2ความสำคัญ_merged

ช่ือเร่อื ง แผนการจัดการเรยี นรทู้ ่ี ๒ เวลาเรียนรวม 90ชั่วโมง ชื่อวชิ า งานซอ่ มและบำรุงรักษาเครือ่ งจกั รกล สอนคร้ังท่ี ๒ ช่ือหนว่ ย ความสำคัญในการบำรุงรักษาเครอื่ งจกั ร จำนวน 5 ช่วั โมง ความสำคญั ในการบำรุงรักษาเครื่องจกั ร หัวข้อเรื่อง ความสำคญั ในการบำรงุ รักษาเคร่ืองจักรกล สาระสำคัญ การชำรุดเสียหายสำหรับเครอื่ งมือเครอื่ งจักรกลเปน็ ส่งิ ทย่ี ากจะหลกี เลี่ยงได้ แตก่ ส็ ามารถลดหรือ ชะลอการชำรุดเสยี หายใหเ้ กดิ ขนึ้ ชา้ ทีส่ ดุ ไดเ้ ชน่ กัน และนนั่ หมายถึงสามารถทำใหเ้ ครื่องมือเคร่ืองจักรกลมอี ายกุ าร ใช้งานได้ยาวนานยิง่ ข้ึนนัน่ เอง การที่จะให้เครื่องมือเครื่องจักรกลมอี ายุการใช้งานได้นานข้ึนจะต้องทำการดูแล ตรวจสอบรวมทง้ั มกี ารบำรงุ รักษาเป็นประจำและตอ้ งทำอย่างตอ่ เนือ่ ง ซ่งึ จะเหน็ ได้ภายในโรงงานอตุ สาหกรรมทุก ประเภทโรงงานอุตสาหกรรมโดยทั่วไปจะมีการดำเนินการจัดทำระบบของการบำรงุ รักษาขึน้ ภายในแต่ละโรงงาน โดยมอบหมายให้มีผู้รับผิดชอบหลักคือ ฝ่ายซ่อมบำรุง ซึ่งจะต้องวางแผนและจัดบุคลากรเพื่อทำการซ่อม บำรุงรักษาเครื่องมือเครื่องจักรกลอยู่เป็นประจำและต่อเนื่อง เพื่อให้เครื่องจักรกลสามารถใช้งานได้ตลอดเวลา ไม่เกิดการชำรดุ เสยี หายขึ้นขณะทำการปฏบิ ตั ิงาน สมรรถนะหลกั (สมรรถนะประจำหน่วย) 1. บอกความจำเป็นท่ตี อ้ งมีการบำรุงรักษาได้ 2. อธบิ ายความหมายของการบำรุงรักษาได้ 3. บอกความเสอ่ื มสภาพของเครือ่ งจักรกลได้ 4. บอกความสำคัญของการบำรงุ รักษาได้ 5. บอกประโยชนท์ ีไ่ ดร้ ับของการบำรงุ รักษาได้ สมรรถนะย่อย (สมรรถนะการเรยี นร้)ู สมรรถนะทว่ั ไป (ทฤษฏ)ี 1. แสดงความรเู้ กย่ี วกับการบำรงุ รกั ษา 2. แสดงความรู้เกย่ี วกบั ความหมายของการบำรุงรกั ษา 3. แสดงความรูเ้ กี่ยวกับการเสื่อมสภาพของเคร่ืองจกั รกล 4. แสดงความร้เู กย่ี วกับความสำคัญของการบำรงุ รักษา 5. แสดงความรูเ้ กยี่ วกับประโยชนท์ ีจ่ ะไดร้ ับจากการบำรงุ รกั ษา สมรรถนะที่พึงประสงค์ (ทฤษฏ)ี 1 อธิบายความรเู้ บื้องตน้ เกี่ยวกับการบำรุงรกั ษาได้ถกู ต้อง 2 อธบิ ายความหมายของการบำรงุ รักษาได้ถูกตอ้ ง 3 อธิบายการเสอื่ มสภาพของเคร่ืองจกั รกลไดถ้ ูกต้อง 4 อธิบายความสำคญั ของการบำรุงรกั ษาได้ถกู ต้อง 5 อธิบายประโยชนท์ ี่จะได้รับจากการบำรุงรกั ษาไดถ้ กู ต้อง สมรรถนะทวั่ ไป (ปฏบิ ตั ิ) 1 ยกตวั อยา่ งความรเู้ บอ้ื งตน้ เก่ยี วกบั การบำรงุ รกั ษาได้ถกู ตอ้ ง 2 บรรยายความหมายของการบำรุงรักษาได้ถกู ต้อง 3 บรรยายการเส่ือมสภาพของเครื่องจักรกลไดถ้ ูกต้อง 4 บรรยายความสำคญั ของการบำรุงรักษาได้ถูกตอ้ ง 5 บรรยายประโยชน์ทจ่ี ะไดร้ ับจากการบำรุงรกั ษาไดถ้ กู ต้อง

ชือ่ เรื่อง แผนการจัดการเรยี นร้ทู ี่ ๒ เวลาเรียนรวม 90ช่ัวโมง ชือ่ วิชา งานซ่อมและบำรงุ รักษาเครอื่ งจักรกล สอนครั้งท่ี ๒ ชอ่ื หนว่ ย ความสำคญั ในการบำรุงรักษาเครอ่ื งจกั ร จำนวน 5 ช่วั โมง ความสำคัญในการบำรุงรักษาเคร่อื งจักร สมรรถนะที่พึงประสงค์ (ปฏิบัติ) 1 ยกตวั อย่างความร้เู บอื้ งต้นเกี่ยวกับการบำรุงรักษาไดถ้ ูกต้อง 2 บรรยายความหมายของการบำรุงรกั ษาได้ถูกต้อง 3 บรรยายการเสื่อมสภาพของเครือ่ งจักรกลได้ถูกตอ้ ง 4 บรรยายความสำคัญของการบำรุงรกั ษาไดถ้ ูกตอ้ ง 5 บรรยายประโยชน์ท่จี ะได้รบั จากการบำรุงรกั ษาไดถ้ กู ต้อง เน้ือหาสาระ ความร้เู บือ้ งต้นเกย่ี วกบั การบำรงุ รกั ษา อตุ สาหกรรมในปจั จุบันมีการขยายตวั และมอี ัตราการเติบโตเพม่ิ ข้นึ อยา่ งรวดเรว็ ซ่งึ จะสามารถสังเกตได้ จากการเพม่ิ จำนวนของโรงงานอตุ สาหกรรมใหม่ ๆ และเกดิ ข้ึนตามพ้ืนที่เขตอุตสาหกรรมหลายแห่งโดยกระจาย อยทู่ ว่ั ทกุ พ้ืนทขี่ องประเทศ รวมไปถึงการเขา้ มาลงทนุ ทางภาคอุตสาหกรรมจากชาวต่างชาติหลากหลายเชือ้ ชาติ จะเหน็ ไดว้ า่ การลงทุนทางด้านเครอื่ งมอื อุปกรณต์ า่ ง ๆ นัน้ ส่งิ หน่งึ ท่ีผูล้ งทนุ คาดหวงั ไว้กค็ อื ผลกำไรท่ีควรไดร้ ับ จะต้องสูงที่สดุ เมอื่ นำมาเปรยี บเทยี บกบั ตน้ ทนุ เน่อื งจากหากต้องการผลของกำไรมากสดุ จะตอ้ งมีการลงทุนน้อย ทสี่ ดุ เท่าท่ีจะสามารถทำได้หรือหาทางลดคา่ ใช้จ่ายที่ไมจ่ ำเปน็ ลงไปให้มากที่สุดเทา่ ท่ีจะทำได้ ดงั นัน้ จึงมกี ารนำเอา เทคนคิ ต่าง ๆ เข้ามาช่วยเพือ่ เพิ่มผลผลิตใหส้ งู ขึ้น เพอ่ื ให้ผลผลิตจากอุตสาหกรรมตา่ ง ๆ มีผลกำไรสูงสุด สนิ ค้าท่ีผลติ ออกมาตอ้ งมคี ณุ ภาพและมีมาตรฐาน ตรงตามความตอ้ งการของผซู้ อื้ อีกทงั้ ตอ้ งสามารถแข่งขันกับโรงงานคู่แข่งได้เชน่ กนั แทบทุกโรงงานจะมีการนำเอา เทคนคิ และเทคโนโลยีใหม่ ๆ เข้ามาช่วยในการเพ่ิมผลผลิต อาทิเช่น เทคนคิ วธิ ีการทำงานใหม่ ๆ เครื่องมือ เคร่อื งจกั รกลสมัยใหม่ ระบบสารสนเทศทีท่ ำใหเ้ กิดความรวดเรว็ มคี วามผิดพลาดน้อย รวมทง้ั วิธกี ารอนื่ ๆ ทีจ่ ะ สามารถช่วยเพิม่ ผลผลติ ให้กบั โรงงานของตนเองได้ เคร่อื งมือเครื่องจักรกลทนี่ ำมาใช้ในกระบวนการผลิต สว่ นใหญ่มักได้มาจากการลงทุนที่สูงโดยเฉพาะ สภาวะในปัจจุบนั จำเป็นตอ้ งซื้อเคร่ืองมอื เครือ่ งจกั รกลในราคาแพง ถ้าหากขณะใช้งานเกิดการชำรุดเสยี หายยอ่ ม สง่ ผลกระทบตอ่ กระบวนการผลติ อย่างหลีกเล่ียงไมไ่ ด้ อีกท้ังต้องสนิ้ เปลืองค่าใชจ้ ่ายในการซ่อมแซมเมอื่ เกดิ การ ชำรุดเสยี หายขน้ึ และอาจทำให้ตอ้ งมกี ารหยุดการทำงานของพนกั งานเนือ่ งจากการหยดุ เคร่อื งจักรกลเพื่อทำการ ซ่อมแซม ซงึ่ จะส่งผลให้เกดิ การว่างงานของพนักงานหรือผ้คู วบคมุ เครือ่ งจกั รกลชนิดน้นั ๆ และยังอาจสง่ ผล กระทบตอ่ เน่อื งเปน็ ลกู โซ่ตอ่ ฝ่ายปฏิบตั ิงานในหนา้ ทถ่ี ดั ไปอกี ด้วย หากเป็นกระบวนการผลิตท่ีตอ่ เนอื่ งกจ็ ะต้องมี การหยุดกระบวนการผลติ ทงั้ ระบบซง่ึ จะสง่ ผลเสยี หายอันใหญห่ ลวงต่อโรงงานก็เป็นได้ การชำรดุ เสียหายสำหรับเครอ่ื งมอื เคร่ืองจกั รกลเป็นสง่ิ ทย่ี ากจะหลีกเล่ียงได้ แต่ก็สามารถลดหรอื ชะลอ การชำรดุ เสยี หายให้เกดิ ขนึ้ ชา้ ท่สี ุดไดเ้ ช่นกัน และนั่นหมายถึงสามารถทำใหเ้ คร่ืองมือเคร่อื งจักรกลมอี ายกุ ารใช้ งานได้ยาวนานมากยงิ่ ขึ้นนนั่ เอง การท่ีจะใหเ้ คร่ืองมอื เครอื่ งจกั รกลมีอายุการใชง้ านได้ยาวนานขึน้ จะตอ้ งทำการ ดูแลรักษา มีการตรวจสอบรวมท้ังมกี ารบำรงุ รักษาอยูเ่ ป็นประจำและตอ้ งทำอย่างต่อเนอ่ื ง โรงงานอุตสาหกรรม จึงได้มกี ารนำเอาเทคนิควธิ ีการของการบำรงุ รักษาเขา้ มาใชเ้ พือ่ ยืดอายุการใช้งาน ซ่ึงเป็นการดูแล ตรวจสอบและ บำรงุ รกั ษาเคร่อื งมือเคร่ืองจกั รกลให้มีสภาพที่พร้อมสำหรับการใช้งานอยู่เสมอและต้องมีการทำอย่างต่อเน่อื ง สำหรับโรงงานอุตสาหกรรมโดยทัว่ ไปจะมีการดำเนินการจัดทำระบบของการบำรุงรักษาข้นึ มาภายในโรงงานโดย มอบหมายใหม้ ีหนว่ ยงานหรือฝ่ายทรี่ ับผิดชอบหลักคือ “ฝา่ ยซ่อมบำรงุ ” ซ่ึงมีหน้าทีร่ บั ผดิ ชอบในการวางแผนและ

ช่อื เรอื่ ง แผนการจัดการเรยี นรู้ท่ี ๒ เวลาเรยี นรวม 90ช่ัวโมง ชือ่ วชิ า งานซอ่ มและบำรงุ รกั ษาเคร่ืองจกั รกล สอนครง้ั ท่ี ๒ ชอ่ื หน่วย ความสำคญั ในการบำรุงรักษาเครื่องจกั ร จำนวน 5 ชว่ั โมง ความสำคัญในการบำรุงรักษาเคร่ืองจกั ร จัดบุคลากรเพ่ือทำการซอ่ มบำรงุ รกั ษาเครือ่ งมอื เครื่องจักรกลอยูเ่ ป็นประจำและต่อเน่อื ง เพอ่ื ใหเ้ ครื่องจักรกลทตี่ ิด ต้ังอยภู่ ายในโรงงานสามารถใช้งานไดต้ ลอดเวลา ไม่เกดิ การชำรดุ เสียหายขน้ึ ขณะทำการปฏบิ ัติงาน สำหรบั การศกึ ษาในเร่ืองของการบำรุงรกั ษาจงึ เป็นแนวคิดทสี่ ำคญั เพือ่ เปน็ พ้นื ฐานองคค์ วามรสู้ ำหรับ นำไปปฏิบตั ิไดจ้ รงิ อีกทัง้ สามารถเลือกวธิ กี ารบำรุงรักษาที่เหมาะสมกับสภาพการทำงานภายในโรงงาน อตุ สาหกรรมแตล่ ะประเภทได้อย่างถกู ต้องเนื่องจากการบำรุงรักษาไม่ใช่การเรียนรู้ทฤษฎเี พยี งอยา่ งเดยี วเท่าน้นั แต่จะต้องนำเอาความรทู้ ีไ่ ดจ้ ากการศึกษาไปปฏิบัติจรงิ จึงจะเกิดผลท่ีสามารถวดั และสงั เกตได้ หากมกี ารเกบ็ รวบรวมข้อมลู เกย่ี วกับเคร่อื งจกั รกลได้ตลอดเวลาและนำมาเปรยี บเทียบกับการทำงานในอดีตแลว้ จะพบว่าการ บำรุงรกั ษาช่วยลดต้นทนุ ของคา่ ใชจ้ า่ ยในการซอ่ มแซมเครอื่ งมือเครอ่ื งจกั รกลไดอ้ ยา่ งมาก อีกทั้งยังเปน็ เทคนคิ ใน การเพิ่มผลผลติ ได้อยา่ งมีประสทิ ธภิ าพอีกวิธหี น่งึ ด้วย จากความสำคญั ของการบำรงุ รักษาดังกล่าว ทำให้โรงงานอุตสาหกรรมต่างนำเอาเทคนิคในการ บำรุงรักษาเขา้ มาใช้ในโรงงาน ซ่งึ จำเปน็ ต้องมแี ผนกหรือฝ่ายซ่อมบำรงุ ในโรงงานขนาดกลางและโรงงานขนาด ใหญ่ สำหรับโรงงานขนาดเลก็ มกั จะนำเอาเทคนิคหรอื วธิ ีการบำรงุ รักษามาประยกุ ต์ใชโ้ ดยใหพ้ นักงานผปู้ ฏบิ ัติงาน กับเครอื่ งจกั รกลเป็นผูด้ ำเนนิ งาน ความหมายของการบำรงุ รกั ษา เมอ่ื กล่าวถึง การบำรุงรักษา (Maintenance)” ผู้ทไ่ี ด้ยินมกั จะเกดิ ความเข้าใจท่ีแตกต่างกันออกไป และ อาจทำให้เกิดความสับสนสำหรบั การทำงานทเ่ี ก่ยี วขอ้ งกับการบำรุงรักษา หลายหน่วยงานเขา้ ใจว่า การ บำรงุ รักษา คอื การซ่อมแซม เนอ่ื งจากมักพบเห็นฝา่ ยซ่อมบำรงุ ทำการซ่อมแซมเครื่องมือ เครอื่ งจกั รกลที่เกิด การชำรดุ หรอื เสียหายอยเู่ ปน็ กจิ วตั ร สำหรบั การบำรุงรกั ษานน้ั มีผูใ้ หค้ วามหมายทแ่ี ตกตา่ งกันออกไป ซ่งึ มักเกดิ มาจากความเขา้ ใจดังกล่าวหรอื จากประสบการณ์ของแต่ละบคุ คลก็อาจเป็นได้ เพ่อื ใหเ้ กิดความเขา้ ใจตรงกนั เก่ยี วกบั การบำรงุ รกั ษาหนงั สือเลม่ นีข้ ออธิบายความหมายของคำว่า “การบำรงุ รกั ษา” เพอ่ื ใชป้ ระกอบการ อธบิ ายเพอ่ื ความเข้าใจของผ้อู ่านไวด้ ังน้ี ตามพจนานุกรมฉบบั บัณฑติ ยสถาน พ.ศ.2546 ได้ให้ความหมายของคำจำกัดความท่ีเก่ยี วข้องกบั การ บำรงุ รกั ษาไว้ดงั นี้ การ หมายถึง งาน บำรุง หมายถงึ ทำใหง้ อกงาม , ทำใหเ้ จรญิ , รักษาให้อยู่ในสภาพทีด่ ี รักษา หมายถึง ระวัง , ดูแล , ปอ้ งกนั , สงวนไว้ , เยยี วยา จากความหมายของคำจำกัดความต่าง ๆ ดงั กล่าว ดังน้ันภายในหนังสือเลม่ นขี้ อให้ความหมายเพ่อื ท่จี ะ นำไปประกอบกบั การอา้ งองิ เพ่ือศกึ ษาและเรยี นร้เู กยี่ วกบั การบำรงุ รักษาในหน่วยต่าง ๆ ตอ่ ไปตลอดเนือ้ หาท้ังเลม่ ดังนี้ การบำรุงรักษา (Maintenance) หมายถึง งานที่ตอ้ งดูแล ปอ้ งกนั และรักษาให้อยู่ในสภาพท่ีดี งานบำรุงรกั ษาเครื่องจักรกล (Machine Maintenance) หมายถงึ งานท่ตี ้องดูแลปอ้ งกนั และรกั ษา เคร่อื งจกั รกลใหอ้ ยใู่ นสภาพทพ่ี รอ้ มใช้งานตลอดเวลา เพ่ือไม่ใหเ้ คร่อื งจกั รกลเกดิ การชำรุดหรอื เสียหายกอ่ น ระยะเวลาอันควร

ช่ือเร่ือง แผนการจดั การเรยี นร้ทู ่ี ๒ เวลาเรยี นรวม 90ช่ัวโมง ช่ือวชิ า งานซอ่ มและบำรุงรักษาเครอื่ งจกั รกล สอนครง้ั ท่ี ๒ ชอ่ื หน่วย ความสำคญั ในการบำรงุ รักษาเครือ่ งจกั ร จำนวน 5 ช่วั โมง ความสำคัญในการบำรงุ รักษาเคร่อื งจักร การเสือ่ มสภาพของเคร่ืองจกั รกล การบำรงุ รักษาเครอ่ื งจกั รกล มคี วามสำคัญอยา่ งมากกบั การทำงานท่ีเกยี่ วขอ้ งกบั เครอ่ื งมือเคร่อื งจักรกล ภายในโรงงานอุตสาหกรรมต่าง ๆ หรอื อาจกลา่ วได้ว่าเกีย่ วขอ้ งกบั การทำงานทางดา้ นวิชาชีพที่ใช้เครื่องมอื เคร่อื งจักรกลในการทำงาน ดงั นนั้ จงึ ไมค่ วรมองขา้ มและตอ้ งคำนงึ ถงึ ความสำคัญของการบำรุงรกั ษาอยู่ตลอดเวลา การวางแผนการบำรงุ รักษาทีด่ นี ้นั ไมค่ วรรอใหเ้ ครอื่ งจกั รกลเกดิ การชำรุดหรอื เสยี หายกอ่ นแลว้ จงึ ค่อยทำการ ซ่อมแซมภายหลัง ลกั ษณะเชน่ น้เี รยี กได้วา่ เปน็ การวางแผนและการจดั การเกี่ยวกบั การบำรุงรักษาทไ่ี ม่ดี เน่อื งจากจะสง่ ผลตอ่ ค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมซึง่ เปน็ ค่าใช้จา่ ยที่คอ่ นขา้ งสงู พอสมควร การซ่อมแซมแต่ละคร้ังตอ้ ง มกี ารหยุดเคร่อื งหรือหยดุ กระบวนการทำงาน ทางแกไ้ ขก็คอื ควรหาทางป้องกันการเกิดเหตขุ ัดขอ้ งต่าง ๆ ของ เคร่ืองจักรกลไวล้ ว่ งหนา้ เพอ่ื ไมใ่ หเ้ กิดการชำรดุ หรอื เสียหายข้ึนนนั่ เอง ซง่ึ สามารถทำได้โดยการบำรุงรกั ษาอยู่ เปน็ ประจำและต้องทำอย่างต่อเนอ่ื ง เคร่อื งมอื เครื่องจักรกลทเ่ี กิดการชำรดุ หรือเสยี หายน้นั มักมสี าเหตุมาจาก การเสอื่ มสภาพของช้นิ ส่วนที่ถูกประกอบขน้ึ ชิน้ ใดช้ินหนง่ึ หรอื หลายชิ้นในเวลาเดยี วกนั และจะส่งผลกระทบตอ่ ระบบการทำงานของเครือ่ งจกั รกล ทำให้ไม่สามารถทำงานไดอ้ ย่างเต็มประสิทธภิ าพจนเปน็ เหตใุ ห้เกิดการชำรดุ เสยี หายขนึ้ และสง่ ผลไปถึงคุณภาพของช้นิ งานหรือผลผลิตที่ผา่ นกระบวนการจากเครอ่ื งจกั รกลดังกลา่ ว สำหรับ การเส่ือมสภาพของเครื่องจักรกลสามารถแบ่งได้ดงั น้ี 1. เครอ่ื งจกั รกลหมดสภาพหรือหมดอายุการใชง้ าน 2. เคร่ืองจกั รกลมสี ภาพตกต่ำ 3. เครือ่ งจักรกลมีการขดั ข้องอยา่ งกะทันหัน 1. เครอ่ื งจักรกลหมดสภาพหรอื หมดอายุการใชง้ าน เครอ่ื งจกั รกลหมดสภาพหรอื หมดอายกุ ารใช้งาน เปน็ ลักษณะของเครือ่ งจักรกลทผี่ ่านการใช้งานหรอื ผ่าน การทำงานมาอยา่ งยาวนาน จนทำให้ชน้ิ ส่วนตา่ ง ๆ ท่ีเคยทำงานไดด้ เี กดิ การเสื่อมสภาพตามระยะเวลาทคี่ วรจะ เป็น จนไมส่ ามารถทีจ่ ะนำชนิ้ สว่ นน่นั มาซอ่ มแซมหรอื นำเอาช้นิ ส่วนอนื่ มาเปล่ียนแทนได้ ควรหาเคร่ืองจักรกลรนุ่ ใหม่ ๆ เข้ามาแทนที่ ซง่ึ นัน่ หมายถึงทุกสิ่งทกุ อย่างจะไม่สามารถอย่อู ย่างย่ังยนื ได้ เมอ่ื ถึงเวลาหน่ึงซ่งึ เปน็ ระยะเวลาท่เี หมาะสม จำเปน็ ท่ีต้องนำไปจัดเกบ็ หรอื แปรสภาพไปนั่นเอง ในปัจจุบนั มเี ครื่องจกั รกลทผ่ี ลิตข้นึ มา จากหลายบรษิ ทั ใหโ้ รงงานสามารถเลอื กใช้ได้ตามความเหมาะสม การเลือกซอื้ เคร่อื งจักรกลมีส่วนสำคัญตอ่ อายุ การใช้งานของเครอ่ื งจักรกลดว้ ยเช่นกนั ควรเลอื กซ้อื ให้เหมาะสมกับสภาพการใช้งานทแ่ี ท้จรงิ และคำนึงถึง สภาพแวดลอ้ มของการทำงานรวมถงึ การขยายงานในอนาคต 2. เคร่ืองจักรกลมสี ภาพตกตำ่ เคร่อื งจักรกลมสี ภาพตกต่ำน้นั เป็นลกั ษณะของการเส่อื มสภาพของเครอื่ งจักรกลทถ่ี กู ใชง้ านมาเป็น ระยะเวลายาวนานพอสมควร แตม่ ีการใช้งานอยู่น้อยคร้งั หรอื นาน ๆ ใช้ครัง้ ทำใหเ้ ครื่องจักรกลนน้ั มกี าร เสอื่ มสภาพอย่างช้า ๆ ความเทย่ี งตรงและผลผลิตของชิ้นงานท่ีได้จะลดลงรวมไปถงึ มอี ัตราการใช้กำลังไฟฟา้ เพ่ิม มากข้ึน ซ่ึงมักสงั เกตไดจ้ ากเครื่องจักรกลท่ไี มค่ ่อยนำนำมาใชง้ านมกั จะมีสภาพตกต่ำอยา่ งรวดเร็วและมกี าร คาดการณ์วา่ จะเร็วกวา่ เครอื่ งจกั รกลที่มกี ารใชง้ านอกี ดว้ ย หากเปรียบกบั สิง่ ใกลต้ วั เสมอื นคนเราถ้ามกี ารออก กำลังกายก็จะทำให้สภาพร่างกายแข็งแรงแตถ่ า้ ไม่คอ่ ยไดอ้ อกกำลงั กายหรอื ไม่เคยออกเลย มักจะเปน็ โรคเลก็ ๆ น้อย ๆ น่ันเอง ตวั อย่างที่มักมองเหน็ ไดง้ ่ายสดุ เชน่ ยางล้อมอเตอร์ไซด์ หากมีการจอดทิ้งไวเ้ ฉย ๆ ไม่เคยขับขี่ เลยจะสงั เกตเหน็ วา่ ยางล้อจะแบนไปอย่างรวดเรว็ เพยี งไมก่ วี่ นั ในทางตรงกนั ขา้ มหากมกี ารใช้งานอยู่ตลอดจะ สงั เกตเหน็ สภาพของยางจะเปน็ ปกติ สามารถใช้งานได้ยาวนานเปน็ ต้น

ชอื่ เร่ือง แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ ๒ เวลาเรยี นรวม 90ชั่วโมง ช่อื วิชา งานซอ่ มและบำรงุ รกั ษาเคร่อื งจกั รกล สอนครงั้ ที่ ๒ ชอ่ื หน่วย ความสำคัญในการบำรงุ รักษาเครอ่ื งจักร จำนวน 5 ช่ัวโมง ความสำคญั ในการบำรุงรักษาเครอ่ื งจกั ร 3. เคร่อื งจกั รกลมีการขัดข้องอยา่ งกะทนั หัน เครอ่ื งจกั รกลมีการขดั ข้องอยา่ งกะทนั หนั นนั้ เปน็ ลักษณะทเ่ี คร่ืองจักรกลเกดิ การชำรดุ หรือเสียหายโดยที่ ไม่เคยมใี ครได้คาดคดิ ไว้กอ่ น ส่งผลใหต้ อ้ งมกี ารหยดุ การทำงานของเคร่อื งจกั รกล อนั เนื่องมาจากช้ินส่วนมีการ แตกหัก หรอื ชำรุด และต้องมีการเปลย่ี นชน้ิ ส่วนนนั้ ใหม่ซ่งึ มกั พบเหน็ ไดจ้ ากการทำงานโดยท่วั ไป ซ่ึงมักมาจาก หลายสาเหตุ เชน่ จากการใช้งานเกนิ กำลังของเครือ่ งจกั รกล หรอื การขาดทกั ษะความชำนาญของผปู้ ฏบิ ัติงาน และการเสื่อมสภาพของชน้ิ สว่ นเคร่ืองจักรกล ฯลฯ ซงึ่ เปน็ ผลทำให้เครอ่ื งจกั รกลเกิดการขดั ข้องหรือเสยี หายอยา่ ง กะทนั กัน และอาจสง่ ผลกระทบต่อระบบการทำงานทัง้ ระบบ ความสำคัญของการบำรุงรกั ษา เครื่องมอื เคร่ืองจกั รกลหรืออุปกรณต์ ่าง ๆ ทีน่ ำมาใชง้ านแล้วหากไม่มกี ารดูแลรักษาหรือที่เราเรียกว่า “การบำรุงรกั ษา” เม่ือมีการนำมาใชง้ านไปไดร้ ะยะหนึ่งจะเกดิ การชำรุดหรือเสียหายข้นึ อันเนอื่ งมาจากสภาพการ ใช้งาน สภาพการติดตัง้ รวมไปถึงสภาพแวดล้อม ซ่ึงถอื ได้วา่ เปน็ ระยะเวลาที่ไมเ่ หมาะสมตอ่ การซ่อมแซม เนือ่ งจากเป็นการชำรุดเสยี หายกอ่ นระยะเวลาอนั ควร ดงั น้นั การบำรงุ รักษา จะช่วยลดปญั หาทีเ่ กิดข้นึ ดังกล่าว โดยความสำคัญของการบำรงุ รกั ษามีดังนี้ 1. ยืดอายุการใชง้ านของเคร่ืองมือเคร่ืองจกั รกล 2. ทำให้ชน้ิ สว่ นตา่ ง ๆ ทำงานได้เต็มประสิทธภิ าพ 3. เพ่มิ ผลผลิต 4. ลดเวลาสญู เปลา่ เน่อื งจากการวา่ งงานของพนกั งาน 5. ลดอบุ ตั ิเหตใุ นการทำงาน 6. สรา้ งความมั่นใจในการทำงานใหก้ บั พนักงาน 1. ยืดอายุการใช้งานของเคร่อื งมอื เคร่ืองจักรกล การยดื อายกุ ารใชง้ านของเครอื่ งมอื เคร่อื งจักรกล สามารถทำได้โดยดแู ลรกั ษาเครอ่ื งมือเครอื่ งจักรกล ไม่ใหเ้ กดิ การชำรุดเสยี หายก่อนระยะเวลาอันควร ปกตแิ ล้วเมือ่ ต้องลงทนุ ซือ้ เคร่ืองมือเคร่อื งจกั รกลชนิดตา่ ง ๆ ผู้ ซื้อมักต้องมกี ารพิจารณามาก่อนแล้ววา่ เหมาะสมสำหรับการลงทุนและสามารถสรา้ งผลผลิตหรอื กำไรได้ จึง จำเป็นท่ีจะต้องหาทางลดปัญหาการชำรุดหรือเสยี หายใหเ้ กิดข้นึ ช้าลงและนอ้ ยทีส่ ุดเพ่อื ยดื อายุการใชง้ านของ เครื่องมอื เครื่องจักรกลโดยทำการบำรุงรกั ษาอย่างต่อเนือ่ ง 2. ทำให้ช้ินสว่ นตา่ ง ๆ ทำงานไดเ้ ต็มประสิทธภิ าพ เมอ่ื ทำการบำรงุ รกั ษาเครื่องจักรกลแลว้ จะตอ้ งทำการบำรุงรกั ษาใหค้ รอบคลมุ สว่ นประกอบต่าง ๆ ของ เคร่อื งจักรกลแตล่ ะชนดิ และต้องทำการบำรงุ รกั ษาทุกสว่ นของเครอ่ื งมอื เคร่ืองจักรกลท่ีเปน็ จุดสำคัญทีค่ าดได้ว่ามกั มกั จะเกิดเหตขุ ดั ขอ้ งหรือเสยี หายขึน้ บอ่ ยครง้ั เนอื่ งจากชน้ิ สว่ นตา่ ง ๆ นนั้ เป็นส่วนประกอบของเคร่ืองจักรกล ย่อมต้องทำการบำรงุ รักษาเชน่ เดยี วกนั ซ่งึ จะทำให้ไมต่ ้องเปล่ยี นชน้ิ ส่วนทชี่ ำรดุ เสยี หายอยบู่ ่อย ๆ ครั้ง จึงทำให้ ช้ินส่วนตา่ ง ๆ มีการใชง้ านได้อย่างเตม็ ประสทิ ธิภาพจนกวา่ จะหมดสภาพหรอื หมดอายุการใช้งาน ซึง่ เป็นผลให้ เครอื่ งมือเคร่อื งจักรกล มอี ายกุ ารใช้งานได้ยาวนานขน้ึ 3. เพม่ิ ผลผลิต การเพิ่มผลผลิตโดยการบำรงุ รกั ษานัน้ เปน็ เทคนิคและวธิ ีหนง่ึ ท่โี รงงานอุตสาหกรรมนำมาใช้และมี หลักสตู รสำหรับฝกึ อบรม (Training) ให้กับพนกั งานอยา่ งตอ่ เนื่อง อันเนือ่ งมาจากการเหน็ ความสำคญั ของการ บำรงุ รักษาเครื่องมือเครอ่ื งจกั รกลใหส้ ามารถใชง้ านไดต้ ลอดระยะเวลาและมปี ระสิทธิภาพการทำงานเพม่ิ มากขนึ้

ชอ่ื เร่อื ง แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ ๒ เวลาเรยี นรวม 90ช่ัวโมง ชอ่ื วิชา งานซ่อมและบำรงุ รักษาเครื่องจักรกล สอนคร้งั ท่ี ๒ ช่อื หนว่ ย ความสำคัญในการบำรุงรักษาเครือ่ งจกั ร จำนวน 5 ชั่วโมง ความสำคัญในการบำรุงรักษาเคร่ืองจกั ร ไมม่ กี ารหยดุ เพือ่ ทำการซ่อมแซม ยอ่ มทำให้ผลผลิตทีไ่ ดอ้ อกมามคี ุณภาพ การผลติ ช้ินงานก็สามารถผลิตได้อย่าง ต่อเน่ือง ตรงตามเวลาท่ีลกู ค้าต้องการอกี ท้ังลดค่าใชจ้ า่ ยสำหรับใช้ในการซอ่ มแซมหรือเปล่ยี นชน้ิ ส่วนตา่ ง ๆ ท่ีเกิด การชำรุดเสียหายข้นึ ในแต่ละครง้ั ถอื เปน็ การลดต้นทนุ การซอ่ มแซมได้อีกทางหนง่ึ ดว้ ย 4. ลดเวลาสูญเปลา่ เนื่องจากการว่างงานของพนกั งาน เครอื่ งมอื เครอื่ งจกั รกลเม่อื มกี ารชำรดุ เสียหายเกิดขึน้ ในแตล่ ะครงั้ ตอ้ งมกี ารหยดุ การทำงานเพื่อทำการ ซอ่ มแซมซึ่งไมส่ ามารถกำหนดได้ว่าจะเสรจ็ สิ้นเมือ่ ใด สง่ ผลใหพ้ นักงานเกดิ การวา่ งงานจนกว่าเครอ่ื งจกั รกล ดังกลา่ วจะทำการซอ่ มแซมเสร็จ หากมกี ารทำการบำรงุ รักษาแลว้ เครอื่ งมือเครื่องจักรกลก็สามารถทำงานไดอ้ ยา่ ง ต่อเน่ืองเปน็ การลดการว่างงานของพนักงาน รวมทง้ั เป็นการใหพ้ นกั งานไดป้ ฏบิ ัตงิ านได้อย่างเต็มประสทิ ธภิ าพไม่ เกิดการวา่ งงาน 5. ลดอบุ ัติเหตุในการทำงาน การปฏิบัตงิ านในสภาพที่เครื่องมอื เครื่องจกั รกลมสี ภาพไมส่ มบรู ณห์ รอื ขาดการบำรงุ รกั ษา ทำให้มี อบุ ตั เิ หตุเกิดขน้ึ ในระหว่างการทำงาน โดยมักพบเหน็ ในขณะปฏบิ ัติงานอยบู่ นเครอื่ งจักรกล ซง่ึ บางครง้ั ชนิ้ สว่ นท่ี หลวมอาจหลดุ และกระเดน็ ไปถูกคนรอบข้างหรอื ถูกผู้ปฏิบัตงิ านเองหรือแมก้ ระทง่ั เกดิ การลัดวงจรของ กระแสไฟฟา้ ช้นิ สว่ นเคร่ืองจักรกลเกดิ ความร้อนสูงทำให้เกิดการไหมเ้ นอื่ งจากขาดการหล่อลน่ื ตา่ ง ๆ เป็นตน้ สาเหตุท่เี กิดขึน้ ต่าง ๆ เป็นลกั ษณะของการขาดการตรวจสอบดแู ลรักษา เมื่อมีการบำรุงรกั ษาแลว้ ปัญหาดงั กล่าว จะลดลงไป เนื่องจากมีการดูแลบำรุงรักษาอยา่ งต่อเน่ือง ทำให้อัตราการเกิดอบุ ตั ิเหตุลดน้อยลงไป 6. สร้างความมนั่ ใจในการปฏิบัตงิ านให้กบั พนกั งาน การท่เี คร่ืองมอื เครื่องจักรกลอยู่ในสภาพที่ชำรุดหรือมสี ภาพไมพ่ รอ้ มทจี่ ะใชง้ าน แต่มคี วามจำเปน็ ท่ี จะต้องใช้เครื่องจักรกลน้ันปฏิบัตงิ าน ยอ่ มสง่ ผลใหพ้ นักงานขาดความมน่ั ใจในการปฏบิ ตั ิงานบนเครื่องจักรกลชนิด นั้น เช่น เกรงวา่ ผลผลิตทไ่ี ดอ้ าจไมม่ ีคุณภาพ หรืออาจเกิดอุบตั ิเหตุขนึ้ ขณะปฏิบัติงาน เปน็ ตน้ เมือ่ มกี าร บำรงุ รกั ษาเครื่องจักรกลแล้วสภาพการชำรุดเสียหายดงั กลา่ วจะไมเ่ กดิ ขึ้นแตต่ รงกันข้ามกลับจะทำใหเ้ คร่ืองจักรกล มสี ภาพสมบูรณ์ พรอ้ มใชง้ านสง่ ผลตอ่ ความมัน่ ใจในการปฏบิ ัติงานของพนักงาน ผลผลิตทไ่ี ด้กจ็ ะมคี ุณภาพ ตามมาอีกดว้ ย ประโยชน์ท่ไี ดจ้ ากการบำรุงรักษา การบำรุงรักษาสามารถนำมาประยกุ ต์ใช้ได้ ในการบริหารจัดการเกอื บทุก ๆ ด้านไม่วา่ จะเป็น ภาคอตุ สาหกรรม ภาคเกษตรกรรม รวมท้งั ในภาคธุรกิจในดา้ นต่าง ๆ ท่ีตอ้ งการเพม่ิ ผลผลิตเพ่ิมประสทิ ธิภาพใน การทำงานของพนกั งานรวมไปถงึ เพ่ิมประสิทธิภาพของเคร่อื งมอื เครอื่ งจกั รกลตา่ ง ๆ สำหรับประโยชน์ท่จี ะได้รบั จากการบำรงุ รักษานัน้ หากแยกเปน็ หัวข้อย่อย ๆ แล้ว มีจำนวนมากหากแบง่ เปน็ หวั ข้อใหญ่แล้วสามารถแบง่ ได้ เป็น 2 ด้านใหญ่ ๆ ซ่ึง ได้แก่ ประโยชนท์ างดา้ นการบรหิ ารและประโยชนท์ างดา้ นการปฏบิ ตั ิ 1. ประโยชน์ทางด้านการบริหาร 1.1 สามารถท่ีจะกำหนดแนวทางการบำรงุ รกั ษาวา่ ควรทำอย่างไร 1.2 สามารถพิจารณานำวธิ ีการบำรุงรักษาท่ีดที ่ีสดุ มาใช้ 1.3 สามารถมอบหมายหนา้ ที่ผู้รับผิดชอบได้เหมาะสม 1.4 สามารถวางแผนงบประมาณค่าใช้จา่ ยในการบำรงุ รักษาไดอ้ ยา่ งเหมาะสม 1.5 สามารถกำหนดหัวข้อการอบรมให้ความร้แู กพ่ นักงานใหมไ่ ด้ถกู ต้อง

ชือ่ เรือ่ ง แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี ๒ เวลาเรียนรวม 90ชั่วโมง ชื่อวชิ า งานซ่อมและบำรงุ รกั ษาเคร่ืองจกั รกล สอนคร้ังที่ ๒ ชือ่ หน่วย ความสำคญั ในการบำรงุ รักษาเครื่องจักร จำนวน 5 ช่วั โมง ความสำคญั ในการบำรงุ รักษาเครอื่ งจกั ร 1.6 สามารถสร้างขวญั กำลังใหก้ ับพนกั งาน ไมว่ ่าจะเป็นดา้ นความปลอดภัย ด้านสวัสดิการ ตา่ ง ๆ 2. ประโยชน์ทางด้านการปฏบิ ัติ 2.1 สามารถจัดทำคมู่ ือการซ่อมบำรุงเครอ่ื งจกั รกลแต่ละประเภทได้ชดั เจน 2.2 ปฏิบตั ิตามแนวทางทไี่ ดจ้ ัดทำไวต้ ามระยะเวลาทกี่ ำหนด 2.3 จัดเตรียมเครื่องมอื อปุ กรณ์ไดถ้ ูกตอ้ งและเหมาะสมในการบำรงุ รกั ษา 2.4 สามารถจัดทำพัสดุคงคลังไดต้ ามค่าใชจ้ ่ายทไี่ ดร้ บั 2.5 สรา้ งความปลอดภัยในการปฏิบัติงาน 2.6 ผลพลอยได้จากการบำรุงรักษา เช่น โรงงานมีกำไรยอ่ มได้รับเงินปันผลหรือโบนัส เพมิ่ ขนึ้ กิจกรรมการเรยี นการสอน ภาคทฤษฎี กิจกรรมท่ี 1 การเสือ่ มสภาพของเคร่อื งจกั รกล ครูอธิบายรายละเอียดจากเนอื้ หาสาระ แลว้ ใหน้ ักเรยี นแบ่งกล่มุ ออกเปน็ 5 กล่มุ เพื่อทำการ วเิ คราะห์และอภปิ รายภายในกลมุ่ จากหัวขอ้ การเสื่อมสภาพของเครือ่ งมอื อปุ กรณต์ ่อไปนี้ จากนัน้ ให้ ออกมานำเสนอข้อสรุปของกลุม่ กลุ่มเคร่ืองมอื อุปกรณ์งานเครื่องยนต์ กลมุ่ เครื่องมอื อปุ กรณง์ านเคร่ืองกล กลุ่มเครอ่ื งมอื อปุ กรณง์ านเช่อื ม กลุ่มเครือ่ งมอื อปุ กรณ์งานไฟฟา้ กลุ่มเครือ่ งมืออุปกรณ์งานกอ่ สรา้ ง กจิ กรรมท่ี 2 ประโยชนข์ องการบำรงุ รกั ษา ใหน้ กั เรียนแตล่ ะคนบอกประโยชน์ของการบำรุงรกั ษา จากความคิดของตนเอง จากน้ันนำ คำตอบท่ีได้ของแต่ละคนมาสรุปเปน็ คำตอบอีกคร้ัง ซึง่ ถือเปน็ คำตอบของผูเ้ รียนภายในหอ้ งนนั้ กิจกรรมท่ี 3 กจิ กรรมเสรมิ การเรียนรู้ ใหน้ กั เรยี นพจิ ารณาเคร่ืองมืออุปกรณเ์ ครอ่ื งจกั รกล ภายในแผนกชา่ งกลโรงงาน วทิ ยาลยั เทคนคิ ชมุ พร วา่ มีความจำเปน็ ทจ่ี ะตอ้ งทำการบำรุงรกั ษาหรอื ไม่ จากนั้นให้อธิบายเหตุผลประกอบ ภาคปฏบิ ัติ งานบริการบำรงุ รกั ษาเครอ่ื งจกั รกล ใหน้ ักนกั เรียนแบ่งกลุ่มออกเป็น 6 กลุ่ม เพือ่ รบั ผิดชอบเครื่องจกั รกล ดงั ต่อไปนี้ 1. เครือ่ งกลึง 4. เครื่องเจยี ระไน 2. เครือ่ งไส 5. เครอื่ งเจาะ 3. เครอ่ื งกดั 6. เคร่อื งเล่อื ย

ชอ่ื เรือ่ ง แผนการจัดการเรยี นรู้ท่ี ๒ เวลาเรียนรวม 90ช่ัวโมง ชื่อวิชา งานซ่อมและบำรุงรักษาเคร่ืองจักรกล สอนครั้งที่ ๒ ชื่อหนว่ ย ความสำคญั ในการบำรุงรักษาเคร่อื งจักร จำนวน 5 ชวั่ โมง ความสำคญั ในการบำรงุ รักษาเครอื่ งจักร คำช้แี จง ใหน้ ักเรยี นแตล่ ะกลุ่มทำความสะอาดเครอ่ื งจกั รกลที่รบั ผิดชอบ โดยใช้ผา้ หรอื แปรงปดั เศษโลหะ ทีต่ ิดอยูก่ บั เครื่องจักรกลสว่ นประกอบของเคร่อื งจกั รกลทเ่ี ป็นโลหะ เชน่ ผวิ หนา้ เครื่องจกั ร สว่ นเคล่ือนที่ ใหท้ ำการชโลมน้ำมันโดยใช้แปรงขนออ่ น หากพบว่ามีส่วนประกอบเครอื่ งจกั รกลเกดิ การชำรุดเสียหาย ใหน้ ำช้นิ สว่ นท่ีชำรุดเสยี หายนั้นมาเขยี นเป็นแบบงาน และจดั หาช้นิ สว่ นใหมม่ าทดแทนรายงานผลการ ปฏบิ ตั งิ านบำรุงรักษาต่อครผู สู้ อน สือ่ การสอน ๑. เอกสารประกอบการสอน ๒. เอกสารประกอบการเรยี น ๓. ส่ือนำเสนอ PowerPoint ๔. เคร่อื งจักรท่ีมีอยู่ในแผนกช่างกลโรงงาน งานทม่ี อบหมาย/กิจกรรม ใบงานความสำคญั ในการบำรุงรกั ษา การวดั และการประเมินผล วิธีวัดผล 1. ใบงานความสำคัญในการบำรุงรกั ษา 2. สังเกตและประเมินพฤติกรรมด้านคุณธรรม จริยธรรม ค่านยิ ม และคุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์ เครอ่ื งมอื วัดผล 1. ใบงานความสำคัญในการบำรงุ รักษา 2. แบบประเมินคณุ ธรรม จรยิ ธรรม ค่านิยมและคุณลักษณะอันพงึ ประสงค์ (ดตู วั อยา่ งในภาคผนวก จ) โดยครูผูส้ อนและนักศกึ ษาร่วมกันประเมิน เกณฑ์การประเมนิ ผล 1. ใหค้ ะแนนใน ใบงานความสำคัญในการบำรุงรักษา 2. แบบประเมินคณุ ธรรม จริยธรรม ค่านยิ มและคุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์ คะแนนขึ้นอยู่กับการ ประเมนิ ตามสภาพจริง