การรกั ษาความศกั ด์สิ ิทธ์ขิ องการเลอื กตงั้ • การใช้เงนิ เพ่อื ซ้อื คะแนนเสียง โดยการใชว้ ิธกี ารตา่ งๆ เช่น แจกเงนิ ให้ ส่งิ ของ สญั ญาวา่ จะให้ผลตอบแทนต่างๆ • ประชาชนบางส่วนยังไมเ่ ขา้ ใจความสาคญั ของการเลอื กตง้ั จงึ ไมไ่ ด้ ตระหนกั ในสทิ ธแิ ละหนา้ ที่ของตน ไมไ่ ดเ้ ลอื กนกั การเมืองจากผลงาน และความมคี ุณธรรม • หนว่ ยงานภาครัฐไมส่ ามารถให้ความรูเ้ กย่ี วกบั การเลือกตง้ั ไดอ้ ยา่ ง ทัว่ ถงึ ทาใหป้ ระชาชนขาดความรทู้ ีแ่ ทจ้ รงิ นาไปสูก่ ารซ้ือคะแนนเสยี ง หรอื การไม่ไปใชส้ ิทธิเลือกตั้ง
การสร้างสานึกการมีสว่ นรว่ มทางการเมืองของประชาชน • ปลูกฝังให้เยาวชน ประชาชนท่ัวไป • ให้ความรู้เก่ียวการมี ตระหนักในสิทธิ ส่วนร่วมของประชาชน หน้าท่ีของตนเอง • จะต้องศึกษาความรู้ ในระบอบประชาธิปไตย แล ะมีส่ว น ร่ ว ม เกี่ยวกับการปกครอง เพ่ือให้ประชาชนเห็นถึง ท า ง ก า ร เ มื อ ง ระบอบประชาธิปไตย ค ว า ม ส า คั ญ ข อ ง ก า ร อยา่ งถูกต้อง เ พ่ื อ จ ะ ไ ด้ เ ข้ า ใ จ ใ น เลือกต้ัง กระตุ้นเตือน สิทธิ หน้าทีข่ องตน ใ ห้ เ ห็ น ถึ ง ข้ อ เ สี ย ข อ ง เยาวชน การไม่เข้าไปมีส่วนร่วม ในการปกครองตนเอง หน่วยงานรฐั
ความสมั พนั ธร์ ะหว่างรฐั บาลกบั ประชาชน ประชาชน การจัดตัง้ กาหนด นานโยบาย ตรวจสอบ เลอื ก รัฐบาล นโยบาย ไปปฏิบัติ การทางาน ผูแ้ ทนราษฎร
ความสัมพันธร์ ะหวา่ งรัฐบาลกับประชาชน 1. ประชาชนเลือกผ้แู ทนราษฎร โดยพจิ ารณาจากนโยบายของ พรรคการเมอื งและความประพฤติของสมาชิกพรรคการเมอื ง 2. การจดั ตัง้ รฐั บาล พรรคการเมืองที่ได้รบั เสียงขา้ งมากคือเกินก่งึ หน่งึ ของจานวนสมาชกิ สภาผู้แทนราษฎรจะเปน็ ผจู้ ัดตัง้ รฐั บาลแมไ้ ม่ มีพรรคการเมอื งใดได้รับสินคา้ มากเดด็ ขาดกต็ าม
ความสัมพันธ์ระหว่างรฐั บาลกับประชาชน 3. กาหนดนโยบาย แลว้ มอบหมายใหก้ ระทรวงกรมรับไปปฏบิ ตั ทิ ง้ั ส่วนกลางและส่วนภูมิภาค 4. การนานโยบายไปปฏบิ ัติ 5. ประชาชนตรวจสอบการทางานและผลงานของรฐั บาลท่ีผ่าน มาโดยผ่านทางส่ือตา่ งๆ หากรัฐบาลไมม่ ีผลงานหรอื บรหิ ารงาน ผดิ พลาดประชาชนสามารถเรียกรอ้ งผ่านส่ือตา่ งๆ หรอื สามารถ รวบรวมรายชื่อเพ่ือถอดถอนรัฐมนตรหี รือนักการเมืองท่ีกระทาผดิ ได้
การตรวจสอบ การใชอ้ านาจรฐั ตามรฐั ธรรมนญู
กระบวนการตรวจสอบการใช้อานาจรฐั 1. การตรวจสอบทรัพยส์ ินผดู้ ารงตาแหนง่ ทางการเมือง เชน่ นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี สมาชิกสภาผแู้ ทนราษฎร มหี น้าที่ ตอ้ งยน่ื บญั ชีแสดงทรัพย์สินและหนีส้ ินของตน คู่สมรส และบุตร ทย่ี งั ไม่บรรลุนติ ิภาวะต่อคณะกรรมการปอ้ งกันและปราบปราม การทจุ รติ แหง่ ชาติ (ป.ป.ช.)ทุกครั้งท่ไี ดร้ ับตาแหน่งหรือพ้นจาก ตาแหนง่ •.
กระบวนการตรวจสอบการใชอ้ านาจรฐั 2. การตรวจสอบการกระทาทีเ่ ปน็ การขดั กันแหง่ ผลประโยชน์ รฐั ธรรมนญู กาหนดใหส้ มาชกิ สภาผ้แู ทนราษฎร และสมาชิกวฒุ สิ ภาต้องไมด่ ารง ตาแหนง่ หรอื หน้าท่ีใดๆ ในหน่วยราชการ หนว่ ยงานของรฐั รฐั วิสาหกิจ และราชการทอ้ งถิ่น ตอ้ งไมใ่ ช้สถานะหรอื ตาแหน่งทางการเมืองเขา้ ไปกา้ ว กา่ ยหรือแทรกแซงเพื่อประโยชนข์ องตนหรอื พรรคการเมืองไมว่ ่าโดย ทางตรงหรอื ทางออ้ ม
แนวทางการตรวจสอบการใชอ้ านาจของรฐั รัฐธรรมนูญไดก้ าหนดแนวทางในการตรวจสอบการใช้อานาจ รัฐไว้ 2 แนวทาง คอื 1. การตรวจสอบการใชอ้ านาจรัฐโดยรฐั สภา 2. การตรวจสอบการใชอ้ านาจรฐั โดยองค์กรอสิ ระ ตามรัฐธรรมนูญ •
แนวทางการตรวจสอบการใชอ้ านาจของรัฐ 1. การตรวจสอบการใชอ้ านาจรัฐโดยรฐั สภา รัฐธรรมนูญ บัญญตั ใิ ห้ สมาชกิ สภาผูแ้ ทนราษฎร(ส.ส.) หรือสมาชิก วฒุ ิสภา (ส.ว.)ไมน่ อ้ ยกวา่ 1 ใน 10 ของจานวนสมาชิก ทง้ั หมดท่มี อี ยูข่ องแต่ละสภารอ้ งต่อประธานสภาท่ตี นเป็น สมาชิกสง่ เร่อื งให้ศาลรัฐธรรมนญู วินิจฉยั
แนวทางการตรวจสอบการใชอ้ านาจของรัฐ 1. การตรวจสอบการใช้อานาจรฐั โดยรัฐสภา(ตอ่ ) รัฐธรรมนูญแหง่ ราชอาณาจกั รไทย พทุ ธศักราช 2560 กาหนดกลไก ในการควบคมุ ตรวจสอบคณะรัฐมนตรโี ดยรัฐสภาไว้หลายวิธี ไดแ้ ก่ 1. การให้ความเห็นชอบผู้ดารงตาแหนง่ นายกรฐั มนตรี 2. การแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรตี อ่ รฐั สภา 3. การต้ังกระทู้ถาม 4. การต้งั คณะกรรมาธิการ • 5. การพจิ ารณารา่ งพระราชบญั ญัตปิ ระกอบรฐั ธรรมนญู หรือร่าง พระราชบญั ญตั ิ
แนวทางการตรวจสอบการใชอ้ านาจของรฐั 6. การอนมุ ัตพิ ระราชกาหนด 7. การควบคมุ การใช้จา่ ยงบประมาณแผ่นดิน 8. การขอเปิดอภปิ รายท่ัวไปโดยไมม่ กี ารลงมติ 9. การขอเปดิ อภิปรายทวั่ ไปเพ่ือลงมตไิ ม่ไวว้ างใจ 10. การใหค้ วามเหน็ ชอบในเรอื่ งสาคัญ
แนวทางการตรวจสอบการใช้อานาจของรฐั 2. การตรวจสอบการใช้อานาจรฐั โดยองค์กรอสิ ระตามรฐั ธรรมนญู องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ ได้แก่ คณะกรรมการการเลอื กตง้ั ผ้ตู รวจการแผน่ ดนิ คณะกรรมการปอ้ งกนั และปราบปรามการทุจรติ แหง่ ชาติ และคณะกรรมการตรวจเงนิ แผ่นดนิ โดยแตล่ ะองคก์ รมีขอบเขต การทางานและประเด็นการตรวจสอบทแี่ ตกตา่ งกนั แตม่ เี ป้าหมายเดยี วกนั คือต้องการใหผ้ ใู้ ชอ้ านาจรัฐปฏบิ ตั หิ นา้ ที่ดว้ ยความสุจรติ และเท่ียงธรรม มากที่สุด
การตรวจสอบการใช้อานาจรฐั ตามรัฐธรรมนญู องคก์ รอสิ ระตามรัฐธรรมนูญทมี่ บี ทบาทหนา้ ท่ีในการตรวจสอบ การใช้อานาจรฐั ตามรฐั ธรรมนูญ ประกอบดว้ ย • คณะกรรมการการเลอื กตง้ั (กกต.) • ผูต้ รวจการแผน่ ดิน • คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทจุ รติ แหง่ ชาติ (ป.ป.ช.) • คณะกรรมการตรวจเงินแผน่ ดนิ (คตง.)
คณะกรรมการการเลอื กตั้ง (กกต.)
คณะกรรมการการเลอื กตง้ั (กกต.) • คณะกรรมการการเลือกตงั้ (กกต.) ประกอบด้วย คณะกรรมการ 7 คน ซึง่ พระมหากษตั ริยท์ รงแต่งตั้งตามคาแนะนาของวุฒิสภา ดารง ตาแหนง่ วาระละ 7 ปี ใหด้ ารงตาแหน่งเพยี งวาระเดียว • กกต. เปน็ ผูค้ วบคุมและดาเนนิ การจดั การเลอื กต้งั หรอื จัดให้มกี าร เลอื กตั้งสมาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎร สมาชกิ วุฒิสภา สมาชกิ สภาทอ้ งถน่ิ ผบู้ รหิ ารท้องถิ่น การสรรหาสมาชกิ วฒุ สิ ภารวมทง้ั การออกเสยี ง ประชามตใิ หเ้ ป็นไปดว้ ยความสจุ รติ และยุติธรรม •
คณะกรรมการการเลือกต้งั (กกต.) ชุดปัจจุบนั นายอทิ ธิพร บุญประคอง (ประธาน กกต.) นายสนั ทดั ศิรอิ นนั ตไ์ พบลู ย์ นายธวชั ชยั เทอดเผา่ ไทย นายฉตั รไชย จนั ทรพ์ รายศรี นายปกรณ์ มหรรณพ นายเลิศวิโรจน์ โกวฒั นะ นายฐิตเิ ชฏฐ์ นชุ นาฏ
บทบาทหนา้ ทข่ี องคณะกรรมการการเลอื กตงั้ (กกต.) 1. ควบคุมและดาเนนิ การจัดให้มีการเลอื กต้ังและการออกเสยี ง ประชามติ ให้เป็นไปโดยสจุ ริตและเทยี่ งธรรม 2. ดาเนนิ การแบง่ เขตเลอื กต้ังสาหรบั การเลอื กต้ังท่ใี ชว้ ธิ ีการ แบ่งเขตเลือกตง้ั และจัดใหม้ บี ัญชีรายชอ่ื ผมู้ ีสิทธเิ ลือกตง้ั 3. สบื สวนสอบสวนเพ่อื หาขอ้ เท็จจริงและวนิ จิ ฉยั ชข้ี าดปัญหา หรอื ขอ้ โตแ้ ย้งเกยี่ วกับการเลือกตง้ั
บทบาทหนา้ ท่ขี องคณะกรรมการการเลอื กต้ัง (กกต.) 4. ส่ังให้มกี ารเลือกตง้ั ใหม่หรือออกเสยี งประชามติใหมใ่ นหน่วย เลอื กตัง้ ท่มี กี ารทจุ ริต 5. เพิกถอนสทิ ธเิ ลอื กต้งั และดาเนินคดอี าญากบั ผ้สู มคั ร หวั คะแนน และผูเ้ ก่ียวข้อง (ให้ใบเหลือง หรือ ใบแดง) 6. ประกาศผลการเลอื กต้งั หรอื การออกเสยี งประชามติ
ผ้ตู รวจการแผน่ ดนิ
ผู้ตรวจการแผ่นดนิ • ผตู้ รวจการแผ่นดิน ผู้ตรวจการแผ่นดนิ มีจานวน 3 คน เปน็ คณะบคุ คลทพี่ ระมหากษตั รยิ ท์ รงแต่งต้งั ตามคาแนะนา ของวฒุ สิ ภา จากผ้ซู ึ่งได้รับการสรรหาจากคณะกรรมการ สรรหา ดารงตาแหน่งวาระละ 7 ปี ใหด้ ารงตาแหนง่ เพียงวาระ เดยี วนับตง้ั แต่วนั ท่ไี ดร้ บั การแต่งตั้งจากพระมหากษัตรยิ ์
ผ้ตู รวจการแผ่นดนิ นายสมศกั ดิ์ สุวรรณสจุ ริต ประธานผู้ตรวจการแผน่ ดิน รองศาสตราจารยอ์ สิ สรีย์ หรรษาจรูญโรจน์
บทบาทหนา้ ทข่ี องผตู้ รวจการแผ่นดนิ • 1. พจิ ารณาและสอบสวนหาขอ้ เท็จจรงิ ในกรณี เช่น การไม่ปฏบิ ตั ิตาม กฎหมาย หรอื ปฏบิ ัตินอกเหนอื อานาจหน้าที่ของข้าราชการ • 2. ตรวจสอบการละเลยการปฏิบัติหนา้ ท่ีหรอื การปฏบิ ัตหิ นา้ ที่โดยไม่ ชอบดว้ ยกฎหมายขององค์กร ตามรัฐธรรมนูญและองคก์ รใน กระบวนการยุติธรรม
บทบาทหนา้ ท่ขี องผูต้ รวจการแผ่นดนิ 3. ดาเนนิ การเกยี่ วกบั จริยธรรมของผู้ดารงตาแหน่งทางการเมืองและ เจา้ หน้าที่ของรฐั 4. เสนอเรื่องตอ่ ศาลรฐั ธรรมนญู หรือศาลปกครอง ในกรณี เชน่ บทบญั ญตั ิแหง่ กฎหมายมปี ัญหาเกีย่ วกบั ความชอบดว้ ยรฐั ธรรมนูญ
ตวั อยา่ งคดีต่างๆ
คณะกรรมการปอ้ งกันและปราบปรามการทจุ ริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.)
คณะกรรมการปอ้ งกนั และปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) • กรรมการปอ้ งกันและปราบปรามการทจุ รติ แห่งชาติ เป็นคณะบุคคล จานวน 9 คนซ่งึ พระมหากษัตริย์ทรงแตง่ ตง้ั ตามคาแนะนาของวุฒิสภา จากผู้ซ่ึงได้รับการสรรหาโดยคณะกรรมการสรรหา ดารงตาแหนง่ วาระ ละ 7 ปใี ห้ดารงตาแหน่งเพียงวาระเดยี ว • คณะกรรมการปอ้ งกนั และปราบปรามการทุจรติ แห่งชาติต้องเป็นผทู้ ่มี ี ความซื่อสัตยส์ จุ ริตและมคี ุณสมบัตติ ามท่บี ัญญัตใิ นรฐั ธรรมนญู •
คณะกรรมการปอ้ งกันและปราบปรามการทจุ ริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) พลตารวจเอกสถาพร หลาวทอง นายณรงค์ รัฐอมฤต นางสาวสุภา ปยิ ะจิตติ นายวทิ ยา อาคมพทิ กั ษ์ พลตารวจเอกวัชรพล ประสารราชกจิ ประธาน ป.ป.ช. นางสวุ ณา สวุ รรณจูฑะ พลเอกบุณยวัจน์ เครอื หงส์ นายสุชาติ ตระกลู เกษมสุข นายณัฐจักร ปัทมสิงห์ ณ อยธุ ยา
บทบาทหน้าของคณะกรรมการป้องกันและ ปราบปรามการทจุ รติ แห่งชาติ 1. ตรวจสอบความถกู ตอ้ งและความมอี ยูจ่ ริงของทรพั ยส์ นิ และหนส้ี ิน ของผดู้ ารงตาแหนง่ ทางการเมอื งและเจา้ หน้าทรี่ ะดับสงู ของรัฐ 2. ไตส่ วนและวนิ ิจฉัยความรา่ รวยผิดปกติของเจา้ หน้าท่ขี องรัฐ ในการ กระทาความผดิ ฐานทจุ ริตต่อหน้าที่ หรือความผิดตอ่ ตาแหน่งหน้าที่ในการ ยุตธิ รรม
บทบาทหนา้ ของคณะกรรมการป้องกนั และ ปราบปรามการทจุ รติ แห่งชาติ 3. กาหนดหลกั เกณฑ์เก่ยี วกับการกาหนดตาแหน่งและชน้ั หรือระดับของ เจา้ หน้าทขี่ องรฐั ท่จี ะตอ้ งย่นื บัญชแี สดงรายการทรัพย์สนิ และหน้สี ิน 4. ดาเนนิ การเพ่ือปอ้ งกนั การทจุ รติ และเสริมสรา้ งทัศนคติและค่านิยม เกยี่ วกบั ความซอ่ื สตั ยส์ จุ ริต
คณะกรรมการตรวจเงนิ แผน่ ดิน(คตง.)
คณะกรรมการตรวจเงนิ แผ่นดนิ (คตง.) • คณะกรรมการตรวจเงนิ แผน่ ดนิ ประกอบดว้ ยคณะกรรมการ 7 คน ซง่ึ พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตงั้ ตามคาแนะนาของวุฒิสภาจากผซู้ ่ึงได้รับ การสรรหาโดยคณะกรรมการสรรหา ดารงตาแหน่งวาระละ 7 ปใี ห้ ดารงตาแหนง่ วาระเดียว • คณะกรรมการตรวจเงนิ แผน่ ดิน เปน็ องคก์ รตรวจสอบอสิ ระและเป็น กลาง ตามพระราชบญั ญัติประกอบรฐั ธรรมนญู วา่ ดว้ ยการตรวจเงนิ แผ่นดนิ พ.ศ 2542 •
คณะกรรมการตรวจเงินแผน่ ดิน(คตง.) พลเอกชนะทัพ อินทามระ นางยุพิน ชลานนทน์ วิ ัฒน์ นายพมิ ล ธรรมพทิ ักษพ์ งษ์ นางสาวจินดา มหนั ธนวฒั น์ ประธานคณะกรรมการตรวจเงนิ แผ่นดนิ นายวรี ะยุทธ ป้ันน่วม นายสรรเสริญ พลเจยี ก นางอรพนิ ผลสุวรรณ์ สบายรปู
บทบาทหนา้ ท่ขี องคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดนิ 1. กาหนดหลกั เกณฑ์มาตรฐานเกี่ยวกบั การตรวจเงินแผ่นดินทเี่ ป็นกลาง 2. ให้คาแนะนาแกฝ่ ่ายบริหารในการแกไ้ ขกฎหมาย ระเบยี บ ขอ้ บังคบั เกยี่ วกบั การควบคมุ เงินของรัฐ
บทบาทหน้าทข่ี องคณะกรรมการตรวจเงนิ แผ่นดนิ 3. พจิ ารณาคารอ้ งขอของสภาผูแ้ ทนราษฎร วฒุ สิ ภา หรอื คณะรัฐมนตรี ท่ีขอให้ตรวจสอบ 4. เสนอขอ้ สังเกตและความเหน็ ตอ่ คณะกรรมาธกิ ารพิจารณา งบประมาณรายจา่ ยประจาปี
สรุป รัฐธรรมนญู แหง่ ราชอาณาจกั รไทยเป็นกฎหมายสูงสดุ ของ ประเทศทีม่ คี วามสาคญั อย่างยงิ่ ในการปกครองระบอบประชาธิปไตย รฐั ธรรมนญู ให้ความสาคัญกับการส่งเสรมิ และคมุ้ ครองสิทธิเสรีภาพ ของประชาชน หลกั บรหิ ารราชการแผน่ ดินของรัฐ อานาจหน้าท่ี ของหนว่ ยงานและองค์กรทางด้านการปกครองต่างๆ สนับสนนุ ให้ ประชาชนมบี ทบาทและมีส่วนร่วม ในการปกครองและตรวจสอบ การใช้อานาจของรฐั อย่างเปน็ รปู ธรรม ประชาชนทุกคนควรศกึ ษาและทาความเข้าใจกบั รฐั ธรรมนญู แหง่ ราชอาณาจกั รไทยและเข้าไปมีส่วนรว่ มในการตรวจสอบการใช้ อานาจของรัฐ
ข้อสอบ O -net ประชาชนมสี ่วนร่วมในการตรวจสอบการใชอ้ านาจของรฐั บาลได้ อย่างไร ก. ไปใช้สทิ ธเิ ลอื กตั้ง ข. ลงสมคั รรบั เลอื กตั้ง ค. เขา้ ชอื่ ถอดถอนผทู้ ท่ี ุจริต ง. ประกอบอาชีพรับราชการ จ. ชมุ นมุ ประทว้ งปิดถนนขบั ไล่
ขอ้ สอบ O -net . เมื่อประชาชนพบเห็นเจ้าหน้าที่ของรัฐรับสนิ บน จะร้องตอ่ ใคร ก. คณะกรรมการการเลอื กต้ัง ข. ผู้ตรวจการแผน่ ดนิ ของรฐั สภา ค. คณะกรรมการตรวจเงนิ แผ่นดิน ง. คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหง่ ชาติ จ. คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ
ขอ้ สอบ O -net ข้อใดจบั คูอ่ งค์กรกบั อานาจตรวจสอบการใช้อานาจรัฐตามรัฐธรรมนญู ได้ถกู ตอ้ ง ก. คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจรติ แหง่ ชาติ – ไตส่ วน เจา้ หนา้ ที่ของรัฐระดบั สงู กรณีทีถ่ กู กล่าวหาวา่ ร่ารวยผดิ ปกติ ข. ศาลรฐั ธรรมนญู - ถอดถอนผ้ดู ารงตาแหนง่ ทางการเมืองที่กระทาการฝา่ ฝนื มาตรฐานทางจรยิ ธรรมอย่างร้ายแรง ค. คณะกรรมการตรวจเงนิ แผ่นดิน - ยดึ ทรัพยส์ ินของขา้ ราชการระดบั สงู ท่ี ทุจริตเงนิ แผ่นดิน ง. คณะกรรมการการเลือกตงั้ - ยดึ ทรัพย์ผ้สู มัครรับเลอื กต้งั ทกี่ ระทาผิดทาง กฎหมายเลือกตัง้ จ. ศาลปกครอง - พิจารณาคดีอาญาผดู้ ารงตาแหนง่ ทางการเมอื ง
• สอบคาบต่อไปนะจะ๊
Search
