การเลี้ยงไส้เดือน

โครงสร้างรายวชิ าการเลยี ้ งไส้เดอื น นายรัตนวชั ร์ เลิศนนั ทรัตน์ ตาแหน่ง พนักงานราชการ โรงเรยี นราชประชานเุ คราะห์ 31 อาเภอแมแ่ จม่ จังหวัดเชยี งใหม่

คำอธบิ ำยรำยวิชำกำรเล้ยี งไส้เดอื น ศึกษาความหมาย ความสาคัญและประโยชน์ของการเลยี้ งไสเ้ ดือนดนิ ลักษณะรปู รา่ งของไส้เดือนดนิปุ๋ยท่ไี ด้จากการเลยี้ งไส้เดอื น การจาแนกเพศของไสเ้ ดือน การแพร่พนั ธุ์ของไส้เดือนดนิ การเพาะเล้ยี งไสเ้ ดือนดิน การบรรจุภัณฑม์ ูลไส้เดอื น ปฏบิ ตั งิ าน วิเคราะห์ขอ้ มลู ความต้องการของตลาด ประโยชน์ของการเล้ียงไส้เดือนดนิ อตั ราส่วนในการใชม้ ลู ไส้เดือน เพอ่ื ให้นกั เรยี นมีวินัย ใฝเ่ รียนรู้ อยอู่ ยา่ งพอเพียง มุ่งมัน่ ในการทางาน ตระหนักในคุณค่าของพลังงานทรัพยากรและสงิ่ แวดล้อม 5.นกั เรียนสามารถรู้อธิบายวธิ กี ารใช้อตั ราส่วนของมูลไสเ้ ดือนได้ผลการเรียนรู้1.นกั เรียนสามารถรแู้ ละอธบิ ายความหมายและความสาคัญของการเล้ยี งไสเ้ ดือนได้2.นกั เรยี นสามารถอธิบายลักษณะรูปร่างของไส้เดือนได้3.นกั เรยี นสามารถจาแนกเพศของไส้เดือนได้4.นกั เรยี นสามารเพาะเลี้ยงไส้เดือนได้

วชิ ำกำรเลี้ยงไส้เดือน ชน้ั มธั ยมศกึ ษำตอนต้น(สำยเลที่ ชื่อหนว่ ย ผลกำรเรียนรู้1 ประวตั ิของไสเ้ ดือนดนิ 1.นกั เรยี นสามารถรแู้ ละอธิบาย ความหมายและความสาคัญของการ เล้ยี งไส้เดือนได้2 ปุ๋ยท่ีได้จากการเลี้ยงไสเ้ ดอื น 2.นกั เรียนสามารถอธิบายปุ๋ยทีไ่ ด้ ดนิ จากการเล้ยี งไสเ้ ดือนได้

ลอื กA,B,C) จำนวน 40 ชัว่ โมง ปีกำรศกึ ษำ 2561สำระสำคัญ เวลำ นำ้ หนกั คะแนน คะแนน (ช.ม.) รวม KAP-โดยท่ัวไปคนสว่ นใหญจ่ ะเคยชินกับการเรยี ก 4 ช่วั โมง 10 55ไสเ้ ดือนดนิ วา่ \"ไสเ้ ดอื น\" โดยไม่ต้องมีคาวา่ ดนิต่อทา้ ย แตจ่ ากความก้าวหน้าทางการเพาะเลีย้ งสตั วน์ า้ ในปัจจบุ นั ได้พบอาหารธรรมชาติที่สาคญั ของสตั วน์ ้าเพ่ิมมากขึน้ และมชี อ่ื เรียกเชน่ เดยี วกบั ไสเ้ ดือน เชน่ ไสเ้ ดอื นน้า(Tubifex) และไสเ้ ดือนทะเล (แม่เพรยี ง เพรียงทราย ; Clam worm, Sand worm) จงึ ทาให้นักวิชาการในปัจจุบนั เรียกไส้เดือนที่พบตามดินท่ัวไป วา่ \"ไสเ้ ดอื นดนิ \"-ปจั จบุ ันมีการนา ไสเ้ ดือนมาใช้ประโยชนใ์ นแง่ 16 ช่วั โมง 5 5 10ของการย่อยสลายขยะอินทรียเ์ พ่อื ผลิตปยุ๋หมัก และใชเ้ ป็นแหล่งโปรตีนเสริมเลยี้ งสตั วไ์ ด้เน่อื งจากเนื้อเยื่อของไส้เดอื นดินจะอดุ มไปดว้ ยกรดอะมโิ นและสารอาหารที่มีประโยชน์อ่นื ๆหลายชนดิ ทีเ่ หมาะสมต่อการเจริญของสตั ว์ ท่ีสาคัญ คือ สามารถใชเ้ ปน็ อาหารเลีย้ งปลาทวั่ ไป ปลาสวยงาม กบ และเป็นเหยอื่ ตกปลาท่ดี ี

3 การจาแนกเพศไส้เดือนดิน 3.นักเรยี นสามารถจาแนกเพศของ ไส้เดอื นได้4 การแพร่พันธ์ขุ องไส้เดือนดนิ 4.นกั เรยี นสามารเพาะเลย้ี งไส้เดอื น ได้5 การเพาะเลี้ยงไสเ้ ดอื นดนิ 4.นักเรยี นสามารเพาะเลี้ยงไส้เดอื น ได้ 5.นกั เรยี นสามารถรู้อธิบายวธิ กี ารใช้ อตั ราส่วนของมลู ไส้เดือนได้

- ไสเ้ ดือนดินเปน็ สตั ว์ทมี่ ตี ่อมเพศทั้งสองเพศใน 4 ช่ัวโมง 5 5 10 20ตัวเดยี วกัน คอื ในตวั เดยี วจะมีทัง้ รังไขแ่ ละอัณฑะเจริญอยู่ แต่โดยท่วั ไปจะไม่เกิดการผสมระหวา่ งไข่และสเปิรม์ ในตัวเอง เนอื่ งจากตาแหน่งของอวยั วะสืบพนั ธ์ุทั้งสองเพศไม่สมั พนั ธก์ ัน และมีการสรา้ งเซลล์สบื พันธไุ์ ม่พร้อมกนั ไส้เดือนดนิ จงึ ตอ้ งมกี ารแลกเปลยี่ นสเปิร์มซ่งึกันและกนั-ถึงแม้ไส้เดือนดนิ แต่ละตัวมีท้ังสองเพศในตวั 10ชว่ั โมง 5 5 5 10เดียวกัน แตก่ จ็ ะมกี ารจับคผู่ สมพนั ธ์กุ นั โดยปกตไิ ส้เดือนดินจะผสมพนั ธกุ์ ันในชว่ งกลางคนื ไสเ้ ดือนดินสองตัวมาจับค่สู ลบั หวั สลับหางกนั โดยใชด้ ้านท้องแนบติดกนั-ปจั จบุ ันนี้การเพาะเล้ียงไส้เดือนดนิ มี 6 ชั่วโมง 5 5 10ความกา้ วหน้าอย่างมาก โดยเฉพาะที่มหาวทิ ยาลัยแมโ่ จ้ จงั หวัดเชยี งใหม่ ประสบผลสาเร็จในการเล้ยี งไสเ้ ดือนดนิ เพอื่ กาจัดขยะอนิ ทรีย์ ท่สี ามารถดาเนินการได้อยา่ งจรงิ จัง เป็นตน้ แบบที่สามารถนาไปดาเนนิ การในพื้นท่ตี ่าง ๆ ได้

วิเครำะหม์ ำตรฐ วิชำกำรเลยี้ งไสเ้ ดอื น ช้นั มัธยมศกึ ษำตอนต้น(สำยเล ผลกำรเรยี นรู้ รู้อะไร ทำอะไร ภ1.นกั เรียนสามารถรู้และอธิบาย รูอ้ ะไร 1.ใความหมายและความสาคญั ของการเลี้ยง ประวตั แิ ละความสาคญั ของการเลย้ี งไสเ้ ดือนได้ ไสเ้ ดือนดิน ทำอะไร ศกึ ษาเกย่ี วกับประวตั แิ ละ ความสาคัญของเลีย้ งไส้เดือน2.นกั เรียนสามารถอธิบายลักษณะรปู รา่ ง รอู้ ะไรของไส้เดอื นได้ ลักษณะรปู ร่างของไส้เดือนดิน -ใบ ทำอะไร ศึกษาเก่ียวกับลกั ษณะรปู รา่ งของ ไส้เดือนดิน3.นักเรียนสามารถจาแนกเพศของ รู้อะไร ใบงไส้เดอื นได้ การจาแนกเพศไสเ้ ดือนดนิ ทำอะไร -ศึกษาการจาแนกเพศไสเ้ ดือนดิน4.นักเรียนสามารเพาะเลย้ี งไส้เดอื นได้ ร้อู ะไร การ การแพร่พันธ์ุของไสเ้ ดือนดนิ

ฐำนและตัวช้ีวัดลือกA,B,C) จำนวน 40 ช่ัวโมง ปกี ำรศกึ ษำ 2561ภำระงำน/ชิ้นงำน สมรรถนะสำคญั คุณลักษณะของ คณุ ลกั ษณะ วชิ ำ อนั พึงประสงค์ใบงาน 1. ความสามารถใน 1. ความ 1. ใฝเ่ รยี นรู้ 2. มุ่งม่นั ในการ การคดิ กระตือรอื รน้ ทางาน 2. ความสนใจบงาน 1.ความสามารถในการ 1. ความ 1. ใฝเ่ รยี นรู้ ใช้ทกั ษะ กระตือรอื รน้ 2. มุ่งมัน่ ในการ 2.ความสามารถในการ 2. ความสนใจ ทางาน แกป้ ัญหางาน 1.ความสามารถในการ 1. ความ 1. ใฝ่เรียนรู้รปฏิบตั งิ าน 2. ม่งุ มัน่ ในการ ใช้ทักษะ กระตือรือรน้ ทางาน 2.ความสามารถในการ 2. ความสนใจ 1. ใฝเ่ รยี นรู้ แก้ปญั หา

ทำอะไร -ศกึ ษาเก่ียวกบั ข้ันตอนต่างๆการ แพร่พันธ์ขุ องไสเ้ ดือนดนิ4.นกั เรียนสามารเพาะเลย้ี งไส้เดอื นได้ รอู้ ะไร 1.ใ5.นักเรียนสามารถรู้อธิบายวิธกี ารใช้ -การเพาะเลี้ยงไส้เดือนอตั ราสว่ นของมลู ไส้เดือนได้ - ทำอะไร -ศึกษาเกี่ยวกับการเพาะเลี้ยง ไสเ้ ดอื น

1.ความสามารถในการ 1. ความ 2. มงุ่ มนั่ ในการ ใชท้ ักษะ กระตือรือรน้ ทางาน 2.ความสามารถในการ 2. ความสนใจ แก้ปัญหาใบงาน 1. ความสามารถใน 1. ความ 1. ใฝเ่ รียนรู้ การคดิ กระตือรอื ร้น 2. มงุ่ มั่นในการ 2.ความสามารถในการ 2. ความสนใจ ทางาน ใช้ทักษะ 3.ความสามารถในการ แกป้ ญั หา

การวดั ผลและการประเมินผลการเรียนรู้ วชิ า การเลีย้ งไส้เด วชิ ำกำรเลย้ี งไสเ้ ดอื น ช้ันมธั ยมศกึ ษำตน้ สำยเลือกAเป้าหมายการเรยี นรู้ ภาระงาน/ช้นิ งาน วิธวี ัด 1.ใบงาน -ตรวจใบงาน-สาระสาคญัโดยทว่ั ไปคนสว่ นใหญจ่ ะเคยชินกบั การเรยี กไสเ้ ดือนดิน วา่\"ไส้เดือน\" โดยไมต่ ้องมีคาวา่ ดินต่อทา้ ย แต่จากความกา้ วหน้าทางการเพาะเลีย้ งสตั วน์ า้ ในปัจจบุ นั ไดพ้ บอาหารธรรมชาติทีส่ าคัญของสตั ว์นา้ เพม่ิ มากข้ึน และมชี อ่ื เรยี กเชน่ เดยี วกับไส้เดือน เช่น ไสเ้ ดอื นน้า(Tubifex) และไสเ้ ดือนทะเล(แม่เพรยี ง เพรยี งทราย ; Clamworm, Sand worm) จงึ ทาให้นักวชิ าการในปจั จุบนั เรยี กไสเ้ ดือนท่ีพบตามดินทัว่ ไป ว่า\"ไสเ้ ดอื นดนิ \"

ดือน หนว่ ยท่ี1 ประวตั ิและความสาคญั ของการเลย้ี งไส้เดือนA,B,C) จำนวน 40 ชวั่ โมง ปกี ำรศึกษำ 2561เครอ่ื งมอื วัด ประเดน็ /เกณฑ์การให้คะแนน คะแนน-แบบตรวจใบงาน 10 -ความถูกต้อง -ความคลอบคลุม

การวดั ผลและการประเมนิ ผลการเรียนรู้ วชิ าการเลีย้ งไ วิชำกำรเลี้ยงไสเ้ ดอื น ชัน้ มธั ยมศกึ ษำ(สำยเลือกAเปา้ หมายการเรยี นรู้ ภาระงาน/ช้ินงาน วธิ วี ัด 1.ใบงาน -ตรวจใบงาน-สาระสาคัญปัจจุบันมกี ารนา ไสเ้ ดอื นมาใช้ประโยชนใ์ นแงข่ องการย่อยสลายขยะอนิ ทรยี เ์ พ่ือผลติ ปุ๋ยหมัก และใชเ้ ปน็ แหล่งโปรตีนเสรมิ เล้ยี งสัตว์ได้ เนือ่ งจากเนือ้ เย่ือของไสเ้ ดือนดนิ จะอุดมไปดว้ ย กรดอะมิโนและสารอาหารที่มปี ระโยชนอ์ ่นื ๆหลายชนดิ ที่เหมาะสมต่อการเจรญิ ของสัตว์ ที่สาคัญ คอืสามารถใช้เป็นอาหารเลีย้ งปลาท่ัวไป ปลาสวยงาม กบ และเปน็ เหยื่อตกปลาทด่ี ี

ไส้เดือน หนว่ ยที่2ปยุ๋ ทไ่ี ดจ้ ากการเลีย้ งไส้เดือนดินA,B,C) จำนวน 40 ชว่ั โมง ปีกำรศกึ ษำ 2561เครื่องมอื วดั ประเดน็ /เกณฑ์การใหค้ ะแนน คะแนน-แบบตรวจใบงาน 10 -ความถกู ต้อง -ความคลอบคลมุ

การวดั ผลและการประเมนิ ผลการเรียนรู้ วิชา การเล วชิ ำกำรเลีย้ งไส้เดือน ช้ันมธั ยมศกึ ษำตอนตน้ (สำยเลือเป้าหมายการเรียนรู้ ภาระงาน/ชิ้นงาน วธิ วี ัด-สาระสาคัญ 1.ใบงาน แบบตรวจใบงาน- ไสเ้ ดอื นดินเปน็ สตั ว์ทม่ี ีต่อมเพศท้ังสองเพศในตวัเดียวกนั คอื ในตวั เดียวจะมีทง้ัรงั ไขแ่ ละอัณฑะเจรญิ อยู่ แต่โดยท่ัวไปจะไมเ่ กดิ การผสมระหว่างไข่และสเปิร์มในตัวเอง เนอ่ื งจากตาแหนง่ ของอวัยวะสบื พนั ธท์ุ ้งั สองเพศไม่สมั พันธ์กัน และมกี ารสรา้ งเซลล์สืบพนั ธ์ไุ ม่พร้อมกัน ไส้เดือนดินจึงตอ้ งมีการแลกเปลี่ยนสเปริ ์มซึง่ กนั และกัน

ลีย้ งไส้เดือน หนว่ ยที่ 3การจาแนกเพศไส้เดือนดนิอกA,B,C) จำนวน 40 ช่ัวโมง ปกี ำรศกึ ษำ 2561เครอื่ งมือวดั ประเดน็ /เกณฑ์การให้คะแนน คะแนน-แบบตรวจใบงาน 20 -ความถูกต้อง -ความคลอบคลมุ

การวัดผลและการประเมนิ ผลการเรยี นรู้ วชิ า การเล้ยี ง วชิ ำกำรเลย้ี งไสเ้ ดอื น ชัน้ มัธยมศึกษำตอนตน้ (สำยเลือเปา้ หมายการเรียนรู้ ภาระงาน/ช้นิ งาน วิธวี ัด -ตรวจใบงาน-สาระสาคญั -ใบงานถงึ แม้ไสเ้ ดอื นดินแตล่ ะตวั มีท้งัสองเพศในตวั เดยี วกนั แตก่ จ็ ะมีการจับคู่ผสมพันธกุ์ ัน โดยปกติไส้เดอื นดนิ จะผสมพันธ์ุกันในชว่ งกลางคืน ไสเ้ ดอื นดินสองตวั มาจบั คู่สลบั หัวสลบั หางกนั โดยใช้ดา้ นทอ้ งแนบตดิ กัน

งไส้เดือน หน่วยที่ 4การแพร่พันธุ์ของไสเ้ ดือนดินอกA,B,C) จำนวน 40 ชั่วโมง ปกี ำรศึกษำ 2561เครอ่ื งมือวัด ประเดน็ /เกณฑ์การใหค้ ะแนน คะแนน-แบบตรวจใบงาน 10 -ความถูกต้อง -ความคลอบคลุม

การวดั ผลและการประเมินผลการเรยี นรู้ วิชา การ วชิ ำกำรเลยี้ งไสเ้ ดอื น ช้นั มธั ยมศกึ ษำตอนต้น(สำยเลือเป้าหมายการเรยี นรู้ ภาระงาน/ชน้ิ งาน วธิ ีวดั-สาระสาคญั 1.ใบงาน -ตรวจใบงานปจั จบุ นั นี้การเพาะเลีย้ งไส้เดือนดนิ มคี วามก้าวหนา้ อยา่ งมาก โดยเฉพาะที่มหาวิทยาลัยแมโ่ จ้ จงั หวดั เชยี งใหม่ ประสบผลสาเร็จในการเลีย้ งไส้เดือนดนิเพื่อกาจดั ขยะอนิ ทรยี ์ ที่สามารถดาเนนิ การได้อยา่ งจรงิ จัง เปน็ ต้นแบบที่สามารถนาไปดาเนนิ การในพื้นทต่ี ่าง ๆ ได้

รเลย้ี งไสเ้ ดือน หนว่ ยที่ 5การเพาะเลยี้ งไสเ้ ดอื นดินอกA,B,C) จำนวน 40 ชว่ั โมง ปีกำรศึกษำ 2561เคร่ืองมอื วดั ประเดน็ /เกณฑ์การใหค้ ะแนน คะแนน 10-แบบตรวจใบงาน -ความถูกต้อง -ความคลอบคลมุ

ผงั มโนทัศนก์ ำรเลยี้ งไสเ้ ดือน ชนั้ มธั ยมศกึ ษำตอนต้น(สำยประวตั แิ ละความสาคญั ของการเลี้ยง ไสเ้ ดือน 4 ชวั่ โมง วิชาการ 40 ชป๋ ยุ ทีไ่ ด้จาการเลยี ้ งไส้เดอื นดนิ การจาแนกเ 16 ชวั่ โมง 4ช

ยเลอื กA,B,C) จำนวน 40 ช่ัวโมง ปกี ำรศกึ ษำ 2561 การเพาะเลยี ้ งไส้เดือนดนิ 6 ชว่ั โมงรเลยี ้ งสกุ ร การแพร่พนั ธขุ์ องไสเ้ ดือนดินชว่ั โมง 10 ชว่ั โมงเพศไสเ้ ดือนดินชวั่ โมง