ใบความรู้ที่ 3

ใบความรูท้ ่ี 3 สภาวะตลาดและการวางแผน 1. การสารวจตลาดผลิตภัณฑส์ มนุ ไพร (Servey) 1.1 ความหมายและความสาคัญของการสารวจตลาดผลติ ภัณฑ์สมนุ ไพร 1.1.1 ความหมายของการสารวจตลาดผลิตภณั ฑ์สมุนไพร (กรม อาชวี ศึกษา.2529:76) การสารวจตลาดผลติ ภณั ฑ์ หมายถึง การนาหลักการ และวิธีการสารวจ รวบรวมบนั ทกึ วเิ คราะห์ ขอ้ มลู เกย่ี วกับการตลาดอยา่ งมีระบบ เพ่ือแกป้ ัญหาตา่ งๆ ในการจัดจาหน่ายผลติ ภณั ฑ์ โดยการนา วิธีการทางวิทยาศาสตร์เขา้ มาใช้ในการสงั เกต การสารวจ การทดลอง การบันทกึ และการวเิ คราะห์ อยา่ งมีระบบ เพอ่ื ให้ทราบความเปน็ ไปของผบู้ รโิ ภค และสภาพของตลาดในการดาเนนิ ธุรกิจปัจจบุ ัน การนาวิธกี ารทางวทิ ยาศาสตรเ์ ข้ามาช่วย ทาใหม้ วี ิธีการปฏิบตั อิ ยา่ งมีกฎเกณฑ์ ผลทีว่ ิเคราะห์ออกมา ได้ผล ถกู ต้องแม่นยา เชื่อถือได้และสามารถนาไปใช้ประโยชน์ไดอ้ ย่างแทจ้ ริง 1.1.2 ความสาคญั ของการสารวจ การสารวจตลาดผบู้ ริโภคมีประโยชนแ์ ละสาคัญอย่างมาก ตอ่ การสืบค้นความคิดเหน็ ของผูบ้ รโิ ภคตอ่ ผลิตภัณฑ์เป็นอยา่ งไร ผบู้ รโิ ภคใช้ผลติ ภณั ฑ์อะไร ความต้องการผลิตภณั ฑ์มากนอ้ ยขนาดไหน มีความ พึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์อย่างไร เพอ่ื นาข้อมูลท่ีได้มาพฒั นาผลิตภณั ฑต์ ามความต้องการของผู้บรโิ ภค การสารวจผู้บรโิ ภคมวี ัตถปุ ระสงคด์ ังนี้ 1) เพื่อวิเคราะห์ถงึ พฤติกรรมการใช้ในปัจจบุ นั สาหรับประเภทเฉพาะของผลิตภัณฑ์ การประยุกตก์ ารสารวจผบู้ ริโภคบางท่ีสามารถทาได้งา่ ยๆข้อมูลท่ีได้รับส่วนใหญค่ ือการมีสว่ นร่วมใน ตลาดของผูบ้ รโิ ภค เช่น วธิ กี ารซ้ือผลติ ภัณฑ์ ความถีข่ องการซ้อื วิธกี ารใชผ้ ลิตภณั ฑ์ จากข้อมูลเหล่าน้ี สามารถพยากรณ์ และวิเคราะห์แนวโนม้ ของตลาดได้ 2) เพ่ือการประเมนิ ลักษณะของผู้บริโภคและความคดิ เห็นของผ้บู ริโภค สาหรับ ประเภทเฉพาะของผลิตภัณฑ์จากความคิดเหน็ ของผูบ้ รโิ ภค ลกั ษณะผู้บรโิ ภคข้อเสนอแนะทัว่ ไปของ ผู้บริโภคจะเปน็ ขอ้ มูลท่ีสามารถนามาวิเคราะห์ และประเมนิ ความจาเป็นของผลิตภณั ฑ์ ข้อบกพร่อง ของผลิตภณั ฑ์ในปัจจบุ นั ได้เป็นอย่างดี จากขอ้ มูลทีก่ ลา่ วเกิดการเปลี่ยนแปลงเพอื่ ให้ไดผ้ ลิตภณั ฑใ์ หม่ เกิดขึน้ สามารถวางแผนรูปแบบเฉพาะของผลติ ภณั ฑ์ ขนาดของผลิตภณั ฑ์ และราคาของผลติ ภัณฑ์ ฯลฯ การกาหนดรูปแบบและวิธกี ารบรโิ ภคที่เหมาะสมของผลติ ภณั ฑ์ เป็นการลดคา่ ใช้จ่ายเก่ียวกับ การดาเนนิ งานด้านการตลาดและการผลิต และนาสินค้าใหม่เขา้ สูต่ ลาด ประเภทของการสารวจแบง่ ตามวิธีการเก็บข้อมูลออกได้เป็น -การสมั ภาษณบ์ ุคคล -การสง่ แบบสอบถาม -การใช้โทรศพั ท์ -การสงั เกต การสมั ภาษณ์ เปน็ วธิ ีการที่ดีที่สุดในการเก็บข้อมลู ของการสารวจวิธีหนง่ึ แบบสอบถามหรอื แบบ สมั ภาษณ์นัน้ ๆ ตอ้ งประกอบด้วยข้อมูลพนื้ ฐานที่เป็นความจรงิ (Factual information) ความ คิดเห็นและทศั นคติ (Opinion and attitude) เหตุผลของพฤติกรรมที่เกดิ ขน้ึ (Response for

behavior) ซงึ่ การสรา้ งแบบสอบถามดงั กล่าวนัน้ จะตอ้ งใชท้ ้ังเวลาและเงนิ ทนุ แตก่ เ็ ปน็ วิธที ่ดี ที ส่ี ดุ ใน การสารวจผู้บรโิ ภค 3) บอกแนวทางในการผลิตผลิตภณั ฑ์ ทศิ ทางในการจาหน่าย 4) ชว่ ยในดา้ นการขาย สง่ เสริมการขาย เพือ่ ให้กิจการชนะผูแ้ ขง่ ขนั ได้ 1.1.3 วิธกี ารสารวจตลาด 1) การจดั เตรยี มอุปกรณ์และการจดั ข้อมูลทางตลาดโดย ตง้ั วตั ถปุ ระสงค์ และการออกแบบฟอรม์ แบบสอบถาม ข้อมูลทีจ่ ะสารวจ 2) การปฏิบัติในการรวบรวมข้อมูลทางตลาด เป็นขนั้ ตอนการจัดเก็บข้อมลู ซึง่ ทาได้โดยการทดลอง การสงั เกตการณ์ การสมั ภาษณ์ 3) การบนั ทึกข้อมูลทางตลาด มกี ารบันทึกแยกขอ้ มูลเป็นหมวด หมู่ ประเภทและสามารถตรวจสอบไดถ้ ูกตอ้ ง 4) การวิเคราะหข์ ้อมูลทางตลาด เป็นขั้นตอนทีส่ าคญั มากทาให้ทราบผล ของการสารวจตลาด การวิเคราะหข์ ้อมูลจะต้องอาศัยเครือ่ งมอื ทางสถิตเิ พอ่ื หาคา่ เฉลยี่ อัตราสว่ น และเปอรเ์ ซน็ ต์ของข้อมูล 5) การรายงานผลข้อมลู ทางตลาด เป็นขนั้ ตอนสุดท้ายของการสารวจ โดย การสรปุ ผลวเิ คราะห์ตีความออกมาเป็นตัวเลขสถติ ิ 6) การไดป้ ระโยชนจ์ ากการรายงานผล ขอ้ มลู ทางตลาดเพื่อนามาวาง แผนการผลิต 1.1.4 การรวบรวมข้อมูล มีการรวบรวมข้อมลู ได้ ดังน้ี 1) ข้อมลู ปฐมภมู ิ เปน็ ข้อมูลที่จะตอ้ งจัดรวบรวมจากแหลง่ ข้อมลู ที่เกยี่ วขอ้ ง โดยตรงกบั สภาพตลาดและความตอ้ งการของผู้บริโภค วธิ ีการปฏิบัติโดยการสัมภาษณ์ การ สงั เกตการณ์ การสารวจ 2) ขอ้ มลู ทตุ ยิ ภมู ิ เปน็ การรวบรวมขอ้ มลู ที่มอี ยู่แล้วจากหน่วยงานตา่ งๆ ท่ี ไดท้ าการเกบ็ ข้อมลู มาแล้ว เชน่ -รายงานผลการวิจยั ของกิจการ เป็นการบนั ทึกของกิจการ รายงานซ้ือสนิ ค้า งบการเงนิ -หน่วยงานธุรกิจเอกชน เชน่ บรษิ ทั ตวั แทนโฆษณา บรษิ ัทวิจยั ตลาด ใหข้ ้อมูลเก่ียวกบั ดัชนี ราคาขายปลกี การหมนุ เวยี นสินค้าคงคลัง -หน่วยงานรัฐบาล ขอ้ มลู ของกระทรวง ทบวง กรม เป็นขอ้ มลู ทางสถติ ใิ นการสารวจตลาด เชน่ กรมสรรพกร กรมการค้าภายใน ธนาคารแหง่ ประเทศไทย -สมาคมการค้าพาณชิ ย์ ข้อมลู เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวของราคาสินค้าการเปลี่ยนแปลงตลาด และนโยบายการค้า - สถาบนั การศกึ ษา ส่วนใหญไ่ ดข้ ้อมลู ทางด้านการวจิ ัยในสาขาต่าง ๆเป็นแหลง่ ข้อมลู ที่ น่าเชื่อถอื -หอ้ งสมดุ วารสาร และผลงานการวิจยั ตา่ งๆ 2. สภาวะตลาด (กรมอาชวี ศึกษา.2529:46) สภาวะตลาด คือ การรวบรวมขอ้ มลู การบันทึก และวเิ คราะหข์ ้อมลู เก่ยี วกบั ตลาดอย่างมี ระเบียบกฎเกณฑเ์ พื่อแก้ปัญหาต่าง ๆ ในการจัดจาหน่ายสินค้าและบริการโดยนาวิธีการทาง

วิทยาศาสตรเ์ ข้ามาใชใ้ นการสังเกต การสารวจ การทดลอง การบนั ทกึ รวมท้งั การวเิ คราะหอ์ ยา่ งมี ระบบ เพ่ือใหร้ ู้ถงึ ความเป็นไปของผบู้ ริโภคและสภาพของตลาดในการดาเนนิ ธุรกิจปัจจบุ ันถกู ต้อง เพ่ือจะไดว้ างแผนการผลติ ผลิตภณั ฑไ์ ดต้ ามความต้องการของตลาด 3. การวางแผนการผลิต ผลติ ภณั ฑ์สมุนไพร การวางแผนการผลิต ผลิตภัณฑส์ มนุ ไพร หมายถึงกจิ กรรมต่างๆ ทางการผลติ ที่จะกระทาขน้ึ เพ่อื ใช้เป็นแนวทางการวางแผนงานธรุ กิจเพ่ือกาหนดทิศทาง รปู แบบ วธิ ีการ และเปา้ หมาย ใหเ้ กดิ ผล ในทางปฏิบัตชิ ว่ ยให้งานนั้นๆ มคี วามชดั เจนประหยัดเวลาลดคา่ ใชจ้ ่ายในการผลติ และผลงานออกมา มคี ุณภาพการวางแผนการผลิต ผลติ ภัณฑเ์ ปน็ การวางแผนเลอื กชนดิ ของผลิตภณั ฑเ์ พ่อื ทาการผลิต โดยคานึงถึงการใชท้ รพั ยากรอยา่ งคุ้มคา่ ต้องทราบความเคลือ่ นไหวของตลาด จะผลิตอะไร ผลติ อย่างไร ผลติ เท่าไร นาขอ้ มูลจากการวิจัยที่ไดม้ าวางแผนให้ครอบคลุมถงึ เรื่องเหล่านี้ 3.1 การวางแผนวัตถุดิบ (Material) วตั ถุดบิ ตอ้ งวางแผนให้เพยี งพอและต่อเนอื่ ง มีดงั น้ี 3.1.1 จดั ทาตารางการจัดหาวตั ถุดิบ สาหรบั ปอ้ นโรงงาน จะตอ้ งจดั ทาไว้ล่วงหนา้ ก่อนการผลิต คัดเลือกแหล่งผลิตวัตถุดบิ เพราะแหลง่ ผลิตวตั ถดุ บิ มผี ลตอ่ คุณภาพ และปรมิ าณของ วตั ถดุ ิบ 3.1.2 การเกบ็ เกยี่ ว ตอ้ งวางแผน การดาเนนิ การอย่างรอบคอบและมีประสทิ ธภิ าพ เพอ่ื ใหว้ ตั ถุดิบเกบ็ เกีย่ วได้ทนั เวลา และสง่ มาแปรรปู ได้ทันทีตอ่ เนอ่ื ง ให้ได้ท้งั คุณภาพและปรมิ าณ ตามทีก่ าหนดตามแผน 3.2 การวางแผนการตลาด (Marketing) ตลาดเปน็ แหลง่ จาหนา่ ย ผลิตภณั ฑท์ ่ีผลิตขึน้ ต้องมีการหาตลาดเพ่อื จาหนา่ ย ผลิตภัณฑ์ให้ มากทส่ี ุด และสามารถครองตลาดไว้ให้ได้ ด้วยการสรา้ งความนยิ มในผลิตภณั ฑ์ให้เปน็ ท่ยี อมรับ ของผู้ ซอ้ื หรือผบู้ ริโภค ลักษณะโครงสร้างของตลาด อปุ สงค์ และอุปทาน ขอ้ มูลตา่ ง ๆ ของผบู้ ริโภค ตลอดจนความสามารถของผู้ซอื้ และการดาเนนิ การกระจายผลติ ภัณฑ์ ไปยังผู้บรโิ ภคอย่างสม่าเสมอ และทนั เวลา 3.3 การวางแผนเงินทนุ (Money) การผลิตผลิตภัณฑส์ มุนไพร ตอ้ งใช้เงนิ ทุนในการแปรรปู ผลิตภณั ฑ์ เงินทนุ แบ่งออกเปน็ 2 สว่ นคือ 3.3.1 งบลงทนุ เปน็ คา่ ใช้จา่ ยในการจัดอาคารสถานท่ี อุปกรณ์ เครอื่ งจักรกล เครอ่ื งมือเคร่ืองใช้ การผลิต การขนสง่ การเก็บรักษา และการบรหิ ารงาน 3.3.2 งบดาเนนิ การ เป็นเงินทจ่ี ะต้องนามาใช้เปน็ เงนิ หมุนเวยี น เชน่ คา่ วตั ถุดิบ ค่า เชอ้ื เพลงิ คา่ แรงงาน คา่ โฆษณาเงินทุนเปน็ ปัจจยั ท่ีสาคญั ในการดาเนินงาน การแปรรปู ผลติ ภัณฑ์ ควรมกี ารวางแผนการใช้เงนิ อยา่ งรอบคอบ 3.4 การวางแผนกาลงั คน (Man) การวางแผนกาลังคนได้ อย่างมีประสิทธภิ าพ กาลังคนมีความสาคัญในการดาเนินการแปรรปู ผลติ ภณั ฑ์ ตอ้ งมีคนเปน็ ผูป้ ฏิบตั แิ ละผบู้ ริหาร มคี วามรู้และความสามารถ ในทางวชิ าการ และทาง เทคโนโลยีดา้ นต่างๆ ได้นาประสบการณ์มาประยกุ ต์ใช้ ควบคุม ดแู ล เครอื่ งมืออุปกรณ์และ

เครือ่ งจักรกล ให้ใชง้ านในด้านผลิตผลิตภณั ฑ์ ไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ และการจดั การดา้ นการตลาด ของผลติ ภณั ฑ์ด้วย 3.5 การวางแผน การจัดการ (Management) การวางแผนการจดั การหรอื บรหิ ารเร่ิมต้งั แตก่ ารวางแผนการผลิตวัตถุดิบ กรรมวธิ ีการผลิต อุปกรณ์ เคร่ืองมอื และวิธีการ การบรรจุและวิธกี ารเกบ็ รักษา ให้ได้ปริมาณ และคณุ ภาพตามตลาด ตอ้ งการ โดยใหส้ มั พันธ์กับการวางแผนการผลติ การจัดการยงั เกยี่ วขอ้ งกบั การจดั ระเบียบ การ กาหนดรปู งาน การควบคมุ การผลิต การคดั เลือกบุคคลเขา้ ประจาหน้าที่ การจัดสวสั ดกิ ารสาหรับพนกั งาน อันจะช่วยให้การผลติ มปี ระสทิ ธิภาพสงู ข้นึ โดยประหยดั คา่ ใช้จา่ ย และหาตลาดจาหนา่ ยผลติ ภณั ฑอ์ ีกด้วย 3.6 การวางแผนการผลติ (Machine) เคร่อื งจักรทจ่ี ะใช้ในการผลติ ซงึ่ จะมีผลโดยตรง ต่อคณุ ภาพ และต้นทนุ ของผลิตภณั ฑ์ ทจ่ี ะ ผลิตไดใ้ นช่วงเวลา หนงึ่ ของการดาเนนิ งาน วัดเป็นหน่วยของผลผลติ ต่อหน่วยของเวลา ในการกาหนด กาลงั การผลิตจะตอ้ งพจิ ารณาจากขนาดของกาลงั การผลติ เปรยี บเทียบกบั ต้นทนุ แนวโน้ม ของ ยอดขาย และประเภทของเครื่องจกั ร ทน่ี ามาใช้ในการผลิต 4. ประโยชนข์ องการวางแผนการผลิตผลิตภัณฑ์สมุนไพร 4.1 การจัดสง่ วตั ถุดบิ ไดต้ รงเวลา 4.2 การผลติ ดาเนนิ การอยา่ งต่อเนือ่ ง 4.3 การจัดส่งวตั ถุดิบไปแตล่ ะหนว่ ย ในขณะปฏบิ ัติงาน สะดวก รวดเรว็ ไม่ตดิ ขดั 4.4 เครือ่ งจักรกล อุปกรณ์ อยใู่ นสภาพพร้อมทางานได้อยา่ งมปี ระสิทธิภาพ 4.5 มีการใช้เงินอย่างรอบคอบ และรดั กุม 4.6 มีตลาดรองรับผลติ ภัณฑ์สมนุ ไพร 4.7 มีการจดั วางกาลงั คนใหเ้ หมาะสมกบั งาน 4.8 ลดการว่างงานในการดาเนินการผลิตผลติ ภัณฑ์สมุนไพร 4.9 จัดสบั เปลย่ี นคนงานตามระยะเวลา ไม่ให้เกิดการเมื่อยล้าจนทาใหป้ ฏิบัติงานผิดพลาด