศกึ ษา คณะครุศาสตร จุฬาลงกรณม หาวิทยาลัย, 2536. วรษติ จันทรศิริ. สัมภาษณ, 16 กนั ยายน 2546. วรวฒุ ิ พทุ ธวงศ. สัมภาษณ, 22 มนี าคม 2546. วลั ลภ มณีเชษฐา. กระบวนการถา ยทอดวัฒนธรรมเรือ่ งอกั ษรธรรมลา นนา. วิทยานิพนธป รญิ ญา ศึกษาศาสตรมหาบณั ฑติ สาขาวชิ าการศึกษานอกระบบ บัณฑติ วทิ ยาลยั มหาวทิ ยาลยั เชยี งใหม, 2537. วิเชียร รกั การ. วัฒนธรรมและพฤติกรรมไทย. กรงุ เทพมหานคร: โอเดยี นสโตร, 2529. วทิ ยา บุตรคํา. สมั ภาษณ, 24 มถิ ุนายน 2546. วีระ บาํ รุงรกั ษ. นานาทัศนะกบั วฒั นธรรม. ใน ระบบการบรหิ าร การจัดการวัฒนธรรม. หนา 12- 15. กรงุ เทพมหานคร: บริษทั ประชาคม จาํ กดั , 2543. ศักด์ิ รัตนชยั . ผูอํานวยการสถาบันศลิ ปวัฒนธรรมโยนก. สัมภาษณ, 4 กรกฏาคม 2546. ศักด์ิ รตั นชัย. กลองปจู า สบดั ไชย. ในรายงานประกอบโครงการภมู ิปญญาพนื้ บา นสืบสานพฒั นา ไทย, หนา 76-79 วนั ที่ 24-26 มกราคม 2546 ณ มหาวิทยาลัยวลยั ลักษณ.

242 ศักดิ์ชัย เกียรตนิ าคนิ ทร. ความสัมพันธระหวางคุณคา ศลิ ปกรรมกบั การสรา งทัศนคติตอตนเองและ ความผูกพันกบั ชมุ ชน. วิทยานพิ นธป ริญญา ครศุ าสตรดุษฎีบณั ฑติ สาขาวิชา พัฒนศึกษา คณะครุ ศาสตร จุฬาลงกรณม หาวทิ ยาลัย, 2542. ศลิ ปากร,กรม. ระบบการบริหาร การจดั การวัฒนธรรม.พิมพครั้งที่ 2. กรงุ เทพมหานคร: บริษัท ประชาชน จาํ กดั , 2543. ศกึ ษาธิการ,กระทรวง. การวัฒนธรรมศึกษา:กระบวนการบรหิ ารและจดั การวัฒนธรรม. ใน เอกสาร ประกอบการสมั มนาเพื่อจัดทาํ แผนการศาสนาและการวัฒนธรรม ฉบบั ท่ี 1. หนา 38-39. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ประชาชน จํากัด, 2538. ศูนยส ังคมพัฒนาเชียงใหม. กลองบชู า(กองปูจา กลองสะบดั ชัย). วารสารสังคมพฒั นา 4 (2533): หนา 84-91. ส. พรายนอ ย. เกรด็ ยอ ยรอ ยเรื่อง. พิมพครั้งที่ 2. กรงุ เทพมหานคร: สํานักพมิ พดอกหญา, 2543. สม วชิ ัยมูล. สัมภาษณ, 2 กรกฎาคม 2546. สรสั วดี ออ งสกลุ . ประวตั ิศาสตรล านนา. พมิ พค ร้ังที่ 2. กรงุ เทพมหานคร: อมรนิ ทรบคุ เซน็ เตอร, 2539. สัมฤทธ์ิ ทองเถ่ือน. การศึกษาเชงิ ประวตั ิศาสตรของการถา ยทอดงานปนู ปน โดยใชภ มู ิปญญาทอ ง ถ่ิน จังหวดั เพชรบรุ .ี วทิ ยานพิ นธปรญิ ญาครุศาสตรมหาบณั ฑิต สาขาวชิ าพนื้ ฐาน การศกึ ษา คณะครุศาสตร จฬุ าลงกรณมหาวทิ ยาลัย, 2540. สาโรช บัวศร.ี ความหมายของวฒั นธรรม. ใน วัฒนธรรมประจาํ ชาติ. หนา 37. กรงุ เทพมหานคร : อมรินทรพ รน้ิ ติ้งกรปุ , 2531. สารานุกรมวัฒนธรรมไทย, มูลนิธ.ิ สารานุกรมวฒั นธรรมไทยภาคเหนอื . กรุงเทพมหานคร: ธนาคารไทยพาณชิ ย จาํ กัด มหาชน, 2542. สโุ ขทยั ธรรมาธิราช, มหาวทิ ยาลัย. เอกสารการสอนชดุ วิชาพืน้ ฐานการศึกษา หนวยท1ี่ -10. กรงุ เทพมหานคร: มหาวทิ ยาลยั สุโขทยั ธรรมาธริ าช, 2525. สเุ มธ เมธาวทิ ยากูล. ปรชั ญาเบ้อื งตน . กรงุ เทพมหานคร: โอเดยี นสโตร, 2534. สริ ิชยั ชาญ ฟกจํารูญ. ววิ ัฒนาการและอนาคตภาพของวทิ ยาลยั นาฎศิลปในการพัฒนาศลิ ปวฒั น ธรรมไทย. วทิ ยานิพนธปรญิ ญาครุศาสตรดษุ ฎบี ัณฑติ สาขาวิชาพัฒนศกึ ษา คณะครศุ าสตร จฬุ าลงกรณมหาวิทยาลยั , 2539. สิรริ ักษ ชูสวสั ด.ิ์ กระบวนการถายทอดการประโคมดวยเครอ่ื งประโคมประกอบพระราชอิสริยยศ พระมหากษัตริยใ นสมยั รตั นโกสนิ ทร. วทิ ยานพิ นธป ริญญาครศุ าสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพื้นฐานการศึกษา คณะครุศาสตร จฬุ าลงกรณม หาวทิ ยาลยั , 2540.

243 สุขสันต พว งกลดั . การวิเคราะหเ ชงิ ประวัติศาสตรเ ก่ียวกับภมู ิปญญาไทยในการบรรเลงซอสาม สาย. วทิ ยานิพนธ ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพน้ื ฐานการศึกษา คณะครศุ าสตร จุฬาลงกรณม หาวิทยาลยั , 2539. สุจิตรา สุคนธทรพั ย. การวิเคราะหค ุณลกั ษณะไทย คุณคา และกระบวนการถายทอดศิลปะการตอ สูป อ งกนั ตวั แบบไทย: กระบกี่ ระบอง. วิทยานิพนธปรญิ ญาครุศาสตรดุษฎีบณั ฑิต สาขาวชิ าพัฒนศกึ ษา คณะครุศาสตร จฬุ าลงกรณมหาวทิ ยาลัย, 2540. สจุ ริต บวั พมิ พ. การศึกษาวฒั นธรรมพน้ื บา นในสถาบันอดุ มศกึ ษา. วิทยานพิ นธปริญญาครศุ าสตร มหาบณั ฑติ สาขาวิชาอุดมศึกษา คณะครุศาสตร จฬุ าลงกรณมหาวทิ ยาลยั , 2530. สุทธิวงศ พงศไ พบลู ย. วัฒนธรรมพืน้ บา น:แนวปฎบิ ัตภิ าคใต. สถาบนั ทักษิณคดีศึกษา มหาวิทยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ, 2525. สุพจน เขียวคําจนั ทร. สมั ภาษณ, 18 กันยายน 2546. สุมน อมรวิวฒั น. การถายทอดและการเรียนรูวัฒนธรรม. ใน การศกึ ษากบั การถา ยทอดวฒั นธรรม: กรณศี ึกษาหนงั ใหญวดั ขนอน. หนา 21-34. กรงุ เทพมหานคร: ศนู ยวัฒนธรรม ศกึ ษา คณะครุศาสตร จุฬาลงกรณม หาวทิ ยาลัย, 2537. สุรพงศ วงศบตุ ร. สัมภาษณ, 18 กนั ยายน 2546. สุรพล ดําริหกลุ . แผน ดินลา นนา. กรุงเทพมหานคร: เมอื งโบราณ, 2539. สุรพล ดํารหิ กลุ . ลา นนา. กรุงเทพ: รุง อรณุ พับลชิ ชง่ิ , 2542. สุรสิงหส ํารวม ฉิมพะเนาว. กลองปจู า พิธีกรรม. วารสารวฒั นธรรมไทย 22(2526) : 16-19. เสนห  บญุ ยรักษ. คติชนวทิ ยา. พษิ ณโุ ลก: โรงพิมพวทิ ยาลยั ครพู บิ ูลสงคราม พษิ ณโุ ลก, 2527. เหมราช เหมหงษา. ววิ ัฒนาการการถายทอดการบรรเลงจะเข:การศึกษาเชงิ ประวัตศิ าสตร. วทิ ยา นพิ นธปรญิ ญาครศุ าสตรมหาบัณฑติ สาขาวชิ าพ้ืนฐานการศกึ ษา คณะครุศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลยั , 2541. หลวง คําพิชยั . สมั ภาษณ, 23 มิถนุ ายน 2546. อนุมานราชธน,พระยา. เช้ือชาติ ภาษาและวฒั นธรรม. กรงุ เทพมหานคร: การศาสนา, 2498. อนมุ านราชธน,พระยา. วัฒนธรรม. กรงุ เทพมหานคร: บรรณาคาร, 2515. อนุมานราชธน,พระยา. เรือ่ งวัฒนธรรม. ใน วัฒนธรรมประจําชาต.ิ หนา 33-35. กรุงเทพมหานคร: อมรนิ ทร พริ้นติ้ง กรปุ , 2531. อรุณรตั น วิเชยี รเขียวและคนอื่นๆ. อนุโลมกฎหมายโบราณ. เชยี งใหม: มหาวทิ ยาลัยเชียงใหม, 2527. อารี สทุ ธิพันธ. 60 ปอ ารี สทุ ธพิ ันธ. กรุงเทพมหานคร: ภาพพิมพ, 2535. อนิ ตา ศรวี ิชยั . สัมภาษณ, 2 กรกฎาคม 2546.

244 อมรา พงศาพิชญ. วัฒนธรรม ศาสนาและชาตพิ นั ธ:วเิ คราะหส งั คมไทยแนวมนษุ ยวิทยา. กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย, 2534. อัมพิกา จารุสมบตั ิ. “การอนุรักษกลองปูจาจังหวัดลาํ ปาง” มตชิ น. 22 มนี าคม 2546. เอกวิทย ณ ถลาง. ภมู ปิ ญญาลา นนา. พมิ พค รั้งที่ 2.กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ อมรนิ ทร, 2544









ภาคผนวก ข

250 เครือ่ งมือที่ใชในการวจิ ัย แบบสมั ภาษณผ ูเชย่ี วชาญดา นศลิ ปวัฒนธรรมลานนา ชอื่ -สกุล……………………………………………………อายุ…….ป อาชพี ……………………………………………….ตาํ แหนง………………………………………. สัมภาษณว ันท…่ี …..เดอื น…………………พ.ศ………….เวลา…………………… สถานท่ีในการสัมภาษณ………………………………………………. เปนการสัมภาษณค รั้งท่…ี ………… แนวคาํ ถามในการสมั ภาษณ ประเดน็ เร่อื งบทบาทและคณุ คา ของวฒั นธรรมกลองปูจา 1. กลองปูจาเขามามีบทบาทในสังคมและวฒั นธรรมลานนาเมื่อไร และมีบทบาทในดา นใดบาง 2. ในอดตี กลองปจู ามบี ทบาทความสาํ คัญในดา นใดบา ง และปจจบุ นั มีบทบาทความสําคัญอยา งไร 3. กลองปูจามคี วามสัมพันธกบั วิถีชีวติ และวฒั นธรรมลานนาอยา งไรบา ง ในปจจบุ นั และในอดีตมคี วามแตก ตา งกันหรอื ไม อยา งไร ประเดน็ เรอื่ งกระบวนการถา ยทอดวัฒนธรรมกลองปจู า 1. กระบวนการถายทอดวฒั นธรรมกลองปูจา ถา ยทอดองคความรเู ร่ืองใดบา ง และในปจ จุบันกับอดีตมคี วาม แตกตา งกนั หรอื ไม อยางไร 2. ผูรับการถายทอดและรับผดิ ชอบเรอ่ื งวัฒนธรรมกลองปจู าในชมุ ชนคือใคร มีคณุ สมบตั ิอยางไร 3. วิธกี ารในการถา ยทอดวัฒนธรรมกลองปูจาในชมุ ชนมีกระบวนการอยา งไร ในอดีตและปจ จุบนั แตกตา งกนั หรือไม อยางไร 4. วัตถปุ ระสงคในการถา ยทอดวฒั นธรรมกลองปูจาในชมุ ชนเปนอยางไร เม่อื บริบททางสังคมเปลย่ี นแปลงไป และมกี ารเปลีย่ นแปลงวัตถุประสงคในการถายทอดไปหรอื ไม อยางไร

251 เครอ่ื งมอื ทใี่ ชใ นการวจิ ยั แบบสัมภาษณผูถายทอดวฒั นธรรมกลองปจู า ช่อื -สกลุ ……………………………………………………อาย…ุ ….ป อาชีพ……………………………………………….ตาํ แหนง………………………………………. สัมภาษณว ันที่……..เดอื น…………………พ.ศ………….เวลา…………………… สถานทใี่ นการสมั ภาษณ… ……………………………………………. เปนการสัมภาษณคร้งั ท่ี…………… แนวคาํ ถามในการสัมภาษณ ประเดน็ เรื่องบทบาทและคุณคาของวฒั นธรรมกลองปจู า 1. กลองปูจาเขา มามีบทบาทในสงั คมและวัฒนธรรมลานนาเม่ือไร และมบี ทบาทในดา นใดบาง 2. ในอดีตกลองปูจามบี ทบาทความสาํ คญั ในดานใดบาง และปจจุบนั มบี ทบาทความสาํ คัญอยา งไร 3. กลองปูจามีความสัมพันธกบั วิถชี วี ิตและวัฒนธรรมลานนาอยา งไรบา ง ในปจจบุ นั และในอดีตมคี วามแตก ตางกนั หรือไม อยา งไร ประเดน็ เรือ่ งกระบวนการถายทอดวฒั นธรรมกลองปูจา 1. กระบวนการถายทอดวฒั นธรรมกลองปจู า ถา ยทอดองคความรเู ร่ืองใดบา ง และในปจจุบันกับอดตี มคี วาม แตกตางกันหรอื ไม อยา งไร 2. ผรู บั การถา ยทอดและรบั ผิดชอบเร่อื งวัฒนธรรมกลองปจู าในชุมชนคือใคร มคี ุณสมบัตอิ ยา งไร 3. วธิ กี ารในการถา ยทอดวฒั นธรรมกลองปจู าในชมุ ชนมีกระบวนการอยางไร ในอดตี และปจจบุ ันแตกตา งกัน หรือไม อยางไร 4. วัตถุประสงคในการถายทอดวฒั นธรรมกลองปจู าในชุมชนเปนอยา งไร เมอ่ื บริบททางสงั คมเปล่ยี นแปลงไป และมีการเปล่ียนแปลงวัตถุประสงคในการถายทอดไปหรือไม อยางไร 5. ประสบการณ และความรสู กึ สง่ิ ทไ่ี ดร ับจากการถา ยทอดวัฒนธรรมกลองปจู าเม่ือคร้ังเปนผรู บั การถายทอด เปน อยา งไร 6. แนวคดิ และวธิ กี ารสอนของผูสอนเปนอยา งไร มลี าํ ดับข้นั ตอนอยา งไร แตกตา งจากเมื่อครง้ั เปนผูร บั การ ถายทอดหรือไม อยางไร

252 เคร่อื งมอื ทใี่ ชในการวจิ ยั แบบสัมภาษณผรู บั ถา ยทอดวัฒนธรรมกลองปูจา ชอ่ื -สกลุ ……………………………………………………อาย…ุ ….ป อาชีพ……………………………………………….ตําแหนง………………………………………. สัมภาษณว ันที่……..เดือน…………………พ.ศ………….เวลา…………………… สถานทใ่ี นการสมั ภาษณ………………………………………………. เปน การสัมภาษณครัง้ ที…่ ………… แนวคําถามในการสมั ภาษณ ประเดน็ เรือ่ งบทบาทและคุณคา ของวฒั นธรรมกลองปจู า 1. กลองปูจาเขา มามบี ทบาทในสังคมและวัฒนธรรมลา นนาเมอ่ื ไร และมบี ทบาทในดานใดบาง 2. ในอดตี กลองปูจามบี ทบาทความสําคญั ในดานใดบาง และปจ จบุ ันมบี ทบาทความสาํ คัญอยา งไร 3. กลองปูจามคี วามสัมพันธก ับวิถชี วี ิตและวัฒนธรรมลานนาอยางไรบา ง ในปจ จบุ นั และในอดีตมีความแตก ตางกนั หรือไม อยา งไร ประเดน็ เร่อื งกระบวนการถายทอดวัฒนธรรมกลองปูจา 1. ผูรบั การถา ยทอดและรบั ผิดชอบเรื่องวัฒนธรรมกลองปจู าในชุมชนคือใคร มีคณุ สมบัติอยางไร 2. วัตถปุ ระสงคในการเขา มารบั การถายทอดวัฒนธรรมกลองปจู าในครง้ั น้ี 3. ประสบการณ และความรูสกึ สิง่ ทไ่ี ดรับจากการถา ยทอดวัฒนธรรมกลองปูจาเปนอยางไร 4. บรรยากาศในการรับการถา ยทอด ความรูสกึ ตอผถู า ยทอด และวิธีการถายทอดของผถู ายทอดเปน อยา งไร มี ลําดับขั้นตอนและกระบวนการอยา งไร

253 แบบสงั เกต กระบวนการถา ยทอดวฒั นธรรมกลองปูจา สังเกตวันท่ี…….เดอื น…………………พ.ศ………… เวลา………………………. สถานที…่ ………………………………………………………….. ประเดน็ ในการสงั เกต 1. กระบวนการถา ยทอดวฒั นธรรมกลองปจู า 1.1 ถายทอดความรูเร่อื งใด 1.2 มีวิธีการถายทอดอยางไร 1.3 ผูถ ายทอดเปนใคร ผรู บั การถา ยทอดเปน ใคร 2. พฤตกิ รรมระหวา งการถายทอด 2.1 ความกระตอื รอื รนในการถายทอด/รบั การถา ยทอด 2.2 ความรว มมือในการถายทอด/รับการถา ยทอด 2.3 จํานวนของผูเขา รว มถา ยทอด/รบั การถายทอด

254 ประวัติผเู ขยี นวทิ ยานิพนธ นายวรวฒุ ิ สุภาพ เกดิ เมอ่ื วันที่ 28 กมุ ภาพันธ พ.ศ. 2522 ท่อี าํ เภอเมอื ง จงั หวดั ลําปาง เขา รบั การ ศกึ ษาระดบั ปรญิ ญาบณั ฑิต สาขาวิชาประถมศึกษา ภาควิชาประถมศกึ ษา คณะครศุ าสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลยั ในปการศึกษา2540 สาํ เรจ็ การศึกษาหลกั สูตรครศุ าสตรบัณฑิต สาขาวชิ าประถมศกึ ษา คณะครศุ าสตร จุฬาลง กรณมหาวทิ ยาลยั ในปก ารศกึ ษา 2543 เขา รบั การศึกษาตอ ในระดบั มหาบัณฑติ สาขาวชิ าพัฒนศึกษา ภาควิชาสา รตั ถศกึ ษา คณะครุศาสตร จฬุ าลงกรณม หาวทิ ยาลัยในปก ารศึกษา 2544 และสําเร็จการศกึ ษาหลกั สูตรครศุ าสต รมหาบัณฑติ สาขาวิชาพัฒนศกึ ษา ภาควชิ าสารตั ถศึกษา คณะครุศาสตร จฬุ าลงกรณมหาวิทยาลยั ในปการ ศึกษา 2546