แนวการจัดการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่อนคู่คิด มิตรคู่ครู

สามารถสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง เกิดทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ไขปัญหา กล้าเผชิญ สถานการณ์ ได้มีส่วนร่วม และได้ร่วมมือพ่ึงพาซ่ึงกันและกัน อันเป็นพื้นฐานของการอยู่ร่วมกัน การจัดการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ควรเลือกใช้วิธีการจัดการเรียนรู้ที่เรียกว่า “วิธีการ ทางประวัติศาสตร์” (Historical method) ซึ่งเป็นวิธีการท่ีกำหนดไว้ในหลักสูตรและเหมาะสม กับการพัฒนาผู้เรียนในยุคโลกาภิวัตน์ เพราะเด็กจะได้ฝึกฝนที่จะเรียนรู้ด้วยตนเอง เริ่มด้วย การรู้จักรวบรวมข้อมูลจากหลักฐานท่ีมีอยู่ในท้องถิ่นที่หลากหลาย ได้ฝึกทักษะแยกแยะข้อเท็จจริง ได้อยา่ งมเี หตุผล อันเป็นทักษะที่จำเป็นในการดำรงชวี ติ ในโลกยุคขอ้ มลู ข่าวสาร การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยวิธีการทางประวัติศาสตร์ (Historical method) ซ่ึงสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน ได้กำหนดการจัดการเรียนรู้โดยวิธีการทาง ประวัตศิ าสตร์ (Historical method) เปน็ ๕ ขั้นตอน ดงั น ี้ ข้ันตอนวิธกี ารทางประวัตศิ าสตร์ ๕. นำเสนอผลงาน ๑. กำหนดหวั ขอ้ ประเดน็ ๔. ตคี วาม/สงั เคราะห ์ ๒. รวบรวมขอ้ มูล ๓. วิเคราะห/์ ประเมนิ คณุ คา่ ภาพประกอบ ข้ันตอนวิธกี ารทางประวัตศิ าสตร ์ การจัดการเรียนรู้โดยวิธีการทางประวัติศาสตร์ (Historical method) สำหรับ นกั เรยี นระดบั ประถมศกึ ษา ควรคำนงึ ดังน้ ี ๑. การกำหนดหัวข้อท่ีจะศึกษา ครูควรกำหนดหัวข้อ ให้ผู้เรียนเลือกศึกษาหัวข้อ ท่ีกำหนด ควรเป็นหัวข้อเล็กๆ เป็นเรื่องท่ีใกล้ตัว เหมาะสมกับระดับความรู้ ความสามารถ ของผูเ้ รยี น ๒. การรวบรวมข้อมลู ควรจะเป็นการศึกษาจากหลักฐานง่ายๆ ควรแนะนำถึงวิธีการ การสอบถาม การเล่าเร่ือง การระบุหลักฐาน แหล่งข้อมูล การแยกแยะประเภทหลักฐาน ครูควรแนะนำ เตรียมเอกสารและส่ือท่ีเกี่ยวข้องไว้ให้ผู้เรียนได้ศึกษาค้นคว้าตามความเหมาะสม กับระดับความรู้ ความสามารถของผเู้ รียน เพื่อนคู่คดิ มติ รคคู่ ร ู 139 แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนรูป้ ระวัติศาสตร ์

๓. การวิเคราะห์/ประเมินคุณค่า ควรให้ผู้เรียนได้รวบรวม เรียบเรียง หรือลำดับ เหตุการณ์เร่ืองท่ีจะศึกษา ตามหลักฐานที่หลากหลาย จากหลักฐานง่ายๆ เหมาะสมกับระดับ ความรู้ ความสามารถของผเู้ รยี น ควรให้คำแนะนำ ชีแ้ นะ ในขณะท่ีนกั เรียนศึกษา ๔. การตีความ/สังเคราะห์ ควรให้ผู้เรียนได้ตีความจากหลักฐานท่ีศึกษาที่ม ี ความขัดแยง้ กัน ไม่สอดคลอ้ งกนั ผูเ้ รียนตดั สินวา่ จะเลือกสงิ่ ใด ด้วยเหตผุ ลอะไร ควรใหค้ ำแนะนำ ชแ้ี นะ ในขณะที่นกั เรยี นศกึ ษา ๕. การนำเสนอผลงาน ควรคำนึงถึงความสามารถของผู้เรียน อาจเป็นการเล่าเรื่อง ลำดับเหตกุ ารณ์ทเ่ี กดิ ข้นึ การแสดงผงั ความคดิ ภาพวาด เป็นต้น การสืบค้นเร่ืองราวในท้องถ่ินโดยใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์ (Historical method) สำหรับนักเรียนช้ันประถมศึกษา ไม่มีความจำเป็นท่ีจะต้องเรียนรู้ทุกขั้นตอนในคร้ังเดียว ทั้งไม่ต้องสอนความหมาย ความสำคัญ ตามรูปแบบที่น่าเบ่ือหน่ายสำหรับนักเรียน แต่สามารถ ท่ีจะจัดกิจกรรมเพ่ือสร้างความรู้ ความเข้าใจที่ละข้ันตามลำดับ ข้ึนอยู่กับความเหมาะสม กบั ชัน้ เรียน วัยของผเู้ รียน ดงั นี้ ป.๑ : สอบถามและเลา่ เร่ืองประวตั คิ วามเป็นมาของตนเองและครอบครัว ป.๒ : ใชห้ ลกั ฐานท่ีเกยี่ วข้องกับตนเองและครอบครัวลำดบั เหตกุ ารณ์ทีเ่ กิดขึน้ ป.๓ : ระบุหลักฐานและแหล่งข้อมูลเกี่ยวกับโรงเรียนและชุมชน และลำดับ เหตุการณส์ ำคัญท่ีเกิดข้ัน ป.๔ : แยกแยะประเภทหลักฐานทีใ่ ชใ้ นการศกึ ษาความเป็นมาของท้องถนิ่ ป.๕ : สืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นโดยใช้หลักฐานที่หลากหลาย รวบรวม ข้อมูลจากแหล่งต่างๆ และแยกแยะความแตกต่างระหว่างความจริง กับขอ้ เทจ็ จรงิ เกยี่ วกบั เรอื่ งราวในทอ้ งถ่ิน ป.๖ : อธิบายความสำคัญของวิธีการทางประวัติศาสตร์ (อย่างง่ายๆ) และ นำเสนอข้อมูลจากหลักฐานท่ีหลากหลายในการทำความเข้าใจเร่ืองราว ในอดีต แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถ่ิน กำหนดในระดับ ช้นั ประถมศึกษาปีที่ ๖ เรื่อง เมอื งฟา้ แดดสงยาง ดังน ้ี ๑. กระตนุ้ ให้นกั เรยี นสนใจ เข้าใจเกยี่ วกบั พ้ืนฐาน เรอื่ ง เมอื งฟา้ แดดสงยาง ดงั น้ี ๑.๑ แนะนำเกี่ยวกับเรื่อง เมืองฟ้าแดดสงยาง โดยเลือกใช้สื่อ VCD หรือ ภาพเกี่ยวข้องกบั เมืองฟ้าแดดสงยาง ๑.๒ แนะนำหนังสือที่กล่าวถึง เร่ือง เมืองฟ้าแดดสงยาง เช่น หนังสือ พระราชวงศ์จักรีกับ ๒๐๐ ปี กาฬสินธุ์ หนังสือตำนานนางฟ้าหยาด หนังสืออ่านเพ่ิมเติม จังหวัดกาฬสินธ์ุของเรา หนังสือวัฒนธรรมพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์ และภูมิปัญญา จงั หวดั กาฬสนิ ธุ ์ 140 เพอ่ื นคู่คดิ มิตรค่คู รู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้ประวตั ศิ าสตร์

๒. แบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่มๆ ละ ๕-๖ คน ให้ผู้เรียนแต่ละกลุ่มเลือกเรื่อง ที่กลุ่มตนเองสนใจ ตามที่ครูกำหนดให้เป็นเร่ืองย่อยเล็กๆ เช่น ใบเสมา พระธาตุยาคู พระพิมพ์ เมืองฟ้าแดดสงยาง ลักษณะเมอื งฟ้าแดดสงยาง บุญประเพณี ๓. ให้ผู้เรียนแต่ละกลุ่มกำหนดประเด็นที่จะศึกษา หากจะศึกษาเกี่ยวกับพระธาตุยาคู กำหนดหวั ข้อ เชน่ รูปทรง ขนาด ลกั ษณะ ความเปน็ มา ความสำคญั เพื่อเป็นแนวทางการศึกษา ๔. ให้ผู้เรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ข้อมูลจากหลักฐาน เพ่ือเรียบเรียงเป็นเร่ืองราว ตามหวั ขอ้ ทก่ี ำหนด ๕. ใหผ้ ู้เรียนแตล่ ะกลุ่มรว่ มกันตคี วามและสงั เคราะหเ์ พอ่ื ค้นหาขอ้ เท็จจริง เมือ่ พบว่า ข้อมูล หลักฐานมีความขัดแย้งกัน ไม่สอดคล้องกัน ให้ผู้เรียนตัดสินว่าจะเลือกสิ่งใด ด้วยเหตุผล อะไร ๖. ให้ผู้เรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสรุปความรู้ที่ค้นพบ นำเสนอผลงานตามความสามารถ ของผู้เรียน และความเหมาะของเนื้อหา เช่น นำเสนอปากเปล่า เล่าเร่ือง ภาพวาด ผังความคิด คุณค่าของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์ เป็นการให้ผู้เรียน ได้ลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง เกิดความสนใจ อยากรู้ อยากเรียน ส่งผลให้ได้รับการพัฒนาทักษะ ด้านการวางแผนการทำงาน การกำหนดประเด็น การตัดสินใจ การวิเคราะห์ สังเคราะห์ ตีความ ประเมินค่า การแสดงความคิดเห็น การทำงานกลุ่ม การแสดงออก การนำเสนอ และทักษะการคิดได้เป็นอย่างดี ผู้เรียนได้ประสบการณ์ตรง ได้รับการพัฒนาบุคลิกภาพผ่าน การทำงานอย่างเป็นระบบ ได้ฝึกฝนคุณธรรมและจริยธรรมในการดำเนินชีวิต มีเจตคติที่ดีต่อ การเรยี นรเู้ รือ่ งราวต่างๆ เข้าใจสังคมทอ้ งถ่ินเพิม่ ข้นึ มีความผกู พนั กบั ชมุ ชน ทอ้ งถนิ่ เกดิ ความรกั และภูมิใจในท้องถ่ินและประเทศชาติ และมีทักษะชีวิต รู้เท่าทันโลกในยุคโลกาภิวัตน์ จะเห็นว่า วิธีการทางประวัติศาสตร์เป็นวิธีการจัดการเรียนรู้ง่ายๆ แต่ผลที่เกิดกับผู้เรียนอย่างหลากหลาย ย่อมจะส่งผลต่อการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ได้อย่างมีคุณค่า ผู้เรียนจะได้รับการพัฒนาอย่างมีคุณค่า ผทู้ ี่มคี วามสำคญั ทสี่ ดุ คือ “ครู” พระธาตุยาคู เมอื งฟ้าแดดสงยาง 141 อำเภอกมลาไสย จังหวดั กาฬสนิ ธ์ุ เพอื่ นคู่คดิ มิตรคคู่ ร ู แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรยี นรปู้ ระวัตศิ าสตร์

รายการอ้างองิ คณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน, สำนักงาน. ๒๕๕๑. ตัวช้ีวัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์ การเกษตรแห่งประเทศไทย : กรงุ เทพมหานคร. คณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน, สำนักงาน. ๒๕๕๑. หลักสูตรแกนกลางการศึกษา ข้นั พ้นื ฐาน พุทธศกั ราช ๒๕๕๑. โรงพมิ พช์ มุ นมุ สหกรณก์ ารเกษตรแหง่ ประเทศไทย : กรุงเทพมหานคร. ชัยวัฒน์ สุทธรักษ์. ๒๕๕๓. สอนประวัติศาสตร์ให้เด็กมีความสุข สนุกคิด. พิมพ์ครั้งที่ ๓. สหมิตรพรนิ้ ตงิ้ แอนดพ์ ลบั ลิชช่ิง : นนทบรุ ี. นธิ ิ เอียวศรวงศ์ และอาคม พัฒิยะ. หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์ในประเทศไทย ตรงตามหลกั สูตร มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย พ.ศ. ๒๕๒๔. บรรณกจิ : กรุงเทพมหานคร. วิชาการและมาตรฐานการศึกษา, สำนัก. ๒๕๕๓. แนวทางการจัดการเรียนรู้ตามหลักสูตร แกนกลางการศกึ ษาขั้นพืน้ ฐาน พทุ ธศักราช ๒๕๕๑. โรงพิมพ์ชมุ นมุ สหกรณ์การเกษตร แหง่ ประเทศไทย : กรงุ เทพมหานคร. วิชาการและมาตรฐานการศึกษา, สำนัก. ๒๕๕๓. แนวปฏิบัติการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑. โรงพิมพ ์ ชมุ นุมสหกรณก์ ารเกษตรแห่งประเทศไทย : กรุงเทพมหานคร. วชิ าการ, กรม. ๒๕๔๒. คมู่ ือการจดั กิจกรรมการเรียนการสอนประวัตศิ าสตร์ : ประวตั ศิ าสตรไ์ ทย จะเรยี นจะสอนกนั อยา่ งไร. โรงพิมพ์การศาสนา : กรงุ เทพมหานคร. วินัย พงศ์ศรีเพียร. ๒๕๕๒. วันวาร กาลเวลา แลนานาศักราช. พิมพ์คร้ังที่ ๒. ศักดิโสภา การพมิ พ์ : กรงุ เทพมหานคร. 142 เพ่ือนคคู่ ดิ มติ รคคู่ รู แนวทางการจัดกจิ กรรมการเรียนรูป้ ระวตั ศิ าสตร ์

ภาคผนวก ๑. เอกสารเก่ียวกับนโยบายการสอนวิชาประวตั ิศาสตร ์ ๒. ตัวช้ีวัดสาระประวัติศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและ วฒั นธรรม ในหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ๓. การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด/สาระการเรียนร ู้ กลุม่ สาระการเรียนรสู้ งั คมศกึ ษา ศาสนาและวัฒนธรรม : สาระประวตั ศิ าสตร์ ๔. โครงสร้างเวลาเรยี นประวตั ิศาสตร ์ ๕. ตัวอย่างคำอธิบายรายวิชา กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้นั พ้นื ฐาน พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๑ ๖. บรรณนทิ ศั นเ์ อกสารสำคัญสำหรบั ครผู สู้ อนประวตั ศิ าสตร ์

เอกสารเก่ียวกับนโยบายการสอนวิชาประวัตศิ าสตร ์ ท่ี ศธ ๐๔๐๑๐/ว ๘๑๐ สำนกั งานคณะกรรมการการศึกษาขนั้ พื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ กทม. ๑๐๓๐๐ ๑๔ พฤษภาคม ๒๕๕๒ เรือ่ ง ชแี้ จงแนวปฏบิ ัติท่ีสอดคล้องกับนโยบายการจัดการเรียนการสอนประวตั ิศาสตร ์ เรียน ผอู้ ำนวยการสำนักงานเขตพนื้ ท่ีการศกึ ษาทุกเขต/ผ้อู ำนวยการสถานศึกษา อา้ งถงึ หนังสือ สพฐ. ที่ ศธ ๐๔๐๑๐/ว ๓๐ ลงวันที่ ๑๕ มกราคม ๒๕๕๒ เรื่อง การดำเนินการ ตามโครงการประชุมสมั มนาเชงิ ปฏิบัติการ เรอื่ ง การเรยี นรปู้ ระวัติศาสตร ์ ตามหนังสือที่อ้างถึง ให้สถานศึกษาจัดการเรียนการสอนประวัติศาสตร์เป็นวิชาเฉพาะ อย่างน้อยสัปดาห์ละ ๑ ช่ัวโมง จึงมีข้อคำถามเก่ียวกับเร่ืองน้ีตลอดเวลา เพ่ือให้มีความชัดเจน ในการปฏบิ ัติ สพฐ. ขอเรยี นชแ้ี จงรายละเอยี ด ดังน ้ี ๑. ปรบั โครงสรา้ งเวลาเรียนหลักสตู รแกนกลางการศกึ ษาขนั้ พน้ื ฐาน พทุ ธศักราช ๒๕๕๑ ดังน้ี ระดับประถมศึกษา (ช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๑-๖) เพ่ิมเวลาเรียนสาระพ้ืนฐาน ในกลมุ่ สาระการเรียนรสู้ ังคมศกึ ษา ศาสนาและวฒั นธรรม จาก ๘๐ ชั่วโมงตอ่ ปี เปน็ ๑๒๐ ชวั่ โมงตอ่ ปี โดยกำหนดให้เรียนสาระประวัติศาสตร์ ๔๐ ช่ัวโมงต่อปี และเรียนสาระศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม สาระเศรษฐศาสตร์และสาระภูมิศาสตร์ ๘๐ ชั่วโมงต่อปี ปรับเวลาเรียนรวม (พื้นฐาน) จาก ๘๐๐ ช่ัวโมงต่อปี เป็น ๘๔๐ ช่ัวโมงต่อปี และปรับเวลาเรียนรายวิชา/กิจกรรมท่ีสถานศึกษาจัดเพ่ิมเติมตามความพร้อมและจุดเน้นจาก ๘๐ ช่ัวโมงต่อปี เป็นปีละไมเ่ กิน ๔๐ ชว่ั โมงต่อปี ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น (ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี ๑-๓) เพิ่มเวลาเรียนสาระพ้ืนฐาน ในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม จาก ๑๒๐ ชั่วโมงต่อปี (๓ หน่วยกิต) เป็น ๑๖๐ ชวั่ โมงต่อปี (๔ หนว่ ยกิต) โดยกำหนดใหเ้ รยี นสาระประวตั ิศาสตร์ ๔๐ ชั่วโมงต่อปี (๑ หนว่ ยกิต) และเรียนสาระศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม สาระหน้าทพ่ี ลเมือง วฒั นธรรม และการดำเนินชวี ติ ในสังคม สาระเศรษฐศาสตรแ์ ละสาระภมู ิศาสตร์ ๑๒๐ ชัว่ โมงต่อปี (๓ หน่วยกิต) ปรบั เวลาเรียนรวม (พืน้ ฐาน) จาก ๘๔๐ ช่ัวโมงต่อปี (๒๑ หน่วยกิต) เป็น ๘๘๐ ชั่วโมงต่อปี (๒๒ หน่วยกิต) และปรับรายวิชา/ กิจกรรมที่สถานศึกษาจัดเพิ่มเติมตามความพร้อมและจุดเน้นจาก ๒๔๐ ช่ัวโมงต่อปี เป็นปีละไม่เกิน ๒๐๐ ชว่ั โมงต่อปี 144 เพอ่ื นคู่คดิ มติ รคู่ครู แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรยี นร้ปู ระวตั ศิ าสตร์

ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย (ชน้ั มัธยมศกึ ษาปีท่ี ๔-๖) เพิม่ เวลาเรียนสาระพน้ื ฐาน ในกลมุ่ สาระการเรยี นรูส้ งั คมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม จาก ๒๔๐ ชั่วโมง ตลอด ๓ ปี (๖ หนว่ ยกิต) เป็น ๓๒๐ ชั่วโมง ตลอด ๓ ปี (๘ หน่วยกิต) โดยกำหนดให้เรียนสาระประวัติศาสตร์ ๘๐ ชั่วโมง ตลอด ๓ ปี (๒ หน่วยกติ ) และเรียนสาระศาสนา ศลี ธรรม จรยิ ธรรม สาระหนา้ ที่พลเมือง วฒั นธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม สาระเศรษฐศาสตร์และสาระภูมิศาสตร์ ๒๔๐ ชั่วโมง ตลอด ๓ ปี (๖ หน่วยกิต) ปรับเวลาเรียนรวม (พื้นฐาน) จาก ๑,๕๖๐ ช่ัวโมง ตลอด ๓ ปี (๓๙ หน่วยกิต) เป็น ๑,๖๔๐ ชว่ั โมง ตลอด ๓ ปี (๔๑ หน่วยกิต) และปรบั รายวิชา/กจิ กรรมท่สี ถานศึกษาจัดเพิ่มเตมิ ตามความพร้อมและจดุ เนน้ จากไมน่ ้อยกวา่ ๑,๖๘๐ ชัว่ โมง ตลอด ๓ ปี เปน็ ไมน่ อ้ ยกว่า ๑,๖๐๐ ชวั่ โมง ตลอด ๓ ปี ๒. ปรับเกณฑ์การจบการศึกษาตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ระดับมัธยมศกึ ษาตอนต้นและระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย ดงั นี ้ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ปรับเกณฑ์การจบการศึกษา รายวิชาพื้นฐาน จากเดิม ๖๓ หนว่ ยกิต เป็น ๖๖ หน่วยกติ และรายวชิ าเพ่มิ เตมิ จากเดิมไมน่ ้อยกวา่ ๑๔ หนว่ ยกิต เปน็ ไมน่ ้อยกวา่ ๑๑ หนว่ ยกิต ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ปรับเกณฑ์การจบการศึกษา รายวิชาพื้นฐานจากเดิม ๓๙ หนว่ ยกิต เป็น ๔๑ หน่วยกิต และรายวิชาเพิ่มเตมิ จากเดมิ ไม่นอ้ ยกว่า ๓๘ หน่วยกติ เปน็ ไม่นอ้ ยกว่า ๓๖ หน่วยกิต จึงเรียนมาเพ่ือโปรดทราบและพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาให้เป็นไปตามแนวปฏิบัติ ดังกล่าว ทั้งนี้ สพฐ. กำลังดำเนินการจัดทำคำสั่ง สพฐ. เร่ือง การปรับปรุงโครงสร้างเวลาเรียน และเกณฑก์ ารจบการศึกษาตามหลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาขั้นพืน้ ฐาน พุทธศกั ราช ๒๕๕๑ ขอแสดงความนับถอื (คณุ หญงิ กษมา วรวรรณ ณ อยธุ ยา) เลขาธกิ ารคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พื้นฐาน สำนกั วิชาการและมาตรฐานการศกึ ษา กล่มุ พฒั นาหลักสูตร โทร. ๐ ๒๒๘๘ ๕๗๗๖, ๕๗๗๘ โทรสาร ๐ ๒๒๘๘ ๕๗๗๒ เพือ่ นคูค่ ดิ มิตรคู่คร ู 145 แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนร้ปู ระวตั ศิ าสตร ์

คำส่งั สำนักงานคณะกรรมการการศกึ ษาข้นั พนื้ ฐาน ที่ ๖๘๓/๒๕๕๒ เร่ือง การปรับปรุงโครงสรา้ งเวลาเรียนและเกณฑ์การจบการศกึ ษาตามหลักสูตรแกนกลาง การศกึ ษาข้ันพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ อนุสนธิคำส่ังกระทรวงศึกษาธิการ ท่ี สพฐ. ๒๙๓/๒๕๕๑ เรื่อง ให้ใช้หลักสูตรแกนกลาง การศึกษาข้ันพืน้ ฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ลงวนั ท่ี ๑๑ กรกฎาคม ๒๕๕๑ กระทรวงศึกษาธิการเห็นสมควรปรับปรุงโครงสร้างเวลาเรียนและเกณฑ์การจบการศึกษา ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายของ กระทรวงศึกษาธิการท่ีต้องการเน้นการเรียนการสอนประวัติศาสตร์ จึงให้มีการปรับปรุงโครงสร้าง เวลาเรียน และเกณฑ์การจบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ทีแ่ นบ ทง้ั น้ี ต้ังแตบ่ ดั นเี้ ป็นต้นไป สัง่ ณ วันท่ี ๑๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ (คณุ หญิงกษมา วรวรรณ ณ อยธุ ยา) เลขาธกิ ารคณะกรรมการการศึกษาขั้นพืน้ ฐาน 146 เพ่ือนคู่คดิ มิตรคคู่ รู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้ประวัติศาสตร ์

โครงสร้างเวลาเรียน (แนบทา้ ยคำส่งั สพฐ. ท่ี ๖๘๓/๒๕๕๒ ลงวันท่ี ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๕๒) หลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษาขน้ั พืน้ ฐาน พทุ ธศักราช ๒๕๕๑ กำหนดกรอบโครงสรา้ งเวลาเรยี น ดงั น ้ี เวลาเรยี น กล ุ่มสกาจิระกกรารรมเ รยี นร้ ู ป.๑ ป. ๒ร ะดปบั .ป๓ร ะถป ม.ศ๔ กึ ษาป .๕ ป.๖ ระมด.๑บั มัธยมมศ.๒กึ ษ าตอมน.๓ต น้ ระดบั มัธยมศึกษา ตอนปลาย ม.๔-๖ ● กลมุ่ สาระการเรยี นรู้ ภาษาไทย ๒๐๐ ๒๐๐ ๒๐๐ ๑๖๐ ๑๖๐ ๑๖๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๒๔๐ (๓ นก.) (๓ นก.) (๓ นก.) (๖ นก.) คณติ ศาสตร ์ ๒๐๐ ๒๐๐ ๒๐๐ ๑๖๐ ๑๖๐ ๑๖๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๒๔๐ (๓ นก.) (๓ นก.) (๓ นก.) (๖ นก.) วทิ ยาศาสตร ์ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๒๔๐ (๓ นก.) (๓ นก.) (๓ นก.) (๖ นก.) สังคมศึกษา ศาสนา ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๖๐ ๑๖๐ ๑๖๐ ๓๒๐ และวฒั นธรรม (๔ นก.) (๔ นก.) (๔ นก.) (๘ นก.) ❍ ประวัตศิ าสตร์ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๘๐ (๑ นก.) (๑ นก.) (๑ นก.) (๒ นก.) ❍ ศาสนา ศีลธรรม จรยิ ธรรม ❍ หน้าทีพ่ ลเมือง ๒๔๐ วัฒนธรรม และ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ (๖ นก.) การดำเนินชวี ิตในสังคม (๓ นก.) (๓ นก.) (๓ นก.) ❍ เศรษฐศาสตร ์ ❍ ภมู ศิ าสตร ์ สุขศกึ ษาและพลศึกษา ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๑๒๐ (๒ นก.) (๒ นก.) (๒ นก.) (๓ นก.) ศลิ ปะ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๑๒๐ (๒ นก.) (๒ นก.) (๒ นก.) (๓ นก.) การงานอาชพี และเทคโนโลยี ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๑๒๐ (๒ นก.) (๒ นก.) (๒ นก.) (๓ นก.) ภาษาต่างประเทศ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๒๔๐ (๓ นก.) (๓ นก.) (๓ นก.) (๖ นก.) รวมเวลาเรยี น ๘๔๐ ๘๔๐ ๘๔๐ ๘๔๐ ๘๔๐ ๘๔๐ ๘๘๐ ๘๘๐ ๘๘๐ ๑,๖๔๐ (พื้นฐาน) (๒๒ นก.) (๒๒ นก.) (๒๒ นก.) (๔๑ นก.) ● กิจกรรมพัฒนาผ้เู รียน ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๓๖๐ ● รายวชิ า/กิจกรรมท ่ี ไม่นอ้ ยกวา่ สถานศกึ ษาจัดเพ่ิมเตมิ ปลี ะไมเ่ กนิ ๔๐ ช่ัวโมง ปลี ะไม่เกนิ ๒๐๐ ช่ัวโมง ๑,๖๐๐ ชวั่ โมง ตามความพร้อมและจดุ เนน้ รวม ๓ ป ี รวมเวลาเรียนทั้งหมด ไม่เกิน ๑,๐๐๐ ชว่ั โมง/ป ี ไมเ่ กนิ ๑,๒๐๐ ชัว่ โมง/ปี ไมน่ อ้ ยกวา่ ๓,๖๐๐ ชว่ั โมง เพอ่ื นคคู่ ิด มิตรคูค่ ร ู 147 แนวทางการจัดกิจกรรมการเรยี นรปู้ ระวัตศิ าสตร ์

เกณฑก์ ารจบการศกึ ษา (แนบทา้ ยคำสั่ง สพฐ. ที่ ๖๘๓/๒๕๕๒ ลงวันท่ี ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๕๒) เกณฑ์การจบการศึกษา ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ๑. เกณฑก์ ารจบระดับมธั ยมศึกษาตอนต้น (๑) ผู้เรียนเรียนรายวิชาพ้ืนฐานและเพิ่มเติมไม่เกิน ๘๑ หน่วยกิต โดยเป็น รายวิชาพืน้ ฐาน ๖๖ หน่วยกติ และรายวิชาเพ่ิมเติมตามทส่ี ถานศกึ ษากำหนด (๒) ผู้เรียนต้องได้หน่วยกิตตลอดหลักสูตร ไม่น้อยกว่า ๗๗ หน่วยกิต โดยเป็น รายวชิ าพน้ื ฐาน ๖๖ หนว่ ยกิต และรายวิชาเพิม่ เติม ไมน่ ้อยกวา่ ๑๑ หนว่ ยกติ (๓) ผู้เรียนมีผลการประเมิน การอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียน ในระดับ ผา่ น เกณฑ์การประเมนิ ตามทส่ี ถานศกึ ษากำหนด (๔) ผู้เรียนมีผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ในระดับผ่านเกณฑ ์ การประเมนิ ตามท่สี ถานศกึ ษากำหนด (๕) ผู้เรียนเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนและมีผลการประเมินผ่านเกณฑ ์ การประเมินตามที่สถานศกึ ษากำหนด ๒. เกณฑ์การจบระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย (๑) ผเู้ รยี นเรยี นรายวชิ าพืน้ ฐานและเพิ่มเติม ไมน่ อ้ ยกวา่ ๘๑ หน่วยกิต โดยเปน็ รายวิชาพืน้ ฐาน ๔๑ หน่วยกิต และรายวิชาเพ่มิ เตมิ ตามที่สถานศึกษากำหนด (๒) ผู้เรียนต้องได้หน่วยกิตตลอดหลักสูตร ไม่น้อยกว่า ๗๗ หน่วยกิต โดยเป็น รายวชิ าพ้ืนฐาน ๔๑ หนว่ ยกติ และรายวชิ าเพิ่มเติม ไมน่ อ้ ยกวา่ ๓๖ หนว่ ย (๓) ผู้เรียนมีผลการประเมิน การอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียน ในระดับ ผา่ นเกณฑ์การประเมินตามที่สถานศึกษากำหนด (๔) ผู้เรียนมีผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ในระดับผ่านเกณฑ ์ การประเมินตามทีส่ ถานศกึ ษากำหนด (๕) ผู้เรียนเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนและมีผลการประเมินผ่านเกณฑ ์ การประเมินตามทสี่ ถานศึกษากำหนด 148 เพอื่ นค่คู ิด มิตรค่คู รู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้ประวัติศาสตร ์

ด่วนทสี่ ดุ ที่ ศธ ๐๔๐๑๐/ว ๙๔๐ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ กทม. ๑๐๓๐๐ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๕๒ เร่ือง ช้ีแจงแนวปฏิบัติที่สอดคล้องกับนโยบายการจัดการเรียนการสอนประวัติศาสตร์ สำหรับสถานศึกษา ทใ่ี ชห้ ลกั สตู รการศกึ ษาขั้นพืน้ ฐาน พทุ ธศักราช ๒๕๔๔ เรยี น ผ้อู ำนวยการสำนกั งานเขตพื้นท่กี ารศกึ ษาทกุ เขต อา้ งถงึ หนังสอื สพฐ. ที่ ศธ ๐๔๐๑๐/ว ๘๑๐ ลงวนั ที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๕๒ ตามหนังสือท่ีอ้างถึงสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน (สพฐ.) ได้ออกแนวปฏิบัติเพื่อให ้ สอดคล้องกับนโยบายการจัดการเรียนการสอนประวัติศาสตร์ของกระทรวงศึกษาธิการ ที่กำหนดให้สถานศึกษา จัดให้ผู้เรียนทุกคน ได้เรียนวิชาประวัติศาสตร์เป็นรายวิชาพื้นฐานสัปดาห์ละ ๑ ชั่วโมง ตามหลักสูตร แกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ แล้วน้ัน เนื่องจากในปีการศึกษา ๒๕๕๒-๒๕๕๔ ยังมีสถานศึกษาท่ีใช้หลักสูตรการศึกษาข้ันพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๔ ดังน้ันเพ่ือให้สถานศึกษาดังกล่าว มีแนวปฏิบัติที่สอดคล้องกับนโยบายในการจัดการเรียนการสอนประวัติศาสตร์ สพฐ. ขอเรียนช้ีแจง แนวปฏบิ ตั สิ ำหรบั สถานศึกษาทใี่ ชห้ ลกั สูตรการศกึ ษาข้นั พนื้ ฐาน พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๔ ดงั น้ ี ๑. ชว่ งชน้ั ที่ ๑-๓ (ชน้ั ประถมศกึ ษาปีท่ี ๑ ถึงช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ี่ ๓) ให้สถานศึกษาจัดการเรยี นการสอน สาระประวัติศาสตร์เป็นรายวิชาพื้นฐานในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมเป็นการเฉพาะ สปั ดาห์ละ ๑ ชั่วโมง ๒. ชว่ งชน้ั ที่ ๔ (ชนั้ มธั ยมศึกษาปที ี่ ๔-๖) ให้สถานศกึ ษาจดั การเรียนการสอนสาระประวัติศาสตร์ ดงั น ้ี - ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔-๖ ให้สถานศึกษาจัดการเรียนการสอนสาระประวัติศาสตร ์ เป็นรายวิชาพื้นฐานในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สัปดาห์ละ ๑ ชั่วโมง จำนวน ๒ หน่วยกติ ภายใน ๓ ปี - ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี ๕-๖ ให้สถานศึกษาจัดการเรียนการสอนสาระประวัติศาสตร์เป็น รายวิชาพน้ื ฐานในกลุ่มสาระการเรยี นรู้สงั คมศึกษา ศาสนาและวฒั นธรรม สปั ดาห์ละ ๑ ชั่วโมง ทกุ ภาคเรียน ในกรณีท่ีสถานศึกษาจัดให้เรียนสาระประวัติศาสตร์ครบทุกมาตรฐานการเรียนรู้ตามท่ีกำหนดไว ้ ในหลักสูตรการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช ๒๕๔๔ ในช้ันมัธยมศึกษาปีที่ ๔-๕ แล้ว อาจไม่ต้อง จัดให้เรียนรายวชิ าประวัติศาสตรใ์ นชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ ๖ อีกก็ได้ จงึ เรียนมาเพื่อทราบและแจง้ สถานศกึ ษาในสังกัดทราบและถือปฏบิ ัต ิ ขอแสดงความนบั ถอื (นายวนิ ัย รอดจ่าย) รองเลขาธิการ รักษาราชการแทน เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาข้นั พื้นฐาน สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา กล่มุ พัฒนาหลักสตู ร โทร. ๐ ๒๒๘๘ ๕๗๗๖, ๕๗๗๘ โทรสาร ๐ ๒๒๘๘ ๕๗๗๒ เพ่ือนคูค่ ดิ มติ รคู่คร ู 149 แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรยี นรู้ประวัติศาสตร์

ตวั ชี้วดั สาระประวัติศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้สงั คมศกึ ษา ศาสนาและวัฒนธรรม ในหลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษาขนั้ พ้นื ฐาน พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๑ ตัวช้ีวดั ระบุสิ่งทผี่ ู้เรียนพึงร้แู ละปฏิบัติได้ รวมทั้งคุณลกั ษณะของผเู้ รยี นในแต่ละระดับช้ัน ซ่ึงสะท้อนถึงมาตรฐานการเรียนรู้ มีความเฉพาะเจาะจงและมีความเป็นรูปธรรมนำไปใช้ใน การกำหนดเนื้อหา จัดทำหน่วยการเรียนรู้ จัดการเรียนการสอน และเป็นเกณฑ์สำคัญสำหรับ การวัดประเมินผลเพื่อตรวจสอบคุณภาพผู้เรียน ในส่วนของตัวช้ีวัดของสาระประวัติศาสตร์ กลุม่ สาระการเรยี นรู้สงั คมศกึ ษา ศาสนาและวัฒนธรรม ไดก้ ำหนดไว้ ดังน ้ี ระดับประถมศึกษา ช้นั กมาารตเรรฐียานนร ู้ ตัวช้วี ดั รวมตัวชว้ี ัด รวมทงั้ ช้นั ส ๔.๑ ป.๑/๑, ป.๑/๒, ป.๑/๓ ๓ ป.๑ ส ๔.๒ ป.๑/๑, ป.๑/๒ ๒ ๘ ส ๔.๓ ป.๑/๑, ป.๑/๒, ป.๑/๓ ๓ ส ๔.๑ ป.๒/๑, ป.๒/๒, ป.๒/๓ ๒ ป.๒ ส ๔.๒ ป.๒/๑, ป.๒/๒ ๒ ๖ ส ๔.๓ ป.๒/๑, ป.๒/๒ ๒ ส ๔.๑ ป.๓/๑, ป.๓/๒ ๒ ป.๓ ส ๔.๒ ป.๓/๑, ป.๓/๒, ป.๓/๓ ๓ ๘ ส ๔.๓ ป.๓/๑, ป.๓/๒, ป.๓/๓ ๓ ส ๔.๑ ป.๔/๑, ป.๔/๒, ป.๔/๓ ๓ ป.๔ ส ๔.๒ ป.๔/๑, ป.๔/๒ ๒ ๘ ส ๔.๓ ป.๔/๑, ป.๔/๒, ป.๔/๓ ๓ ส ๔.๑ ป.๕/๑, ป.๕/๒, ป.๕/๓ ๓ ป.๕ ส ๔.๒ ป.๕/๑, ป.๕/๒ ๒ ๙ ส ๔.๓ ป.๕/๑, ป.๕/๒, ป.๕/๓, ป.๕/๔ ๔ ส ๔.๑ ป.๖/๑, ป.๖/๒ ๒ ป.๖ ส ๔.๒ ป.๖/๑, ป.๖/๒ ๒ ๘ ส ๔.๓ ป.๖/๑, ป.๖/๒, ป.๖/๓, ป.๖/๔ ๔ รวม ๔๗ 150 เพ่ือนคู่คดิ มติ รคคู่ รู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรียนรปู้ ระวัติศาสตร ์

ระดับมัธยมศึกษาตอนตน้ ช้ัน กมาารตเรรฐียานนร ู้ ตัวช้วี ัด รวมตวั ช้ีวัด รวมทง้ั ชั้น ส ๔.๑ ม.๑/๑, ม.๑/๒, ม.๑/๓ ๓ ม.๑ ส ๔.๒ ม.๑/๑, ม.๑/๒ ๒ ๘ ส ๔.๓ ม.๑/๑, ม.๑/๒, ม.๑/๓ ๓ ส ๔.๑ ม.๒/๑, ม.๒/๒, ม.๒/๓ ๓ ม.๒ ส ๔.๒ ม.๒/๑, ม.๒/๒ ๒ ๘ ส ๔.๓ ม.๒/๑, ม.๒/๒, ม.๒/๓ ๓ ส ๔.๑ ม.๓/๑, ม.๓/๒ ๒ ม.๓ ส ๔.๒ ม.๓/๑, ม.๓/๒ ๒ ๘ ส ๔.๓ ม.๓/๑, ม.๓/๒, ม.๓/๓, ม.๓/๔ ๔ รวม ๒๔ ระดบั มัธยมศกึ ษาตอนปลาย ชั้น กมาารตเรรฐยี านนร ู้ ตวั ชีว้ ดั รวมตวั ชี้วดั รวมท้ังชั้น ส ๔.๑ ม.๔-๖/๑, ม.๔-๖/๒ ๒ ๑๑ ม.๔-๖ ส ๔.๒ ม.๔-๖/๑, ม.๔-๖/๒, ม.๔-๖/๓, ม.๔-๖/๔ ๔ ส ๔.๓ ม.๔-๖/๑, ม.๔-๖/๒, ม.๔-๖/๓, ม.๔-๖/๔, ๕ ม.๔-๖/๕ เพอื่ นคคู่ ิด มติ รคคู่ ร ู 151 แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ประวตั ิศาสตร์

การวิเคราะหค์ วามสมั พันธร์ ะหว่างมาตรฐานการเรียนรู/้ ตัวช้วี ดั /สาระการเรยี นร ู้ กลุ่มสาระการเรียนรูส้ งั คมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม : สาระประวตั ิศาสตร์ ช้ันประถมศึกษาปที ่ี ๑ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์มาวิเคราะห์เหตุการณ์ต่างๆ อย่างเป็น ระบบ ตวั ชี้วัด ผ้เู รียนรอู้ ะไร ผูเ้ รยี นทำอะไรได ้ ๑. บอกวนั เดือน ปี และการนับ เวลามคี วามสำคญั ตอ่ การบันทึก ใช้ปฏิทนิ แสดงวัน เดือน ปี ชว่ งเวลาตามปฏิทินที่ใช ้ ทางประวตั ิศาสตร ์ กบั เหตุการณ์สำคัญในชีวติ ในชีวิตประจำวัน ๒. เรยี งลำดับเหตุการณ ์ เหตุการณท์ ่ีมคี วามสำคญั ควรจดจำ ๑. ใช้คำทีแ่ สดงชว่ งเวลา วนั นี้ ในชีวิตประจำวนั ตามวนั ตามวัน เวลาที่เกิดขึ้น เดยี๋ วน้ี ปนี ี้ ตอนเช้า ตอนกลางวัน เวลาที่เกิดขน้ึ ตอนเยน็ บอกเล่าเหตุการณ ์ ในชีวิต ๒. ใชว้ ัน เดอื น ปี เรยี งลำดบั เหตุการณ์ในชวี ติ ๓. บอกประวตั คิ วามเป็นมา ของตนเองและครอบครัว การสบื ค้นขอ้ มลู มคี วามสำคัญต่อ ๑. ตงั้ ประเด็นคำถามตวั บุคคล โดยสอบถามผเู้ กยี่ วข้อง การเรียนรู้ประวัตศิ าสตร์ หลักฐานทเี่ ก่ียวขอ้ ง ออกแบบ เก็บขอ้ มูล ๒. สบื คน้ ขอ้ มูลทางประวตั คิ วาม เปน็ มาของตนเองและครอบครวั มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์ และการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเนื่อง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวเิ คราะห์ผลกระทบท่ีเกิดขึ้น ตัวช้ีวัด ผูเ้ รียนรอู้ ะไร ผู้เรียนทำอะไรได้ ๑. บอกความเปลย่ี นแปลงของ ความเปล่ยี นแปลงของ ๑. บอกสง่ิ ทีเ่ ปล่ียนแปลงจาก สภาพแวดลอ้ มส่งิ ของ เครื่องใช้ สภาพแวดลอ้ มและการดำเนนิ ชวี ติ สมยั ของพอ่ แม่ ปูย่ า่ ตายาย หรือการดำเนินชีวติ ของตนเอง สมยั ของตนเองกับสมัยของพอ่ แม่ กับสมยั ของปัจจบุ นั กับสมยั ของพ่อแม่ ปยู่ ่า ตายาย ปยู่ า่ ตายาย ๒. บอกสาเหตุที่ทำให้เกิด การเปลยี่ นแปลง ๓. บอกผลของการเปลีย่ นแปลง ท่ีมีตอ่ การดำเนนิ ชวี ิตในปัจจุบนั 152 เพอื่ นคูค่ ดิ มติ รค่คู รู แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์

ตัวชว้ี ดั ผ้เู รียนร้อู ะไร ผู้เรียนทำอะไรได ้ ๑. บอกเหตุการณ์สำคัญท่เี กิดขนึ้ ๒. บอกเหตกุ ารณ์ทเ่ี กิดขน้ึ ในอดตี เหตุการณใ์ นอดีตส่งผลตอ่ ทีม่ ผี ลกระทบต่อตนเอง การดำเนินชีวิตของตนเอง ในครอบครวั เช่น การย้ายบา้ น ในปจั จุบัน ในปัจจุบัน ยา้ ยโรงเรยี น การสูญเสยี บคุ คล ในครอบครวั ๒. บอกผลกระทบทเี่ กิดขึ้น จากเหตกุ ารณ์ในอดีตของ ในครอบครัว มาตรฐาน ส ๔.๓ เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภมู ใิ จ และธำรงความเปน็ ไทย ตัวช้วี ัด ผูเ้ รยี นรอู้ ะไร ผู้เรยี นทำอะไรได้ ๑. บอกความหมายและความสำคัญ ๑. อธิบายความหมายและ รักและภาคภูมิใจในความเปน็ ความสำคัญของสัญลักษณ์สำคัญ คนไทย ของสญั ลักษณ์สำคญั ของชาตไิ ทยและปฏบิ ัติตน ของชาตไิ ทย ไดถ้ ูกต้อง ๒. ปฏบิ ัติตนไดถ้ ูกต้องต่อสญั ลักษณ์ สำคัญของชาติไทย รัก ภาคภูมิใจ และหวงแหน ๑. บอกลกั ษณะแหลง่ วฒั นธรรม ๒. บอกสถานท่สี ำคัญ ซง่ึ เปน็ วัฒนธรรมในชมุ ชน ในชมุ ชน แหลง่ วัฒนธรรมในชุมชน ๒. เชอื่ มโยงจากส่งิ ของจากแหล่ง วัฒนธรรมสกู่ ารดำเนนิ ชีวติ ของ คนในชมุ ชน เลือกและแสดงวิธีการอนุรักษ์สง่ิ ท่ ี ๓. ระบสุ ่งิ ที่ตนรักและภาคภมู ิใจ รกั และภาคภูมใิ จในความเปน็ ผเู้ รยี นรกั และประทบั ใจในชมุ ชน ในท้องถน่ิ ท้องถ่ิน เพอื่ นคู่คิด มติ รคคู่ ร ู 153 แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นร้ปู ระวตั ศิ าสตร์

ชนั้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๒ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์มาวิเคราะห์เหตุการณ์ต่างๆ อย่างเป็น ระบบ ตัวช้ีวดั ผ้เู รียนรู้อะไร ผเู้ รยี นทำอะไรได้ ๑. บอกเวลาที่เป็นอดตี ปจั จบุ นั ๑. ใชค้ ำระบเุ วลาที่แสดงเหตุการณ์ ช่วงเวลาของอดีต ปจั จบุ นั และ ในอดีต ปัจจบุ ัน และอนาคต อนาคตมผี ลตอ่ การดำเนินชีวติ และอนาคต ๒. ระบุวันสำคญั ทีป่ รากฏในปฏิทิน ที่แสดงเหตุการณ์สำคัญในอดตี และปจั จบุ ัน ๒. ลำดบั เหตุการณท์ เ่ี กิดขน้ึ ใน หลกั ฐานทเี่ ก่ียวขอ้ งมีความสำคญั ๑. ระบุหลกั ฐานและเหตกุ ารณ ์ ครอบครัวหรือในชีวติ ของตนเอง ต่อการเรยี นร้เู หตกุ ารณใ์ นอดีต ท่ีเกดิ ขน้ึ ในครอบครัวในอดีต โดยใช้หลักฐานที่เกยี่ วขอ้ ง ปจั จบุ นั และอนาคต ท่ที ำให้ เขา้ ใจการเปล่ยี นแปลงชวี ติ ในแตช่ ว่ งเวลา ๒. ระดมความคิด สรา้ ง และนำเสนอ time line ในการลำดับ เหตุการณท์ เ่ี กดิ ข้นึ กบั ตนเอง และครอบครวั ในแตล่ ะชว่ งเวลา มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์ และการเปล่ียนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเน่ือง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวิเคราะห์ผลกระทบที่เกดิ ขึน้ ตวั ช้วี ัด ผเู้ รียนร้อู ะไร ผู้เรยี นทำอะไรได ้ ๑. สืบค้นถงึ การเปลยี่ นแปลงใน ชมุ ชนเปลี่ยนไปวิถชี วี ิตเปลย่ี นตาม ๑. สบื คน้ การเปลยี่ นแปลงใน วถิ ชี ีวิตประจำวนั ของคน วิถีชวี ติ ประจำวนั ของคนในชมุ ชน ในชุมชน ของตนจากอดีต ของตนจากอดตี ถึงปัจจบุ นั ถงึ ปัจจุบัน ๒. ระบุสาเหตุของการเปลย่ี นแปลง วิถีชวี ิตของคนในชุมชน ๒. อธิบายผลกระทบของ การเปลย่ี นแปลงที่มีตอ่ วถิ ีชีวติ ชุมชนเปลย่ี นไปวิถชี ีวติ เปล่ียนตาม วเิ คราะหผ์ ลกระทบของ ของคนในชุมชน การเปลีย่ นแปลงท่มี ีตอ่ วิถีชวี ิต ของคนในชุมชน 154 เพือ่ นคู่คดิ มติ รคคู่ รู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรียนร้ปู ระวัตศิ าสตร์

มาตรฐาน ส ๔.๓ เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมใิ จ และธำรงความเปน็ ไทย ตัวชวี้ ัด ผ้เู รยี นรู้อะไร ผเู้ รียนทำอะไรได้ ๑. บอกลกั ษณะของบุคคลท่ีทำ ๑. ระบุบุคคลท่ที ำประโยชนต์ อ่ คนดีของทอ้ งถน่ิ เป็นบุคคลท่ที ำ ท้องถิ่นหรือประเทศชาต ิ ประโยชนต์ อ่ แผน่ ดนิ ประเทศชาติ ประโยชนต์ ่อท้องถน่ิ สมควรไดร้ ับการยกย่อง ๒. อธบิ ายคุณประโยชนแ์ ละ ผลงานของบคุ คลในทอ้ งถิ่น ๒. ยกตวั อย่างวัฒนธรรม ประเพณี วฒั นธรรม ประเพณี ๑. บอกลกั ษณะของวฒั นธรรม และภมู ิปัญญาไทยที่ภาคภูมใิ จ และภมู ิปัญญาไทย เปน็ สิง่ ท ่ี และควรอนรุ กั ษไ์ ว ้ ทรงคณุ ค่าควรแกค่ วามภาคภูมิใจ ประเพณี และภมู ปิ ญั ญาไทย และควรอนรุ กั ษ์ไว ้ ท่คี วรอนุรกั ษ์ ๒. เลอื กวธิ กี ารดูแล รักษา วัฒนธรรม ประเพณ ี และภูมิปญั ญาทอ้ งถ่ิน ชนั้ ประถมศกึ ษาปที ่ี ๓ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์มาวิเคราะห์เหตุการณ์ต่างๆ อย่างเป็น ระบบ ตัวชวี้ ดั ผเู้ รียนรอู้ ะไร ผู้เรียนทำอะไรได้ ๑. ระบคุ วามหมายและทมี่ าของ ๑. เทียบศักราชท่ีสำคัญตามปฏทิ ิน ชวี ติ ประจำวนั สมั พันธก์ บั ศักราช ท่ใี ชใ้ นชวี ติ ประจำวัน ศกั ราชทป่ี รากฏในปฏิทิน ๒. ใชศ้ ักราชในการบนั ทกึ เหตกุ ารณ์ สำคญั ท่ีเกีย่ วขอ้ งกับตนเองและ ครอบครัว ๒. แสดงลำดบั เหตุการณ์สำคญั วธิ กี าร หลักฐาน แหล่งข้อมลู ๑. สบื คน้ ข้อมูลโดยการตัง้ ประเด็น ของโรงเรยี นและชมุ ชนโดยระบ ุ มคี วามสำคัญตอ่ การเรียนรู้ ตัวบคุ คล หลกั ฐานทเี่ ก่ียวขอ้ ง หลกั ฐานและแหล่งขอ้ มลู ประวตั ศิ าสตร์ วิธกี ารเก็บขอ้ มูล เช่น รปู ภาพ ท่เี กยี่ วข้อง แผนผงั โรงเรยี น แผนท่ี ชมุ ชน ห้องสมดุ โรงเรียน แหลง่ โบราณคดปี ระวัตศิ าสตร์ ในท้องถนิ่ ได้ ๒. แสดงลำดับเหตกุ ารณ์สำคญั ของโรงเรียนและชมุ ชนโดยระบุ หลกั ฐานแหล่งข้อมูลที่เกีย่ วข้อง เพอ่ื นคคู่ ดิ มิตรคู่คร ู 155 แนวทางการจัดกจิ กรรมการเรยี นรูป้ ระวตั ิศาสตร ์

มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์ และการเปล่ียนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเน่ือง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวิเคราะหผ์ ลกระทบที่เกิดขนึ้ ตวั ชวี้ ัด ผู้เรยี นรอู้ ะไร ผเู้ รยี นทำอะไรได้ ๑. ระบปุ จั จยั ทม่ี อี ทิ ธพิ ลตอ่ พฒั นาการของชมุ ชนขน้ึ อยูก่ ับ ๑. อธบิ ายสภาพทางภูมศิ าสตร์ การต้งั ถน่ิ ฐานและพฒั นาการ ปจั จยั การตั้งถ่นิ ฐาน ทางสังคมเป็นปจั จยั สำคญั ตอ่ ของชุมชน การต้งั ถน่ิ ฐานของชุมชน ๒. ระบปุ ัจจยั ทมี่ อี ทิ ธพิ ลตอ่ การตงั้ ถน่ิ ฐานของชุมชน และพัฒนาการของชุมชน ๒. สรปุ ลักษณะท่ีสำคญั ของ วัฒนธรรมคอื เอกลกั ษณข์ องชุมชน บอกลักษณะของขนบธรรมเนียม ขนบธรรมเนียมประเพณี ประเพณี และวัฒนธรรมของชมุ ชน และวฒั นธรรมของชุมชน ทเ่ี กดิ จากปัจจัยทางภมู ิศาสตร์และ ปจั จยั ทางสังคม ๓. เปรียบเทยี บความเหมอื น วฒั นธรรมคอื เอกลกั ษณข์ องชุมชน ระบคุ วามเหมือนความต่าง ความต่างทางวัฒนธรรม ทางวัฒนธรรมของชมุ ชนตนเอง ของชุมชนตนเองกบั ชมุ ชนอืน่ ๆ กับชุมชนใกล้เคยี งได้ เชน่ อาหาร ภาษา การแต่งกาย มาตรฐาน ส ๔.๓ เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ และธำรงความเป็นไทย ตวั ช้ีวดั ผู้เรียนรู้อะไร ผเู้ รียนทำอะไรได ้ ๑. ระบพุ ระนามและพระราช- การเรยี นรูพ้ ระราชกรณียกจิ ๑. ระบพุ ระนามพระมหากษตั ริย ์ กรณียกิจโดยสงั เขปของ ของพระมหากษตั รยิ ์ไทยกบั ท่ีสถาปนาอาณาจกั รสุโขทัย พระมหากษัตริยไ์ ทยทเี่ ปน็ การสร้างชาตไิ ทยในอดีตก่อใหเ้ กดิ อยธุ ยา ธนบรุ ี และรตั นโกสนิ ทร ์ ผสู้ ถาปนาอาณาจักรไทย ความภาคภูมใิ จและเห็นคุณคา่ ๒. อธิบายพระราชกรณียกจิ ของ ของความเปน็ ชาติไทย พระมหากษัตรยิ ท์ ี่สถาปนา อาณาจกั รสโุ ขทัย อยุธยา ธนบุรี และรัตนโกสนิ ทรโ์ ดยสังเขป ๒. อธิบายพระราชประวัตแิ ละ พระราชกรณยี กิจของ พระราชกรณียกิจของ ๑. เล่าพระราชประวตั ิและ พระมหากษตั รยิ ์ในรัชกาล พระมหากษัตรยิ ใ์ นรชั กาลปัจจบุ ัน พระราชกรณียกิจของพระบาท- ปจั จบุ นั โดยสังเขป ก่อให้เกดิ คณุ ประโยชนต์ ่อคนในชาติ สมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั ภูมิพลอดุลยเดช การแสดงออกถงึ ความรัก และสมเดจ็ พระนางเจ้าสิริกติ ิ ์ ความกตัญญูต่อพระองคท์ ่าน ๒. ยกตัวอยา่ งพระราชกรณยี กจิ เปน็ สง่ิ ท่ที ุกคนต้องถอื ปฏบิ ตั ิ ที่สำคญั ท่เี ดก็ ภาคภูมใิ จ 156 เพ่ือนคู่คดิ มิตรคคู่ รู แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร ์

ตวั ช้ีวดั ผู้เรียนรอู้ ะไร ผูเ้ รียนทำอะไรได้ ระบุวรี กรรมของบรรพบุรษุ ไทย ๓. เลา่ วรี กรรมของบรรพบุรุษไทย วีรกรรมการปอ้ งกันชาตขิ อง ทม่ี ีสว่ นปกปอ้ งประเทศชาติ เช่น ที่มสี ว่ นปกป้องประเทศชาติ วีระบุรษุ ทา้ วเทพสตรี ท้าวศรีสุนทร ชาวบ้านบางระจัน พระยาพิชัย ดาบหกั พระนเรศวรมหาราช และพระเจา้ ตากสินมหาราช ช้นั ประถมศึกษาปีที่ ๔ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์มาวิเคราะห์เหตุการณ์ต่างๆ อย่างเป็น ระบบ ตัวชี้วดั ผูเ้ รียนรู้อะไร ผู้เรยี นทำอะไรได ้ ๑. นบั ชว่ ง เวลา เป็นทศวรรษ ช่วงเวลามีความสำคัญตอ่ การบนั ทึก ๑. บอกความหมายและนบั ช่วงเวลา ศตวรรษ และสหัสวรรษ ทางประวัตศิ าสตร์ เปน็ ทศวรรษ ศตวรรษ และสหสั วรรษได ้ ๒. ใชท้ ศวรรษ ศตวรรษ และ สหัสวรรษทป่ี รากฏในหนงั สอื พมิ พ์ ๒. อธิบายยคุ สมัยในการศึกษา ช่วงเวลามคี วามสำคัญต่อการบันทกึ ๑. บอกเกณฑ์การแบง่ ยุคสมัย ประวตั ขิ องมนษุ ยชาติ ทางประวตั ศิ าสตร์ ในทางประวัตศิ าสตร์ของ โดยสังเขป มนุษยชาตไิ ด ้ ๒. บอกเกณฑก์ ารแบ่งชว่ งสมัย ในการศึกษาประวัตศิ าสตร์ไทย ๓. แยกแยะประเภทหลักฐานทใี่ ช ้ หลักฐานเปน็ ตัวบง่ ชีเ้ หตุการณ์ ๑. ระบปุ ระเภทของหลักฐาน ในการศึกษาความเป็นมาของ ทางประวัติศาสตร ์ ทางประวตั ิศาสตร์ ท้องถ่ิน ๒. วเิ คราะห์ได้ว่าหลักฐานชน้ั ตน้ และหลักฐานชน้ั รอง มคี วาม สำคญั อย่างไรในการศกึ ษาข้อมลู ทางประวัติศาสตร์ เพ่ือนคู่คิด มติ รคู่คร ู 157 แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ประวัตศิ าสตร์

มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์ และการเปล่ียนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเนื่อง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวิเคราะหผ์ ลกระทบที่เกิดขึ้น ตวั ช้วี ัด ผู้เรยี นรอู้ ะไร ผู้เรียนทำอะไรได้ ระบุปจั จัยและลกั ษณะการตั้ง ๑. อธบิ ายการตง้ั หลกั แหลง่ หลกั ฐานเปน็ ขอ้ มูลบ่งบอก หลกั แหลง่ และพฒั นาการของมนุษย์ และพฒั นาการของมนษุ ย ์ พัฒนาการของมนษุ ยชาต ิ ยคุ กอ่ นประวตั ิศาสตร์และ ยุคก่อนประวตั ศิ าสตรแ์ ละ ยคุ ประวตั ศิ าสตร์ได ้ ยุคประวัตศิ าสตรโ์ ดยสังเขป ยกตัวอย่างหลักฐานทาง ประวตั ศิ าสตรท์ ่ีพบในทอ้ งถิน่ ที่ ๒. ยกตวั อยา่ งหลักฐานทาง หลักฐานเป็นขอ้ มูลบง่ บอก แสดงพัฒนาการของมนษุ ยชาติ ประวตั ศิ าสตรท์ ่พี บในทอ้ งถิ่นท่ี พฒั นาการของมนุษยชาติ แสดงพฒั นาการของมนษุ ยชาติ มาตรฐาน ส ๔.๓ เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ และธำรงความเป็นไทย ตัวชี้วดั ผู้เรียนร้อู ะไร ผเู้ รยี นทำอะไรได้ ๑. เล่าประวตั คิ วามเป็นมาของ ๑. อธิบายพัฒนาการของอาณาจักร อาณาจักรสุโขทัย สุโขทยั โดยสังเขป ชาตไิ ทยในสมัยสโุ ขทยั ได้ ๒. วเิ คราะหก์ ารพฒั นาการ ทางการเมืองการปกครอง และเศรษฐกิจในสมัยสโุ ขทยั ๒. บอกประวตั ิและผลงานของ อาณาจักรสุโขทยั ๑. ระบชุ ่ือบคุ คลสำคญั บคุ คลสำคัญสมยั สโุ ขทัย ในสมยั สโุ ขทยั ๒. อธบิ ายเกีย่ วกบั ประวัต ิ และวเิ คราะหผ์ ลงานทเ่ี ป็น คณุ ประโยชน์ตอ่ สังคม ๑. ระบภุ ูมปิ ญั ญาไทยในสมยั สุโขทัย ๓. อธบิ ายภูมิปัญญาไทยท่สี ำคัญ อาณาจักรสุโขทยั ๒. วิเคราะห์คุณค่าของภมู ิปญั ญา สมยั สโุ ขทัยทนี่ ่าภาคภมู ิใจ ในสมัยสุโขทยั และควรค่าแก่การอนุรกั ษ ์ 158 เพ่ือนคู่คิด มติ รคคู่ รู แนวทางการจัดกิจกรรมการเรยี นรปู้ ระวัตศิ าสตร์

ชัน้ ประถมศกึ ษาปีที่ ๕ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใชว้ ธิ กี ารทางประวตั ิศาสตร์มาวิเคราะหเ์ หตกุ ารณต์ ่างๆ อยา่ งเปน็ ระบบ ตวั ชีว้ ัด ผูเ้ รียนรู้อะไร ผเู้ รยี นทำอะไรได้ ๑. สบื คน้ ความเป็นมาของท้องถ่นิ วธิ ีการทางประวตั ิศาสตร์เป็นวธิ ี ๑. ตง้ั ประเดน็ เลือกตัวบุคคล โดยใช้หลกั ฐานทีห่ ลากหลาย การเรียนรอู้ ารยธรรม วถิ ีชวี ติ ของ หลักฐาน แหลง่ ข้อมลู คนในอดตี โดยอาศัยการศึกษา ทห่ี ลากหลายในทอ้ งถนิ่ หลักฐาน วิธีการ และแหล่งขอ้ มลู ทางประวัตศิ าสตร์ ๒. สบื ค้นความเป็นมาของท้องถิ่น โดยใช้หลักฐานทีห่ ลากหลาย ๒. รวบรวมข้อมลู จากแหลง่ ตา่ งๆ วธิ กี ารทางประวตั ิศาสตรเ์ ปน็ วิธีการ ๑. รู้จกั แหล่งขอ้ มูลหลักฐาน เพ่อื ตอบคำถามทาง เรยี นรูอ้ ารยธรรม วถิ ชี วี ิตของคน ทางประวัติศาสตร์ในทอ้ งถ่นิ ประวัติศาสตรอ์ ยา่ งมีเหตุผล ในอดีตโดยอาศยั การศึกษาหลกั ฐาน ๒. รวบรวมขอ้ มลู จากแหลง่ ต่างๆ วิธีการ และแหลง่ ข้อมลู เพ่อื ตอบคำถามทาง ทางประวัติศาสตร ์ ประวตั ศิ าสตร์ได ้ ๓. อธิบายความแตกต่างระหว่าง วธิ ีการทางประวตั ศิ าสตรเ์ ป็นวธิ กี าร ๑. ระบขุ อ้ มลู หลกั ฐาน ความจรงิ กับข้อเทจ็ จรงิ เกี่ยวกับ เรียนรอู้ ารยธรรม วิถีชวี ิตของคน ทางประวัตศิ าสตร์ทแี่ สดง เรอื่ งราวในทอ้ งถน่ิ ในอดตี โดยอาศัยการศกึ ษาหลักฐาน ความจรงิ กับข้อเท็จจรงิ ได้ วิธกี าร และแหล่งขอ้ มูล ๒. ให้เหตุผลกับข้อมูล ทางประวตั ศิ าสตร ์ ทางประวตั ิศาสตร์ทีพ่ บเหน็ ๓. เล่า/เขียนเรือ่ งเก่ียวกับ ความเปน็ มาของทอ้ งถน่ิ ได ้ มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ ์ และการเปล่ียนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเนื่อง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวเิ คราะหผ์ ลกระทบทเี่ กิดข้ึน ตัวช้วี ดั ผูเ้ รียนรูอ้ ะไร ผู้เรยี นทำอะไรได ้ ๑. อธิบายอทิ ธิพลของอารยธรรม การเผยแผอ่ ารยธรรมอนิ เดยี และจีน ๑. บอกลกั ษณะของอารยธรรม อนิ เดยี และจนี ท่ีมีตอ่ ไทย สง่ ผลต่อสงั คม วัฒนธรรมไทย อนิ เดยี และจีน และเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้ และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ๒. การเขา้ มาของอารยธรรมอินเดยี โดยสังเขป และจนี สปู่ ระเทศไทยและ เอเชียตะวันออกเฉยี งใต ้ ๒. อธิบายอิทธพิ ลของอารยธรรม อนิ เดียและจนี ท่ีมตี อ่ ไทย และ เอเชยี ตะวันออกเฉียงใต้โดยสังเขป ๒. อภปิ รายอิทธพิ ลของวัฒนธรรม การเผยแผว่ ัฒนธรรมตะวันตก อธบิ ายอิทธพิ ลของวฒั นธรรม ต่างชาตทิ ม่ี ีตอ่ สงั คมไทยปจั จบุ นั สง่ ผลตอ่ สงั คมไทยปจั จุบนั ตะวันตกและตะวันออกที่มตี อ่ โดยสังเขป สังคมไทยปัจจบุ ัน เพอ่ื นคู่คิด มติ รคู่คร ู 159 แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรยี นรปู้ ระวตั ิศาสตร ์

มาตรฐาน ส ๔.๓ เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภมู ใิ จ และธำรงความเป็นไทย ตัวช้วี ดั ผเู้ รียนรูอ้ ะไร ผ้เู รียนทำอะไรได้ ๑. เล่าเรื่องเกยี่ วกับพฒั นาการของ ๑. อธบิ ายพฒั นาการของ อาณาจกั รอยธุ ยาและธนบุรี อาณาจักรอยธุ ยาและธนบรุ ี อาณาจกั รอยธุ ยาและธนบุรี โดยสังเขป ๒. เปรียบเทียบความแตกต่างของ การสถาปนาอาณาจกั รอยธุ ยา กบั ธนบุร ี ๒. อธิบายปัจจัยที่สง่ เสริม อาณาจักรอยุธยาและธนบรุ ี วเิ คราะหป์ จั จยั ที่ส่งเสริม ความเจรญิ ร่งุ เรืองทางเศรษฐกจิ ความเจริญรุง่ เรอื งทางเศรษฐกจิ และการปกครองของอาณาจักร และการปกครองของอาณาจักร อยุธยา อยธุ ยา ๑. อธิบายเก่ยี วกับผลงานสำคญั ๓. บอกประวัติและผลงาน คนดีศรีอยุธยาและธนบุร ี ของพระมหากษตั รยิ ใ์ น ของบคุ คลสำคัญสมัยอยุธยา อาณาจกั รอยธุ ยาและธนบรุ ไี ด้ และธนบรุ ที ีน่ ่าภาคภูมิใจ ๒. วิเคราะห์ผลงานของ พระมหากษัตรยิ ์ในสมยั อยธุ ยา ทส่ี ่งผลตอ่ สงั คมไทยปัจจุบนั ๑. ระบุภมู ปิ ญั ญาไทยท่สี ำคญั สมยั อยธุ ยาและธนบรุ ีท่นี ่าภาคภมู ิใจ ๔. อธิบายภูมิปัญญาไทยทสี่ ำคญั อนรุ กั ษ์ภมู ปิ ญั ญาสมยั อยุธยา และควรค่าแกก่ ารอนุรักษไ์ ว ้ สมยั อยธุ ยาและธนบรุ ีที่นา่ และธนบุร ี ๒. อธิบายถงึ วิธกี ารอนรุ ักษ์ ภาคภมู ิใจและควรคา่ แก ่ ภูมปิ ัญญาทม่ี คี ุณค่า การอนรุ ักษไ์ ว้ ทางประวัตศิ าสตร ์ 160 เพือ่ นคู่คดิ มติ รคู่ครู แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรยี นร้ปู ระวัตศิ าสตร์

ช้นั ประถมศึกษาปีที่ ๖ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใชว้ ธิ กี ารทางประวัตศิ าสตร์มาวิเคราะห์เหตุการณต์ า่ งๆ อย่างเป็นระบบ ตัวชวี้ ัด ผ้เู รยี นรอู้ ะไร ผู้เรียนทำอะไรได ้ ๑. อธบิ ายความสำคัญของวิธีการ วธิ ีการทางประวตั ิศาสตร์ ๑. ตัง้ ประเด็น เลือกตวั บคุ คล ทางประวตั ศิ าสตร์ในการศกึ ษา เป็นวธิ กี ารเรียนรู้อารยธรรม วิถีชีวิต หลกั ฐาน แหล่งข้อมูล เร่อื งราวทางประวัตศิ าสตร ์ ของคนในอดตี โดยอาศยั การศกึ ษา ที่หลากหลายในท้องถนิ่ อยา่ งง่ายๆ หลกั ฐาน วธิ กี าร และแหลง่ ข้อมูล ๒. อธิบายและใช้วิธกี ารทาง ทางประวตั ิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ในการศึกษา เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ อยา่ งงา่ ยๆ ของท้องถ่นิ ได้ ๒. นำเสนอขอ้ มูลจากหลกั ฐานท่ี วธิ ีการทางประวัติศาสตรเ์ ป็น ๑. ยกตวั อย่างหลักฐานทเี่ หมาะสม หลากหลายในการทำความเขา้ ใจ วิธกี ารเรียนรูอ้ ารยธรรม วิถชี ีวิต ท่ีจะนำมาศกึ ษาเหตุการณ์ เร่ืองราวสำคัญในอดีต ของคนในอดีต โดยอาศยั การศกึ ษา ในประวัติศาสตร ์ หลกั ฐาน วธิ ีการ และแหลง่ ขอ้ มลู ๒. นำเสนอข้อมูลและวธิ ีการทีไ่ ด้ ทางประวตั ศิ าสตร์ จากหลักฐานทางประวตั ศิ าสตร์ ได ้ ๓. จำแนกข้อเท็จจริงและความจรงิ จากหลักฐานทางประวตั ศิ าสตร์ ได้ มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์ และการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเน่ือง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวิเคราะห์ผลกระทบทเี่ กดิ ข้ึน ตวั ช้วี ัด ผเู้ รียนรอู้ ะไร ผเู้ รยี นทำอะไรได้ ๑. อธิบายสภาพสงั คม เศรษฐกจิ สภาพสังคม เศรษฐกิจ และ อธบิ ายสภาพสงั คม เศรษฐกิจ และ และการเมืองของประเทศ การเมืองของประเทศเพอื่ นบ้าน การเมอื งของประเทศเพือ่ นบา้ น เพื่อนบา้ นในปัจจุบนั ในปจั จบุ นั ๒. บอกความสมั พันธข์ อง กลมุ่ ประชาคมอาเซยี น ๑. อธิบายข้อตกลงของกลุ่มอาเซียน กลุ่มอาเซียนโดยสงั เขป เป็นการรวมตัวเพือ่ ร่วมมือกนั ๒. เปรียบเทยี บความเปน็ มาของ ด้านเศรษฐกจิ สงั คม และการเมอื ง ประเทศไทยกับกลมุ่ อาเซียน เพอ่ื นคคู่ ดิ มิตรคูค่ ร ู 161 แนวทางการจัดกจิ กรรมการเรียนรูป้ ระวัติศาสตร ์

มาตรฐาน ส ๔.๓ เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ และธำรงความเปน็ ไทย ตัวช้ีวดั ผเู้ รียนรอู้ ะไร ผู้เรยี นทำอะไรได้ ๑. อธิบายเก่ยี วกบั พฒั นาการของ ๑. อธบิ ายพฒั นาการของไทย สมยั รัตนโกสนิ ทร์ สมยั รัตนโกสนิ ทรโ์ ดยสงั เขป สมัยรัตนโกสินทรไ์ ด้ ๒. วิเคราะห์จดุ เด่นของการพัฒนา สมยั รตั นโกสินทร์ ๒. อธิบายปัจจัยท่สี ง่ เสรมิ สมยั รัตนโกสินทร ์ วิเคราะหป์ ัจจยั ที่สง่ เสรมิ ความเจรญิ รุ่งเรอื งทางเศรษฐกิจ ความเจรญิ รงุ่ เรืองทางเศรษฐกิจ และการปกครองของไทย และ การปกครองของอาณาจกั ร สมยั รตั นโกสินทร ์ อยุธยา ๑. อธิบายเกี่ยวกับพระกรณียกจิ ๓. ยกตวั อยา่ งผลงานของ คนดีศรรี ตั นโกสนิ ทร์ บคุ คลสำคัญดา้ นตา่ งๆ ของพระมหากษตั ริยใ์ นสมัย สมยั รัตนโกสินทร ์ รตั นโกสินทรไ์ ด ้ ๒. วเิ คราะหพ์ ระราชกรณียกจิ ของพระมหากษตั รยิ ใ์ นสมยั รตั นโกสนิ ทรท์ ีส่ ่งผลต่อ สังคมไทยปจั จบุ ัน ๑. ระบภุ มู ิปญั ญาไทยท่สี ำคญั ๔. อธบิ ายภมู ปิ ญั ญาไทยทสี่ ำคัญ อนรุ กั ษ์ภูมปิ ญั ญาไทย สมยั รัตนโกสินทรท์ ี่น่าภาคภูมิใจ สมัยรัตนโกสนิ ทร์ที่น่าภาคภมู ิใจ สมยั รัตนโกสินทร ์ และควรคา่ แก่การอนรุ ักษไ์ ว ้ และควรค่าแกก่ ารอนุรกั ษไ์ ว้ ๒. อธบิ ายถงึ วิธีการอนรุ ักษ ์ ภมู ปิ ญั ญาท่มี คี ุณค่า ทางประวตั ิศาสตร ์ 162 เพ่อื นคู่คดิ มติ รคคู่ รู แนวทางการจัดกจิ กรรมการเรยี นร้ปู ระวตั ิศาสตร ์

ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปีที่ ๑ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใชว้ ิธีการทางประวตั ศิ าสตร์มาวิเคราะหเ์ หตกุ ารณต์ า่ งๆ อย่างเปน็ ระบบ ตัวชว้ี ัด ผ้เู รยี นรอู้ ะไร ผเู้ รียนทำอะไรได ้ ๑. วิเคราะห์ความสำคญั ของเวลา เวลามีความสำคัญต่อการแบง่ ยคุ ๑. อธบิ ายความสำคญั ของเวลา ในการศกึ ษาประวตั ิศาสตร์ ทางประวัตศิ าสตร์ และชว่ งเวลาในการศกึ ษา ประวตั ศิ าสตร ์ ๒. อธบิ ายความสำคญั ของอดตี ที่สง่ ผลตอ่ พัฒนาการในปัจจบุ นั และอนาคต ๒. เทยี บศักราชตามระบบตา่ งๆ ๓. ยกตวั อยา่ งของชว่ งเวลา ทใ่ี ช้ศึกษาประวัติศาสตร ์ และยุคสมยั ท่ปี รากฏชื่อต่างๆ การศกึ ษาประวัติศาสตร์ไทย ๑. บอกที่มาของศกั ราช รวมท้งั ๓. นำวธิ ีการทางประวัตศิ าสตร์ เพอื่ ใหเ้ กดิ ความเข้าใจชดั เจน วิธกี ารเทียบศักราชตา่ งๆ มาใชศ้ ึกษาเหตกุ ารณ ์ ต้องมีความร้รู ะบบการเทียบศกั ราช ๒. ยกตวั อยา่ งของศักราชทใ่ี ช้ ทางประวัตศิ าสตร ์ ในเอกสารทางประวตั ศิ าสตร์ วิธีการทางประวัติศาสตร์เปน็ ๑. อธิบายความหมายและ วธิ ีการเรียนรขู้ องคน เหตุการณ์ ความสำคญั ของประวตั ศิ าสตร์ ในอดีต ตอ้ งอาศัยหลกั ฐานชนั้ ต้น ๒. อธิบายวิธีการทางประวตั ศิ าสตร์ ช้นั รอง และวิธีการอยา่ งมเี หตผุ ล ได้ถูกต้อง ๓. ยกตวั อยา่ งหลักฐานทาง ประวตั ศิ าสตร์ ท้ังหลกั ฐานช้ันต้น และหลกั ฐานชั้นรอง เพ่ือนคู่คดิ มิตรคคู่ ร ู 163 แนวทางการจัดกจิ กรรมการเรียนร้ปู ระวัติศาสตร์

มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์ และการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเน่ือง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวิเคราะหผ์ ลกระทบที่เกิดขนึ้ ตวั ช้วี ัด ผ้เู รียนรอู้ ะไร ผเู้ รยี นทำอะไรได ้ ๑. อธบิ ายพัฒนาการทางสังคม ภูมิภาคเอเชยี ตะวันออกเฉียงใต ้ ๑. อธบิ ายปจั จยั ทางภูมิศาสตร์ เศรษฐกิจ และการเมืองของ ท่ีมีผลต่อพฒั นาการในภูมภิ าค ประเทศต่างๆ ในภมู ิภาคเอเชีย เอเชยี ตะวันออกเฉยี งใต ้ ตะวันออกเฉยี งใต ้ ๒. อธบิ ายเก่ยี วกับสังคม เศรษฐกจิ การเมอื งการปกครองในภมู ภิ าค เอเชยี ๒. ระบุความสำคญั ของแหลง่ ภมู ภิ าคเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้ อธบิ ายความสำคญั ของแหล่ง อารยธรรมในภูมภิ าคเอเชยี อารยธรรมในกลมุ่ เอเชยี พร้อมกบั ตะวันออกเฉียงใต ้ แหล่งมรดกโลกท่ีมีผลต่อพฒั นาการ สังคมไทยในปัจจบุ ัน มาตรฐาน ส ๔.๓ เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรร ม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภมู ิใจ และธำรงความเปน็ ไทย ตวั ชีว้ ัด ผู้เรยี นร้อู ะไร ผเู้ รยี นทำอะไรได ้ ๑. อธิบายเรื่องราวทาง อาณาจักรก่อนสมยั สโุ ขทัย ๑. อธบิ ายความเปน็ มาของแต่ละ ประวัติศาสตร์สมยั กอ่ นสโุ ขทยั อาณาจกั รกอ่ นสมัยสโุ ขทยั ในดนิ แดนไทยโดยสงั เขป ๒. อธิบายเก่ียวกับการสถาปนา อาณาจักรสโุ ขทยั ๒. วิเคราะห์พัฒนาการของ อาณาจกั รสุโขทัย วเิ คราะห์พัฒนาการดา้ นตา่ งๆ อาณาจกั รสโุ ขทัยในด้านตา่ งๆ ของสมัยสโุ ขทัย ๑. อธิบายความสัมพนั ธร์ ะหวา่ ง ๓. วิเคราะห์อทิ ธิพลของวฒั นธรรม อาณาจกั รสโุ ขทัย และภูมปิ ัญญาไทยสมัยสโุ ขทัย วฒั นธรรมกบั ภูมปิ ัญญา และสังคมไทยในปจั จบุ ัน ในสมัยสโุ ขทยั ๒. อธิบายถงึ ความเส่ือมของ อาณาจกั รสุโขทัย 164 เพอื่ นคคู่ ิด มิตรคคู่ รู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้ประวัติศาสตร์

มธั ยมศึกษาปที ี่ ๒ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใช้วิธกี ารทางประวัตศิ าสตรม์ าวเิ คราะหเ์ หตุการณ์ตา่ งๆ อย่างเป็นระบบ ตัวชี้วัด ผเู้ รยี นรอู้ ะไร ผูเ้ รียนทำอะไรได ้ ๑. ประเมินความนา่ เชอื่ ถอื ของ การเลอื กและการประเมินหลักฐาน ๑. ประเมนิ ความนา่ เชื่อถอื ของ หลกั ฐานทางประวัติศาสตร์ใน ทางประวัตศิ าสตรท์ ่ีน่าเชอ่ื ถอื หลกั ฐานทางประวตั ิศาสตร ์ ลักษณะต่างๆ ทำใหไ้ ดข้ อ้ ค้นพบทางประวตั ศิ าสตร ์ อยา่ งงา่ ย ที่ชัดเจน ๒. ยกตวั อย่างหลกั ฐานทาง ประวัตศิ าสตร์ทม่ี คี วามนา่ เชอ่ื ถือ ๒. วเิ คราะหค์ วามแตกตา่ งระหวา่ ง การเลือกและการประเมินหลักฐาน สามารถแยกข้อเท็จจรงิ กับความจริง ความจรงิ กบั ข้อเท็จจรงิ ของ ทางประวัตศิ าสตรท์ ี่นา่ เชอ่ื ถือ โดยใช้วธิ ีการหลกั ฐาน เหตกุ ารณท์ างประวตั ศิ าสตร ์ ทำให้ได้ขอ้ ค้นพบทางประวตั ิศาสตร ์ ทางประวัติศาสตร ์ ที่ชดั เจน ๓. เหน็ ความสำคญั ของการตคี วาม การเลือกและการประเมนิ หลักฐาน วเิ คราะหข์ อ้ มลู และตคี วามหลกั ฐาน หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์ ทางประวัตศิ าสตรท์ ่ีน่าเชื่อถือ ทางประวตั ศิ าสตร์ ทน่ี ่าเชอื่ ถือ ทำใหไ้ ด้ขอ้ คน้ พบทางประวตั ิศาสตร ์ ที่ชดั เจน มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์ และการเปล่ียนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเน่ือง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวเิ คราะหผ์ ลกระทบท่เี กดิ ขึน้ ตวั ชวี้ ดั ผเู้ รยี นรู้อะไร ผเู้ รียนทำอะไรได้ ๑. อธบิ ายพัฒนาการทางสงั คม ภูมิภาคเอเชยี ๑. อธิบายปจั จัยทางภมู ิศาสตร ์ เศรษฐกิจ และการเมือง ของภูมิภาคต่างๆ ในทวปี เอเชีย ของภูมิภาคเอเชีย ยกเว้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ๒. อธบิ ายพฒั นาการทาง ประวตั ศิ าสตร์ สงั คม เศรษฐกจิ การเมอื ง ของภูมิภาคเอเชยี ยกเว้นเอเชยี ตะวนั ออกเฉียงใต ้ ๒. ระบุความสำคัญของ ภมู ิภาคเอเชยี ๑. บอกแหล่งอารยธรรมตะวันออก แหล่ง อารยธรรมโบราณ แหลง่ มรดกโลกของประเทศ ในภูมิภาคเอเชีย ในภูมิภาคเอเชีย ๒. อธบิ ายความสมั พันธ์ของ อิทธิพลอารยธรรมโบราณ ทม่ี ีตอ่ ภูมิภาคเอเชยี ในปจั จบุ นั เพื่อนคคู่ ดิ มติ รค่คู ร ู 165 แนวทางการจัดกิจกรรมการเรยี นร้ปู ระวตั ศิ าสตร์

มาตรฐาน ส ๔.๓ เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภมู ใิ จ และธำรงความเปน็ ไทย ตวั ช้วี ดั ผูเ้ รียนรอู้ ะไร ผูเ้ รียนทำอะไรได ้ ๑. อธบิ ายถึงการสถาปนา ๑. วิเคราะห์พฒั นาการของไทย อาณาจักรอยุธยาและธนบุร ี สมยั อยุธยาและธนบุรีในดา้ นต่างๆ อาณาจักรอยุธยาและธนบุรี ๒. สรุปพฒั นาการของไทย สมยั อยุธยาและธนบุรีในดา้ นตา่ งๆ ๒. ปัจจัยทสี่ ่งผลตอ่ ความมน่ั คงและ อาณาจักรอยุธยาและธนบรุ ี อธิบายปัจจยั ท่สี ง่ ผลตอ่ ความมั่นคง ความเจริญรงุ่ เรืองของอาณาจักร และความเจริญรงุ่ เรอื งของ อยธุ ยาและธนบุร ี อาณาจักรอยุธยาและธนบุรี อธิบายพัฒนาการอาณาจักรอยธุ ยา ๓. ระบภุ ูมปิ ญั ญาและ อาณาจกั รอยธุ ยาและธนบุรี และธนบรุ ใี นทกุ ๆ ด้าน วฒั นธรรมไทยสมยั อยธุ ยา และธนบรุ ี และอทิ ธิพลของ ภูมปิ ญั ญาดงั กล่าวต่อการพฒั นา ชาติไทยในยุคต่อมา ชั้นมัธยมศกึ ษาปีท่ี ๓ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใชว้ ิธกี ารทางประวตั ศิ าสตรม์ าวิเคราะหเ์ หตกุ ารณ์ตา่ งๆ อย่างเป็นระบบ ตวั ช้วี ดั ผูเ้ รยี นร้อู ะไร ผูเ้ รียนทำอะไรได ้ ๑. วเิ คราะห์เร่ืองราวเหตุการณ์ วธิ ีการทางประวัติศาสตร์เป็นการ อธิบายข้ันตอนของวธิ กี าร สำคญั ทางประวตั ศิ าสตร ์ ศกึ ษาเร่อื งราวเหตกุ ารณส์ ำคญั ทางประวัติศาสตรใ์ นการศึกษา ได้อย่างมีเหตผุ ลตามวธิ กี าร ทางประวตั ิศาสตร์ตอ้ งอาศยั วธิ กี าร เหตุการณ์ท่เี กดิ ขน้ึ ในท้องถิน่ ทางประวตั ิศาสตร ์ หลักฐานแหลง่ ข้อมลู ทนี่ ่าเชือ่ ถือ ประกอบการตคี วาม ๒. ใชว้ ธิ กี ารทางประวตั ิศาสตร์ ในการศกึ ษาเร่อื งราวต่างๆ วิธกี ารทางประวัติศาสตรเ์ ปน็ การ ๑. ศึกษาเร่อื งราวของท้องถิ่น ท่ีตนสนใจ ศึกษาเร่ืองราวเหตกุ ารณส์ ำคญั โดยใช้วธิ กี ารทางประวตั ิศาสตร์ ทางประวัตศิ าสตร์ต้องอาศยั วิธีการ ได้อย่างถูกตอ้ ง หลักฐานแหลง่ ข้อมลู ทนี่ า่ เช่ือถือ ๒. วเิ คราะห์เหตุการณ์สำคญั ประกอบการตคี วาม ในสมยั รตั นโกสินทรโ์ ดยใช ้ วธิ ีการทางประวัตศิ าสตร ์ 166 เพอ่ื นคู่คดิ มติ รคู่ครู แนวทางการจัดกิจกรรมการเรยี นรปู้ ระวัตศิ าสตร์

มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์ และการเปล่ียนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเน่ือง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวเิ คราะหผ์ ลกระทบท่ีเกิดข้นึ ตัวชวี้ ัด ผเู้ รยี นร้อู ะไร ผ้เู รยี นทำอะไรได ้ ๑. อธบิ ายพัฒนาการทางสงั คม ปจั จัยทางภูมิศาสตร์มอี ทิ ธพิ ลต่อ อธิบายเกย่ี วกับปจั จัยทางภมู ศิ าสตร์ เศรษฐกิจ และการเมอื งของ พฒั นาการทางสงั คม เศรษฐกจิ ต่อการพัฒนาของโลก ภมู ิภาคต่างๆ ในโลกโดยสงั เขป การเมืองของโลก ยกเวน้ เอเชยี ๑. อธบิ ายพฒั นาการในด้านตา่ งๆ ๒. วิเคราะหผ์ ลของ อารยธรรมตะวนั ตกสง่ ผลต่อ การเปลย่ี นแปลงทน่ี ำไปส ู่ การเปลย่ี นแปลงสงั คมโลก ของโลก ยกเวน้ เอเชยี ความร่วมมือ และความขดั แย้ง ในคริสต์ศตวรรษท่ี ๒๐ ๒. วิเคราะห์อิทธิพลของอารยธรรม ในครสิ ตศ์ ตวรรษท่ี ๒๐ ตลอดจนความพยายามในการ ตะวนั ตกท่ีมผี ลตอ่ การ ขจดั ปัญหาความขดั แยง้ เปลีย่ นแปลงของสงั คมโลก ๓. อธบิ ายความเชอื่ มโยงของ เหตุการณ์ ทัง้ ความรว่ มมอื และความขัดแยง้ ในคริสต์ศตวรรษที่ ๒๐ มาตรฐาน ส ๔.๓ เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภมู ิใจ และธำรงความเป็นไทย ตวั ชวี้ ัด ผูเ้ รียนรู้อะไร ผเู้ รียนทำอะไรได้ อธบิ ายเกีย่ วกับการสถาปนา ๑. วิเคราะหพ์ ัฒนาการของไทย สมัยรตั นโกสินทร ์ กรุงเทพมหานครเปน็ ราชธานี สมัยรตั นโกสนิ ทรใ์ นด้านตา่ งๆ ๑. วิเคราะห์ปัจจยั ท่สี ง่ ผลตอ่ ความ ๒. วิเคราะห์ปัจจยั ท่ีส่งผลต่อความ สมัยรัตนโกสินทร์ มัน่ คงและความเจริญร่งุ เรอื ง มนั่ คงและความเจริญร่งุ เรอื ง ของไทยในสมยั รัตนโกสนิ ทร ์ ของไทยในสมยั รัตนโกสินทร ์ ๒. อธบิ ายถึงบทบาทของ พระมหากษตั รยิ ์ไทยในราชวงศ์จักร ี ในการสร้างสรรค์ความเจริญ และความมนั่ คงของชาต ิ ๓. อธบิ ายพฒั นาการในดา้ นตา่ งๆ ของชาติ พร้อมกับเชื่อมโยงไปยัง เหตุการณ์สำคัญทส่ี ง่ ผลตอ่ การพัฒนาชาตไิ ทย เพือ่ นค่คู ิด มติ รคูค่ ร ู 167 แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนรปู้ ระวตั ศิ าสตร์

ตวั ชีว้ ดั ผู้เรียนร้อู ะไร ผู้เรยี นทำอะไรได ้ วเิ คราะห์อิทธพิ ลของภมู ิปัญญา ๓. วเิ คราะหภ์ มู ิปัญญาและ สมัยรัตนโกสินทร์ และวฒั นธรรมทม่ี ีต่อการพัฒนาชาต ิ วฒั นธรรมไทยสมยั รตั นโกสนิ ทร์ และอทิ ธพิ ลตอ่ การพฒั นา ชาตไิ ทย ๑. วิเคราะหบ์ ทบาทของไทยต้งั แต่ ๔. วเิ คราะห์บทบาทของไทย สมยั รตั นโกสนิ ทร์ การเปลี่ยนแปลง พ.ศ. ๒๕๗๕ ในสมัยประชาธิปไตย ถึงปจั จุบนั ๒. วิจารณส์ ถานการณ์เกีย่ วกบั ประชาธปิ ไตยในปัจจุบนั ช้ันมธั ยมศึกษาปีท่ี ๔-๖ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใชว้ ิธกี ารทางประวัตศิ าสตร์มาวเิ คราะหเ์ หตุการณต์ า่ งๆ อยา่ งเป็นระบบ ตวั ชี้วดั ผเู้ รยี นรอู้ ะไร ผู้เรียนทำอะไรได ้ ๑. เวลาและยคุ สมัย ๑. ตระหนักถงึ ความสำคัญของเวลา ความสำคัญของเวลาและยุคสมัย และยุคสมัยทางประวัติศาสตร ์ ทางประวัติศาสตร์บง่ บอกถงึ ทางประวตั ิศาสตร์ทป่ี รากฏ ทแี่ สดงถงึ การเปลี่ยนแปลง การเปลย่ี นแปลงมนุษยชาต ิ ในหลักฐาน ของมนุษยชาติ ๒. ประวัตศิ าสตร์แสดงถงึ การเปล่ียนแปลงของมนุษยชาติ การศกึ ษาประวัตศิ าสตรม์ ีคุณค่า ๒. สรา้ งองค์ความรใู้ หม่ การศกึ ษาประวตั ิศาสตร์ และประโยชน์ตอ่ การศึกษา ทางประวัติศาสตรโ์ ดยใชว้ ิธีการ ควรใช้วิธกี ารทางประวัตศิ าสตร์ ซึง่ ทำให้ทราบความเปน็ มา ทางประวตั ิศาสตร ์ อย่างเปน็ ระบบ ของมนษุ ยชาต ิ อย่างเปน็ ระบบ 168 เพ่อื นคคู่ ดิ มิตรคู่ครู แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรยี นรูป้ ระวตั ศิ าสตร ์

มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์ และการเปล่ียนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเน่ือง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวเิ คราะห์ผลกระทบทเี่ กิดข้นึ ตวั ชวี้ ดั ผู้เรยี นรูอ้ ะไร ผเู้ รียนทำอะไรได ้ ๑. วเิ คราะห์อทิ ธิพลของอารยธรรรม อารยธรรมโบราณมอี ทิ ธพิ ลตอ่ อารยธรรรมโบราณและการตดิ ตอ่ โบราณ และการตดิ ตอ่ ระหว่าง การเปลี่ยนแปลงของโลก ระหวา่ งโลกตะวนั ออกและ โลกตะวันออกกบั โลกตะวันตก โลกตะวันตกมอี ทิ ธพิ ลต่อการ ทีม่ ผี ลต่อพฒั นาการและ เปล่ยี นแปลงวัฒนธรรมของโลก การเปลย่ี นแปลงของโลก เหตุการณ์ท่สี ำคญั ของโลกมผี ลต่อ ๒. วเิ คราะหเ์ หตุการณ์สำคญั ต่างๆ อารยธรรมโบราณมีอทิ ธิพลตอ่ การเปลี่ยนแปลงทางสงั คม ทีส่ ่งผลต่อการเปล่ยี นแปลงทาง การเปลี่ยนแปลงของโลก เศรษฐกิจ การเมืองของโลกปจั จบุ ัน สังคม เศรษฐกิจ และการเมอื ง ในยคุ ปจั จุบัน เขา้ สูโ่ ลกสมยั ปจั จบุ ัน การขยาย การลา่ อาณานิคมในยุค ประวตั ศิ าสตรข์ องประเทศยุโรป ๓. วิเคราะห์ผลกระทบของ ผลกระทบในอดตี มผี ลตอ่ ไปยงั ทวปี ตา่ งๆ มผี ลกระทบตอ่ การ การขยายอิทธิพลของประเทศ การพฒั นาในปัจจุบนั เปลี่ยนแปลงทางสังคมของมนุษย์ ในยโุ รปไปยงั ทวปี อเมริกา สังคมโลกปัจจุบนั มีทงั้ ความร่วมมือ แอฟริกา และเอเชยี และความขดั แย้ง เหตกุ ารณต์ ่างๆ ในคริสตศ์ ตวรรษที่ ๒๑ ๔. วิเคราะห์สถานการณข์ องโลก ผลกระทบในอดตี มีผลตอ่ มีปรากฏใหเ้ หน็ อยา่ งต่อเนือ่ ง ในครสิ ต์ศตวรรษท่ี ๒๑ การพฒั นาในปัจจุบนั เพอื่ นคูค่ ดิ มิตรคคู่ ร ู 169 แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นร้ปู ระวตั ิศาสตร ์

มาตรฐาน ส ๔.๓ เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภมู ใิ จ และธำรงความเป็นไทย ตวั ชว้ี ดั ผู้เรียนรู้อะไร ผู้เรยี นทำอะไรได้ ๑. วเิ คราะหป์ ระเดน็ สำคญั ของ ประวัตศิ าสตร์ไทยมีความเปน็ มา วิเคราะหป์ ระเดน็ สำคญั ของ ประวัติศาสตรไ์ ทย ยาวนาน บรรพบุรษุ สรา้ งไว้ ประวัตศิ าสตร์ไทย ประเด็นทางประวัติศาสตร ์ ควรแกก่ ารศกึ ษาและภมู ิใจในการ เกิดเป็นคนไทย ๒. วเิ คราะห์ความสำคัญของ พระมหากษตั ริยก์ บั ปวงชน สถาบนั พระมหากษตั ริยม์ ีบทบาท สถาบนั พระมหากษตั ริย ์ สำคญั ในการพฒั นาชาติไทย ตอ่ ชาติไทย ๓. วิเคราะห์ปจั จยั ทส่ี ่งเสรมิ ภมู ิปญั ญาไทย วฒั นธรรมตะวันตกและตะวนั ออก การสรา้ งสรรคภ์ ูมิปญั ญาไทย มอี ทิ ธพิ ลต่อภมู ิปัญญาไทย และวัฒนธรรมไทย ซึ่งมีผลต่อ และวฒั นธรรมไทย แตม่ ปี จั จัย สงั คมไทยในยุคปัจจบุ นั หลายอยา่ งท่ีสง่ เสรมิ การสรา้ งสรรค์ ๔. วิเคราะห์ผลงานของบุคคล ภูมปิ ญั ญาไทย วิเคราะห์ผลงานของบคุ คลในอดีต สำคญั ท้ังชาวไทยและ ท้ังทเี่ ปน็ คนไทยและต่างประเทศ ต่างประเทศทมี่ ีสว่ นสรา้ งสรรค์ มีบทบาทสำคัญท่มี ผี ลงานปรากฏ วฒั นธรรมไทย ตามประวัตศิ าสตรไ์ ทย และประวัตศิ าสตรไ์ ทย มสี ว่ นในการสรา้ งสรรค์วัฒนธรรม และประวัตศิ าสตรไ์ ทย ๕. วางแผนกำหนดแนวทาง ภมู ิปัญญาไทย วางแผนกำหนดแนวทาง และการมีส่วนรว่ มการอนุรกั ษ ์ ในการอนรุ กั ษ์ภูมปิ ัญญาไทย ภูมปิ ญั ญาไทยและวฒั นธรรมไทย และวฒั นธรรมไทย 170 เพอ่ื นคูค่ ิด มติ รค่คู รู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นรปู้ ระวัตศิ าสตร ์

โครงสร้างเวลาเรยี นประวัตศิ าสตร์ กล ุ่มสชารนั้ ะเรกียานรเ รยี นรู้ รวม ๔ สาระ สาระประวัตศิ าสตร ์ รวม ประถมศึกษาปีท่ี ๑ ๘๐ ชม./ป ี ๔๐ ชม./ปี ๑๒๐ ชม./ปี ประถมศกึ ษาปที ี่ ๒ ๑๒๐ ชม./ปี ประถมศึกษาปที ่ี ๓ ๘๐ ชม./ป ี ๔๐ ชม./ปี ๑๒๐ ชม./ป ี ประถมศกึ ษาปที ี่ ๔ ๑๒๐ ชม./ป ี ประถมศึกษาปที ่ี ๕ ๘๐ ชม./ปี ๔๐ ชม./ป ี ๑๒๐ ชม./ป ี ประถมศึกษาปีที่ ๖ ๑๒๐ ชม./ปี รวมระดับประถมศกึ ษา ๘๐ ชม./ป ี ๔๐ ชม./ป ี ๗๒๐ ชม./๖ ปี มัธยมศึกษาปีท่ี ๑ ๑๖๐ ชม./ป ี มธั ยมศึกษาปีท่ี ๒ ๘๐ ชม./ปี ๔๐ ชม./ปี ๑๖๐ ชม./ป ี มัธยมศกึ ษาปที ่ี ๓ ๑๖๐ ชม./ป ี รวมระดบั มธั ยมศกึ ษา ๘๐ ชม./ปี ๔๐ ชม./ปี ตอนต้น ๔๘๐ ชม./๓ ป ี ๔๘๐ ชม./๖ ปี ๒๔๐ ชม./๖ ป ี ๑๒ หน่วยกิต รวมระดับมัธยมศึกษา ตอนปลาย ๑๒๐ ชม./ป ี ๔๐ ชม./ปี -๒๐ ชม./ภาคเรียน ๓๒๐ ชม./๓ ปี ๘ หนว่ ยกติ ๑๒๐ ชม./ป ี ๔๐ ชม./ปี -๒๐ ชม./ภาคเรยี น ๑๒๐ ชม./ป ี ๔๐ ชม./ปี -๒๐ ชม./ภาคเรยี น ๓๖๐ ชม./๓ ปี ๑๒๐ ชม./๓ ปี ๙ หนว่ ยกิต ๓ หนว่ ยกิต ๒๔๐ ชม./๓ ปี ๘๐ ชม./๓ ปี ๖ หนว่ ยกติ ๒ หน่วยกติ เพ่ือนคคู่ ดิ มติ รคู่คร ู 171 แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นรปู้ ระวตั ิศาสตร์

ตัวอยา่ งคำอธิบายรายวิชา กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สงั คมศกึ ษา ศาสนาและวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาขน้ั พื้นฐาน พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๑ คำอธิบายรายวชิ าประวตั ิศาสตร์ ช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๑ ศึกษาและใช้ปฏิทินในการบอกวัน เดือน ปีที่ใช้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งมีทั้งระบบ สุริยคติและจันทรคติ คำท่ีแสดงช่วงเวลาเพ่ือใช้เล่าเหตุการณ์ปัจจุบัน วันน้ี เดือนน้ี ตอนเช้า ตอนกลางวัน ตอนเย็น ตอนค่ำ และเรียงลำดับเหตุการณ์ในชีวิตประจำวันตามวันเวลาท่ีเกิดข้ึน โดยใช้ทักษะการสังเกต การบอกเล่า การเชื่อมโยง เพ่ือให้สามารถใช้เวลาตามปฏิทินแสดงเหตุการณ์ ในปจั จุบัน และใชค้ ำแสดงช่วงเวลาเรียงลำดับเหตกุ ารณท์ เ่ี กดิ ขน้ึ ได้ รู้วิธีสืบค้นประวัติความเป็นมาของตนเองและครอบครัวอย่างง่ายๆ โดยสอบถาม ผู้เก่ียวข้องและการบอกเล่าเร่ืองราวที่สืบค้นได้ โดยใช้ทักษะการสอบถาม การรวบรวมข้อมูล การสรุปความ การเล่าเรื่อง เพื่อฝึกทักษะพ้ืนฐานของวิธีการทางประวัติศาสตร์ในการสืบค้น เร่อื งราว จากแหลง่ ขอ้ มูล (เชน่ บุคคล) และบอกเลา่ ขอ้ เทจ็ จริงทีค่ ้นพบได้อย่างนา่ สนใจ ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม ส่ิงของเคร่ืองใช้ หรือการดำเนินชีวิต ของตนเองในสมัยปัจจุบันกับสมัยของพ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย ที่เป็นรูปธรรมและใกล้ตัวผู้เรียน เช่น เตารีด (การรีดผ้าด้วยเตาถ่านกับเตาไฟฟ้า) หม้อหุงข้าว (การหุงข้าวที่เช็ดน้ำด้วยฟืนหรือถ่าน กบั หม้อหุงข้าวไฟฟ้า) เกวยี นกับรถยนต์ (การเดนิ ทาง) ถนน บ้านเรอื น การใช้ควายไถนากบั รถไถนา รวมทั้งเหตุการณ์สำคัญของครอบครัวท่ีเกิดขึ้นในอดีตท่ีมีผลกระทบต่อตนเองในปัจจุบัน เช่น การย้ายบ้าน การย้ายโรงเรียน การเล่ือนชั้นเรียน การได้รับรางวัล การสูญเสียบุคคลสำคัญของ ครอบครัว โดยใช้ทกั ษะการสงั เกต การใชเ้ หตุผล การเปรียบเทยี บ การแยกแยะ การยกตัวอย่าง และการบอกเล่า เพื่อให้เข้าใจการเปลี่ยนแปลงตามกาลเวลาและความสำคัญของอดีตท่ีมีต่อ ปจั จบุ ันและอนาคต สามารถปรบั ตัวใหเ้ ขา้ กับวถิ ีชีวิตปัจจบุ ันได้อยา่ งมีประสทิ ธิภาพ ศกึ ษาความหมายและความสำคัญของสัญลักษณข์ องชาติไทย ไดแ้ ก่ ธงชาติ เพลงชาติ เพลงสรรเสริญพระบารมี ภาษาไทย อักษรไทย มารยาทไทย อาหารไทย การแต่งกายแบบไทย วัฒนธรรม และขนบธรรมเนียมประเพณีไทย และการปฏิบัติตนได้ถูกต้องตามกาลเทศะ รวมทั้ง รจู้ กั สถานทีส่ ำคญั ซงึ่ เป็นแหล่งวฒั นธรรมในชุมชน ศาสนสถาน ตลาด พพิ ธิ ภณั ฑ์ และสิง่ ทเ่ี ปน็ ความภาคภูมใิ จในท้องถน่ิ ท่ีใกล้ตวั ผเู้ รยี นและเห็นเป็นรูปธรรม โดยใช้ทกั ษะการสงั เกต การแสดง ความคิดเห็นอย่างมีเหตุผล การอธิบาย การปฏิบัติตนอย่างถูกต้อง เพื่อก่อให้เกิดความรัก และความภาคภูมิใจในความเป็นไทย ท้องถิ่น และประเทศชาติ ภูมิใจในสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตรยิ ์ ตระหนกั และเห็นคณุ ค่าทจ่ี ะธำรงรักษาและสบื ทอดตอ่ ไป 172 เพอ่ื นคคู่ ดิ มติ รคู่ครู แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนรูป้ ระวัติศาสตร ์

มาตรฐานการเรยี นรู้/ระดบั ชัน้ /ตัวช้วี ัด ส ๔.๑ ป.๑/๑, ป.๑/๒, ป.๑/๓ ส ๔.๒ ป.๑/๑, ป.๑/๒ ส ๔.๓ ป.๑/๑, ป.๑/๒, ป.๑/๓ คำอธบิ ายรายวิชาประวตั ศิ าสตร์ ชน้ั ประถมศกึ ษาปีท่ี ๒ รู้จักวันเวลาตามระบบสุริยคติและจันทรคตทิ ี่ปรากฏในปฏิทินท่ีแสดงเหตุการณ์สำคัญ ในอดีตและปัจจุบัน รวมทั้งการใช้คำที่แสดงช่วงเวลาในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต วันนี้ เม่ือวานนี้ พรุ่งน้ี, เดือนนี้ เดือนก่อน เดือนหน้า, ปีน้ี ปีก่อน ปีหน้า ในการอธิบายเหตุการณ์ที่เกิดข้ึน โดยใช้ทักษะการสังเกต การสอบถาม เชื่อมโยง เรียงลำดับ การเล่าเร่ือง การรวบรวมข้อมูล การอธิบาย เพื่อให้สามารถใช้วันเวลาเรียงลำดับเหตุการณ์สำคัญได้ถูกต้อง ว่าเหตุการณ์ใด เกิดกอ่ น เหตกุ ารณใ์ ดเกิดหลงั รู้วิธีสืบค้นเหตุการณ์ท่ีเกิดข้ึนในครอบครัว โดยใช้หลักฐานท่ีเกี่ยวข้อง ได้แก่ ภาพถ่าย สตู บิ ัตร ทะเบียนบา้ น เครื่องมือเครอ่ื งใช้ มาอธบิ ายเร่ืองราวตา่ งๆ และวิธสี บื ค้นข้อมูลในชุมชน อย่างง่ายๆ ในเรื่องเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงในวิถีชีวิตของคนในชุมชนในด้านต่างๆ จากอดีต ถึงปัจจุบัน เช่น ทางด้านการประกอบอาชีพ การแต่งกาย การส่ือสาร ขนบธรรมเนียมประเพณ ี ในชุมชน เข้าใจสาเหตุและผลกระทบของการเปล่ียนแปลงที่มีต่อวิถีชีวิตของคนในชุมชน สามารถ เรียงลำดับเหตุการณ์ที่สืบค้นได้โดยใช้เส้นเวลา ฝึกทักษะการสอบถาม การสังเกต การวิเคราะห์ การอธิบายอย่างมีเหตุมีผล ทำผังความคิด และการจัดนิทรรศการ เพื่อให้เข้าใจวิธีการทาง ประวัติศาสตร์ในเรื่องเก่ียวกับการใช้หลักฐานทางประวัติศาสตร์สืบค้นเร่ืองราวในอดีต และเข้าใจ การเปล่ียนแปลงท่ีเกิดขึ้นตามกาลเวลาอย่างต่อเน่ือง มีความเข้าใจชุมชนที่มีความแตกต่าง และสามารถปรับตวั อยูใ่ นชีวติ ประจำวันได้อยา่ งมีประสิทธภิ าพ ศึกษา สืบค้นประวัติและผลงานของบุคคลท่ีทำประโยชน์ต่อท้องถิ่นหรือประเทศชาติ ในด้านการสร้างสรรค์วัฒนธรรม/การสร้างความเจริญรุ่งเรืองและความมั่นคงโดยสังเขป รวมทั้ง วัฒนธรรมไทย ประเพณีไทย และภูมิปัญญาไทยที่ภาคภูมิใจและควรอนุรักษ์ไว้ เช่น การทำความ เคารพแบบไทย ประเพณีไทย ศิลปะไทย ดนตรีไทย โดยใช้ทกั ษะการสบื ค้นการสังเกต การอ่าน การรวบรวมขอ้ มลู การวิเคราะห์ การใชเ้ หตผุ ล การอธบิ าย และการนำเสนอ เพอ่ื ใหเ้ ห็นคุณค่า และแบบอย่างการกระทำความดีของบรรพบุรุษท่ีได้สร้างประโยชน์ให้ท้องถ่ินและประเทศ เกิดความรักและความภาคภูมิใจในความเป็นไทย วัฒนธรรมไทย ภูมิปัญญาไทย และธำรง ความเปน็ ไทย เพ่อื นค่คู ิด มิตรคู่คร ู 173 แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนรู้ประวตั ิศาสตร์

มาตรฐานการเรยี นร/ู้ ระดับชั้น/ตัวชีว้ ดั ส ๔.๑ ป.๒/๑, ป.๒/๒ ส ๔.๒ ป.๒/๑, ป.๒/๒ ส ๔.๓ ป.๒/๑, ป.๒/๒ คำอธบิ ายรายวชิ าประวตั ศิ าสตร์ ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ ๓ ศึกษาความหมายและท่ีมาของศักราชที่ปรากฏในปฏิทิน ได้แก่ พุทธศักราช คริสต์ศักราช (ถ้าเป็นชาวมุสลิม ให้ศึกษาฮิจเราะห์ศักราชด้วย) วิธีการเทียบคริสต์ศักราชกับ พุทธศักราช และใช้ศักราชในการบันทึกเหตุการณ์สำคัญท่ีเก่ียวข้องกับตนเองและครอบครัว เช่น ปีเกิดของผู้เรียน เหตุการณ์สำคัญของตนเอง และครอบครัว โดยใช้ทักษะการเปรียบเทียบ การคำนวณ การเช่ือมโยง การอธิบาย เพื่อให้มีพื้นฐานในการศึกษาเอกสารที่แสดงเหตุการณ์ ตามกาลเวลา สามารถเรียงลำดับเหตุการณ์ได้ถูกต้อง ว่าเหตุการณ์ใดเกิดก่อน เหตุการณ์ใดเกิดหลัง อันเป็นทกั ษะทจี่ ำเปน็ ในการศกึ ษาประวัตศิ าสตร ์ รู้วิธีสืบค้นเหตุการณ์สำคัญของโรงเรียนและชุมชนโดยใช้หลักฐานและแหล่งข้อมูล ท่ีเกี่ยวข้อง เช่น รูปภาพ แผนผังโรงเรียน แผนที่ชุมชน ห้องสมุดโรงเรียน แหล่งโบราณคดี- ประวัติศาสตร์ในท้องถิ่น สามารถใช้เส้นเวลา (Time line) ลำดับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในโรงเรียน และชุมชน โดยใช้ทักษะการสำรวจ การสังเกต การสอบถาม การอ่าน การฟัง การเล่าเร่ือง การสรุปความ เพื่อฝึกทักษะพ้ืนฐานของวิธีการทางประวัติศาสตร์ในการสืบค้นเรื่องราว รอบตัวอย่างง่ายๆ โดยการใช้หลักฐานและแหล่งข้อมูลท่ีเก่ียวข้อง สามารถนำเสนอเรื่องราว ทีค่ ้นพบได้ตามลำดบั เวลา ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตั้งถ่ินฐานและพัฒนาการของชุมชน ปัจจัยท่ีทำให้เกิด วัฒนธรรมและประเพณีในชุมชน ซ่ึงประกอบด้วย ปัจจัยทางภูมิศาสตร์ (ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ทรัพยากร) และปัจจัยทางสังคม (ความเจริญทางเทคโนโลยี เชื้อชาติ ศาสนา ความเช่ือ การคมนาคม ความปลอดภัย) ศึกษาและเปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่าง ของขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมของชุมชนตนเอง และชุมชนใกล้เคียง เช่น ในเรื่อง ความเช่ือและการนับถือศาสนา อาหาร ภาษาถ่ิน การแต่งกาย โดยใช้ทักษะการอ่าน การสอบถาม การสังเกต การสำรวจ การฟัง การสรุปความ เพื่อให้เกิดความเข้าใจและภูมิใจในชุมชนของตนเอง ยอมรับความแตกต่างทางวัฒนธรรม เข้าใจพัฒนาการของชุมชน สามารถดำเนินชีวิตอยู่ร่วมกัน ในสังคมได้อยา่ งสันติสขุ รว่ มอนรุ ักษส์ บื สานขนบธรรมเนียมประเพณแี ละวฒั นธรรมไทย ศึกษาพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจโดยสังเขปของพระมหากษัตริย ์ ผู้สถาปนาอาณาจักรสุโขทยั อยุธยา ธนบรุ ี และรัตนโกสนิ ทร์ ตามลำดับ ไดแ้ ก่ พ่อขุนศรอี ินทราทิตย์ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง) สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และพระบาท- 174 เพ่ือนคูค่ ดิ มิตรคคู่ รู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรียนรปู้ ระวตั ศิ าสตร์

สมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ศึกษาพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าหัวอยู่ภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ โดยสังเขป และศึกษาวีรกรรมของบรรพบุรุษไทยที่มีส่วนปกป้องประเทศชาติ เช่น สมเด็จ พระนเรศวรมหาราช ท้าวเทพกระษัตรี-ท้าวศรีสุนทร ชาวบ้านบางระจัน พระยาพิชัยดาบหัก ท้าวสุรนารี เป็นต้น โดยใช้ทักษะการอ่านและสอบถาม การฟัง การสรุปความ การเขียน การเล่าเรื่อง เพ่ือให้เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย เกิดความรัก ความภูมิใจ และเห็นแบบอย่างการเสียสละ เพือ่ ชาติ และธำรงความเปน็ ไทย มาตรฐานการเรยี นร/ู้ ระดบั ชน้ั /ตัวช้วี ัด ส ๔.๑ ป.๓/๑, ป.๓/๒ ส ๔.๒ ป.๓/๑, ป.๓/๒, ป.๓/๓ ส ๔.๓ ป.๓/๑, ป.๓/๒, ป.๓/๓ คำอธบิ ายรายวิชาประวตั ศิ าสตร์ ชั้นประถมศึกษาปที ่ี ๔ ศึกษาความหมาย วิธีการนับ และการใช้ช่วงเวลาเป็นทศวรรษ ศตวรรษ และ สหัสวรรษ เกณฑ์การแบ่งยุคสมัยในทางประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติท่ีแบ่งเป็นสมัยก่อน ประวัติศาสตร์และสมัยประวัติศาสตร์ รวมทั้งช่วงสมัยในการศึกษาประวัติศาสตร์ไทย สมัยก่อน สุโขทัย สมัยสุโขทัย สมัยอยุธยา สมัยธนบุรี และสมัยรัตนโกสินทร์ ตัวอย่างการใช้ช่วงเวลา ในเอกสารต่างๆ โดยใช้ทกั ษะการอา่ น การสำรวจ การวเิ คราะห์ การคำนวณ เพื่อใหใ้ ชช้ ว่ งเวลา ในการบอกเล่าเร่ืองราวได้ถูกต้อง และเข้าใจเหตุการณ์ที่เกิดข้ึนตามช่วงเวลาที่ปรากฏ ในเอกสารทางประวัติศาสตร ์ ศึกษาลักษณะสำคัญและเกณฑ์การจำแนกหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ใช้ในการ ศึกษาความเป็นมาของท้องถ่ินอย่างง่ายๆ ตัวอย่างของหลักฐานที่พบในท้องถ่ินท้ังหลักฐานชั้นต้น กับชั้นรอง หลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรกับไม่เป็นลายลักษณ์อักษร โดยใช้ทักษะการสำรวจ การวิเคราะห์ การตรวจสอบข้อมูล การจำแนก การตีความ เพื่อฝึกทักษะการสืบค้นข้อมูล ด้วยวธิ กี ารทางประวตั ศิ าสตร์ ใช้หลักฐานทางประวัติศาสตร์ในการศึกษาปัจจัย การต้ังถ่ินฐาน และพัฒนาการของ มนุษยชาติในสมัยก่อนประวัติศาสตร์และสมัยประวัติศาสตร์ในดินแดนไทยโดยสังเขป การก่อต้ัง อาณาจักรโบราณในดินแดนไทย เช่น ทวารวดี ศรีวิชัย ตามพรลิงค์ เป็นต้น โดยใช้ทักษะ การสำรวจ การวิเคราะห์ การตีความ การสรุปความ เพ่ือให้เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติ ทมี่ ีการเปลย่ี นแปลงอยา่ งตอ่ เนอื่ งจากอดตี จนถงึ ปัจจุบัน เพอ่ื นคคู่ ดิ มิตรคคู่ ร ู 175 แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นรปู้ ระวัติศาสตร ์

ศึกษาประวัติศาสตร์เป็นมาของชาติไทยในสมัยสุโขทัยโดยสังเขป ในเร่ืองเกี่ยวกับ การสถาปนาอาณาจักร พัฒนาการทางการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ ประวัติ และผลงานของ บุคคลสำคัญ เช่น พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ พ่อขุนรามคำแหงมหาราช พระมหาธรรมราชาที่ ๑ (พระยาลิไทย) และภูมิปัญญาไทยในสมัยสุโขทัยที่น่าภาคภูมิใจ ซึ่งเป็นผลให้อุทยาน ประวัติศาสตร์ในสุโขทัยและศรีสัชนาลัยได้รับการยกย่องเป็นมรดกโลก โดยใช้ทักษะการอ่าน การสำรวจ การสบื ค้น การวเิ คราะห์ การตีความ เพอ่ื เข้าใจความเป็นมาของชาตไิ ทยในสมัยสุโขทยั รวมท้ังวัฒนธรรมไทย ภูมิปัญญาไทย และบุคคลสำคัญในสมัยสุโขทัย เกิดความรักและ ความภูมิใจในความเป็นไทย ตระหนักถึงความพากเพียรพยายามของบรรพบุรุษไทยที่ได้ ปกป้องและสร้างสรรค์ความเจริญให้บ้านเมือง ตกทอดเป็นมรดกทางวัฒนธรรมสืบต่อถึง ปจั จุบัน มาตรฐานการเรยี นร/ู้ ระดับชั้น/ตวั ช้ีวัด ส ๔.๑ ป.๔/๑, ป.๔/๒, ป.๔/๓ ส ๔.๒ ป.๔/๑, ป.๔/๒ ส ๔.๓ ป.๔/๑, ป.๔/๒, ป.๔/๓ คำอธบิ ายรายวิชาประวัติศาสตร์ ช้นั ประถมศึกษาปที ่ี ๕ สืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นโดยใช้หลักฐานหลากหลาย ด้วยการต้ังประเด็นคำถาม ทางประวัติศาสตร์ท่ีเก่ียวข้องกับท้องถ่ิน เช่น ความเป็นมาของชื่อหมู่บ้าน ช่ือตำบล ชื่อถนน ความเป็นมาของสถานที่สำคัญ ความเป็นมาของขนบธรรมเนียมประเพณีในท้องถิ่น รู้จักแหล่ง ข้อมูลหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่อยู่ในท้องถ่ิน สามารถรวบรวมข้อมูลจากหลักฐานที่เกี่ยวข้อง รู้จักวิเคราะห์ ตรวจสอบข้อมูลอย่างง่ายๆ เข้าใจความแตกต่างระหว่างความจริงกับข้อเท็จจริง ท่ีปรากฏในข้อมูลจากหลักฐานต่างๆ แยกแยะความคิดเห็นกับข้อเท็จจริงท่ีอยู่ในข้อมูลได้ โดยใช้ทักษะการสังเกต การสอบถาม การสำรวจ การเปรียบเทียบ การวิเคราะห์ การเช่ือมโยง และการสังเคราะห์อย่างง่ายๆ เพ่ือฝึกฝนทักษะวิธีการทางประวัติศาสตร์ วิเคราะห์เหตุการณ์ ทีเ่ กิดขนึ้ ในท้องถิ่นอย่างเป็นระบบ สามารถใช้ข้อมูลขา่ วสารไดอ้ ย่างมีประสิทธิภาพ ศึกษาการเข้ามาและอิทธิพลของอารยธรรมอินเดียและจีนในดินแดนไทยและ ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยสังเขป เช่น การปกครอง การนับถือศาสนา ความเชื่อ วัฒนธรรม ประเพณี ภาษา อาหาร และการแต่งกาย ศึกษาอิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติ ทั้งตะวนั ตกและตะวนั ออกทม่ี ตี อ่ สังคมไทยในปจั จุบันโดยสงั เขป โดยใช้ทักษะการอ่าน การสบื ค้น ข้อมูล การสังเกต การเปรียบเทียบ การวิเคราะห์ การเช่ือมโยง เพื่อให้เกิดความเข้าใจใน วัฒนธรรมไทยในสังคมปัจจุบัน และวัฒนธรรมของประเทศเพ่ือนบ้านในภูมิภาคเอเชียตะวันออก เฉียงใต้ที่มีท้ังความคล้ายคลึงและความแตกต่าง เพื่อให้เกิดการยอมรับในความแตกต่าง ทางวัฒนธรรมและอยู่ร่วมกนั ไดอ้ ยา่ งสันติสุข 176 เพ่อื นคคู่ ิด มติ รคคู่ รู แนวทางการจัดกจิ กรรมการเรียนรู้ประวตั ศิ าสตร ์

ศึกษาพัฒนาการของอาณาจักรอยุธยาและธนบุรี ในเรื่องเกี่ยวกับการสถาปนา อาณาจักร ปัจจัยท่ีส่งเสริมความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจและการปกครอง พัฒนาการทางการเมือง การปกครองและเศรษฐกิจโดยสังเขป ประวัติและผลงานบุคคลสำคัญในสมัยอยุธยาและธนบุรี เช่น สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช สมเด็จ พระนารายณ์มหาราช ชาวบ้านบางระจัน สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และภูมิปัญญาไทย ในสมัยอยุธยาและธนบุรี ท่ีน่าภาคภูมิใจควรค่าแก่การอนุรักษ์ไว้ ซ่ึงเป็นผลให้พระนครศรีอยุธยา ได้รับการยกย่องเป็นมรดกโลก เช่น ทางด้าน ศิลปกรรม วรรณกรรม และการค้า โดยใช้ทักษะ การอ่าน การสบื ค้นข้อมลู การเช่ือมโยง การวเิ คราะห์ การอธบิ าย การสรปุ ความ การเรยี งความ เพื่อให้เกิดความรักและภาคภูมิใจในความเป็นชาติไทย ตระหนักและเห็นความสำคัญท่ีจะธำรง รักษาความเป็นไทยสืบตอ่ ไป มาตรฐานการเรียนรู้/ระดับชน้ั /ตัวชี้วัด ส ๔.๑ ป.๕/๑, ป.๕/๒, ป.๕/๓ ส ๔.๒ ป.๕/๑, ป.๕/๒ ส ๔.๓ ป.๕/๑, ป.๕/๒, ป.๕/๓, ป.๕/๔ คำอธิบายรายวิชาประวตั ิศาสตร์ ชนั้ ประถมศกึ ษาปที ี่ ๖ ศึกษาความหมายและความสำคัญของวิธีการทางประวัติศาสตร์อย่างง่ายๆ และ ใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์ในการศึกษาเร่ืองราว หรือเหตุการณ์สำคัญตามลำดับข้ันตอน อย่างเปน็ ระบบ ได้แก่ การต้ังประเด็นศึกษาเร่อื งราวทีต่ นสนใจ การสำรวจแหลง่ ข้อมลู ที่เกี่ยวขอ้ ง การรวบรวมข้อมูลจากหลกั ฐานท่ีหลากหลาย การวเิ คราะหค์ วามน่าเช่ือถือของข้อมูล การตคี วาม การเรียบเรียง และนำเสนอความรู้ที่ค้นพบได้อย่างน่าสนใจ โดยใช้ทักษะการสำรวจ การอ่าน การเปรียบเทียบ การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ การอธิบาย การสรุปความ การเขียนเรียงความ การจัดทำโครงงานและการจัดนิทรรศการ เพื่อฝึกทักษะการสืบค้นเหตุการณ์สำคัญด้วยวิธีการ ทางประวัติศาสตร ์ ศึกษาสภาพสังคม เศรษฐกิจ การเมืองของประเทศเพื่อนบ้านในปัจจุบันโดยสังเขป เชื่อมโยงและเปรียบเทียบกับประเทศไทย ศึกษาความเป็นมาและความสัมพันธ์ของกลุ่มอาเซียน โดยสังเขป โดยใช้ทักษะการอ่าน การสำรวจ การเปรียบเทียบ การวิเคราะห์ เพ่ือให้เข้าใจ พัฒนาการของประเทศเพ่ือนบ้านที่มีความสัมพันธ์กับประเทศไทย เกิดความเข้าใจอันดี ระหวา่ งประเทศ ยอมรบั ความแตกตา่ งทางวัฒนธรรม และอย่รู ่วมกันได้อยา่ งสนั ตสิ ุข ศึกษาประวัติศาสตร์ความเป็นมาของชาติไทยในสมัยรัตนโกสินทร์ ในเรื่องเกี่ยวกับ การสถาปนาอาณาจักร ปัจจัยท่ีส่งเสริมความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจและการปกครอง พัฒนาการทางด้านต่างๆ โดยสังเขป ผลงานของบุคคลสำคัญ เช่น พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้า เพ่ือนค่คู ิด มิตรค่คู ร ู 177 แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนร้ปู ระวตั ิศาสตร์

จุฬาโลกมหาราช สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และภูมิปัญญาไทยที่สำคัญที่น่าภาคภูมิใจควรค่าแก่การอนุรักษ์ไว้ โดยใช้ทักษะการอ่าน การสืบค้นข้อมูล การเช่ือมโยง การวิเคราะห์ เพื่อให้เกิดความรักและภาคภูมิใจในความเป็นชาติไทย ตระหนักถึงความพากเพียรพยายามของบรรพบุรุษที่ได้ปกป้องและสร้างสรรค์ความเจริญ ให้บ้านเมืองตกทอดเป็นมรดกทางวัฒนธรรมสบื ตอ่ ถงึ ปจั จบุ ัน มาตรฐานการเรยี นรู้/ระดับชัน้ /ตัวชว้ี ัด ส ๔.๑ ป.๖/๑, ป.๖/๒ ส ๔.๒ ป.๖/๑, ป.๖/๒ ส ๔.๓ ป.๖/๑, ป.๖/๒, ป.๖/๓, ป.๖/๔ คำอธบิ ายรายวิชาประวัตศิ าสตร์ ชัน้ มัธยมศึกษาปที ่ี ๑ ศึกษา วิเคราะห์ความสำคัญของเวลาในการศึกษาประวัติศาสตร์ ตัวอย่างการใช้เวลา (ทง้ั ระบบสุรยิ คตแิ ละจนั ทรคต)ิ ชว่ งเวลา (เชน่ ทศวรรษ ศตวรรษ) และยุคสมยั ท่ปี รากฏในเอกสาร ประวัติศาสตร์ไทย (สมัยก่อนประวัติศาสตร์ สมัยประวัติศาสตร์) ศึกษาท่ีมาของศักราชและ การเทียบศักราชท่ีปรากฏในเอกสารประวัติศาสตร์ไทย ได้แก่ พ.ศ./ค.ศ./จ.ศ./ม.ศ./ร.ศ. โดยใช ้ ทกั ษะของการสังเกต การสำรวจ การคำนวณ การเปรยี บเทียบ เพือ่ ให้สามารถเขา้ ใจเหตุการณ์ สำคัญทางประวตั ศิ าสตร์ (วา่ มีเรื่องราวใด เกดิ ขน้ึ เม่ือไร ทไี่ หน เหตกุ ารณใ์ ดเกิดก่อน เหตกุ ารณใ์ ด เกิดหลัง) และเขา้ ใจความสมั พนั ธแ์ ละความสำคญั ของอดตี ทม่ี ตี อ่ ปัจจุบนั และอนาคต ศึกษาความหมาย ความสำคัญของประวัติศาสตร์ และวิธีการทางประวัติศาสตร์ ใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์สืบค้นเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ไทยท่ีมีอยู่ในท้องถ่ิน ตัวอย่าง การวิเคราะห์หลักฐานทางประวัติศาสตร์ไทยสมัยสุโขทัย ท้ังหลักฐานช้ันต้น และหลักฐานชั้นรอง โดยใช้ทักษะการวิเคราะห์ การตีความ การแยกแยะ การวินิจฉัย การสร้างความรู้ใหม่ การให้ เหตุผล การสำรวจ การรวบรวมขอ้ มลู เพ่ือเขา้ ใจและเห็นความสำคัญของประวตั ศิ าสตร์ในการ ดำเนินชีวิต และสามารถใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์สืบค้นเร่ืองราวในท้องถิ่นของตนเอง (ความร้ใู หม่ท่ตี นสืบคน้ ได้) ศึกษาพัฒนาการของมนุษยชาติในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ในดินแดนไทย และ สมัยประวัติศาสตร์ไทย เก่ียวกับรัฐโบราณที่มีอิทธิพลทางการเมืองในดินแดนไทย เช่น ฟูนัน ศรีวิชัย ตามพรลิงค์ ทวารวดี รัฐไทยในดินแดนไทยในช่วงก่อนพุทธศตวรรษท่ี ๑๘ เช่น ละโว้ หริภุญชัย นครศรีธรรมราช และพัฒนาการของรัฐไทยในสมัยสุโขทัยเก่ียวกับการสถาปนา อาณาจักร ปัจจัยที่ส่งเสริมความเจริญรุ่งเรืองทั้งปัจจัยภายในและภายนอก พัฒนาการด้าน การเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ สังคม ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ รวมท้ังความเสื่อมของ อาณาจักรสุโขทัย ศึกษาวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยสมัยสุโขทัย ได้แก่ ภาษา วรรณกรรม 178 เพือ่ นคูค่ ิด มติ รคคู่ รู แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรยี นรปู้ ระวัตศิ าสตร์

ประเพณี ศลิ ปกรรม การชลประทาน เคร่ืองสังคโลก ประวตั แิ ละผลงานของบุคคลสำคัญ อิทธพิ ล ของวัฒนธรรมและภูมิปัญญาสมัยสุโขทัยที่มีต่อสังคมไทยในปัจจุบัน โดยใช้ทักษะการรวบรวม หลักฐาน การตรวจสอบข้อเท็จจริง การวิเคราะห์ การวิพากษ์ข้อมูล การตีความ การให้เหตุผล การสังเคราะห์ การนำเสนอด้วยวิธีการต่างๆ (เช่น การทำผังความคิด การจัดนิทรรศการ) เพ่ือเข้าใจความเป็นมาของชาติไทย เห็นแบบอย่างการกระทำความดีของบรรพบุรุษไทยที่ได้ สร้างชาติด้วยความเสียสละ ตลอดจนเกิดความรัก ความภูมิใจในชาติไทย วัฒนธรรมไทย และภูมิปัญญาไทย ศึกษาปัจจัยทางภูมิศาสตร์ที่ส่งผลต่อพัฒนาการของประเทศต่างๆ ในภูมิภาคเอเชีย ตะวันออกเฉียงใต้ ศึกษาพัฒนาการทางด้านสังคม เศรษฐกิจ การเมืองการปกครองของประเทศ ต่างๆ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และความร่วมมือในสมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออก เฉียงใต้ (อาเซียน) ศึกษาความสำคัญของแหล่งอารยธรรมในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ท่ีได้รับการยกย่องเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม อิทธิพลของอารยธรรมโบราณในดินแดนไทย ที่มีต่อพัฒนาการของสังคมไทยในปัจจุบัน โดยใช้ทักษะการรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ และ การสังเคราะห์ข้อมูล เพื่อให้เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติที่มีความเปล่ียนแปลงจากอดีต จนถึงปัจจุบันและผลกระทบที่มีต่อสังคมไทย เข้าใจและอยู่ร่วมกับสังคมท่ีมีความหลากหลาย ทางวฒั นธรรมไดอ้ ยา่ งมีประสิทธภิ าพ มาตรฐานการเรยี นรู้/ระดบั ชัน้ /ตวั ชี้วดั ส ๔.๑ ม.๑/๑, ม.๑/๒, ม.๑/๓ ส ๔.๒ ม.๑/๑, ม.๑/๒ ส ๔.๓ ม.๑/๑, ม.๑/๒, ม.๑/๓ คำอธบิ ายรายวิชาประวตั ิศาสตร์ ช้นั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี ๒ ศึกษาวิธีการประเมินความน่าเช่ือถือของหลักฐานทางประวัติศาสตร์ในลักษณะต่างๆ อย่างง่ายๆ เช่น การศึกษาภูมิหลังของผู้ทำหรือผู้เกี่ยวข้อง สาเหตุการจัดทำ ช่วงระยะเวลา การจัดทำหรือจัดสร้างหลักฐาน รูปลักษณ์ของหลักฐานทางประวัติศาสตร์ว่าเป็นหลักฐานชั้นต้น หรอื หลกั ฐานชนั้ รอง (ใครสร้าง สรา้ งข้ึนเมือ่ ไหร่ สรา้ งขึ้นทำไม เชอื่ ถือได้หรอื ไม่) ศึกษาวเิ คราะห์ สารสนเทศที่อยู่ในหลักฐานทางประวัติศาสตร์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยสามารถแยกแยะข้อจริงกับ ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในหลักฐาน รวมทั้งแยกแยะข้อคิดเห็นกับข้อเท็จจริงจากข้อมูล ตัวอย่าง การประเมินความน่าเชื่อถือของหลักฐานทางประวัติศาสตร์ไทยท่ีอยู่ในท้องถิ่นของตนเอง หรือ หลักฐานสมัยอยุธยา ตัวอย่างการตีความข้อมูลจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ไทย โดยใช้ทักษะ การรวบรวมข้อมูล การวเิ คราะห์ การเปรยี บเทียบ เพ่อื ให้ตระหนัก เห็นคณุ ค่า และความสำคัญ ของประวตั ศิ าสตร์ และวิธีการทางประวัติศาสตร์ ในการวิเคราะห์ ตรวจสอบ ประเมนิ คุณค่า ของขอ้ มลู ที่มีอย่อู ย่างหลากหลายในโลกยคุ โลกาภิวัตน ์ เพอื่ นคู่คิด มิตรคู่คร ู 179 แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ประวตั ศิ าสตร์

ศึกษาวิเคราะห์พัฒนาการของอาณาจักรอยุธยาและธนบุรี ในเร่ืองเก่ียวกับการสถาปนา อาณาจักร ปัจจัยท่ีส่งผลต่อความเจริญรุ่งเรืองและความมั่นคง พัฒนาการด้านการเมือง การปกครอง สังคม เศรษฐกิจ และความสมั พนั ธ์ระหวา่ งประเทศ เหตกุ ารณ์สำคญั ในสมัยอยธุ ยา และธนบุรี เช่น การเสียกรุงศรอี ยุธยาครง้ั ท่ี ๑ และการกเู้ อกราช การเสียกรงุ ศรีอยธุ ยาครง้ั ที่ ๒ และการกู้เอกราช วิเคราะห์ภูมิปัญญาไทยและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาและธนบุรี เช่น การควบคุมกำลังคน ศิลปกรรมไทย วีรกรรมของบรรพบุรุษไทยสมัยอยุธยาและธนบุรี เช่น สมเด็จพระรามาธิบดีท่ี ๒ สมเด็จพระสุริโยทัย สมเด็จพระนเรศวรมหาราช สมเด็จพระนารายณ์ มหาราช สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยใช้ทักษะการรวบรวม การวิเคราะห์ การอ้างอิง การสังเคราะห์ การสรุป การตีความ เพ่อื เขา้ ใจความเปน็ มาของชาติไทย วัฒนธรรมไทย และ ภูมิปัญญาไทย เห็นความพยายามของบรรพบุรุษที่ปกป้องชาติและสร้างสรรค์ความเจริญสืบต่อมา ถงึ ปจั จบุ ัน ศึกษาปัจจัยทางภูมิศาสตร์ท่ีส่งผลต่อพัฒนาการของภูมิภาคต่างๆ ในทวีปเอเชีย (ยกเว้นเอเชียตะวันออกเฉยี งใต)้ ศึกษาพัฒนาการทางสังคม เศรษฐกจิ และการเมืองของภมู ภิ าค เอเชีย ความสำคัญของแหลง่ อารยธรรมโบราณ และแหลง่ มรดกโลกในภูมภิ าคเอเชีย และอทิ ธพิ ล ของอารยธรรมโบราณที่มีต่อภูมิภาคเอเชียในปัจจุบัน โดยใช้ทักษะการสืบค้น การรวบรวมข้อมูล การสรุป การวิเคราะห์ เพ่ือให้เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติท่ีมีความเปลี่ยนแปลงจากอดีต จนถึงปัจจุบันและผลกระทบท่ีมีต่อสังคมไทย เข้าใจความแตกต่างทางวัฒนธรรม สามารถปรับตัว อย่รู ว่ มกันในสงั คมโลกได้อยา่ งมีประสทิ ธิภาพ มาตรฐานการเรียนร้/ู ระดบั ชัน้ /ตัวชีว้ ดั ส ๔.๑ ม.๒/๑, ม.๒/๒, ม.๒/๓ ส ๔.๒ ม.๒/๑, ม.๒/๒ ส ๔.๓ ม.๒/๑, ม.๒/๒, ม.๒/๓ คำอธิบายรายวิชาประวัติศาสตร์ ช้นั มัธยมศึกษาปที ่ี ๓ ศึกษาและใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์ ในการศึกษาวิเคราะห์เหตุการณ์สำคัญทาง ประวัติศาสตร์ไทยและศึกษาเร่ืองราวที่เก่ียวข้องกับตนเอง ครอบครัว และท้องถ่ินของตน ตามความสนใจ โดยจัดทำโครงงานทางประวัติศาสตร์ โดยใชท้ ักษะการสงั เกต การสบื คน้ การสำรวจ การวิพากษ์ข้อมูล การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ การสร้างความรู้ใหม่ การให้เหตุผล ทั้งนี้ เพ่อื ฝึกฝนทักษะการใช้วธิ กี ารทางประวัติศาสตร์สบื ค้นเรอ่ื งราวตา่ งๆ อยา่ งเป็นระบบ ศึกษาวิเคราะห์พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของไทยในสมัยรัตนโกสินทร์ ในเรื่อง เก่ียวกับการสถาปนากรุงเทพมหานครเป็นราชธานีไทย ปัจจัยที่ส่งผลต่อความม่ันคงและ ความเจริญรุ่งเรือง บทบาทของพระมหากษัตริย์ไทยในราชวงค์จักรีในการสร้างสรรค์ความเจริญ 180 เพอื่ นคคู่ ดิ มิตรคู่ครู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นรปู้ ระวัติศาสตร์

และความมั่นคงของชาติ พัฒนาการทางด้านการเมืองการปกครอง สังคม เศรษฐกิจ และ ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ศึกษาวิเคราะห์สาเหตุปัจจัยและผลของเหตุการณ์สำคัญท่ีมีต่อ การพฒั นาชาติไทย เชน่ การทำสนธิสญั ญาเบาว์รงิ ในรัชกาลท่ี ๔ การปฏริ ูปประเทศในสมัยรัชกาล ที่ ๕ การเขา้ ร่วมสงครามโลกครง้ั ที่ ๑ และครง้ั ท่ี ๒ ศกึ ษาวเิ คราะหบ์ ทบาทของไทยในสังคมโลก ต้ังแต่เปล่ียนแปลงการปกครองจนถึงปัจจุบัน รวมทั้งวิเคราะห์ภูมิปัญญาและวัฒนธรรมไทย ในสมัยรัตนโกสินทร์ และวีรกรรมของบรรพบุรุษไทยท่ีมีอิทธิพลต่อการพัฒนาและสร้างสรรค ์ ชาติไทย โดยใช้ทักษะการรวบรวมข้อมูล การสืบค้น การเชื่อมโยง การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ การอธบิ าย การสรปุ ความ ท้งั น้ีเพ่ือให้เขา้ ใจความเปน็ มาของชาติไทย เกดิ ความรกั และความ ภาคภูมิใจในวัฒนธรรมไทย ภูมิปัญญาไทย ตระหนักและเห็นความสำคัญในบรรพบุรุษไทย ท่ีได้ปกป้องและสรา้ งสรรคค์ วามเจริญใหก้ บั ประเทศชาติจนถึงทกุ วนั น้ี ศึกษาปัจจัยทางภูมิศาสตร์ท่ีมีผลต่อพัฒนาการของภูมิภาคต่างๆ ของโลก และ พัฒนาการทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองของภูมิภาคต่างๆ โดยสังเขป (ยกเว้นเอเชีย) อิทธิพลของอารยธรรมตะวันตกท่ีมีต่อพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลกโดยสังเขป วิเคราะหค์ วามรว่ มมือและความขัดแยง้ ในคริสตศ์ ตวรรษท่ี ๒๐ เชน่ สงครามโลกคร้งั ที่ ๑ ครงั้ ที่ ๒ สงครามเย็น องค์การความร่วมมือระหว่างประเทศ ตลอดจนความพยายามในการขจัดปัญหา ความขัดแย้ง โดยใช้ทักษะการรวบรวมข้อมูล การสืบค้น การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ การให้ เหตุผล ทั้งนี้เพ่ือให้เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ทั้งด้านความสัมพันธ ์ และการเปล่ยี นแปลงอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง ตระหนักและเห็นความสำคัญทจ่ี ะอยู่ร่วมกนั อย่างสงบสขุ มาตรฐานการเรียนร/ู้ ระดับช้ัน/ตวั ชีว้ ดั ส ๔.๑ ม.๓/๑, ม.๓/๒ ส ๔.๒ ม.๓/๑, ม.๓/๒ ส ๔.๓ ม.๓/๑, ม.๓/๒, ม.๓/๓, ม.๓/๔ คำอธิบายรายวิชาประวัตศิ าสตร์ ชัน้ มัธยมศกึ ษาปีท่ี ๔-๖ ศกึ ษาวิเคราะหค์ วามหมาย คุณคา่ และใช้วิธกี ารทางประวัติศาสตร์ตามลำดบั ขน้ั ตอน อย่างเป็นระบบ โดยนำเสนอตัวอย่างทีละข้ันตอนอย่างชัดเจน และนำวิธีการทางประวัติศาสตร์ไปใช ้ สบื ค้นเรอื่ งราวท่ตี นสนใจ จัดทำโครงงานทางประวัติศาสตร์ โดยใชท้ กั ษะการไตส่ วน การตรวจสอบ การวิพากษ์ข้อมูล การตีความ การเปรียบเทียบ การแปลความ การสรุปอ้างอิง การให้เหตุผล การสังเคราะห์ การสร้างองค์ความรู้ใหม่ และการนำเสนอ เพ่ือฝึกฝนทักษะตามวิธีการ ทางประวัติศาสตร์ได้อย่างเป็นระบบ และสามารถประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่าง มีประสทิ ธภิ าพ เพือ่ นคู่คิด มิตรคคู่ ร ู 181 แนวทางการจัดกิจกรรมการเรยี นรูป้ ระวัตศิ าสตร์

ศึกษาวิเคราะห์ประเด็นและแนวคิดสำคัญของประวัติศาสตร์ไทย เช่น แนวคิด เก่ียวกับความเป็นมาของชนชาติไทย อาณาจักรโบราณในดินแดนไทยและอิทธิพลท่ีมีต่อการสถาปนา อาณาจักรไทยในช่วงเวลาต่างๆ สาเหตุและผลของการปฏิรูปการปกครองบ้านเมือง การเลิกทาส การเลิกระบบไพร่ การเสด็จประพาสยุโรปและหัวเมืองในสมัยรัชกาลท่ี ๕ การเปลี่ยนแปลง การปกครอง พ.ศ. ๒๔๗๕ ศกึ ษาวเิ คราะหค์ วามสำคญั ของสถาบนั พระมหากษตั รยิ ์ไทยต่อการพฒั นา ชาติไทยในด้านการป้องกันและรักษาเอกราชของชาติ การสร้างสรรค์วัฒนธรรมไทย การส่งเสริม การศึกษาและการแก้ปัญหาเศรษฐกิจของประชาชน เพื่อให้ตระหนักในความสำคัญของสถาบัน พระมหากษัตริย์ท่มี ีตอ่ สงั คมไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปจั จบุ ัน ศึกษาวิเคราะห์ปัจจัยท่ีส่งเสริมและสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยและวัฒนธรรมไทย อิทธพิ ลของวัฒนธรรมตะวันตกและตะวันออกที่มตี ่อสังคมไทยสบื ตอ่ มาจนถึงปัจจบุ นั วถิ ชี วี ติ ของ คนไทยสมัยต่างๆ การสืบทอดและการเปล่ียนแปลงของวัฒนธรรมไทย วิเคราะห์แนวทางและ มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทยและวัฒนธรรมไทย ศึกษาวิเคราะห์ปัจจัยและบุคคล ที่ส่งเสริมและสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยท่ีมีผลต่อสังคมไทยในปัจจุบัน โดยเน้นพระบาทสมเด็จ พระเจา้ อย่หู วั ภูมพิ ลอดลุ ยเดช และสมเดจ็ พระนางเจ้าสิรกิ ิต์ิ พระบรมราชินนี าถ ศึกษาวิเคราะห์ผลงานของบุคคลสำคัญทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศท่ีมีส่วน สร้างสรรค์วัฒนธรรมไทยและประวัติศาสตร์ชาติไทยในสมัยต่างๆ เช่น พระราชกรณียกิจของ พระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงษาธิราชสนิท ท่ีปรึกษาชาวต่างประเทศสมัยรัชกาลท่ี ๕-๗ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยานรศิ รานุวัดตวิ งศ์ สมเดจ็ พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมพระยา ดำรงราชานุภาพ ศาสตราจารย์ศิลป์ พรี ะศรี เป็นตน้ โดยใช้ทักษะการอ่าน การสำรวจ การรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ การเปรียบเทียบ การตีความ การสรุปความ การสังเคราะห์ การนำเสนอผลงานประวัติศาสตร์ด้วยวิธีการต่างๆ เพ่ือให้เข้าใจประเด็นสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทย เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรมไทย ภูมิปัญญาไทย เข้าใจพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของไทยทางด้านต่างๆ ที่มีความเปลี่ยนแปลง ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เห็นแบบอย่างในการพัฒนาตน เห็นความมุ่งม่ันและความพยายาม ของพระมหากษัตริย์และบรรพบุรุษไทยในการปกป้องเอกราชและวัฒนธรรมของชาติ ตระหนัก ในคุณค่าของการใช้ภูมิปัญญาในการแก้ปัญหาเพ่ือพัฒนาสังคมและประเทศชาติ เข้าใจเอกลักษณ ์ ทางสังคมไทยที่เป็นพหุสังคมท่ีมีความหลากหลายทางวัฒนธรรม มีความรักและภาคภูมิใจ และมีสว่ นร่วมอนุรักษม์ รดกทางวฒั นธรรมของชาตสิ ืบตอ่ ไป ความสอดคล้องกับมาตรฐานการเรยี นรู้และตวั ช้วี ัด ส ๔.๑ : ม.๔-ม.๖/๑, ม.๔-ม.๖/๒ ส ๔.๓ : ม.๔-ม.๖/๑, ม.๔-ม.๖/๒, ม.๔-ม.๖/๓, ม.๔-ม.๖/๔, ม.๔-ม.๖/๕ รวม ๗ ตัวชี้วัด 182 เพือ่ นคูค่ ิด มิตรค่คู รู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้ประวตั ศิ าสตร์

คำอธบิ ายรายวชิ าเพิ่มเตมิ ประวตั ศิ าสตร์ เรอื่ ง ชุมชนของเรา ช้ันประถมศกึ ษาปที ี่ ๑ ศึกษาเอกลักษณ์โดดเด่นที่สนใจในชุมชนตนเองเก่ียวกับอาหาร การแต่งกาย ขนบธรรมเนียมประเพณี โดยใช้ทักษะการสังเกต การสอบถาม การเล่าเรื่องจากผู้เกี่ยวข้อง แสดงความคิดเห็นอย่างมีเหตุผล เพ่ือก่อให้เกิดความรักและความภาคภูมิใจในชุมชนของตน ตระหนัก และเหน็ คณุ คา่ ท่ีจะธำรงรกั ษาสบื ต่อไป ผลการเรียนรู ้ ๑. ระบุเอกลักษณใ์ นชมุ ชนตนเองได้ ๒. อธิบายความสำคัญของเอกลักษณ์ในชุมชนตนเองได้ ๓. ปฏิบัตติ ามแนวทางของเอกลกั ษณ์ในชุมชนตนเองได ้ คำอธบิ ายรายวิชาเพมิ่ เติมประวตั ศิ าสตร์ เร่อื ง บุคคลสำคัญในชมุ ชน ชัน้ ประถมศึกษาปีที่ ๒ สืบค้นประวัติบุคคลสำคัญในชุมชน โดยใช้หลักฐานวิธีการสืบค้นอย่างง่ายๆ ในเรื่อง เกี่ยวกับประวัติการเกิด การศึกษา ครอบครัว การดำเนินชีวิต โดยใช้การสังเกต การสอบถาม เรยี งลำดับเหตุการณ์ การวิเคราะห์ การใหเ้ หตุผล การอธบิ าย และนำเสนอ สืบค้นผลงานของบุคคลสำคัญที่ทำประโยชน์ต่อชุมชนและประเทศชาติ ในการ สร้างสรรค์วัฒนธรรม ความเจริญ ความม่ันคง และเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตของคน ในชุมชน ทั้งนี้เพ่ือให้เห็นคุณค่าและแบบอย่างในการดำเนินชีวิตของคนในชุมชน ทั้งน้ีเพ่ือให ้ เห็นคุณค่าและแบบอย่างการกระทำความดีของบรรพบุรุษที่ได้สร้างประโยชน์ให้กับชุมชน และประเทศชาต ิ ผลการเรยี นร้ ู ๑. อธิบายประวตั ิความเป็นมาและผลงานของบุคคลสำคัญในชมุ ชนได้ ๒. อธิบายผลงานและคณุ งามความดขี องบคุ คลสำคัญในชุมชนได้ ๓. นำวิธีการดำเนินชีวิตของบุคคลสำคัญในชุมชนมาเป็นแนวทางการดำเนินชีวิตของ ตนเองตามความเหมาะสม คำอธิบายรายวิชาเพ่ิมเติมประวัติศาสตร์ เร่ือง ขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรม ในท้องถ่ิน ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ่ี ๓ ศึกษาความหมาย ความสำคัญ ประวัติความเป็นมา ขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรมในท้องถ่ิน และศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรม ในด้านความเชื่อ สภาพทางภูมิศาสตร์ อาหาร ภาษา การแต่งกาย โดยใช้ทักษะการสังเกต การสำรวจ การสอบถาม การอ่าน การฟัง และสรุปความ เพ่ือให้เกิดความเข้าใจรักและภูมิใจ ในท้องถ่ินของตนเอง และรว่ มอนรุ กั ษส์ ืบสานขนบธรรมเนยี มประเพณีและวฒั นธรรมทอ้ งถิน่ เพ่ือนคู่คดิ มติ รค่คู ร ู 183 แนวทางการจัดกิจกรรมการเรยี นรู้ประวัติศาสตร์

ผลการเรียนรู ้ ๑. อธิบายความหมาย ความสำคัญ ประวัติความเป็นมา ขนบธรรมเนียมประเพณี และวฒั นธรรมในทอ้ งถ่นิ ๒. วิเคราะหป์ จั จยั ท่มี ีอิทธพิ ลต่อขนบธรรมเนียมประเพณแี ละวฒั นธรรมในท้องถนิ่ ได้ คำอธิบายรายวิชาเพ่ิมเติมประวัติศาสตร์ เรื่อง บุคคลสำคัญและภูมิปัญญาในท้องถิ่น ช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๔ ศึกษาความเป็นมา ความสำคัญเกี่ยวกับบุคคลสำคัญในท้องถิ่นและภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้านต่างๆ เช่น ด้านอาหาร ดนตรี การละเล่นพ้ืนบ้าน โดยใช้ทักษะการสำรวจ การวิเคราะห์ การตีความ และการนำเสนอ เพื่อเข้าใจความเป็นมาของบุคคลสำคัญในท้องถิ่นและภูมิปัญญา ทอ้ งถน่ิ เกิดความรักและความภาคภมู ใิ นความเป็นไทย ทอ้ งถิ่นและบรรพบุรษุ ผลการเรียนรู้ อธิบายความเป็นมา ความสำคญั ของบุคคลสำคัญในทอ้ งถ่ินและภมู ปิ ญั ญาท้องถิน่ คำอธบิ ายรายวิชาเพ่ิมเตมิ ประวตั ศิ าสตร์ เรือ่ ง ตำนานท้องถิน่ ของเรา ชนั้ ประถมศกึ ษาปีที่ ๕ สืบค้น ตำนานท้องถ่ินของตนเองอย่างง่ายๆ โดยรวบรวมข้อมูลจากแหล่งข้อมูลและ หลักฐานทางประวัติศาสตร์ท่ีหลากหลาย บอกความแตกต่างระหว่างความจริงกับข้อเท็จจริง เกี่ยวกับเร่ืองราวในท้องถ่ิน โดยใช้ทักษะการสังเกต การสอบถาม การสำรวจ การเปรียบเทียบ การเช่ือมโยง การวิเคราะห์ และการสังเคราะห์อย่างง่ายๆ เพ่ือฝึกฝนทักษะกระบวนการใช้วิธีการ ทางประวัติศาสตร์ เพื่อให้เกิดความรักและภาคภูมิใจในท้องถ่ิน ตระหนักและเห็นความสำคัญ ท่ีจะธำรงรักษาต่อไป ผลการเรยี นรู้ ๑. ลำดบั ตำนานทอ้ งถิน่ ของตนเองได้ ๒. อธบิ ายความแตกตา่ งระหวา่ งความจริงกับขอ้ เทจ็ จรงิ เกย่ี วกับเร่ืองราวในท้องถิ่น ๓. ใช้กระบวนการใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์ได ้ คำอธิบายรายวิชาเพิ่มเติมประวัติศาสตร์ เร่ือง การนำเสนอความรู้ประวัติศาสตร์ท้องถ่ิน ของเรา ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ี่ ๖ การนำเสนอความรู้ทางประวัติศาสตร์ ท่ีได้ศึกษาค้นคว้าในรูปของโครงงานการศึกษา ประวัติศาสตร์ท้องถ่ินอย่างง่ายๆ ประวัติและผลงานของบุคคลสำคัญ ภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยใช้ ทักษะการอ่าน การสำรวจ การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ การอธิบาย และเขียนเรียงความ 184 เพ่ือนคคู่ ดิ มิตรคคู่ รู แนวทางการจัดกิจกรรมการเรยี นรู้ประวตั ิศาสตร ์

การจัดนิทรรศการ เพ่ือฝึกทักษะการสืบค้นความเป็นมาหรือเหตุการณ์สำคัญในท้องถ่ินตามวิธีการ ทางประวัตศิ าสตร์ ผลการเรยี นร ู้ นำเสนอความรู้ทางประวัติศาสตร์ ที่ได้ศึกษาค้นคว้าในรูปของโครงงานการศึกษา ประวตั ิศาสตรท์ ้องถน่ิ ได้ คำอธิบายรายวิชาประวตั ศิ าสตร์สากล ชน้ั มัธยมศึกษาปที ี่ ๔-๖ ศึกษาวิเคราะห์อารยธรรมของโลกยุคโบราณท่ีมีผลต่อพัฒนาการและการเปล่ียนแปลง ของโลก ได้แก่ อารยธรรมลุ่มแม่น้ำไทกรีส-ยูเฟรตีส แม่น้ำไนล์ แม่น้ำฮวงโห และแม่น้ำสินธุ และอารยธรรมกรีก-โรมัน การติดต่อระหว่างโลกตะวันออกกับโลกตะวันตกและอิทธิพล ทางวฒั นธรรมที่มตี อ่ กันและกนั ศึกษาวิเคราะห์เหตุการณ์สำคัญต่างๆ ท่ีส่งผลต่อการเปล่ียนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองของโลก เช่น ระบอบศักดินาสวามิภักด์ิ สงครามครูเสด การฟื้นฟู ศิลปวิทยาการ การปฏิวัติทางวิทยาศาสตร์ การสำรวจทางทะเล การปฏิรูปศาสนา การปฏิวัติ อุตสาหกรรม แนวคิดเสรีนิยม แนวคิดจักรวรรดินิยม แนวคิดชาตินิยม การขยายอิทธิพลของ ประเทศยุโรปไปยังทวีปอเมริกา แอฟริกา และเอเชีย การล่าอาณานิคมและผลกระทบความร่วมมือ และความขัดแย้งของมนุษยชาติในโลกในคริสต์ศตวรรษที่ ๒๐ วิเคราะห์สถานการณ์สำคัญของโลก ในคริสต์ศตวรรษท่ี ๒๑ เช่น เหตุการณ์ระเบิดตึกเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ ๑๑ กันยายน ๒๐๐๑ การก่อการร้ายและการต่อต้านการก่อการร้าย ความขัดแย้งทางศาสนา ตลอดจนถึงเหตุการณ์ ปัจจบุ นั ของโลก โดยใชท้ ักษะการสืบค้น การตรวจสอบ การวพิ ากษ์ การเปรยี บเทียบ การให้เหตผุ ล การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ เพ่ือให้เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติที่มีความเปลี่ยนแปลงจากอดีตจนถึงปัจจุบัน อย่างต่อเน่ือง โดยใช้ภูมิปัญญาท้ังของท้องถ่ินและภูมิปัญญาจากต่างประเทศมาแก้ไขปัญหา ที่เกิดขึ้นในประเทศไทยทั้งด้านการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม เห็นความสำคัญและความจำเป็น ของการร่วมมือกันสร้างสันติสุข สามารถปรับตัวให้ดำรงชีวิตอยู่ในโลกยุคโลกาภิวัตน์ได้อย่าง มปี ระสิทธิภาพ ความสอดคล้องกบั มาตรฐานการเรยี นรู้และตัวช้วี ัด ส ๔.๑ : ม.๔-ม.๖/๒ ส ๔.๒ : ม.๔-ม.๖/๑, ม.๔-ม.๖/๒, ม.๔-ม.๖/๓, ม.๔-ม.๖/๔ ส ๔.๓ : ม.๔-ม.๖/๑, ม.๔-ม.๖/๒ รวม ๗ ตัวชี้วัด เพอื่ นคู่คิด มติ รคู่คร ู 185 แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรยี นรู้ประวตั ศิ าสตร ์

บรรณานทิ ัศน์เอกสารสำคัญสำหรบั ครผู สู้ อนประวตั ิศาสตร์ “วันวาร กาลเวลา แลนานาศักราช” ของ ดร.วินัย พงศ์ศรีเพียร ถือเป็นตำราภาษาไทยเพียงเล่มเดียวท่ีให้ความรู้อย่างครบถ้วน เก่ียวกับระบบการนับวัน เวลา และศักราชสำคัญต่างๆ ของโลก แ ล ะ อ ธิ บ า ย ที่ ม า ข อ ง ศั ก ร า ช ท้ั ง ห ม ด ท่ี ป ร า ก ฏ ใ น เ อ ก ส า ร ประวตั ศิ าสตรไ์ ทย “คู่มือการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนประวัติศาสตร์ : ประวัติศาสตร์ไทยจะเรียนจะสอนกันอย่างไร” กรมวิชาการ กระทรวงศกึ ษาธกิ าร จดั พิมพ์เผยแพร่ ตัง้ แต่ พ.ศ. ๒๕๔๓ เนอื้ หาในเอกสารประกอบดว้ ย ๒ สว่ น คือ สว่ นแรก อธิบายถึงปรัชญา ความสำคัญ และวิธีการทางประวัติศาสตร์ ครูกับการเรียนการสอนประวัติศาสตร์ไทย ส่วนท่ีสอง เน้นไปท่ี หลักฐาน เนื้อหาสาระ และความก้าวหน้าทางประวัติศาสตร์ใน ช่วงสมัยตา่ งๆ ดนิ แดนไทยในสมยั โบราณ จนถึงต้นพุทธศตวรรษ ที่ ๒๐ ในเอกสารยังกล่าวถึงเหตุการณ์เก่ียวกับการเรียนการสอนประวัติศาสตร์ ที่เช่ือว่า เรากอ็ าจพบเจอไดแ้ ม้กระทง่ั ทุกวนั นี้ ซง่ึ อาจเปน็ จุดต้งั ตน้ ในการพฒั นาการสอนประวตั ศิ าสตรต์ ่อไป อยากจะเล่าให้ฟังว่า ผู้เขียนเคยพบสถานการณ์อย่างหนึ่งขณะอยู่ในห้องสมุด ของมหาวิทยาลัย เพื่อนอาจารย์หญิงจากคณะวิทยาศาสตร์ได้เดินเข้ามาขอคำปรึกษา เร่ืองลูกสาว ซ่ึงเรียนอยู่ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายที่โรงเรียนสตรีมีชื่อแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ต้องทำรายงานประวัติศาสตร์ส่งครูในหัวข้อหนึ่งและต้องหารูปภาพประกอบ ท่านบอกว่า ลูกสาวของท่านทำการบ้านน้ีไม่ได้และเป็นกังวลมากจนไม่เป็นอันกินอันนอน เด็กนักเรียน ที่เป็นทุกข์เพราะ “ต้องทำรายงาน” มีอยู่เป็นจำนวนมากและเป็นวิธีการสอนท่ีไม่ได้ผล ประเพณีการตัดแปะ (scissors and paste) ในการทำรายงานส่งครู บางครั้งยังเป็น โรคติดต่อไปจนถึงเมื่อเข้าเรียนในมหาวิทยาลัยแล้ว ในฐานะครูสอนประวัติศาสตร์ไทย ท่านจะมีส่วนช่วยให้สังคมปลอดโรค “ตัดแปะ” โดยถอนรากถอนโคนมันต้ังแต่เริ่ม ตดิ เช้ือกันในโรงเรยี น 186 เพอื่ นคูค่ ิด มติ รคู่ครู แนวทางการจดั กิจกรรมการเรียนรู้ประวัตศิ าสตร์

คำอธบิ ายปกหนา้ ๑. หม้อดินลายเขียนสีบ้านเชียง อุดรธานี แหล่ง โบราณคดีบา้ นเชยี ง เป็นแหลง่ โบราณคดีสำคัญแหง่ หนึ่ง อยู่ที่อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ท่ีทำให้รับรู้ ถึงการดำรงชีวิตในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ย้อนหลัง ไปกวา่ ๕,๐๐๐ ป ี ๒. พระอจนะ วดั ศรีชมุ จังหวัดสโุ ขทัย “พระอจนะ” คำว่า อจนะ มผี ู้ใหค้ วามหมายวา่ หมายถึง คำในภาษาบาลีว่า “อจละ” ซึ่งแปลว่า “ผู้ไม่ หวั่นไหว มั่นคง” “ผู้ที่ควรแก่การเคารพกราบไหว้” พระอจนะเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ขัดสมาธิราบ วัสดุปูนปั้น แกนในก่ออิฐและศิลาแลง หน้าตักกว้าง ๑๑.๓๐ เมตร สงู ๑๕ เมตร องคพ์ ระพทุ ธรูปมขี นาดใหญ่ เต็มวิหาร ศิลปะแบบสุโขทัย วัดศรีชุม หรือวัดฤๅษีชุม เป็นโบราณสถานในเขตอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย จังหวัดสุโขทัย ตัววัดเป็นโบราณสถานตั้งอยู่ทางทิศ ตะวนั ตกเฉยี งเหนอื นอกกำแพงเมืองสโุ ขทัย ๓. วัดพระศรสี รรเพชญ ์ วัดพระศรีสรรเพชญ์ เดิมในสมัย สมเดจ็ พระรามาธบิ ดที ่ี ๑ ใช้เป็นทปี่ ระทบั ต่อมา สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทรงสร้างพระราช- มณเฑียรขึ้นใหม่ทางตอนเหนือ แล้วจึงโปรดฯ ให้ยกเป็นเขตพุทธาวาส เพ่ือประกอบพิธีสำคัญ ต่าง ๆ ของบ้านเมือง จึงเป็นวัดในเขตพระราชวัง ท่ีไม่มีพระสงฆ์จำพรรษา แตกต่างกับวัดมหาธาตุ สุโขทัย ท่ีมีพระสงฆ์จำพรรษา ท้ังวัดมหาธาตุ สุโขทัย วัดพระศรีสรรเพชญ์ อยุธยา และ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ต่างก็ถูกสถาปนาขึ้น ในมูลเหตุการสร้างวัดเดียวกัน น่ันคอื “สรา้ งเพอ่ื เป็นวัดประจำพระราชวัง” เพ่ือนคู่คดิ มิตรคคู่ ร ู 187 แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนรปู้ ระวตั ศิ าสตร์

๔. ยกั ษ์วัดแจง้ ทศกัณฐ์ เป็นหนึ่งในยักษ์ทวารบาลสองตน ที่ยืนเฝ้า ประตทู างเขา้ พระอโุ บสถวดั อรุณราชวรารามคู่กับสหัสเดชะ เพราะ ถือว่าเปน็ ยกั ษ์ท่ีมฤี ทธมิ์ ากเทา่ เทยี มกนั มีการวิเคราะห์กันว่า ตัวละครอย่างทศกัณฐ์ หรือ บรรดายักษ์ในเรื่อง เป็นตัวแทนของชาวทัสยุ หรือดารวิเดียน ซ่ึงเป็นชนชาวผิวดำท่ีอยู่ทางตอนใต้ของอินเดียในสมัยโบราณ และพระราม หรือพลพรรคลิง เป็นตัวแทนของชาวอารยัน หรือ ชาวผิวขาวที่อยู่ทางตอนเหนือ และชาวอารยันก็ได้ทำสงคราม ชนะชาวทัสยุ ซ่ึงต่อมาก็ได้มีการแต่งวรรณกรรมเรื่องรามเกียรติ์นี้ข้ึนมา เพอื่ ยกย่องพวกตนเอง คำอธบิ ายปกหลงั ๑. ปราสาทหินพิมาย รูปพระวิษณุในซุ้มเรือนแก้ว ทับหลังท่ีปราสาทหินพิมาย สร้างสมัย พระเจ้าสุริยวรมันท่ี ๑ พุทธศตวรรษ ที่ ๑๖ ๒. เจดยี ว์ ดั ช้างลอ้ ม ศรสี ชั นาลัย วัดช้างล้อม เป็นโบราณสถานสำคัญ ตั้งอยู่ในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย อำเภอ ศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย มีเจดีย์ทรงลังกาท่ีตั้งอยู่ บนฐานประทักษิณรูปส่ีเหลี่ยมจัตุรัส มีช้างปูนปั้น เต็มตัวล้อมรอบ ซ่ึงเป็นที่มาของชื่อโดยรอบฐาน ทง้ั ๔ ดา้ น รวม ๓๙ เชือก หมายถงึ โพธิปักขยิ ธรรม ๓๗ ประการ ซ่ึงเป็นธรรมอันเป็นเครื่องหมาย การตรสั รู้ ประกอบกบั วมิ ตุ ติ ๒ ประการ 188 เพ่อื นคคู่ ดิ มติ รคูค่ รู แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนร้ปู ระวัติศาสตร ์