ไข้เลือดออกโรคร้ายที่มากับยุงลาย

โรคไข้เลือดออกเป็ นโรคประจำถ่ินมียุงลำยเป็ นพำหะ นำโรค โดยเฉพำะในช่วงฝนตกมนี ้ำขังในภำชนะต่ำงๆ ทำให้ จำนวนยุงเพิ่มขึ้น ยุงลำยชอบอยู่น้ำน่ิงบริเวณบ้ำน เช่น ตุ่ม น้ำ โอ่งน้ำ แจกัน จำนรองตู้กับข้ำว กระถำงปลูกบัว และใต้ ร่มไม้ทแ่ี สงแดดส่องไม่ถึง เมื่อยุงที่มเี ชื้อไข้เลอื ดออกกดั ผู้คน จะทำให้เป็ นโรคไข้เลือดออกได้ ซึ่งมีอำกำรคล้ำยกับไข้หวัด ธรรมดำหรือไข้หวัดใหญ่ หำกผู้ป่ วยไม่ได้รับกำรรักษำ โดยเร็วอำจจะทำให้เสียชีวติ ได้ หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

โรคไข้เลือดออก เป็ นโรคติดต่อที่เกิดจำกยุงลำย Aedes aegyti ตวั เมีย บินไปกดั คนท่ีป่ วยเป็ นไข้เลือดออก โดยเฉพำะช่วงที่มีไข้สูง เชื้อไวรัสเดงกีจะเพิ่มจำนวนในตัว ยุงประมำณ 8-10 วัน เชื้อไวรัสแดงกีจะไปท่ีผนังกระเพำะ และต่อมนำ้ ลำยของยงุ เมอ่ื ยุงกดั คนกจ็ ะแพร่เชื้อสู่คน เชื้อจะ อยู่ในร่ำงกำยคนประมำณ 2-7 วนั ในช่วงท่ีมไี ข้ หำกยุงกดั คน ในช่วงนี้ก็จะรับเชื้อไวรัสมำแพร่ให้กับคนอ่ืน ซ่ึงส่วนใหญ่ มักจะเป็ นเด็ก โรคนี้ระบำดในฤดูฝน ยุงลำยชอบออกหำกิน ในเวลำกลำงวันตำมบ้ำนเรือน และโรงเรียน ชอบวำงไข่ตำม ภำชนะที่มีนำ้ ขัง เช่น ยำงรถยนต์ กะลำ กระป๋ อง จำนรองขำ ตู้กับข้ำว แต่ไม่ชอบวำงไข่ในท่อระบำยน้ำ ห้วย หนอง คลอง บึง หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

ยุงลายมีลาตัวสีขาวสลับดา รวมท้ังท่ีขาด้วย ชอบ วางไข่ในน้าน่ิงและใส ในที่ๆ เป็ นแหล่งน้าเล็กๆ ตวั เต็มวยั ชอบหากินตอนกลางวนั เป็ นพาหะของโรคไขเ้ ลือดออกที่ สาคญั ของประเทศไทย ชอบวางไข่ในภาชนะที่มีน้าสะอาด เช่น ถงั ซีเมนต์ จานรองขาตูก้ นั มด แจกนั เม่ือออกเป็ นลูกน้า จะอาศยั อย่ใู นภาชนะดงั กล่าวโดยจะตวั เต็มวยั มีนิสัยหากิน ในบา้ นเรือน การที่จะควบคุมยงุ ให้ไดผ้ ลดีน้นั จะตอ้ งเรียนรู้ ยงุ ให้ถ่องแทด้ ีเสียก่อน โดยเฉพาะอยา่ งย่ิงชีววิทยาของยงุ ซ่ึง รวมท้ังวงจรชีวิต อุปนิสัยของยุง ถ่ินท่ีอยู่ และแหล่ง เพาะพนั ธุ์ หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

อำกำรของไข้เลอื ดออกไม่จำเพำะ อำกำรมไี ด้หลำย อย่ำง ในเดก็ อำจจะมเี พยี งอำกำรไข้และผนื่ ผู้ใหญ่อำจจะมไี ข้ สูง ปวดศีรษะ ปวดตำมตวั ปวดกระบอกตำ ปวดกล้ำมเนือ้ หำกไม่คดิ โรคนีอ้ ำจจะทำให้กำรรักษำช้ำ ผู้ป่ วยอำจจะ เสียชีวติ ลกั ษณะทสี่ ำคญั ของไข้เลอื กออกคอื • ไข้สูงเฉียบพลนั ประมำณ 2-7 วนั • เบ่ืออำหำร หน้ำแดง ปวดศีรษะ ร่วมกบั อำกำรคล่ืนไส้ อำเจียน และอำจมอี ำกำรปวดท้องร่วมด้วย • บำงรำยอำจมจี ุดเลอื ดสีแดงขึน้ ตำมลำตวั แขน ขำ อำจมกี ำเดำออก หรือเลอื ดออกตำมไรฟัน และถ่ำยอจุ ำระดำ เน่ืองจำกเลอื ดออก และอำจทำให้เกดิ อำกำรช็อคได้ • ในรำยทชี่ ็อคจะสังเกตได้จำกกำรทไี่ ข้ลดแต่ผู้ป่ วยซึม ลง ตัวเยน็ หมดสตแิ ละเสียชีวติ ได้ หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

เนื่องจากอาการของโรคไขเ้ ลือดออกในระยะแรกๆ คลา้ ยกบั โรคติดเช้ือหลายโรค เช่น ไขห้ วดั ใหญ่ และไขจ้ าก สาเหตุอื่น ดังน้ัน นอกเหนือจากการสังเกตอาการและซัก ประวัติความเป็ นอยู่ของผู้ป่ วยแล้ว แพทย์วินิจฉัยโรค ไข้เลื อดออกด้วยการตรวจเพ่ิมเติม และตรวจทาง หอ้ งปฏิบตั ิการ ดงั น้ี ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) เพ่ือหา ความผิดปกติของส่วนประกอบท้งั หมดของเลือด ไดแ้ ก่ เม็ด เลือดแดง เมด็ เลือดขาว เกลด็ เลือด และความเขม้ ขน้ ของเลือด ตรวจภูมิคุม้ กนั ต่อไขเ้ ลือดออก (IgM) , ตรวจ NS1 Ag ต่อ เช้ือโดยตรง ตรวจ PCR เพือ่ หาเช้ือไวรัสเดงกี หากพบว่าผปู้ ่ วยมีจุดเลือดออกเล็กๆ ตามลาตวั และ จานวนเกล็ดเลือดลดต่าลง เป็ นตวั บ่งช้ีวา่ ผปู้ ่ วยติดเช้ือไวรัส เดงกี แต่ถา้ เกล็ดเลือดลดต่ามาก เม็ดเลือดขาวต่า เม็ดเลือด แดงเขม้ ขน้ ข้ึน ความดนั โลหิตต่า ร่วมกบั มีชีพจรเบาเร็ว เป็น ตวั บ่งช้ีวา่ ผปู้ ่ วยมีโอกาสเขา้ สู่ระยะช็อกซ่ึงจาเป็ นตอ้ งเขา้ รับ การรักษาตวั ในหอ้ งดูแลผปู้ ่ วยหนกั ทนั ที หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

ปัจจุบนั ยงั ไม่มียาตา้ นเช้ือไวรัสสาหรับโรคไขเ้ ลือดออก การรักษาจึงเป็ นไปตามอาการเพ่ือประคับประคองให้ ร่างกายของผูป้ ่ วยกลบั เขา้ สู่ภาวะปกติโดยเร็ว ซ่ึงในรายที่ อาการไม่รุนแรง โรคไขเ้ ลือดออกอาจหายไดเ้ องภายใน 2-7 วนั สาหรับการดูแลอาการเบ้ืองตน้ ผูป้ ่ วยควรดื่มน้าผลไม้ หรือน้าเกลือแร่เพ่ือป้ องกนั ภาวะขาดน้า เช็ดตวั ดว้ ยน้าอุ่น เพื่อลดไขเ้ ป็นระยะๆ รับประทานอาหารอ่อน งดอาหารหรือ เครื่องด่ืมที่มีสีคลา้ ยเลือดเพื่อไม่ให้การวินิจฉัยคลาดเคลื่อน อาจรับประทานยาลดไข้ เช่น ยาพาราเซทตามอลไดแ้ ต่ใน ปริมาณที่แพทยส์ ั่งเท่าน้นั หา้ มรับประทานยาแอสไพรินและ ยากลุ่ม NSAID เดด็ ขาดเพราะอาจทาใหเ้ ลือดออกง่ายและ มากข้ึนหากพบว่าผปู้ ่ วยอาเจียนมาก ปวดทอ้ งมาก ไขล้ ดลง อย่างรวดเร็ว ตวั เยน็ ผิดปกติ ไม่ปัสสาวะนานกว่า 6 ชว่ั โมง ควรรีบมาพบแพทยโ์ ดยเร็วที่สุด หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

1. ปิ ด - ปิ ดฝาภาชนะใหส้ นิท 2. ปล่อย - ปลอ่ ยปลากินลกู น้า 3. เปล่ียน - เปลี่ยนน้าในภาชนะที่ปิ ดไม่ได้ 4. ปรับ – ปรับปรุงสิ่งแวดลอ้ มไม่ใหเ้ ป็นแหล่ง เพาะพนั ธุ์ยงุ ลาย 5. ปฏิบตั ิ - ปฏิบตั ิเป็นประจาอยา่ งต่อเน่ืองทุกวนั 6. ขดั - ขดั ลา้ งไขใ่ นภาชนะที่มีน้าขงั เพอ่ื กาจดั ไขย่ งุ ลาย หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

วธิ ีป้ องกนั ไข้เลอื ดออกทีไ่ ด้ผลดี และย้งั ยืนต้องเป็ นแบบ บูรณกำรโดยกำรร่วมมอื ของทุกฝ่ ำย • ภำคครัวเรือนต้องป้ องกนั โดยกำรกำจัดแหล่งนำ้ ท่ี เพำะพนั ธ์ุยุง และกำรป้ องกนั ส่วนบุคคล • ภำคชุมชนจะต้องมกี ำรรณรงค์ให้มกี ำรกำจัดแหล่งลูกนำ้ ในชุมชนอย่ำงน้อยปี ละ 2-3 คร้ัง และจะต้องทำพร้อมกนั ถ่วั ประเทศโดยกำรโฆษณำผ่ำนสื่อต่ำงๆ • สำหรับชุมชนทหี่ ่ำงไกลกอ็ ำจจะต้องใช้อำสำสมัคร • จัดโปรแกรมสำหรับเดก็ และครอบครัวเพอื่ กำจัดลูกนำ้ • กระตุ้นให้เอกชนมสี ่วนร่วมในกำรจดั ส่ิงแวดล้อม • จดั กำรประกวดพนื้ ที่ปลอดภยั จำกไข้เลอื ดออก หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

• แท๊งค์ บ่อ กะละมัง ทเี่ กบ็ กกั นำ้ จะเป็ นแหล่งทยี่ ุงออกไข่ และกลำยเป็ นยงุ ต้องมฝี ำปิ ด • ให้ตรวจรอยรั่วของท่อนำ้ แท๊งค์นำ้ หรืออุปกรณ์ทเ่ี กยี่ วกบั นำ้ ว่ำร่ัวหรือไม่ โดยเฉพำะฤดูฝน • ตรวจสอบแจกนั ถ้วยรองขำโต๊ะต้องเปลย่ี นนำ้ ทุกสัปดำห์ สำหรับแจกนั อำจจะใส่ทรำยผสมลงไป ส่วยถ้วยรองขำ โต๊ะให้ใส่เกลอื เพอื่ ป้ องกนั ลกู นำ้ • หมน่ั ตรวจสอบถำดรองนำ้ ทตี่ ู้เยน็ หรือเครื่องปรับอำกำศ เพรำะเป็ นทแ่ี พร่พนั ธ์ของยุง • ตรวจรอบๆ บ้ำนว่ำแหล่งนำ้ ขังหรือไม่ • ขวดนำ้ กระป๋ อง หรือภำชนะอน่ื ทอ่ี ำจจะเกบ็ ขงั นำ้ หำกไม่ ใช้ให้ใส่ถุงหรือฝังดนิ เพอื่ ไม่ให้นำ้ ขัง • ยำงเก่ำท่ีไม่ใช้กเ็ ป็ นแหล่งขังนำ้ ได้เช่นกนั • หำกใครมรี ัวไม้ หรือต้นไม้ทม่ี รี ูกลวง ให้นำคอนกรีตเทใส่ ปิ ดรู ต้นไผ่ต้องตดั ตรงข้อและให้เทคอนกรีตปิ ดแอ่งนำ้ หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

• ใส่เสื้อผ้ำท่ีหนำพอสมควร ควรจะใส่เสื้อแขนขำว และกำรเกงขำยำว เดก็ นักเรียนหญิงกค็ วรใส่กำงเกง • กำรใช้ยำฆ่ำยุง เช่น pyrethrum ก้อนสำรเคมี • กำรใช้กลน่ิ กนั ยงุ เช่น ตะไคร้ หรือสำรเคมอี นื่ ๆ • นอนในมุ้งลวด หรือมุ้ง หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

• เนื่องจำกไข้เลอื ดออกระบำดโดยมยี ุงเป็ นตัวแพร่พนั ธ์ ดงั น้ันเมอ่ื มคี นในบ้ำนหรือข้ำงบ้ำนเป็ นไข้เลือดออก ควรจะบอกคนในบ้ำนหรือข้ำงบ้ำนว่ำมไี ข้เลอื ดออก • แจ้งสำธำรณสุขให้มำฉีดยำหมอกควันเพอื่ ฆ่ำยุง • ให้สมำชิกในครอบครัวป้ องกนั กำรถูกยุงกดั โดยกำร ป้ องกนั ส่วนบุคคลดังกล่ำวข้ำงต้น • สำรวจภำยในบ้ำน รอบบ้ำน รวมท้งั เพอ่ื นบ้ำนว่ำมีแหล่ง แพร่พนั ธ์ยุงหรือไม่ หำกมใี ห้จดั กำรเสีย • เฝ้ ำดูอำกำรของสมำชิกในบ้ำนหรือข้ำงบ้ำนว่ำมไี ข้หรือไม่ หำกมไี ข้ให้ระวงั ว่ำอำจจะเป็ นไข้เลอื ดออก • ให้ผู้ป่ วยนอนในมุ้งเพอ่ื ป้ องกนั ยุงกดั หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล

สาระสุขภาพเพอื่ ประชาชน.[ออนไลน]์ เขา้ ถึงไดจ้ าก : http://www.lpnh.go.th/icenter-health/index2.php (วนั ที่คน้ หาขอ้ มลู : 25 พฤศจิกายน 2563) โรคไขเ้ ลือดออก.(2563)โรงพยาบาลบารุงราษฎร์.[ออนไลน์] เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.bumrungrad.com (วนั ที่คน้ หาขอ้ มูล : 25 พฤศจิกายน 2563) 6 วธิ ีป้ องกนั โรคติดตอ่ นาโดยยงุ ลาย.(2563)กระทรวงวฒั นธรรม.[ออนไลน์] เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.mculture.go.th (วนั ที่คน้ หาขอ้ มูล : 25 พฤศจิกายน 2563) ยงุ (MOSQUITOES).[ออนไลน]์ เขา้ ถึงไดจ้ าก : http://www.pro-team2010.com/index.phplay (วนั ท่ีคน้ หาขอ้ มลู : 25 พฤศจิกายน 2563) หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอพทุ ธมณฑล