อช31002 ทักษะการขยายอาชีพ

101 3. ความรอบรูกับการทาํ แผนข้ันตอนการจดั การการตลาดและการผลติ ขั้นตอนตอไปจากการทําแผนธุรกิจเปนขัน้ ตอนการจัดทําแผนปฏิบัติการธุรกิจ เปนการ กําหนดกิจกรรมและขัน้ ตอนการดําเนินงานของการจัดการการตลาดและการผลิต เปนขัน้ ตอนที่ผู ประกอบอาชีพจะตองมีประสบการณ ความรูท ีห่ ลากหลายและซับซอนไปตามลักษณะธุรกิจใหเพียงพอ ผูประกอบอาชีพจําเปนที่จะตองพัฒนาตนเองใหเปนบุคคลรอบรู การผลติ / 1. ความรูในบทบาทหนาที่ของผูประกอบอาชีพ 2. ความรูก ารบริหารจัดการทรัพยากรดําเนินงาน อาชีพ 3. ความรูการจัดการการผลิตและการตลาด 4. ความรู การควบคุม การวัดผล ประเมินผล คุณภาพในอาชพี จากแผนภูมิดังกลาวขางตน จะพบวา หากวิเคราะหกลุมความรูทัง้ 4 ดานดังกลาวขางตน จะมี ความรูมากมายท่ผี ปู ระกอบอาชีพจะตองเรยี นรูส รา งภาวะความเปน ผรู อบรอู ยา งตอ เนือ่ ง 4. ลักษณะการใชค ณุ ธรรม ขับเคล่ือนธุรกิจ คุณธรรมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง หมายถึง สภาพคุณงามความดีของการทํามา หากิน การผลิต การจําหนายจายแจก การบริโภค การใชสอยทีม่ ีความขยัน ความประหยัด ความซื่อสัตย และความอดทนเปนหลักในการทํางาน ความขยัน ผปู ระกอบการ ความประหยัด การใชทรัพยากรการดําเนินงาน ความซ่ือสตั ย การจัดการการผลิตและการตลาด การควบคุมคุณภาพการดําเนินงาน ความอดทน อดกลน้ั

102 จากแผนภูมิ จะมองเหน็ ลกั ษณะการใชคณุ ธรรมขบั เคลือ่ นธุรกจิ เชน 1. การเปนผูป ระกอบการลําดับแรกตองเปนผูข ยันขันแข็งในการเรียนรู ทํางานอยางเขมแข็ง เปนปกติ 2. การใชทรัพยากรปจจัยการดําเนินงานจะตองใชหลักประหยัด ยับยัง้ ระมัดระวัง ทีจ่ ะควบคุม ใหข องเสียนอยทสี่ ดุ และนาํ ของเสียกลบั มาเปลี่ยนรูปใหเกิดมูลคา ใหม ากทีส่ ุด 3. การจัดการการผลิตและการตลาด ตองเปนไปดวยความซือ่ สัตยประพฤติตรง และจริงใจ ที่ จะผลิตสินคามีคุณภาพตามขอตกลง สงมอบสินคาตามขอกําหนด ยึดมัน่ ความปลอดภัยและสรางขวัญ กาํ ลงั ใจใหก ับผูร วมงาน 4. การควบคุมคุณภาพการดําเนินงานตองใชความอดทน อดกลั้นในการขับเคลือ่ นการ ดําเนินงานใหเปนไปตามขอกําหนด ถึงแมจะมีแรงกดดันจากภายใน และภายนอกที่กระทบเขามา กิจกรรมท่ี 13 ใหผ ูเรยี นปฏบิ ตั ดิ งั น้ี 1. นาํ ความรูที่ไดจากการศึกษาในเอกสารหมายเลข 16 ไปแลกเปลีย่ นเรียนรูกับผูร ู ผูเ ชีย่ วชาญ แลวบูรณาการกับประสบการณของตนเองเปนความรูใหม 2. นําความรูใ หมทีเ่ กิดจากการบูรณาการมาตรวจสอบ ทดลอง ปฏิบัติการหาความรู ความจริง กบั ตนเอง 3. ดําเนินการประเมินความเปนไปไดในการนําไปใชจริง แลวสรุปเปนองคความรูของตนเอง

103 เรอ่ื งที่ 2 การจดั ทําแผนธุรกจิ ลกั ษณะบงชคี้ วามสาํ เร็จของการเรยี นรู ลักษณะบงชีค้ วามสําเร็จชองการ กิจกรรม การวดั ผล ประเมินผล ส่ือการเรียนรู เรยี นรู 1. จําแนกโครงสรางของแผน 1. อานเอกสารหมายเลข 17 1. ทดสอบความเขาใจ เอกสารหมายเลข 17 ธรุ กจิ ตามแนวเศรษฐกจิ สรุปกรอบความคิด ดงั น้ี 2.ผลการประยุกตใช ใบความรูเ รอื่ ง การ พอเพียงได 1.1 ลกั ษณะโครงสรา ง ประสบการณของตนเอง ประยุกตหลักเศรษฐกิจ แผนธรุ กจิ ระดบั พออยพู อ ตามแนวคิดปรชั ญา พอเพยี งกบั 2. ประยุกตหลักเศรษฐกิจ ประสบการณตนเอง พอเพียงและประสบการณ กนิ ระดับอยดู มี สี ขุ และ เศรษฐกจิ พอเพยี ง ตนเอง จัดทํากรอบความคิด ระดับม่ังมศี รีสขุ จัดทํากรอบความคิดแผน ของแผนธุรกิจเพื่อขยายอาชีพ 1.2 การประยกุ ตใ ชห ลัก ธุรกจิ ท่เี หมาะสม ได เศรษฐกจิ พอเพียงกับ ประสบการณของตนเอง 2. ผเู รียนบูรณาการความคิด จากประสบการณการ ประกอบอาชีพ สังเคราะห เปนกรอบความคิดในการ จดั ทาํ แผนธุรกจิ ตามแนวคดิ ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี ง 3. กําหนดขั้นตอนของการจัดทํา ใหผ ูเ รียนศึกษาเอกสาร ผลการประเมิน เอกสารหมายเลข 18 หมายเลข 18 แลว ใชก รอบ เทียบเคียง คมู ือจัดทําแผนธรุ กจิ ตาม แผนธรุ กจิ ตามแนวคิด หลักเศรษฐกิจพอเพียง เศรษฐกจิ พอเพยี งได ความคดิ ทีส่ รปุ ไดพ ัฒนา ตนเอง โดยประเมิน ใหเหมาะสมกับตนเอง เทียบเคียงความคิดและ ตัวอยางตามเอกสาร หมายเลข 18 ที่มีความ เปนไปไดท จี่ ะใชใ นชีวิตจรงิ ไดหรือไม มขี อ บกพรอง อะไรแลว ควรปรบั ปรงุ พฒั นาการจัดทาํ แผนธุรกจิ ของตนเองแบบใด

104 เอกสารหมายเลข 18 : ใบความรูเ รือ่ ง การประยุกตหลักเศรษฐกิจพอเพียงกับประสบการณตนเอง จัดทํา กรอบความคิดแผนธรุ กจิ ท่เี หมาะสมกับตนเอง 1. โครงสรางแผนธรุ กิจตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง การทําธุรกิจ หมายถึง การงานประจําเกี่ยวกับการทํามาหากิน คาขายแลกเปลี่ยน จากความหมายดังกลาว ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงได ระบุพัฒนาการของการทํามาหากินไวเปนระดับ ตง้ั แต (1) ทําใหพ ออยพู อกนิ (2) ทําใหอยูด ีมีสุข และเขาสู (3) ความมัง่ มีศรีสุข การทํามาหากิน คาขาย แลกเปลีย่ นหรอื ท่ีเรียกวา ธรุ กิจนั้น จําเปนทจ่ี ะตองมแี ผนในทุกระดบั เชน 1.1 แผนธุรกิจเศรษฐกิจพอเพียงระดับพออยูพอกิน เปนการทําธุรกิจเพือ่ นําพาชีวิต ครอบครัวใหรอดพนจากความขาดแคลนและอดอยากสูช ีวิตใหอ ยูไดร ว มกันของคนในชุมชน สาํ รวจวา ตอง จาํ แนกวา แผนการผลติ ลาํ ดบั ทํางานให กนิ ใชอะไร อะไรทําได ขน้ั ตอนและ เปนไปตาม แผนการ วิธีการทํางาน ข้นั ตอน แจกจา ย เออ้ื อาทร เหตุผล ความ ภูมคิ มุ กนั ความรอบรู คณุ ธรรม พอดี

105 1.2 แผนธุรกิจเศรษฐกิจพอเพียงระดับอยูดีมีสุข เปนการทําธุรกิจหารายไดทีใ่ ชความเอื้ออาทร ของสังคมเปนฐานในการขับเคลื่อนมีลักษณะในการสรางทางธุรกิจดังนี้ สํารวจสภาพ กาํ หนดความ แผนพฒั นาชวี ิตการ จดั ลําดบั ขับเคลอ่ื น - การกินอยู พอดี ทาํ กิน การอยูส ุขภาพ ขน้ั ตอนและ แผนให - สขุ ภาพ วิธีการทํางาน เปนไปตาม - การศึกษา - การกนิ อยู และการศึกษา ขน้ั ตอนและ - เออ้ื อาทร สขุ ภาพ วิธีทํางาน การศึกษา แผนเออ้ื อาทร ความมี สงั คม ความรอบรู คณุ ธรรม เหตผุ ล - การเอ้ืออาทร ทางสังคม แผนหารายได ยกระดับความมนั่ คง - รายจาย รายได ภมู คิ มุ กัน ความ พอดี

106 1.3 แผนธุรกจิ เศรษฐกจิ พอเพียงระดบั มง่ั มศี รสี ุข เปนธุรกิจทีต่ องมีความเฉพาะตัวตรงกับความ ตองการของลูกคา ตองเชื่อมโยงกับสถาบันทางการเงิน ตองสรางพันธมิตรทางธุรกิจ ตองเทียบเคียงแขงดี กับธุรกิจประเภทเดียวกันเพื่อยกระดับคุณภาพผลผลิต ขยายตลาดและสวนแบงตลาดใหมีรายไดพอเพียง กับการดํารงและขยายธุรกิจออกไปอยูไดอยางมัน่ คงตอเนือ่ งไป ซึง่ มีลักษณะโครงสรางของแผนธุรกิจ ดงั น้ี ขอ มลู 12 3 4 5 ทิศทางธุรกิจ แผนกลยทุ ธ แผนปฏิบตั ิ การขับเคลื่อน - ผลผลติ - วสิ ัยทัศน เปา หมายกลยทุ ธ - การลงทุน - บทบาทเจาของ - ลกู คา - พันธกิจ ตวั บง ชี้ความสําเรจ็ - ผลผลติ ธุรกิจ - ทนุ - กลยุทธ ปจจยั นําเขา - ลูกคา - ความสามารถ กจิ กรรมโครงงาน - การพฒั นา - การบรหิ าร ทรพั ยากร ของตนเอง 2 3 ตนเอง และทีมงาน - การดาํ เนนิ งาน ความพอดี ภมู ิคุมกัน 4 - การควบคมุ 1 - ความถูกตอง สงิ่ ทที่ ําให ความรอบรู คณุ ภาพ เหตุผล - ความเหมาะสม ปลอดภัยตอ - ในบทบาท 5 - เหตุผลที่ทํา ท่ีตองการดาน หนา ทข่ี องผู คณุ ธรรม ใหเกิดผล เวลา ทนุ และ ความลมเหลว ประกอบอาชพี สาํ เรจ็ ของ คณุ ภาพ - ความขยนั ของ อาชีพ - สภาวะ - การบรหิ าร ผูป ระกอบ แวดลอ ม จดั การ อาชพี ภายในธุรกิจ ทรพั ยากร ดําเนินงาน - ความประหยดั - สภาวะ ในการใช แวดลอ ม - การจดั การผลติ ทรพั ยากรให ภายนอก และการจดั การ คุม คา การตลาด - ความอยาก - ความซอ่ื สตั ย ของตนเอง - การควบคมุ ในการผลิต การวดั ผล การตลาดให - ความยึดมั่น ประเมนิ ผลและ เปนไปตาม ในตนเอง พัฒนาคุณภาพ ขอ กาํ หนด ในอาชพี - ความอดทนท่ี - การพฒั นา จะควบคุม ศกั ยภาพ ตดิ ตามผลและ องคก ร พฒั นาคณุ ภาพ อาชพี อยา ง ตอเนื่อง

107 จากโครงสรางแผนธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงทัง้ 3 ระดับ ตัง้ แตทําเพื่อใหพอเพียง กับการดํารงชีวิตใหอยูรอดไมอดอยาก ไปสูการยกระดับความคิดการกระทําใชชีวิตอยูด ีมีสุข ซึง่ จะตองมี รายได เพือ่ มาพัฒนาความเปนอยูท ี่ดีขึน้ และการสงบุตรหลานเขารับการศึกษา และระดับสุดทายที่คน สวนใหญควรจะกาวไปใหถึงความมัง่ มีศรีสุขที่สัมพันธกับสภาพเปนจริงของตนเอง ซึ่งจะตองเรียนรู ระบบธรุ กิจทม่ี ีความซับซอ นขน้ึ ไป กจิ กรรมที่ 14 ใหผูเ รียนทําโครงงานถอดแบบเรียนในการประกอบอาชีพของตนเองหรือผูป ระสบความสําเร็จ ในการประกอบอาชีพเกย่ี วกับการจัดทาํ แผนธรุ กจิ เศรษฐกิจพอเพียง ระดบั ม่งั มีศรีสขุ ในประเดน็ ตอไปนี้ 1. ขอมูลสารสนเทศ 2. ทิศทางธุรกิจ 3. แผนกลยทุ ธ 4. แผนปฏบิ ัตกิ าร 5. การขับเคล่อื นแผน โดยยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียงเปนตัวอธิบายในแตละประเด็น ตามแผนภูมิธุรกิจและผูเรียน จะตอ งเรยี นรู บทท่ี 5 ใหจบเสียกอ นจึงคอยดาํ เนินการ

108 2. การประยกุ ตใ ชหลกั เศรษฐกจิ พอเพยี ง และประสบการณตนเองจดั ทํากรอบความคิดแผนธรุ กจิ การจดั ทาํ แผนธุรกิจในการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เปนการเรียนรูเ พือ่ การขยายอาชีพ ใหเปนไปตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงในระดับมัง่ มีศรีสุขทีม่ ีแผนงานโครงการขยายอาชีพ สรางรายได พอเพียงไปสูค วามมัน่ คงได มีกรอบแนวคิดตามหลักความมีเหตุผล ความพอดี มีภูมิคุม กัน ความรอบรู และคุณธรรมดงั น้ี 2.1 กรอบแนวคดิ ในการใชหลกั ความมีเหตุผล เปนการประยุกตความมีเหตุผลที่จะทําใหการขยายอาชีพประสบผลสําเร็จ ตองการองคประกอบ ในการขยายอาชีพมาวิเคราะหดวยตัวแปรดานตนเอง สังคม วิชาการ มาหาเหตุผลใหกับตนเอง ดังนี้ ความมีเหตุผล เหตุผลทจี่ ะทาํ ตนเอง ผลิตผลท่จี ะทําเปน ธุรกจิ ครอบครวั รับไดหรอื ไม ใหเกดิ ผลสําเร็จ สงั คม ตลาดมีความตอ งการเพียงใด เจตคติของชุมชนเปนอยา งไร คแู ขง เปน ใคร อยา งไร วชิ าการ สามารถผลิตไดใ นทอ งถ่ินหรือไม กระทบตอสงิ่ แวดลอ มเพียงใด มีองคความรู 1 แหลง วิทยาการพอเพยี ง ตนเอง ขอมูล สังคม เราปรบั ตวั เขา กบั ลูกคาไดห รือไม สารสนเทศ วชิ าการ ลกู คาเปน กลุม บคุ คลระดับใดอยา งไร รสนิยม วฒั นธรรม ส่ิงแวดลอมและสงั คมของลูกคา 2 ขอ มลู สารสนเทศ ขอมลู ตนเอง เงนิ ทุน แรงงาน ทุนทางปญญาเพอื่ การแขงขนั สารสนเทศ สังคม แหลง เงนิ ทุน ความเช่ือถือตอเรา วชิ าการ ความรูเก่ยี วกับการบรหิ ารจัดการทุน ขอมูล ตนเอง ความสามารถหลกั ของเราสัมพันธกับการผลิตการตลาดทีจ่ ะทําหรอื ไม สารสนเทศ สังคม ความสามารถหลกั ของชมุ ชนจะนํามาประยุกตใชไดหรือไม วชิ าการ ท่ีเกย่ี วขอ งกบั ความพอเพียงใหแก การสรา งความหลากหลายทางชีวภาพ การหมนุ เวียนเปลย่ี นรูป การเพ่ิมผลผลิต และการจดั การรายได

109 2.2 กรอบแนวคดิ ในการใชหลักความพอดี เปนการนําผลการคิดวิเคราะหเหตุผลที่จะนําไปสูค วามสําเร็จมาคิดสังเคราะห กําหนด แผนทิศทางธุรกิจใหมีความถูกตองพอดีกับสภาพที่เปนจริงของตนเอง สังคม และวิชาการ โดยมีกรอบ แนวคิดของการกําหนดทิศทางธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ความพอดี - ความถูกตอง ทําอะไร ความตองการโดยรวมสุดทายปลายทาง - ความสมควรที่จะเปน ถงึ ไหน ของการขยายอาชีพท่ตี องการใหเกดิ และ เมอ่ื ไร ไปถึงไดจรงิ วิสยั ทศั น ทําอะไร พันธะอนั เปน ภาระสําคญั ท่ีตองทําให พนั ธกิจ ทําไมตอง เกดิ ผลตามวิสัยทัศน กลยุทธ ทํา เปาหมายการ เปาหมายเชิงกลยุทธสูความสาํ เร็จที่ กระทํา ถูกตองสมควรที่จะเปนตามวิสัยทัศน วธิ กี ารสําคัญ

110 กรอบแนวคิดในการใชหลกั ภมู คิ ุมกนั เปนการประยุกตหลักภูมิคุมกันของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาวิเคราะหกลยุทธของแต ละพนั ธกจิ ออกมาเปน แผนกลยทุ ธท ่ถี ูกตอ ง ธุรกจิ มคี วามปลอดภยั โดยมกี รอบแนวคดิ ดงั น้ี ภมู ิคมุ กัน ส่งิ ท่ที าํ ใหปลอดภยั รเู ทาทนั สภาวะแวดลอม เปาหมายกลยุทธ ตอความลมเหลว ภายในทีเ่ ปนจดุ ออน จุดแขง็ ตัวบง ชี้ สภาวะแวดลอ มภายใน ความสําเร็จ รูเทา ทัน สภาวะแวดลอม ปจ จัยนาํ เขา สภาวะแวดลอ มภายนอก ภายนอกที่เปนโอกาสใช กจิ กรรมโครงการ ประโยชน และอปุ สรรคตอ ง ความอยากของตนเอง ระมดั ระวงั ความยดึ มน่ั ในตนเอง ระมัดระวังความอยากได เปน ของตนเองใหอยใู น ความพอดี ระมัดระวงั ความยึดมัน่ ถอื มั่นของตนเอง ตองยดึ หลักการทํางานรวมกันที่ ผรู ว มงานรูเทา ทันกนั

111 กรอบแนวคดิ ในการใชความรอบรู เปนการประยุกตหลักแหงความรอบรูท ีจ่ ะนําไปสูค วามสําเร็จของการจัดการของอาชีพ ดวยวาเกณฑองคประกอบในระบบการบริหารจัดการคุณภาพกับแผนงานดานตางๆ ทีจ่ ะนําไปสูก าร ปฏิบัติการวาจะตองเกีย่ วของกับความรูอะไรทีเ่ ราจะตองแสวงหาความรูใ หเกิดความรอบรูพ อเพียงทีจ่ ะ ใชขบั เคล่ือนธุรกิจไปสคู วามสําเรจ็ โดยมกี รอบดงั นี้ ความรอบรู การบริหาร การลงทุน จัดการคณุ ภาพ การผลิต การตลาด - บทบาทของผูประกอบอาชีพ การพัฒนาทีมงาน - การบริหารจัดการทรัพยากร - การบรหิ ารจัดการผลิต - การบริหารจัดการตลาด - การควบคุมการวัดผล ประเมินผล และพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ

112 กรอบแนวคดิ ในการใชค ณุ ธรรม เปนการประยุกตหลักแหงคุณธรรมทีจ่ ะสรางความเขมแข็งใหกับการดําเนินธุรกิจที่ ประกอบดวยความขยันขันแข็ง ความประหยัดใชทรัพยากร ความซือ่ สัตยตอการดําเนินงาน และความ อดทนตอการควบคุมประคับประคองธุรกิจ โดยมีกรอบแนวคิดดังนี้ ความขยันขันแข็งของผดู าํ เนินธรุ กจิ มุงมั่นแสวงหาความรเู พ่อื พฒั นาสคู วามเปนเลศิ ตรวจการดําเนินงานหาขอบกพรอง ติดตามผลการดําเนินดานตางๆ ประเมนิ ธุรกิจในแงม มุ ตางๆ เปนระยะๆ สรางความเขาใจใหกับผูรวมงาน ความประหยัดใชทรัพยากรคุมคา วางแผนการใชทรัพยากรอยางรัดกุม ควบคุมการใชทรัพยากรใหเกิดประสิทธิผล ลดของเสยี เปลี่ยนรูปของเสยี และเศษวัสดุสรา งมูลคา เพิ่ม ความซอ่ื สัตยต อ การดําเนนิ งาน สรางคุณภาพผลผลิตตามขอ ตกลง สงมอบผลผลิตตามขอตกลง กําหนดราคาที่ลูกคารับได ธุรกจิ ไมสรางปญหาใหกับชุมชนและสิ่งแวดลอม อดทนควบคุมธุรกิจสูเปาหมาย งดเวนส่งิ ทจ่ี ะทาํ ใหผ ลผลติ ไมเ ปนไปตามขอตกลง อดกลัน้ ตอ ผลกาํ ไรทไี่ มส มควร สทู นแกไ ขขอบกพรอง

113 3. สรปุ การดําเนินการธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ตั้งแตระดับทําใหพออยูพ อกิน พนความอดอยาก แบงปนผูท ีย่ ังอดอยากไดกาวไปสูก ารสรางความอยูดีมีสุขที่จะตองเพิ่มผลผลิต สราง รายไดใหพอเพียงกับการดํารงและพฒั นาคณุ ภาพชีวิต และเก็บออมสรางทนุ เพอื่ กา วยางไปสูความม่ังมีศรี สุขที่สามารถขยายธุรกิจออกไปสูตลาดการแขงขัน สรางงานสรางรายไดใหกับคนในชุมชนของตนเอง เปน สวนหนึ่งของการสรางความเขมแข็งทางเศรษฐกิจชองชุมชน การดําเนินธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง หากพิจารณาความสัมพันธระหวาง หลักเศรษฐกิจพอเพียงกับขัน้ ตอนทางธรุ กจิ จะสรุปไดวา 1. การเริม่ ตนธุรกิจจะตองเริม่ ตนที่ความมีเหตุมีผล ซึ่งเปนเรือ่ งของขอมูลสารสนเทศ ตา ง ๆ ที่ผูทําธุรกิจจะตองศึกษาความตองการ แสวงหาความเขาใจจนบอกไดวาจะทําอะไร เพราะอยางไร 2. เมื่อรูวาทําอะไร อยางไร ก็จะตองกําหนดความพอดีของภารกิจทีจ่ ะทําแตใหสัมพันธ กับสภาพชวี ิต ทุนตางๆ ท่มี ีอยไู มท าํ อะไรเกนิ เลยจนสรา งความเดือนรอ นสูความลม เหลวใหก ับตนเอง 3. เมื่อรูวาทําอะไรแคไหน จะตองทําอยางมีภูมิคุมกันใหปลอดภัยไมลมเหลว ดวยการ วางเปาหมายการดําเนินงานและความคาดหวังตางๆ ในรูปแบบธุรกิจใหสอดคลองกับจุดแข็ง จุดออน โอกาส อปุ สรรคตางๆ และทบทวนตรวจสอบความอยาก ความติดยึดในตัวเราใหถองแท 4. เมื่อกําหนดเปาหมายความคาดหวังตางๆ ของธุรกิจที่คาดวามีความปลอดภัยไม ลมเหลวชัดเจนแลว ก็ถึงขั้นตอนการปฏิบัติการในธุรกิจ จะตองทําแผนปฏิบัติการเขาสูก ารปฏิบัติจริง ขั้นตอนนี้จะตองใชองคความรูตางๆ ในรูปของสหวิทยาการ ผูประกอบอาชีพจะตองมีความรอบรูดวยการ แสวงหาความรู ทดลองตรวจสอบความรูอยางกระจางทุกดานที่จะนําเขามาใชดําเนินการ 5. การดําเนินปฏิบัติการสูค วามสําเร็จใหผูป ระกอบการจะตองยืนอยูบนฐานคุณธรรมที่ เริ่มจากความขยัน ความประหยัด ความซื่อสัตยและความอดทน กจิ กรรมท่ี 15 เมื่อศึกษาเอกสารหมายเลข 17 เขาใจดีแลว ใหผูเ รียนวิเคราะหจากประสบการณของตนเองหรือ ของผูป ระสบความสําเร็จในอาชีพ จัดทํากรอบความคิดในการจัดทําแผนธุรกิจตามแนวคิดปรัชญา เศรษฐกจิ พอเพยี ง

114 เอกสารหมายเลข 19 : คมู อื จดั ทําแผนธรุ กิจตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งใหเหมาะสมกบั ตนเอง ในเอกสารคูมือจัดทําแผนธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงใหเหมาะสมกับตนเอง ประกอบดวยสาระสูการปฏบิ ตั ดิ ังนี้ ตอนท่ี 1 บทนํา ความคิดรวบยอด นิยามศัพท องคประกอบของแผนธุรกิจ ตอนท่ี 2 วิธีคิด หาเหตุผล ของการขยายอาชีพ ความคิดรวบยอด ขน้ั ตอนการดาํ เนนิ งาน รายละเอียดการดําเนินงาน ตอนที่ 3 วิธีการกําหนดทิศทาง กลยุทธการขยายอาชีพใหมีความพอดี และภูมิคุมกัน ความคิดรวบยอด ขน้ั ตอนดาํ เนนิ งาน รายละเอียดการดําเนินงาน ตอนที่ 4 การจัดทําแผนปฏิบัติการ และสรางความรอบรู ความคิดรวบยอด ขน้ั ตอนการดาํ เนนิ งาน รายละเอยี ดขน้ั ตอนการดาํ เนนิ งาน ตอนที่ 5 การขับเคลือ่ นแผนสคู วามสาํ เรจ็ ความคิดรวบยอด ขน้ั ตอนดาํ เนนิ งาน รายละเอียดการดําเนินงาน

115 ตอนท่ี 1 บทนาํ ความคิดรวบยอด แผนธุรกิจเปนกรอบความคิดการทํามาหากินของประชาชนบูรณาการกับปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียง ที่ใหความสําคัญกับสิง่ ทีเ่ ปนอยู มีอยูของผูประกอบอาชีพใหสามารถขับเคลื่อนเขาสู ความสําเร็จไดดวยตนเอง ดังนั้นแผนธุรกิจของชาวบานจึงเปนองครวมของการดําเนินงาน ไมใชแผน ธุรกิจทั่วไปที่เปนเอกสารกาํ หนดการลงทนุ ระยะเวลา ผลกําไร แตแผนธุรกจิ ของชาวบานท่ีจะทําตอไปนี้ เปนแผนวถิ ีชีวิตการทํามาหากินทมี่ ีการคดิ และดําเนินการอยางเปนระบบบนเสนทางของความพอดี นยิ ามศพั ท เพ่ือใหเ ขา ใจตรงกนั จงึ ขอนยิ ามศพั ทท่ีสาํ คญั ดังนี้ 1. ขอมูลสารสนเทศเพอ่ื การขยายอาชีพ หมายถึง ขอมูล สารสนเทศทีเ่ กี่ยวของเปนเหตุเปนผล ทีจ่ ะทําใหก ารพัฒนาหรอื ขยายอาชพี เกิดผลสําเรจ็ ไดแก 1.1 ผลผลิต เราจะทําอะไรแลว ขายไดแ นๆ 1.2 ลูกคา คือใครที่จะมาซื้อหรือใชบริการของเรา มีมากนอยเทาใด วัฒนธรรมชีวิตพวกเขา เกีย่ วของกับผลิตผลที่เราจะทําขายใหอยางไร ซือ้ ใชบอยๆ หรือนานๆ จะใชที สงผลกับการขายผลผลิต ของเราใหหมด มีรายไดพอเพียงกับการดํารงชีวิตและขยายธุรกิจไดหรือไม 1.3 ทนุ ถาเราจะทําผลผลติ หรอื บริการ เรามีทุนดา นตางๆ เพยี งใดเชน (1) เงินทุนมีพอทีจ่ ะเดินธุรกิจไปไดหรือไม ถาไมพอจะมีแหลงสํารองเงินทุนจากที่ใด มาใหใช (2) ทดี่ นิ มขี นาดเทาใด ถาจะทําผลติ ผลทคี่ ิดเอาไว จะไดผ ลผลิตพอเพยี งหรือไม (3) อุปกรณ เครื่องมือที่มีอยูจะสามารถใชดําเนินการไดเพียงใด จะตองมีอะไรเพิ่มเติม หรอื จะดดั แปลงของทมี่ อี ยูใชไดห รือไม 1.4 ความสามารถของตนเองและทีมงานสัมพันธหรือไปกันไดกับผลิตผลหรือบริการที่จะ ทํา ถาไมพอจะไปเรียนรูท่ีไหน และพื้นฐานของเราเรียนรูไ ดหรือไม จะตองเตรียมและพัฒนาทักษะ ความรพู ้นื ฐานดา นใด อะไรบา ง 2. ทิศทางธุรกิจ หมายถึง การพัฒนาหรือการขยายอาชีพเราจะไปทางไหน แบบไหน ตองมี ภาระสําคัญอะไรบาง และในแตภาระเราจะมีกลวิธีหรือวิธีการอยางไร ทีม่ ีความพอดีกับสภาพที่เปนอยู ของเรา 3. วิสัยทัศน หมายถึง ความตองการใหเกิดขึ้นโดยรวมสุดทายปลายทางของแผนธุรกิจท่ี ตอ งการใหเ กดิ และไปถงึ ไดจ รงิ 4. พันธกิจ หมายถงึ พนั ธะอันเปน ภาระสาํ คญั ทีจ่ ะตอ งทําเพอ่ื ใหเ กดิ ผลตามวิสัยทัศนท ก่ี าํ หนดไว 5. กลยุทธสูค วามสําเร็จ หมายถึง กลวิธี วิธีการทีจ่ ะนํามาใชใหการดําเนินงานเกิดความพอดีสู ความสําเร็จตามวิสัยทัศน

116 6. แผลกลยุทธ หมายถึง กรอบของการจัดการใหการดําเนินงานพัฒนาหรือขยายอาชีพ เปนไป ตามวสิ ยั ทัศนท ีจ่ ะชวยช้นี ําถึงกระบวนการในการจัดทําแผนปฏบิ ตั ิตอ ไป 7. แผนปฏิบตั ิ หมายถึง การนํากรอบการจัดการในแผนกลยุทธมาจัดทํากระบวนการปฏิบัติงาน ตงั้ แต การลงทุน การผลติ หรือบรกิ าร ลกู คา และการตลาด ตลอดทัง้ การพัฒนาตนเอง เปนเอกสารขั้นตอน การดําเนินงาน การตรวจสอบหาขอบกพรองและการปฏิบัติการแกไขขอบกพรอง 8. การขบั เคลื่อนแผน หมายถึง การดําเนินงานตามแผนปฏิบัติการวาผูป ระกอบการอาชีพ ควร จะมีบทบาทอะไร อยางไรบาง จะดําเนินการบริหารจัดการทรัพยากรอยางไรใหเปนไปตามขัน้ ตอนของ แผนปฏิบัติ และการควบคุมคณุ ภาพ 9. เหตผุ ล หมายถึง เหตุที่ทําใหเกิดผลสําเร็จของการพัฒนาขยายอาชีพ 10. ความพอดี หมายถึง ความถูกตอง ความพอดีกับทต่ี องการดา นทนุ เวลาและคณุ ภาพ 11. ภมู ิคุมกัน หมายถึง สงิ่ ท่ที ําใหป ลอดภยั ตอ ความลมเหลว 12. ความรอบรู หมายถึง ภูมิปญญาทีจ่ ะเขาถึงองคความรูท ัง้ ระบบของการพัฒนาและขยาย ขอบขายอาชีพ 13. คณุ ธรรมหมายถงึ หลักดาํ เนินวถิ ีธรุ กจิ เขา สูความเขม แข็งถกู ตอ งตามทาํ นองคลองธรรมของสงั คม องคประกอบของแผนธรุ กิจ องคประกอบของแผนธุรกิจประชาชนควรประกอบดวย องคประกอบของวิถีธุรกิจตัง้ แตการคิด หาเหตุผลของการขยายอาชีพ กําหนดทิศทางกลยุทธของการขยายอาชีพใหมีความพอดีและมีภูมิคุมกัน กําหนดแผนปฏิบัติสรางความรอบรูตามแผนและขับเคลื่อนแผนไปอยางมีคุณธรรม ดังนี้ 1234 คิดหาเหตผุ ลของ กําหนดทิศทาง กําหนดแผนปฏบิ ัติ ขบั เคลื่อนแผนสู การขยายอาชีพ กลยุทธของการ สรา งความรอบรู ความสัมพันธ ขยายอาชพี ใหมี ตามแผน อยางมคี ุณธรรม การคดิ จัดระบบขอมลู 1. การกาํ หนดวิสยั ทศั น 1. การจดั ทาํ แผนดา นทุน 1. การศึกษาทาํ ความเขาใจ สารสนเทศดานผลผลติ 2. การกําหนดพนั ธกจิ 2. การจัดทาํ แผนการผลิต ลูกคา ทุน และ 3. การกําหนดกลยุทธ 3. การจดั ทาํ แผนดานลกู คา แผนปฏบิ ัติการ ความสามารถของตนเอง 4. การจดั ทําแผนกลยทุ ธ 4. การจดั ทาํ แผนพัฒนา 2. การปฏบิ ัตกิ ารตามแผน ตนเอง 3. การตรวจสอบหาขอ บกพรอง 4. การปฏิบัตกิ ารแกไข ขอ บกพรอ ง องคประกอบทัง้ 4 ขอดังกลาวใหเปนองคประกอบในการจัดทําแผนธุรกิจตามแนวคิด ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงทีจ่ ะตองเรียนรฝู กทาํ ตอ ไป

117 ตอนที่ 2 วธิ ีคดิ หาเหตผุ ลของการขยายอาชพี ความคิดรวบยอด วิธีการคิดหาเหตุผลการขยายอาชีพ ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพือ่ ใหไดขอมูล สารสนเทศ เกีย่ วกับผลิตผลหรือบริการที่จะทํา ลูกคาและตลาดทีจ่ ะขายผลิตภัณฑ ทุนดานตางๆ ทีจ่ ะ นํามาใชและมีอยูจ ริงตลอดทัง้ ความสามารถของผูป ระกอบอาชีพเอง ทีจ่ ะเปนเหตุเปนผลเพียงพอ ใช ตดั สินใจขยายอาชีพใหเกดิ ผลสาํ เรจ็ ได ขน้ั ตอนการดาํ เนนิ งาน 1 3 4 5 การ สรปุ ผล รวบรวม ประเมินตดั สินใจ จัดทําเอกสาร เหตผุ ล 2 เลอื กเหตผุ ล การขยายอาชีพ วเิ คราะห สําคญั ขั้นตอนการดําเนินการดังกลาวอาจไมจําเปนทีจ่ ะตองทําครบทุกขัน้ ตอน เพราะขอมูล บางตวั ทไี่ ดมามีความสําคัญ สามารถลัดขั้นตอน ขามขั้นไปอภิปรายนําไปสูความเปนเหตุเปนผลได รายละเอยี ดการดําเนินงาน 1. การรวบรวมขอมูล เปนขั้นตอนการแสวงหา รวบรวมความรู โดยใชเครื่องรับรูใ นกายของ เรา 1.1 การรับรูด วยตา เชน การสังเกต จับตามอง การอาน ทีส่ ามารถรูและใหเหตุผลท่ีถูกตอง แลว จดบนั ทกึ 1.2 การรบั รูดว ยหู เชน การฟงอยางวิเคราะห แยกประเด็นสําคัญออกมาใหได 1.3 การรับรูด วยจมูก คือการรับรูก ลิ่น หรือดมกลิ่นแลวใครครวญแยกประเภทอธิบาย ลักษณะเทียบเคียงกับกลิน่ ทค่ี ุนเคยหรอื บอกความแปลก แยกได 1.4 การรับรูดวยลิน้ คือการชิมรสคิดใครครวญ เทียบเคียงกับรสทีค่ ุนเคยหรือบอกความ แปลก แยกได 1.5 การรับรูดวยกาย คือการทีต่ นเองเขาไปสูสภาวะแวดลอมทีส่ ามารถรับรูบอก ความเย็น ความรอ น ความแข็ง ความออนนมุ หรอื สมั ผัสที่พงึ พอใจหรือแปลกแยกออกไป จากรายละเอียดขางตนดังกลาว เปนการเก็บภาพรวมขอมูลทีใ่ ชชีวิตของตนเองเปนฐาน การเรียนรูทําไดต ลอดเวลา เพยี งแตผูเรียนใหค วามสาํ คัญตอ ส่งิ ทรี่ ับรูใหสามารถรูและใหเหตุผลท่ีถูกตอง ดวยการแยกใครครวญแยกประเด็นเทียงเคียงกับประสบการณและบอกความแปลกแยกออกไปได และ จดบันทึกใหตนเองสามารถเขาใจและระลึกถึงได

118 2. การวิเคราะหขอมูล เปนขั้นตอนที่นําผลการรวบรวมขอมูลมาศึกษาพิจารณาดวยตนเอง โดย มขี ้ันตอนดงั น้ี 2.1 จัดขอมูลเขาพวกดวยการนําขอมูลทีจ่ ดบันทึกไวมาพิจารณาแยกเปนหัวขอแลวจัดเขา กลมุ พวกเดยี วกนั 2.2 จัดลําดับความสําคัญของขอมูลดวยการนําขอมูลแตละกลุม มาพิจารณาวามีหัวขอใดทีม่ ี ความสําคัญมากที่สุดเรียงลําดับไปจนถึงความสําคัญนอย 2.3 จัดกลุมขอ มลู ทมี่ คี วามสัมพันธ บง ชถี้ ึงเหตุผลของการขยายอาชีพในแตล ะเหตผุ ล 3. สรุปผล เปนขั้นตอนการนํากลุมขอมูลทีม่ ีความสัมพันธบงชีถ้ ึงเหตุผลในแตละกลุมเหตุผล มาพิจารณาเชือ่ มโยงกับประสบการณของตนเอง และปรากฏการณตางๆ เขียนเปนเหตุผลของการขยาย อาชีพเปนขอๆ 4. ประเมินตัดสินใจเลือกประเด็น เปนขัน้ ตอนตัดสินใจวาการขยายอาชีพครัง้ นี้ควรมีเหตุผลที่ สําคญั จริงๆ ดว ยการนาํ เหตุผลตางๆ ท่สี รปุ ไดมาศึกษาพิจารณาวาควรจะมีเหตุผลที่สําคัญจริงก่ีเหตุผลใน การขยายอาชีพ 5. จัดทําเอกสารเหตุผลการขยายอาชีพ เปนขั้นตอนนําผลการสรุปและประเมินเลือกเหตุผล การขยายอาชีพมาจัดเขียนเปนเอกสารนําทางในการดําเนินกิจกรรมขยายอาชีพตอไป ตัวอยา งเอกสาร เหตผุ ลของการขยายอาชีพ เหตุผลการขยายอาชีพเกษตรอินทรีย ของ นายขนั ติ หนแู ดง ไรทนเหน่ือย เลขท่ี 19 หมู 8 ตาํ บลหนองแขม อาํ เภอโคกสาํ โรง จังหวดั ลพบรุ ี ผลการศึกษาเหตุผลในการขยายอาชีพเกษตรอินทรีย พบวามีเหตุผลทีน่ ําไปสูค วามสําเร็จ 4 องคประกอบดวยกันคือ 1. องคประกอบดา นผลิตผล 2. องคประกอบดานลูกคา 3. องคประกอบดานตนทุน 4. องคประกอบดานความสามารถของผดู าํ เนินงาน

119 องคป ระกอบดานผลิตผล ผลิตผลเกษตรอินทรียทัว่ ๆ ไปพบปญหาการปนเปอ นของโลหะหนัก และเชือ้ โรค ทางเดินอาหาร ดังนัน้ เหตุผลที่จะนําไปสูค วามสําเร็จ คือ การจัดการระบบการผลิตใหปราศจากการ ปนเปอ นสารโลหะหนักและเชื้อโรคทางเดินอาหารจึงมีปจจัยเหตุที่จะตองดาํ เนนิ การประกอบดว ย 1. ยกเลิกการใชปุยคอกทําปุยหมกั เพราะปจ จุบนั เกษตรกรผูเล้ียงสัตวใชอาหารสําเร็จรูปที่ผาน กระบวนการทางอุตสาหกรรม ซึง่ มีโลหะหนักปนเปอ น เลีย้ งสัตว การทําเกษตรอินทรีย ไมสามารถหา มลู สัตวจากการเล้ียงโดยธรรมชาติในจาํ นวนท่เี พียงพอตอ การพฒั นาคณุ ภาพดนิ ได 2. พัฒนาปยุ อนิ ทรียทําใหปลอดภยั จากจุลินทรยี บดู เนา และมคี ณุ คา ทางอาหารสูง จึงสรุปเหตุผลการพัฒนาเพือ่ การขยายอาชีพในองคประกอบดานผลผลิตคือ ผลผลิต เกษตรอนิ ทรยี ไ มป นเปอ นสารโลหะหนักและจุลนิ ทรียบ ูดเนา องคป ระกอบดา นลกู คา ลูกคาผูบ ริโภคอาหารเกษตรอินทรีย มีเจตคติทีด่ ีตอผลิตผลเกษตรอินทรีย แตไมรูจัก และเขาถึงกระบวนการผลิตของเกษตรกรได บริโภคไปบนความกังวลใจวาใชของจริงหรือไม จึงอาศัย ความเชื่อถือผูจัดจําหนายเปนสําคัญ ดังนั้นการขยายอาชีพของไรทนเหนือ่ ย จําเปนตองสรางความรูค วาม เขาใจ และการเห็นคุณคาอาหารเกษตรอินทรียที่อางอิงระบบนิเวศนธรรมชาติเปนฐานการผลิต องคป ระกอบดา นทนุ การขยายอาชีพเกษตรอินทรีย จําเปนตองขยายพื้นที่การผลิต การเพิม่ ปริมาณน้ํา และ การพัฒนาคุณภาพดนิ จําเปน ตอ งใชท นุ ดา นตางๆ เพ่ิมขนึ้ รวมจํานวน 870,000 บาท ดงั น้ี 1. เงินสํารองจายคาแรงงานเพิม่ 10 คน จนกวาจะไดผลตอบแทนคนละ 6,000 บาท ตอเดือน รวม 3 เดอื นเปน เงนิ 180,000 บาท 2. ซอ้ื รถไถพรวนดนิ ขนาด 30 แรงมา เปนเงิน 360,000 บาท 3. คาสํารวจเจาะน้ําบาดาลขนาด 6\" จาํ นวน 1 บอ เปนเงนิ 120,000 บาท 4. คาระบบกระจายและใหน้ํา 30 ไร เปนเงนิ 210,000 บาท รวมเปน เงินทุนทจ่ี ะตอ งใชเพิ่มอีกจาํ นวน 870,000 บาท องคประกอบดานความสามารถ การนําเสนอความรู ความเขาใจใหกลุม ผูบริโภค ชองทางที่ตนทุนต่ําที่สุดคือ การเปด เว็บไซดไรทนเหนื่อย เพือ่ นําเสนอสาระเนือ้ หาและการแลกเปลีย่ นเรียนรู จะตองพัฒนาเว็บไซดเปน ระยะๆ ในสาระทันตอ การเขา มาเรียนรูข องลูกคา และผสู นใจ จึงตอ งทาํ เอง

120 สรปุ เหตุผลเพื่อความสําเรจ็ ของการขยายอาชีพ จากองคประกอบทัง้ 4 ดานดังกลาวไรทนเหนือ่ ย มีเหตุผลที่จะทําใหการขยายอาชีพ ประสบความสําเร็จ 5 ดา นดงั น้ี 1. ตอ งพัฒนาคณุ ภาพของดนิ ไมใ หม โี ลหะหนกั อนั ตรายปนเปอ น 2. ตองควบคุมระบบการหมักสังเคราะหในกิจกรรมตางๆ ใหจุลินทรียบูดเนาลดต่ําลง 3. ตอ งใหความรูความเขาใจและการเหน็ คณุ คาอาหารเกษตรอินทรยี  แกล ูกคาและผูส นใจ 4. ตองระดมทุน 870,000 บาท ใชขยายการดําเนินงาน 5. ตองพัฒนาบุคลากรภายในใหม คี วามสามารถพฒั นาเวบ็ ไซดไ ดด ว ยตนเอง เหตุผลทัง้ 5 ประการจะเปนเหตุผลนําไปสูค วามสําเร็จของการขยายอาชีพที่จะทําให คุณภาพผลผลิตสูงขึ้น ตรงกับความตองการของลูกคา และสามารถขยายสวนแบงของตลาดออกไปได

121 ตอนที่ 3 วธิ ีการกําหนดทิศทาง กลยทุ ธ การขยายอาชีพใหมคี วามพอดแี ละมีภมู ิคมุ กัน ความคิดรวบยอด การทําธุรกิจไมวาจะทําระดับใด จําเปนตองมีทิศทางใหมองเห็นผลสําเร็จ ภาระงานที่ จะตองทําและกลยุทธสูความสําเร็จใชเปนความคิดสูการปฏิบัติจริง จะทําใหเราวางธุรกิจอยูในความพอดี อยา งมภี ูมิคุมกัน ไมใชทําไป คิดไป ลงทุนไป อยางไรทิศทาง ขน้ั ตอนการดาํ เนนิ งาน 123 ทิศทางธุรกิจ 2. กลยุทธ 3. แผน วิสยั ทศั น กลยุทธ แผนกลยทุ ธ ภารกจิ จากแผนภูมิ ทําใหมองเห็นวาการกําหนดทิศทาง กลยุทธ การขยายอาชีพ ประกอบดวย 1. การคิดเขียนทิศทางธุรกิจ ประกอบดวยวิสัยทัศนทีต่ องการใหเกิดอยางมีความพอดี และ ภารกจิ สําคัญทจ่ี ะนาํ ไปสคู วามสาํ เรจ็ 2. การคิดเขียนกลยุทธห รือวิธีการสรางความสําเร็จตามพันธกิจ ซึ่งจะมีเปาหมายอยางชัดเจน 3. การคิดเขียนแผนกลยุทธดวยการนําเปาหมายกลยุทธมาวิเคราะหใหมองเห็นตัวบงชี้ ความสําเร็จ ปจจัยนําเขาที่สําคัญ และกิจกรรมทีจ่ ําเปนตองทําเปนแผนทิศทางไปสูค วามสําเร็จของการ ดาํ เนนิ ธรุ กจิ

122 รายละเอียดการดาํ เนินงาน 1. การกําหนดทิศทางธุรกิจ เปนการคิดใหมองเห็นอนาคตของการขยายอาชีพใหมีความพอดี จะตองกําหนดใหไดวาในชวงระยะขางหนาควรจะไปถึงไหน อยางไร ซึ่งประกอบดวย ขอความ วิสยั ทัศนวาจะไปถึงไหน และขอความพันธกจิ วาจะไปอยางไร โดยมีวธิ กี ารคดิ และเขยี นดงั น้ี 1.1 การเขียนขอความวิสัยทัศน การขยายอาชีพ มีลักษณะโครงสรางการเขียนที่ประกอบดวย ก. ชวงระยะเวลาทีเ่ ราไปสุดทางของการขยายอาชีพในชวงนี้ จะเปนระยะเวลา กีป่  พ.ศ. อะไร ข. ความคิด เปาหมาย ลักษณะความสําเร็จทีเ่ ราจะไปถึงอยางมีความพอดี และทาทาย ความสามารถของเรา คืออะไร ตวั อยางขอ ความวสิ ยั ทัศน “ พ.ศ. 2551 ไรท นเหนอ่ื ยผลิตผักสดผลไมเกษตรอนิ ทรยี เ ขา สูตลาดคุณภาพประเทศสิงคโปร จากขอความวิสัยทัศน ตัวอยางขางตน สามารถจําแนกใหมองเห็นโครงสรางการเขียนไดดังนี้ ก. ชวงระยะเวลาที่จะไปสุดทาง คือ ป พ.ศ. 2551 ข. ขอความ ความคิดลักษณะความสําเร็จทีจ่ ะไปถึงอยางมีความพอดีและทาทาย คือไรทน เหน่อื ยสามารถผลติ ผกั สด ผลไม เกษตรอินทรียเขาสูตลาดคุณภาพประเทศสิงคโปรได จึงอาจสรุปไดวาการกําหนดวิสัยทัศนไมใชเปนการกําหนดเพื่อความนาสนใจ แตเปนการ กําหนดใหมองเห็นทิศทางของธุรกิจที่เราจะตองฝาฟนอุปสรรคตางๆ ไปใหถึงได 1.2 การเขียนภารกิจ การเขียนขอความภารกิจเปนการดําเนินการตอเนื่องจากการกําหนด วิสัยทัศน วาเราจะตองมีภารกิจทีส่ ําคัญ อะไรบาง ทีเ่ ราทําใหการขยายอาชีพบรรลุผลสําเร็จไดตาม วสิ ยั ทศั น โดยมแี นวทางการคดิ และเขยี นดงั น้ี 1.2.1 การวิเคราะหวา หากจะใหเกิดความสําเร็จตามวิสัยทัศน จะตองมีภารกิจอะไรบาง ในทางธุรกิจมีภาระท่สี าํ คญั 4 ประการ คือ ก. ภารกจิ ดา นทนุ ดาํ เนนิ การ ข. ภารกิจดา นลูกคา ค. ภารกจิ ดา นผลผลิต ง. ภารกจิ ดานการเรียนรพู ฒั นาตนเองและองคก ร ดงั นน้ั การดาํ เนนิ การขยายอาชพี อาจใชภ ารกจิ ทง้ั 4 กรณมี าคดิ เขียนภารกจิ นาํ ไปสคู วามสาํ เร็จได 1.2.2 โครงสรางการเขียนภารกิจมีองคประกอบรวม 3 ดาน คอื ก. ทําอะไร (บอกภาระสําคัญที่กระทบตอความสําเร็จ) ข. ทําไมตองทํา (บอกเหตผุ ลหรือจุดประสงค) ค. ทําอยางไร (บอกวธิ ีดําเนนิ การทส่ี ําคญั และสง ผลตอความสําเรจ็ จริง)

123 ตวั อยางขอความภารกจิ ของไรท นเหนือ่ ย 1. ขยายพน้ื ทก่ี ารผลิต 20 ไร เพ่ือใชผลติ ผกั สดอินทรยี  ดว ยการพฒั นาคุณภาพดินดวยปุยพืชสด เพิ่มแรงงาน 10 คน จัดหานาํ้ ใหไ ดว นั ละ 300 ลูกบาศกเมตร 2. สรางความเชื่อถือใหกับลูกคา เพื่อขยายการตลาดดวยการจัดทําเว็บไซดของตนเอง จัดทําสารคดี เผยแพร สปั ดาหละ 1 เร่ือง และเว็บบอรดแลกเปลี่ยนเรียนรูกบั ลกู คา และผสู นใจ 3. ยกระดับคุณภาพผลผลติ ใหเ ปนไปตามมาตรฐานเกษตรอินทรยี ย ุโรป เพ่อื ใหสามารถสงออก ตางประเทศได ดว ยการพฒั นาคุณภาพดินไมใ หปนเปอ นโลหะหนัก และจดั การแปลงเกษตรให เปน ระบบนิเวศนธ รรมชาติ 4. พัฒนาคนงานใหทํางานตามขั้นตอน เพื่อติดตามหาขอบกพรองและปฏิบัติการแกไข ขอบกพรองไดดวยการสรางความตระหนักใหเห็นความสําคัญของมาตรฐานคุณภาพ และรวม เขียนเอกสารขั้นตอนการทํางาน จากตัวอยางขอความภารกิจของไรทนเหนื่อย นํามาจําแนกขอความตามลักษณะโครงสรางการ เขยี นไดด งั น้ี ทาํ อะไร ทาํ ไมตองทํา ทาํ อยางไร 1. ขยายพ้ืนทีก่ ารผลติ 20 ไร เพ่อื ใชผลิตผักสดอินทรีย โดยการพัฒนาคณุ ภาพดินดว ยปุย พืชสด เพิ่มแรงงาน 10 คน จัดหา นาํ้ วนั ละ 300 ลูกบาศกเ มตร 2. สรางความเชื่อถือใหกับลูกคา เพอ่ื ใหล กู คามน่ั ใจวาไดบ รโิ ภค ดว ยการจัดทาํ เว็บไซดข องตนเอง อาหารคุณภาพ สะอาด ปลอดภยั จดั ทาํ สารคดีเผยแพรส ปั ดาหละ 1 เรื่อง และเว็บบอรดแลกเปลี่ยน เรียนรกู ับลูกคา 3. ยกระดบั คุณภาพผลผลิตให เพอ่ื ใหสามารถสงออกไปสู ดว ยการพฒั นาดินไมใ หป นเปอ น เปนไปตามมาตรฐานเกษตร ประเทศสิงคโปรได โลหะหนกั ตามมาตรฐานพัฒนา อนิ ทรยี ย ุโรป ระบบนิเวศแปลงเกษตรใหเปน ระบบนิเวศธรรมชาติ 4. พัฒนาคนงานใหทํางานตาม เพื่อใหสามารถติดตามหา ดวยการสรางความตระหนกั ให ขน้ั ตอนได ขอ บกพรอ งและปฏบิ ัติการแกไข เห็นความสําคัญของมาตรฐาน ขอบกพรองได คณุ ภาพผลผลิตและรวมเขียน เอกสารขั้นตอนการทํางาน

124 จึงสรุปไดวาการขยายอาชีพใหเกิดความพอดีนัน้ เปนไปตามศักยภาพของผูป ระกอบ อาชีพ แตการกําหนดทิศทางขยายอาชีพนั้นตองมองเห็นทิศทางที่จะไปถึงและรูวามีภารกิจอะไรบาง ตอง ทําอยางไรใหมองเห็นรูปธรรมของการขยายอาชีพที่กาวออกไปขางหนา 2 การระบุกลยุทธ การทีจ่ ะขยายอาชีพใหบรรลุตามวิสัยทัศน ตองมีแนวทางปฏิบัติสู ความสําเร็จ เพื่อชัยชนะเราเรียกวา กลยุทธ ดังนัน้ การกําหนดกลยุทธเพือ่ ใหการขยายอาชีพสูค วามสําเร็จ จงึ กาํ หนดกลยทุ ธจากภารกิจทจ่ี ะทําทัง้ 4 ดา นตามแนวคดิ ดงั น้ี 2.2 นาํ ขอความภารกิจในสวนทําอยางไรมาพิจารณาวามีกิจกรรมที่จะตองทําอะไรบาง ตวั อยา ง การพิจารณาในสวน ทําอยางไรของภารกิจที่ 1 มีกิจกรรมที่ตองทําดังน้ี 1. พฒั นาคุณภาพดินดว ยปยุ พืชสด 2. เพิ่มแรงงาน 10 คน 3. จดั ใหมนี ้ําใชเพมิ่ วันละ 300 ลูกบาศกเมตร 2.3 คิดพิจารณาวา กิจกรรมใดเปนกิจกรรมทีย่ ุง ยากและเปนแกนหลักสําคัญของความสําเร็จใน ภารกิจนี้ จะตองใชเทคนิควิธีอะไรเขามาเปนกลยุทธในการทํางานดังตัวอยาง กจิ กรรม สรุปผลการพจิ ารณา ลําดับ เทคนิควธิ กี ารท่จี ะใช ความสําคัญ เปนกลยุทธ 1. พฒั นาคุณภาพดิน เปนกิจกรรมที่ตองทํากรอบการ ดว ยปุยพชื สด ผลติ เปนระยะๆ อยางตอเน่ือง 1 ใชจอบหมุนฟนดนิ และ 2. เพิ่มแรงงาน 10 คน เพียงประกาศรับสมัครแลวชี้แจงให วชั พชื เขา ดว ยกัน ทํางานตามขั้นตอน 3 3. จดั นํา้ เพิ่มวันละ 300 วา จางผรู บั เหมา สํารวจ เจาะหานาํ้ 2 - ลกู บาศกเมตร ทาํ เสร็จแลว กใ็ ชไ ดเ ลย - 2.4 สรปุ ระบุกลยุทธ และเปาหมายกลยุทธดวยการนําผลการวิเคราะหกําหนดเทคนิควิธีการมา เปนกลยุทธ และนําขอความสวนที่บอกวาทําอะไรมาเปนเปาหมายกลยุทธ ดังตัวอยางนี้ 2.4.2 กลยทุ ธดาํ เนนิ การคอื การใชจอบหมนุ พัฒนาคุณภาพดิน 2.4.3 เปาหมายกลยุทธคอื การพฒั นาคุณภาพดนิ 20 ไร

125 ตัวอยางผลการพจิ ารณากาํ หนดกลยุทธข ยายอาชีพเกษตรอินทรยี ข องไรท นเหนื่อยดงั นี้ ผลการพิจารณาขอความทาํ ขอ ความภารกจิ ในสวน ทาํ ขอความกลยทุ ธส คู วามสําเร็จ อยางไร และกําหนดเทคนคิ วิธีใน อยา งไร นาํ มาใชก ําหนด ของการขยายอาชีพ กิจกรรมที่สําคญั สงผลตอ เปาหมายกลยุทธ ความสําเร็จของภารกจิ 1. ใชจ อบหมุนพัฒนาคณุ ภาพ ขยายพ้ืนทกี่ ารผลติ 20 ไร ใชจอบหมุนพัฒนาคุณภาพดิน ดนิ ในการขยายพ้ืนทีก่ ารผลติ จาํ นวน 20 ไร 2. ใชเวบ็ ไซดเ ผยแพร สรางความเชื่อถือใหกับลูกคา ใชเ ว็บไซดเผยแพรความรู ความเขาใจเกษตรอินทรีย ทางอนิ เตอรเน็ต 3. ใชองคความรูระบบนิเวศ ยกระดับคุณภาพผลผลิตใหไ ด ใชองคความรูระบบนิเวศ ธรรมชาติ พัฒนาระบบนิเวศ ตามมาตรฐานคุณภาพเกษตร ธรรมชาติยกระดับคุณภาพ ผลผลติ เขา สมู าตรฐานเกษตร แปลงเกษตร อนิ ทรยี ย ุโรป อนิ ทรยี ย ุโรป 4. พัฒนาคณะทํางานใหรเู ทา กัน พัฒนาคนงานใหทํางานตาม ใชเทคนิคการบริหารคุณภาพให ขน้ั ตอนได คณะทาํ งานรเู ทา ทันกัน รวมกนั ทํางานตามขั้นตอนได 3 แผนกลยุทธ ใชเปนแผนภาพรวมของการขยายอาชีพ เปนเครื่องมือควบคุม ภาพรวม ของการจัดการขยายอาชีพที่ประกอบดวยเหตุผลที่จะทําใหการขยายอาชีพสําเร็จกับองคประกอบดานการ ควบคุมเชิงกลยุทธ ทําใหเกิด 16 ตาราง บรรจุเงือ่ นไขสูค วามสําเร็จไวสําหรับจัดทําแผนปฏิบัติการ และ ควบคุมภาพรวมของการดําเนินงาน ก. องคประกอบดานเหตุผลสูความสําเร็จของการขยายอาชีพประกอบดวย (1) ดานการลงทุน (2) ดานลูกคา (3) ดานผลผลิต (4) ดา นการเรยี นรพู ฒั นาตนเอง ข. องคประกอบดานการควบคุมเชิงกลยุทธประกอบดวย (1) เปาหมายกลยุทธ (2) ตัวบงชี้ความสําเร็จ (3) ปจจัยนําเขาดําเนินงาน (4) กจิ กรรม / โครงการที่ตองทํา

126 3.1 การเขียนแผนกลยุทธทั้งหมดจะตองบรรจุอยูใ นเอกสารหนาเดียว เพือ่ ใหมองเห็น ความสัมพันธรว มระหวา งตารางท้ัง 16 ตารางดังตัวอยาง ตวั อยา งเอกสาร แผนกลยทุ ธ วิสัยทัศน “ป พ.ศ. 2551 ไรทนเหนือ่ ยผลิตผักสด ผลไมเกษตรอินทรียเขาสูต ลาดอาหารคุณภาพ ประเทศสิงคโปรได” เงอ่ื นไข ภารกิจดานการลงทุน ภารกิจดา นลกู คา ภารกิจดานผลผลติ ภารกจิ ดานการ พฒั นาตนเอง เปาหมายกลยทุ ธ ขยายพื้นทก่ี ารผลติ 20 ไร สรา งความเช่ือถอื ใหกับ ยกระดับคุณภาพ พฒั นาคนงานใหท าํ งาน ลูกคา ผลผลติ ใหไ ดต าม ตามขั้นตอนได มาตรฐานการเกษตร อินทรียยโุ รป ตวั บง ช้ีความสาํ เรจ็ - พฒั นาคณุ ภาพเปน ดนิ - ยอดสัง่ ซอ้ื เพ่ิมขน้ึ จนเต็ม - ผลการวเิ คราะห - คนงานยึดการทาํ ตาม อนิ ทรยี ครบ 20ไร ปรมิ าณการผลติ ผลผลติ ไมพ บธาตุ เอกสารคมู อื ดําเนนิ งาน - โครงสรางดินเปน เมลด็ กลม - ลกู คา เขา มาแลกเปลย่ี น โลหะหนักที่ระบุใน - คนงานรเู ทา ทนั กนั สนี า้ํ ตาล ความเขา ใจเกษตรอนิ ทรีย มาตรฐาน ในเว็บเพจส - ปราศจาก จุลินทรยี บ ูดเนา ปจ จัยนาํ เขา - จอบหมนุ ขนาดหนา กวา ง 120 - สารคดกี ารผลติ เกษตร เมลด็ พันธุ - เอกสารขน้ั ตอนการ อนิ ทรียไ รท นเหนื่อยภาค ออรแ กนคิ ทาํ งาน ดาํ เนินงาน ซม. ภาษาองั กฤษและไทย - เอกสารตรวจตดิ ตาม - เมล็ดพนั ธปุ ยุ พชื สด - จุลนิ ทรีย พด.1 พด.2 และ คณุ ภาพ พด.3 กจิ กรรมโครงการ - กจิ กรรมการพฒั นาดินดานปยุ - จัดทาํ สารคดคี วามรูและ - ผลติ เมล็ดพนั ธพุ ืชผัก - ฝก อบรมการทํางาน พชื สด แสดงผลงานเกษตรอินทรยี  ตวั ที่สามารถทาํ ได รว มกัน เพอ่ื ใหมี - สํารวจขดุ เจาะบอน้ําบาดาล เดือนละ 1 เรอ่ื ง ความสามารถเทา ทนั กนั ขนาด 300ม3/วนั - ติดตัง้ เวบ็ ไซด - จดั ทําเอกสารขน้ั ตอน - จา ยแจก DVD ความรู การทาํ งานในแตล ะ เกษตรอินทรียไรทนเหนือ่ ย กิจกรรม - ฝก การใชเ อกสาร ขน้ั ตอนการทาํ งาน จากเอกสารตัวอยาง ทําใหมองเห็นสาระสําคัญทีเ่ ปนเหตุเปนผลตอความสําเร็จของการ ขยายอาชีพเกษตรอินทรยี ไรท นเหนอ่ื ย

127 ความคิดรวบยอด ตอนท่ี 4 การจดั ทาํ แผนปฏบิ ัติการและการสรางความรอบรู การทําแผนปฏิบัติการเปนการดําเนินงานตอเนื่องจากแผนกลยุทธ ดวยการจัดทํา รายละเอยี ดใหเ ห็นแนวปฏบิ ัติ ในแตล ะภารกิจทีจ่ ะนําไปสูความสาํ เรจ็ ตามวสิ ยั ทศั นที่ต้ังไว ขั้นตอนการทํางาน 1 กําหนดเปาหมายของธุรกิจ 2 กาํ หนดจดุ ประสงคก ารดาํ เนินงาน 3 7 จัดทําเอกสารแผนปฏิบัติการ กาํ หนดลักษณะบงชคี้ วามสําเร็จ 8 4 สาํ รวจความรอบรขู องตนเอง กาํ หนดผลทเ่ี กิด 5 กําหนดกิจกรรมและเหตุการณ 6 กาํ หนดทรพั ยากรดาํ เนินงาน

128 รายละเอยี ดขน้ั ตอนดาํ เนนิ งาน 1. การกาํ หนดเปาหมายของภารกจิ ดวยการวิเคราะหแผนกลยุทธในสวนเปาหมายกลยุทธของ แตละภารกิจมาใชกําหนดเปนเปาหมายแผนปฏิบัติการดังตัวอยางนี้ 1.1 ภารกิจดานการลงทุน เปาหมายปฏิบัติการ คือ “ขยายพ้นื ทีก่ ารผลิตเกษตรอนิ ทรยี เพิม่ 20 ไร” 1.2 ภารกจิ ดา นลกู คา เปา หมายปฏบิ ัติการ คือ “สรางความเช่อื ถอื ใหกับลูกคา” 1.3 ภารกจิ ดา นผลผลติ เปาหมายปฏบิ ตั ิการ คือ “ยกระดบั คณุ ภาพผลผลิตใหไดม าตรฐานเกษตรอนิ ทรียยุโรป” 1.4 ภารกิจดานการพัฒนาตนเอง เปาหมายปฏิบัติการคือ “พัฒนาความสามารถและทัศนคติคนงานใหทํางานตามขัน้ ตอนในเอกสารคูม ือ ปฏิบัตกิ ารเกษตรอินทรียไรทนเหน่ือย” 2. กําหนดจุดประสงคการดําเนินงาน ดานเกณฑเปาหมายวาควรจะมีจุดประสงคดําเนินงานที่ สําคัญอะไรบาง ตัวอยางเชน ขยายพน้ื ทกี่ ารผลิต 20 ไร พัฒนาคุณภาพดิน จดั หานาํ้ ใหเพยี งพอ จากแผนภูมิทําใหมองเห็นไดวา เปาหมายการขยายพืน้ ทีก่ ารผลิต 20 ไร มีจุดประสงค การดําเนินงาน 2 ดานคือ การพัฒนาคุณภาพดิน และการจัดการน้ําใหเพียงพอและเขียนเปนจุดประสงค การดาํ เนนิ งานไดด งั ตวั อยา งน้ี เปาหมายขยายพื้นที่การผลิต 20 ไร มีจุดประสงคดาํ เนินงานดงั น้ี 1. เพือ่ พัฒนาคณุ ภาพดนิ ใหเปน ดินอนิ ทรยี ไ ด 2. เพอ่ื สํารวจและขุดเจาะนาํ้ บาดาลใหเพียงพอได 3. กําหนดลักษณะบงชีค้ วามสําเร็จ ดวยการวิเคราะหจุดประสงคดําเนินงานวาลักษณะบงชี้ ความสําเร็จเปนอยางไร ดังตัวอยางนี้ จดุ ประสงคด าํ เนนิ งาน ลักษณะบง ชคี้ วามสําเรจ็ 1. เพ่อื พฒั นาคุณภาพดนิ ใหเ ปนดินอินทรียไ ด 1.1 มีอนิ ทรยี วตั ถใุ นดนิ 2. เพอ่ื สํารวจขุดเจาะน้ําบาดาลไดน้ําเพียงพอ 2.1 พบน้ําใสสะอาด

129 4. กําหนดผลที่เกิด ดวยการวิเคราะหลักษณะบงชีค้ วามสําเร็จรวมกับความตองการจําเปนที่ แทจรงิ แลวระบผุ ลทเ่ี กดิ ดังตัวอยางน้ี จดุ ประสงคด าํ เนนิ งาน ลักษณะบงชคี้ วามสาํ เร็จ ผลทีเ่ กิด 1. เพ่ือพัฒนาคุณภาพดินใหเ ปน 1.1 มอี นิ ทรียว ัตถใุ นดนิ - ซากพชื ยอยสลายเปนสีน้าํ ตาล ดินอินทรยี  พรอมปลดปลอยธาตุอาหารให พืช - โครงสรา งดินเปน กอนกลม - ดนิ มีกลนิ่ หมกั เหมือนเห็ดหรือ ตะไครน ํา้ 2. เพอื่ สํารวจขุดบอบาดาลไดน ํ้า 2.1 พบน้ําใสสะอาด - นํา้ มีคา PH 6.8 - ปริมาณนาํ้ ท่ีได 15ม3/ชม. เพียงพอ 5. กําหนดกิจกรรมและเหตุการณ ดวยการวิเคราะหผลทีเ่ กิดวาถาจะใหเกิดผลดังกลาวจะตอง ทํากิจกรรมและมีเหตุการณอะไรบางและสามารถทําไดจริง ดังตัวอยางนี้ จดุ ประสงคการ ลักษณะบงชคี้ วามสาํ เร็จ ผลท่เี กดิ กิจกรรมและเหตผุ ล ดาํ เนนิ งาน 1. เพ่ือพฒั นา 1.1 มอี ินทรียวตั ถุในดนิ - ซากพืชยอยสลายเปนสี 1. ปลูกปยุ พชื สดประกอบดว ย คุณภาพดินให น้ําตาลพรอมปลดปลอยธาตุ เหตุการณท จี่ ะตองทําดังนี้ เปน ดินอินทรยี  อาหารใหพ ชื (1) ไถบุกเบกิ พรวนดนิ - โครงสรา งเปนดนิ กอนกลม (2) หวานเมล็ดปอเทือง - ดินมกี ล่ินหมักเหมอื น (3) ใหนาํ้ ทกุ 3 วนั (4) บํารุงดูแลรักษาจนอายุครบ เหด็ หรอื ตะไครน้าํ 40 วนั 2. สบั พรวนปุย พชื สดคลุกเขา กับดินประกอบดวยเหตุการณ ดงั น้ี (1) สบั พรวนตน ปอเทืองคลกุ ลงดนิ (2) ใหน ้าํ ผสมจลุ ินทรีย พด.2 ทุก 2 วนั (3) ครบ 15 วนั ตรวจสอบการ หมักสลายของดนิ

130 จุดประสงคก าร ลักษณะบง ชค้ี วามสาํ เร็จ ผลท่เี กิด กจิ กรรมและเหตผุ ล ดาํ เนนิ งาน (4) สับพรวนใหซากยอยสลาย กระจายตัวอยางสม่ําเสมอ (5) เมื่อกระบวนการหมักครบ 25 วนั ทําการตรวจสอบวา เปนไปตามผลที่เกิดหรือไม 6. กําหนดทรพั ยากรการดําเนินงาน ดวยการวิเคราะหกิจกรรมและเหตุการณวาจะใชทรัพยากร วสั ดุ แรงงาน และระยะเวลา เทา ไร กจิ กรรมและเหตุการณ ระยะเวลา แรงงานท่ี วัสดุ เครื่องจักรกล ของงาน ตองใช 1. การปลกู ปุยพืชสด (1) ไถบกุ เบกิ จากหนา ดนิ 20 ไร 1 วนั 1 คน นํ้ามนั ดเี ซล 100 ลิตร รถแทกเตอร 35 Hp 1 วนั 1 คน น้าํ มนั ดีเซล 60 ลติ ร รถแทกเตอร 35 Hp (2) ไถแปรยอ ยดนิ 20 ไร 1 วนั 4 คน เมลด็ ปอเทือง 100 กก. - (3) หวา นเมลด็ ปอเทือง 20 ไร 14 วนั 1 คน - - (4) ใหนาํ้ ทกุ 3 วนั 1 คน - - (5) บํารุงดูแลรกั ษาจนอายุ 40 วัน 45 วนั 2. หมกั ปยุ พชื สด 1 คน นาํ้ มันดีเซล 60 ลติ ร รถแทกเตอร 35 Hp (1) ไถสับพรวน ปอเทืองคลุกลง 1 วนั ดนิ พว งจอบหมุนขนาด 1.20 เมตร (2) ใหน ํ้าผสมอนิ ทรีย พด.2 ทุก 2 8 วนั 1 คน จุลนิ ทรียข ยายจาก พด.2 - วนั จาํ นวน 3,200 ลิตร - (3) ตรวจสอบการหมักสลายของ 1 วนั 1 คน - ซากปยุ พชื สดเขากบั ดิน (4) ไถสบั พรวนใหซ ากพืชยอ ย 1 วนั 1 คน น้ํามนั ดเี ซล 60 ลติ ร รถแทกเตอร 35 Hp พว งจอบหมุนขนาด สลายกระจายตวั อยาง 1.20 เมตร สม่ําเสมอ (5) เมื่อการหมักครบ 25 วัน ทาํ 1 วนั 1 คน - - การตรวจสอบวาเปนไปตาม ผลท่ีเกดิ ทีก่ ําหนดไวหรือไม

131 ตัวอยางบางสว นของแผนปฏิบัตกิ ารขยายอาชพี เกษตรอินทรียไ รท นเหนอื่ ย แผนปฏิบัติการขยายอาชีพเกษตรอินทรีย ไรท นเหนือ่ ย เลขท่ี 19 หมู 8 ตําบลหนองแขม อาํ เภอโคกสาํ โรง จงั หวัดลพบรุ ี วสิ ยั ทัศน “พ.ศ. 2551 ไรท นเหน่ือยผลติ ผักสด ผลไมเกษตรอินทรียเขาสูตลาดคุณภาพประเทศสิงคโปร” ภารกจิ การขยายอาชีพ 1. ขยายพื้นที่การผลิต 20 ไร เพื่อใชผ ลิตผักสดอนิ ทรยี  ดวยการพัฒนาคุณภาพดินโดยปุยพืชสด เพิ่มแรงงาน 10 คน และจดั หานาํ้ ใชว นั ละ 300ม3 2. สรางความเชือ่ ถือใหกับลูกคาเพื่อขยายตลาดดวยการจัดทําเว็บไซต จัดทําสารคดีเผยแพร และเวบ็ บอรดแลกเปลยี่ นเรยี นรกู บั ลูกคา และผสู นใจ 3. ยกระดบั คุณภาพผลผลิตใหเ ปนไปตามมาตรฐานเกษตรอินทรียย ุโรป เพ่ือใหสามารถสงออก ตางประเทศดวยการพัฒนาคุณภาพดินไมใหปนเปอ นโลหะหนัก และจัดการแปลงเกษตรใหเปนระบบ นิเวศธรรมชาติ 4. พัฒนาคนงานใหทํางานตามขัน้ ตอน เพื่อติดตามหาขอบกพรองและปฏิบัติการแกไข ขอบกพรองดวยการสรางความตะหนักใหเห็นความสําคัญของมาตรฐานคุณภาพและรวมเขียนเอกสาร ขั้นตอนการทํางาน กลยทุ ธสูค วามสําเร็จของการขยายอาชพี เพือ่ นําไปสูค วามสําเรจ็ จึงกําหนดกลยทุ ธดําเนินการดังน้ี 1. ใชจอบหมุนเปนหลกั พัฒนาคุณภาพดนิ ในการขยายพ้นื ทกี่ ารผลติ จาํ นวน 20 ไร 2. ใชเว็บไซตเผยแพรความรูความเขาใจเกษตรอินทรียทางอินเตอรเน็ต 3. ใชองคความรรู ะบบนิเวศธรรมชาตยิ กระดับคุณภาพผลผลิตเขา สมู าตรฐานเกษตรอนิ ทรยี ย โุ รป 4. ใชเทคนิคการบริหารคุณภาพใหคณะทํางานรูเทาทันกันรวมกันทํางานตามขั้นตอนได

132 เงอ่ื นไข ภารกจิ ดา นการลงทุน ภารกิจลูกคา ภารกิจดา นผลผลิต ภารกิจดานพฒั นา ตนเอง เปาหมายกลยุทธ ขยายพื้นท่ีการผลติ 20 สรางความเชื่อถือ ใชมาตรฐานเกษตร พฒั นาคนงานให ไร ใหกบั ลูกคา อินทรยี  ทํางานตามขั้นตอนได ตัวบงชี้ความสําเร็จ - ดินมีคณุ ภาพเปนดิน - ยอดสั่งซ้อื เพม่ิ ขึ้นจน - ไมพบธาตุโลหะ - คนงานยดึ การทํางาน อินทรยี ครบ 20 ไร เตม็ ปรมิ าณการผลติ หนกั ตามมาตรฐานใน ตามเอกสารคูมือ ผลผลิต ดาํ เนนิ งาน - โครงสรางคิดเปน - ลูกคาเขามา เมล็ดกลมสีนา้ํ ตาล แลกเปลยี่ นเรียนรู - ปราศจากจุลินทรีย - คนงานรูเทาทันใน เกษตรอนิ ทรยี ใ นเว็บ บดู เนา กิจกรรมตางๆ ทํางาน บอรด แทนกนั ได ปจจยั นําเขา - จอบหมุนขนาด 120 สารคดเี กษตรอินทรยี  เมลด็ พันธุจากแปลง - เอกสารคูมือ ไรท นเหนือ่ ยภาค ออรแกนคิ ดาํ เนนิ งาน ดาํ เนนิ งาน ซม. - เอกสารตรวจติดตาม - เมล็ดพันธุป ุยพชื สด ภาษาไทย – องั กฤษ คณุ ภาพ - จุลนิ ทรีย พด.1 พด.2 และพด.3 กจิ กรรมโครงการ - การพฒั นาดนิ เปน - จัดทําสารคดีความรู ผลิตเมล็ดพนั ธุบางสาย - ฝกอบรมการทํางาน และแสดงผลงาน พันธุที่สามารถทาํ ได รวมกนั รูเทา ทันกัน ปยุ พืชสด - สํารวจขุดเจาะน้ํา เกษตรอนิ ทรยี เ ดือนละ - จัดทําเอกสาร บาดาลขนาด 300ม3/วัน 1 เร่ือง ขั้นตอนการทํางานใน - ตดิ ตั้งเวบ็ ไซต แตละกิจกรรม - แจกจา ย DVD - ฝกการใชเอกสาร ความรูเกษตรอินทรีย ขั้นตอนการทํางาน ไรทนเหนอ่ื ย 7. การจัดทําเอกสารแผนปฏิบัติการ ดวยการทําสาระจากผลการวิเคราะหทัง้ 6 ดานมาจัดเปน เอกสารแผนปฏิบัติการทีส่ ามารถใชเปนเอกสารคูม ือบริหารจัดการของผูป ระกอบการขยายอาชีพ โดยมี โครงสรางการจัดเอกสารดังตัวอยางนี้ 1. ชื่อแผนขยายอาชีพ 2. วิสัยทัศนการขยายอาชีพ 3. พันธกิจการขยายอาชีพ 4. กลยุทธด าํ เนินการ

133 5. แผนกลยุทธขยายอาชีพ 6. แผนปฏิบัตกิ ารดานทุน - เปาหมายดําเนินงาน - จุดประสงคดําเนินงาน - แผนปฏบิ ัตกิ าร 7. แผนปฏิบัตกิ ารดา นผลผลติ - เปาหมายดําเนินงาน - จุดประสงคดําเนินงาน - ลักษณะบงชค้ี วามสาํ เรจ็ - แผนปฏิบตั ิการ 8. แผนปฏบิ ตั กิ ารดานลูกคา - เปาหมายดําเนินงาน - จุดประสงคดําเนินงาน - แผนปฏบิ ตั กิ าร 9. แผนปฏบิ ตั กิ ารดา นการพฒั นาตนเอง - เปาหมายการดาํ เนินงาน - จุดประสงคการดําเนินงาน - แผนปฏิบัติการ แผนปฏิบตั กิ ารดานทนุ 1. เปาหมายดําเนินงาน “จะดาํ เนนิ การขยายพน้ื ที่การผลติ เกษตรอนิ ทรียเ พมิ่ 20 ไร” 2. จุดประสงคการดําเนินงาน เพื่อใหบรรลุเปาหมายการดําเนินงานจึงกําหนดจุดประสงคการดําเนินงานดังนี้ - เพอ่ื พัฒนาคุณภาพดินใหเ ปน ดนิ อนิ ทรยี ไ ด - เพื่อสํารวจขุดเจาะน้ําบาดาลใหเพียงพอตอการดําเนินงาน 3. แผนปฏบิ ัตกิ ารดา นทุน จดุ ประสงคท ่ี 1 เพ่อื พฒั นาคณุ ภาพดนิ ใหเปน ดินอินทรีย

134 ลกั ษณะ กจิ กรรมและเหตุการณ เวลา แรงงาน วัสดุ เครอ่ื งมอื บงชี้ ผลที่เกิด ของ ท่ีตองใช ความสําเร็จ 1.1 การปลูกปุย พชื สด งาน นาํ้ มันโซลา 100 รถไถ 35 แรงมา (1) ไถบกุ เบกิ ตากหนา ดิน 20 ไร 1 คน 1. มปี ุย (2) ไถแปรยอ ยดิน 20 ไร 1 วนั 1 คน ลติ ร รถไถ 35 แรงมา พชื สด (3) หวา นปอเทือง 20 ไร 1 วนั 4 คน เพียงพอ (4) ใหน้าํ ทุก 3 วนั 1 วนั 1 คน นา้ํ มันโซลา 60 - (5) บํารงุ รักษา 14 วนั 1 คน 45 วนั ลติ ร - 1 คน 1 คน เมลด็ ปอเทือง - 1 คน 100 กก. 1 คน 1 คน - 1 คน - 2. ซาก 1.2 สบั พรวนปุย พืชสดคลุกหมกั ลง 1 วนั น้ํามันโซลา 60 รถไถ 35 แรงมา พชื ยอย ดนิ ลติ ร - มี สลายเปน (1) ไถสับพรวนปุย พืชสดคลกุ ลงดนิ 8 วนั จลุ นิ ทรีย พด.2 อินทรยี วัตถุ สนี ้าํ ตาล (2) ใหนํ้าผสมจุลนิ ทรยี  พด.2 ทกุ 2 วนั - ในดนิ 1 วนั ขนาด 3,200 ลติ ร (3) เมื่อครบ 15 วัน ตรวจสอบการ - สลายของซากพืชในดิน 3. เกดิ 1.3 หมกั สงั เคราะหด ินใหม ี อินทรียมี อนิ ทรยี วัตถุ นาํ้ มันโซลา 60 รถไถ 35 แรงมา กลน่ิ หอม (1) ไถสับพรวนซากพชื ใหก ระจาย 1 วนั ลติ ร - - เหมอื น สม่ําเสมอ 12 วนั - เหด็ (2) หมักสงั เคราะหตออีก 25 วนั โดย - โครงสรา ง ใหนา้ํ ทุก 2 วนั 1 วนั ดนิ รวมตวั (3) ตรวจสอบการยอยสลายและการ เปน กอ น เกดิ อนิ ทรียวตั ถุ กลม

135 จุดประสงคท ่ี 2 เพือ่ สํารวจขดุ เจาะน้ําบาดาลใหเพียงพอตอการดําเนินงาน ลกั ษณะ ผลท่เี กดิ กจิ กรรมและเหตกุ ารณ เวลา แรงงาน วัสดุ เครือ่ งมอื บง ช้ี งาน ทีต่ อง ความสําเร็จ ใช 1. 1.1 สํารวจขุดเจาะน้ําบาดาล 7 วนั - 120,000 บาท ระบบใชลมดัน ปริมาณ (1) จางบริษัทขุดเจาะ หวั เจาะกระแทก น้าํ ทีไ่ ด (2) ตรวจสอบปรมิ าณน้ําที่ไหล หนิ 15ม3/ชม. ยอ นกลบั มาใหไ ดไมตาํ่ กวา 15ม3/ ชม. 2. 1.2 จัดระบบการกระจายน้ํา 1 4 คน ทอ PVC หนา 2 น้ิว หวั สบู นาํ้ ขนาด กระจาย (1) ตดิ ตงั้ หัวสบู นํา้ ระดบั ลกึ 10 เสน 2 แรงมา น้าํ เต็ม (2) ติดต้ังเคร่อื งดันนํา้ 1 1 คน - เครื่องดันน้าํ พื้นที่ 20 4 คน ขนาด 2 แรงมา ไร สง ออก 2 นว้ิ 10 วนั (3) จัดระบบจายน้ําในแปลง ความดนั 4.5 – 5 เกษตร บาร 8. สํารวจความรอบรูของตนเอง เมื่อทําแผนปฏิบัติการเสร็จผูข ยายอาชีพควรทบทวนตนเองวา มีความรอบรูเ พียงพอหรือไมดวยการ พิจารณาตนเองในชองกิจกรรมและเหตุการณวามีขอใดทีย่ ังไม ชัดเจนหรือรูไมจริง ก็ควรแสวงหาความรูใหพ อเพียงทีจ่ ะทาํ ใหก ารดาํ เนินงานผดิ พลาดนอ ยลง

136 ตอนท่ี 5 การขับเคลือ่ นแผนสูความสําเรจ็ ความคิดรวบยอด การขับเคลือ่ นแผนสูค วามสําเร็จอยางมีคุณธรรม เปนการจัดการดําเนินงานอยางเปนระบบ เปน วงจรหมุนเวียนที่เริ่มตนจากการศึกษาทําความเขาใจแผนกําหนดแนวปฏิบัติ (P) แลวดําเนินการทํางาน ตามแนวปฏบิ ตั ทิ ก่ี าํ หนด (D) ระหวางปฏิบัติงานตามแนวปฏิบัติตองดําเนินการตรวจสอบหาขอบกพรอง (C) และปฏิบัติการแกไขขอบกพรองใหหมดไป (A) การจัดการตามวงจร PDCA ดังกลาวจะตองอยูบน ฐานคุณธรรมทีป่ ระกอบดวย ความขยัน ความประหยัด ความซือ่ สัตย และความอดทน จะนําไปสูก าร ขับเคลือ่ นแผนสคู วามสาํ เรจ็ อยางมคี ณุ ธรรม ขน้ั ตอนดาํ เนนิ งาน 1. ศกึ ษาแผนกาํ หนดแนวปฏิบตั ิ (P) ขยัน 2. ทํางานตามแนวปฏิบัติ (D) P 3. ตรวจสอบหาขอบกพรอง(C) ประหยัด 5 ประเมิน A CD ซ่ือสัตย 4. ปฏิบัติการแกไขขอบกพรอง (A) อดทน รายละเอียดการดําเนนิ งาน 1. การศกึ ษาแผนและกําหนดแนวทางปฏิบัติ ดวยการนําแผนปฏิบัติการมาศึกษาทบทวน วาจะ ทําอะไร อยางไร ตองปรับปรุงแกไขแผนในสวนใด กําหนดแนวทางปฏิบัติบนฐานของความขยัน ประหยดั ซ่อื สตั ย และอดทน 2. ทํางานตามแนวปฏิบัติ ดวยการนําแนวปฏิบัติมาเขียนเปนเอกสารใบสัง่ งาน ใชสรางความ เขาใจกบั ผรู บั ผดิ ชอบ แลวมอบหมายใหทําตามแนวปฏิบัติ 3. ตรวจสอบหาขอบกพรอง เปนการทํางานของผูป ระกอบการหรือผูร ับมอบหมายดําเนินการ ติดตามการทํางานของผูรับผิดชอบ วาทําตามขั้นตอนหรือไมทํา และเกิดผลเสียหายอยางไร ลักษณะความ รุนแรงเปนอยางไร เกิดผลกระทบอะไรบาง 4. ปฏิบัติการแกไขขอบกพรอง เปนการทํางานรวมกันระหวางผูประกอบการกับผูร ับ มอบหมายใหทํางาน รวมกันคิดหาแนวทางแกไขขอบกพรองลดความเสียหาย

137 5. การประเมินพัฒนา เปนการประเมินเทียบเคียงผลการดําเนินงานทีเ่ กิดจริงกับผลทีเ่ กิดตาม แผนกําหนดวาสอดคลองเกิดไดจริงหรือเกิดไมได เปนเพราะการวางแผน หรือวาเปนเพราะบุคลากร ถา ความผิดพลาดเกิดจากแผนก็ดําเนินการพัฒนาแผน แตถาความผิดพลาดเกิดจากบุคลากรจะตองทบทวน วาเกิดจากอะไร เชน เกิดจากความรูความเขาใจสับสน ก็ดําเนินการทบทวนใหความรูสรางความเขาใจให ชัดเจน แตถาเกิดมาจากทัศนคติตอการทํางานไมดี ไมใหความสําคัญตอการทํางานตามขัน้ ตอน ก็ควรจะ สับเปลี่ยนหนาที่ไมตองมีความรับผิดชอบมากนัก กจิ กรรมท่ี 16 ผูเ รียนศึกษาเอกสารหมายเลข 18 แลวใชกรอบความคิดทีส่ รุปได พัฒนาตนเองตามขอ 3 ประเมินเทียบเคียงความคิดและตัวอยางตามเอกสารหมายเลข 18 มีความเปนไปไดทีจ่ ะใชกับชีวิตจริงได หรอื ไม มขี อบกพรอ งอะไรและควรปรับปรุงพัฒนาการจัดทําแผนธุรกิจของตนเองแบบใด

138 บทที่ 7 การขับเคลอ่ื นธุรกจิ เพื่อการขยายอาชพี ผลการเรียนรทู คี่ าดหวัง สามารถตรวจสอบระบบธุรกิจเพื่อการขยายอาชีพได ขอบขา ยเน้ือหา เรอื่ งท่ี 1. การควบคุมใหการขยายอาชีพเปนไปตามแผนกลยุทธ เร่ืองที่ 2. การตรวจสอบใหการปฏิบัติการขยายอาชีพเกิดผลตามแผนปฏิบัติการ สอ่ื ประกอบการเรียนรู 1. เอกสารหมายเลข 20 แบบบันทึกระบบรายการกฎ ระเบียบทสี่ าํ คัญ 2. เอกสารหมายเลข 21 ใบความรูเรื่อง การจัดทํากฎ ระเบียบการดําเนินงาน 3. เอกสารหมายเลข 22 ใบความรูเรื่อง การกํากับ ดูแลการขยายอาชีพ 4. เอกสารหมายเลข 23- ใบความรเู รอ่ื ง การตรวจสอบหาขอ บกพรอ งการทาํ งานตามแผนปฏบิ ตั ิการ 5. เอกสารหมายเลข 24 แบบบันทึกผลการตรวจสอบหาขอบกพรอง และสรุปผลขอบกพรอง

139 เร่อื งที่ 1 การควบคุมใหการขยายอาชีพเปนไปตามแผนกลยุทธ ลกั ษณะบงช้คี วามสําเร็จของการเรียนรู 1. จัดระเบียบการทํางานได 2. กาํ กบั ดแู ลใหก ารดาํ เนนิ งานเปน ไปตามแผนกลยทุ ธไ ด แผนปฏิบัตกิ ารเรยี นรู ลักษณะบง ช้ีความสําเรจ็ ของการเรยี นรู กิจกรรม การวัดผล ประเมินผล สื่อการเรียน 1. จัดระเบียบการทํางานได เรยี นรดู ว ยตนเอง 1. ผลการคดิ สว นตัววา เอกสารหมายเลข 19 1. ใหผูเ รียนคิดวิเคราะหวา แบบบันทึกรายการ การทํางานรวมกัน กฎ ระเบยี บท่ีสําคญั การดําเนินงานรวมกันหลาย ควรจะมีกฎระเบียบที่ เอกสารหมายเลข 20 ฝาย ควรจะมกี ฎระเบยี บ ใบความรูเรื่องการ สาํ คญั ดานใดบาง จดั ทํากฎ ระเบียบการ ท่ีสาํ คัญอะไรบาง แลวเขียน ดาํ เนนิ งาน บันทกึ ลงในเอกสารหมายเลข 19 เอกสารหมายเลข 20 ใบความรูเรอ่ื งการกํากบั 2. ใหผ ูเรยี นศกึ ษาเอกสาร 2. ผลการคดิ กฎ ระเบียบ ดูแลการขยายอาชีพ หมายเลข 20 ใบความรูเรื่อง การทํางานให เหมาะสมกับสภาพ การจัดทํากฎระเบียบ การขยายอาชีพของ การดาํ เนินงาน แลว คิด เปรยี บเทียบกบั สงิ่ ทีต่ นเองคิด ตนเอง เอาไวต ามเอกสารหมายเลข 20 แลว ดาํ เนินการพฒั นา กฎ ระเบียบการทํางานให เหมาะสมกับสภาพการ ดําเนินงานขยายอาชีพของ ตนเอง 2. กํากับ ดูแลใหการ เรียนรูด วยตนเอง 3. ผลการจดั ทาํ ผังการ ดาํ เนนิ งานเปน ไปตาม 1. ใหผ เู รยี นศึกษาเอกสาร แผนกลยทุ ธ ไหลของงานที่ใช หมายเลข 21 ใบความรู กาํ กบั ดแู ลการ เร่ืองการกํากบั ดแู ล ดําเนินการขยายอาชีพ การขยายอาชีพ 2. ใหผูเ รียนทดลองจัดทาํ ผัง การไหลของงานการขยายอาชีพ

140 เอกสารหมายเลข 20 : แบบบนั ทึกรายการกฎ ระเบียบท่สี าํ คญั ขอ เสนอแนะ ขอใหผูเ รยี น คิดพิจารณาวาในการขยายอาชีพ เราจะตองมีผูรวมงานระดับตาง ๆ เพิ่มเขา มามากมาย เราควรคํานึงถึงอะไรบางที่จะตองนํามาเปนกฎ ระเบียบของการทํางาน รวมกัน ขับเคลื่อนแผนการขยายอาชีพไปสูความสําเร็จ อะไรทจี่ ะตอ งนํามากําหนดเปนระเบยี บ ขอ กําหนดเก่ียวกับระเบียบที่ควรจะมี ตัวอยาง 1.1 เวลาการเขา – เลกิ งาน ………………….. 1.การเขาปฏิบัติงาน 1.2 การแตงกาย ............................................... 1.3 จรรยา มารยาท ...........................................

141 เอกสารหมายเลข 21 : ใบความรู เร่อื ง การจดั ทาํ กฎ ระเบยี บการดาํ เนนิ งาน ความคิดรวบยอด การจัดใหมีกฎ ระเบียบการดําเนินงานเปนสวนหนึง่ ของการควบคุมการดําเนินงานสู ความสําเร็จ ตามหลักการบริหารจัดการยุคใหมทีจ่ ะมีขอกําหนดเปนแนวทางเดียวกันทีเ่ ริ่มตนจากการมี ปรัชญาอุดมการณรวมกัน ระเบียบวิธีการดําเนินงาน กฎแหงความปลอดภัย และการสรางแรงจูงใจ รว มกนั เพื่อใหท กุ คนถือปฏบิ ตั ิรว มกนั โครงสรา งของกฎระเบยี บการดาํ เนนิ งาน โครงสรางของกฎระเบียบหรือขอตกลงการทํางานรวมกันจะมีองคประกอบหลัก ดังนี้ 1. แนวคิดอุดมการณของการขยายอาชีพ 2. วิถีชีวิตในการทํางาน 3. การใชวสั ดอุ ปุ กรณ 4. การทํางาน 5. ความปลอดภัย 6. แรงจูงใจ องคประกอบทงั้ 6 ประการ เราสามารถยืดหยุนปรับบางองคประกอบออกไปหรือจะเพิ่ม องคประกอบอืน่ เขามาใหเหมาะสมกับสภาพของบุคลากร ซึง่ สวนใหญจะประกอบดวยลักษณะคน 3 ประเภท คือ 1. ผูรับผิดชอบสูง ตองการความเปนอิสระการทํางาน 2. ผูร ับระเบียบทําตามพรอ มรบั รู เชื่อฟง 3. ผูมีความรับผิดชอบต่ําตองไดรับการควบคุมอยางใกลชิด ดังน้ัน การจัดทําระเบียบอาจตองใหความสําคัญกับลักษณะบุคลากรของเราวา อยูใ น กลมุ ใดมากทสี่ ดุ การออกระเบยี บ จะตอ งสัมพนั ธก ับลักษณะคนสว นใหญ รายละเอยี ดของโครงสรา งกฎ ระเบียบการขยายอาชีพ การเขียนรายละเอียดกฎระเบียบจะตองบอกเหตุและผล และแนวปฏิบัติที่ชัดเจนเขาใจ ตรงกันหมดทกุ คน มีลกั ษณะการวเิ คราะหเ พอื่ การเขียนกฎระเบียบดังนี้

142 องคประกอบ ขอ บังคบั แนวปฏิบัติ อดุ มการณ วถิ ีชีวิต ทุกคนตองรับรูและทําความ การใชวัสดุอุปกรณ การทํางาน เขาใจตออุดมการณ ดังน้ี ความปลอดภัย 1. สรา งคณุ ภาพผลผลิต - ทําตามขั้นตอนคูมือปฏิบัตไิ มใ หผิดพลาด แรงจูงใจ 2. สรางประสิทธิผลการทํางาน - จติ ใจตอ งรบั รู ยอมรบั วา เปนการกระทํา 3. ทกุ ชวี ติ ปลอดภัย ที่ถกู ตอง 1. เวลาเริม่ ตนและเลิกงาน 1. 08.00 – 17.00 น. 2. การแตงกายรัดกุม 2. ใสเสอ้ื นุงทับ กางเกง ใสผ าคลุมผม ไมใหร ุม รา ม เกาะเกย่ี ว ผลผลิตเสยี หาย 1. เบกิ รบั วัสดุอปุ กรณเคร่ืองมือ 1. ตามที่ระบุไวในใบงานเทานั้น 2. การใชว สั ดุ 2. ใชตามขอกําหนดในใบงานเทานั้น 3. การใชเครื่องมืออุปกรณ 3. ตรวจสอบความสมบูรณกอนนําไปใช หากนาํ ไปใชแ ลว เกดิ เสยี หายใหแ จง รายละเอียดความเสียหายเพอ่ื จดั ซอม 1. ทําความกระจางในขั้นตอน 1. ศึกษาเอกสารขั้นตอนการทํางานในสวน ทรี่ บั ผดิ ชอบ การทํางานของตนเองให ชดั เจน 2. ตรวจสอบจากแผนปฏิบัติการวา งาน 2. ตรวจสอบหาขอบกพรองการ เกิดผล ดาํ เนนิ งานในสว นของตนเอง ตามที่กําหนดไวใ นชองผลที่เกิดหรือไม มีขอบกพรอ งอะไร 1. การพน จุลินทรีย 1. ตอ งสวมเสือ้ ผาปกปด รางกายใหรัดกุม มดิ ชดิ ไมใ หจลุ นิ ทรยี ก ระทบรางกายได 2. การทํางานกลางแดด 2. ตองแตงกายมิดชิด สวมถุงคลุมศีรษะ บา หวั ไหล และสวมหมวกปก ปอ งกนั แสง 3. การใชมีดหวดทํางาน 3.1 ดามมีดตองเจาะรรู อยเชือก คลอ งขอ มอื กนั มดี หลดุ 3.2 กรณีทํางานรวมกันหลายคนตองแบง พืน้ ที่ และทํางานเดินหนาทิศทางเดียวกัน 1. ทํางานขวัญดี 1.1 หามวากลาวตักเตือนระหวางคนงาน ดว ยกนั 1.2 การวากลาวตักเตือนจะมีบุคคล

องคประกอบ ขอ บงั คบั 143 2. นาํ ผลผลติ ไปบริโภค แนวปฏบิ ัติ 3. การหยุดพักระหวางทํางาน รบั ผดิ ชอบเปนผูต รวจทป่ี รกึ ษาดําเนนิ การ เอง 1.3 ใชคาํ พดู ทไ่ี พเราะซง่ึ กนั และกัน 2 ควรจัดแบง ผลผลิตทต่ี กมาตรฐานไป บริโภคเทานั้น 3 ใหหยุดพักไดท ้ังชว งเชา และบา ยรวม 2 ครงั้ คร้งั ละ 20 นาที โดยใหห ยดุ และ เลิกพักพรอมกัน เปนไปตามอัธยาศัย ของ แตล ะกลมุ กิจกรรมที่ 17 เมือ่ ผูเ รียนศึกษาเอกสารหมายเลข 20 แลว ดําเนินการพัฒนากฎ ระเบียบการทํางานใหเหมาะสม กับสภาพการดําเนินงานขยายอาชีพของตนเอง หรืออาชีพของผูประสบความสําเร็จ

144 เอกสารหมายเลข 22 : ใบความรู เร่อื ง การกาํ กับ ดแู ลการขยายอาชพี ความคิดรวบยอด การกํากับ ดูแลการขยายอาชีพเปนกิจกรรมของผูป ระกอบการทีจ่ ะตองมีระบบ สารสนเทศใหมองเห็นความกาวหนาความสําเร็จของงานในแตละภารกิจวาไปถึงไหน ดวยการทํา กิจกรรมลักษณะความสําเร็จในแผนกลยุทธมากําหนดระยะเวลาที่ตองใชจริง เขียนเปนผังการไหลของ งานใชเฝาระวังการดําเนินงาน การดําเนินการกํากับ ดูแลการขยายอาชีพ 1. การจัดทําผังการไหลของงานของแตละภารกิจ ดวยการ 1.1 นําขอความเปาหมายกลยุทธออกมาเปนหัวเรื่องสําคัญ 1.2 นาํ กิจกรรมออกมาจดั ลาํ ดบั ขั้นตอนกอนหลัง 1.3 นาํ ลกั ษณะบง ชี้ความสําเร็จ ออกมากําหนดเปนผลการดําเนินงาน จัดทําผังของงานในรูปแบบใดก็ไดที่ผูประกอบอาชีพมีความเขาใจดี (ตวั อยางผังการไหล ของงาน)   1 มี.ค.53 3 – 5 ม.ี ค.53 16 เม.ย.53 1 พ.ค.53 ตรวจสอบ ไถบุกเบิก หวานเมลด็ พนั ธุ ไถพรวน การสลายตวั ของซาก หนา ดนิ ปยุ พืชสด คลกุ ปยุ พชื สด พชื ไถพรวนคลกุ พฒั นา ลงดนิ กระจายใหท ่ัว ดนิ มอี ินทรียวตั ถุ คณุ ภาพดนิ โครงสรา งดินเปน 20 ไร กอนกลม รวนซยุ 2 ม.ี ค. 53 6 ม.ี ค. – 17 เม.ย. 17 – 30 เม.ย. 2 – 15 พ.ค. ไถแปรยอ ยดนิ ใหนา้ํ บาํ รุงรักษา ใหน าํ้ พรอม ใหน ํ้าพรอม ใหแ ตกกระจาย ตนปยุ พืชสด จลุ นิ ทรียยอ ย จลุ นิ ทรยี จ น   สลายหมกั ดนิ ซากพชื ยอ ย  สลายเปน อินทรยี วัตถุ  2. การใชผังการไหล กํากับดูแลการขยายอาชีพ ดวยการ 2.1 นําผังการไหลของงานติดผนังใหมองเห็น 2.2 ติดตามระยะเวลาตามผังการไหลของงานวา วันทีก่ ําหนดกิจกรรมดําเนินการ เสรจ็ หรอื ไม ถา เสร็จกท็ าํ เครอ่ื งหมายบอกใหรวู าเสร็จ

145 2.3 ถาไมเสร็จผูประกอบการจะตองติดตาม คนหาสาเหตุแลวปฏิบัติการแกไข ขอ บกพรอ ง 2.4 ดําเนินการปรับระยะเวลาในผังการไหลของงานใหเปนความจริง 3. ประเมินผลการกํากับ ดูแลวา มีสวนใดประสบผลสําเร็จบาง และสําเร็จไดเพราะ อะไรเปนเหตุ จากนั้นดูวา สวนใดทีไ่ มประสบผลสําเร็จและมีอะไรเปนเหตุ นําผล ทั้งความสําเร็จและความเสียหายมาสรุปผล เพื่อนําผลกลับมาแกไขแผนกลยุทธและ แผนปฏิบัตกิ ารใหม ปี ระสทิ ธภิ าพได กจิ กรรมท่ี 18 ใหผูเ รียนทดลองจัดทําผังการไหลของงานการขยายอาชีพของตนเอง หรืออาชีพของผูประสบ ความสําเร็จจากการประกอบอาชีพ

146 เร่ืองท่ี 2 การตรวจสอบใหการปฏิบตั กิ ารขยายอาชีพเกดิ ผลตามแผนปฏบิ ัตกิ าร ลักษณะบง ชค้ี วามสาํ เรจ็ ของการเรยี นรู 1. ตรวจสอบหาขอบกพรองการทํางานตามแผนปฏิบัติการได 2. ติดตาม แกไขขอบกพรองใหเปนไปตามแผนปฏิบัติการได แผนปฏิบตั ิการเรยี นรู กิจกรรม การวดั ผล ประเมินผล ส่อื การเรียน ลักษณะบง ชี้ความสาํ เร็จ 1. ใหผ ูเ รียนศึกษาเอกสาร ความเขาใจในหลักการ เอกสารหมายเลข 22 ของการเรยี นรู ใบความรูเรื่องการตรวจสอบ วธิ กี ารตรวจสอบหา ใบความรู เร่ือง การ หาขอบกพรองการทํางานตาม ขอ บกพรอ ง ตรวจสอบหาขอบกพรอง แผนปฏิบตั กิ าร ตรวจสอบหา การทํางานตามแผน ปฏบิ ตั กิ าร 2. ใหผ เู รียนคิดทบทวน ประสบการณของตนเองแลว พิจารณาวา ความรูจากเอกสาร ขอบกพรองการทํางาน เร่ือง การตรวจสอบหา ขอ บกพรอ งการทํางานตาม ตามแผนปฏบิ ัตกิ าร แผนปฏบิ ตั กิ าร มีความจําเปน ตอการขยายอาชีพในระดับที่ ทศั นคติ เหน็ ดว ยตอ เอกสารหมายเลข 23 ตนเองทําหรอื ไม ถาไมจ ําเปน หลักการความรูการ แบบบันทกึ ผลการ เพราะอะไร แลวเขยี นบนั ทกึ ผลเก็บเอาไวทบทวน เมื่อครง้ั ตรวจสอบหาขอบกพรอง ตรวจสอบ หา ผเู รียนมีโอกาสขยายอาชีพของ ตนเอง การทํางาน ขอ บกพรอ ง และ สรปุ ผลขอบกพรอง

147 เอกสารหมายเลข 23 : ใบความรู เร่ือง การตรวจสอบหาขอ บกพรอ งการทํางานตามแผนปฏบิ ตั กิ าร ความหมาย การตรวจสอบ หมายถึง การพิจารณาหาขอเท็จจริงวา ถูกหรือผิด ดีหรือราย แตการ ตรวจสอบในการขยายอาชีพใหความสําคัญไปที่การหาขอบกพรองในการทํางานตามแผนปฏิบัติการ ดวย การตรวจสอบวา การดําเนินงานสามารถทําใหเกิดผลสําเร็จตามที่กําหนดไวในแผนปฏิบัติการหรือไม ถา ไมเกิดเปนผลมาจากขอบกพรองอะไรบาง ข้ันตอนดาํ เนนิ การตรวจสอบหาขอบกพรอง ในการดําเนินการตรวจสอบหาขอบกพรอง มีขั้นตอนทํางานดังนี้ 1. ผูประกอบการขยายอาชีพจะตองรูว า ควรตรวจสอบเรือ่ งอะไรดวยการนําแผนปฏิบัติ การมาพิจารณาหัวขอผลทีเ่ กดิ ทสี่ ําคญั มีความจาํ เปนตอ งตรวจสอบอะไรบาง 2. จัดทํารายการตรวจ ดวยการนําหัวขอผลทีเ่ กิดทีค่ ัดเลือกเอาไวมาจัดทํารายการตรวจที่ ประกอบดวย รายการตรวจ รายละเอียดปฏิบัติการที่ตองตรวจดังตารางนี้ รายการตรวจ เกณฑการพจิ ารณา ผลการตรวจ ปรากฏการณขอ บกพรอ ง ถกู ผดิ 3. จัดทําบันทึกผลการตรวจ ดวยการนํารายการตรวจมาจัดเปนเอกสารบันทึกผลการ ตรวจทีป่ ระกอบดวย รายการตรวจ (มาจากผลทีเ่ กิดระบุไวในเอกสารแผนปฏิบัติการขยายอาชีพ) เกณฑ พิจารณาที่ผูประกอบการจะตองกําหนดขึน้ มาลวงหนา ผลการตรวจ การสรุปผลขอบกพรองการประเมิน ความรุนแรงของขอบกพรองและการกําหนดแนวทางแกไขขอบกพรอง ดังตัวอยางนี้

148 เอกสารหมายเลข 24 แบบบนั ทึกผลการตรวจสอบหาขอบกพรองและสรุปผลขอบกพรอ ง 1. เอกสารบันทึกผลการตรวจหาขอบกพรอง เกษตรอนิ ทรยี ไ รทนเหนอื่ ย ลพบรุ ี 4. ผลการตรวจ 5. ปรากฏการณเกยี่ วของ 2. รายการตรวจ 3. เกณฑก ารพิจารณา ถกู ผิด ขอมูลจากผูร บั ผิดชอบ ขอมูลจากการสังเกต ในแปลงเกษตร 6. สรุปขอบกพรอง 6.1 สรุปขอบกพรองเนื่องมาจากแผนปฏิบัติการ 6.2 สรุปขอบกพรองเนื่องมาจากบุคคลผูรับผิดชอบ 7. ผลการประเมินขอ บกพรอ ง 8. แนวทางแกไขขอบกพรอง รายการ ผลการประเมิน ขอบกพรอง ตรวจ รายแรงมาก รา ยแรง แกไ ขได หมายเหตุ  รายแรงมาก = ไมเกิดผลตามที่กําหนดและไมทํางานตามกิจกรรมขั้นตอน  รา ยแรง = ไมเ กิดผลตามทกี่ ําหนด และทําตามกิจกรรมขั้นตอนไมครบ  แกไขได = ไมเ กิดผลตามทกี่ าํ หนด แตท าํ ตามกจิ กรรมขัน้ ตอนครบถว น 4. ปฏิบัติการตรวจสอบการดําเนินงานขยายอาชีพ ดังนี้ 4.1 นําเอกสารบันทึกผลการตรวจมาจัดทํารายการตรวจและเกณฑการพิจารณาดวย การเอาแผนปฏิบัติการมาพิจารณาวา การจะตรวจสอบครัง้ นีจ้ ะตรวจสอบภารกิจและผลทีเ่ กิดอะไรบาง โดยนําผลที่เกิดมาบรรจุลงมาในชองรายการตรวจแลวกําหนดเกณฑการตรวจ

149 4.2 นาํ เอกสารบันทึกผลการตรวจไปปฏิบัติการตรวจ 2 ขั้นตอน ดงั น้ี 4.2.1 ปฏิบัติการตรวจพูดคุย สอบถามกับผูร ับผิดชอบเกีย่ วกับเรือ่ งที่จะตอง ตรวจสอบเพื่อหาขอบกพรองและสรุปบันทึกผลการสอบถาม 4.2.2 ปฏิบัติการตรวจสอบบนงาน/ในแปลงเกษตรเพื่อสังเกตตรวจสอบหา ขอ บกพรอ ง 4.3 วินิจฉยั ความสัมพันธระหวา งผลการสัมภาษณและผลจากการสังเกตบนงานแลว บันทึกสรุปผลขอบกพรองเนื่องมาจากแผนปฏิบัติการและเนื่องมาจากบคุ คลผูรับผดิ ชอบ 4.4 ประเมินผลขอบกพรอง จําแนกรายการที่พบขอบกพรอง 4.5 กาํ หนดแนวทางแกไ ขขอ บกพรอ ง สรปุ การตรวจสอบหาขอบกพรองเปนระบบการบริหารจัดการอันหนึง่ ที่มุงมั่นทําเพือ่ ใหการ ขยายอาชีพบรรลุผลไดตามวิสัยทัศน แตทีส่ ําคัญกระบวนการตรวจสอบนี้ ผูป ระกอบการขยายอาชีพตอง พึงคิดถึงอยูเ สมอวา ระบบนีเ้ ปนเครื่องมือการเรียนรู ดังนัน้ การดําเนินการจริงจะตองนําไปเพื่อพัฒนา แรงงานไมใชเพือ่ การลงโทษ ดังนั้น ผูร วมงานควรจะไดรวมเรียนรูเ ขาถึงประโยชนของระบบการ ตรวจสอบดว ยกนั กิจกรรมท่ี 19 ใหผูเรียนคิดทบทวนประสบการณของตนเอง แลวพิจารณาวาความรูจ ากเอกสารหมายเลข 22 เรือ่ งการตรวจสอบหาขอบกพรองการทํางานตามแผนปฏิบัติการ มีความจําเปนตอการขยายอาชีพใน ระดับที่ตนเองทําหรือไม ถาไมจําเปน เพราะอะไร แลวเขียนบันทึกผลเก็บเอาไวทบทวน เมือ่ ผูเรียนมี โอกาสขยายอาชพี ของตนเอง

150 บทที่ 8 โครงการขยายอาชพี ผลการเรียนรทู ี่คาดหวงั ปฏิบัติการจัดทําแผนและโครงงานขยายอาชีพได ขอบขายเนือ้ หา เรอ่ื ง การจัดทําโครงการขยายอาชีพ เพื่อนําเสนอแหลงทุน สอื่ ประกอบการเรยี นรู 1. เอกสารหมายเลข 25 ใบความรู เร่อื ง เหตุผลของการทําโครงการขยายอาชีพ 2. เอกสารหมายเลข 26 ใบความรู เรื่อง การเขียนโครงการขยายอาชีพ