7สาเหตุการชำรุด_merged (1)

ช่อื เร่อื ง แผนการจดั การเรยี นรู้ที่ ๗ เวลาเรยี นรวม 90ช่ัวโมง ชือ่ วิชา งานซ่อมและบำรงุ รักษาเครื่องจักรกล สอนครั้งท่ี ๗-๘ ชือ่ หนว่ ย สาเหตกุ ารชำรุดเสยี หายของเคร่อื งจักรกล จำนวน ๑๐ ชั่วโมง สาเหตุการชำรดุ เสียหายของเครอื่ งจักรกล หัวข้อเรื่อง สาเหตกุ ารชำรุดเสียหายของเครื่องจักรกล สาระสำคญั การบำรุงรักษาเครื่องจักรกลเป็นการยืดอายุการใช้งานของเครื่องจักรกลไม่ให้เสื่อมสภาพ หรือเกิดการ ชำรุดเสียหายกอ่ นระยะเวลาอันควร ซึ่งเราควรจะมีการเรียนรู้ถึงสาเหตุต่างๆ ที่ทำให้เครื่องจักรกลเกิดการชำรดุ เสียหายหรือเกิดการเสื่อมสภาพ เพื่อที่จะได้นำไปวิเคราะห์และหาทางป้องกัน อีกทั้งสามารถนำไปวางแผนหรือ กำหนดในมาตรฐานการบำรงุ รกั ษา สมรรถนะหลกั (สมรรถนะประจำหนว่ ย) 1. บอกสาเหตุการเสียหายของเครือ่ งจักรกลได้ 2. อธิบายขน้ั ตอนการพจิ ารณาความเสียหายของเครื่องจกั รกลได้ 3. วิเคราะห์สาเหตุทเี่ ครื่องจักรกลเสอื่ มสภาพได้ ๔ อธิบายข้นั ตอนการซอ่ มเคร่อื งจกั รกลได้ สมรรถนะยอ่ ย (สมรรถนะการเรยี นรู้) สมรรถนะท่วั ไป (ทฤษฏ)ี 1 อธิบายสาเหตุการเสียหายของเคร่ืองจักรกลได้ถกู ตอ้ ง 2 อธิบายการพิจารณาความเสียหายของได้ถูกต้องเครอ่ื งจักรกล 3 อธิบายสาเหตทุ ีทำใหเ้ ครอ่ื งจกั รกลเส่ือมสภาพได้ถูกต้อง 4 อธบิ ายขน้ั ตอนการซอ่ มเครือ่ งจกั รกลไดถ้ ูกต้อง สมรรถนะทีพ่ ึงประสงค์ (ทฤษฏ)ี 1 แสดงความรู้เกยี่ วกับสาเหตุการเสียหายของเคร่ืองจักรกล 2 แสดงความรเู้ กีย่ วกบั การพจิ ารณาความเสยี หายของเคร่อื งจกั รกล 3 แสดงความรู้เก่ยี วกบั สาเหตุทีทำให้เครื่องจักรกลเสอื่ มสภาพ 4 แสดงความร้เู ก่ยี วกบั ขัน้ ตอนการซอ่ มเคร่อื งจักรกล สมรรถนะท่วั ไป (ปฏบิ ตั ิ) 1 สามารถระบุเก่ยี วกบั สาเหตุการเสยี หายของเครอื่ งจักรกล 2 สามารถพิจารณาความเสยี หายของเครอ่ื งจักรกล 3 ระบสุ าเหตุทที ำใหเ้ คร่ืองจกั รกลเสือ่ มสภาพ 4 ปฏิบตั ิข้ันตอนการซ่อมเครือ่ งจกั รกล RepairMaintenance) สมรรถนะท่พี งึ ประสงค์ (ปฏบิ ตั )ิ 1 สามารถระบุเกี่ยวกบั สาเหตกุ ารเสยี หายของเครื่องจักรกล 2 สามารถพิจารณาความเสียหายของเครอื่ งจักรกล 3 ระบุสาเหตุทที ำใหเ้ ครอื่ งจกั รกลเสื่อมสภาพ 4 ปฏิบตั ขิ ั้นตอนการซ่อมเคร่อื งจกั รกล RepairMaintenance)

ชอื่ เรอ่ื ง แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ ๗ เวลาเรียนรวม 90ช่ัวโมง ชอื่ วชิ า งานซอ่ มและบำรุงรักษาเคร่อื งจักรกล สอนครั้งท่ี ๗-๘ ชอ่ื หน่วย สาเหตุการชำรดุ เสยี หายของเคร่อื งจักรกล จำนวน ๑๐ ชั่วโมง สาเหตกุ ารชำรุดเสียหายของเครื่องจักรกล เนื้อหาสาระ สาเหตุการชำรดุ เสียหายของเครอื่ งจกั รกล เครอ่ื งมอื เครื่องจกั รกลในการผลิตน้นั จะมอี ายกุ ารใชง้ านทีแ่ ตกต่างกันออกไป การบำรงุ รักษาเชิงป้องกัน เป็นเพียงวิธีการหนึ่งที่จะช่วยยืดอายุหรือยืดระยะเวลาการทำงานของเครื่องมือ การบำรุงรักษาเชิงป้องกัน เป็น เพียงวิธีการหน่ึงทีจ่ ะช่วยยืดอายุหรือยืดระยะเวลาการทำงานของเครื่องมือเครื่องจักรกลแต่ละชนดิ ไมใ่ ห้เกิดการ ชำรุดเสียหายกอ่ นระยะเวลาท่ีควรจะเปน็ แต่ก็ไม่สามารถทำให้เครื่องจักรทำงานตลอดไป ดังนน้ั เมื่อรู้ว่าเคร่ืองมือ เครื่องจกั รกลอย่างไรก็ต้องมีการชำรุดเสียหายหรอื เสื่อมสภาพ เพอ่ื หาวธิ หี รือแนวทางในการป้องกันที่ถูกต้องเป็น การเพิ่มอายการใช้งานของเคร่ืองมือเครื่องจักรกลใหย้ าวนานขึ้นไปอีกระยะหนึ่ง อีกทั้งยังสามมารถใช้ประโยชน์ เครอ่ื งจักรกลไดอ้ ย่างเตม็ ประสทิ ธภิ าพและคุ้มค่าเมอื่ มกี ารลงทนุ เกีย่ วกับเคร่อื งจักรกลไปแลว้ สาเหตกุ ารเสยี หายของเคร่ืองจกั รกล เครอ่ื งจักรกลเมื่อใช้งานไปสกั ระยะหนงึ่ มกั จะเกิดการเสียหายบริเวณต่างๆ ซ่งึ เราจะตอ้ งทำการซ่อมแซม และบำรุงรักษาอย่างต่อเนื่อง สำหรับความเสียหายของเครื่องจักรกล สามารถแบ่งได้เป็นสองสาเหตุใหญ่ๆ คือ สาเหตกุ ารเสียหายพื้นฐานและสาเหตกุ ารเสยี หายระหว่างการใชง้ าน 1. สาเหตกุ ารเสยี หายพนื้ ฐาน (Original Cause) สาเหตุการเสียหายพื้นฐาน เปน็ สาเหตุทีพ่ บอยเู่ ป็นประจำโดยเปน็ สาเหตุก่อนท่เี ครอื่ งจกั รกลจะส่งมาถงึ มอื ลูกคา้ (กอ่ นท่จี ะนำเคร่อื งจกั รกลมาติดต้ังภายในโรงงาน) ซึง่ สามารถแบ่งไดเ้ ป็น 4 ลกั ษณะ ดงั น้ี 1.1 การเสียหายเนอื่ งจากความผิดพลาดในการออกแบบ (designing) เครื่องจักรกลในการผลิตทุกเครื่องส่วนใหญ่จะไม่มีการผลิตขึ้นมาใช้เอง แต่หากเป็นการซื้อจากโรงงาน ผูผ้ ลติ เครือ่ งจักกลโดยตรง แล้วนำมาติดตัง้ ยงั โรงงานตา่ งๆ และสาเหตกุ ารเสียหายส่วนหนง่ึ ก็มาจากความผิดพลาด ในเรือ่ งของการออกแบบตัวเครื่องจกั รกลซึ่งถูกออกแบบใหใ้ ชง้ านลกั ษณะต่างๆ ของโรงงานผผู้ ลติ ซงึ่ ได้แก่ รปู ร่าง ของเครื่องจักรกล ความหยาบละเอียดของเครื่องจักรกล หรืออาจเป็นการกำหนดวัสดุไปในแบบไม่ถูกต้องตาม หลกั การออกแบบ เป็นต้น 1.2 การเสียหายเนื่องจากความผดิ พลาดในการผลติ เครอ่ื งจักรกล (Manufacturing) การเสียหายเนื่องจากการผลิตเคร่ืองจักรกลเปน็ อกี สว่ นหนงึ่ ที่ทำให้เคร่ืองจักรกลเกดิ การเสียหายขึ้นก่อน ระยะอันควร เนื่องมาจากเคร่อื งจกั รกลถูกผลติ ข้นึ มาจากโรงงานผู้ผลิตเครอื่ งจกั รกลชนิดน้นั ๆ โดยเฉพาะ และมี ขบวนการผลิตเหมือนกานผลิตชิ้นงานทัว่ ไป ซึ่งส่งผลต่อการใช้งานของเครื่องจักรกล เช่น ขั้นตอนการประกอบมี การผิดพลาด เกลียวและแปน้ เกลยี วหลวมเน่ืองจากใช้แรงขนั น้อยเกินไป หรอื ประกอบชิ้นส่วนบางตัวไม่ครบ เป็น ตน้ 1.3 การเสียหายเนอ่ื งจากการผดิ พลาดในการส่งั ซ้ือ การสงั่ ซอื้ เครอ่ื งจกั รกลในการผลติ ของโรงงานอุตสาหกรรมสว่ นใหญ่ จะส่ังซื้อเครือ่ งจกั รกลจามอัตราการ ผลติ ปจั จุบันเทา่ นน้ั ซึ่งไม่ไดม้ องถึงการขยายตวั ในอนาคต อีกทัง้ มักจะส่งั ซอ้ื ตามยหี่ ้อที่มชี ื่อเสียง สว่ นเคร่อื งจักรกล บางเครื่องถูกออกแบบให้เหมาะสมกับสภาพภูมปิ ระเทศนัน้ ๆ ดังนั้นในการเลือกซื้อเครื่องจักรกลแต่ละครั้ง ควร พจิ ารณาถงึ คณุ สมบตั แิ ละเหมาะสมสำหรับนำไปใช้ในการผลิตภายในโรงงาน อกี ทง้ั คำนงึ ถงึ การขยายตวั ในอนาคต อีกดว้ ย

ชือ่ เรอื่ ง แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ ๗ เวลาเรียนรวม 90ช่ัวโมง ชอื่ วิชา งานซ่อมและบำรุงรกั ษาเครอ่ื งจักรกล สอนคร้ังที่ ๗-๘ ช่ือหนว่ ย สาเหตกุ ารชำรดุ เสียหายของเครื่องจักรกล จำนวน ๑๐ ช่ัวโมง สาเหตุการชำรุดเสยี หายของเคร่อื งจักรกล 1.4 การเสียหายเนื่องจากความผิดพลาดในการขนสง่ เมอ่ื มกี ารจดั ซื้อเครอ่ื งจกั รกลในการผลิต ทางโรงงานกผ็ ลิตเคร่อื งจักรกลนัน้ ๆ ก็จะมีการจัดส่ง ซ่ึงขณะทำ การจัดส่งอาจมีความผิดพลาดเกิดขึ้น เช่น การบรรจุไม่เหมาะสมต่อสภาพของเครื่องจักรกล การขนย้ายไม่ เหมาะสม (ใช้รอก เครน หรือโฟคลิฟท์) ไม่มีการรองขอบเมื่อขนย้ายด้วยเชือก ขณะขนย้ายอาจขาดความ ระมัดระวังเดการกระแทก สิ่งเหล่านี้อาจทำให้เครือ่ งจักรกลมีสภาพเสียหายได้เช่นกัน ดังนั้นเม่ือมีการขนย้ายจงึ ควรทจี่ ะศกึ ษาคู่มอื การใช้งานของเคร่อื งจกั รกลใหล้ ะเอียด 2. สาเหตุการเสยี หายระหว่างการใชง้ าน (Intermediate Cause) การทำงานในบางครัง้ เรามักจะพบเหน็ เหตุขัดขอ้ งของเครื่องจกั รกลเนอ่ื งจากเกิดการชำรุดเสยี หาย โดยมี สาเหตมุ าจาก a. การติดตั้งเครอื่ งจกั รกล เครื่องจักรกลบางประเภทต้องมีการติดตั้งแยกออกจากกัน เนื่องจากประสิทธิภาพการทำงานที่ต่างกัน ออกไป เช่น เครื่องจักรกลที่ควบคุมด้วยคอมพิวเตอร์ ต้องมีการติดตั้งในห้องเฉพาะ มีการควบคุมอุณหภูมิ เพ่ือ ปอ้ งกันในละอองหรือการสน่ั สะเทอื น การตดิ ต้ังเครื่องจักรกลไมถ่ กู วิธีจะทำให้เครอื่ งจักรเส่ือมสภาพการทำงานไม่ คงท่ี เชน่ มกี ารสัน่ สะเทือน เกิดมลภาวะทางเสียง เป็นตน้ b. การใชง้ าน การใชง้ านเครอ่ื งจกั รกลโดยสว่ นใหญ่แล้วผู้ใช้จะเปน็ ฝ่ายผลติ ซง่ึ มงุ่ เป้าหมายอยทู่ ่ผี ลผลิตเพียงอย่างเดียว โดยไม่คำนึงถึงสภาพการใชง้ าน ขาดความระมดั ระวังในการใช้เครอื่ งจักรกลขาดความเอาใจใส่ อีกทั้งบางคร้ัง ใชง้ านเกนิ กำลงั ของเครอ่ื งจกั รกลอกี ด้วย สำหรบั ฝา่ ยซ่อมบำรุงก็มีเปา้ หมายให้เครือ่ งจักรกลสามารถใช้งานได้ยาง นาน โดยสว่ นใหญ่โรงงานอุตสาหกรรมจะมีฝา่ ยซ่อมบำรงุ ซ่ึงผใู้ ชแ้ ละผดู้ แู ลจะเป็นคนละคนกัน c. สภาพแวดลอ้ ม สภาพแวดล้อมบริเวณโรงงานหรอื แหล่งชมุ ชนรอบข้างมีส่วนสำคัญท่ีทำให้เครื่องจักรกลเกิดการเสียหาย ไดอ้ ย่างรวดเรว็ เชน่ สภาพแวดลอ้ มมฝี ่นุ ละอองมากอาจทำให้ไปอดุ ตนั บริเวณซอกมุมตา่ งๆของเครอื่ งจักรกลทำให้ ส่งผลเกิดความฝืดขณะใช้งาน หรือสภาพแวดล้อมมีความชื้นก็อาจทำให้เครื่องจักรกลเกิดได้ง่าย ถ้าหาก สภาพแวดล้อมอยู่ใกลท้ ะเลก็อาจเกิดการกัดกร่อนได้ง่าย เป็นต้น การพจิ ารณาความเสยี หายของเครือ่ งจกั รกล ความเสียหายของเครือ่ งจักรกลสามารถเกิดไดท้ ง้ั สาเหตุเสยี หายพื้นฐานและสาเหตุเสยหายขณะใช้งาน สำหรับสาเหตพุ ้ืนฐานก่อนถงึ มอื ลูกคา้ หากมกี ารตรวจพบก็อาจเปลย่ี นเครื่องจักรกลใหมไ่ ด้ หากตรวจไม่พบก็ต้อง พิจารณาแกไ้ ขต่อไปแตค่ วามเป็นจรงิ แร้วในขณะนำเคร่อื งจักรกลเขา้ มามักจะไม่ทราบความเสียหาเน่ืองจากเรามัก พิจารณาลักษณะภายนอกและประสิทธิภาพการใช้งานของเครื่องจักรกล เมื่อเป็นเครื่องจักรกลใหม่แล้ว ประสิทธิภาพในการทำงานยังดีอยู่ ทำให้มักไม่พบความเสียหายที่เกิดขึ้นหากไม่ใช่ความเสียหายที่มากนัก ที่ต้อง สังเกตด้วยสายตา สำหรบั สาเหตกุ ารเสียหายขณะใช้งานนัน้ เป็นชว่ งท่เี คร่ืองจกั รกลถูกติดตงั้ และมกี ารใชง้ าน ทำให้ เราสามารถพบเห็นได้ ขัน้ ตอนในการพิจารราความเสยี หายสามารถแบ่งออกได้เปน็ 6 ข้ันตอน ดงั นี้ 1. ขน้ั พบจดุ เสียหาย 2. ขัน้ ค้นหาจุดเสียหาย

ชอื่ เรอ่ื ง แผนการจัดการเรียนรูท้ ี่ ๗ เวลาเรยี นรวม 90ชั่วโมง ช่ือวชิ า งานซอ่ มและบำรงุ รกั ษาเครอ่ื งจกั รกล สอนครง้ั ที่ ๗-๘ ช่อื หนว่ ย สาเหตุการชำรุดเสียหายของเครือ่ งจกั รกล จำนวน ๑๐ ชัว่ โมง สาเหตุการชำรุดเสยี หายของเครือ่ งจักรกล 3. ขนั้ หาสาเหตุการเสียหาย 4. ขน้ั ดำเนินการแก้ไข 5. ข้นั ทดสอบการทำงาน 6. ข้นั สรุปผล 1. ข้นั พบความเสยี หาย ขั้นพบความเสียหายเป็นขัดตอนที่เครื่องจักรกลมีการขัดข้องเกิดขึ้น เครื่องจักรกลที่ถูกนำมาใช้งานทุก เครือ่ งลว้ นแล้วแตเ่ คยมกี ารขัดข้อง ดงั นัน้ เมอื่ พบการขดั ขอ้ งเสียหาย ตอ้ งมกี ารบนั ทึกเก็บข้อมูลเบอื้ งตน้ 2. ข้นั คน้ หาจดุ เสยี หาย เนื่องจากเครื่องจักรกลแต่ละชนิดมีส่วนประกบออยู่จำนวนมาก บางครั้งเมื่อมีการเสียหายจากภายนอกเรา สามารถมองเหน็ ได้ดว้ ยสายตา แต่บางครง้ั การเสียหายก็เกิดขนึ้ จากภายในจึงจำเป็นต้องมกี ารถอดฝาครอบเคร่ือง ออกมาดภู ายใน เช่น พบว่าฟันเฟืองของเครอ่ื งกลึงแตกชำรดุ จำนวนฟนั 1 หรอื สายพานส่งกำลังขาดเป็นต้น 3. ข้นั หาสาเหตกุ ารเสยี หาย เป็นขน้ั ตอนทต่ี ้องมีการวเิ คราะห์และหาข้อมูลเพิ่มเติม โดยข้อมลู ที่จะหาไดต้ อ้ งมกี ารศกึ ษาเพิม่ เตมิ ได้แก่ ค้นหาจากคมู่ ือเคร่ืองจักรกล สอบถามจากผคู้ วบคุม หรือสอบถามจากผู้ชำนาญ เช่น ฟนั เฟอื งของเครื่องกลึงแตก ชำรุด อาจมีสาเหตุมาจากการรบั ภาระมากเกินไป หรือมีการเสื่อมสภาพของหรือแม้กระทั่งวัสดุท่ีนำมาผลิตเฟือง ใหม่ไม่เหมาะสมต่อการนำมาใช้งานของเครื่องกลึง ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นสาเหตุการเสียหายทั้งนั้น โดยต้องมีการ วิเคราะหอ์ ย่างถ่ีถว้ น 4. ขัน้ ดำเนนิ กานแกไ้ ข ขัน้ ดำเนนิ การแก้ไขจะเปน็ ขน้ั ตอนทไี่ ด้ตดั สนิ ใจมาจากการวิเคราะห์สาเหตุการเสียหายเม่ือวิเคราะห์แล้ว ว่าอาจมีสาเหตุกานเสียหายดังขั้นตอนการวิเคราะห์สาเหตุการเสียหาย จึงต้องเปลี่ยนเฟืองตัวใหม่โดยเลือกวัสดุ เฟอื งทเี่ หมาะสมมาเปล่ยี นเฟืองที่ชำรุดเสียหายและถ้าหากไมเ่ ปล่ยี นอาจส่งผลกระทบต่อฟันเฟอื งที่เหลือของเฟือง แต่หากการวเิ คราะหอ์ อกมาว่าไม่จำเป็นตอ้ งเปลี่ยนอาจนำเฟืองที่เสยี หายนั้นไปเช่ือมเพื่อซอ่ มแซม แล้วนำกลับมา ใชใ้ หมไ่ ดอ้ ีกครง้ั 5. ขนั้ ทดสอบการทำงาน ในข้ันตอนนีจ้ ะเป็นบททดสอบว่าการวิเคราะหแ์ ละตัดสนิ ใจถกู ตอ้ งหรือไม่ โดยกานทดสอบการทำงานควร ทำการทดสอบหรือทำชน้ิ งานจริงเลยก็ได้ เนอ่ื งจากชว่ งแรกอาจยังไมม่ ีผลกระทบใดๆ กับฟนั เฟืองแตห่ ากมการทำ หลายๆครั้งจงึ สังเกตเห็นได้ 6. ขั้นสรปุ ผล เป็นข้นั ทตี่ ้องมีการสรุปบนั ทกึ วิธแี ก้ไขปญั หาท่ีเกิดขึน้ และวธิ ีการแกไ้ ข โดยบันทึกตามขอ้ เท็จจรงิ หากเป็น การแก้ไขท่ีถกู ตอ้ งเมื่อเกิดเหตุการณ์เดียวกันขึ้นอีกก็ทำการแก้ไขดว้ ยวิธีเดิม แต่ถ้าหากเป็นการแก้ไขที่ไม่ถูกตอ้ ง เมื่อเกดิ เหตุการณเ์ ดียวกนั กต็ ้องมีการวเิ คราะหเ์ พอ่ื หาวิธแี กไ้ ขตอ่ ไป สง่ิ สำคญั สำหรับการพิจารณาความเสียหายทุก ครั้งต้องมีการบันทึกๆไว้ และนำมารวบรวมเก็บไว้ในที่ที่สามารถค้นหาได้สะดวก หรืออาจมีการจัดเก็บอย่างเป็น ระบบ เปน็ ต้น สำหรบั การบนั ทึกสรุปผลอาจทำขึ้นเป็นแบบฟอร์มบันทกึ อยา่ งง่ายอา่ นแล้วเข้าใจ ซ่งึ ทุกโรงงานอาจ จัดทำข้ึนมาเป็นแบบฟอร์มของโรงงานตนเองก็ได้

ชอื่ เร่ือง แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ ๗ เวลาเรยี นรวม 90ช่ัวโมง ชื่อวชิ า งานซ่อมและบำรุงรกั ษาเครอื่ งจักรกล สอนคร้ังที่ ๗-๘ ช่อื หน่วย สาเหตุการชำรุดเสยี หายของเครอื่ งจกั รกล จำนวน ๑๐ ชว่ั โมง สาเหตกุ ารชำรุดเสียหายของเครอื่ งจกั รกล สาเหตทุ ี่ทำใหเ้ ครอื่ งจักรกลเสื่อมสภาพ การเสื่อมสภาพของเครื่องจักรกลมีลักษณะที่แตกต่างไปจากการเสียหายของเครื่องจักรกลเนื่องมาจาก การเส่ือมสภาพเป็นการเสอ่ื มตามอายุการใช้งาน ส่วนการเสยี หายจะเกิดขนึ้ กอ่ นระยะเวลาอันควร ซงึ่ เครือ่ งจกั รกล เม่ือมกี ารใชง้ านได้เปน็ ระยะเวลาหน่งึ จะเกิดการเสื่อมสภาพ เน่ืองจาก 3 สาเหตใุ หญๆ่ ซงึ่ ประกอบไปดว้ ย การใช้ งานของเคร่ืองจกั รกล การเส่อื มสภาพตามธรรมชาตแิ ละการเสือ่ มสภาพตามภยั ธรรมชาติ ขั้นตอนการซอ่ มแซมเครอ่ื งจักรกล คงไม่มีดรงานใดที่ต้องการซื้อเคร่ืองจักรกลใหญ่อยู่ใหม่ตลอดเวลา อันเนือ่ งมาจากการชำรุดเสียหายของ เครื่องจักรกลรวมไปถึงการเสือ่ มสภาพตามสาเหตุตา่ งๆ และสำหรับเคร่ืองจักรกลสามารถทำการซ่อมแซมไดก้ จ็ ะ ทำการซ่อมเคร่ืองจักรกลแทนการซือ้ เครื่องจักรกลท่ีมีการใช้งานในโรงงานอุตสาหกรรมเพื่อให้ฝ่ายซ่อมบำรุงเปน็ ผูด้ ำเนินการซอ่ ม โดยขน้ั ตอนการซอ่ มจะมอี ยู่ 6 ขัน้ ตอนดงั นี้ 1. เครอ่ื งจกั รกลเสื่อมสภาพ 2. รายงานความเสียหายและสัง่ การซอ่ มบำรงุ 3. ตรวจสอบความเสียหายที่เกดิ ขึน้ 4. วางแผนการซ่อมเครอื่ งจักรกล 5. ดำเนนิ การซอ่ มเครอ่ื งจกั รกล 6. เคร่อื งจักรกลมสี ภาพพร้อมใช้งาน 1. เคร่ืองจกั รกลเส่อื มสภาพ สภาพของเครื่องจักรกลสามารถเสือ่ มได้ด้วยสาเหตุข้างต้น เมื่อเครื่องจักรกลมีการเสือ่ มสภาพ จำเป็นท่ี จะตอ้ งทำการซ่อมแซมเครื่องจกั รกลเส่ือมสภาพโดยทเ่ี ครอ่ื งจักรกลต้องหยดุ เครื่องเพยี งอย่างเดียว แตย่ งั ไมร่ วมถึง สภาพที่ปกติของเครือ่ งจักรกลแต่ส่งผลให้อัตราการผลิตสมรรถนะของเครื่องจักรกลต่ำลงอีกด้วย ซึ่งถือได้วา่ เปน็ การเส่ือมสภาพของเครือ่ งจกั รกลเช่นกัน 2.รายงานความเสยี หายและส่งั ซอ่ มการซ่อมบำรุง การรายงานความเสียหายของเครื่องจักรกลนน้ั ตอ้ งรายงานตามลำดับหรือสายงานทีร่ ับผดิ ชอบ โดยปกติ แล้วเมือ่ เครือ่ งจักรกลเสอื่ มสภาพ ผู้ทต่ี อ้ งดำเนินการรายงานความเสยี หายก็คอื พนกั งานปฏิบัติการท่ีปฏิบัติงานอยู่ กับเครื่องจักรกลแต่ละชนิด โดยต้องรายงานผ่านไปยังหัวหน้าฝ่ายผลิต จากหัวหน้าฝ่ายผลิตก็จะรายงานความ เสียหายไปยังหัวหน้าฝ่ายซ่อมบำรุงซึ่งฝ่ายซ่อมบำรุงซึ่งฝ่ายซ่อมบำรุงก็จะมอบหมายหน้าที่ให้ช่างซ่อมบำรุงไป ดำเนินการแก้ไข โดยขนั้ ตอนนจ้ี งึ มสี ว่ นเกยี่ วระหวา่ งฝ่ายผลติ และซอ่ มบำรงุ ดังนั้นจึงมกี ารจัดทำ ใบส่งั ซอ่ มหรือใบ แจง้ ซ่อมซงึ่ จะถูกเก็บไว้ทฝี่ า่ ยซ่อมบำรงุ เพื่อเปน็ ขอ้ มลู ในครั้งตอ่ ไป 3. ตรวจสอบความเสยี หายทเ่ี กิดขึ้น หลังจากที่ฝ่ายซ่อมบำรุงได้รับใบสัง่ ซ่อมแล้ว ก็จะดำเนินตรวจสอบความเสยี หายซ่ึงจะมีการบันทึกลงใน แบบฟอร์มบันทึกความเสียหาย หากเป็นความเสียหายที่เคยเกิดขึ้นแล้วก็จะมีรายละเอยี ดของการดำเนินการใน ครัง้ ก่อนอยู่แล้ว แต่หากเป้นความเสียหายท่ียงั ไมเ่ คยเกดิ ขึน้ กต็ อ้ งมกี ารวิเคราะห์จดุ เสยี กายเพื่อทำการแก้ไขตอ่ ไป 4.วางแผนการซอ่ มเครือ่ งจักรกล การวางแผนการซอ่ มเคร่ืองจกั รกลเปน็ ขัน้ ตอนทม่ี ีความสำคัญ เน่อื งจากตอ้ งอ้างองิ และศกึ ษาข้อมูลต่างๆ จากคู่มือเครื่องจักรกล เนื่องจากมีความซับซ้อนในเรื่องระบบการทำงานและต้องมีการจัดเตรียมสถานที่โดย

ชอ่ื เรื่อง แผนการจดั การเรียนรูท้ ่ี ๗ เวลาเรียนรวม 90ช่ัวโมง ชอื่ วิชา งานซ่อมและบำรุงรกั ษาเครือ่ งจักรกล สอนครงั้ ที่ ๗-๘ ช่อื หนว่ ย สาเหตุการชำรุดเสยี หายของเคร่อื งจกั รกล จำนวน ๑๐ ช่ัวโมง สาเหตกุ ารชำรุดเสียหายของเคร่ืองจักรกล ดำเนินการก้ันบริเวณหรอื มีปา้ บบอกไว้ อีกทัง้ จัดเตรยี มเคร่ืองมืออุปกรณ์ที่จะใช้สำหรับซ่อมแซมเคร่ืองจักรกลให้ พร้อมที่จะใช้งาน สิ่งสำคัญควรจะศึกษาและพิจารณาถึงสถิติในการซ่อมบำรุงเครื่องจักรกลซึ่งเป็นข้อมูลในการ พจิ ารณาแกไ้ ขให้ลดนอ้ ยลง 5. ดำเนินการซอ่ มเครอ่ื งจักรกล การซ่อมเคร่ืองจักรกลจำเป็นต้องมีการถอดประกอบชิน้ งานส่วนของเครื่องจักรกลดังน้ันควรมีการศกึ ษา คู่มือการใช้งานของเครือ่ งจักรกลเพือ่ ให้ทราบถึงวิธกี ารถอดประกอบตามลำดับก่อนหลัง และอาจมีการทำความ สะอาดบรเิ วรทท่ี ำการซอ่ มแซมเพื่อป้องกันข้อบกพร่องต่างๆตอ้ งมหี ารวางมตราการแกไ้ ขเพื่อไมใ่ หเ้ กิดการขัดข้อง ซ้ำขน้ึ อีก สำหรบั การดำเนินการซ่อมอาจทำได้หลายรูปแบบขึน้ อยกู่ ับความเสียหายของชน้ิ ส่วนแต่ละช้นิ ส่วน เช่น อาจมีการดัดแปลงขึ้นมาใหม่หรืออาจมีการเปลี่ยนชิ้นส่วนที่หายไป และอาจมีการซ่อมแซมเฉพาะจุดที่เสียหาย เม่อื ทำการซ่อมเคร่อื งจกั รกลเรียบรอ้ ยแล้วจะตอ้ งมีการตรวจสอบสภาพความเรียบรอ้ ยของเครื่องจกั รกล เช่น การ ขัดแป้นเกลียวว่าแน่นหรือไม่ นอกจากนั้นยังรวมไปถึงการหล่อลื่นชิ้นส่วนที่มีการเคลื่อนที่ และการทดสอบการ ทำงานของเครื่องจักรกลว่ามีสภาพการใช้งานที่เป็นปกติหรือไม่เมื่อมีการทดสอบเครื่องจักรกลแล้ว ต้องทำการ บนั ทึกผลการซอ่ มเก็บไว้เสมอ 6.เครอื่ งจกั รกลมีสภาพพร้อมใชง้ าน เครื่องจักรกลมีการซ่อมแซมและทดสอบสภาพการทำงานเสร็จสิ้นแล้ว จะมีสภาพเหมือนเครื่องจักรกล ปกตทิ ว่ั ไปที่พร้อมนำไปใชง้ านไดต้ ลอดเวลา เปน็ การใช้งานของเคร่อื งจกั รกลอย่างเต็มประสิทธภิ าพไม่จำเป็นต้อง ซ้ือเครือ่ งจักรกลใหม่เสมอไปในปจั จุบนั มบี ริษทั หรือห้างหุ้นสว่ นหลายตำแหน่ง ได้นำเคร่อื งจกั รกลทีผ่ า่ นการใช้งาน แลว้ มกี ารเส่อื มสภาพหรือชำรุดเสียหายมาทำการซอ่ มและบำรุงรักษา จนเครือ่ งจักรกลสามารถใชง้ านได้จามปกติ โดยทำการตกแต่งสีเพิ่มเติม นำกลับมาขายใหม่สร้างรายได้อย่างมากมาย หากมีความรู้ด้านการบำรุงรักษาเป็น อยา่ งดกี ็สามารถปรบั ปรุงซอ่ มแซมเครื่องเก่าให้เปน็ เคร่อื งใหม่ได้ กจิ กรรมการเรยี นรู้ คร้ังท่ี ๑ ให้นกั เรียนแบง่ กลุ่มออกเปน็ 4 กลุม่ แต่ละกลมุ่ ปฏิบัติงานตรวจสอบสภาพความเสียหายของ เคร่อื งจักรกลลงในแบบฟอรม์ ที่กำหนดให้ ดังน้ี กลุม่ ที่ 1 กลมุ่ เครื่องเจาะ จดุ ที่ตรวจสอบ - เสาเคร่ืองเจาะ - มอื หมนุ - เฟอื งสะพาน - ฐานเครือ่ งเจาะ - โต๊ะงาน กลุ่มที่ 2 กลมุ่ เครอ่ื งกลงึ จุดท่ีตรวจสอบ - ฐานเครือ่ งกลึง - ชุดหวั เครื่องกลงึ - ชุดแท่นเล่อื น - ชดุ ปอ้ มมีด

ชอื่ เรื่อง แผนการจดั การเรียนรู้ท่ี ๗ เวลาเรยี นรวม 90ชั่วโมง ชอ่ื วิชา งานซ่อมและบำรงุ รักษาเคร่อื งจกั รกล สอนครง้ั ท่ี ๗-๘ ชือ่ หนว่ ย สาเหตกุ ารชำรดุ เสยี หายของเคร่อื งจกั รกล จำนวน ๑๐ ชั่วโมง สาเหตุการชำรุดเสยี หายของเครอื่ งจกั รกล - ชุดศนู ย์ท้ายแทน่ - อปุ กรณ์ประกอบ กลุ่มที่ 3 กลมุ่ เครื่องไส จุดทต่ี รวจสอบ - ฐานเคร่ืองไส - โต๊ะงานไส - หวั เครื่องไส - แครเ่ ลื่อน - แขนโยก กลมุ่ ที่ 4 กลมุ่ เคร่ืองเจียระไน จดุ ท่ตี รวจสอบ - ฐานเครื่องเจียระไน - โตะ๊ งาน - เพลาลอ้ หนิ เจียระไน - ล้อหนิ เจยี ระไน กิจกรรมการเรียนรู้ คร้งั ที่ ๒ ใหน้ ักเรยี นแบง่ กลมุ่ ออกเป็น 4 กลมุ่ หลงั จากท่ีตรวจสอบสภาพความเสียหายของเครื่องจกั รกลลงใน แบบฟอรม์ ท่กี ำหนดให้ ให้นักเรยี นทำการทดลองตรวจสอบ ตามสมมตุ ิฐานในช่ัวโมงก่อนน้ี วา่ เป็นไปตามทีร่ ะบุ หรือไม่ แลว้ ทำการบนั ทึก กลุ่มที่ 1 กลมุ่ เครื่องเจาะ จุดที่ตรวจสอบ - เสาเคร่อื งเจาะ - มอื หมุน - เฟอื งสะพาน - ฐานเครื่องเจาะ - โตะ๊ งาน กลุ่มท่ี 2 กลุ่มเครอื่ งกลงึ จดุ ท่ตี รวจสอบ - ฐานเครือ่ งกลงึ - ชุดหัวเคร่อื งกลงึ - ชุดแทน่ เลื่อน - ชดุ ปอ้ มมีด - ชดุ ศนู ยท์ ้ายแทน่ - อปุ กรณป์ ระกอบ กลุ่มที่ 3 กลุ่มเครือ่ งไส จุดทต่ี รวจสอบ - ฐานเครื่องไส - โต๊ะงานไส - หวั เคร่อื งไส

ชอื่ เรือ่ ง แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ ๗ เวลาเรยี นรวม 90ชั่วโมง ชื่อวชิ า งานซ่อมและบำรุงรกั ษาเครือ่ งจกั รกล สอนครง้ั ท่ี ๗-๘ ช่อื หน่วย สาเหตกุ ารชำรุดเสียหายของเครื่องจักรกล จำนวน ๑๐ ช่วั โมง สาเหตกุ ารชำรดุ เสยี หายของเครือ่ งจกั รกล - แครเ่ ลอ่ื น - แขนโยก กลุ่มท่ี 4 กลุม่ เครอ่ื งเจียระไน จดุ ท่ตี รวจสอบ - ฐานเครอื่ งเจียระไน - โต๊ะงาน - เพลาลอ้ หินเจียระไน - ลอ้ หนิ เจียระไน สื่อการสอน ๑. เอกสารประกอบการสอน ๒. เอกสารประกอบการเรยี น ๓. ส่อื นำเสนอ PowerPoint ๔. เคร่อื งจกั รที่มอี ยู่ในแผนกช่างกลโรงงาน งานท่ีมอบหมาย/กิจกรรม ใบงานสาเหตกุ ารชำรดุ เสียหายของเครือ่ งจกั รกล การวดั และการประเมินผล วิธีวัดผล 1. ใบงานสาเหตกุ ารชำรุดเสยี หายของเครือ่ งจกั รกล 2. สงั เกตและประเมนิ พฤติกรรมด้านคุณธรรม จรยิ ธรรม คา่ นิยม และคุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์ เครื่องมอื วัดผล 1. ใบงานสาเหตุการชำรดุ เสยี หายของเครื่องจักรกล 2. แบบประเมนิ คณุ ธรรม จริยธรรม ค่านิยมและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ (ดตู วั อยา่ งในภาคผนวก จ) โดยครผู สู้ อนและนักศกึ ษาร่วมกันประเมนิ เกณฑก์ ารประเมนิ ผล 1. ใหค้ ะแนนใน ใบงานสาเหตกุ ารชำรดุ เสยี หายของเครอื่ งจกั รกล 2. แบบประเมินคณุ ธรรม จรยิ ธรรม ค่านิยมและคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์ คะแนนขึ้นอย่กู บั การ ประเมนิ ตามสภาพจริง