หน่วยที่ 3 การบัญชีของกิจการซื้อขายสินค้า

การบญั ชีของกิจการซ้ือขายสินคา้ 1 หน่วยท่ี 3 การบัญชีของกจิ การซื้อขายสินค้า สาระสาคัญ การบญั ชีของกิจการซ้ือขายสินคา้ จะตอ้ งมีการซ้ือสินคา้ มาจาหน่าย มีค่าขนส่งออก มีส่วนลดการคา้ ส่วนลดเงินสด หากกิจการขนาดใหญ่มีการซ้ือขายสินคา้ ในแต่ละวนั จานวนมาก หากใชส้ มุดรายวนั ทวั่ ไป อาจทาใหเ้ กิดความผดิ พลาด ดงั น้นั กิจการจะใชส้ มุดรายวนั เฉพาะเร่ืองใดเร่ืองหน่ึง เช่น สมุดรายวนั ซ้ือ สินคา้ จะใชส้ าหรับการบนั ทึกซ้ือเป็นเงินเช่ือ หากมีการซ้ือสดจะบนั ทึกไวใ้ นสมุดรายวนั จา่ ยเงินเป็นตน้ สาระการเรียนรู้ 1. ลกั ษณะของกิจการซ้ือขายสินคา้ 2. เงื่อนไขการซ้ือสินคา้ สมรรถนะย่อย 1. แสดงความรู้เก่ียวกบั การบญั ชีของกิจการซ้ือขายสินคา้ 2. ปฏิบตั ิงานเก่ียวกบั การบนั ทึกบญั ชีและจดั ทางบทดลองของกิจการซ้ือขายสินคา้ จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. อธิบายลกั ษณะของกิจการซ้ือขายสินคา้ ได้ 2. อธิบายและเขา้ ใจเกี่ยวกบั เง่ือนไขการซ้ือขายสินคา้ ได้

การบญั ชีของกิจการซ้ือขายสินคา้ 2 แบบทดสอบก่อนเรียน คาชี้แจง : ใหน้ กั ศึกษากาเครื่องหมาย x ขอ้ คาตอบท่ีเห็นวา่ ถูกตอ้ งที่สุดในกระดาษคาตอบ 1.ขอ้ ใดคือความหมายของ กิจการซ้ือขายสินคา้ ก. สินคา้ ของกิจการท่ีมีไวส้ าหรับใหเ้ ช่า ข. สินคา้ ที่มีไวจ้ าหน่ายตามลกั ษณะของธุรกิจ ค. สินคา้ ที่สามารถทาใหเ้ กิดผลกาไรแก่กิจการ ง. สินคา้ ท่ีสามารถนาไปใชป้ ระโยชนใ์ นกิจการได้ จ. สินคา้ สาเร็จรูปซ้ือมาขายไป 2.ขอ้ ใดหมายถึงธุรกิจเกี่ยวกบั สินคา้ ก.หา้ งหุน้ ส่วนจากดั และบริษทั จากดั ข.บริษทั จากดั และบริษทั มหาชนจากดั ค.ธุรกิจพาณิชยกรรมและธุรกิจอุตสาหกรรม ง.กิจการท่ีผลิตและจาหน่ายโดยเจา้ ของคนเดียว จ.ไม่มีขอ้ ใดถูก 3.ธุรกิจอุตสาหกรรม คือขอ้ ใด ก.ธนาคารพาณิชย์ ข.กิจการหา้ งสรรพสินคา้ ค.กิจการผลิตชิ้นส่วนรถยนต์ ง.กิจการโทรคนาคม จ.ขอ้ ก และ ข ถูก

การบญั ชีของกิจการซ้ือขายสินคา้ 3 4. เงื่อนไขการซ้ือสินคา้ มีก่ีวธิ ี ก. 5 วธิ ี ข. 6 วธิ ี ค. 3 วธิ ี ง. 4 วธิ ี จ. 2 วธิ ี 5. ขอ้ ใดต่อไปน้ีหมายถึงการขนส่งที่ผขู้ ายเป็นผรู้ ับผดิ ชอบ ก. F.O.B Shipping Point ข. C.I.F ค. F.O.B Destination ง. ขอ้ ก.และ ขอ้ ข. จ. ไมม่ ีขอ้ ใดถูก

การบญั ชีของกิจการซ้ือขายสินคา้ 4 ลกั ษณะของธุรกจิ ซื้อขายสินค้า กิจการซ้ือขายสินคา้ (Merchandising Business) ธุรกิจซ้ือมาขายไปหรือท่ีเรียกกนั ว่า Trading น้ันเอง เป็ นธุรกิจเกี่ยวกบั การซ้ือมาขายไป (Trading Business) เป็ นธุรกิจประเภทท่ีรับสินคา้ มาแลว้ เอามาเพิ่มราคา และขายต่อเพ่ือกินส่วนต่างของราคาสินคา้ ที่นามาขาย ราคาของสินคา้ ข้ึนอยูก่ บั ความตอ้ งการของผบู้ ริโภค สาหรับธุรกิจ ประเภทน้ีไม่จาเป็ นต้องมีประสบการณ์มาก สามารถเร่ิมต้นทาได้ง่ายเหมาะสาหรับ ผปู้ ระกอบการขนาดเลก็ แตส่ ิ่งท่ีสาคญั ที่สุดคือแหล่งที่มาของสินคา้ ของสินคา้ วา่ สามารถส่ังซ้ือมาขายไดจ้ าก ที่ไหนบา้ ง ปัจจยั สาคญั ท่ีผปู้ ระกอบการตอ้ งนามาพิจารณาในการหาแหล่งส่ังซ้ือไดแ้ ก่ ราคาของสินคา้ หรือ ตน้ ทุนของสินคา้ ที่ซ้ือมาขายควรหาแหล่งซ้ือท่ีมีตน้ ทุนต่าสุด มีส่วนลดการคา้ หรือส่วนลดเงินสดในการซ้ือขายหรือไม่ การจดั ส่งสินคา้ หรือค่าขนส่งสินคา้ ใครเป็ นผูร้ ับภาระค่าขนส่งสินคา้ ผซู้ ้ือหรือผขู้ ายตอ้ งตกลงและระบุให้ ชดั เจนในการทาสัญญาซ้ือขาย จานวนเงินลงทุน ที่ตอ้ งใช้ในธุรกิจน้นั ๆ สาหรับธุรกิจซ้ือมาขายไปถือวา่ เงินลงทุนเร่ิมตน้ ท่ีทาน้นั มีน้อย มากถา้ เทียบกบั ธุรกิจประเภทอ่ืน เพราะเงินทุนจะเป็นลกั ษณะเงินหมุนเวยี นกบั สินคา้ (ท้งั น้ีการซ้ือขายข้ึนอยู่ กบั มูลค่าสินคา้ น้นั ดว้ ย) ข้นั ตอนในการซื้อสินค้า (Purchasing Procedures) ถา้ เป็นธุรกิจขนาดเลก็ การสั่งซ้ือสินคา้ อาจจะไม่ยงุ่ ยาก เพราะส่วนใหญ่เจา้ ของเป็นผูด้ าเนินการเอง สามารถ ตดั สินใจทาไดท้ นั ที การสั่งซ้ือสินคา้ อาจจะผา่ นพนกั งานขาย แต่ถา้ เป้นกิจการขนาดใหญ่มกั มีแผนหรือฝ่ าย จดั ซ้ือทาหนา้ ที่จดั ซ้ือโดยเฉพาะ กิจการเหล่าน้ีมีการควบคุมภายในที่ดี ดงั น้นั ข้นั ตอนในการสั่งซ้ือสินคา้ ข้นั ตอนในการขายสินค้า (Sales Procedures) ในการขายสินคา้ น้นั ถา้ เป็นกิจการขนาดเลก็ การขายสินคา้ ไม่ยงุ่ ยากและมีวธิ ีการปกิบตั ิเหมือนกบั การซ้ือ สินคา้ ของกิจการขนาดเลก็ แต่ถา้ เป็นกิจการขนาดใหญ่มกั มีแผนกหรือฝ่ ายขาย/ฝ่ ายการตลาด ทาหนา้ ท่ีขาย สินคา้ โดยเฉพาะ กิจการเหล่าน้ีมีการควบคุมภายในท่ีดี ดงั น้นั ข้นั ตอนในการขายสินคา้

การบญั ชีของกิจการซ้ือขายสินคา้ 5 เงื่อนไขการขนส่ งสินค้า 1.เงื่อนไขเกี่ยวกบั ค่าขนส่งสินคา้ (Terms of Transportation) ค่าขนส่งสินคา้ เป็ น ค่าใช้จ่ายสาคญั รายการหน่ึง เพราะเป็นส่วนหน่ึงของตน้ ทุนของสินคา้ หรือคา่ ใชจ้ ่ายในการขาย ดงั น้นั ผซู้ ้ือและผขู้ ายตอ้ งตก ลงกนั ใหช้ ดั เจนวา่ ค่าขนส่งสินคา้ จะเป็นภาระหรือหนา้ ท่ีของฝ่ ายใด ไดแ้ ก่ F.O.B. shipping point เป็ นเงื่อนไขท่ีกาหนดให้ผขู้ ายรับผดิ ชอบค่าขนส่งสินคา้ จากร้านคา้ ถึงท่าเรือ ค่าขนส่งจากท่าเรือถึง ร้านคา้ หรือจุดหมายปลายทางของผซู้ ้ือ ผซู้ ้ือตอ้ งเป็ นฝ่ ายออกเอง ค่าขนส่งดงั กล่าวเรียกวา่ ค่าขนส่งเขา้ ซ่ึง ถือเป็นตน้ ทุนของสินคา้ F.O.B. Destination เป็ นเง่ือนไขท่ีกาหนดให้ผูข้ ายรับผิดชอบค่าขนส่งสินค้าจากร้านคา้ ของผูข้ ายจนถึงร้านคา้ หรือ จุดหมายปลายทางของผซู้ ้ือเรียกวา่ คา่ ขนส่งออก ซ่ึงถือเป็นคา่ ใชจ้ ่ายในการขาย C.I.F Insurance and freight เป็ นเงื่อนไขในการขายสินค้าที่ระบุให้ราคาสินคา้ ที่ซ้ือขายสินคา้ กันน้ันรวมตน้ ทุนสินค้าเบ้ีย ประกนั ภยั และคา่ ขนส่งสินคา้ ไวดว้ ย โดยคา่ ขนส่งในท่ีน้ีจะตอ้ งระบุใหช้ ดั เจนวา่ เริ่มตน้ ที่ไหนและสิ้นสุดที่ ไหน ส่วนค่าขนส่งนอกเหนือจากที่ตกลงกนั ถือเป็นความรับผดิ ชอบของผซู้ ้ือ

การบญั ชีของกิจการซ้ือขายสินคา้ 6 เง่ือนไขเกยี่ วกบั ส่วนลด เป็นเงื่อนไขท่ีจูงใจใหผ้ ซู้ ้ือสินคา้ ซ้ือสินคา้ จานวนมากและชาระหน้ีใหโ้ ดยเร็ว เงื่อนไขเกี่ยวกบั ส่วนลดประกอบดว้ ย ส่วนลดการคา้ เป็ นส่วนลดท่ีจูงใจใหผ้ ูซ้ ้ือสินคา้ ซ้ือสินคา้ เป็ นจานวนมาก โดยผู้ (Trade Discounts) ซ้ือและผูข้ ายมีการต่อรองกนั หรือผูข้ ายอาจต้งั เกรฑ์ไวล้ ่วงหน้า และใหผ้ ซู้ ้ือตดั สินใจ ส่วนลดเงินสด ส่วนลดเงินสดน้ี ต่างจากส่วนลดการคา้ คือ เป็ นส่วนลดท่ีเกิดข้ึน (Cash Discount) หลงั จากมีการตกลงซ้ือขายสินคา้ เป็ นเงินเชื่อแลว้ ส่วนลดเงินสด เป็ นส่วนลดที่จูงใจให้ผูซ้ ้ือสินคา้ ชาระหน้ีโดยเร็วหรือก่อนวนั ครบกาหนด ส่วนลดเงินสดทางด้านผูไ้ ด้รับหรือผูซ้ ้ือเรียกว่า ส่วนลดรับหรือส่วนลดซ้ือ ส่วนลดเงินสดทางดา้ นผใู้ หห้ รือผูข้ าย เรียกวา่ ส่วนลดจ่ายหรือส่วนลดขาย 3.เง่ือนไขเกย่ี วกบั การชาระเงิน เป็ นเงื่อนไขทกี่ าหนดระยะเวลาในการชาระเงินพร้อม ท้งั ส่วนลด (ถ้าม)ี การนบั วนั ครบกาหนดชาระหน้ี ในการซ้ือสินคา้ เป็นเงินเช่ือ เมื่อท้งั สองฝ่ ายตกลงเง่ือนไขในการชาระ หน้ีแลว้ ท้งั ผูซ้ ้ือและผูข้ ายควรคานวณวนั ครบกาหนดไวล้ ่วงหนา้ ในแง่ของผูซ้ ้ือจะไดท้ ราบวนั ท่ีท่ีตอ้ งนา เงินไปชาระและจะไดว้ างแฟนในการจดั หาเงิน และเพ่ือรักษาผลประโยชน์ขอบงกิจการในกรณีท่ีมีส่วนลด เงินสด ในแง่ของผูข้ ายจะไดท้ ราบวนั ที่ท่ีกิจการจะไดร้ ับเงินจากผูซ้ ้ือ เพ่ือทวงถามหรือติดตามหน้ีไดอ้ ยา่ ง ถูกตอ้ ง

การบญั ชีของกิจการซ้ือขายสินคา้ 7 กรณีท่ีกาหนดวนั ครบกาหนดไวแ้ น่นอน เช่น วนั สิ้นเดือน หรือวนั สิ้นเดือนของเดือนถดั ไป ก็ไม่จาเป็ นตอ้ ง นบั หรือคานวณวนั ที่ครบกาหนด แต่ในกรณีที่กาหนดเป็ นจานวนวนั เช่น 30 วนั 60 วนั ก็ควรนบั วนั ที่จะ ครบกาหนดไวล้ ่วงหนา้ การนบั วนั ครบกาหนดใหเ้ ริ่มนบั ถดั จากวนั ท่ีท่ีมีการซ้ือสินคา้ เป็นวนั ที่ 1 และนบั ไป เรื่อยๆ จนครบกาหนดเวลาหรืออาจจะใชข้ ้นั ตอนดงั ต่อไปน้ีคานวณหาวนั ท่ีครบกาหนดได้ คือ 1. นาวนั สุดทา้ ยของเดือนท่ีมีการซ้ือขายสินคา้ ตวั ต้งั 2.นาวนั ท่ีมีการซ้ือขายสินคา้ เป็นตวั ต้งั 3.นาจานวนวนั ท่ียงั ขาดอยขู่ องแต่ละเดือนถดั ไปบวกเขา้ ไปเร่ือยๆ จนกวา่ จะครบกาหนด การซ้ือขายสินคา้ ผา่ นระบบเครือขา่ ยอินเทอร์เน็ต ปัจจุบันธุรกิจต่างๆ มีการแข่งขนั กันสูง เน่ืองจากสาเหตุหลายประการกิจการจึงนาเทคโนโลยี สารสนเทศที่ทนั สมยั เขา้ มาใชใ้ นกิจการ ซ่ึงเป็ นที่นิยมและไดร้ ับการสนบั สนุนจากท้งั ภาครัฐและเอกชนใน การนามาใชพ้ ฒั นาและปรับปรุงกระบวนการขายของกิจการซ่ึงเรียกวา่ พาณิชยอ์ ิเล็กทรอนิกส์ หมายถึงการ ทาธุรกรรมทางเศรษฐกิจท่ีผา่ นส่ืออิเล็กทรอนิกส์ เช่น การซ้ือขายสินคา้ การโฆษณาสินคา้ หรือบริการต่างๆ การโอนเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ เป็นตน้ ตัวอย่าง ท่ี 1 ขายสินคา้ ราคา 30,000 บาท เป็นเงินสด ใหส้ ่วนลดการคา้ 2% จากกรณีตวั อยา่ ง คานวณไดด้ งั น้ี ราคาสินคา้ ที่กาหนดไว้ 30,000 บาท หกั ส่วนลดการคา้ 2% (30,000 x 2/100 600 บาท ราคาสุทธิตามใบกากบั ภาษี 29,400 บาท

การบญั ชีของกิจการซ้ือขายสินคา้ 8 จากตวั อยา่ งขา้ งตน้ แสดงวา่ ผขู้ ายสินคา้ จะไดร้ ับเงินสดจากผซู้ ้ือและบนั ทึก จานวน 29,000 บาท เทา่ น้นั ผซู้ ้ือสินคา้ จะจ่ายเงินสดใหผ้ ขู้ ายสินคา้ และบนั ทึกบญั ชี จานวน 29,000 บาท เช่นกนั ตวั อย่างที่ 2 ขายสินคา้ ราคา 10,000 บาท เป็นเงินเชื่อ ให้ส่วนลดการคา้ 5% จากกรณีตวั อยา่ งคานวณไดด้ งั น้ี ราคาสินคา้ ตามที่กาหนดไว้ 10,000 บาท หัก ส่วนลดการคา้ 5% (10,000 x 5/100) 500 บาท ราคาสุทธิตามใบกากบั ภาษีสินคา้ 9,500 บาท จากตวั อยา่ งขา้ งตน้ แสดงวา่ ผขู้ ายสินคา้ จะไดร้ ับเงินสดจากผซู้ ้ือเป็นลูกหน้ี และบนั ทึกบญั ชี จานวน 9,500 บาท เท่าน้นั ผซู้ ้ือสินคา้ จะบนั ทึกผขู้ ายเป็ นเจา้ หน้ี และบนั ทึกบญั ชี จานวน บาท เช่นกนั