วารสารวิชาการรับใช้สังคม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ปีที่ 4 ฉบับที่ 1 (มกราคม - มิถุนายน 2563)

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2558). กรณี ฝุ่น ชุมชน และผลกระทบในบริเวณปฏิบตั งิ านและที่ ละอองขนาดเล็ก. [ออนไลน์] ได้จาก: พักอาศัย. วารสารการประชุมระดับชาติ www.oic. go.th › DATA0000 มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลรัตนโกสนิ ทร์, 2(1), 127 - 134. จิราภรณ์ หลาบคา, จินตนา สิริบูรณ์พิพัฆนา, และ Law, Y.W., Leung, M.C., Yu, T.S., & Tam, C.M. ธนาพร ทองสิม. (2560). ศึกษาพฤติกรรมการ (2 0 0 1 ) . Characteristics of workers ป้องกันฝุ่นหินของพนักงานโรงโม่หินในอาเภอ attending the pneumoconiosis clinic for น้ า ยื น จั ง ห วั ด อุ บ ล ร า ช ธ า นี . ว า ร ส า ร silicosis assessment in Hong Kong: วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัย retrospective study. Journal PubMed, อุบลราชธานี, 19(1), 71 –83. 7(4), 34-39. National Institute for Occupational Safety and นิตยา ชาคารุณ และลักษณีย์ บุญขาว. (2562). การ Health [NIOSH]. (1994). Particulates not ประเมินปริมาณฝุ่ นล ะอ องของค นงา นท า อิ ฐ otherwise regulated Total 0 5 0 0 . มอญแดง ในตาบลหนองกินเพล อาเภอวาริน [Online] Available at: https://www.cdc.gov ชาราบ จัง หวัดอุบลราชธานี. ว า ร สาร /niosh/docs วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัย National Institute for Occupational Safety and อบุ ลราชธานี, 21(1), 64-70. Health [NIOSH]. (1998). Particulates not otherwise regulated Respirable 0 6 0 0. พงษ์เจษฎาค้าวัสดุ. (2559). วิธีการทาอิฐมอญ. [ Online] Available at: https://www.cdc. [ออนไลน์] ได้จาก: http://www.pongjades gov /niosh/docs/2003-154/pdfs/0600.pdf da.com Rosenman KD, Reilly MJ, Rice C, Hertzberg V, Tseng CY, Anderson HA. (1996). Silicosis รุจิรา สีลารัตน์ และสุทธิดา ทองทรัพย์. (2561). among foundry workers. Implication for ผลกระทบต่อสุขภาพทางเดินหายใจในระยะ the need to revise the OSHA standard. ยาวของช่างทาอิฐมอญ ตาบลหนองกินเพล Am J Epidemiol. 144(9), 890‐900. DOI: อาเภอวารินชาราบ จังหวัดอุบลราชธานี. 10.1093/oxfordjournals.aje.a009023 กิจกรรมเผยแพร่ผลงานวจิ ยั สสู่ าธารณะ รว่ มกับ Sanjel, Seshananda & Khanal, Sanjay & งานประชุมวิชาการระดบั ชาติ มอบ.วิจัย คร้ังที่ Thygerson, Steven & Carter, William & 12 ณ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. วันที่ 12-13 Johnston, James & Joshi, Sunil Kumar. กรกฎาคม 2561. (2 0 1 7 ) . Exposure to respirable silica among clay brick workers in Kathmandu โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตาบลปากกุดหวาย กอง valley, Nepal. Archives of Environmental ยุ ท ธ ศ า ส ต ร์ แ ล ะ แ ผ น ง า น ส า นั ก ง า น & Occupational Health. 73. 00-00 DOI: ปลดั กระทรวงสาธารณสขุ . (2556). สรุปผลการ 10.1080/19338244.2017.1420031 ดาเนินงานสาธารณสุขโรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพ ตาบลปากกุดหวาย. [ออนไลน์] ได้ จาก: http://203.157.10.8/hcode_2014 สุพัตรา มะโร, ศุภิสรา อินธิเดช และกติกา สระมณี อินทร์. (2560). การกระจายของฝุ่นโรงสีข้าว วารสารวิชาการรบั ใช้สังคม มทร.ล้านนา 43 ปที ี่ 4 ฉบับท่ี 1 มกราคม - มถิ ุนายน 2563

RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

การพัฒนาการจดั การขยะมลู ฝอยชมุ ชนในพน้ื ท่ีตน้ แบบภายใต้ตน้ แบบนกั จดั การขยะ Development of Community Waste Management in the Prototype Area Under the Waste Manager Model. มงคลกร ศรีวชิ ยั 1,2*, ปารชิ าติ วงคฉ์ ายา2 และวรินทร์ เรอื งศรี3 Mongkonkorn Srivichai1,2*, Parichart Wongchaya2 and Warin Wruangsri3 1 ผ้ชู ว่ ยศาสตราจารย์ ศนู ยว์ ิศวกรรมสร้างสรรค์เพอ่ื การพัฒนาทีย่ งั่ ยนื มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลลา้ นนา 2 นักวทิ ยาศาสตร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เชยี งราย 3 อาสาสมัครพิทักษ์ทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดล้อมหมู่บ้าน เชียงราย 1 Assistant Professor, Center of Creative Engineering for Sustainable Development, Rajamangala University of Technology Lanna 2 Scientist, Faculty of Engineering Rajamangala University of Technology Lanna Chiang-Rai 3 Natural Resources and Environmental Protection Volunteer Chiang-Rai *E-mail : [email protected], [email protected] บทคดั ย่อ การจดั การขยะได้ถกู จัดให้เป็นวาระแห่งชาติ ซึ่งทุกองคก์ ารปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ (อปท.) ต้องเรง่ ดาเนนิ การ ให้เกิดผลสัมฤทธิ์เป็นรปู ธรรม บทความน้ีได้นาเสนอรูปแบบการจัดการขยะในชุมชนโดยเปลี่ยนมมุ มองขยะเปน็ วัสดุ รีไซเคิลด้วยโมเดลนักจดั การขยะ โดยสร้างตัวเชื่อมในการจดั การขยะสว่ นสุดทา้ ยเข้าสกู่ ระบวนการรีไซเคลิ ด้วย การ เสริมกระบวนการพฒั นานกั จัดการขยะเชิงพาณิชย์ โดยสนันสนุนใหอ้ งคค์ วามรู้ ภาคีเครือข่าย และด้านเงนิ ทุน เพ่ือ เพ่ิมศักยภาพดา้ นการจดั การขยะของชุมชน ผลการดาเนินงานของนักจัดการขยะสามารถแยกวัสดรุ ีไซเคิลออกจาก ขยะในพื้นท่ี องค์การบรหิ ารส่วนตาบลยา่ นรี และ เทศบาลตาบลไม้งาม ของเดือน ตุลาคม 2561 ได้ 1,447.1 และ 4,195.4 กิโลกรัมตามลาดับ กิจกรรมยังสามารถดาเนินการได้อย่างต่อเน่ือง และทางานร่วมกับนักจัดการขยะ จิตสาธารณะ ของพนื้ ทซ่ี งึ่ จะทาให้เพ่มิ ศักยภาพและความยัง่ ยืนของในการจัดการขยะในชุมชนใหม้ ากย่ิงขึน้ คาสาคัญ : การจดั การขยะ, นักจดั การขยะ, วสั ดุรไี ซเคลิ Abstract Solid waste management issue is considered as a national agenda. Local government organizations have to implement and show achievement on this particular problem. This article propose the model of community waste management, called waste manager, by changing people’s perspective of waste to recyclable materials. This model will cover all relevant process starting from beginning to end of recyclable materials management. In addition, to enhance capacity of waste manager, knowledge skill, network cooperation, and funding support are also provided. Results showed that waste manager could show important roles in increasing volume of recyclable materials, which covered the area of Yanree subdistrict administrative organization and Maingam subdistrict municipality, in October 2018 from 1,447.1 kg to 4,195.4 kg, respectively. This prototype model works quite well and can be continued in these two locations. Waste managers not only วารสารวชิ าการรบั ใชส้ ังคม มทร.ล้านนา 45 ปที ี่ 4 ฉบับที่ 1 มกราคม - มิถุนายน 2563

work by himself but also work with local waste volunteers resulted on increasing the potential of sustainable development on community waste management. Keyword : Solid Waste Management, Waste Manager and Waste Recycling บทนา ภาพที่ 1 รูปแบบการจดั การขยะ ปัญหาเรอ่ื งขยะมูลฝอย เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นใน ภาพที่ 2 ตวั อยา่ งการจดั การขยะในครัวเรอื น ทุกพ้ืนท่ี ซึ่งทุกพื้นท่ีมีความพยายามที่จะบริหารจดั การ ก า ร เ ริ่ ม ต้ น ก า ร จั ด ก า ร ข ย ะ เ ริ่ ม ตั้ ง แ ต่ ใ น ขยะมูลฝอยให้ได้เกิดผลสมั ฤทธ์ิให้มากที่สดุ (พัชญทัฬห์ กิณเรศ และ นารถระพี นาคะวัจนะ, 2560 และสุวิน ครัวเรือน (มงคลกร ศรีวิชัย, 2562) แนะนาให้แยกเป็น ศรีเมือง และภูกิจ ยลชญาวงศ์, 2563) แต่ด้วยการ ชนิด ขยะรีไซเคลิ เป็นส่ิงที่ยงั มีประโยชน์สามารถนาไป ทางานในเชงิ รกุ ของหนว่ ยงานระดับทอ้ งถิน่ ที่ปฏบิ ตั ิตาม แปรรูปแล้วกลับมาใช้ใหม่ เช่น กระดาษ พลาสติก แกว้ นโยบายของกระทรวงมหาดไทย ท่ีให้มีโครงการ 3R โลหะ กล่องเครื่องดื่มแบบ UHT กระป๋อง ซ่ึงมีปริมาณ ประชารัฐ โดยอาศยั หลกั การใชน้ ้อย ใช้ซา้ นากลับมาใช้ ประมาณ หน่ึงในสาม ของขยะท้ังหมด แต่กระบวนการ ใหม่ ดังแสดงในภาพท่ี 1 ให้ทุกพ้ืนท่ีมีการจัดการขยะ แยะขยะโดยจัดประเภทถังขยะตามสีกลับพบว่าไม่ แต่หลาย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นยังมุ่งเน้นการจัด สามารถแก้ปัญหาของการแยกขยะได้อย่างสมบูรณ์ อบรมให้ความรู้ แต่ท้ังนี้ยังขาดกระบวนการกระตุ้นให้ จึงเป็นท่ีมาของวิธีการแยกขยะ 4 ประเภท ได้แก่ แก้ว, เกิดตามต่อเนอ่ื งจากนโยบายของภาครัฐ ด้วยเหตนุ ี้การ กระดาษ, โลหะและพาสติก ดังแสดงในภาพที่ 2 พยายามหากระบวนการหรือวิธีทางให้สามารถจัดการ ซึ่งพบว่าช่วยให้ประชาชนมีความรู้เกี่ยวกับแนวทางการ ขยะได้ถูกรูปแบบ(อัครพงศ์ อ้ันทอง และคณะ 2558) เพิ่มรายได้จากการแนะนาวิธีการแยกขยะ อาทิ การ และครบวงจรจึงเกิดข้ึน ภายใต้กลุ่ม CR-Zero waste จัดทาแผ่นพับแสดงราคาขยะหรือการรับซื้อขยะระดบั (Panate Manomaivibool และคณะ, 2018) ที่นาเรอ่ื ง เสวียนมาบริหารจัดการขยะอินทรีย์ การนาระบบ สารสนเทศเพื่อมาบริหารจัดการผ่านระบบออนไลน์ D-Toc การพัฒนาคู่มือการบริหารจัดการขยะ(ปเนต มโนมัยวิบูลย์และคณะ, 2561) โดยแบ่งชั้นตามระดับ ประกอบไปด้วย ระดับครัวเรือน ระดับกลุ่ม และระดบั ชมุ ชน เป็น 30 เมนกู ารจดั ขยะ เพื่อใหอ้ งค์การปกครอง ส่วนท้องถิ่นหรือกลุ่มคนที่สนใจในการบริหารจัดการ ขยะ สามารถเลือกนาไปใช้ในการบริหารจัดการได้ อีก ทั้งยังมีคู่มือสาหรับการบริหารจัดการขยะชุมชน จาก พื้นท่ีต้นแบบทีไ่ ดน้ าองคค์ วามรู้ลงไปทางานจริงในพน้ื ท่ี ถอดบทเรยี นเพื่อเป็นกรณีศกึ ษาใหก้ บั ผู้ทีส่ นใจ สามารถ นาไปใช้ไดอ้ ยา่ งสะดวกและปรับกลยทุ ธใหเ้ หมาะสมกบั แต่ละพืน้ ท่ี (มงคลกร ศรวี ิชยั และ กนกทิพย์ อโนราช, 2562) 46 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

ครัวเรือน ซ่ึงการสร้างความเข้าใจเหล่านี้ย่อมเป็นการ โดยตรง ซ่ึงอาจแบ่งได้ 2 กลุ่มใหญๆ่ คอื กลุ่มร้านรบั ซ้ือ สร้างแรงจูงใจในการคดิ แยกขยะให้เกิดประสทิ ธิผล ของเก่าและกลุ่มรถจักรยานสามล้อ (รถซาเล้ง) ซึ่งเป็น พอ่ คา้ คนกลาง บทความน้ี แสดงให้เห็นถึงระบบการจัดการ ขยะรีไซเคิล เพื่อต่อยอดขยายผลสคู่ วามยง่ั ยนื โดยธุรกิจ 1. กลุ่มร้านรับซ้ือของเก่า สามารถแบ่งได้ การคัดแยกขยะเพื่อรีไซเคลิ ตัวเช่ือมสาหรับการจดั การ 3 ขนาด คือ ขนาดใหญ่ ขนาดกลางและขนาดเลก็ ส่ิงท่ี ขยะชุมชน เป็นธุรกิจท่ีมีการให้บริการรับซื้อขยะ จาเปน็ ต้องมใี นการประกอบธรุ กจิ ของกลุ่มนี้ คอื ต้องเปดิ ของเก่า กากของเสียท่ีไม่เป็นอันตรายจากโรงงาน ใจรับองคค์ วามรใู้ หม่ๆ ทต่ี ้องอาศยั ความละเอยี ดอ่อนใน อุตสาหกรรม วสั ดเุ หลอื ใช้ เพ่อื นาไปทาการคัดแยก และ การสังเกต จดจา แยกแยะ และส่ิงจาเป็นอ่ืน ๆ ได้แก่ ส่งไปขายต่อยังบริษัทที่ทาธุรกิจแปรรูปขยะรีไซเคิล แหล่งทุนงบประมาณเพื่อท่ีจะเก็บ หรือกักตุนสินค้า ซึ่งเม่ือพิจารณาถึงธุรกิจรีไซเคิลในประเทศไทยโดย ในระหว่างท่ีรอราคาตลาด อีกท้ังต้องมีบุคลากร ภาพรวม จะพบว่า ในปัจจุบัน มีกลุ่มผู้ประกอบการท่ี มียานพาหนะ มีรถยนต์ และเคร่ืองมือช่ังวัดน้าหนัก ดาเนินธรุ กิจรีไซเคลิ แบบครบวงจร มีกิจกรรมตั้งแต่การ 2 – 3 ขนาด และควรเป็นแบบดิจิตอล เพื่อลดปัญหา รับซื้อขยะหรือของเก่า การคัดแยกประเภทขยะ ความขัดแย้งและความไม่เที่ยงตรง สถานท่ีต้องจัด การย่อยหรือบดขยะ ไปจนถงึ การแปรรปู เป็นผลิตภัณฑ์ ระเบยี บหมวดหมู่ใหง้ า่ ยต่อการเกบ็ หรอื นาออก และสิง่ ใหม่ต่าง ๆ สาคัญท่ีสุดคือรู้จักแหล่งซ้ือขายแลกเปล่ียน และ ประมาณการราคา นอกจากนี้ยังมีกลุ่มคนประกอบอาชีพรับซื้อ ของเก่า และคนเก็บของเกา่ นาเอาขยะมาแยกประเภท 2. กลุ่มรถจักรยานสามล้อ (รถซาเล้ง) หรือรถ แล้วนามาขายเปล่ียนเป็นรายได้ ซ่ึงนอกจากนาไปขาย เร่ ท่ีเป็นรถรับซ้ือของเก่าในชมุ ชน นามาขายให้ร้านรับ แล้วยังนาส่ิงของเหลือใช้ไปเพ่ิมมูลคา่ ด้วยการซอ่ มแซม ซื้อของเกา่ อกี ตอ่ หน่งึ รถซาเล้งจะใช้ต้นทุนต่า ใช้เงินใน ยกตัวอย่างเช่น เครื่องใช้ไฟฟ้าต่าง ๆ ขายต่อเปน็ สินค้า การไปรบั ซอ้ื นอ้ ย โดยอาจจะเปน็ รถพว่ งหรอื รถสามลอ้ ก็ มือสอง หรืออาจชาแหละวัสดุประเภทต่าง ๆ เพื่อแยก ได้แต่รถเร่ จะมีต้นทุนมากกว่า สามารถออกไปซื้อใน ขายเช่น ทองแดง เหล็ก พลาสติก เป็นต้น ซ่ึงถือวา่ เปน็ ปรมิ าณท่ีมาก ซ่งึ กลุ่มซาเลง้ และรถเรน่ ีก้ ่อนท่จี ะนาของ กลุ่มคนท่ีสามารถบริหารจัดการขยะได้อย่างย่ังยืน มาขายท่ีร้านรับซ้ือของเก่า จะนาของเก่าไปคัดแยกเพ่ือ เนอ่ื งจากเป็นธุรกิจท่ีสามารถสรา้ งรายได้ จึงเรียกบุคคล เพิม่ ปรมิ าณและมลู ค่ากอ่ น และเวลาไปขายทีร่ า้ นรับซ้ือ กลุ่มนว้ี ่า “นักจดั การขยะเชิงพาณิชย์” ของเก่า จะไดร้ าคาในกลุ่มของ ลูกค้าประจา ซงึ่ มากกว่า วิธดี าเนินงาน ลูกค้าขาจรท่ัวไป ส่วนเหตุผลทปี่ ระกอบอาชีพน้ี เพราะ การดาเนนิ การจัดการขยะในชุมชน มองเห็นช่องทางทาธุรกิจ เป็นการซ้ือขายเงินสด และ นกั จดั การขยะเชงิ พาณิชย์ รายได้ชัดเจน สามารถคานวณรายรบั หรอื กาไรได้ ของท่ี ซ้ือมาไม่เน่าเสียแต่ต้องขยัน ในการคัดแยกเพื่อเพ่ิม เป็นท่ียอมรับแล้วว่าขยะแบ่งเป็นส่ีประเภท มูลค่า เช่น นาสายไฟมาปอกแยกทองแดงออกขายส่วน แล้ว จึงมีคาถามที่เกิดขึ้นว่า จะส่งต่อจากบ้านไปสู่ เปลือกสายไฟก็ขายได้เชน่ กนั กระบวนการจดั การอยา่ งไร คนส่วนมากคิดสงิ่ ทง่ี า่ ยทส่ี ดุ คือ การนาทุกอย่างใส่ถุงดาเพ่ือนาส่งอย่างปลอดภัย ข้อจากัดของกลุ่มรถจักรยานสามล้อ (รถ หัวข้อน้ีจะได้นาเสนอการสร้างธุรกิจเพื่อสังคมจะ ซาเล้ง) คือ มักจะไม่ได้ของท่ีมีมูลค่าในปริมาณมาก สามารถชว่ ยบรหิ ารจดั การขยะให้ถูกวิธรี วมถึงการสร้าง เทา่ กบั รถรับซือ้ ของเก่า และไม่ทราบถงึ การคัดแยะขยะ เป็นธรุ กิจ การรบั ซือ้ ของเก่าหรอื ขยะรีไซเคลิ โดยทาการ ในเชิงลึก เช่น การชาแหละอุปกรณ์ไฟฟา้ หรืออุปกรณ์ รับซื้อขยะพลาสติกมาจากซาเล้งหรือรถรับซ้ือขยะตาม อิเล็กทรอนิกส์ ดังนั้นควรจัดกิจกรรมฝึกอบรมเสริม บ้านเรือน คนเก็บขยะ หรือแม้แต่รับซื้อจากผู้บริโภค ความรู้ดา้ นนใ้ี ห้กลุ่มรถจกั รยานสามล้อ (ซาเล้ง) หรอื รถ รบั ซือ้ ของเก่า สว่ นทางรา้ นรับซื้อของเกา่ จะได้ประโยชน์ วารสารวชิ าการรับใช้สังคม มทร.ล้านนา 47 ปที ี่ 4 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มิถุนายน 2563

ภาพที่ 3 ธรุ กิจร้านรบั ซอื้ ของเกา่ ตามมาด้วยการลดต้นทุนในการบริหารจัดการ เร่ือง สาคัญอีกเร่ืองท่ีควรเสริมความรู้ การสืบค้นข้อมลู ราคา ภาพที่ 4 ธรุ กิจรถเร่รับซอ้ื ของเกา่ การขึ้นลงของเก่าโดยการจัดต้งั กลุ่ม Line ของกลุ่มคน รบั ซอื้ ของเก่า เพอ่ื แจ้งราคาขอ้ มลู ข่าวสาร จะทาใหก้ ลุม่ ภาพที่ 5 การรวมกลมุ่ เพอื่ จดั การขยะชมุ ชน คนเหล่าน้ีมขี อ้ มูลในการออกไปรับซ้อื เพ่ือลดความเสย่ี ง ในการขาดทนุ และสามารถกาหนดราคาและคาดคะเน ภาพท่ี 6 การทาผา้ ปา่ ขยะ ผลกาไรได้ 48 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship เน่ืองจากนักจัดการขยะเชิงพาณิชย์พัฒนามา Vol.4 No. 1 January - June 2020 จ า ก นั ก จั ด ก า ร ข ย ะ จิ ต ส า ธ า ร ณ ะ จึ ง ท าใ ห้ ส า มารถ สนับสนุนข้อมูล ด้านการจัดการขยะให้องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น และช่วยบริหารจัดการโครงการขยะใน พื้นท่ี ท่ีบริหารจัดการยากเช่นการหาตลาดเพื่อรับซ้ือ ถุงพลาสติกและกล่องนมเป็นตน้ นกั จดั การขยะจติ สาธารณะ นักจัดการขยะจิตสาธารณะคือ บุคคลท่ัวไป อาสาสมัครสาธารณสขุ ประจาหมบู่ า้ น เยาวชน นักเรียน นกั ศกึ ษา ทสี่ นใจด้านการบริหารขยะ โดยพ้นื ฐานต้องมี จิตสาธารณะ มีความกระตอื รือร้นพร้อมรับรู้และเปดิ ใจ รับความรู้ใหมๆ่ มลี ักษณะเป็นผู้ให้ และช่วยเหลือสังคม คานึงถึงผลประโยชน์ส่วนรวมเป็นหลัก มีความเคารพ ความแตกต่างระหว่างบุคคล สิ่งที่ต้องเสริมความรู้ ให้ คนกลุ่มน้ีคือ องค์ความรู้การคัดแยกขยะพ้ืนฐาน และ การคัดแยกขยะเชิงลึก การพาไปศึกษาดูงานสถานที่ ต่าง ๆ ท่ีมีการบริหารจัดการได้ผลสาเร็จเพื่อเป็น แนวทาง ในการบริหารจัดการ กลุ่มของตนเองต่อไป อ ง ค์ ก า ร บ ริ ห า ร ส่ ว น ต า บ ล จ ะ ต้ อ ง ส นั บ ส นุ น ใ ห้ ทุ น องคค์ วามรู้ ตลอดจนอุปกรณพ์ ้นื ฐานในการคดั แยก และ เป็นพเ่ี ลีย้ งสนับสนนุ การดาเนนิ กิจกรรมอยา่ งต่อเนอ่ื ง กิจกรรมของนักจัดการขยะจิตสาธารณะน้ัน สามารถดาเนินกิจกรรมได้หลากหลาย อาทิ ขยะแลก ครัว (ขยะแลกของกนิ ของใช้) ขยะสรา้ งบญุ (ผา้ ปา่ ขยะ, ขยะเพอื่ สวสั ดกิ าร) ขยะแลกเงิน (กองทุนขยะ, ธนาคาร ขยะ, ตลาดนัดขยะ) เป็นต้น ในชุมชนอาจมีอุปกรณ์ ต่าง ๆ ช่วยนักจัดการขยะจิตสาธารณะ เช่นมีเครอื่ งอดั แบบมือ เพ่ืออัดวัสดุรีไซเคิลให้มีปริมาตรที่ลดลง ได้แก่ อัดขยะจาพวกถุงพลาสติกเพอ่ื นาส่งจาหน่ายต่อไป

ภาพท่ี 7 การรวมกลุ่มออมขยะในชุมชน ภาพที่ 9 การสร้างตลาดนดั ขยะ ภาพที่ 8 การอดั ถงุ พลาสตกิ เพอื่ เตรียมจดั จาหนา่ ย ภาพท่ี 10 การอบรมนกั จัดการขยะเชงิ พาณิชย์ ภาพที่ 11 แผนการดาเนนิ กจิ กรรมขยะตาบลไมง้ าม จงั หวดั ตาก ภาพที่ 12 แผนการดาเนนิ กิจกรรมตาบลย่านรี จังหวัดตาก วารสารวิชาการรับใช้สงั คม มทร.ล้านนา 49 ปีท่ี 4 ฉบับท่ี 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2563

การดาเนินกจิ กรรมนักจัดการขยะ เชิงพาณิชย์ ในช่วงปลายเดือนตุลาคม 2561 สามารถ แนวความคิดการบริหารจัดการขยะภายใต้ เก็บวัสดุรีไซเคิลในชุมชนโดยองค์การบริหารส่วนตาบล ยา่ นรี และ เทศบาลตาบลไม้งาม ดังตารางที่ 1 ต้นแบบนักจัดการขยะ จาเป็นอย่างย่ิงต้องพัฒนา นักจัดการขยะเชิงพาณิชย์ในพ้ืนที่ ซึ่งการศึกษาครั้งนี้ ภาพท่ี 13 การอบรมนกั จัดการขยะจติ สาธารณะ เป็นกิจกรรมส่วนหน่ึงของโครงการเมืองตากน่าอยู่ที่ ภาพท่ี 14 การเก็บกวาดพื้นที่ชุมชน ตาบลยา่ นรี สนับสนุนโดยสานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริม สุขภาพ ท่ีได้พัฒนาพ้ืนที่ต้นแบบการจัดการขยะระดับ ตาบล การจัดการขยะเพือ่ สุขภาพทีด่ ี สหกรณ์ขยะ และ ขยะเงินออม ขยะปลดหนี้ มีพ้ืนท่ีดาเนินโครงการ 3 อาเภอได้แก่ อาเภอสามเงา อาเภอเมือง และอาเภอ แม่สอด ตามลาดับ โดยเบื้องต้นได้ดาเนินการในพื้นท่ี 2 แห่ง ได้แก่พื้นท่ีของ องค์การบริหารส่วนตาบลย่านรี และเทศบาลตาบลไมง้ าม เนื้อหาเบ้ืองต้นของการพัฒนานักจัดการขยะ เชิงพาณิชย์ ได้แก่การเพ่ิมองค์ความรู้และสร้างภาคี เครือข่าย โดยให้ร่วมโครงการการอบรมคัดแยกขยะ เชิงธุรกิจ รุ่น 77 วันที่ 6-10 มีนาคม 2561 ณ จังหวัด พิษณุโลก เพื่อสร้างองค์ความรู้ ให้กับนักจัดการขยะ เชงิ พาณชิ ย์ในพนื้ ที่ ตาบลยา่ นรี และตาบลไมง้ าม เมอื่ มี การพัฒนานักจัดการขยะเชิงพาณิชย์เสร็จแลว้ จึงมีการ วางแผนเพอื่ สร้างกลไกคณะทางานดา้ นการจัดการขยะ และนโยบายขับเคลื่อนโครงการ มีการสร้างนักจัดการ ขยะจิตสาธารณะในพ้ืนที่ เพ่ือสร้างกลุ่มในการบริหาร จัดการขยะท้ัง 4 ประเภท สาหรับขยะอินทรีย์ โดยการ จัดการในครัวเรือน แนะนาให้ใช้ถังกินน้าแกง เสวียน หรือเลี้ยงสตั ว์ ส่วนขยะอันตรายได้ ถูกแยกเพอ่ื นาสง่ ไป กาจัดโดยองค์การบริหารส่วนจงั หวัดตาก ขยะทั่วไปตอ้ ง ส่งให้องค์การบริการสว่ นตาบลหรือเทศบาลตาบล นาไป กาจัด ขยะรไี ซเคลิ จะถูกสง่ ออกมาโดยนักจัดการขยะ มี การชแ้ี จงถงึ วสั ดุรีไซเคลิ วา่ มกี ารรบั ซอ้ื ก่ีประเภท รวมถึง การวางแผนเพื่อนัดการจัดกิจกรรมรับซื้อในชุมชน ตาบลย่านรี และตาบลไม้งาม ได้มีการจัดอบรมในวันท่ี 11 และ 12 ตุลาคม 2561 ตามลาดับ ผลการดาเนนิ การ ภาพท่ี 15 การเกบ็ กวาดพนื้ ท่ีชมุ ชน ตาบลไมง้ าม การจัดกิจกรรมเก็บกวาดพ้ืนที่ชุมชน โดย นั ก จั ด ก า ร ข ย ะจิ ต ส า ธ า ร ณ ะร่ ว ม กั บ นั ก จั ด ก า ร ข ย ะ 50 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

ตารางที่ 1 รายละเอียดชนิดวัสดุรีไซเคิลจากการจัดกิจกรรมเก็บกวาดพน้ื ท่ีชุมชน องค์การบริหารส่วนตาบลยา่ นรี และ เทศบาลตาบลไมง้ าม ลาดบั วัสดุรไี ซเคิล อบต.ย่านรี นา้ หนกั (กโิ ลกรัม) 1 แกว้ แดง 433.0 ทต.ไม้งาม 2 แก้วขาว 177.0 484.1 3 แก้วเขยี ว 29.0 777.4 4 ขวดรวม 394.0 612.1 5 เหลก็ บาง 42.5 5.0 6 สังกะสี 17.0 462.4 7 ทองแดง 17.0 76.0 8 กระป๋องเบยี ร์ 14.8 0.6 9 ขวด PET 99.3 15.3 10 พลาสติกรวม 78.0 406.7 11 พลาสติกกรอบ 2.0 569.1 12 ถงุ พลาสติก 6.0 2.5 13 กระดาษลัง 99.5 - 14 กระดาษสี 15.0 327.8 15 กระดาษ ขาว-ดา 9.5 205.6 16 กลอ่ งนม 3.0 171.0 17 รองเทา้ ยาง 1.0 - 18 สายยางขาว 4.0 3.7 19 น้ามันพชื 5.5 15.6 20 ท่อPVC - - 21 อลมู ิเนียม - 4.4 รวม 1447.1 56.2 4195.4 การจัดกิจกรรมเก็บกวาดพ้ืนที่ชุมชน พบว่า การนาไปใช้ประโยชน์ เมื่อให้ครัวเรือนจดั การขยะอินทรียข์ องตนเอง ได้พบวา่ ผลจากการมตี ้นแบบนกั จัดการขยะนี้จะใช้เป็น ขยะรีไซเคิลท่ีเคยถูกนาไปท้ิง ได้ถูกแยกออกจากขยะ ทั่วไป โดยได้นักจัดการขยะจิตสาธารณะ เข้าไปช่วย แนวทางในการขยายผลการพัฒนาการจัดการขยะของ แนะนาใหก้ ับทกุ ครัวเรือน โดยตาบลย่านรี มี 5 หมูบ่ ้าน ชุมชนต่อไป ซึ่งแต่ละชุมชนมีความแตกต่างกัน ทั้งใน สามารถดึงวัสดรุ ีไซเคิลได้จานวน 1,447.1 กโิ ลกรมั ส่วน เรื่องของสภาพปัญหาของขยะและความพร้อมของ ตาบลไม้งาม มี 9 หมู่บ้าน สามารถแยกวัสดุรีไซเคิลได้ ชุมชนในเรื่องปจั จัยตา่ ง ๆ เช่น บุคลากร เวลา และทุน จานวน 4,195.4 กิโลกรัม วสั ดุที่แยกออกมาได้สว่ นมาก เป็นต้น ชุมชนควรวิเคราะห์ตนเองก่อนแล้ว นาเอา จะเปน็ ประเภท ขวดแก้ว พลาสตกิ กระดาษ และโลหะ ต้นแบบนักจัดการขยะแต่ละเมนูไปใช้ให้เหมาะสมกับ ชุมชนจากบทเรียนเรอื่ งนักจัดการขยะ ซึ่งมกี ารขยายผล ต้ น แ บ บ นั ก จั ด ก า ร ข ย ะ สู่ เ ท ศ บ า ล ต า บ ล แ ม่ ต า ว วารสารวชิ าการรับใช้สังคม มทร.ล้านนา 51 ปีที่ 4 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2563

โ ด ย ไ ด้ พั ฒ น า ห ลั ก สู ต ร นั ก จั ด ก า ร ข ย ะ เ ชิ ง พ า ณิ ช ย์ บรรณานกุ รม 28 เมษายน – 3 พฤษภาคม 2562 ที่จังหวดั ศึกษาดงู าน Panate Manomaivibool, Mongkonkorn Srivichai, ในพ้ืนท่ีจังหวัด ตาก-กาแพงเพชร-อยุธยา-กรุงเทพ- ชลบุรี-สมทุ รปราการ มผี ้เู ข้ารบั การอบรมจานวน 40 คน Pattayaporn Unroj and Pannipha จากตาบลแม่ตาว ตาบลแม่กุ ตาบลแม่ปะ อาเภอ Dokmaingam “Chiang Rai Zero Waste: แม่สอด และตาบลอุ้มผาง อาเภออุ้มผาง จังหวัดตาก Participatory action research to promote ซึ่ ง ผู้ ไ ด้ รั บ ก า ร อ บ ร ม ค ร้ั ง นี้ ส า ม า ร ถ น า ค ว า ม รู้ ไ ป source separation in rural areas” Resources, พัฒนาการจัดการขยะในพ้ืนที่ของตนเอง และยังได้รับ Conservation and Recycling Volume 136, ทุนสนับสนุนจาก สานักงานกองทุนสนับสนุนการ September 2018, Pages 142-152 สร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เพื่อพัฒนากิจกรรมการ ปเนต มโนมัย วิบูลย์ , พรรณนิภา ด อกไม้ง าม , จัดการขยะในพ้ืนที่ต่อไป บทความนี้ผู้เขียนคาดหวังว่า พัทธยาพร อุ่นโรจน์ และมงคลกร ศรีวิชัย จะเป็นอีกหน่ึงแรงบันดาลใจให้กับหลาย ๆ ท่านที่มี ( 2561). 30 เ ม นู ป ล อ ด ข ย ะ . เ ชี ย ง ร า ย : จิตสาธารณะนาองค์ความรู้จากสถาบันการศึกษา มหาวทิ ยาลยั แมฟ่ ้าหลวง ถา่ ยทอดไปถงึ การพัฒนาชมุ ชนแต่ละท้องถิ่นอย่างยัง่ ยืน พชั ญทฬั ห์ กิณเรศ และ นารถระพี นาคะวจั นะ (2017). ต่อไป กระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะที่ อภปิ รายผล ต้ น ท า ง เ พ่ื อ ล ด ป ริ ม า ณ ข ย ะ ข อ ง ชุ ม ช น นาราชควาย จังหวัดนครพนม. วารสารวิจัยเพ่ือ นโยบาย 3Rs ของรฐั บาล สามารถทาให้เกิดผล การพัฒนาเชงิ พืน้ ท่ี, 9(3), 191-205. เป็นรูปธรรมไดใ้ นพ้ืนที่ องค์การบริหารสว่ นตาบลยา่ นรี มงคลกร ศรีวิชัย และ กนกทิพย์ อโนราช (2562) และเทศบาลตาบลไม้งาม จังหวัดตาก ซึ่งมีการเพิ่ม “ปัจจัยความสาเร็จในการบริหารจัดการขยะ ตัวเช่ือมที่เรียกว่า นักจัดการขยะ ซึ่งในพ้ืนท่ีส่วนมาก องค์การบริหารส่วนตาบลเมืองพาน” โครงการ เป็นอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) ของหมู่บ้าน โดยมี ประชุมวิชาการระดับชาติมหาวิท ยาลั ย การเริ่มให้ทุกครัวเรือนแยกขยะก่อน แล้วจัดกิจกรรมที่ เทคโนโลยีราชมงคลครั้งที่ 11 วันที่ 24 – 26 เสริมกลุ่มโดยนักจัดการขยะจิตสาธารณะ โดยมีรายได้ กรกฎาคม 2562 ณ ศนู ย์ประชมุ และแสดงสนิ ค้า คืนให้กับครัวเรือนในการจัดกิจกรรมเก็บกวาดชุมชน นานาชาติ เชยี งใหม่ ประมาณครัวเรือนละ 100 บาท ซ่ีงลดแหล่งเพาะพนั ธ์ุ มงคลกร ศรวี ชิ ยั .(2562). นักจดั การขยะชุมชน. สถาบนั ยุงลาย รวมถึงจัดบ้านเรือนให้สะอาดและเสริมสร้าง ถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชน มหาวิทยาลัย กระบวนการตดั แยกขยะ ซึ่งกจิ กรรมซ้ือขายวสั ดุรไี ซเคลิ เทคโนโลยรี าชมงคลลา้ นนา หลังจากนี้กระบวนการรวมกลมุ่ จะสามารถนาเงนิ ไปทา สุวิน ศรีเมือง และภูกิจ ยลชญาวงศ์ (2563). การสร้าง กิจกรรม เช่นกิจกรรมขยะแลกของ ตลาดนัดขยะ เครือข่ายการมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาขยะ ขยะฮอมบุญ หรืออื่น ๆ แล้วส่งของท่ีได้จากการทา ชุมชนในเขตหนองแขม กรุงเทพมหานคร. กิจกรรมนี้ให้กับ นักจัดการขยะเชิงพาณิชย์ นาไปเข้าสู่ วารสารบัณฑิตวิทยาลัย พิชญทรรศน์, 15(1), กระบวนรีไซเคลิ ตอ่ ไป 203-212. อัครพงศ์ อ้ันทอง, ปเนต มโนมัยวิบูลย์ และ ม่ิงสรรพ์ ขาวสะอาด. (2558). โครงสร้างวิสัยทัศน์ การ ขั บ เ ค ล่ื อ น สุ ข ภ า ว ะ แ ล ะ ก า ร จั ด ก า ร ทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ มในทอ้ งถิ่น. กรงุ เทพฯ: สถาบนั ศึกษานโยบายสาธารณะ 52 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

แผนการพฒั นาชุมชนหมูบ่ ้านพนั นาใต้แบบมีสว่ นร่วม Panna-Tai village Participation Development plan เดอื นรงุ่ สวุ รรณโสภา 1* กรรณกิ าร์ สมบญุ 2 สดุ ารตั น์ สกลุ คู3 ศริ พิ ร สารคลอ่ ง 4 ราตรี พระนคร5 สเุ ธยี ร นามวงศ์6 ไกรสิทธิ วสเุ พญ็ 7 พชั รี ครองกิจศิริ8 ชลนี ชุ คนซือ่ 9 Duenrung Suwannaopa1 Kannika Sombun2 Sudarath Sakhukhu3 Siriporn Sarnklong4 Ratree Pranakhon5 Sutien Namwong6 Kaisit Vasupen7 Pacharee Krongkitsiri8 Chaleenuch Khonsue9 1,8 อาจารย์ คณะอตุ สาหกรรมและเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร 2-5ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลอสี าน วิทยาเขตสกลนคร 6อาจารย์ คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลอสี าน วทิ ยาเขตสกลนคร 7ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ คณะวทิ ยาศาสตร์และศลิ ปศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลอสี าน 9ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ คณะอุตสาหกรรมและเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลอสี าน วทิ ยาเขตสกลนคร 1,8Lecturer, Faculty of Induatry and Technology, Rajamangala University of Technology Isan Sakon Nakhon Campus. 2-5Assistant Professor, Faculty of Natural Resources, Rajamangala University of Technology Isan Sakon Nakhon Campus. 6Lecturer, Faculty of Natural Resources, Rajamangala University of Technology Isan Sakon Nakhon Campus. 7Assistant Professor, Faculty of Sciences and Liberal Arts, Rajamangala University of Technology Isan. 9Assistant Professor, Faculty of Induatry and Technology, Rajamangala University of Technology Isan Sakon Nakhon Campus. *E-mail:[email protected] , เบอร์โทรศัพท์ 081-9642789, 042-772391-2 E-mail:[email protected], เบอร์โทรศพั ท์ 081-4804218, 042-734723 บทคดั ย่อ บ้านพันนาใต้ ตาบลพันนา อาเภอสว่างแดนดิน จังหวัดสกลนคร เป็นชุมชนท่ีถูกคัดเลือกพัฒนาภายใต้ โครงการหมู่บ้านราชมงคลอีสาน ซึ่งการวางแผนที่ดีมีความสาคัญต่อความสาเร็จในการพัฒนาชุมชนให้บรรลุตาม เปา้ หมายของโครงการ วตั ถปุ ระสงค์ของการศกึ ษานีเ้ พอื่ วเิ คราะหศ์ ักยภาพและจัดทาแผนพฒั นาชมุ ชนบ้านพนั นาใต้ โดยการดาเนินงานเน้นกระบวนการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Rural Appraisal; PRA) เป็นระยะ 4 ปี (พ.ศ.2562 - 2565) เพื่อนาแผนท่ีได้มาร่วมขับเคล่ือนการพัฒนาหมู่บ้านพันนาใต้ในเชิงบูรณาการ ให้เกิดความ เข้มแขง็ ในชุมชน ยกระดบั คณุ ภาพชวี ิตของคนในชมุ ชน สรา้ งรายได้ สรา้ งความสุขอยา่ งยั่งยนื ผลที่ได้จากการศึกษาน้ี คือได้แผนพัฒนาชุมชนจานวน 3 แผนภายใต้แผนจะมีแผนยุทธศาสตร์และโครงการดาเนินงานจานวน 10 แผน ยทุ ธศาสตร์ และ 25 โครงการตามลาดับ ซง่ึ จะใช้เปน็ แนวทางในการพัฒนาหมบู่ า้ นให้ประสบผลสาเร็จและเกิดความ ย่ังยนื เปน็ ประโยชนต์ ่อทกุ ภาคส่วนที่มีบทบาทหน้าทใ่ี นการพัฒนาหรอื ยกระดบั คุณภาพชีวติ ของชุมชน คาํ สําคญั การพฒั นาชุมชน, แผนชมุ ชน, วธิ ีการมสี ว่ นร่วม, โครงการหม่บู า้ นราชมงคลอีสาน Abstract Panna-Tai village, Panna Sub-district, Sawang Daen Din District, Sakon Nakhon Province, Thailand, was selected to be a development village model under Rajamankala Isan village project. Hopefully that to set a good plan for development is a key to approach project’s objectives which will provide potential analysis and creation of community-development plan of Panna-Tai village by focusing on Participatory Rural Appraisal ( PRA) way, for 4 years (2019-2022). The objective of this study are to develop plans in order to drive the development of Panna-Tai village in an integration วารสารวชิ าการรบั ใชส้ งั คม มทร.ล้านนา 53 ปที ่ี 4 ฉบบั ท่ี 1 มกราคม - มิถนุ ายน 2563

manner to strengthen the community, local population’s life quality elevated, obtain more incomes and sustainable happiness. The obtained results comprised of 3 community development plans consisting of 10 strategic plans, and 25 projects, which will be used as a guideline for a successful and sustainable development. In addition, the development plans are also useful for work integrating among the sectors which play important roles in developing and/or improving the population’s life quality in the community. Keywords Community development, Community plan, Participatory approach, Rajamangala Isan village project บทนํา ภายใต้บริบทศักยภาพของชุมชน จึงได้จัดทาโครงการ การวางแผน (Planning) เป็นหัวใจสาคัญของ การพัฒนาแผนชุมชนหมู่บ้านพันนาใต้แบบมีส่วนร่วม โดยมวี ตั ถุประสงคเ์ พือ่ วเิ คราะห์ศักยภาพของชมุ ชน และ การเร่ิมต้นในการบริหารจัดการในหน่วยงานทุกระดับ จัดทาแผนพัฒนาชุมชนบ้านพันนาใต้ที่สอดคล้องกับ เป็นการคาดการณ์ไว้ล่วงหน้าว่าจะทาอะไร อย่างไร บริบทของชุมชน ด้วยกระบวนการแบบมีส่วนร่วม เม่ือไหร่ ใครเป็นคนทาเพอื่ จะดาเนินกิจกรรมตา่ ง ๆ ให้ (ParticipatoryRuralAssessment- PRA) (Narayanasamy, เกิดการเปลีย่ นแปลงตามท่คี าดคะเนไว้ 2009) สาหรับเป็นแนวทางสาหรับการพัฒนาชุมชน ในระยะ 4 ปี (พ.ศ. 2562-2565) ซึ่งเป็นการสร้าง ในการบรหิ ารจัดการชมุ ชน เพ่ือให้เกดิ การพัฒนา กระบวนการเรียนรู้ในการพัฒนาชมุ ชนอย่างย่ังยืนต่อไป อย่างย่ังยืน การวางแผนชุมชนจึงเป็นสิ่งสาคัญอยา่ งยง่ิ วิธีการดําเนินงาน ซึ่งต้องเกิดจากกระบวนการมีส่วนร่วมภายใต้บริบท ศักย ภาพของ ชุมชนเอง โด ย ร่วมคิด ตัด สินใจ การศึกษาน้ีใช้กระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพ นาแนวทางไปใช้ในการดารงชีวิตของคนในชุมชนทั้ง (Qualitative Research) เน้นกระบวนการแบบมีส่วน ระดับครอบครัวและชุมชนเพื่อให้มีคุณภาพท่ีดีข้ึนใน ร่วม ซึ่งเป็นเคร่ืองมือที่ประยุกต์ใช้หลากหลายไม่ว่าจะ อนาคตโดยกาหนดกิจกรรม/โครงการในลักษณะที่ชมุ ชน เป็นในการพัฒนาชุมชน องค์กร หรือในสถาบัน ทาไดเ้ องทนั ทดี ้วยความสามารถและศักยภาพของชมุ ชน การศึกษา (Selener.,1997) มีข้ันตอนและวิธีการ หรืออาศัยความสามารถร่วมกันกับหน่วยงานสนับสนุน ดาเนนิ งานดังตอ่ ไปนี้ อน่ื ๆ ในการดาเนนิ การร่วมกันหรืออาจยกให้เป็นภาระ ของหน่วยงานภายนอกชุมชนเป็นผู้ดาเนินการ ใน 1.ประชุมช้ีแจงการดาเนินงานต่อชุมชน เพื่อ กิจกรรม/ โครงการ ที่เกินขีดความสามารถของชุมชน สร้างความเข้าใจวัตถุประสงค์ เป้าหมายและวิธีการ เพ่ือผลการพัฒนา ป้องกันและแก้ไขปัญหาของชุมชน ทางานกับผู้นาและประชาชนในชุมชน รวมทั้งสร้าง สู่จุดมุ่งหมายของการเป็นชุมชนท่ีเข้มแข็ง อยู่เย็น ความร่วมมือในการทางานระหว่างระหว่างคณะทางาน เปน็ สขุ (กรมการพัฒนาชุมชน,2550) แผนพฒั นาชุมชน กับประชาชนในชมุ ชน ดงั ภาพท่ี 1 จึงเปรียบเสมือนแผนที่ทางเดินซ่ึงจะทาให้คนในชุมชน ก้าวไปสเู่ ป้าหมายและสาเรจ็ รว่ มกัน 2.ศึกษาบริบทชุมชนบ้านพันนาใต้ ตามกรอบ ประเด็นต่าง ๆ ได้แก่ สภาพทางกายภาพของชุมชน บ้านพันนาใต้ หมู่ 10 ตาบลพันนา อาเภอสว่าง สังคมประเพณี ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม แดนดิน จังหวัดสกลนคร เป็นหน่ึงชุมชนหมู่บ้าน เศรษฐกิจ และสังคมของชมุ ชน โดยการศึกษาจากขอ้ มูล ราชมงคลอีสาน เพ่ือพัฒนาชุมชนตามกระบวนการ ทุติยภูมิ และการสารวจภาคสนาม (Field survey) ส่งเสริมภายใต้โครงการหมู่บ้านราชมงคลอีสาน การมี สอบถามสัมภาษณ์ (Interview) ผู้มีส่วนเก่ียวข้อง ส่ ว น ร่ ว ม ใ น ก า รจั ด ทา แผน พั ฒ น าชุม ชน จึ ง เป็ นหัวใจ ดงั ภาพ ที่ 2 สาคัญ เป็นตัวกาหนดทิศทางการพัฒนาสาหรับชุมชน 54 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

ภาพท่ี 1 การประชมุ ช้แี จงการดาเนินงาน ภาพท่ี 3 การประชุมกล่มุ ยอ่ ยเพือ่ ทบทวนบรบิ ทชมุ ชน ภาพที่ 2 การลงพ้นื ทศี่ กึ ษาบริบทชมุ ชน ภาพท่ี 4 การจดั ทาแผนพฒั นาชุมชนด้วยการมีส่วนรว่ ม วารสารวิชาการรบั ใชส้ ังคม มทร.ลา้ นนา 55 ปที ี่ 4 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มถิ ุนายน 2563

ภาพที่ 5 การจดั เวทคี นื ข้อมลู 1. ศักยภาพชุมชนบา้ นพนั นาใต้ 3. จดั ประชมุ กลุ่มย่อยเพ่ือทบทวนข้อมลู บรบิ ท จากการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลศักยภาพ ชุมชนและวิเคราะห์ศักยภาพชุมชน ในประเด็นต่าง ๆ จากข้อมูลท่ีได้รวบรวมมา รวมท้ังวิเคราะห์จุดแข็ง ของชุมชนในประเด็นต่าง ๆ ซึ่งประกอบด้วย ด้าน จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค (SWOT Analysis) และ กายภาพ ด้านสัง คมประเพณีวัฒ นธรรม ด้าน ความต้องการในการพัฒนาชุมชน เพื่อนามาสู่การ ทรัพยากรธรรมชาติและสิง่ แวดล้อม และดา้ นเศรษฐกจิ / กาหนดแผนการพฒั นาชมุ ชน ดังภาพที่ 3 อาชีพในชุมชน ด้วยกระบวนการแบบมีส่วนร่วม ทาให้ 4. จัดทาแผนพัฒนาชุมชนบ้านพันนาใต้ ด้วย คนในชุมชนได้รับรู้และเข้าใจชุมชน รู้จุดแข็ง จุดอ่อน/ การจัดเวทีกลุ่มย่อยร่วมกับผู้นาและตัวแทนชุมชน ประเด็นที่เป็นปัญหา ตลอดจนโอกาสและอุปสรรคใน ดังภาพท่ี 4 เพื่อพิจารณาเป้าหมาย ยุทธศาสตร์ การพัฒนาชมุ ชน ซ่ึงพบว่าชุมชนบา้ นพันนาใต้ค่อนขา้ งมี แผนงาน/โครงการ สาหรับการพัฒนาในระยะ 4 ปี ศักยภาพ มีทุนทรัพยากรธรรมชาติทุนโบราณสถาน (พ.ศ.2562 – พ.ศ.2565) โบราณวัตถุ ทุนภูมิปัญญา ท่ีสามารถต่อยอดพัฒนา 5. จัดเวทีคืนข้อมูลให้กับประชาชนในชุมชน สู่การสร้างอาชพี รายได้ และความสขุ ในชุมชน อย่างไร บ้านพันนาใต้ โดยนาเสนอข้อมูลและรับฟังประเด็น ก็ตามยังพบปัญหาท่ียังต้องปรับปรุงแก้ไขในหลาย ความคิดเห็นเพม่ิ เตมิ ดงั ภาพที่ 5 ประเด็น ซ่ึงคนในชุมชนต้องนาข้อมูลต่าง ๆ เข้าสู่ 6. จัดทารายงานและนาส่งข้อมูลแผนพัฒนา กระบวนการวิเคราะห์ พิจารณาโครงการหรอื กิจกรรมท่ี สาหรบั ชุมชนและหน่วยงานในพ้ืนที่ เพ่อื เป็นแผนงานใน จะเสริมศักยภาพ และแก้ปัญหาท่ีมีความเหมาะสมตาม การพัฒนาแบบมสี ว่ นร่วมตอ่ ไป บริบทของพื้นที่ชุมชน โดยข้อมูลศักยภาพของชุมชน ผลการดําเนนิ งาน บา้ นพนั นาใต้ สรุปดังตารางที่ 1 ผลการดาเนินงานจัดทาแผนพัฒนาชุมชนบ้าน 2. ความต้องการในการพัฒนาชุมชน พันนาใต้ด้วยกระบวนการแบบมีส่วนร่วม สรุปได้ ดงั ต่อไปนี้ ความต้องการในการพัฒนาชุมชน ได้จากการ จัดประชุมกลุ่มย่อยและให้ตัวแทนชุมชนนาเสนอ ประเด็นต่าง ๆ และทาการสรุปร่วมกัน ซ่ึงเป็นข้อมูล ส่ ว น ห นึ่ ง ท่ี จ ะ น า ม า สู่ ก า ร พั ฒ น า แ ผ น ชุ ม ช น แ บ บ มี ส่วนร่วม โดยตัวแทนชุมชนบ้านพันนาใต้ ได้แสดงถึง ความต้องการในการพัฒนาชุมชนในประเด็น กายภาพ เศรษฐกิจ ด้านทรัพยากรรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านสังคม ประเพณี วัฒนธรรม สรุปได้ดังภาพที่ 7 ซึ่งประเด็นความต้องการต่าง ๆ ได้ถูกนาไปใช้วิเคราะห์ จัดทาแผนพฒั นาชุมชน โดยมผี ู้ดาเนนิ งาน (Facilitator) ท่ีมคี วามเชีย่ วชาญ 3. แผนชุมชนบา้ นพันนาใต้ ผลจากการศึกษาวิเคราะห์บริบทชุมชน และ ความต้องการของชมุ ชน นามาจัดทาแผนพัฒนาชุมชน บ้านพันนาใต้ตามกรอบระยะเวลาดาเนินงานภายใต้ โครงการหมู่บ้านราชมงคลระยะเวลา 4 ปี (พ.ศ.2562 - พ.ศ.2565) โดยใช้กระบวนการแบบมีส่วนร่วม ตั้งแต่ การร่วมคิด ร่วมวิเคราะห์ จัดลาดับความสาคัญจนได้ แผนพัฒนาชมุ ชนบา้ นพันนาใต้ ซ่งึ ประกอบด้วย 56 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

วิสยั ทัศน์ 2) อนรุ กั ษ์ประเพณี วัฒนธรรมของชุมชน บ้านพันนาใต้เป็นหมู่บ้านวัฒนธรรมเข้มแข็ง 3) อนุรักษธ์ รรมชาตแิ ละสิ่งแวดล้อมของชุมชน มีความสมบรู ณท์ างทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดล้อม 4) สร้างความสามัคคี การมีส่วนร่วมของคนใน มีความสามคั คี ปลอดภัย เป็นศูนย์เรยี นรู้ทางการเกษตร ชมุ ชน เพ่ือพัฒนาชุมชน และการบริหารจัดการกลุ่มอาชีพท่ีมีศักยภาพ นาสู่ 5) สรา้ งเครอื ขา่ ยการเรยี นรู้ การประชาสัมพันธ์ หมู่บ้านท่องเท่ียวเชิงนิเวศน์ เกษตร และวัฒนธรรม เพอื่ ให้ชมุ ชนเปน็ ท่รี จู้ กั ของสงั คม สรา้ งรายได้ สร้างสุขในชมุ ชนอยา่ งยงั่ ยืน ยุทธศาสตร์-กลยุทธ์-โครงการ พนั ธกิจ แผนการพฒั นาชุมชนบ้านพันนา ประกอบดว้ ย 1) ยกระดบั คุณภาพชวี ิต สร้างงานสร้างอาชีพ 3 แผน 10 แผนยุทธศาสตร์และ 25 โครงการ สรุป และรายได้ใหแ้ ก่คนในชมุ ชน ดังภาพท่ี 6 รายละเอยี ดดงั นี้ สรปุ แผนการพฒั นาชมุ ชนบ้านพนั นาใต้ ระยะ 4 ปี (พ.ศ. 2562-2565) (ภาตใต้โครงการหมู่บา้ นราชมงคลอีสาน) แผนการพัฒนาที่ 1 เสรมิ สร้างเศรษฐกิจชุมชนจากทุนด้านทรพั ยากร วิถีชีวติ ประเพณี วัฒนธรรมในชมุ ชน แผนยุทธศาสตรท์ ่ี 1.1 การส่งเสรมิ การดาเนินงานด้านเกษตรปลอดภยั /เกษตรอินทรยี ์ เพื่อการ พ่งึ พาตวั เองและเสริมสรา้ งเศรษฐกจิ ชุมชน (มี 6 โครงการ) แผนยุทธศาสตรท์ ี่ 1.2 การสรา้ งชุมชนท่องเที่ยวเชิงนเิ วศน์ เกษตร และวฒั นธรรม (มี 5 โครงการ) แผนยุทธศาสตร์ท่ี 1.3 การพัฒนาผลติ ภณั ฑจ์ ากฐานทรพั ยากร ภมู ปิ ัญญา วฒั นธรรม วถิ ชี ีวติ และ การเสรมิ สรา้ งศักยภาพในการบรหิ ารจัดการกลุ่มผลิตภัณฑ์ (มี 2 โครงการ) แผนยทุ ธศาสตรท์ ่ี 1.4 การประชาสัมพันธ์ เช่ือมโยง/จดั หาชอ่ งทางการตลาด เชื่อมโยงเครอื ข่าย การพฒั นาและการเรียนรู้ (มี 1 โครงการ) แผนการพัฒนาที่ 2 สร้างสังคมแห่งความสุข และการมีส่วนร่วมในการพัฒนา แผนยทุ ธศาสตรท์ ่ี 2.1 การสรา้ งการมสี ่วนร่วมในการบริหารจัดการพัฒนาชุมชน (2 โครงการ) แผนยทุ ธศาสตร์ท่ี 2.2 การสรา้ งเยาวชนเข้มแข็ง และสรา้ งบทบาทในการพัฒนาชุมชนของเยาวชน (มี 1 โครงการ) แผนยุทธศาสตรท์ ี่ 2.3 เสรมิ สรา้ งคุณภาพชีวติ ของผ้สู งู อายุ (มี 1 โครงการ) แผนการพัฒนาท่ี 3 สรา้ งชุมชนรักษท์ รพั ยากรธรรมชาติและสิง่ แวดล้อม แผนยทุ ธศาสตร์ท่ี 3.1 เสริมสรา้ งศักยภาพในการบริหารจดั การนา้ (มี 2 โครงการ) แผนยทุ ธศาสตรท์ ่ี 3.2 การสรา้ งคณุ ค่าแหง่ ป่าชุมชน (มี 3 โครงการ) แผนยุทธศาสตรท์ ่ี 3.3 การบรหิ ารจัดการขยะในชุมชน (มี 2 โครงการ) ภาพท่ี 6 แผนพัฒนา แผนยทุ ธศาสตร์ และโครงการต่าง ภายใตแ้ ผนพฒั นาชมุ ชนบ้านพนั นาใต้ วารสารวชิ าการรับใช้สังคม มทร.ลา้ นนา 57 ปีที่ 4 ฉบับที่ 1 มกราคม - มิถุนายน 2563

RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship ตารางที่ 1 ผลการวิเคราะหศ์ กั ยภาพชุมชนบ้านพนั นาใต้ จดุ เดน่ /จดุ แขง็ ของชุมชน ปญั หา/จุดออ่ นของชมุ ชน 58 Vol.4 No. 1 January - June 2020 ด้านกายภาพ ด้านกายภาพ - สถานที่ตงั้ ชมุ ชนอยตู่ ดิ ถนนหมายเลข 22 เชื่อมโยงจงั หวดั อุดรธานี สกลนคร นครพนม ง่ายตอ่ การ - ตาแหน่งทตี่ ง้ั ชมุ ชน เสยี่ งตอ่ การเกิดนา้ ทว่ ม เขา้ ถงึ ของคนภายนอก - ระบบการกระจายน้าเพอ่ื การเกษตรยังไมท่ ัว่ ถึง - มีระบบสาธารณปู โภคที่สะดวกและท่ัวถงึ เชน่ ไฟฟ้าและประปา - ระบบโทรคมนาคมที่คนในชุมชนเข้าถึงและใช้ประโยชน์ในการส่ือสารได้ง่าย เช่น อินเตอร์เน็ต ประชารฐั หอกระจายข่าวชมุ ชน ฯลฯ ด้านสังคม ประเพณี วัฒนธรรม ดา้ นสงั คม ประเพณี วัฒนธรรม - มกี ลมุ่ หรืออาสาสมคั รบรกิ ารในชุมชน เชน่ อาสาสมคั รสาธารณสชุ ฯ (อสม.) อาสาสมคั รป้องกัน - ปญั หาเยาวชนตดิ เกมส์ และยาเสพตดิ พลเรือน (อปพร.) กลุ่มกองทุนพัฒนาบทบาทสตรี (คกส.) กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กองทุน - ผูส้ งู อายุมจี านวนมากขน้ึ ยังขาดกจิ กรรมเพ่อื เสรมิ สร้างคณุ ภาพชวี ติ ของผู้สงู อายุ หม่บู า้ น ฯลฯ - คนในชุมชนขาดการตระหนกั ถงึ ความสาคญั ของการจดั การขยะในครวั เรือนและในชุมชน - มสี ถานศกึ ษา สถานพยาบาล ศูนย์เรยี นรู้ ศนู ย์การศกึ ษานอกโรงเรยี น เพอ่ื บริการคนในชุมชน - คนในชุมชนมีค่านยิ มการดารงชวี ติ แบบคนเมอื งมากขึ้น (ทนุ นิยม) - ความสามัคคีกนั ในชมุ ชน ความเอือ้ เฟ้ือเผ่อื แผ่ และชาติพนั ธุ์เดยี วกนั - การรบั ร้ขู า่ วสารของชุมชนยงั มนี อ้ ย/การบรหิ ารจัดการชุมชนยังมปี ญั หา - โบราณสถาน โบราณวตั ถุ โบราณคดีท่สี าคัญ เป็นศนู ย์รวมความเช่ือและศรัทธาของคนในชุมชน - แหล่งโบราณสถาน โบราณคดที สี่ าคญั ขาดการดแู ลและบูรณาการอยา่ งต่อเนือ่ ง และบคุ คลภายนอกชมุ ชน - มปี ระเพณี วฒั นธรรมทีโ่ ดดเด่น ที่คนในชุมชนร่วมสืบสานอย่างต่อเนอื่ ง เชน่ “ประเพณบี ญุ ข้าวจ่ี ยกั ษ์อนรุ กั ษ์ ปราสาทขอม ออนซอนผา้ คราม”และมกี ารสืบสานประเพณีตามฮีตสบิ สองครองสิบสี่ - มเี สน่ห์ทางดา้ นวัฒนธรรม วิถชี วี ิตไม่ว่าจะเปน็ ภาษา การแต่งกายชนเผา่ ลาวอีสานและอาหารพื้น ถ่นิ ดา้ นทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านทรัพยากรธรรมชาตแิ ละส่ิงแวดลอ้ ม - มีแหลง่ น้าธรรมชาติขนาดใหญ่ทเี่ ปน็ แหลง่ นา้ เพื่อการเกษตร การบรโิ ภคและอปุ โภค เชน่ บงึ คาออ้ - ป่าไมห้ รือทรพั ยากรธรรมชาติตา่ ง ๆ ถกู ทาลายทง้ั จากคนในชุมชนและคนนอกชมุ ชน ห้วยคาอ้อ หว้ ยยาม - การทง้ิ ขยะในท่สี าธารณะหรอื ปา่ ชุมชน - มปี า่ ชมุ ชนทีม่ ที รพั ยากรพันธ์ุไม้ทห่ี ลากหลาย เช่น ปา่ เหลา่ เฒา่ เมี่ยง ปา่ ตน้ น้าบงึ คาออ้ ป่าหนอง - มแี หลง่ นา้ ธรรมชาติหลายแหง่ แตก่ ารกระจายทางการเกษตรไม่ทั่วถึง ทาให้บางพนื้ ท่ีขาดน้าเพ่ือ นกเขยี น การเกษตร - แกนนา/คนในชุมชนส่วนหนึ่งมีความตระหนักถึงความสาคัญของทรัพยากรธรรมชาติและ - มีป่าชุมชนแต่ยังขาดความเข้าใจในการดูแลรักษา การใช้ประโยชน์ และการบริหารจัดการ สิ่งแวดล้อม มีความสนใจปลกู ป่าสวนครัว และดูแลป่าชุมชน และรักษาทรัพยากรธรรมชาติและ จัดการป่าและการรกั ษาส่งิ แวดลอ้ ม สง่ิ แวดลอ้ มของชมุ ชน ตารางท่ี 1 (ตอ่ ) ผลการวิเคราะหศ์ ักยภาพชุมชนบา้ นพนั นาใต้

จดุ เดน่ /จุดแขง็ ของชมุ ชน ปญั หา/จดุ อ่อนของชุมชน ทางดา้ นเศรษฐกจิ /อาชีพในชุมชน ทางดา้ นเศรษฐกิจ/อาชีพในชมุ ชน - มีการผลติ สนิ ค้าเกษตรทห่ี ลากหลาย มีผลผลิตตลอดทัง้ ปี - อาชีพหลักในชุนชน เป็นอาชีพดา้ นการเกษตร ซ่งึ ยงั เป็นระบบเกษตรทีใ่ ช้สารเคมี ซ่ึง - มีกลุ่มอาชีพในชุมชน เช่น กลุ่มผ้าย้อมสีธรรมชาติ กลุ่มปลูกมะเขือเทศ กลุ่มปลูก ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ และราคาต่าของผลผลติ ตลอดจนต้องใช้ตน้ ทนุ ในการผลิตท่ี ยางพารา สงู - มีสินคา้ ทผ่ี ลิตจากภูมปิ ัญญา และใช้วตั ถุดบิ ในทอ้ งถน่ิ ทหี่ ลากหลาย เช่น ปลาร้าสกุ - ผลผลติ ทางด้านการเกษตรมหี ลากหลาย แตช่ อ่ งทางการตลาดสินค้าเกษตรยังมนี ้อย แจ่วบอง เส่ือกก เกลือต้มโบราณ ผ้าย้อมสีธรรมชาติ ผลิตภัณฑ์แปรรูปผา้ คราม ลูก - การรวมกล่มุ ชุมชนและการบรหิ ารจัดการกลุม่ อาชพี ยงั ไม่เขม้ แขง็ ประคบสมนุ ไพร ฯลฯ - มีผลิตภัณฑ์ในชุมชนหลากหลาย แต่ขาดการพัฒนารูปแบบที่เป็นอัตลักษณ์ ตรา - มีกลุ่มออมทรพั ย์เพ่ือสนบั สนุนการผลิตในชุมชน สินค้า หรือบรรจุภัณฑ์ที่สวยงาม เพ่ือเช่ือมโยงการตลาดท่องเที่ยว หรือยกระดับ - มีจุดเดน่ ทางด้านอาชพี และกล่มุ อาชพี สามารถพฒั นาเป็นศูนย์เรียนรู้ได้ คณุ ภาพสินค้าเพ่อื ทาการตลาดในระดับทส่ี งู ข้ึน - การส่อื สารประชาสัมพันธ์ผลิตภณั ฑ์และอาชีพในชมุ ชนให้คนรู้จักยงั มีน้อย โอกาสในการพฒั นาชมุ ชน อปุ สรรคในการพฒั นาชุมชน 1) มหี นว่ ยงานราชการและองค์กรเอกชน เขา้ ไปสนับสนนุ การดาเนนิ กจิ กรรมของบ้าน 1) ผลผลิตทางการเกษตรที่ตกตา่ หรือมีความผันแปรสูง ระบบการตลาดท่ีข้นึ อยู่กบั พันนาอยา่ งตอ่ เนือ่ ง พอ่ คา้ คนกลาง 2) นโยบายของรฐั บาลท่สี ่งเสรมิ ใหม้ ีการรวมกล่มุ และพัฒนาผลติ ภัณฑ์ชมุ ชน 2) สภาพทางเศรษฐกจิ ในระดบั ประเทศสง่ ผลให้กลุ่มวิสาหกจิ ชุมชน ในหมู่บ้านไดร้ บั 3) นโยบายของรฐั ด้านการพฒั นาแหล่งเงนิ ทุนในชุมชน ผลกระทบเรอ่ื งรายได้และคา่ ครองชพี ทสี่ งู ขนึ้ 4) นโยบายภาครัฐในการสง่ เสรมิ การจดั การการทอ่ งเทยี่ วโดยชมุ ชน 3) รูปแบบการสง่ เสริมของภาครฐั ท่ีกระจายไปยังพื้นท่ีมลี ักษณะคล้ายกันจานวนมาก วารสารวชิ าการรับใชส้ ังคม มทร.ล้านนา 5) เทคโนโลยีและการส่อื สารท่ีทนั สมยั เป็นชอ่ งทางในการประชาสมั พันธช์ ุมชน ทาให้เกดิ คู่แข่งทางการตลาดมากขึ้น ปที ี่ 4 ฉบบั ท่ี 1 มกราคม - มถิ ุนายน 2563 59

RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship ด้านเศรษฐกิจ 1) มีอาชีพทม่ี ั่นคง และอาชพี ของชุมชน 2) ผลผลติ ทางการเกษตรปลอดสารพิษ จาหนา่ ยในตลาดราคาสูงได้ 60 Vol.4 No. 1 January - June 2020 3) มีผลติ ภัณฑ์ชุมชนทหี่ ลากหลาย เพ่ือสรา้ งอาชพี ในชมุ ชน โดยพฒั นา/สร้างมลู คา่ เพมิ่ ของผลติ ภัณฑช์ ุมชนทผี่ ลิตจากวัตถดุ บิ ใน ชมุ ชน เชน่ การแปรรูปผลติ ผลทางการเกษตร และวัตถดุ บิ ทห่ี าไดใ้ นทอ้ งถิ่น งานหตั ถกรรม งานฝีมือ ของฝากของท่รี ะลึก 4) มีกิจกรรมการท่องเทยี่ วทางดา้ นเกษตร นิเวศน์ วัฒนธรรม ในชุมชน ประชาสัมพนั ธ์ให้คนมาเท่ยี วในชมุ ชนมากขึน้ 5) มีตลาดรองรับผลติ ภณั ฑท์ งั้ ในชุมชน และนอกชุมชน ความต้องการพฒั นา ดา้ นกายภาพ 1) มีธรรมชาติสวยงาม ป่าไมอ้ ดุ มสมบรู ณ์ ของคนในชุมชน ทรพั ยากรธรรมชาติ 2) สภาพแวดล้อมดี ระบบการจัดการขยะดี บ้านพนั นาใต้ 3) นา้ ไมท่ ว่ ม และสิง่ แวดล้อม 4) ความรว่ มมือร่วมใจในการอนุรกั ษ์ ทานุบารุง ดูแลรกั ษา แหล่งโบราณสถาน โบราณคดี 5) การสร้างคณุ คา่ และประโยชนจ์ ากทรพั ยากรในชมุ ชน (ปา่ ไม้ แหลง่ น้า แหล่งโบราณสถาน โบราณคดี) 6) สภาพแวดลอ้ มปลอดภยั จากสารพษิ และมลพิษ ดา้ นสงั คมประเพณี 1) อนรุ กั ษ์ รกั ษาไว้ สบื ทอดประเพณวี ฒั นธรรมใหค้ งอยู่อย่างย่ังยนื เช่น การแต่งกายพ้ืนบา้ น ประเพณีลงข่วงเข็นฝา้ ย และวฒั นธรรม จ่ายผญา ดนตรพี ื้นบ้าน บุญข้าวจ่ี 2) คนในชมุ ชนรว่ มสืบสานประเพณีวฒั นธรรม - รักและภูมใิ จในประเพณวี ัฒนธรรมของชุมชน - ปลูกฝังจติ สานกึ ใหเ้ ดก็ -เยาวชนเกดิ ความภูมใิ จในวัฒนธรรมของชุมชน 3) สร้างกจิ กรรมใหเ้ ยาวชนในการพัมนาชุมชนเพื่อลดปัญหายาเสพตดิ ติดเกมส/์ เทคโนโลยี 4) ชมุ ชนปลอดยาเสพติด ปลอดอบายมุข 5) มีความสามคั คี มคี วามร่วมมอื ในการพฒั นาชุกชว่ งวัย 6) ผสู้ งู อายุและคนในชุมชนมคี ณุ ภาพชวี ิตทด่ี ขี ้ึน สรา้ งกล่มุ ผ้สู ูงอายุ หรืออาชพี เสรมิ สาหรับผ้สู ูงอายุ เช่น ทอผ้า เข็นฝา้ ย มัดหมี่ ฯลฯ ภาพที่ 7 แสดงความต้องการในการพัฒนาชมุ ชนบ้านพันนาใต

แผนพฒั นาท่ี 1 : เสรมิ สร้างเศรษฐกิจชุมชนจากทุนดา้ น การเสริมสร้างศักยภาพในการบริหารจัดการกลุ่ม ทรัพยากร วิถีชีวิต ประเพณี วัฒนธรรมในชุมชน มี ผลติ ภัณฑ์ มจี านวน 2 โครงการ 3 แผนยุทธศาสตร์ ประกอบดว้ ย 1.3.1 โครงการการพัฒนา/ยกระดับผลิตภัณฑ์ แผนยุทธศาสต ร์ท่ี 1.1 : การส่ง เสริมการ ชุมชน เพ่ือสร้างมูลค่าเพ่ิมและเช่ือมโยงการท่องเที่ยว ดาเนนิ งานดา้ นเกษตรปลอดภยั /เกษตรอนิ ทรยี ์ เพ่อื การ (ผลิตภณั ฑ์ ตราสินคา้ บรรจุภัณฑ์ ฯลฯ) พ่ึงพาตัวเองและเสริมสร้างเศรษฐกิจชุมชน มีจานวน 6 โครงการ 1.3.2 โครงการส่งเสริมศักยภาพในการบริหาร จัดการกลุ่มผลิตภัณฑ์/กลุ่มชุมชน (การบริหารองค์กร 1.1.1 โครงการการอบรม/เสริมสร้างความรู้ความ การตลาด การเงิน การบัญชี การวิเคราะห์ต้นทุน เข้าใจ และคุณค่าของการผลิตตามหลักเกษตร การตงั้ ราคาสนิ คา้ ฯลฯ) ปลอดภัย/เกษตรอินทรีย์ บนพน้ื ฐานเศรษฐกจิ พอเพียง แผนยุทธศาสตร์ที่ 1.4 : การประชาสัมพันธ์ 1.1.2 โครงการการอบรมเพ่ือเสริมสร้างความรู้ เชื่อมโยง/จัดหาช่องทางการตลาด และสร้างเครือข่าย ความเข้าใจ กระบวนการดาเนินงานเพื่อให้ได้มาตรฐาน การเรียนรแู้ ละการพัฒนา มี 1 โครงการ เกษตรอินทรีย์/เกษตรปลอดภยั (PGS/GAP) 1.4.1 โครง การประชาสัมพันธ์ เชื่อมโยง 1.1.3 โครงการการส่งเสริมการใช้และการผลิต เครือข่าย/จดั หาชอ่ งทางการตลาดสินคา้ ชุมชน ปยุ๋ ชวี ภาพ/สารชีวภัณฑ์ เพือ่ การเพิ่มผลผลิต/ลดต้นทุน แผนพัฒนาท่ี 2 : สร้างสังคมแห่งความสุข และการมี การผลติ สินคา้ เกษตรในชุมชน ส่ ว น ร่ ว ม ใ น ก า ร พั ฒ น า มี 3 แ ผ น ยุ ท ธศาสต ร์ ประกอบดว้ ย 1.1.4 โครงการการสารวจ/วิเคราะห์ข้อมูล ดา้ นการเกษตรของชมุ ชน แผนยุทธศาสตร์ท่ี 2.1 : การสร้างการมสี ่วนรว่ ม ในการบรหิ ารจัดการพฒั นาชุมชน มีจานวน 2 โครงการ 1.1.5 โครงการการเสริมสร้างศักยภาพการ บริหารจดั การธรุ กิจเกษตรปลอดภยั /เกษตรอินทรีย์ตาม 2.1.1 โครงการจัดทาแผนพัฒนาชุมชนบ้าน หลกั เศรษฐกจิ พอเพียง พนั นาใต้ ภายใตโ้ ครงการหมู่บา้ นราชมงคล 1.1.6 โครงการส่งเสริมการสร้างแหล่งเรียนรู้ 2.1.2 โครงการการถอดบทเรียน/ทบทวน ดา้ นการเกษตรอินทรีย์/เกษตรปลอดภัยในชุมชน แผนการดาเนินงานประจาปี แผนยุทธศาสตร์ที่ 1.2 : การสร้าง ชุมชน แผนยทุ ธศาสตร์ท่ี 2.2 : การสร้างเยาวชนเขม้ แขง็ ท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ เกษตร และวัฒนธรรม มีจานวน แ ล ะส ร้ า ง บ ท บ า ท ใ นก า ร พั ฒ นา ชุ ม ช นข อ ง เ ย า ว ช น 5 โครงการ 1 โครงการ 1.2.1 โครงการจัดทารูปแบบ/เส้นทาง/กิจกรรม 2.2.1 โครงการเยาวชน รกั และรกั ษ์ พนั นา การท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ เกษตร และวัฒนธรรมของ แผนยุทธศาสตร์ที่ 2.3 : เสริมสร้างคุณภาพชวี ิต ชุมชน ของผ้สู ูงอายุ มี 1 โครงการ 2.3.1 โครงการสานรัก สร้างสุข ผู้เฒ่าวัยเก๋า 1.2.2 โครงการการสร้างองค์กรและการจัดทา ชาวพนั นา แผนการตลาดการท่องเทีย่ วชุมชน แผนพัฒนาที่ 3 : สร้างชุมชนรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และสง่ิ แวดลอ้ ม มี 3 แผนยุทธศาสตรป์ ระกอบด้วย 1.2.3 โครงการการพฒั นาศักยภาพบุคลากรดา้ น แผนยุทธศาสตร์ที่ 3.1 : เสริมสร้างศักยภาพใน การท่องเท่ียวในชุมชน (ไกด์ชุมชน และ การบริการ การบริหารจดั การน้า มีจานวน 2 โครงการ การเปน็ เจ้าบ้านที่ดี) 3.1.1 โครงการการเสริมสร้างความรู้ด้านการ บริหารจดั การนา้ ด้วยระบบธนาคารนา้ ใต้ดิน 1.2.4 โครงการการส่งเสริมฟ้ืนฟูศิลปวัฒนธรรม 3.1.2 โครงการการสารวจเส้นทางน้าเพื่อ เพอื่ รองรับการทอ่ งเทย่ี ว แนวทางการบริหารจดั การน้าบ้านพันนา แผนยุทธศาสตร์ที่ 3.2 : การสร้างคุณค่าแห่งปา่ 1.2.5 โครงการการประชาสัมพันธ์/ทดสอบ ชุมชน มีจานวน 3 โครงการ เส้นทางการท่องเที่ยวเพื่อเป็นแนวปรับปรงุ รูปแบบการ ท่องเท่ียวทเ่ี หมาะสม แผนยุทธศาสตร์ท่ี 1.3 : การพัฒนาผลิตภัณฑ์ จากฐานทรัพยากร ภูมิปัญญา วัฒนาธรรม วิถีชีวิต และ วารสารวชิ าการรบั ใชส้ ังคม มทร.ล้านนา 61 ปที ี่ 4 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มิถนุ ายน 2563

3.2.1 โครงการรกั ษ์ป่าพันนา (การสารวจพันธ์ุไม้ แ ก้ ปั ญ ห า ข อ ง ห มู่ บ้ า น แ ล ะ เ ป็ น แ ห ล่ ง เ รี ย น รู้ และการจดั หาพันธุ์ไมแ้ ละปลูกป่าในชุมชน) เชิงสาธารณะ ในการศึกษาดูงานให้กับสังคมภายนอก ต่อไป 3.2.2 โครงการการเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจ ในการบริหารจดั การป่าชมุ ชนและพฒั นารูปแบบบริหาร -การนาไปใช้ประโยชย์โดยผู้นาชมุ ชน คนในชมุ ชน จัดการป่าชุมชนบ้านพันนา (กฎกติกา แผนการฟื้นฟู และองค์กรบริหารส่วนท้องถนิ่ เพื่อเป็นแนวทางในการ อนุรักษ์ ปกปกั ษ์ปา่ ) พัฒนาร่วมกัน ซึ่งคณะทางานได้นาเสนอผลการ ดาเนินการตลอดจนนาเล่มแผนพฒั นาชุมชนมอบให้กบั 3.2.3 โครงการรักต้นไม้ รักษ์ป่า สร้างคุณค่าจาก ผู้นาและองคก์ ารบริหารส่วนท้องถ่ินเพ่ือเป็นแนวทางใน ป่าครอบครัว/ปา่ ชมุ ชนในพันนา (ธนาคารต้นไม้) การบูรณาการความรว่ มมอื ในการพัฒนาตอ่ ไป กลยทุ ธ์ 3.3 : การบริหารจัดการขยะในชมุ ชน - การนาไปใช้ประโยชน์กับหน่วยงานอื่น ๆ หรือ 3.3.1 โครงการคัดแยกและการจัดการขยะใน ผู้สนใจ โดยคณะทางานได้มอบแผนพัฒนาชุมชนใหก้ บั ครัวเรือนเพ่อื การสร้างมูลคา่ การบริหารจดั การธนาคาร หน่วยงานทีเ่ กยี่ วข้องหรือผูส้ นใจ เชน่ วัฒนธรรมจังหวดั ข ย ะ ใ น ชุ ม ช น ก า ร คั ด แ ย ก แ ล ะ ก า ร จั ด ก า ร ข ย ะ ใ น นักศึกษาของสถาบันการศึกษาต่าง ๆ ท่ีเข้าไปศึกษา ครวั เรอื นเพ่อื การสร้างมูลคา่ ดูงานในชุมชน หรือต้องการข้อมูลชุมชน เพ่ือนาไปใช้ 3.3.2 โครงการบริหารจัดการธนาคารขยะใน ประโยชน์ต่อไป ชุมชน การนาํ ไปใช้ ในการนาแผนไปใชป้ ระโยชน์ได้เร่ิมดาเนินงานตาม ผลการศึกษาครั้งน้ีเป็นประโยชน์ต่อชุมชนบ้าน ยทุ ธศาสตร์ตา่ ง ๆ ในปี 2562 คณะทางานไดเ้ ริม่ ดาเนนิ พันนาใต้และหมบู่ ้านใกล้เคยี ง หน่วยงานหลายภาคสว่ น โครงการหมู่บ้านราชมงคลอีสาน โดยจัดทาข้อเสนอ ทั้งภาครฐั และเอกชน โดยคณะทางานได้นาแผนพฒั นา ดาเนินโครงการเพื่อภายใต้แผนพัฒนาซึ่งได้พิจารณา ชุ ม ช น บ้ า น พั น น า ใ ต้ ที่ ไ ด้ ด า เ นิ น ก า ร จั ด ท า ข้ึ น ด้ ว ย รว่ มกับชุมชนตามกรอบระยะเวลาและงบประมาณ เช่น กระบวนการแบบมีส่วนร่วมไปใช้ประโยชน์ในส่วนที่ เก่ียวข้องและนาสู่การบูรณาการความร่วมมือในการ - โครงการการเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจและ พฒั นา เช่น คุณค่าของการผลิตตามหลักเกษตรปลอดภัย/เกษตร อินทรยี ์ บนพื้นฐานเศรษฐกจิ พอเพยี ง - การนาไปใช้โดยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยี ราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร ท่ีใช้แผนพัฒนา - โครงการพัฒนา/ยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนเพ่ือ ชุมชนของหมู่บ้านพันนาใต้ เป็นเครื่องมือในการ สรา้ งมูลคา่ เพิม่ และเชอื่ มโยงการทอ่ งเทยี่ ว เปน็ ต้น ขับเคลอื่ นให้การดาเนินงานประสบผลสาเร็จ เพื่อบรรลุ อภิปรายผล วิสัยทัศน์ของหมู่บ้านพันนาใต้ อันจะทาให้ชุมชนมีการ พฒั นาอยา่ งต่อเนอื่ งและม่นั คง ซงึ่ กิจกรรมตา่ ง ๆ ได้ถกู การจัดทาแผนพัฒนาชุมชนบ้านพันนาใต้ เกิด นามาทบทวนและดาเนินการภายใต้โครงการหมู่บ้าน จากการศึกษาวิเคราะห์ชุมชนในประเด็น ต่าง ๆ ราชมงคลอีสานตงั้ แต่ปี 2562 เป็นต้นไป และยังนาไปสู่ ประกอบด้วย เศรษฐกิจ สังคมวฒั นธรรม กายภาพและ การบูรณาการด้านการบริการวิชาการ การเรียน ส่ิงแวดล้อม ด้วยกระบวนการแบบมีส่วนร่วม ทาให้ การสอน การวิจัยและพัฒนาเชิงพ้ืนท่ี ของบุคลากรใน ทราบสภาพปัจจุบนั จุดแข็ง จุดอ่อน/ปัญหาของชุมชน แตล่ ะคณะของมหาวทิ ยาลยั เช่น การนาประเดน็ ปัญหา ในประเด็นต่าง ๆ ตลอดจนอุปสรรคและโอกาสในการ ต่าง ๆ มาเป็นประเดน็ การพัฒนาโจทย์การทาโครงงาน พฒั นา จนนาส่กู ารจัดทาแผนพัฒนาชมุ ชนบ้านพันนาใต้ ของนกั ศกึ ษา เปน็ ตน้ พ.ศ. 2562 - 2565 - ห มู่ บ้ า นท่ี ส าม ารถเ ช่ือมโ ยงกิ จกรรมของหลาย การจัดทาแผนพัฒนาชุมชนบ้านพันนาใต้ทาให้ หน่วยงานในด้านการพัฒนา เป็นสถานท่ีฝึกนักศึกษา คณะทางานได้เรียนรู้ชุมชน เข้าใจชุมชน เรียนรู้ตัวเอง เพื่อการเรยี นการสอนของมหาวิทยาลยั ฯ ตลอดจนเปน็ นาไปสู่การเข้าถึง และพัฒนาตามศาสตร์พระราชา ประเด็นโจทย์ในการวิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน ให้สามารถ “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” ซึ่งเป็นหลักการทรงงานตาม แนวพระราชดาริ ของพระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหา ภูมิพลอดุลยเดช ในหลวงรัชกาลที่ 9 กษัตริย์นักพัฒนา 62 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

สกู่ ารพฒั นาท่ยี ่ังยนื และมัง่ คง เร่มิ ตน้ ทาอะไรต้องเข้าใจ ทอเสื่อ ไว้ใช้เองยามว่าง เหลือผ้าไว้จาหน่ายบางส่วน ปัญหา เข้าใจหนทางแก้ไข เข้าใจกระบวนการจัดการ เป็นรายได้เสริม มีการรวมกลุ่มทากิจกรรมต่าง ๆ และปรับความเข้าใจระหว่างผใู้ ห้ ผู้รบั เสียก่อน ให้เข้าใจ ทางศาสนา แต่ยังไม่มีการรวมกลุ่มด้านอาชีพที่ชัดเจน ซ่งึ กันและกนั เมอื่ เขา้ ใจระหวา่ งกนั ทกุ ประการครบถ้วน การจัดทาแผนของหมู่บ้านเป็นแผนท่ีผู้นาจัดทาขึน้ เพื่อ แล้ว ต้องเข้าถึงการกระทา สร้างความร่วมมือจาก ส่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ยังขาดแผนเพ่ือพัฒนาหม่บู า้ น ผู้เกี่ยวข้อง เข้าถึงเคร่ืองไม้เครื่องมือและวัสดุอุปกรณ์ ให้มีความเป็นอยู่ทางดา้ นเศรษฐกิจและสงั คมของชุมชน และความสามัคคีร่วมจิตร่วมใจของผู้ปฏิบัติ ร่วมมือ ดขี น้ึ ตามสภาพบริบทจริง ร่วมไม้กันทางาน เมื่อต่างฝ่ายต่างเขา้ ใจกันแล้ว เข้าถงึ กันแล้ว การพัฒนาก็จะดาเนินการไปอย่างย่ังยืน คณะทางานของหมู่บ้านราชมงคลอีสานไดร้ บั ไม่ส่งผลกระทบท่ีติดลบต่อระบบเศรษฐกิจ สังคม การร้องขอจากทางผ้นู าหมู่บ้านให้เขา้ ไปชว่ ยแนะนาหรอื สิ่งแวดล้อมและการเมือง หากแต่นาไปสู่ความสมดุล พ า ช า ว บ้ า น พั ฒ น า ชุ ม ช น ส ร้ า ง ร า ย ไ ด้ เ พิ่ ม มั่นคง และยั่งยืน (สานักงานคณะกรรมการพิเศษเพ่ือ ทางมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขต ป ร ะ ส า น ง า น โ ค รง ก าร อั น เ น่ื อ ง ม าจ าก พ ร ะ ร าชดาริ , สกลนคร ดาเนินการพิจารณาตามเกณฑ์ของโครงการ 2563) หมู่บ้านราชมงคลอีสานจึงได้เลือกหมู่บ้านพันนาใต้เขา้ ร่วมโครงการ “โครงการยกระดับคุณภาพชีวิตชุมชน แผนชุมชนทไี่ ด้จากการรว่ มคิด รว่ มจัดทาโดยคน บ้านพันนาใต้แบบมีส่วนร่วม” และได้เร่ิมดาเนินการ ในชุมชนมีความสาคัญ เป็นเครื่องมือท่ีช่วยในการ ตามกระบวนการวิจัยชุมชน ดว้ ยกระบวนการมีสว่ นร่วม ขับเคลื่อนผลสาเร็จตามเปา้ หมายของชุมชน การร่วมคิด ศึกษาสภาพแวดล้อมของชุมชนในดา้ นต่าง ๆ เช่น ด้าน รว่ มค้นหา รว่ มเรียนรู้ของชุมชนเพ่ือให้มาซ่ึงแผนพัฒนา เศรษฐกิจ ด้านสังคมวัฒนธรรม ด้านกายภาพและ มีกิจกรรมที่คิดข้ึนมาเพ่ือนาสู่การพัฒนาและแก้ปัญหา สิ่งแวดล้อม เป็นต้น ประกอบด้วยกิจกรรมการศึกษา ของชุมชนอย่างแท้จริง มีการแบ่งหน้าที่ผู้รับผิดชอบใน บริบทชุมชน กิจกรรมการประชุมตรวจสอบข้อมูล การประสานงานที่ชัดเจนเปน็ รปู ธรรม เพื่อใหส้ อดคล้อง กิจกรรมการระดมความคิดเพื่อพัฒนาแผนของหมบู่ ้าน กับลกั ษณะของกิจกรรมทตี่ ั้งไว้ มีการมอบหมายงานตรง จากจานวนสมาชิกของหมู่บ้านท้ังหมด 519 คน กับศักยภาพและความสามารถของบุคคล การกระจาย มีตัวแทนจากชุมชนเข้าร่วมการประชุมกว่า 100 คน ทรัพยากรและการใหส้ มาชิกได้มีส่วนในการดาเนินงาน ภาพรวมของการทากิจกรรมท่ีคณะทางานดาเนินการ ต่าง ๆ (ภาสกร นันทพานิช, 2549) ทั้งนี้การดาเนนิ งาน โดยรวมได้ รับความร่วมมือ จากค นภาย ในชุ มช น เ ป็ น ต ามแผนพัฒ นาที่ร่วมคิด ร่วมสร้าง จะประสบ อยา่ งดี ความสาเรจ็ หรือไม่นนั้ ข้ึนอยู่กบั ทมี ทางานหลักชมุ ชน ท่ี จะต้องมีกระบวนการติดตามประเมินผลอย่างต่อเน่ือง กระบวนการท่ีดาเนินการจึงทาให้เกิดการ เพื่อกระตุ้นเตือนใหค้ นในชุมชนตระหนกั ถึงความสาเรจ็ เปลี่ยนแปลงที่ดขี ้ึน มีกระบวนการพบปะพูดคุยกันของ ของการดาเนินงานตามแผนชุมชน หน่วยงานต่าง ๆ ที่ สมาชิกภายในหมู่บ้านเพ่ิมข้ึน สร้างกระบวนการคิด อยู่นอกชุมชนไม่ว่าจะเป็นมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราช แนวทางพัฒนาชุมชนจากการวิจัยชุมชน มีการร่วมกัน มงคลอีสาน หรือ หน่วยงานภาครัฐ เอกชน อ่ืน ๆ เป็น วเิ คราะห์ขอ้ มลู ของชมุ ชน เกิดความร่วมมอื ภายในชมุ ชน เพียงหน่วยงาน หน่วยงานท่ีคอยให้การสนับสนุนเสริม ด้วยกระบวนการประชุมอย่างมีส่วนร่วม ใช้การศึกษา พลังใหก้ ับชมุ ชน ไม่ว่าจะเปน็ ดา้ นความรู้ และทรพั ยากร ดูงานแลกเปล่ียนประสบการณ์เพ่ือสร้างเสริมความ อนื่ ๆ (นงนภสั เทยี่ งกมล, 2551) เขา้ ใจกระบวนการพัฒนาชมุ ชนใหเ้ ขม้ แขง็ และใหช้ มุ ชน ประเด็นท่ีเกดิ ผลกระทบตอ่ ชมุ ชน มองเห็นภาพอนาคต เพื่อกาหนดแนวทางจัดทาแผน ชุมชนด้วยคนในชุมชน จึงเกิดแผนของชุมชนจากการ บ้านพันนาใต้เป็นหมู่บ้านทีม่ คี วามอดุ มสมบรู ณ์ รว่ มกันคดิ ร่วมกนั พิจารณาและร่วมกันเขียน เป็นผลงาน ของธรรมชาติ อาชีพของคนส่วนใหญ่ภายในหมู่บ้าน ของสมาชิกชุมชนรว่ มกัน ประกอบอาชีพเกษตรกรรมรายได้จึงมาจากผลผลิต ทางการเกษตรและการรับจ้างภาคเกษตรเป็นหลัก ความร้คู วามเชี่ยวชาญทีใ่ ชใ้ นการทาใหเ้ กดิ การ สมาชิกของชุมชนมีอาชีพเสริมเวลาว่าง เช่น การทอผา้ เปลี่ยนแปลงน้ัน เป็นความรู้ตามหลักการวิจัยชุมชน การเก็บข้อมูลชุมชนนามาวิเคราะห์ สังเคราะห์ ด้วย วารสารวชิ าการรับใช้สงั คม มทร.ล้านนา 63 ปีที่ 4 ฉบบั ท่ี 1 มกราคม - มถิ ุนายน 2563

กระบวนการวิจัย ร่วมกับความเชี่ยวชาญแบบสห บรรณานุกรม วทิ ยาการ ในการบรหิ ารจัดการ องค์ความรดู้ ้าน เกษตร กรมการพัฒนาชุมชน . 2550. แนวทางการพัฒนา เ ศ ร ษ ฐ ศ า ส ต ร์ วิ ท ย า ศ า ส ต ร์ สั ง ค ม ศ า ส ต ร์ วศิ วกรรมศาสตร์ ทีน่ ามาประยุกตใ์ หเ้ หมาะสมกับบริบท คุณภาพแผนชุมชน. กรุงเทพฯ: กรมการ ของชุมชนบ้านพันนาใต้ โดยผลลัพธ์ของการดาเนิน พฒั นาชุมชน. โครงการในชว่ งปแี รก จะใช้ความรูด้ ้านสังคมร่วมกบั การ นงนภัส เที่ยงกมล. 2551. การวิจัยเชิงบรู ณาการแบบ บรหิ ารจัดการ และกระบวนการวิจัย ไดผ้ ลลพั ธ์เป็นแผน องค์รวม. กรุง เทพ ฯ : สานักพิมพ์แห่ง ชมุ ชนแบบมีสว่ นร่วม (ภาสกร นันทพานิช, 2549, ศริ พิ ร จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั . เลศิ ย่งิ ยศ, 2557) ภาสกร นันทพานิช. 2549. การศึกษาชุมชนเพ่ือการ วางแผนพัฒนาการเกษตร. อุบลราชธานี : จากแผนการพัฒนาชุมชน 3 แผน ซึ่งมีแผน คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏ ยุทธศาสตร์การดาเนินงาน 10 และ 25 โครงการ อบุ ลราชธานี. คาดการณ์ว่าจะนาพาให้ชุมชนได้ปรับวิธีการทางาน ศิริพร เลิศย่ิงยศ. 2557. โครงการจัดทําแผนชุมชนท่ี บางอย่าง เริ่มทาบางกิจกรรมใหม่ตามแผนงานท่ีวางไว้ สอดคล้องกับวิถีชีวิตแบบมีส่วนร่วมของคน การเปล่ียนแปลงที่เกิดขึ้นจะมีการประเมินผลจาก ในหมู่บ้านโคกแฝก ตําบลขามทะเลสอ กระบวนการถอดบทเรียนเพื่อปรับปรุงการทางานทุก อํ า เ ภ อ ข า ม ท ะ เ ล ส อ จั ง ห วั ด ส้ินปี ทั้งนี้ผลงานที่ได้ในเบื้องต้นคือ แผนของชุมชน น ค ร ร า ช สี ม า . Naresuan University ซ่ึงชุมชนกาลังจะดาเนินการกิจกรรมต่าง ๆ ตามแผน Journal: Science and Technology และกรอบเวลาท่ีได้วางไว้ (ระยะเวลาดาเนินโครงการ (NUJST), [S.l.], v. 21, n. 1, p. 93-106, Oct. ปี พ.ศ. 2562 - 2565) ท้ังน้ีจาเป็นต้องนาความรู้ความ 2014. ISSN 2539-553X. เช่ียวชาญในเชิงสหวิทยาเพอ่ื การขับเคล่ือนแผนพฒั นา สานักงานคณะกรรมการพเิ ศษเพ่ือประสานงานโครงการ ชุมชนให้บรรลุตามเป้าหมาย ไม่ว่าจะเป็นด้านการ อันเน่ืองมาจากพระราชดาริ .2563. กษัตริย์ พัฒนาผลติ ภัณฑ์ ด้านการท่องเทีย่ ว ด้านบริหารจัดการ นักพฒั นา พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั กบั แหล่งน้า ด้านเกษตรปลอดภัย/เกษตรอินท รีย์ แนวทางการสร้างความสมดุลในการพฒั นา. ดา้ นสิ่งแวดลอ้ ม ด้านบรหิ ารจดั การ ดา้ นบรบิ าลผสู้ ูงอายุ [ออนไลน์] ได้จาก : http://www.rdpb.go. ฯลฯ ซ่ึงจาเป็นต้องสร้างความร่วมมือกับภาคส่วนท่ี th/th เก่ยี วขอ้ ง Narayanasamy, N. 2009. Participatory Rural Appraisal: Principles, Methods and การประเมินผลลัพธ์การเปลี่ยนแปลงท่เี กดิ ขน้ึ Application: SAGE Publications.ออนไลน์] ในกระบวนการดาเนินงานช่วงแรกน้ี คือผลลัพธ์ ได้จาก: หรือ Available at: แหล่งที่อยู่บน ก่อให้เกิดพลังความร่วมมือภายในชุมชน เกิดการ อนิ เตอรเ์ น็ต รวมตัวนากิจกรรมท่ีชุมชนคาดหวังว่าจะส่งผลต่อการ Selener, D. 1997. Participatory action พัฒนาของชมุ ชน research and social change. Ithaca, NY,USA: The Cornell Participatory แนวทางการตดิ ตามและธารงรักษาพัฒนาการ Action Research Network, Cornell ทเี่ กดิ ขน้ึ ใหค้ งอยตู่ อ่ ไป จาเป็นตอ้ งสร้างความรว่ มมือกับ University. ทุกภาคส่วนท่ีเก่ียวข้อง นอกจากน้ีคณะทางานได้มกี าร ว า ง แ ผ น ก า ร ป ร ะ เ มิ น ติ ด ต า ม ผ ล ห มู่ บ้ า น ทุ ก ปี ด้ ว ย กระบวนการถอดบทเรียนของชุมชนเพื่อสรุปทางานใน รอบปีมีการวิเคราะห์การดาเนินงานของคนในชุมชน ร่วมกัน ซึ่งชุมชนจะได้ทราบสถานภาพของตนและ พิจารณาการปรับปรุงกิจกรรมต่าง ๆ ร่วมกันเพ่ือไป ดาเนนิ การในปีถดั ไป 64 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

คณุ ภาพการบรกิ ารของธุรกิจท่ีมีผลตอ่ พฤตกิ รรมของนกั ศกึ ษาหลังการใช้บรกิ ารบา้ น เช่าในอาเภอเมือง จงั หวัดชลบรุ ี Business Service Quality Affecting Student Behavior After Staying in The Lodging House in Mueang District, Chonburi Province. เสาวณีย์ คงเจรญิ พร1* ชลธศิ ดาราวงษ์2 Saowanee Kongcharaenporn1* Chonlatis Darawong2 1นักศกึ ษา สาขาการตลาด คณะบริหารธรุ กจิ มหาวทิ ยาลยั ศรปี ทมุ วทิ ยาเขตชลบรุ ี 2รองศาสตราจารย์ ดร. คณะบริหารธรุ กิจมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีปทุม วิทยาเขตชลบรุ ี *e-mail: [email protected], [email protected] โทรศัพท์ 0891243232 บทคัดยอ่ วตั ถุประสงคใ์ นการวจิ ยั ดังนี้ เพ่ือศึกษาระดับพฤติกรรมหลงั การเช่าบา้ น ในจังหวัดชลบรุ ี เพอ่ื เปรียบเทยี บ คุณภาพการบริการของธุรกิจบ้านเช่า จาแนกโดยปัจจัยส่วนบุคคล เพื่อศึกษาระดับอิทธิพลของคณุ ภาพการบรกิ าร ของธุรกิจบ้านเช่า ท่ีมีต่อระดับพฤติกรรมหลังการใช้บริการของผู้เช่าใน จังหวัดชลบุรี กลุ่มตัวอย่างของงานวิจัยน้ี คือ ผู้เช่าบ้านเช่าในจังหวัดชลบุรี จานวน 399 คน เครื่องมือท่ีใช้ คือ แบบสอบถามแบบมาตรา 4 ส่วน ใช้โปรแกรม สาเร็จรูป SPSS ในการวิเคราะห์ข้อมูล สถิติท่ีใช้ คือ ความถ่ี ค่าเฉลี่ย การทดสอบความแปรปรวนและการวิเคราะห์ สมการเสน้ ถดถอยพหุคุณ ผลการวิจัยพบว่า ระดับพฤติกรรมโดยรวมของผู้เช่าบ้านเช่า อยู่ในระดับปานกลาง ( x = 3.27, SD = 0.52) คุณภาพการบรกิ ารของธุรกจิ บ้านเช่า แตกต่างกันตามปัจจัยส่วนบุคคลดา้ นอายุ รายได้ต่อเดือน ช้นั ปีท่ี กาลังศึกษา คณะที่กาลังศึกษาและท่านเช่าบ้านหลังน้ีมานานแค่ไหน คุณภาพการบริการของธุรกิจบ้านเช่าที่มีต่อ ระดับพฤตกิ รรมหลังการใชบ้ รกิ าร ได้แก่ ด้านกระบวนการ ด้านการตอบสนอง ด้านส่ิงแวดล้อมภายนอกและดา้ นการ ดูแลเอาใจใส่ คาสาคญั คณุ ภาพบรกิ าร, บา้ นเช่า, พฤตกิ รรมหลังการใชบ้ รกิ าร Abstract The objectives of this research are to study the level of lodging behavior in Chonburi province. to compare the level service quality of lodging house business in Chonburi province by personal factors, and to examine the influence of service quality on the behavior of lodging house business in Chonburi province. Sample tenant in Chonburi province. Tools used in data collection of this research was questionnaire. Statistics were percentage, average mean, standard deviation, analysis variance and multiple regression analysis. The results showed that the level of students in post - usage behavior was moderate ( x = 3.27, SD = 0.52). Quality service of lodging house business in Chonburi province. was different due to demographic factors in terms of age monthly income year of study faculty currently studying and rental period. Quality service of lodging house business affecting of behavior were process, response, external environment, care. Keywords Service quality, Lodging house, Behavior after using วารสารวิชาการรบั ใช้สังคม มทร.ล้านนา 65 ปีที่ 4 ฉบับที่ 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2563

บทนา 2555) อยา่ งไรก็ตาม งานวิจยั นี้ศกึ ษาปจั จยั ดา้ นคุณภาพ บ้านพักอาศัย ถือว่าเป็นปัจจัยสาคัญในการ การให้บริการท่ีมีผลต่อพฤตกิ รรมหลังการใชบ้ รกิ ารของ ผู้เช่าบ้านเช่าใน จังหวัดชลบุรี ซ่ึงผลการวิจัยจะเป็น ดารงชีวิต ของมนษุ ย์ ซ่งึ ทีอ่ ยู่อาศัยจะมีการเปลี่ยนแปลง ประโยชน์ในการพัฒนาและปรับปรุงกลยทุ ธก์ ารบริการ พัฒนารูปแบบต่าง ๆ เพ่ือตอบสนองพฤติกรรมท่ี ของธุรกิจบ้านเช่าต่อไป โดยวัตถุประสงค์ของการวิจัย แตกต่างกันของคนในยคุ ปัจจบุ ัน จากท่ีสังคมไทยมีการ คอื 1. เพ่ือศึกษาระดบั พฤตกิ รรมหลังการใช้บริการบ้าน พัฒนาด้านการศึกษา เศรษฐกิจ และอุตสาหกรรมน้ัน เช่าในจังหวดั ชลบุรี 2. เพื่อเปรียบเทยี บคุณภาพบริการ ทาให้มนุษย์มีการโยกยา้ ยถ่ินฐานท่ีอยู่อาศัยตลอดเวลา บ้านเช่า จาแนกโดยปัจจัยส่วนบุคคล 3. เพื่อศึกษา ตามสภาวะเศรษฐกิจท่เี ตบิ โตอย่างตอ่ เน่ือง การเพิ่มขนึ้ ระดับอิทธิพลของคุณภาพการบริการของบ้านเช่าใน ของประชากร และการขยายตวั ของความเจริญในเมอื ง จังหวัดชลบรุ ีทมี่ ีผลต่อพฤติกรรมหลังการใช้บรกิ ารบา้ น ย่อมส่งผลให้เกิดความต้องการที่อยู่อาศัยท่ีเปลี่ยนไป เช่า ส่วนขอบเขตของการวิจัยคือ 1. ศึกษาถึงข้อมูล จากเดิมผู้บริโภคจึงมีความพยายามเลือกท่ีอยู่อาศัย ปัจจัยสว่ นบุคคลของผู้เช่าท่ใี ชบ้ ริการบา้ นเช่า ในอาเภอ เพ่ือให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตของตนเองและครอบครัว เมืองชลบุรี จังหวดั ชลบุรี 2. ศกึ ษาถึงปจั จยั ด้านคณุ ภาพ จึ ง ท า ใ ห้ เ กิ ด แ น ว คิ ด ใ น ก า ร ส ร้ า ง ท่ี อ ยู่ อ า ศั ย ใ ห้ กั บ การบริการท่ีมีผลต่อพฤติกรรมของผู้เช่าท่ีใช้บริการ ก ลุ่ ม ค น ป ร ะ เ ภ ท ต่ า ง ๆ ซึ่ ง รู ป แ บ บ ข อ ง ท่ี อ ยู่ บ้านเช่าในอาเภอเมอื งชลบุรี จังหวดั ชลบรุ ี 3. ประชากร อาศัยมีความหลากหลายมากขึ้น ได้แก่ บ้านเด่ียว และกลุ่มตัวอย่าง (population and sample) ที่ใช้ใน ทาวน์เฮาส์ คอนโดมิเนียม แมนชั่น หอพัก บ้านเช่า การวจิ ยั ได้แก่ กลุม่ ผทู้ ี่เช่าท่ีใชบ้ ริการบา้ นเชา่ ในอาเภอ และอะพาร์ตเมนต์ เป็นต้น เมอื งชลบรุ ี จงั หวดั ชลบุรี วิธกี ารดาเนนิ วจิ ัย สาหรับกลุ่มคนประเภท นักศึกษาน้ันก็ย่อม ความต้องการที่อยู่อาศัยในชว่ งระยะเวลาของการเรยี น ในการศึกษาเรอ่ื งคณุ ภาพการบรกิ ารมีผลต่อ ในมหาวิทยาลัยที่แตกต่างจากกลุ่มอาชีพอ่ืน ๆ พฤติกรรมหลังการใช้บรกิ ารของผ้เู ช่าบ้านเช่าในอาเภอ ซ่ึงนักศึกษาที่ต้องการหาที่พักอาศัยส่วนใหญ่มักมาจาก เมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี ผู้ศึกษาได้ใช้วิธีการศึกษา ต่างจังหวัดหรือต่างอาเภอ ดังนั้นหอพัก จึงเป็นอีก เอกสาร (documentary study) โดยการศกึ ษารวบรวม ทางเลือกอย่างน่ึง ที่สาคัญ แต่สาหรับนักศึกษาที่มี ข้อมูลจากหนังสือ บทความ วารสาร ผลงานวิจัยที่ กาลังทรัพย์น้อยนั้นได้จับกลุ่มเพื่อนๆเพื่อลดค่าใช้จ่าย เกี่ยวข้อง เพ่ือนามาประกอบการศึกษาให้สมบูรณ์ การเดนิ ทางจากบ้านไปยังสถาบันการศึกษา นอกจากนี้ ผวู้ ิจยั ไดเ้ ก็บรวบรวมข้อมลู จากแบบสอบถาม ที่ศึกษาจากกลุ่มเป้าหมาย โดยการใช้ระเบียบวิธีวิจัย จากงานวิจัยทผี่ ่านมาไดศ้ กึ ษาความต้องการ เชิงปริมาณซึ่งมีรูปแบบการวิจัยเชิงสารวจ (survey ที่อยู่อาศัยประเภทหอพักนักศึกษาในรูปแบบต่าง ๆ research) แบบวัดผลเป็นการศึกษาระยะสั้นท่ีจุดเวลา ไดแ้ ก่ ปัจจัยในการตัดสนิ ใจเลือกเชา่ หอพกั ของนกั ศกึ ษา ใดเวลาหน่ึงโดยใช้แบบสอบถามเป็นเคร่ืองมือในการ ม ห า วิ ท ย าลัย ใ น จัง หวั ด ปทุม ธา นี ( ลั ด ด าวัลย์ เก็บข้อมูล และใช้วิธีให้ผู้ตอบกรอกแบบสอบถามเอง ประกอบมูล, 2556) ปัจจัยท่ีมีผลต่อการตัดสินใจเช่า (self-administered questionnaire) เพ่ือให้ได้ข้อมูล ห้องพักสาหรับการอยูอ่ าศยั ในเขตกรงุ เทพมหานครและ ท่ีเป็นประโยชน์มากที่สุด โดยดัดแปลงข้อคาถาม ปริมณฑล (ฝนทิพย์ วงศ์ศุภชาติ, 2558) การตัดสินใจ ด้านคุณภาพการให้บริการจาก ดวงสมร เนียมนัตน์ เช่าหอพักของนักศึกษามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (2555) วิทยาเขตกาแพงแสน (ธนัชพร เลิศเดชเดชา, 2557) ปั จ จั ย ท า ง ก า ร ต ล า ด ที่ มี อิ ท ธิ พ ล ต่ อ ก า ร เ ลื อ ก ห อ พั ก ผู้วิจัยเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีแบบสะดวก เอกชนของนกั ศกึ ษามหาวทิ ยาลัยแม่ฟา้ หลวง นอกจากนี้ (convenience sampling) โดยสุ่มจากกลุม่ ลกู คา้ ที่เช่า ยัง มีการศึกษา ถึง พฤติกรรมการใช้บริการและ บ้านเช่า ในอาเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี ให้ได้ตาม เ ป รี ย บ เ ที ย บ คุ ณ ภ า พ ก า ร บ ริ ก า ร ข อ ง ส ถ า นี ข น ส่ ง จานวนท่กี าหนด ผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร) และสถานีขนส่งโดยสาร กรุงเทพฯ (ถนนบรมราชชนนี) (ดวงสมร เนียมนัตน์, 66 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

กรอบแนวคิด ตวั แปรตาม (dependent analysis) ตัวแปรตน้ (independent analysis) ปจั จัยสว่ นบุคคล พฤตกิ รรมหลังการใชบ้ รกิ ารบ้านเชา่ 1. เพศ ในจังหวัดชลบรุ ี 2. อายุ 1. ดา้ นการบอกต่อ 3. รายได้นักศึกษาต่อเดอื น 2. ดา้ นความพงึ พอใจ 4. ช้ันปที กี่ าลงั ศกึ ษา ดัดแปลงจาก: Moshe Davidow 5. คณะทกี่ าลงั ศึกษา (2013) 6. ท่านเชา่ บา้ นหลงั นีม้ านานแคไ่ หน คณุ ภาพการให้บรกิ าร 1. ดา้ นตวั บา้ นเช่า 2. ดา้ นกระบวนการ 3. ดา้ นการตอบสนอง 4. ดา้ นสงิ่ แวดลอ้ มภายนอก 5. ดา้ นการดแู ลเอาใจใส่ ดดั แปลงจาก: ดวงสมร เนียมนตั น์ (2555) ภาพท่ี 1 กรอบแนวคิดการวิจัย ผลการวจิ ยั สถิตเิ ชิงพรรณนา ค่ารอ้ ยละของปจั จยั สว่ นบุคคลของผตู้ อบแบบสอบถามสามารถแสดงในตารางที่ 1 ตารางที่ 1 จานวนและร้อยละขอ้ มลู ปัจจัยสว่ นบคุ คลของกล่มุ ตวั อย่าง (n=399) 1. เพศ ลักษณะทางประชากร จานวน (คน) ร้อยละ ชาย 113 28.3 หญงิ 286 71.7 2. อายุ 161 40.4 79 19.8 18-20 ปี 159 39.8 21-23 ปี 28 7.0 มากกว่า 23 ปี 105 26.3 3. รายไดน้ ักศกึ ษาต่อเดือน 266 66.7 5,001 – 7,000 บาท 40 10.0 7,001 – 9,000 บาท มากกว่า 9,001 บาท 4. ชัน้ ปที ก่ี าลงั ศึกษา ชน้ั ปที ่ี 1 วารสารวชิ าการรับใช้สงั คม มทร.ลา้ นนา 67 ปีท่ี 4 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มิถนุ ายน 2563

ลกั ษณะทางประชากร จานวน (คน) ร้อยละ ชนั้ ปีที่ 2 136 34.1 ช้นั ปีที่ 3 106 26.6 ชน้ั ปที ี่ 4 ขนึ้ ไป 117 29.3 5. คณะทกี่ าลงั ศึกษา 22 5.5 บรหิ ารธรุ กจิ 33 8.3 บญั ชี 161 40.4 ศิลปศาสตร์ 183 45.9 นิเทศศาสตร์ 188 47.1 6. ท่านเชา่ บ้านหลงั น้ีมานานแค่ไหน 83 20.8 1 ปี 93 23.3 2 ปี 35 8.8 3 ปี 4 ปี จากตารางที่ 1 ผู้ที่ตอบแบบสอบถามส่วนใหญเ่ ป็นเพศ ( x = 3.39) รองลงมา คือ ด้านกระบวนการ หญิง คดิ เป็นรอ้ ยละ 71.7 มีอายอุ ยูใ่ นช่วง 18-20 ปี คิด ( x = 3.31) ด้านส่ิงแวดล้อมภายนอก ( x = 3.30) เปน็ ร้อยละ 40.4 มรี ายไดต้ อ่ เดือน มากกวา่ 9,001 บาท ด้านตัวบ้านเช่ากับด้านการตอบสนอง ( x = 3.29) คิด เป็นร้อย ละ 66.7 กาลัง ศึกษ าอยู่ชั้นปีที่ 2 ตามลาดับ คิดเป็นร้อยละ 34.1 ศกึ ษาอยคู่ ณะนิเทศศาสตร์ คิดเปน็ สถิติเชิงอนุมาน รอ้ ยละ 45.9 และเชา่ บ้านหลงั นม้ี านาน 1 ปี คิดเป็นรอ้ ย ละ 47.1 การทดสอบสมมติฐานที่ 1 ปัจจัยส่วน บุคคลท่ีแตกต่างกันจะมีพฤติกรรมหลังการใช้บริการ ผลการวิจัยระดับคะแนนปัจจัยด้านคณุ ภาพ บ้านเช่า ท่ีแตกต่างกัน ผลการวิจัยสามารถแสดงใน การบริการของบ้านเช่า ในจังหวัดชลบุรี พบว่า ผู้ตอบ ตารางท่ี 2 แบบสอบถามใหค้ ะแนนดา้ นการดแู ลเอาใจใส่ มากทสี่ ดุ ตารางท่ี 2 พฤติกรรมหลงั การใช้บรกิ ารบา้ นเช่า จาแนกตามปจั จัยสว่ นบคุ คล พฤตกิ รรมหลังการใช้ เพศ ปัจจัยส่วนบุคคล คณะที่กาลัง เช่าบ้านหลังนี้ บรกิ ารบ้านเชา่ อายุ รายไดต้ ่อเดอื น ชนั้ ปที ี่กาลัง ศึกษา มานานแคไ่ หน 19.03* ศึกษา 16.32* บริหารธุรกจิ คา่ สถติ ิ t หรือ F -1.05 32.44* 23.28* 10.15* 1 ปี ( x = 3.88) คา่ เฉล่ียของแต่ละกลมุ่ 18-20 ปี 5,001-7,000 ชัน้ ปีที่ 1 ( x = 3.10) บัญชี ( x = 3.35) ( x = 3.71) ( x = 3.28) 2 ปี (ศxลิ ป=ศา3ส.5ต4ร)์ 21-23 ปี 7,001-9,000 ชนั้ ปีที่ 2 ( x = 3.13) ( x 3=ป3ี.53) ม(าxกก=ว่า32.536ป) ี ม(ากxกว=่า39.0,050)1 ( xชน้ั =ปีท3่ี.234) ( x = 3.38) นเิ ทศศาสตร์ ( x = 3.05) ( x = 3.32) ( x = 3.48) 4 ปี ( x = 3.28) ชัน้ ปีท่ี 4 ( x = 3.32) *p < .05 ( x = 3.12) 68 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

จากตารางที่ 2 พบว่า กลมุ่ ตวั อย่างทีม่ ปี จั จัย มากกวา่ ผู้เช่าทก่ี าลังศึกษาอย่ชู ้ันปที ี่ 1 กาลังศกึ ษาคณะ ส่วนบุคคล ได้แก่ อายุ รายได้ต่อเดือน ชั้นปีท่ีกาลัง บริหารธุรกิจ มีพฤติกรรมหลังการใช้บริการมากกว่า ศึกษา คณะที่กาลังศกึ ษา เช่าบ้านหลังนี้มานานแค่ไหน ผู้เช่าท่ีกาลังศึกษาคณะบัญชีและเช่ามานาน 2 ปี จะมีผลต่อพฤติกรรมหลังการใช้บริการ ของผู้เช่า มีพฤติกรรมหลังการใช้บริการมากกว่าผู้เช่าที่เช่าบ้าน บา้ นเช่า ที่แตกตา่ งกัน อยา่ งมีนัยสาคญั ทางสถติ ิทรี่ ะดับ หลงั นีม้ านาน 3 ปี 0.05 โดยที่ผู้เช่าที่มีอายุ 21-23 ปีมีพฤติกรรมหลังการ ใช้บริการมากกวา่ ผเู้ ช่าทีม่ อี ายุ 18-20 ปี ผูเ้ ช่าทม่ี ีรายได้ การทดสอบสมมติฐานที่ 2 ปัจจัยด้าน 5,001-7,000 บาทมีพฤติกรรมหลังการใช้บริการ คุณภาพการบริการของบ้านเช่าจะมีผลต่อพฤติกรรม มากกว่าผู้เช่าท่ีมีรายได้ มากกว่า 9,001 บาท ผู้เช่าท่ี หลังการใช้บริการของผู้เช่าท่ีแตกต่างกัน ผลการวิจัย กาลังศึกษาอยู่ช้ันปีท่ี 3 มีพฤติกรรมหลังการใช้บริการ สามารถแสดงในตารางท่ี 3 ตารางที่ 3 ค่าสัมประสิทธิ์การถดถอยของปัจจัยด้านคุณภาพการบริการท่ีมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมหลังการใช้บรกิ าร ของผเู้ ชา่ ปัจจยั ดา้ นคณุ ภาพการบริการ พฤติกรรมหลงั การใช้บริการ ดา้ นกระบวนการ Bt ดา้ นการตอบสนอง 0.22 3.96* ดา้ นสิ่งแวดลอ้ มภายนอก 0.28 5.37* ดา้ นการดแู ลเอาใจใส่ 0.18 2.66* 0.70 12.68* R2= 0.79 *p < .05 จากตารางท่ี 3 พบว่าระดับปัจจัยด้าน ของผู้บริโภคในอาเภอเมือง จังหวัดนครปฐม พบว่า ผู้ คณุ ภาพการให้บรกิ ารของธุรกิจบา้ นเช่าในจงั หวดั ชลบุรี เช่าท่ีมีปัจจัยด้านประชากรศาสตร์แตกต่างกัน ได้แก่ ท่ี มี ผ ล ต่ อ พ ฤ ติ ก ร ร ม ก า ร ใ ช้ บ ริ ก า ร ข อ ง ผู้ เ ช่ า บ้ า น เพศ อายุ ระดับการศึกษา อาชพี สถานภาพ และรายได้ ตามลาดับ ดังนี้ ด้านการดูแลเอาใจใส่ ด้านการ เฉล่ียต่อเดือน มีการตัดสินใจเลือกพักอาศัยในหอพัก ตอบสนอง ด้านสิ่งแวดล้อมภายนอก และด้าน แตกต่างกัน เช่น อายุแตกต่างกัน มีมุมมองในการเลอื ก กระบวนการ อยา่ งมีนยั สาคญั ทางสถิตทิ ่รี ะดับ .05 หอพักแตกต่างกัน และรายไดเ้ ฉลี่ยต่อเดอื นแตกตา่ งกัน ย่อมส่งผลในการเลือกหอพักแตกต่างกันอย่างแน่นอน การอภิปรายผล เป็นต้น วัตถุประสง ค์ข้อที่ 1 เพื่อศึกษ าระดับ วัตถุประสงค์ข้อท่ี 2 เพื่อศึกษาระดับอิทธิพล พฤตกิ รรมหลังการใช้บริการบ้านเช่า ในจังหวัดชลบรุ ี ของคุณภาพการบริการของธุรกิจบ้านเช่า ในจังหวัด ผลการเปรียบเทียบพฤติกรรมหลังการใช้ ชลบุรี ท่ีมีต่อพฤติกรรมหลงั การใช้บริการของผเู้ ชา่ บา้ น ผลการวิจัย พบว่า คณุ ภาพการบรกิ ารของบา้ นเชา่ ดา้ น บริการท่ีมีต่อการให้บริการของธุรกิจบ้านเช่า จาแนก การดูแลเอาใจใส่ ด้านการตอบสนอง ด้านสิ่งแวดลอ้ ม ตามปัจจัยส่วนบุคคล พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามที่มี ภายนอก ด้านตัวบ้านเช่า และด้านกระบวนการ อายุ รายได้ต่อเดือน ช้ันปีท่ีกาลังศึกษา คณะท่ีกาลัง ซ่ึงผลการวิจัยสอดคล้องกับ สุพรรณี อินทร์แก้ว (2555) ศึกษาและท่านเช่าบ้านหลังน้ีมานานแคไ่ หน ที่แตกต่าง การบรกิ ารท่ีสามารถตอบสนองความตอ้ งการได้ตรงตาม กันมีพฤติกรรมหลังการใช้บริการท่ีมีต่อการให้บริการ ความตอ้ งการหรอื เกินความคาดหวงั ของลูกคา้ และทาให้ ของบ้านเช่า แตกต่างกัน จึงยอมรับสมมตฐิ านการวิจยั ลูกค้าเกิดความพอใจคุณภาพบริการ ผลการวิจัยยัง ผลการวิจัยสอดคลอ้ งกับชัชวาล เวศย์วรุตม์ (2553) ได้ สอดคล้องกับ พรรณทิพย์ ปราชญาวิริยะ (2556) ศึกษาเร่ือง ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเลือกพักอาศัย วารสารวิชาการรบั ใช้สงั คม มทร.ล้านนา 69 ปีที่ 4 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มิถนุ ายน 2563

คุณภาพการบริการของโรงแรมบุญเพลส จังหวัดเลย ทางานจะเห็นได้ว่าในการลงทุนทาธุรกิจบ้านเช่า ทาเล กล่าวถึงคณุ ภาพการบริการ ด้านการให้ความเชื่อมน่ั แก่ ที่ตั้ง และสภาพแวดล้อมในบริเวณทใ่ี กล้กับทตี่ ั้งถือเป็น ผู้ใช้บริการว่าโรงแรมมีระบบความปลอดภัยท่ีดีและมี ปัจจัยแห่งความสาเร็จที่สาคัญมาก ดังน้ัน ผู้ประกอบ กล้องวงจรปิดทางเข้า ออก และบริเวณทางเดินและ กิจการบา้ นเช่าควรมที ่ีต้งั โครงการอย่ใู นแหล่งชมุ ชน ใกล้ เขา้ ใจการรบั ร้คู วามตอ้ งการของผใู้ ชบ้ รกิ ารว่า พนกั งาน สถานประกอบการขนาดใหญแ่ ละมพี นกั งานเปน็ จานวน ให้บริการทดี่ กี ับผ้ใู ชบ้ ริการทกุ คนโดยไม่เลือกปฏิบตั ิและ มาก อาทิ มหาวทิ ยาลยั ห้างสรรพสินคา้ หรอื โรงงานจะ พนักงานเอาใจใส่รายละเอียดเลก็ ๆ น้อย ๆ ท่ีจะทาให้ ท า ใ ห้ ห อ พั ก มี โ อ ก า ส ป ร ะ ส บ ค ว า ม ส า เ ร็ จ ใ น ก า ร ลูกค้าพอใจและผลงานวิจัยของ นีนา ตั้งเสง่ียมวิสัย ดาเนินงานได้มากขนึ้ เพราะบ้านเช่าจะมีโอกาสไดก้ ลุม่ (2553) ไดศ้ กึ ษาคณุ ภาพการใหบ้ ริการของธุรกจิ แมนช่ัน พนักงานของสถานประกอบการเหล่านี้เป็นลูกค้าหลัก ในเขตเทศบาลนครอุบลราชธานี กล่าวถึง ด้านการ ของกจิ การ ตอบสนองความต้องการของลูกค้าว่า ลูกค้าสามารถ ติดตอ่ เขา้ รบั บรกิ ารไดส้ ะดวกรวดเร็ว 4. ด้านตัวบ้าน พบว่า ผู้ประกอบการ ข้อเสนอแนะ บ้านเช่าควรใหค้ วามสาคญั กบั บา้ นพกั โดยบา้ นพกั ต้องมี ระบบรักษาความปลอดภยั ที่ไดม้ าตรฐาน ราคาห้องพกั มี จากการศึกษาปัจจัย ด้านคุณภาพการ ความเหมาะสมในระดับที่นักศึกษาสามารถจ่ายได้ ให้บรกิ ารของธุรกจิ บา้ นเชา่ ที่มีผลต่อพฤติกรรมหลังการ ทางเข้าบ้านพักควรมีขนาดกว้างขวางและเชื่อมต่อกับ ใช้บริการ พบว่า นักศึกษ าท่ีเช่าบ้านเช่าจะให้ เส้นทางคมนาคมทส่ี ะดวกในการเดินทาง พนักงานตอ้ งมี ความสาคัญต่อคุณภาพการบริการด้านตัวบา้ นเช่า ด้าน ค ว า ม ก ร ะ ตื อ รื อ ร้ น มี ใ จ รั ก ใ น ก า ร บ ริ ก า ร แ ล ะ มี กระบวนการ ด้านการตอบสนอง ด้านสิ่งแวดล้อม มนุษยสัมพันธ์ที่ดี บ้านพักต้องพยายามสร้างช่ือเสียง ภายนอกและด้านการดูแลเอาใจใส่อยู่ในเกณฑ์ปาน และภาพลักษณ์ให้มคี วามน่าเช่อื ถือรวมถงึ ความถูกต้อง กลาง ดงั นน้ั ผู้วิจยั มีขอ้ เสนอแนะ ดงั นี้ แม่นยาในการส่งมอบบา้ นพักและบริการผู้เช่า บ้านพัก ควรปรับปรุงระบบอินเทอร์เน็ตให้มีความเสถียรและ 1. ด้านการดูแลเอาใจใส่ พบว่า ผู้ใช้บริการ รวดเร็วในการเข้าถงึ เนื่องจากในปัจจุบันอินเทอร์เนต็ มี บ้านเช่ามีพฤติกรรมหลังการใช้บริการน้อยทสี่ ุดในเร่ือง ความสาคัญในการใช้ชีวิตประจาวันเป็นอย่างมาก เช่น ของ มีพนักงานรักษาความปลอดภัย ดังนั้นผู้ทาธุรกิจ การส่ือสาร การหาข้อมูล และเก็บรวบรวมข้อมูล บ้านเช่าควรจัดระบบควบคุมความปลอดภัยในการ เปน็ ตน้ และบริเวณดา้ นหน้าบ้านพกั ควรมไี ฟส่องสว่างท่ี เข้า - ออกหอพกั ตลอด 24 ช่ัวโมงและจดั ต้ังศนู ย์บริการ มีความสว่างเพียงพอ เพ่ือความปลอดภัยในเวลา รับแจ้งเหตุร้องทุกข์เพื่อรับเรื่องร้องเรียนของผู้เช่า กลางคืน เน่ืองจากในปัจจบุ ันมีอาชญากรรมเกดิ ขึ้นเป็น เพ่ือเป็นหลักประกันแก่ผู้เช่าได้ม่ันใจว่าผู้เช่าได้พักใน จานวนมาก ส่งผลให้ความปลอดภัยเป็นสิ่งหน่ึงที่ สถานทท่ี ่เี หมาะสม มบี รกิ ารทด่ี ี และมคี วามปลอดภยั ตอ่ นกั ศกึ ษาให้ความสาคญั ในการตัดสนิ ใจเชา่ บา้ นพักแหง่ นี้ การใชช้ วี ิตในบ้านเชา่ 5. ด้านกระบวนการ พบว่า ผู้ใช้บริการ 2. ด้านการตอบสนอง พบว่า ผู้ประกอบการ บ้านเช่ามีพฤตกิ รรมหลังการใช้บริการน้อยทสี่ ุดในเรอื่ ง ควรให้ความสาคัญแก่ผู้รับบริการทุกคนโดยไม่เลือก ของ กฎระเบียบขอ้ บังคบั มีความเหมาะสม ดังน้ัน ผู้ทา ปฏบิ ัติ และเขา้ ใจความตอ้ งการของผใู้ ช้บรกิ ารทกุ คน ใน ธุรกิจบ้านเช่าควรมีการจดั ประชุม หรือ พูดคุยกับผเู้ ชา่ เร่ืองการบริการท่ีสามารถจองห้องพักได้อย่างสะดวก เพื่อแก้ปัญหากฎข้อบังคับให้มีความเหมาะสมมากข้ึน และรวดเร็วพนักงานสามารถให้บริการห้องพักท่ีพร้อม ผูป้ ระกอบการก็ไมค่ วรละเลย ตามขอ้ มูลทพ่ี จิ ารณาเป็น ให้บริการตรงตามกาหนดท่ีตกลงกันไว้ได้และพนักงาน รายข้อ ระบวุ า่ นักศึกษาทเ่ี ชา่ บ้านพักใหค้ วามสาคัญกับ สามารถอธิบายรายละเอียดขั้นตอนการใช้บริการใหแ้ ก่ การที่หอพักมีเจ้าหน้าท่ีคอยดูแลและให้คาแนะนา ผู้รับบรกิ ารได้อยา่ งชัดเจน เพือ่ ช่วยในการตดั สินใจของผเู้ ชา่ หอพกั มากทีส่ ุด ซ่งึ การ ที่เจ้าหน้าท่ีประจาคอยดูแลและให้บริการแก่ผู้เช่า 3 . ด้ า น ส่ิ ง แ ว ดล้ อ มภ าย น อ ก พ บ ว่า สามารถตอบคาถามแก่ผู้ที่สนใจเช่าบ้านพักได้โดย ผู้ใช้บริการบ้านเช่ามีพฤติกรรมหลังการใช้บริการน้อย ละเอยี ดนนั้ ท่ีสุดในเรื่องที่พักต้ังอยู่ใกล้มหาวิทยาลัยและสถานท่ี 70 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

การนาผลการวจิ ยั ไปใช้ ของเช่าเช่นกนั จากขอ้ มลู ตรงส่วนนีส้ ามารถนามาใช้ ใน จากผลการศึกษาคุณภาพบริการที่มีผลต่อ การวางแผนการจัดการของผู้ประกอบการบ้านเช่าได้ เพ่ือเป็นการกระตุ้นให้ผู้เช่า มีความต้องการอยากท่ีจะ พฤติกรรมหลังการเช่าบา้ นพกั พบว่า การดูแลเอาใจใส่ เช่าบา้ นตอ่ เพราะพนักงานทีด่ แู ลบา้ นเช่ามีใจนักในการ กับการตอบสนองสงิ่ แวดล้อมภายนอกและกระบวนการ บรกิ ารเอาใจใส่ลูกค้าอย่างเทา่ เทยี มกันเพื่อให้ลูกคา้ เกิด สง่ ผลต่อความพึงพอใจและการบอกตอ่ ของผ้เู ชา่ บ้านพัก ความประทับใจในการใหบ้ รกิ ารสง่ ผลให้การดาเนนิ งาน ท่มี ีคา่ เฉลยี่ ในระดับสงู สดุ และผลวิเคราะห์ความสัมพันธ์ ของบ้านเชา่ ไดร้ อ้ ยละ 97.00 ระหว่างคุณภาพการบริการกับพฤติกรรมดังตารางท่ี 3 ท่กี ล่าวไวข้ ้างตน้ แลว้ ทาให้ทราบถึงคุณภาพการบริการมี ดัง นั้น ผู้ประกอบการบ้านเช่าควรให้ ผลตอ่ พฤติกรรมของผูเ้ ช่าบา้ นแห่งน้ีอยา่ งมีนยั ยะสาคญั ความสาคัญกับเร่ืองของการสร้างความน่าเช่ือถือและ ความเชื่อม่ันให้กับผู้เช่าด้วยการเอ้ือส่ิงอานวยความ ปัจจัยด้านส่ิงแวดล้อมภายนอก มีผลต่อ ส ะ ด ว ก แ ล ะ เ พ่ิ ม ก า ร จั ด สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม ท้ั ง ภ า ย ใ น แ ล ะ พ ฤ ติ ก ร ร ม ห ลั ง กา ร ใ ช้ บ ริ ก า ร จ า ก ข้ อ มู ล ต ร ง ส่ ว นนี้ ภายนอกบ้าน สอดคล้องกับงานวิจัยของ ฝนทิพย์ ส า ม า ร ถ น า ม า ใ ช้ ใ น ก า ร ว า ง แ ผ น ก ล ยุ ท ธ์ ข อ ง ท า ง วงศ์ศุภชาติกุล (2558) การสร้างและนาเสนอลักษณะ ผู้ประกอบการบ้านเช่าได้ โดยสถานท่ีมีผลต่อความ ทางกายภาพ มีความสัมพันธ์กบั การตัดสนิ ใจเช่าหอ้ งพัก พึ ง พ อ ใ จ ข อ ง ผู้ เ ช่ า จึ ง มี ค ว า ม ส า คั ญ อ ย่ า ง ยิ่ ง ใ น ก า ร สาหรับการอยู่อาศัย ประกอบด้วยกระบวนการรักษา วางแผนปรับปรุงสถานที่พักและพัฒนาสภาพแวดลอ้ ม ความสะอาดที่มีคุณภาพ อากาศโปร่งถ่ายเทได้ดี ทั้งภายในและภายนอกบริเวณบ้านพักให้สวยงามอยู่ สภาพแวดล้อมที่เงียบสงบ ความกว้างของทางเดินใน เสมอโดยมีการพัฒนาในเรื่องของอาคารสถานที่ความ บริเวณที่พักมีขนาดที่เหมาะสม มีการตกแต่งบริเวณ สะอาด รวมถงึ ที่จอดรถ การจัดสถานทใ่ี หม้ คี วามสะดวก อย่างเป็นสัดส่วน บริเวณรอบ ๆ มีความสะอาด เป็น รวดเร็วในการทีจ่ ะมาติดตอ่ สอบถามท่ีพักนอกจากนีย้ งั ระเบียบเรียบร้อย สภาพแวดล้อมของที่พักมีความ สามารถนา เพื่อตอบสนองต่อความพึงพอใจและความ ปลอดภัยสงู เชน่ เพม่ิ การตดิ ต้งั กล้องวงจรปดิ ทงั้ ภายใน ต้ อ ง ก า ร ท่ี จ ะ ต่ อ สั ญ ญ า เ ช่ า ข อ ง ลู ก ค้ า อ ย่ า ง มี บรเิ วณบา้ นเชา่ และถนนทางเขา้ บ้านพัก การสร้างความ ประสิทธิภาพสูงสุด ในขณะที่เดียวกันก็จะสามารถเพ่มิ ผกู พันของเจา้ ของบา้ นเช่ากับผู้เช่าใหม้ ากให้เกิดขึ้นเวลา ปรมิ าณฐานของลูกคา้ ที่จะเขา้ มาทาการเชา่ บา้ นและต่อ ผูเ้ ชา่ มปี ญั หาสามารถพูดคยุ ปรกึ ษาได้และเพ่ิมสงิ่ อานวย สญั ญาเชา่ เพ่มิ ข้ึนอกี ร้อยละ 93.00 จากฐานลกู คา้ เดิมที่ ความสะดวกอื่น ๆ สร้างความไว้วางใจกันทั้งฝ่ายเจา้ ของ มีอยู่ บ้านเช่ากับผู้เช่าบา้ นถ้ามีความไว้วางใจกันเชื่อใจอยูก่ นั แบบพ่แี บบนอ้ งมอี ะไรสามารถชว่ ยเหลอื กันได้ ปัจจัย ด้านการดูแลเอาใจใส่ มีผลต่อ พฤติกรรมหลังการใชบ้ ริการและมีผลตอ่ ความพึงพอใจ ภาพท่ี 2 ภาพตัวอย่างของบา้ นเช่าในปัจจบุ ันหลงั จากปรบั ปรงุ และดูแลความสะอาด และเพ่ิมเสาสัญญาอินเตอรเ์ นต็ ความเร็วสงู ใหม้ คี วามเสถยี รและรวดเร็วในการเข้าถงึ วารสารวิชาการรบั ใชส้ งั คม มทร.ล้านนา 71 ปที ่ี 4 ฉบบั ท่ี 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2563

ภาพที่ 3 การจากกลอ้ งวงจรปิดในสถานประกอบการบ้านเชา่ ท่ีไดต้ ดิ ตงั้ ไวเ้ พอื่ ความปลอดภยั ของผเู้ ช่า ตลอด 24 ชว่ั โมง บรรณานกุ รม ฝนทิพย์ วงศ์ศุภชาติ. 2558. ปัจจัยที่มีผลต่อการ ชัชวาล เวศยว์ รุตม์. 2553. ปัจจัยทมี่ ีผลต่อการตดั สินใจ ตัดสินใจเช่าห้องพักสาหรับการอยู่อาศัยใน เขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล .การ เ ลื อ ก พั ก อ า ศั ย ข อ ง ผู้ บ ริ โ ภ ค ใ น อ า เ ภ อ เ มื อ ง ค้นคว้าอิสระบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต. คณะ จังหวัดนครปฐม. การค้นคว้าอิสระปริญญา พาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัย บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต . สาขาวิชาการ ธรรมศาสตร์ ประกอบการ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัย ศิลปากร. พรรณทิพย์ ปราชญาวริ ิยะ. 2557. คุณภาพการบริการ ดวงสมร เนียมนัตน์. 2555. พฤติกรรมการใช้บริการ ของโรงแรมบุญเพลส จังหวัดเลย. การ และเปรียบเทียบคุณภาพการบริการของสถานี ค้นควา้ อสิ ระปริญญาบริหารธุรกิจมหาบณั ฑิต. ขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร)และสถานี คณะวิทยาลัยบัณฑิตศึกษาการจดั การ บัณฑิต ขนส่งโดยสารกรุงเทพฯ (ถนนบรมราชชนนี). วิทยาลัยมหาวิทยาลัยขอนแก่น วิทยาเขต การค้นคว้าอิสระบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต คณะ ขอนแก่น. บ ริ ห า ร ธุ ร กิ จ วิ ช า เ อ ก ก าร จั ด การท่ัวไป มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลธญั บรุ ี ลัดดาวัลย์ ประกอบมูล. 2556. ปัจจัยท่ีใช้ในการ ธนัชพร เลิศเดชเดชา. 2557. ปัจจัยทางการตลาดทม่ี ี ตัดสินใจ เลือกเช่าห อพักของนักศึกษา อทิ ธพิ ลต่อการเลือกหอพักเอกชนของนักศึกษา มหาวิทยาลัยในจงั หวัดปทมุ ธานี. การค้นควา้ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง. การค้นคว้าอิสระ อิสระปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต. สาขา ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัย การตลาด มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล กรุงเทพ ธัญบุรี. 72 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

นีนา ตั้งเสงี่ยมวิสัย. 2553. คุณภาพการใหบ้ รกิ ารของ Moshe Davidow. 2013. The A - Craft model ธุ ร กิ จ แ ม น ชั่ น ใ น เ ข ต เ ท ศ บ า ล น ค ร of organizational responses to customer อุ บ ล ร า ช ธ า นี . ( วิ ท ย า นิ พ น ธ์ ป ริ ญ ญ า complaints and their impact on บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏ Post – Complaint customer behavior. อบุ ลราชธานี, 2553) Journals.sagepub.com, January 2014, Volume. 27, 70-89 สุพรรณี อินทร์แก้ว. 2555. หลักการตลาด. บริษัท ทรปิ เปลิ้ เอด็ ดเู ครชัน่ จากัด วารสารวชิ าการรับใชส้ ังคม มทร.ล้านนา 73 ปีที่ 4 ฉบับที่ 1 มกราคม - มถิ ุนายน 2563

RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

การพัฒนาบรรจภุ ัณฑ์และตราผลิตภณั ฑข์ า้ วอินทรยี ์ “คงคณุ ” Development of Organic Rice Product Packaging and Branding “Khong Khung” ดุษฎี เทียมเทศ บุญมาสงู ทรง1* พรทพิ ย์ รอดพน้ 2 สิริภคั ฤทธ์นิ า้ ค้า3 เพลงพณิ เพยี รภมู ิพงศ์4 อนิวรรต หาสุข5 จริ ายุส วรรตั นโ์ ภคา6 น้าฝน สามสาลี7 ชมภนู ุช ฆอ้ งลา8 และ สุมาลี มสุ กิ า9 Dusadee TeImtes Boonmasongsung1*, Porntip Rodpon2, Siripuk Ritnamkam3 Plengpin Pianpumepong4 Aniwat Hasook5 Jirayus Woraratphoka6 Namfon Samsalee7 Chompoonuch Khongla8 and Sumalee Musika9 1-2 ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ คณะบริหารธรุ กจิ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลอีสาน วิทยาเขตนครราชสีมา 3 อาจารย์ คณะศิลปกรรมและออกแบบอตุ สาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลอสี าน 4 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ คณะวศิ วกรรมศาสตร์และสถาปตั ยกรรมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลอสี าน 5 อาจารย์ คณะวศิ วกรรมศาสตร์และสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน 6-9 อาจารย์ คณะวิทยาศาสตรแ์ ละศลิ ปศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอสี าน 1 Affiliation (Dusadee T. Boonmasongsung, University of Technology Isan. Nakorn Rachasrima Campus) E-mail : [email protected] , [email protected], 0815-4765-52 บทคัดยอ่ กล่มุ วิสาหกิจชุมชนข้าวหอมมะลินครคง เปน็ การรวมตัวของเกษตรกรผ้ปู ลูกข้าวอินทรยี ์ในหมู่บ้านตลุกม่วง ทต่ี อ้ งการผลติ และจ้าหนา่ ยผลติ ภณั ฑ์จากข้าวอินทรีย์ที่ตนเองปลูกและแปรรูปเป็นขา้ วสาร เพื่อให้เกิดมูลค่าเพิ่มขึน และมีรายได้เพ่ิมกลับมายังกลุ่มวิสาหกิจฯ โดยมีนางฐิติรัตน์ วิลแลน เป็นผู้เร่ิมก่อตัง เม่ือวันท่ี 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 การศึกษาครังนีเป็นการแก้ปัญหาการรับรู้ข้อมูลผลิตภัณฑ์ด้วยการสร้างแบรนด์ โลโก้ สโลแกน และ บรรจุภัณฑ์ที่โดดเด่น เกดิ การรับรขู้ ้อมูลทีด่ ีไปยงั ผู้บริโภครวมถงึ สามารถน้าไปจ้าหน่ายในช่องทางการตลาดได้เพ่ิม มากขึน ด้วยกระบวนพัฒนาวิจัยซ่ึงเป็นการศึกษาแบบผสมผสานระหว่างการศึกษาเชิงคุณภาพและการวิ จัย เชิงปริมาณ ประชากร ได้แก่ สมาชิกกลุ่มวิสาหกิจข้าวหอมมะลินครคง จ้านวน 57 คน และในส่วนของการวิจัย เชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ประชาชนในเขตอ้าเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา จ้านวน 400 คน เคร่ืองมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ การจัดสนทนากลุ่ม และแบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ขอ้ มูลมีทังสถิติเชิงพรรณนา ไดแ้ ก่ คือความถี่ รอ้ ยละ คา่ เฉลยี่ และการวิเคราะห์เชิงเนอื หา ผลการวิจัย ได้พบว่า การสร้างโลโก้กลุ่มวิสาหกิจข้าวหอมมะลินครคง แบรนด์ “คงคุณ” ท่ีได้ท้าการ จดทะเบียนเครื่องหมายการค้าในนามกลุ่มวิสาหกิจฯภายใต้สโลแกน “สุขภาพดีเริ่มที่ข้าว” การ์ตูนสัญลักษณ์และ ค้าขวัญของกลุ่มวิสาหกิจฯ ฉลากข้าวกล้อง ข้าวหอมมะลิ ข้าวไรซ์เบอรรี่ และบรรจุภัณฑ์ข้าวเพ่ือเป็นของที่ระลึก 1 ชิน โดยผู้บริโภคมีความพึงพอใจในภาพรวมของฉลากข้าวคงคุณ ในระดับค่าเฉลี่ย 4.53 บรรจุภัณฑ์มีความ โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ อยู่ในระดับมากท่ีสดุ ค่าเฉลี่ย 4.75 และบรรจุภณั ฑ์น้าเสนอข้อมูลไดค้ รบถ้วน อยู่ใน ระดับมากค่าเฉลี่ยนอ้ ยทสี่ ุด 4.13 คาสาคัญ: ข้าวอนิ ทรีย,์ บรรจภุ ัณฑ์, วิสาหกจิ ชมุ ชนนครคง Abstract Nakorn Kong Jasmine rice community enterprise is a group of rice farmers in Talukmuang village, Kong district in Nakornratchasima Province. They needed to change their community business from dried organic paddy Jasmine rice selling to milled rice since May 18, A.D. 2016 lead taken by Mrs. Thitirat Willan. วารสารวชิ าการรบั ใช้สงั คม มทร.ล้านนา 75 ปีท่ี 4 ฉบบั ท่ี 1 มกราคม - มถิ ุนายน 2563

This research aim developing marketing and branding such as : logo and packaging to access the right health – conscious customer base and also enhance marketing channels. The research combined both qualitative and quantitative methodologies random sampling was used on 57 members of Jasmine rice ommunity and 400 residents from Muang district, Nakornratchasima Province. Where interviews, group discussions, and questionnaires were used. The summary data and content analysis were executed by descriptive statistics such as frequency, percentage, and average. The result of research showed that thenew logo of organic Jasmine rice Nakon Kong under new brand “Khong Khun” had to be patented as trademark slogan “healthy beings from rice”, using cartoon symbols and the motto of Khong Khun Jasmine rice community enterprise. Brown rice, Jasmine rice and riceberry were labeled and a new appealing packaging for souvenir product was also developed. The overall result of customer satisfaction survey showed. 4.53/5.00 for new branding and labeling, the unique package showed 4.75/5.00 (highest) and the letter information which was printed on the packaging showed 4.13/5.00 (howest) Keywords : Organic rice, packaging, Nakorn Kong community enterprise บทนา 327.15 กิโลกรัมต่อไร่ การปลูกข้าวมีวิธีการปลูก ปัญหาของเกษตรกรผู้ปลูกข้าว เป็นปัญหาที่ 2 อย่าง คือ การท้านาหว่าน และการท้านาหยอด กลุ่ม วิสาหกิจกลุ่มนีจัดเป็นกลุ่มที่มีศักยภาพสูง พบว่า กลุ่ม ซับซอ้ นเกดิ ขึนกบั ชาวนาทกุ พนื ที่ ไม่เว้นแมแ้ ต่เกษตรกร วิสาหกิจฯ มีจุดแข็ง คือ สมาชิกของกล่มุ วสิ าหกิจฯ นัน ผู้ปลูกข้าวในจังหวัดนครราชสีมา ที่มีพืนที่ใหญ่เป็น เตม็ ใจในการรวมกลมุ่ จดั ตังเปน็ วสิ าหกิจชมุ ชน สมาชิกมี อันดับสองของประเทศไทย ผลผลิตจากข้าวเป็นอนั ดบั ความรู้ในดา้ นการเกษตรโดยเฉพาะการปลูกขา้ วอินทรีย์ สามของประเทศ ผลผลิต 1,101,661 ตัน (ส้านักงาน ทังยังมีความพร้อมรับองค์ความรู้ด้านเกษตรอินทรีย์ สภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, 2562) และเทคโนโลยสี มัยใหม่ในการผลิตเพ่ือเพ่ิมมูลค่าให้กบั แ ต่ เ ก ษ ต ร ก ร ไ ท ย ยั ง ป ร ะ ส บ ปั ญ ห า ค ว า ม ย า ก จ น อ ยู่ ผลติ ภณั ฑ์ สมาชกิ กล่มุ วิสาหกจิ ฯ ทุกคนเหน็ ความส้าคญั เช่นเดิม เกษตรกรบางกลุ่มท่ีมีศักยภาพของตัวผู้น้า และประโยชน์ของการร่วมกลุ่ม เพื่อน้าพากลุ่มท้า มีโรงสชี ุมชนของตนเอง และมอี งคค์ วามรูท้ างการตลาด กิจกรรมใหเ้ กิดความไดเ้ ปรยี บในการแขง่ ขนั กบั พอ่ คา้ คน จึงนิยมน้าข้าวสารท่ีสีได้บรรจุถุงขาย ขนาดน้าหนัก กลาง และโรงสีเอกชนภายนอก จงึ น้าผลผลติ ข้าวเปลอื ก 1 กิโลกรัม และ 5 กิโลกรัม เพ่ือจ้าหน่ายสร้างรายได้ให้ อินทรีย์มาขายให้กับกลมุ่ วิสาหกจิ ฯ โดยกลุ่มวิสาหกิจฯ มากขึน น้าข้าวมาท้าการสีและแปรรูป จ้าหน่ายผลิตภัณฑ์จาก ข้าวภายใตแ้ บรนด์ “ขา้ วหอมมะลนิ ครคง” ท้าให้เหน็ ว่า หมู่บ้านตลุกม่วง ต้าบลหนองมะนาว อ้าเภอคง ความเข็มแข็งของกลุ่มเกิดจากผู้น้ากลุ่มที่เข็มแข็ง ซ่ึง จงั หวดั นครราชสมี า เป็นทต่ี ังของกลุ่มวสิ าหกจิ ขา้ วหอม ได้แก่ นางฐิติรัตน์ วิลแลน ท่ีเป็นผู้ก่อตังกลมุ่ วิสาหกจิ ฯ มะลินครคง โดยสมาชิกทุกคนของกลุ่มวิสาหกิจฯ เป็น และปจั จุบันยงั เป็นประธานกลุ่มวิสาหกจิ ฯ นอกจากนัน เ ก ษ ต ร ก ร ผู้ ป ลู ก ข้ า ว อิ น ท รี ย์ แ ล ะ โ ร ง สี ข้ า ว ชุ ม ช น ความเข้มแข็งเกิดจากเครือข่ายความร่วมมือทังจาก มีจ้านวน 57 คน มีจ้านวนสมาชิกบางส่วนได้รับการ หน่วยงานของภาครัฐ และภาคเอกชน ท้าให้การท้า รับรองเครือข่ายแหล่งผลิตข้าวอินทรีย์ จากโครงการ การตลาด ชอ่ งทางการจา้ หนา่ ย การเข้าถึงผบู้ รโิ ภคเป็น เกษตรอินทรีย์ การส่งเสริมการผลิตข้าวอินทรีย์ จุดแข็งของกลุ่มวิสาหกิจฯ ผลิตภัณฑ์ของกลุ่มสามารถ ปี พ.ศ. 2562 มีจ้านวนสมาชิก 29 คน รวมพืนท่ี จา้ หน่ายไดใ้ นราคาถกู กวา่ ราคาตลาด เพาะปลูก 514 ไร่ สามารถใหผ้ ลผลติ จ้านวน 168,153 กิโลกรัม หรือประมาณ 168 ตัน คิดเป็นผลผลิตเฉลี่ย 76 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

กลุ่มวิสาหกจิ ฯ ทา้ การผลิตและแปรรูปผลติ ภณั ฑ์ สโลแกน การ์ตูนสัญลักษณ์ และบรรจุภัณฑ์ เพ่ือการ จากข้าวตังแต่กระบวนการต้นน้าจนถึงปลายน้า หรือ สอื่ สารการตลาดแบบบูรณาการ เรียกวา่ เปน็ การทา้ ตลอดหว่ งโซค่ ุณค่าของผลิตภณั ฑข์ า้ ว (Network Value Chain) โดยน้าข้าวเปลือกท่ีได้รับซือ กล่มุ ผู้ใหข้ ้อมลู ในการวจิ ัยเชงิ ปรมิ าณ จากสมาชกิ ทังแบบสดและแบบแหง้ มารวบรวมในยงุ้ ฉาง - การคัดเลือกผู้ให้ข้อมูล (Key informant) ได้ ของกลุ่มวิสาหกิจฯ เพื่อท้าการสีท่ีโรงสีชุมชนเป็น ท้าการคัดเลือกในลักษณะการตังเป้าหมายกลุ่มผู้ให้ ผลิตภัณฑ์ขา้ วกล้องและข้าวสารจ้าหน่าย โดยมีสมาชิก ก้าหนดและเจาะจงกลุ่มผู้ให้ข้อมูลที่ต้องการสัมภาษณ์ ของกลุ่มวิสาหกิจฯ เป็นผู้ท้าการสีข้าว การสีข้าวนันสี เ พ่ื อ น้ า ข้ อ มู ล ที่ ไ ด้ รั บ ม า ใ ช้ ใ น ก า ร วิ จั ย แ ล ะ พั ฒ น า เป็นข้าวกล้องและข้าวสาร การสีเป็นข้าวสารท้าการ แบง่ กลมุ่ ออกเปน็ 3 กลมุ่ ประกอบดว้ ย ขัดขาวเพียงครังเดียว ท้าให้ข้าวสารมีการแตกหักสูง 1) ผู้บริหารกลุ่มวิสาหกิจฯ ได้แก่ นางฐิติรัตน์ ขา้ วหักจา้ นวนมากขายไมไ่ ดร้ าคา วิลแลน, ร้อยต้ารวจเอกทองใบ พันโนราช, นายอารกั ษ์ เชาว์ขุนทด , นายบุญลุ เหมือนค้า และนางทิพย์วัลย์ โจทย์ปัญหาของการเข้าไปวิจัยและพัฒนา คือ ราชเสนา ตอ้ งการพัฒนากระบวนการสขี ้าวให้เพ่ิมมากขึน ในสว่ น 2) สมาชิกกลมุ่ วสิ าหกิจฯ จ้านวน 15 คน ของปลายข้าวและข้าวหักจะมีการแปรรูปให้เกิดเป็น 3) คณะผทู้ า้ วจิ ยั ในโครงการพฒั นาศกั ยภาพการ ผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ที่สามารถน้าไปจ้าหน่ายในตลาด ผลิตข้าวอินทรียโ์ ดยการจัดการหว่ งโซ่คุณคา่ กรณศี ึกษา ดังนันกลุ่มวิสาหกิจข้าวหอมมะลินครคง ได้ร่วมท้างาน : กลุ่มวิสาหกิจชุมชนข้าวหอมมะลินครคง และคณะ วิจัยกับคณาจารย์มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ผู้ทา้ วจิ ยั โครงการสรา้ งช่องทางและการจัดการการตลาด อีสาน นครราชสีมา โดยน้าข้าวหักมาแปรรูปเป็น สา้ หรบั ผลิตภัณฑแ์ ปรรูปขา้ วอินทรยี ์ ผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น โจ๊กข้าวอินทรีย์และปลายข้าว กลมุ่ ผ้ใู ห้ขอ้ มลู ในการวิจยั เชิงคณุ ภาพ อินทรีย์อัดเม็ด ส่วนของข้าวสารบรรจุถุงสุญญากาศ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริโภคในเขตอ้าเภอเมอื ง จ้าหน่าย งานวิจัยและพัฒนานีจึงท้าให้เกิดผลผลิตกับ จงั หวดั นครราชสีมา จ้านวนทงั สิน 400 ตวั อย่าง วธิ กี าร กลุ่มวิสาหกิจฯ ได้แก่ ตราผลิตภัณฑ์ โลโก้ สโลแกน สมุ่ ตัวอยา่ งโดยไม่ใช้ความน่าจะเป็น (Non-Probability การ์ตูนสัญลักษณ์ และบรรจุภัณฑ์ เพ่ือให้กลุม่ วิสาหกจิ ฯ Sampling) ก า ร สุ่ ม แ บ บ เ จ า ะ จ ง ( Purposive สามารถน้าไปใช้ในการสร้างมูลค่าเพ่ิม สร้างความ Sampling) เป็นการเลือกกลุ่มที่ผู้ท้าวิจัยใช้เหตุผลใน เข้มแขง็ และเกิดความยง่ั ยืนของชมุ ชนต่อไป การเลอื กเพอ่ื ความเหมาะสม วธิ ีการดาเนินงาน เครื่องมือที่ใช้รวบรวมข้อมูลท่ีเป็นเชิงคุณภาพ ประกอบด้วย การศึกษานีใช้วิธีด้าเนินการวิจัยเชิงคุณภาพ 1) การสัมภาษณ์ (Interview) เป็นสัมภาษณ์ (Qualitative Research) ประยุกต์ใช้ด้วยการวิจัยแบบ เชิงลึก (In-dept Interview) เลือกเฉพาะประเด็นที่ ผสม (Mixed Method) เน้นกระบวนการแบบมีส่วน ต้องการ โดยข้อค้าถามใช้แบบกึ่งโครงสร้าง (Semi- ร่วม (Participatory Rural Appraisal; PRA) ซ่ึง เป็น Structured Interview) สัมภาษณ์เชิงลึกในประเด็น เคร่ืองมอื ท่ีประยุกต์ใช้ในการพัฒนาชุมชน องค์กร หรือ กระบวนการสีข้าว อัตลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ จุดเด่น ในสถาบันการศึกษา (Selener, 1997) โดยมีวิธีการ ต่าง ๆ เพื่อน้ามาใช้ในการก้าหนดแนวทางในการแก้ไข ด้าเนนิ งานดังต่อไปนี ปัญหา แบบสัมภาษณ์เพื่อประกอบการสัมภาษณ์ไว้ ล่วงหน้า (สุภางค์, 2561) แหลง่ ขอ้ มลู ทีใ่ ชใ้ นการวจิ ยั 2) ก า ร ส น ท น า แ บ บ ก ลุ่ ม ( Focus Group - วิธีการได้ขอ้ มูลปฐมภูมิ จากการสัมภาษณแ์ บบ Discussion) เป็นการสนทนาเพ่ือให้ได้ข้อมูลเชิงลึก เจาะลึก การสนทนาแบบกลุ่ม การสังเกต และการ ในอัตลักษณ์และภูมิปัญญา รวมถึงการทนสอบข้อมูล ส้ารวจโดยใช้แบบสอบถาม ดังนันการวิจัยนีจึงใช้วิธี เพื่อน้ามาใช้ในการก้าหนดแบบสัมภาษณ์ แลกเปล่ียนความคิดเห็นกับกลุ่มวิสาหกิจฯ เพ่ือศึกษา 3) อภิปรายและให้ความคิดเห็น แลกเปล่ียน ศักยภาพกลุ่มวสิ าหกิจฯ อัตลักษณ์และภูมิปัญญามาใช้ ทัศนะกันอย่างกว้างขวางในประเด็นต่าง ๆ ที่มี เป็นส่วนหนึ่ง ในการส่ือสารตราผลิตภัณฑ์ โลโก้ วารสารวิชาการรับใช้สังคม มทร.ลา้ นนา 77 ปที ่ี 4 ฉบับท่ี 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2563

จุดมุ่งหมายเฉพาะเจาะจงเพื่อจะหาข้อมูลที่ถกู ตอ้ งตรง ภาพท่ี 1 การเก็บข้อมูลเชงิ คุณภาพกลุม่ วสิ าหกจิ ชุมชน ประเด็นสาหรับการตอบคาถามในงานวิจัย (วรนน และ การประมวลข้อมูลและวิเคราะห์ผล การ คณะ, 2559) วิเคราะห์ข้อมูลและสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล 4) การสังเกต (Observation) คณะผู้วิจัยได้ใช้ ทาการวิเคราะหข์ ้อมลู เชิงคณุ ภาพที่ได้จากการสมั ภาษณ์ วิธีการสังเกต 2 วิธี คือ การสังเกตแบบมีส่วนร่วม เชิงลึก (In - depth Interview) โดยการจาแนกและ (Participant Observation) และการสังเกตแบบไม่มี จัดระบบ (Typology and Taxonomy) การจัดการ ส่วนร่วม (Non-participant Observation) เพื่อเป็น ข้อมลู ทกี่ ระจัดกระจายให้อย่เู ป็นระบบโดยอาศัยพืน้ ฐาน การสังเกตพฤติกรรมลกั ษณะทา่ ทาง ความรสู้ ึก ปฏิกิรยิ า การจาแนกหมวดหมอู่ ย่างใดอย่างหน่งึ เพื่อช่วยใหเ้ ข้าใจ ที่แสด ง ออกในขณะที่พูด และไม่พูด เพื่อสร้าง ปรากฏการณ์ท่ศี ึกษา (อคนิ และคณะ, 2536)นอกจากน้ี ความสัมพันธ์อันดีระหว่างคณะผู้วิจัยและสมาชิกผู้ให้ การวิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถาม ด้วย ข้อมูล และใช้ โอกาสน้ีในการสังเกตพฤติกรรมและ มาตรวัดแบบนามบัญญัติ วิเคราะห์ผลโดยใช้สถิติเชิง พูดคุยกับบุคคล กลุ่มเป้าหมาย โดยไม่ใช้ผู้นั้นรู้ตัวว่า พรรณนา (Descriptive Statistics) ซงึ่ ประกอบดว้ ยการ กาลงั ถกู สังเกต พฤตกิ รรมอยู่ แจกแจงความถี่ค่าร้อยละ (Percentage) เพื่อดูการ กระจายของข้อมูล การวิเคราะห์แบบช่วงมาตรา 5) แบบสอบถามเร่ือง “ความพึงพอใจต่อบรรจุ ประกอบด้วยค่าเฉล่ีย (Mean) และส่วนเบ่ียงเบน ภณั ฑม์ ีผลต่อขา้ วและผลิตภัณฑ์จากข้าว ยี่หอ้ คงคุณ ใน มาตรฐาน (Standard Deviation) เพ่ือทราบค่าเฉล่ีย เขตจังหวัดนครราชสีมา” โดยมีผู้เช่ียวชาญในการ ความพงึ พอใจในภาพรวม ตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือในการวิจัย ดังน้ี ผู้ช่วย ศาสตราจารย์เด่น รักซ้อน ผู้ช่วยศาสตราจารย์ทายวุฒิ ระยะเวลาในการศึกษาและเก็บรวมรวมข้อมูล โพธ์ิทองแสงอรุณ และผู้ช่วยศาสตราจารย์ฉัตรชัย ระหวา่ งเดือน มีนาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562 อินทรสังข์ 78 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

ผลการดาเนินงาน นครราชสีมา น้าดอกชวนชมที่เป็นสัญลักษณ์ของ ผลการด้าเนินงานการพัฒนาตราผลิตภัณฑ์ อ้าเภอคง มาเป็นองค์ประกอบของโลโก้กลุม่ วิสาหกิจฯ (ภาพท่ี 3 -4) ในส่วนของชื่อตราผลิตภัณฑ์ (Brand) โลโก้ สโลแกน บรรจุภัณฑ์ และการ์ตูนสัญลักษณ์ ใช้ช่ือว่า “คงคุณ” ทแี่ สดงถึงเปน็ ผลติ ภณั ฑท์ ม่ี คี ณุ ภาพ ผลติ ภัณฑ์ข้าวอนิ ทรีย์ สรุปผลได้ดังตอ่ ไปนี - หยดนา้ แสดงถงึ ความสมบูรณ์ แนวคิดหลกั ในการออกแบบ (Concept Design) - วงกลม แสดงถึง ความสามัคคีกลมเกลียวของ โดยอาศัยการออกแบบท่ีใช้องค์ประกอบศิลป์และ กล่มุ วิสาหกจิ ฯ อั ต ลั ก ษ ณ์ ก ลุ่ ม น ค ร ค ง ที่ ส ะ ท้ อ น ถึ ง ค ว า ม เ ป็ น ตั ว ต น - ต้นข้าว แสดงถึง ต้นขา้ วอนิ ทรียท์ ต่ี ังมน่ั ซ่ือตรง มาน้าเสนอเรื่อง ความอุดมสมบูรณ์ของพืนที่ตัง ความ มงุ่ ม่นั ในการผลิตข้าวอินทรีย์คณุ ภาพสูงสู่ผ้บู ริโภค เข้มแข็งของผนู้ า้ ความสามคั คีกลมเกลยี ว กระบวนการ - คง แสดงถึง พืนที่ตังของกลุ่มวิสาหกิจฯ ที่ตัง ผลิตและแปรรูปผลิตภัณฑ์ท่ีมีคณุ ภาพ การใช้สีที่แสดง อยใู่ นอา้ เภอคง จังหวดั นครราชสมี า ถึงพืนดินที่ใช้ในการปลูกข้าวอินทรีย์ เพ่ือน้าไป - คณุ แสดงถงึ ความม่นั มั่นตังใจในการผลิตและ พัฒนาการท้างานออกแบบโลโก้และบรรจุภัณฑ์รวมถงึ แปรรปู ผลิตภัณฑ์จากข้าวใหม้ ีคณุ ภาพสูงสูผ่ ้บู ริโภค การใช้จุดเด่นของความเปน็ โคราชมาใช้เรียกผลติ ภณั ฑ์ - ตัวอักษรสีน้าตาล แสดงถึง พืนดินที่ใช้ในการ ว่า “ขา้ วโคราช” (ภาพท่ี 2) ปลูกข้าวอินทรีย์ผลติ ภณั ฑ์ “คงคณุ ” - ตัวอักษรสีทอง แสดงถึง ความม่ันคง อบอุ่น และเปน็ มิตรกบั ผูบ้ รโิ ภค (ภาพท่ี 5) ภาพที่ 3 โลโกก้ ลมุ่ วสิ าหกิจขา้ วหอมมะลินครคง ภาพท่ี 2 แนวคดิ การออกแบบบรรจภุ ัณฑ์ขา้ วและ ภาพท่ี 4 การต์ นู สญั ลักษณ์และคา้ ขวญั ของกลุ่ม แปรรูปข้าว “คงคณุ ” วสิ าหกจิ ขา้ วหอมมะลนิ ครคง และผลิตภณั ฑ์ “คงคุณ” สา้ หรับการพัฒนาเอกลกั ษณใ์ หก้ ับตราผลิตภณั ฑ์ แบบมีส่วนร่วม น้าอัตลักษณ์ของกลุ่มท่ีเป็นเป็นชาวนา ลูกอีสานผู้ปลูกข้าวอินทรีย์ แสดงผ่านการแต่งกายของ นางสาวคงคุณ ที่ใส่เสือผ้าฝ้ายทอมือนุ่งผ้าซิ่นลาย ตีนแดง ใส่งอบ และในมืออุม้ กระบงุ้ ที่บรรจุขา้ วคุณภาพ และข้าวบรรจถุ งุ “คงคุณ” เป็นสญั ลักษณข์ องกลมุ่ และ ใส่ในบรรจุภัณฑ์ทุกประเภท สร้างค้าขวัญ “สุขภาพดี เร่ิมต้นที่ข้าว” รวมถึงการน้าความภาคภูมิใจของการ ได้มาซ่ึงฉางข้าวและโรงสีข้าวชุมชนจากเกษตรจังหวัด วารสารวชิ าการรับใชส้ ังคม มทร.ล้านนา 79 ปที ่ี 4 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มิถนุ ายน 2563

AB C ภาพที่ 8 ฉลากขา้ วหอมมะลิ จา้ นวน 1 กโิ ลกรัม ภาพที่ 5 ตราผลติ ภัณฑ์ “คงคุณ” นา้ ไปจดทรพั ย์สนิ ทางปญั ญา (เครอ่ื งหมายการค้า) การออกแบบและการพัฒนาการ์ตูนสัญลักษณ์ ภาพท่ี 9 บรรจุภัณฑข์ า้ วหอมมะลิ จา้ นวน 1 กโิ ลกรัม ท้าให้ได้บรรจุภัณฑ์ ฉลากต้นแบบ ตามความต้องการ ท่นี ้าไปจดทรัพยส์ นิ ทางปัญญา (สทิ ธบิ ตั รออกแบบ ของกลมุ่ วสิ าหกจิ ฯ (ภาพท่ี 6 – 11) ผลิตภณั ฑ์ : แบบพับกล่อง) ABC ภาพที่ 6 บรรจุภณั ฑ์จมกู ขา้ วอัดเมด็ ประเภทซอง A BC ภาพที่ 7 ฉลากโจก๊ ขา้ วหอมมะลอิ นิ ทรีย์ ภาพที่ 10 การต์ นู สญั ลักษณ์ “คงคุณ” ท่นี ้าไปจด ทรัพย์สนิ ทางปญั ญา (ลวดลายบนวัสดผุ ืนแผ่น) 80 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

นส.คงคณุ ไรซ์เบอร่ี นส.คงคณุ กล้องหอมมะลิ จากผลการด้าเนินงานที่ได้ออกแบบทัง 3 แบบ (ภาพที่ 6 – 8) แบบท่ีพัฒนาออกมานัน สมาชิกของ นส.คงคุณ หอมมะลิ กลุ่มวิสาหกิจฯ พึงพอใจและต้องการแบบ C คณะ ภาพที่ 11 การ์ตนู สญั ลักษณ์ “คงคุณ” ที่นา้ ไปวาดลง ผู้ท้าวิจัยจึงได้น้าบรรจุภัณฑ์และฉลากไปท้าการ ฉลากข้าวไรซ์เบอร่ี ขา้ วกลอ้ งหอมมะลิ และขา้ วหอม ทดสอบความพึงพอใจของผูบ้ ริโภคด้วยแบบสอบถาม ผู้บริโภค ณ สถานที่จ้าหน่ายผลติ ภัณฑ์ ได้แก่ ตลาด มะลินา้ หนกั 1 กิโลกรัม บรรจุถงุ สญุ ญากาศ จริงใจ ท๊อป ซุปเปอร์มาร์เก็ต ห้างสรรพสินค้า เซ็นทรัล ห้างสรรพสินค้าเดอะมอลล์และงานแสดง สินค้าต่าง ๆ ท่ีจัดโดยภาครัฐ พบว่า ส่วนใหญ่เป็น ผู้หญิง อายุ 41 - 45 ปี สถานภาพสมรส การศึกษา ระดับปริญญาตรี รายได้ต่อครอบครัว 60,001 - 80,000 บาท อาชีพพนักงานเอกชน/รฐั วิสาหกิจ จา้ นวน ทังสิน 400 คน ได้ผลความพงึ พอใจดังตารางที่ 1- 3 ตารางที่ 1 ข้อมูลความพงึ พอใจในบรรจุภัณฑข์ ้าวอินทรยี อ์ ดั เม็ด “คงคุณ” ความพงึ พอใจ* ���̅��������� S.D. ความคดิ เหน็ อันดบั 1) บรรจภุ ณั ฑ์นา้ เสนอขอ้ มูลไดค้ รบถ้วน 3.17 0.451 ปานกลาง 6 2) บรรจภุ ณั ฑม์ ีความกะทัดรดั จ้าไดง้ ่าย 3.67 0.743 5 3) บรรจภุ ณั ฑโ์ ดดเดน่ เปน็ เอกลักษณ์เฉพาะ 4.55 0.624 มาก 2 4) บรรจภุ ณั ฑ์สามารถบง่ บอกไดถ้ งึ คุณสมบัตทิ ี่สา้ คญั 3.98 0.834 มากทส่ี ดุ 4 ของผลติ ภัณฑ์ 3 5) บรรจภุ ณั ฑม์ ลี กั ษณะทสี่ ะอาด ปลอดภัย 4.06 0.673 มาก 1 6) บรรจภุ ัณฑส์ วยงามโดดเด่น 4.58 0.548 มาก เฉล่ีย 4.01 0.648 มากทสี่ ุด มาก ตารางท่ี 2 ข้อมูลความพึงพอใจในบรรจภุ ณั ฑโ์ จก๊ ข้าวอินทรีย์ “คงคณุ ” ความพงึ พอใจ* ���̅��������� S.D. ความคดิ เห็น อันดับ 1) บรรจภุ ณั ฑน์ า้ เสนอขอ้ มูลได้ครบถว้ น 3.48 0.554 ปานกลาง 6 2) บรรจภุ ณั ฑม์ ีความกะทดั รดั จา้ ไดง้ า่ ย 3.84 0.648 5 3) บรรจภุ ัณฑโ์ ดดเดน่ เป็นเอกลกั ษณ์เฉพาะ 4.68 0.476 มาก 2 4) บรรจภุ ณั ฑ์สามารถบง่ บอกไดถ้ งึ คุณสมบัตทิ ่สี ้าคญั 3.99 0.531 มากที่สดุ 4 ของผลติ ภัณฑ์ 0.477 3 5) บรรจภุ ัณฑม์ ลี กั ษณะทส่ี ะอาด ปลอดภัย 4.16 0.744 มาก 1 6) บรรจภุ ัณฑ์สวยงามโดดเดน่ 4.74 0.573 มาก เฉล่ีย 4.15 มากท่สี ดุ มาก วารสารวิชาการรบั ใชส้ งั คม มทร.ลา้ นนา 81 ปีที่ 4 ฉบับที่ 1 มกราคม - มิถนุ ายน 2563

ตารางท่ี 3 ข้อมลู ความพงึ พอใจในบรรจภุ ัณฑข์ ้าวอนิ ทรยี ์ “คงคุณ” n = 400 ความพึงพอใจ* ���̅��������� S.D. ความคิดเห็น อันดบั 1) ฉลากน้าเสนอขอ้ มูลได้ครบถว้ น 4.13 0.466 มาก 2) ฉลากมีความกะทดั รัด จ้าไดง้ ่าย 4.53 0.768 5 3) ฉลากโดดเดน่ เป็นเอกลกั ษณเ์ ฉพาะ 4.68 0.578 มากทีส่ ุด 4 4) ฉลากสามารถบง่ บอกไดถ้ งึ คุณสมบัตทิ สี่ ้าคญั ของ 4.55 0.831 มากที่สุด 2 ผลิตภณั ฑ์ 0.698 มากที่สดุ 3 0.671 5) บรรจภุ ณั ฑ์สวยงามโดดเดน่ 4.75 มากทส่ี ดุ 1 เฉลี่ย 4.53 มากท่ีสุด * คะแนน 1-5 คะแนน 1 = พงึ พอใจนอ้ ยที่สุด 5 = พึงพอใจมากที่สดุ ผลสรุปความพึงพอใจบนฉลากและบรรจุภัณฑ์ กระบวนการสีข้าวท่ีท้าให้ได้ผลผลิตจากกระบวนการ ผลิตภัณฑ์ข้าวอัดเม็ด โจ๊กข้าวอินทรีย์ และข้าวคงคุณ สีข้าวเพิ่มมากขึน เกิดองค์ความรู้ทางการตลาด ของผ้บู รโิ ภคในจังหวดั นครราชสีมา พบว่า การออกแบบ คลังข้อมูล ทราบอัตลักษณ์และภูมิปัญญา และร่วมกัน บรรจุภัณฑ์และฉลากโดยรวมอย่ใู นระดับมาก ค่าเฉลี่ย วางแนวทางการพัฒนากลยุทธ์ในการน้าพา กลุ่ม (4.01 -4.53) เม่ือพิจารณาเป็นรายชิน พบว่า ข้าว วิสาหกิจฯ ไปสู่การได้เปรียบทางการแข่งขัน เกิดความ อินทรีย์อัดเม็ด “คงคุณ” สวยงามโดดเดน่ ในระดบั มาก ร่วมมือร่วมใจจากการมีระบบบริหารจัดการกลุ่ม ที่สุด ค่าเฉลี่ย 4.58 บรรจุภัณฑ์โจ๊กข้าวอินทรีย์ ทน่ี ้าพากลมุ่ วิสาหกจิ ฯไปสคู่ วามมัน่ คงและยงั่ ยนื ต่อไป “คงคุณ”สวยงามโดดเด่นในระดับมากที่สุด ค่าเฉล่ีย 4.74 บรรจุภณั ฑข์ ้าวอนิ ทรยี ์ “คงคณุ ” สวยงามโดดเดน่ ปจั จุบันผลิตภณั ฑข์ ้าว “คงคุณ”มีการขยายตลาด ในระดบั มากทสี่ ดุ ค่าเฉล่ีย 4.75 ไปสู่จ้าหน่ายในร้านค้าปลีกสมัยใหม่ (Modern Trade) การนาไปใช้ เช่น ห้างเซ็นทรัล ห้าง The Mall TOP Supermarket ตลาดจริงใจ นครราชสีมา ได้ร่วมงานแสดงสินค้าของ ผลลัพธ์ครังนีเป็นประโยชน์ต่อกลุ่มวิสาหกจิ ขา้ ว หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคีเครือข่าย เช่น หอมมะลินครคง ตลอดจนมหาวิทยาลัยเทคโนโลยี งาน SME ONE FEST 2019 ร่วมมือกับส้านักงาน ราชมงคลอีสาน นครราชสีมา ทา้ ใหก้ ลุม่ วิสาหกิจไดโ้ ลโก้ ส่ ง เ ส ริ ม วิ ส า ห กิ จ ข น า ด ก ล า ง แ ล ะ ข น า ด ย่ อ ม สโลแกน ตราผลิตภัณฑ์ เครื่องหมายการค้า การ์ตูน ในจังหวัดนครราชสีมา และในกรุงเทพฯ งานมหกรรม สัญลักษณ์ และบรรจุภัณฑ์ท่ีสร้างการรับรู้อัตลักษณ์ ข้าวและผลิตภัณฑ์ข้าว ปี 2563 ณ ศูนย์สรรพสินค้า ให้กับผลิตภัณฑ์ “คงคุณ” เครื่องหมายการคา้ ได้น้าไป ซีคอนสแควร์ กรุงเทพฯ (ภาพที่ 12) จดทะเบียนการค้าที่กระทรวงพาณิชย์ เลขท่ีค้าขอ 200104667 บรรจภุ ณั ฑ์กลอ่ ง 1 กิโลกรัม จด สทิ ธิบตั ร ในสว่ นของปลายขา้ วและโจ๊กขา้ วอินทรียจ์ ้าหน่าย ออกแบบผลิตภัณฑ์ : แบบพับกล่อง เลขท่ีค้าขอ ในรูปของการสั่งซือล่วงหน้า (Pre - Order) เท่านัน อีก 1902004136 การ์ตูนสัญลักษณ์ “คงคุณ” ท่ีน้าไปจด ทังกลุ่มวิสาหกิจฯ มีเครือข่ายในส่วนของภาครัฐและ ลวดลายบนวสั ดผุ ืนแผน่ เลขทคี่ า้ ขอ 1902002506 - 09 ภาคเอกชนให้การสนับสนุนเพ่ิมมากขึน เช่น กรมการ ส่งเสริมใหเ้ กดิ การกระตนุ้ การรบั รขู้ องผูบ้ รโิ ภค และเกดิ ข้าวได้ให้ความรว่ มมือในการน้าข้าวของกลุ่มวสิ าหกจิ ฯ รายได้จากการจัดจ้าหน่ายท่ีเพ่ิมมากขึน อีกทังใน ไปร่วมแข่งขันในงาน Thai Rice Fair ท้าให้ผลิตภัณฑ์ กระบวนการต้นน้า กลุ่มวิสาหกิจฯ เกิดการพัฒนา ข้าว “คงคุณ” ได้รับรางวัลชนะเลิศในการแข่งขันข้าว อร่อยแห่งปี 2563 และได้เข้าร่วมงาน Business Matching ภายใตแ้ บรนด์“คงคุณ”(ภาพที่ 13) 82 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

ภาพที่ 12 ผลิตภัณฑ์ “คงคุณ” จ้าหน่ายในรา้ นคา้ ปลีก ออกแบบตราผลิตภณั ฑ์ของ ศรีกัญญา (2547) ท่ีกล่าว สมัยใหม่ ไว้ว่า การก้าหนดต้าแหน่งตราผลติ ภณั ฑ์ ต้องสร้างจุดที่ ผลิตภัณฑ์สามารถน้าเสนอได้ ต้องเป็นจุดที่แตกต่าง ภาพท่ี 13 ผลติ ภัณฑ์ “คงคณุ ” ได้รบั รางวลั ข้าวอรอ่ ย และได้เปรียบคู่แข่งขัน และสุดท้ายต้องเป็นจุดที่ แหง่ ปี 2563 ผู้บริโภคต้องการ และสอดคล้อง นันธิดา (2556) การออกแบบโครงสร้างของบรรจุภัณฑ์แล้ว โดยน้า อภิปรายผล รูปแบบ รูปทรง วัสดุ และขนาดที่คัดเลือกแล้วมา การพัฒนาตราผลิตภัณฑ์ โลโก้ สโลแกน และ ตกแตง่ ด้วยการใหส้ ีสัน ลวดลาย รปู ภาพ ข้อความ เพ่ือ สื่อสาร ดึงดูดความสนใจ และกระตุ้นให้ผู้บริโภคซือ บรรจุ ภัณฑ์ ท่ีใช้สร้างการรับรู้ สร้างความแตกต่าง สินค้า รวมทังเกิดความทรงจ้าในสินค้านัน เพ่ือการซือ รวมถึงสื่อสารตราผลิตภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจฯ ท้าให้ ครังต่อไปด้วย ขันตอนต่าง ๆ ที่ใช้ในการพัฒนาและ ผลิตภัณฑ์ข้าวของกลุ่มวิสาหกิจฯ สามารถแข่งขันกับ ออกแบบกราฟิกของบรรจุภัณฑ์ส้าหรับสินค้าอุปโภค คู่แข่งขันสินค้าประเภทเดียวกันได้ ซ่ึงกระบวนการ บ ริ โ ภ ค ท่ี มุ่ ง เ น้ น ก า ร จ้ า ห น่ า ย ใ น เ ชิ ง ธุ ร กิ จ ใ น ระดั บ ด้าเนินการตอ้ งกระท้าแบบ มีส่วนร่วม มีหลักการ มีผู้รู้ อุตสาหกรรมขนาดกลางขึนไปจนถึงขนาดใหญ่ ได้แก่ ในเรื่องการออกแบบและการพฒั นาตราผลิตภณั ฑ์ การ การศึกษาข้อมูลท่ีต้องการในการพัฒนาและออกแบบ พัฒนาต้องหาจุดแข็ง ของผลิตภัณฑ์ให้ผู้บริโภครับรู้ กราฟกิ ของบรรจภุ ัณฑ์ การออกแบบและข้อกา้ หนดดา้ น และรู้สกึ อยากซือ ผลติ ภัณฑ์นนั การก้าหนดบุคลิกภาพ แบบกราฟกิ ของบรรจภุ ณั ฑ์ และสอดคล้องกับ Silveira, ของตราผลิตภัณฑ์ สอดคล้องกับแนวคิดเร่ืองการ Lages and Simoes (2013) แ น ว คิ ด ใ น ก า รสร้าง เอกลักษณ์หรืออตั ลกั ษณข์ องตราผลิตภณั ฑ์ให้เป็นแบบ พลวัตยิ่งขึน ด้วยการมีส่วนร่วมของลูกค้าและกิจการ ตลอดจนผู้มีส่วนได้เสีย เพื่อให้เกิดการยอมรับในตลาด และสอดคล้อ ง กับ Burt, Coe and Davies, (2019) โดยในส่วนของลักษณะการสร้างตราผลิตภัณฑเ์ ป็นการ ช่วยให้ผู้บริโภคบอก ลักษณะของผลิตภัณฑ์ท่ีลูกค้า ต้องการได้ และยังสะท้อนให้เห็นความน่าเช่ือถือใน ตัวผลิตภัณฑ์ท้าให้เกิดการซอื ซ้า การวิจัยแสดงให้เห็นถึงความส้าคัญของการ ออกแบบและพัฒนาตราผลิตภัณฑ์ ที่เป็นตัวขับเคล่ือน ความต้องการของผู้บริโภค ตราผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ จงึ เปน็ ตวั สอ่ื สารการตลาดแบบบรู ณาการ จงึ ถูกน้ามาใช้ เพ่ือเป็นแนวทางในการส่ือสารตราผลิตภัณฑ์ของ กลุ่ม วิสาหกิจฯ ผู้บริโภคจะเกิดการรับรู้และเชื่อถือใน ตราผลิตภัณฑ์ โดยต้องท้าควบคู่กับการส่งเสริม การต ลาด ทัง การโฆษ ณา การประชาสัมพันธ์ การส่งเสริมการขาย การส่ือสาร ณ จุดซือ การตลาด ทางตรง และการบริหารลูกค้าสัมพันธ์ โดยการสื่อสาร การตลาดผลิตภัณฑ์ขา้ ว “คงคุณ” ของกลุ่มวิสาหกิจฯ (ภาพที่ 14) ให้ตรงกับวัตถุประสงค์ทชี่ ัดเจน สอดคลอ้ ง กับแนวคิดของการสื่อสารการตลาดแบบบูรณาการ (ชืน่ จิตต์, 2556) วารสารวิชาการรับใช้สงั คม มทร.ล้านนา 83 ปที ี่ 4 ฉบบั ท่ี 1 มกราคม - มถิ ุนายน 2563

ภาพที่ 14 สอ่ื โฆษณาและเคร่ืองมอื ชว่ ยขาย บรรจุภัณฑ์ มาใช้ในการส่ือสารการตลาดและสร้าง ผลิตภณั ฑ์ขา้ ว “คงคณุ ” การรับรู้ให้กับผู้บริโภค ผลกระทบท่ีกลุ่มวิสาหกิจฯ ได้รับคือ ได้ตราผลิตภัณฑ์ เคร่ืองหมายการค้า โลโก้ การออกแบบ การพัฒนาตราผลิตภัณฑ์ โลโก้ สโลแกน บรรจุภัณฑ์ และการ์ตูนสัญลักษณ์ที่สร้าง สโลแกน การ์ตูนสัญลักษณ์ และบรรจุภัณฑ์ สามารถ ความแตกต่างให้เกิดขึนกับผลิตภัณฑ์เดิม ผลิตภัณฑ์ สร้างการรับรู้และจดจ้าให้เกิดขึนกับตัวผลิตภัณฑ์ได้ ข้าวทงั 3 ชนดิ ของกลุม่ วิสาหกิจฯ สามารถตงั ราคาขาย เป็นอยา่ งดี อีกทังยงั ช่วยในการสร้างความแตกตา่ งใหก้ บั ได้เพ่ิมสูงขึนจากเดิม และให้มีมาตรฐานสูง ขึน ผลิตภัณฑ์ ซึ่งนั่นเท่ากับเป็นการสามารถสร้าง ยอดขาย ผลิตภัณฑข์ า้ วบรรจุถุงได้รับการยกระดับเป็นผลิตภัณฑ์ และก้าไรให้กับผู้ผลิตหรือกลุ่มวิสาหกิจชุมชนได้เป็น OTOP ในระดับ 5 ดาว ท้าให้สามารถตังราคาขาย อย่างดี แต่ในการสร้างตราผลิตภัณฑ์ โลโก้ สโลแกน เพิ่มขึนกิโลกรัมละ 5 บาท จากเดิมข้าวหอมมะลิ การ์ตูนสัญลักษณ์ และบรรจุภัณฑ์ ควรท้าการศึกษา กิโลกรัมละ 35 บาท เพิ่มขึนเป็น 40 บาท ข้าวกล้อง ข้อมูล อัตลักษณ์ ภูมิปัญญาพืนถ่ิน โดย ให้ผู้เก่ียวข้อง กโิ ลกรมั ละ 40 บาท เพม่ิ ขนึ เปน็ 45 บาท ขา้ วไรซเ์ บอรี่ เข้ามามีส่วนร่วม และต้องค้านึงถึงกฎหมายต่าง ๆ ที่ กิโลกรัมละ 55 บาท เพิ่มขึนเป็น 60 บาท จากต้นทุน เกีย่ วข้องเป็นส้าคัญ การท้าฉลากท่ีเพ่ิมขึนเพียงใบละ 1.20 บาท และเพ่ิม ประเดน็ ทีเ่ กดิ ผลกระทบต่อชมุ ชน ชอ่ งทางการจ้าหนา่ ยในร้านคา้ ปลีกสมยั ใหม่ และบรษิ ทั P&S จากประเทศอังกฤษ สภาพการณ์ก่อนการเปล่ียนแปลงที่เกิดขึนกับ ประเด็นที่เกดิ ประโยชน์ตอ่ มหาวทิ ยาลัย กลุ่มวิสาหกิจฯ จากอาชีพเกษตรกรผู้ปลูกข้าวอินทรีย์ การขายผลผลิตกระท้าโดยน้ามาจ้าหน่ายให้กับกลุ่ม งานวิจัยนีเกิดประโยชน์กับบุคลากรข อง วสิ าหกิจฯ และโรงสีในพืนท่ีใกล้เคียง ซงึ่ ราคาถกู ก้าหนด มหาวิทยาลัยทา้ ให้นกั วจิ ัยทราบกระบวนการทา้ งานวิจยั โดยโรงสี ท้าให้ไม่ได้ราคา เกษตรกรจึงยังยากจน เชิงพืนท่ี งานวิจัยท่ีมีผลกระทบสูง เริ่มตังแต่ การหา เหมอื นเดมิ โจทย์วจิ ยั จากชมุ ชนและผ้ปู ระกอบการโดยตรง และเปน็ การท้างานวิจยั ตลอดหว่ งโซค่ ุณคา่ ทเ่ี ชอ่ื มโยงองค์ความรู้ ง า น วิ จั ย เ รื่ อ ง นี จึ ง เ ป็ น ก า ร ปั ญ ห า ข อ ง ก ลุ่ ม ส่งการสร้าง Value ทางเศรษฐกิจฐานราก ผ่าน วิสาหกิจฯ และน้าศักยภาพของกลุ่มมาท้าการพัฒนา กระบวนการ Technology transfer และพฒั นารปู แบบ เพือ่ ใหเ้ กิดมูลคา่ เพมิ่ มกี ารน้าผลพลอยไดจ้ ากการสีข้าว ผลิตภัณฑ์โดยอาศัย design thinking เกิดความร่วม หักและปลายขา้ วมาแปรรปู เพอื่ ใหเ้ กดิ มูลค่าเพมิ่ มกี าร ระหว่างเครอื ขา่ ยและมหาวิทยาลยั ฯ ท้าใหด้ ้าเนินการให้ น้าองค์ความรู้ด้วยการสร้างแบรนด์ การพัฒนา บรรลวุ ัตถปุ ระสงค์ของงานวิจยั และเกดิ การจดทรพั ยส์ นิ ทางปัญญา และงานวิจยั ตพี มิ พเ์ ผยแพร่ ให้กับบุคลากร ของมหาวทิ ยาลัยฯ กติ ตกิ รรมประกาศ ข อ ข อ บ คุ ณ ผู้ ส นั บ ส นุ น ทุ น วิ จั ย ส้า นั กง าน คณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน และ คณะทป่ี รึกษาทกุ ท่าน ข อ ข อ บ คุ ณ ห้ า ง ส ร ร พ สิ น ค้ า เ ซ็ น ท รั ล ห้างสรรพสินค้าเดอะมอลล์ และหน่วยงานราชการ สนับสนุนการวิจัย และขอขอบคุณประธานและสมาชกิ กลมุ่ วิสาหกจิ ชมุ ชนข้าวหอมมะลินครคง ทีใ่ ห้ขอ้ มูลและ ค ว า ม ร่ ว ม มื อ ใ น ก า ร ศึ ก ษ า วิ จั ย จ น ก า ร ด้ า เ นิ น ก า ร 84 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

ศึ ก ษ า วิ จั ย ส้ า เ ร็ จ ลุ ล่ ว ง ไ ป ด้ ว ย ดี แ ล ะ เ ป็ น ไ ป ต า ม สุภางค์ จันทวานิช. 2561. วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ วัตถปุ ระสงคท์ ี่ตงั ไว้ (พิมพ์ครังที่ 24). กรุงเทพฯ: ส้านักพิมพ์แห่ง บรรณานุกรม จฬุ าลงกรณม์ หาวิทยาลยั . ช่ืนจิตต์ แจ้งเจนกิจ. 2556. กลยุทธ์สื่อสารการตลาด. อคิน รพีพัฒน์, ชยันต์ วรรธนะภูติ อมรา พงศาพิชญ์ กรุงเทพมหานครฯ : ส้านักพิมพ์ทิปปิ้ง พอยท์ สุภางค์ จันทวานิช และ ฉวีวรรณ ประจวบ จา้ กัด. เหมาะ. 2536. การวิจัยเชิงคุณภาพเพื่องาน นันธิดา รอดสถิต. 2556. การสร้างแบรนด์สินค้า พัฒนา. (รายงานวิจัย). มหาวิทยาลัยขอนแกน่ , เปเปอร์มาเช่ของไทย. (วิทยานิพนธ์นิเทศ สถาบนั วิจัยและพัฒนา มหาลัยขอนแกน่ . ศาสตร์มหาบณั ฑิต). มหาวิทยาลยั ธรุ กิจบณั ฑิต. มยุรี ภาคลาเจียก. 2556. บรรจุภัณฑ์สินค้าอุปโภค Burt, S., Coe, N.M. and Davies, K. (2019) A tactical บรโิ ภค. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพห์ ยีเ่ ฮง. retreat Conceptualizing the dynamics of วรนน คุณดิลกกมล, นิตยา วงศ์ยศ, เพชรรัต น์ European grocery retail divestment from เอืออภิสิทธ์ิวงศ์, สะถิระ เผือกประพันธุ์. 2559. East Asia. International Business Review การสนทนากลุ่มออนไลน์ : ทางเลือกใหม่ส้าหรบั 28 (1) : 177 -189. ก า ร วิ จั ย ใ น ยุ ค ไ ท ย แ ล น ด์ 4.0. วารสารวิชาการสถาบันวิทยาการจัดการแห่ง Selener, D. 1997. Participatory action แปซิฟิค, ปที ่ี 2 (ฉบับที่ 1), 110-120. research and social change. Ithaca, ศรีกัญญา มงคลศิริ. 2547. Brand Management NY,USA. (พิมพ์ครังท่ี 1). กรุงเทพฯ: ส้านักพิมพ์ High Press Co-Publishing. Silveira, c., Lages C. and Simoes, C. (2013) ส้านักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแหง่ ชาติ. Conceptualizing brand identity in a 2562. รายงานเศรษฐกิจไทยในไตรมาศทีส่ าม dynamic environment. Journal of Business ของปี 2562. สืบค้นเม่ือวันที่ 10 พฤศจิกายน Research 66 (1) : 28 3-6 2562, จาก http://www.nesdb.go.th/main. php? filename=index) วารสารวชิ าการรับใชส้ ังคม มทร.ล้านนา 85 ปีท่ี 4 ฉบบั ท่ี 1 มกราคม - มิถนุ ายน 2563

“วา“รวสา“ราวสรำรวาสแรชิ นำวารวชิแกวาทนาแิชกนาวรำางวทรกรกทับาำราำงรใบัชงรกรกใ้สเบัาตชำรใงั สช้รรคเง้สเตัยี ตมคังมรรคมยียีบมมมหทมมบบาคหหวททวาำิทคาควววยมทิวิทำาาเยยมพลมำาเพยัอ่ืลเลพเยัต่อืยัทือเตีพเทคทตพี คมิโคพีนมิโพนโิมพนลโ์ใลพ์ในโยนยลใ์วรีวนรียาาำำวรี รชรชาาสสมมรชำางงสมรครคางลรลคลล้ำา้ลนนา้นนำนา””า” แนวคดิ และหลักการ ปจจุบัน วิชาการรับใชสังคม (sociallyengage scholarship) ไดมีการดําเนินการกันแพรหลายและ ตอเนอ่ื ง โดยเปนการทํางานเชงิ วิชาการรว มกันระหวางมหาวิทยาลัยฯ หรอื หนวยงานตาง ๆ กบั สังคมเพ่ือเปาหมาย สาํ คญั ในการเปลี่ยนแปลงสังคมสูทิศทางท่ีดีขึ้น โดยการทํางานรวมกันที่วา น้ันตั้งอยบู นหลกั การพื้นฐาน 4 ประการ คือ รวมคิดรวมทํา (Partnership) ผูเกี่ยวของมีผลประโยชนรวมกัน (Mutual benefit) เรียนรูและใชความรู รวมกนั (Scholarship) และมผี ลกระทบตอสงั คม (Social impact) การดําเนินงาน “วชิ าการรับใชสังคม” จะเนนการมีสวนรวมของชุมชน หมบู าน/ชุมชนแบบมีสวนรวมโดย สมาชิกในชุมชน นักวิชาการของมหาวิทยาลัย หนวยงาน รวมกันคิด กําหนดแนวทางในการดําเนินการรวมกัน การมสี วนรว มของคนในชุมชนที่ชวยกันคนหาความตองการ หรือปญ หาที่ตองการการแกไข โดยแบงไดเปน 1. งานบริการวิชาการ (community service learning) ทมี่ กี ระบวนการนําองคความรูท่ีมีอยูภายในหรือ ภายนอกมหาวิทยาลัยมาปรับปรุง ประยุกต และใชกระบวนการที่เหมาะสมและเขากับบริบทของแตละชุมชนหรือ สถานประกอบการ 2. งานวิจัย (sociallyengage research) ที่สรางองคความรูเพื่อตอบสนองความตองการและแกปญหา ใหกับผใู ช อาทิ ชมุ ชนหรือผูประกอบการ ดงั นนั้ การดําเนินการ “วารสารทางวิชาการรับใชสังคม” จะเปนแนวทางหน่ึงใหนักวิจัย นกั บรกิ ารวิชาการ ท้ังภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย ที่ทํางานรวมกับผูใชผลงานไมวาจะเปนคนในชุมชนหรือผูประกอบการ มีแหลงวารสารท่ีสามารถตีพิมพเผยแพรผลงาน เปนแหลงแลกเปลี่ยนเรียนรู ซึ่งจะสงผลดีตอการดําเนินงาน วิชาการดานรับใชสังคมของมหาวิทยาลัย และประเทศชาติใหพัฒนาขึ้นตอไป ทั้งงานวิชาการรับใชสังคมเพ่ือ ประโยชนของชมุ ชนและสาธารณะ และงานวิชาการรับใชสังคมเพื่อผูประกอบการ วตั ถปุ ระสงคของ “วารสารวชิ าการรับใชสังคม” วารสารวิชาการรับใชสังคม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลลานนา มีวัตถุประสงคเพ่ือตีพิมพผลงาน วิชาการดานรับใชสังคม ท้ังงานวิจัยและงานบริการวิชาการ เผยแพรเพื่อพัฒนาสังคมและสงเสริมใหนักวิชาการ ดานรบั ใชสังคมในหนวยงานตา ง ๆ ไดมีแหลงนําเสนอผลงานทางวิชาการสูส าธารณะ หลกั เกณฑการเสนอบทความวิจยั สําหรับ “วารสารวิชาการรับใชสังคม” 1. เปนบทความที่เกิดจากการคนควาวิจัยโดยมีกระบวนการนําไปสูการสรางความรูเพื่อใชประโยชนใน ชุมชน สถานประกอบการ และมีขออธิบายไดอยา งชัดเจน และ/หรือ เปนบทความท่ีเกิดจากการบริการวิชาการท่ี สามารถอธิบายกระบวนการนําองคความรู ไปปรับใช ประยุกตใชใหเหมาะสมกับบริบทและความตองการของ ชุมชนหรือผูประกอบการ 846 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

2. เปนงานวิจัยหรืองานบริการวิชาการที่มีเปาหมายหรือวัตถุประสงคเพ่ือการใชประโยชนในการพัฒนา สงั คม ชมุ ชน ทองถน่ิ และ/หรือผูประกอบการ 3. มีการนําผลงานวิจัยไปใชประโยชนในสถานประกอบการหรือในชุมชนในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง อาทิประโยชนเชิงนโยบาย เชงิ พานิชย เชิงสาธารณะ หรอื อนื่ ๆ 4. เปนการบริการวิชาการที่สามารถอธิบายกระบวนการหรือวิธีการนําเอาองคความรูไปใชประโยชนใน สถานประกอบการหรือในชมุ ชน 5. การนําไปใชประโยชนเกิดผลกระทบกับสังคม ชุมชน ทองถ่ินหรือผูประกอบการในดานการยกระดับ คุณภาพดานตางๆ อยางชัดเจน อาทิ รายได โอกาสในการดําเนินชีวิต สุขภาพตลอดจนผลกระทบดานส่ิงแวดลอม ในชมุ ชน ฯลฯ และ/หรอื มีผลกระทบในทางบวกในดานตางๆของโรงงาน สถานประกอบการ การเขียนบทความจากงานวิจัยและบริการวิชาการเพื่อตีพิมพใน “ วารสารวิชาการรับใชสังคม” จะตอง สอดคลองกับประกาศ ก.พ.อ. ฉบับท่ี 9 ที่เกี่ยวกับการเขียนเอกสารวิชาการรับใชสังคม ซ่ึงมี 7 ประการ คือ สามารถอธิบาย/ช้ีแจงในประเด็นดังตอไปนี้ 1. สภาพการณกอนการเปล่ียนแปลงที่เกิดข้ึน 2. การมีสวนรวมและการยอมรับของสงั คมเปา หมาย 3. กระบวนการท่ีทําใหเกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้น 4. ความรูความเชี่ยวชาญท่ีใชในการทาํ ใหเกิดการเปลี่ยนแปลงนั้น 5. การคาดการณสิ่งท่ีจะตามมาหลังจากการเปล่ียนแปลงนั้น 6. การประเมินผลลพั ทการเปลี่ยนแปลงท่ีเกิดข้ึน 7. แนวทางการติดตามและธํารงรกั ษาพัฒนาการที่เกิดขึ้นใหค งอยูตอไป 5วารสาวครา่มู วรือชิ สกาาปกาีทรรี่าว4เริชฉตรบารบัับกียทใา่ีชม1ร้สบมรกงัทบั รคใคาชมควส้มามัง-มทคมเถิมรพนุ .าล่ือยา้ตนนีพ25นมิ6า3พ์ 87

รูปแบบและแนวการเขยี นบทความ เขียนบทความภาษาไทยความยาวไมเกิน 10 หนากระดาษ A4 พิมพดวยตัวอักษร TH Saraban PSK ขนาด 15 พอยต อาจมีภาพ ตาราง แผนภมู ิประกอบโดยท้ังหมดตองอยูในขอจํากัด 10 หนา ดงั กลา ว องคประกอบของบทความ ช่ือโครงการวิจัย การเขียนชื่อเร่ืองใชภาษาไทยถูกตองตามหลักไวยากรณ กระชับสามารถสื่อจุดประสงคการวิจัย ชัดเจน ในกรณีที่มีภาษาอังกฤษใหทําเปนตัวพิมพใหญเฉพาะตัวแรกของคํานามและคุณศัพท เชน Vaginal Misoprostol in Previous Cesarean Section ที่เหลือทําเปนเล็กหมด รวมทั้ง คาํ กริยา คํากรยิ าวเิ ศษณ และคําทไี่ มใชเปนคํานาํ เชน ตัวอยา ง ถา สงสยั ขอแนะนาํ ใหพิมพตัวใหญ เฉพาะตัวแรกของบรรทัดเทานั้น นอกนั้นทําตัวเล็ก เชน Vaginal misoprostol in previous cesarean section ไมแ นะนาํ ใหใชตัวสัญลกั ษณตา ง ๆ ในการพมิ พช่ือเร่อื ง ชอื่ ผูดําเนินโครงการและผูรวมดําเนินโครงการ หนวยงาน บทคัดยอ  ภ า ษ า อั ง ก ฤ ษ ใ ห ค ร บ ป ร ะ เ ด็ น Objective , Material and Method, Results, Conclusion เขยี น 10 – 15 บรรทัด ไมมหี วั ขอก็ได  ภาษาไทยใหมีขอความเหมือนภาษาอังกฤษ ความยาวไมควรเกิน 300 คํา โดยใหสรุป เนือ้ หาของบทความทั้งหมดใหเขาใจท่ีมาของการทําวิจัย วตั ถปุ ระสงค วิธีดาํ เนินการวิจัย โดยยอ ผลการวิจัยวิธีการนาํ ไปใชประโยชน และไดผลลพั ธ อยางไร คําสําคัญ Keywords บทนํา  ชี้ใหเห็นความสาํ คัญของเร่ืองที่ทํา เขียนใหส้ัน กระชับ ไมเกนิ 15 20 บรรทัด  คน ควาเพ่ิมเติมวามีผูใดทํางานในลักษณะใกลเคียงแลวบาง ไดผลอยางไร  ระบุแนวทางการวิจัย/กระบวนการดําเนินการบริการวิชาการ จุดประสงค เขียน เปนความเรียงหรือจัดลําดับความสาํ คัญแลว จัดเรียงเปนหัวขอ (อาจกลาวถึงขอ 1. สภาพการณกอนการเปล่ียนแปลงที่เกิดขึ้น) วิธีดําเนินงาน อธิบายวิธีดําเนินโครงการใหเห็นขั้นตอน กระบวนการระบุขอบเขตของการวิจัย วิธีเลือก กลุมตัวอยางใหชัดเจน ในลักษณะที่หากมีผูอ่ืนตองการทําวิจัยในลักษณะเดียวกันสามารถอาน 868 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020

และนําไปปฏิบัติได (กลาวถึงขอ 2.การมีสวนรวมและการยอมรับของสังคมเปาหมาย 3.กระบวนการท่ีทําใหเกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้น 4.ความรูความเชี่ยวชาญท่ีใชในการทําให เกดิ การเปลยี่ นแปลงนั้นหรือใชองคความรอู ะไรไปทําบาง) ผลการดําเนินงาน อธิบายผลท่ีเกิดจากโครงการโดยตรง ไมมีการแสดงความคิดเห็นในสวนนี้ อาจมีภาพประกอบ แผนภูมิตาราง (อาจอธิบายถึงขอ 2.การมีสวนรวมและการยอมรับของสังคมเปาหมาย ขอ 6.ผลลัพธการเปลย่ี นแปลงท่ีเกิดขึน้ จากการลงไปดาํ เนินโครงการ) การนาํ ไปใชประโยชน อธิบายใหเห็นวาผลงานดังกลาวไดนําไปใชประโยชนอยางไร ใครคือผูใช และมีกระบวนการ ผลักดัน ผลงานดังกลาวสูการใชประโยชนท้ังเชิงนโยบาย เชิงพาณิชย และเชิงสาธารณะอยางไร (อาจอธิบายถึงขอ 2.การมีสวนรวมและการยอมรับของสังคมเปาหมายและขอ 6.ผลลัพธการ เปลยี่ นแปลงทเี่ กิดขึ้นจากการลงไปดําเนินโครงการ) อภิปรายผล สรุปและอางอิงใหเห็นวาผลการดําเนินงานดังกลาวไดองคความรูใหม นวัตกรรมหรือทางเลือก ใหมใหแกพ้ืนที่อยางไร และอธิบายปรากฏการณที่เกิดข้ึนจากผลการดําเนินงานใหเปนรูปธรรม รวมทั้งเสนอและการทํางานในข้ันตอไป (อาจอธิบายขอ 5.การคาดการณสิ่งท่ีจะตามมา หลังจากการเปล่ียนแปลงนั้น ขอ 7. แนวทางการติดตามและธํารงรักษาพัฒนาการที่เกิดข้ึน ใหคงอยูตอ ไป) บรรณานุกรม การรวบรวมรายการเอกสารท้งั หมดที่ผูเขียนไดใชอางอิงในการเขียนผลงานนั้น ๆ จัดเรยี งรายการ ตามลําดับอักษรชื่อผูแตง ภายใตหัวขอ เอกสารอางอิง สําหรับผลงานวิชาการภาษาไทยหรือ Reference สําหรับผลงานวิชาการภาษาอังกฤษ โดยใชรูปแบบการเขียนเอกสารอางอิงแบบ APA (American Psychological Association) ตัวอยา งการเขียนเอกสารอา งอิงมีดงั นี้ หนังสือ ชอ่ื ผูแตง . ปที่พมิ พ . ช่ือเรอ่ื ง. (ฉบับพิมพ). สถานท่ีพิมพ. ผูจัดพมิ พ : ตัวอยาง พรพมิ ลตรีโชติ .2542 .ชนกลุมนอยกับรัฐบาลพมา. กรงุ เทพฯสาํ นักงานกองทุนสนับสนุนการ : วิจัย. บทความ ชื่อผูแตง .ปท่ีพิมพ(บรรณาธิการ) . ชื่อบทความ . ในช่ือบรรณาธิการ., ชื่อเรื่องที่ฉบับพิมพ. หนา . : สถานทพี่ ิมพ (ปรากฏบทความผูจัดพิมพ) ตวั อยา ง เสรี ลลี าภัย . 2542. เศรษฐกิจชาตินิยมในประเทศกําลงั พฒั นาและสถานการณในประเทศไทย. 7วารสาวครา่มู วรอืิชสกาาปกาีทรร่ีาว4เริชฉตรบารับบักียทใา่ีชม1รส้บมรกังทับรคใคาชมควส้มามัง-มทคมเถิมรพนุ .าล่ือย้าตนนพี25นมิ6า3พ์ 89

ณรงค เพ็ชรประเสริฐ (บรรณาธิการ), 1999 จดุ เปลี่ยนแหงยคุ สมัย. 90141. กรุงเทพฯ: ศนู ยศ ึกษาเศรษฐศาสตร การเมือง คณะเศรษฐศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. บทความในวารสาร ชอ่ื ผแู ตง. ปที่พิมพ. “ ช่ือบทความ.” ช่ือวารสาร. ปท่ี (ลําดับที่), เลขหนาที่ปรากฏบทความ. ตัวอยาง พุทธชาด โปธิบาล และนานันท ตรงดี. 2541. “สถานะของภาษาตากใบในภาษาถิ่น”. วารสาร สงขลานครินทร ฉบบั สังคมศาสตรและมนุษยศาสตร. 4, 2: 167187. สาระสังเขปจากฐานขอมูล CDRow ช่อื ผแู ตง. ปที่พิมพ. ชือ่ บทความ (ซีดีรอม). ชื่อวารสาร, ปท่ี (ลําดับที่), เลขหนา ท่ีปรากฏบทความ ในวารสาร, สาระสงั เขปจาก: ชอื่ ฐานขอ มูลและหมายเลขเอกสารเพื่อการสืบคน ตวั อยา ง Preston, W. 1982. Poetry ideas in teaching literature and writing to foreign student (CDROM). TESOL quarterly, 16, 489502. Abstract from: Dialog File: ERIC Item: EJ274529 วทิ ยานิพนธ ชอ่ื ผูแตง. ปท่ีพมิ พ. “ช่ือวิทยานิพนธ.” ระดับวิทยานิพนหรือปริญญานิพนธมหาวิทยาลัย. ตัวอยาง เบ็ญจรัช เวชวิรัช. 2541. “การศึกษาปจจัยที่มีผลกระทบตอมูลคาการใหสินเช่ือเพื่อการสงออก และนําเขาของสถาบันการเงินไทย.” วิทยานิพนธปริญญามหาบัณฑิต ภาควิชาเศรษฐศาสตรบัณฑิตวิทยาลัย มหาวทิ ยาลัยเกษตรศาสตร. แหลงสารสนเทศบนอนิ เตอรเน็ต ชื่อผูแตง. ปที่พิมพ. “ชื่อบทความ.” ช่ือวารสาร. ปที่หรือเลมที่, ฉบับที่ สืบคนเม่ือวันท่ี เดือน ป, จากแหลง ที่อยูบนอินเตอรเน็ต ตัวอยาง Indick,W.2002. “Gender Differences in Moral Judgment: Is NonConsequential Reasoning a Factor?” Current Research in Social Psychology. 5,2 Retrieved November 11,2002, from http://www.uiowa.edu/grpproc/crisp/ crisp5.2htm การสง ตนฉบับ กองบรรณาธิการ “วารสารวิชาการรับใชส ังคม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลลานนา” สงอีเมล (Email) แฟมขอมูลมาท่ี [email protected] งานคลังความรู สถาบันถายทอดเทคโนโลยสี ูชุมชน ท่ีอยู 98 หมู 8 ตําบลปาปอง อาํ เภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม โทรศัพท : 0 5326 6518 ตอ 1031 โทรสาร : 0 5326 6522 980 RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship Vol.4 No. 1 January - June 2020