✍️คู่มือสำรวจสมุนไพรป่าแม่ถอด บ.แม่ถอด ต.แม่ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง

สนบั สนุนการจัดพมิ พ์โดย คู‹มือสำรวจสมุนไพรป†าแม‹ถอด บ.แม‹ถอด ต.แม‹ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง ศูนย์ประสานงานการพฒั นาระบบและกลไกการประเมนิ ผลกระทบดา้ นสขุ ภาพ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแหง่ ชาติ (สช.)

ป†าแม‹ถอดคู่มือสำรวจสมุนไพร บ.แม‹ถอด ต.แม‹ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง



คณะสำรวจและตรวจสอบข้อมูลสมนุ ไพรปา่ ตน้ นำ้ แม่ถอด (เบอ้ื งตน้ ) 1. ภญ.ดร. สภุ าภรณ์ ปิติพร เภสชั กร หัวหนา้ โครงการ 2. ภญ. วจั นา ตงั้ ความเพียร เภสชั กร นักวิจัย 3. น.ส.เบญจวรรณ บญุ เผอื ก Taxonomist นกั วิจยั 4. น.ส.วรดี วารีผล แพทย์แผนไทยประยุกต์ นกั วิจัย 5. นายสธุ ีร์ ใฝ่กุศลขจร เครือขา่ ยสมุนไพรภาคเหนอื นกั วิจัย 6. นายอ้ายเซยี ง ลุงซอ หมอยาพนื้ บ้าน วทิ ยากร ผูใ้ ห้ข้อมูล 7. นายเที่ยง อินตะ๊ พนั ธ์ บ.แม่ถอด ต.เเม่ถอด อ.เถนิ จ.ลำปาง 8. นายจันทร์ บุญมา บ.แม่ถอด ต.เเม่ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง 9. นายศกั ด์ิ ขนั คำ บ.มถ่ อด ต.เเม่ถอด อ.เถนิ จ.ลำปาง 10. นายอนุพนั ธ์ ฝ้ันสาย บ.แมถ่ อด ต.เเมถ่ อด อ.เถิน จ.ลำปาง 11. นายทองพูน อินต๊ะเรียน บ.แมถ่ อด ต.เเม่ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง 12. นายรัชนีย์ สบื พรมมา บ.แม่ถอด ต.เเม่ถอด อ.เถนิ จ.ลำปาง 13. น.ส.กุลรัศมิ์ บญุ มา บ.แมถ่ อด ต.เเม่ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง 14. นายสุรพล ช่างทอง บ.แม่ถอด ต.เเมถ่ อด อ.เถนิ จ.ลำปาง 15. นายพันธ์ เมอื งชนื่ บ.แมถ่ อด ต.เเม่ถอด อ.เถนิ จ.ลำปาง 16. ชาวชมุ ชน บ.แมถ่ อด ต.แม่ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง 17. สมพร เพ็งค่ำ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแหง่ ชาติ (สช.) 18. ขนิษฐา แซเ่ อ้ยี ว สำนักงานคณะกรรมการสขุ ภาพแห่งชาติ (สช.) ศลิ ปกรรม ศริ ิพร พรศริ ิธิเวช ภาพปกหนา้ (เรยี งจากบนลงลา่ ง) ดอกกวาวเครอื ขาว เหง้ากวาวเครอื ขาว ดอกหมามยุ่ ลาย ฝักหมามุย่ ลาย ภาพปกใหญ่ โดย เริงฤทธ์ิ คงเมือง จัดพิมพโ์ ดย ศนู ยป์ ระสานงานการพฒั นาระบบและกลไกการประเมนิ ผลกระทบด้านสขุ ภาพ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแหง่ ชาติ อาคารสขุ ภาพแหง่ ชาติ 88/39 ถ.ตวิ านนท์ 14 หมู่ 4 ต.ตลาดขวญั อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 โทรศัพท์ 02-832-9000 โทรสาร 02-832-9002 เว็บไซต์ www.nationalhealth.or.th และ www.thia.in.th พมิ พ์ครั้งท่ี 1 พฤษภาคม 2555 จำนวน 1,000 เลม่ พิมพ์ที่ บริษัท แปลนพรน้ิ ติง้ จำกดั 139 ถนนวิภาวดี แขวงดนิ แดง กรงุ เทพฯ 101400 โทรศัพท์ 02-277-2222 สำนกั งานคณะกรรมการสุขภาพแหง่ ชาติ (สช.) www.nationalhealth.or.th

ป†าแม‹ถอดคู่มือสำรวจสมุนไพร บ.แม‹ถอด ต.แม‹ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง

สารบัญ 6 - 69 6 สมนุ ไพรปา่ แม่ถอด 6 1. เครอื เขาแกลบ 7 2. กวาวเครือขาว 7 3. ตีนเปด็ เครอื 8 4. จีผาแตก 8 5. แหนเครือ 9 6. เปล้าใหญ่ 9 7. เปลา้ ตองแตก 10 8. ขางหวั หมู 10 9. บต่ งึ่ 11 10. ไม้ตอง 11 11. หมี่เหมน็ 12 12. หอมฮอก 12 13. ขา้ วเมา่ นก 13 14. จุ้มตนี เสือ 13 15. ผองคีต๊งั 14 16. ขอกลีบเล็ก 14 17. กระโดน 15 18. หมากขอเครอื 15 19. ชุมเห็ดไทย 16 20. รางจืด 16 21. ชมชืน่ 17 22. ราชาวดปี า่ 17 23. ไมไ้ คร้ 18 24. มะเดอื่ เกล้ียง 18 25. หมอกหนามเหลือง 19 26. ไมเ้ ซาะ 19 27. มะมว่ ง 20 28. หมากนมิ ลาย 20 29. ผักหวานป่า 21 30. ยวม 21 31. บ่าแข่วน 22 32. หญา้ สาบแฮ้ง 22 33. ตานลาน 23 34. ผ่าแป้ง 35. ฝา่ มอื ผี

36. หนามปูย่ ่า 23 37. ลบั มนึ หลวง 24 38. ผักหนามเปา 24 39. บุก 25 40. บวบขม 25 41. สะบ้าเครอื 26 42. ไมส้ า้ น 26 43. กะหนวน 27 44. ส้มเส้ยี น 27 45. เครอื ออน 28 46. ไม้จี้ 28 47. ผกั เผด็ ขมุ 29 48. ผกั จำ้ 29 49. หญา้ หนาด 30 50. หญ้าถอดปล้อง 30 51. เด่อื ป่อง 31 52. แคหางค่าง 31 53. หญา้ ตอ่ ยหุบ 32 54. สม้ ป่อย 32 55. กว๋าวต้น 33 56. เปล้าเลอื ดหวั 33 57. ผักกุม่ 34 58. ไม้เกคอ 34 59. หญา้ โคยงู 35 60. หมากห่ิงหนู 35 61. ผกั กูดก้อง 36 62. ไม้ไผ่ 36 63. ผกั กอ้ แก้ 37 64. หงอนไก่แจ้ 37 65. ขดั มอนโหลง 38 66. ปิดป่แี ดง 38 67. ตดหมา 39 68. ปิดป่ีแดง 39 69. เดอื่ นำ้ 40 70. หมวยตน๋ั 40 71. ผักหนาม 41 72. ตา้ ง 41

สารบัญ (ต‹อ) 42 42 73. กูดลม 43 74. หมากฮู้โหลง 43 75. ดงี ัวดำ 44 76. องุน่ ปา่ 44 77. อ้อยสามสวน 45 78. กาสะลองคำ 45 79. คอนแครน 46 80. หมากขีก่ า 46 81. เถาเอ็นดง 47 82. หมากก่องข้าว 47 83. ป๋อสา 48 84. คะย่อมตนี หมา 48 85. บ่าเตง่ เขง 49 86. กวางหินแจ๊ะ 49 87. กอนหมาโกง้ 50 88. บา่ ก้วย 50 89. บ่าค้อนก้อม 51 90. บ่าปิน 51 91. บ่าตงึ 52 92. หมากกายอน 52 93. หมามุ่ย 53 94. ไม้แถ 53 95. หมากกุย 54 96. ผกั เผด็ ขาว 54 97. ช้าพลู 55 98. สะเภาลม 55 99. มาเม่า 56 100. ตน้ เตมิ 56 101. ผกั ปลู ิง 57 102. จ๋วงหนิ 57 103. บากฮ้อ 58 104. ปอเจยี๋ น 58 105. มนั โหเ่ ห่ว 59 106. ฟกั โขม 59 107. หมากมุ่น 60 108. หมากเขวน 109. ขนุนดิน

110. ต้นยู 60 111. จะคา้ นหัววอก 61 112. หมากลุละ 61 113. เจียวกู่หลาน 62 114. ไม้ข้ีปน้ั 62 115. ไม้มุ้น 63 116. เจิง้ เขงิ แหลง 63 117. แผ่นดินเย็น 64 118. ผักสาบ 64 119. แคทราย 65 120. ตนี เปด็ น้อย 65 121. อบเชย 66 122. หญ้าตนี นก 66 123. หญา้ ตืดแพบ 67 124. หย้าพาย 67 125. ฟกั ข้าว 68 126. จว๋ ง 68 127. หมากนะ 69 128. บา่ เต่งเค้ง 69 หน้าบนั ทกึ สมนุ ไพรป่าแมถ่ อดเพิ่มเติม 70 - 94

6 ชอื่ อ่ืน 1.เครือเขาแกลบ ชื่อวงศ์ Ventilago denticulate Willd. เครือก้องแกบ RHAMNACEAE สรรพคณุ /วธิ ีใช้ บำรงุ กำลัง แก้ปวดหลัง ปวดเอว ปรบั ธาตุ พิษในตวั จะหาย แก้กษยั ไตพิการ โดยต้มกนิ เป็นชา นำ้ ทีต่ ม้ จะมีสีเหลอื ง ราก เถา ดองหลังกนิ ใบ นำมาชงกินเป็นชา บำรุงกำลัง บำรงุ รา่ งกาย ข้อมลู อ่นื ๆ มมี าก นา่ จะพัฒนาเปน็ สมนุ ไพรเศรษฐกิจได้ ........................................................................ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ช่อื อื่น 2.กวาวเครือขาว ชื่อวงศ์ Pueraria candollei Wall. Ex Benth. LEGUMINOSAE - PAPILIONOIDEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ บำรงุ กำลัง หวั ห่นั เป็นชิ้นบางๆ บดผงกนิ กับนำ้ ผึง้ ไมค่ วรกนิ มากเกินไป ขอ้ มลู อนื่ ๆ เป็นสมุนไพรควบคมุ ตามพระราชบัญญัตคิ ุ้มครองและส่งเสริมภมู ิปัญญาแพทยแ์ ผนไทย ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

7 ช่อื อืน่ 3.ตีนเปšดเครือ ช่อื วงศ์ Cryptolepis buchanani ตีนเปด็ แดง/เถาเอน็ อ่อน/กอนแดง ASCLEPIADACEAE สรรพคณุ /วิธใี ช้ แก้ปวดเมื่อย รากน้นั แกพ้ ษิ ในกระแสเลอื ด หรือบาดเจ็บ จากการตกไม้หรอื ลม้ ซอ่ มแซมเอน็ และขับเลือดเสยี ราก ตม้ กิน หรอื ทั้ง 5 ประคบ ขอ้ มลู อนื่ ๆ รากมขี นาดยาวมาก ***ข้อควรระวัง ถ้าคนปกติรบั ประทานจะไปทำลายเสน้ เลือด ควรใช้ ปริมาณน้อย หากไม่มอี าการไม่ควรรบั ประทาน ................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 4.จีผาแตก ชอ่ื อน่ื ฟ้าระงบั ชื่อวงศ์ สรรพคุณ/วธิ ีใช้ บำรงุ กำลงั ทงั้ ผูห้ ญงิ ผชู้ าย ใชท้ งั้ 5 ตม้ กินบำรุงกำลัง และ รวมไปถงึ ยาชกู ำลงั เพราะคำวา่ “จผี าแตก” หมายความวา่ ทะลวงจนผาแตก ข้อมลู อืน่ ๆ รากมรี สหวาน ***ข้อควรระวัง ควรระวงั การใช้ยาในผ้หู ญิงเพราะเวลามเี พศสัมพันธผ์ ้หู ญิง จะอย่ขู ้างบน ......................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

8 ชื่ออน่ื 5.แหนเครือ ชอื่ วงศ์ Combretum deciduum ดหี มีเครือ (ไทใหญ่) COMBRETACEAE สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ เครือ ตม้ กนิ ต้มอาบ แกอ้ ัมพฤกษ์ อมั พาต เหน็บชา, ตน้ เอามาต้มกนิ แก้ผิดเลอื ดผิดเดือนจะมีรสฝาด ................. .............................................................................................. ข้อมูลอน่ื ๆ แก่นมสี ีเหลือง ....................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................... ชอ่ื อนื่ 6.เปลŒาใหญ่‹ ช่อื วงศ์ Croton roxberghii N.P. Balakr. หา่ เยอื งแหลง เปาะ เปล้าหลวง EUPHORBIACEAE สรรพคณุ /วิธีใช้ เป็นยาอยู่ไฟ เปน็ ยาแก้อักเสบ ใช้เปน็ ส่วนผสมของยาอาบ ยาอบ ยาประคบ แก้ปวดเมอ่ื ย อยไู่ ฟหลงั คลอดบตุ ร และ ผสมม่นิ สล้าง (ไพล) แก้เหน็บชา, ราก แกน้ ำ้ เหลอื งเสยี รกั ษาโรคผิวหนัง โรคเร้อื น, เปลอื ก ลดไข้ แกต้ บั อักเสบ แกป้ วดขอ้ , เปลอื กและกระพ้ี ชว่ ยยอ่ ยอาหาร, แกน่ และดอก ขบั พยาธ,ิ ใบ รกั ษาโรคผิวหนัง แก้คนั ตามตวั แก้ฟกชํ้า แก้ลมจกุ เสียด, ดอก ขบั พยาธิ, เมล็ด เป็นยาถา่ ย ข้อมลู อืน่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

9 ชอ่ื อ่นื 7.เปลŒาตองแตก Baliospermum siamense ช่ือวงศ์ หญ้าววั เหวอะ ตองแตก ตองแต่ ถอ่ นดี ทนดี นองป้อม ลองปอม EUPHORBIACEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ ราก ต้มกนิ แกท้ อ้ งเสีย แก้เจ็บเอว ปวดเม่อื ย ทำใหแ้ ขง็ แรง บำรุงกำลังก่อนฤดทู ำนา และแกร้ ิดสีดวง โดยรากตม้ รวมกบั เจง้ิ เขงิ แหลงและเครอื กอ้ งแกบ, ยาง รกั ษาแผลโดนมดี บาด, ใบ ต้มผสมกบั ห่าเยอื งแหลง (เปลา้ ใหญ่) อาบแม่หลงั คลอด ช่วยทำใหม้ ดลกู เข้าอเู่ รว็ ขอ้ มลู อนื่ ๆ ก่อนฤดูทำนาถา้ เอามาต้มกินจะทำใหไ้ ม่ปวดเม่อื ย ............................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 8.ขางหัวหมู Miliusa velutina (Dunal) Hook.f. & Thoms. ช่ืออน่ื ชอ่ื วงศ์ ANNONACEAE สรรพคุณ/วิธใี ช้ เปลอื ก อมไวใ้ นปาก แกป้ วดฟัน .......................................... ............................................................................................. ............................................................................................. ขอ้ มลู อื่นๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

10 ชื่ออน่ื 9.บ‹ตึ่ง ช่ือวงศ์ Strychnos nux-blanda A.W. Hill. ตูมกา STRYCHNACEAE สรรพคณุ /วิธใี ช้ เปลือก ฝนทาแผล หรอื ใช้ ราก ตำแล้วพอกแผลท่ีถกู งูกัด แกพ้ ษิ ง,ู เปลือกหรือตน้ ต้มอาบ แกเ้ ดก็ ชัก เปน็ ซาง, ทุกสว่ น ตม้ อาบ แกค้ ันจากพิษไมร้ กั แก้คนั แก้ไข้ ขอ้ มลู อ่ืนๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 10.ไมŒตอง Erythrina subumbrans Merr. ชื่ออน่ื ทองหลาง ชอ่ื วงศ์ LEGUMINOSAE - PAPILIONOIDEAE สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ เปน็ บำรุง .................................................................................................................... .................................................................................................................................... ขอ้ มลู อ่นื ๆ ใช้ใบตำสม้ ................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ....................................................................................................................................

11 ชอ่ื อ่นื 11.หมี่เหม็น ชอ่ื วงศ์ Litsea glutinosa (Lour.) C.B. Rob. LAURACEAE สรรพคณุ /วิธใี ช้ ใบ ตำผสมกบั หวั บกุ หรอื หวั กลอย ใสเ่ หลา้ นำ้ กะทิ ชว่ ยกำจดั แมลง, ยอด ทบุ โดยหา้ มใสน่ ำ้ ทาบรเิ วณท่ถี กู ตะขาบหรอื แมงปอ่ งกดั ช่วยแกพ้ ิษ, ราก ตม้ กิน บำรุงกำลัง บำรุงเลือด ข้อมูลอ่นื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... .............................................................................................................................................. 12.หอมฮอก ช่ืออืน่ หำฮอก ชอ่ื วงศ์ สรรพคณุ /วิธใี ช้ เปลอื ก เคีย้ วกนิ เปน็ หมาก ................................................... ............................................................................................. ............................................................................................. ข้อมลู อื่นๆ เนือ้ ไมม้ สี แี ดง ........................................................................................................................ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

12 ช่ืออืน่ 13.ขŒาวเม‹านก ชอื่ วงศ์ Tadehagi triquetrum (L.) Ohashi ตานคอมา้ FABACEAE สรรพคณุ /วิธีใช้ แก้มะเร็งปอด มะเร็งลำไส้ ทั้งต้น ตากแห้งแลว้ ทำผง หรอื ตม้ กนิ ........................................................................... ............................................................................................. ขอ้ มูลอน่ื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 14.จุŒมตีนเสือ ชื่ออน่ื ยานางปาด ชื่อวงศ์ สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ เครอื ตม้ กนิ โดยเริม่ จากปรมิ าณน้อยๆ ก่อนและคอ่ ยเพิม่ และไม่ควรกนิ คร้งั ละมากๆ จะทำให้วงิ เวียน ลดความดัน แกเ้ บาหวาน บำรุงกำลัง ลดบวม ลำไสไ้ มด่ ี และมะเรง็ ปอด, ซอย (ฝน) ทาบรเิ วณทเ่ี ป็นตระคริว, ฝนรวมกับสีเสยี ดหมาก ทาบางๆ แกป้ วดวง่ิ ไฟไหม้ แกค้ นั มดี บาดแผล, ปอกเปลอื ก สว่ นนอกออกจิม้ เกลือกิน แก้ท้องอืดจกุ เสยี ด, ผสมกบั ดหี มี เคีย่ วกิน ลดความดนั โลหิตสูง ขอ้ มูลอ่นื ๆ มขี ายเป็นท่อน ๆ ในรฐั ฉาน................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

13 15.ผองคีตั๊ง ชอ่ื อืน่ ช่อื วงศ์ สรรพคุณ/วิธใี ช้ ใบ ตำผสมกบั หวั บกุ หรอื หวั กลอย ใสเ่ หลา้ นำ้ กะทิ ชว่ ยกำจดั แมลง, ยอด ทุบโดยหา้ มใส่น้ำ ทาบริเวณทถ่ี กู ตะขาบหรอื แมงปอ่ งกัด ช่วยแกพ้ ิษ, ราก ตม้ กิน บำรงุ กำลงั บำรุงเลือด ขอ้ มลู อ่ืนๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... .............................................................................................................................................. 16.ขอกลีบเล็ก ชื่ออ่ืน ชอื่ วงศ์ สรรพคุณ/วิธใี ช้ ต้น ตม้ อาบ ต้มสุ่ม แก้บวม .................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ขอ้ มลู อนื่ ๆ ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

14 ชือ่ อนื่ 17.กระโดน ชอ่ื วงศ์ Careya sphaerica Roxb. ปยุ ขาว LECYTHIDACEAE สรรพคณุ /วธิ ีใช้ ยอด กนิ เปน็ ผกั ชว่ ยสมานแผลในกระเพาะอาหารและลำไส,้ เปลือกหรือตน้ ตม้ ลา้ งแผล แก้อกั เสบ, ดอกหรอื เปลือก ต้ม ผสมกบั นำ้ ผง้ึ แกไ้ อและเปน็ ยาบำรงุ ผหู้ ญงิ หลงั คลอด, เปลอื ก แกอ้ กั เสบจากงกู ดั สมานแผล แกเ้ คลด็ ขดั ยอก, ใบ สมานแผล ปดิ แผล, ผล รักษาแผลมีพิษ และปดิ หวั ฝี เมล็ด เป็นพษิ ข้อมลู อืน่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 18.หมากขอเครือ Ziziphus oenoplia (L.) Mill.var.oenoplia ชอ่ื อ่ืน หนามเลบ็ แมว ชอ่ื วงศ์ สรรพคณุ /วิธใี ช้ ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ขอ้ มูลอน่ื ๆ ตน้ มีหนาม ............................................................................................................................ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

15 ช่ืออ่นื 19.ชุมเห็ดไทย Senna tora (L.) ช่อื วงศ์ ผกั หลับมึนโหลง หลบั มึนเล็ก ชุมเหด็ เขาควาย ชุมเห็ดไทยหลวง LEGUMINOSAE-CAESALPINIOIDEAE สรรพคณุ /วธิ ีใช้ ราก ผสมพรกิ ไทย 1 เมด็ ตม้ กนิ แกไ้ ข้ แกผ้ ู้หญิงตกเลอื ด, ทง้ั 5 ตม้ กนิ แกเ้ ดก็ ปสั สาวะใสท่ น่ี อน ................................... ขอ้ มลู อืน่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ช่อื อน่ื 20.รางจืด ชือ่ วงศ์ Thunbergia laurifolia Linn. ACANTHACEAE สรรพคณุ /วธิ ีใช้ เถา มัดเหนือบริเวณทีโ่ ดนงูกัด ต้มกิน ต้มอาบ แก้พษิ งูกดั สุนขั แก้คนั แกต้ มุ่ ตามตวั ................................................... ............................................................................................ ขอ้ มูลอืน่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

16 ชื่ออ่นื 21.ชมชื่น ชอื่ วงศ์ Glycosmis pentaphylla (Retz.) เขยตายอยาก RUTACEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ เมล็ด เป็นยาเบอ่ื , ใบ โดยขุดหลมุ แล้วนำหนิ ท่เี ผาไฟจนแดง ใสล่ งในหลมุ แลว้ คลมุ ดว้ ยใบชมชน่ื จากนน้ั นำนำ้ ทม่ี สี ว่ นผสม ของเปล้าใหญ่ หนาด ไพล มะกรดู ราดลงบนหลมุ เพอ่ื ให้ ไอลอยขึ้นมา เปน็ ยาสำหรบั ผ้หู ญิงอยูไ่ ฟ ให้มดลกู เข้าอู่, ราก ผสมกบั น้ำมะนาว แก้พษิ งู ขอ้ มลู อ่ืนๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ช่อื อ่ืน 22.ราชาวดีป†า Buddleja asiatica Lour. ช่อื วงศ์ หญา้ ปูนปก (ไทใหญ)่ เกย๊ี งพาไหล ไคร้หางหมา มะหาดน้ำ ไคร้บก งวงชา้ ง ดอกถ่อน ฟอน ดอกแมม่ า่ ย BUDDLEJACEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ ผสมกบั ตองกลว้ ยแหง้ ขเ้ี หลก็ ตม้ อาบ ตดั ไข,้ เขา้ ยาสมุ่ ยารม ยาอบ แกป้ วดเมอ่ื ย ตดั ไข้ เวลาปว่ ยไมห่ ายขาด เปน็ ๆ หายๆ, รากหรอื ลำตน้ แกไ้ ขล้ ำตน้ และใบ ลา้ งชอ่ งคลอด แกห้ นองใน, ท้ัง 5 รกั ษาโรคผิวหนัง ขับโลหิตระดู ทำใหแ้ ทง้ ขอ้ มูลอ่ืนๆ ต้นมีหนาม ............................................................................................................................ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

17 ชื่ออืน่ 23.ไมŒไครŒ ช่ือวงศ์ Homonoia riparia Lour. จะไครน้ ำ้ EUPHOBIACEAE สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ ราก แชน่ ้ำคู่กบั หนิ ในลำธารกิน แกเ้ ป็นลม บำรุงหัวใจ หรอื ผสมกบั ขา้ วสารจ้าว แชน่ ำ้ กิน แก้รอ้ นคอ ร้อนใน, ตน้ ผสม ผเี สอ้ื นอ้ ย (คนทสี อ) เกลือ ต้มเอาไอรม แกโ้ รคเกา๊ ท์ ขาบวม ข้อมูลอื่นๆ เป็นไมท้ ี่ใชใ้ นการสบื ชะตา .................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 24.มะเดื่อเกลี้ยง ชื่ออื่น ชื่อวงศ์ สรรพคณุ /วิธีใช้ ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ข้อมลู อนื่ ๆ ผลกินได้ ................................................................................................................................ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

18 25.หมอกหนามเหลือง ช่ืออ่ืน ช่ือวงศ์ สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ ตน้ ต้มอาบ แก้ปวดเนื้อตวั .................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ขอ้ มูลอ่นื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 26.ไมŒเซาะ ช่ืออื่น ไมซ้ อ้ ช่ือวงศ์ สรรพคุณ/วิธีใช้ เปลือก ตม้ แลว้ เอาเท้าแช่ แกฉ้ หี่ นู บาดทะยกั น้ำกัดเท้า .... ............................................................................................. ............................................................................................. ข้อมูลอนื่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

19 ชื่ออ่ืน 27.มะม‹วง ช่อื วงศ์ Mangifera caloneura มะม่วงบา้ น มะมว่ งสวน ANACARDIACEAE สรรพคุณ/วิธใี ช้ เมลด็ ผสมกับนำ้ มะนาวทา แก้บาดทะยัก, เปลอื ก ดอกและ เนอ้ื ในเมลด็ แกท้ อ้ งเสยี แกบ้ ดิ แกอ้ าเจยี น, ใบ แกไ้ อ, ลำตน้ และยางจากผล แก้คัน รักษาโรคผวิ หนัง, ผล บำรงุ กำลัง ขบั ปัสสาวะ ข้อมลู อ่นื ๆ ผลใช้กินเปน็ ผลไม,้ ยอดอ่อนใช้กนิ เปน็ ผัก ............................................................................ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 28.หมากนิมลาย ชือ่ อื่น ช่อื วงศ์ สรรพคุณ/วธิ ีใช้ เมลด็ ฝนทา แกค้ ัน (ตมุ่ ท่ีขึน้ ตามตวั ) .................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ข้อมลู อืน่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

20 29.ผักหวานป่า Champereia manillana (Blume) Merr. ST ชอื่ อื่น ชือ่ วงศ์ OPILIACEAE สรรพคณุ /วธิ ใี ช้ ราก ตม้ กนิ ตม้ อาบ ส่วนใหญ่จะผสมกับสมนุ ไพรอืน่ แก้ไข้ แกพ้ ิษ แกไ้ ข้ออกตมุ่ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ข้อมลู อ่ืนๆ ยอดกนิ เปน็ ผัก ส่วนมากนยิ มใส่กบั ไข่มดแดง ............................................................. .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ชอ่ื อน่ื 30.ยวม ชอ่ื วงศ์ Caesalpinia hymenocarpa โก้ง LEGUMINOSAE-CAESALPINIOIDEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ขอ้ มูลอ่ืนๆ เป็นไมม้ งคลใช้แทนไมซ้ างจงิ นิยมปลกู ไว้หน้าบา้ น, ต้นมีหนาม กินฝักเป็นผัก มรี สเปร้ยี ว ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

21 31.บ่าแขว่น Zanthoxylum rhetsa (Roxb.) DC. ชือ่ อ่ืน หมากก๊าด มะแขวน่ กำจัดต้น พรกิ หอม หมากมาศ มะข่วง มะแขวง่ ลกู ระมาศ หมักข่วง ช่อื วงศ์ RUTACEAE สรรพคุณ/วิธใี ช้ ราก ขับลมในลำไส้ แก้พษิ แมลงสัตว์กัดต่อย, เปลอื ก แก้ลมวงิ เวียน ขบั โลหิตระด,ู เนอื้ ไม้ ขบั ลมในลำไส้ ขบั โลหติ ระดขู องสตร,ี ผล ช่วยยอ่ ย แตง่ กลนิ่ อาหาร, เมล็ด แก้ลมวงิ เวยี นและบำรุงหวั ใจ, หากสามีของใครมีอารมณ์ทางเพศสูง แลว้ อยากใหล้ ด ให้ใส่หมากแข่วนลงไปมากๆ ในอาหาร รบั รองว่าเหน็ ผลทนั ที่ สามจี ะเปลี่ยนหน้ามือ เป็นหลงั มือ ดไี ม่ดีเปน็ กะเทยไปเลย ขอ้ มูลอืน่ ๆ ชาวบ้านในภาคเหนอื และชาวบา้ นแม่ถอดใชเ้ ปลือกผลตำใสน่ ำ้ พริก เปน็ เคร่อื งเทศ, มรี สหอมเผด็ กินแล้วจะชาทล่ี น้ิ เวลาทำอาหารทเี่ ก่ยี วกบั เนอ้ื สัตวน์ ้ันนยิ มใส่ลงไป เพื่อเพ่มิ รสชาติและดบั กล่นิ คาว ................................................................................. .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... 32.หญŒาสาบแฮŒง Ageratum conyzides L. H ชอื่ อืน่ สาบกา หญา้ เมืองจอ๊ ก ตบั เสอื เลก็ เทยี มแมฮ่ าง หญา้ สาบแรง้ ช่อื วงศ์ COMPOSITAE สรรพคุณ/วิธใี ช้ ตน้ แห้ง สุมไฟ ไล่แมลง, ใบ มาปกั ไว้ตรงบรเิ วณที่เราอยูช่ ่วย ไลแ่ มลง, ลำตน้ ตม้ กนิ ตม้ อาบ แกห้ วดั แกป้ วดทอ้ ง ทอ้ งเฟอ้ แกน้ มคดั แกบ้ วม ดูดหนอง, ใบ รักษาแผลสด หา้ มเลือด แกต้ าฟาง ตาแฉะ รกั ษารดิ สดี วงทวารหนกั , ดอก แกร้ อ้ นใน กระหายน้ำ แก้ออ่ นเพลยี บำรงุ หัวใจ และแกไ้ ข้ ข้อมลู อ่นื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

22 33.ตานลาน ชอ่ื อืน่ ชอ่ื วงศ์ สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ กินเป็นผกั ................................................................................................................... .................................................................................................................................... ขอ้ มูลอื่นๆ เมล็ด หมกไฟกนิ ฝักอ่อน ต้มจ้ิมกินกับนำ้ พริก ส่วนดอกใช้แกงส้มปลา เป็นพืชตระกลู ถ่วั ฝกั มลี กั ษณะพอง ........................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... 34.ผ‹าแป‡ง ชอ่ื อ่ืน ตองฮกุ๊ (ไทใหญ)่ ชอื่ วงศ์ สรรพคุณ/วธิ ีใช้ ผลสด เอายา่ งไฟ แลว้ ตม้ กนิ ถา้ ตากแดดแลว้ กลิ่นไมด่ ี ชว่ ยลดความดัน ................................................................... ............................................................................................. ข้อมลู อืน่ ๆ ใบ ไทใหญ่ใชต้ ากถว่ั เน่า ........................................................................................................ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

23 35.ฝ†ามือผี Scaphochlamys clarkeana Craib ERT ชื่ออ่ืน ไมฝ้ า่ มือผี นว้ิ พระนารายณ์ ชื่อวงศ์ ARALIACEAE สรรพคณุ /วธิ ใี ช้ ลำต้น ตม้ กนิ แกป้ วดหลัง ปวดเอว, ราก ลำตน้ และใบ ต้มน้ำดื่มและอาบ แก้อาการซดี จาง ผอมแห้งแรงน้อย โรค โลหติ จาง โลหติ ไหลเวียนไมส่ ะดวก เปน็ ยาระงบั อาการ เจบ็ ปวดตามรา่ งกาย และภายในรา่ งกาย รวมไปถงึ สตรหี ลัง คลอดบตุ รใหม่ เพ่ือให้รา่ งกายสดชนื่ และแขง็ แรง ข้อมลู อ่ืนๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 36.หนามปู†ย‹า Caesalpinia mimosoides Lam. ช่ืออนื่ หนามหญา้ ไฮ้ หรอื ชะเลอื ด ช่ือวงศ์ LIGUMINOSAE-CAESALPINIOIDEAE สรรพคณุ /วธิ ใี ช้ รากหรอื ดอก ตม้ กนิ บำรงุ เลอื ด บำรงุ กำลงั , ใชท้ ง้ั ตน้ ตม้ อาบ จะทำใหเ้ ด็กทร่ี ้องไหท้ ง้ั คนื หยดุ รอ้ ง ..................................... ............................................................................................. ข้อมลู อน่ื ๆ ดอกสเี หลือง เป็นพืชวงศ์ถัว่ ดอก ยอด กนิ เป็นผกั ............................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

24 37.ลับมึนหลวง ชอ่ื อน่ื ช่อื วงศ์ สรรพคุณ/วิธีใช้ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ขอ้ มูลอ่นื ๆ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ชื่ออื่น 38.ผักหนามเปา Smilax perfoliata Lour. ช่อื วงศ์ เขืองใหญ่ เครอื เดา กำลังควายถกึ เครือเดา มา้ กระถกึ SMILACACEAE สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ หวั ผสมกบั รางเย็น (ชะเอมเหนือ) (รางแดง=เครือก้องแกบ) และ (รากแดง=ทองกวาว) ตม้ กนิ เป็น ยาบำรุงกำลงั ขอ้ มูลอน่ื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

25 39.บุก Amorphophallus sp. ชอื่ อน่ื ช่อื วงศ์ ARACEAE สรรพคณุ /วธิ ใี ช้ หวั ผสมเกลือ ลูบท่ีทอ้ ง หรอื นำมาตม้ กนิ แก้ทอ้ งผูก, 3 หวั เลก็ ๆ ทอ่ี ยรู่ อบหวั ใหญ่ ตม้ กบั ไก่ แกท้ อ้ งโต ความดนั สงู ลมขำบวม ทำใหอ้ อกคนั เปน็ ตมุ่ , ตม้ นำ้ 4 เหลอื 1 แกร้ อ้ นใน, ใส่ในตม้ ไกต่ ัวน้อย เวลากินกินแตไ่ ก่ ไม่กนิ บุก ช่วยแกบ้ วม แกเ้ บาหวาน ขอ้ มลู อน่ื ๆ ลำ กินเปน็ ผกั หัวเปน็ แป้งกนิ ได้ ................................................................................. .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ช่ืออ่นื 40.บวบขม ช่ือวงศ์ Trichosanthes cucumerina L. CUCURBITACEAE สรรพคุณ/วิธใี ช้ ผล เผาไฟกนิ แกต้ ับอกั เสบ โรคปอด และไอออกเลอื ด ....... ............................................................................................. ............................................................................................. ขอ้ มลู อนื่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

26 41.สะบŒาเครือ ชือ่ อ่ืน หมากนิม ชอื่ วงศ์ สรรพคณุ /วิธีใช้ เปลอื ก ทุบ แชน่ ้ำแลว้ สระผม ฆา่ เหา กำจัดรังแค, ทบุ แล้ว ผสมกับน้ำทาหลังช้าง ไล่ตัวเหา แมลงบนหลังช้าง, ผล หมกไฟแลว้ นำมาทบุ ใหแ้ ตกทำเปน็ เมลด็ ใสน่ ำ้ มนั เลก็ นอ้ ย เอาใสในรูทวารจะทำให้ถา่ ยสำหรับท้องผกู ข้อมูลอน่ื ๆ ยอดกินได้ ............................................................................................................................. ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ช่ืออื่น 42.ไมŒสŒาน ชอ่ื วงศ์ Dillenia grandifolia Wall. DILLENIACEAE สรรพคุณ/วิธใี ช้ เปลือก ตำ ผสมกับรำ ใสแ่ ผลใหห้ มูทถ่ี ูกตอน ...................... ............................................................................................. ............................................................................................. ข้อมลู อ่นื ๆ เอามดี เจาะลำตน้ จะมีนำ้ ออกมาให้ดมื่ แก้กระหายเวลาเดนิ ป่าแลว้ ไมม่ นี ้ำกิน ....................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... .............................................................................................................................................. ...............................................................................................................................................

27 43.กะหนวน Amorphophallus sp. ชอื่ อื่น ชอ่ื วงศ์ สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ .............................................................................................. .............................................................................................. .............................................................................................. ข้อมูลอน่ื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 44.สŒมเสี้ยน ชอ่ื อื่น กอนขาว (ไทใหญ)่ ชื่อวงศ์ สรรพคณุ /วธิ ใี ช้ ใชผ้ สมสมุนไพรอ่นื ช่วยต่อกระดกู ...................................... ............................................................................................. ............................................................................................. ข้อมลู อื่นๆ ผลมเี สย้ี น รสเปรย้ี วยางกนิ ไมไ่ ดท้ ำใหค้ นั คอตอ้ งแชน่ ำ้ เพอ่ื ใหย้ างออกกอ่ น ผล ตำใสแ่ กงปลา ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

28 ช่ืออ่ืน 45.เครือออน Congea tomentosa Roxb ช่ือวงศ์ หญา้ ตนี ต้ัง หรอื สางหา้ แหลง (ไทใหญ)่ หมากสางหา้ แดง คา้ งเบ้ีย งวงชมุ ทอ้ งปลิง พญาโจร พวงประดษิ ฐ์ ล้วงสุ่มขาว VERBENACEAE สรรพคณุ /วิธใี ช้ เครือ ต้มกนิ ต้มอาบ แก้น้ำกัดเทา้ ใชก้ ับแมห่ ลังคลอดเปน็ ยารอ้ น แกป้ วดเม่อื ย แกผ้ ู้หญงิ ผดิ เดือน, ราก ต้มผสมกับ ดอกกหุ ลาบขาว แกร้ ะดขู าว, เถา ตม้ เอาเทา้ แช่ แกน้ ำ้ กดั เทา้ , ใบหรอื ทง้ั 5 ตม้ นำ้ ดม่ื แกไ้ อ แกป้ วดเมอ่ื ย ขบั ปสั สาวะ รกั ษาโรคทางเดนิ ปสั สาวะ นว่ิ ในไต และแกพ้ ษิ แมลงสตั วก์ ดั ตอ่ ย ขอ้ มูลอ่นื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 46.ไมŒจี้ Harrisonia perfolata (Blanco) Merr. ชอ่ื อ่นื สฟี ันคนทา ชอื่ วงศ์ SIMAROUBACEAE สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ ราก ตม้ กนิ แกไ้ ข้ ......................................................................................................... .................................................................................................................................... ข้อมลู อน่ื ๆ รากเป็นสว่ นผสมของตำรับยา เบญจโลกวิเชยี ร ก่ิงใชส้ ฟี นั ........................................ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ....................................................................................................................................

29 47.ผักเผ็ดขมุ ชื่ออ่นื ชอ่ื วงศ์ สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ เปน็ ยาเยน็ ........................................................................... .............................................................................................. .............................................................................................. ข้อมูลอนื่ ๆ ไมใ่ หก้ นิ เยอะจะทำใหเ้ ปน็ ไข้ .................................................................................................. ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ชือ่ อื่น 48.ผักจ้ำ ช่ือวงศ์ Ardisia polycephala Wall พลิ ังกาสา ทุลังกาสา รามใหญ่ ลงั พิสา หมากขน้ี ก MYRSINACEAE สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ ราก แกท้ อ้ งเสยี แกพ้ ษิ งู รกั ษากามโรค และหนองใน, ลำตน้ รกั ษาโรคเรื้อน, เปลือก แกไ้ ข้ แก้ท้องเสีย, ใบ รักษาโรคตบั พกิ าร แกท้ ้องเสยี แก้ไอ, ดอก ฆา่ เชื้อโรค, ผล แก้ท้องเสยี แกไ้ ข้ แก้ตานซาง ขอ้ มลู อนื่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

30 ชื่ออืน่ 49.หญ้าหนาด ชอ่ื วงศ์ Blumea balsamifera (L.) DC หญ้าหลัง่ ใบหนาด คำพอง หนาดหลวง ใบหลม ผกั ชีชา้ ง พิมเสน หนาด COMPOSITA สรรพคณุ /วธิ ใี ช้ ใบ หัน่ ตากแหง้ ผสมกับเปลอื กหวั หอมแดงแห้ง ยาเส้น กากหมาก (ใยหมาก) แล้วสูบ แก้ริดสีดวงจมกู , ใบ ผสมกบั ยอดลูกทอ้ ผกั ไผ่ ลวกน้ำร้อนกิน ลดความดัน, ใบ นำมาต้ม นำ้ อาบหรอื อบ หรอื ตม้ เอาไอรม แกโ้ รคผวิ หนงั แกป้ วดหลงั แก้อกั เสบ คลายกล้ามเนอื้ , ใบ ชงหรอื ต้มกนิ หรอื เค้ยี วใบสดๆ แก้ท้องอืดทอ้ งเฟ้อ แก้ไอ, ใบ อบอาบแกเ้ ม็ดผดผ่นื คัน บำรุงผวิ พรรณ แก้จุกเสียดแนน่ เฟ้อ แกไ้ ขข้ออกั เสบ เป็นยาบำรงุ หลังคลอด ขับเหงื่อ ขับเสมหะ แกป้ วดทอ้ ง แกเ้ หนบ็ ชา รักษาริดสดี วงจมกู และรกั ษาโรคหืด ข้อมูลอ่ืนๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 50.หญŒาถอดปลŒอง Equisetum debile Roxb. Ex Vaucher H ช่ืออน่ื ช่ือวงศ์ EQUISETACEAE สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ ตน้ ต้มกบั ไมร้ ากแดง แก้ปัสสาวะขดั .................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ขอ้ มูลอ่นื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

ช่อื อนื่ 31 ช่อื วงศ์ 51.เดื่อป†อง Ficus hispida L.f. ST เด่ือปล้อง มะเดือ่ ปล้อง เด่ือสาย MORACEAE สรรพคณุ /วิธีใช้ ดอก มีคา่ มากทางไสยศาสตร์ หมอยาไทใหญเ่ ชอ่ื กันวา่ หาก ใครไดค้ รอบครองดอกของไมเ้ ดอ่ื ปอ่ งนน้ั จะสามารถ พรางตา ผคู้ นหรอื บคุ คลท่เี ราไม่ต้องการใหเ้ หน็ เรา ซ่ึงโดยธรรมชาติ ของไม้เด่ือป่องน้นั มีผลแต่ไมค่ อ่ ยมใี ครเห็นตอนออกดอก, ราก ทอี่ ยู่ทางทิศตะวันออก ตัดแล้วเอานำ้ ที่ออกมาจากรากดม่ื กนิ ทำใหส้ มองดี ไหวพรบิ ด,ี ราก รกั ษาพษิ ในกระดกู แกเ้ มด็ ฝ,ี รากและลำตน้ ตม้ นำ้ ดม่ื แกห้ วดั และกระตนุ้ การหลง่ั นำ้ นม, เปลือก รักษาเมด็ ฝี พษิ ในกระดกู , ใบ ต้มน้ำดม่ื รกั ษาอาการมา้ มโต มีไขห้ รอื หนาวส่นั ปัสสาวะเปน็ เลอื ดหรอื เหลืองจัด ข้อมลู อน่ื ๆ ผลกนิ กบั นำ้ พรกิ ................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ชือ่ อนื่ 52.แคหางค่าง ชื่อวงศ์ Fernandoa adenophylla แคขน แคบิด แคพอง แคหัวหมู แฮงป่า BIGNONIACEAE สรรพคุณ/วิธีใช้ ดอก ใส่แกง แกเ้ บาหวาน แก้ไขห้ วดั , ราก ลำตน้ เปลือกผล แกป้ วดตามรา่ งกาย ปวดหลงั , เปลอื กตน้ แกท้ อ้ งอดื ทอ้ งเฟอ้ , ใบ รักษาแผลสด แผลไฟไหม้ น้ำรอ้ นลวก หา้ มเลอื ด รักษา โรคผวิ หนัง, เมล็ด แก้ชัก บำรุงโลหิต ขับเสมหะ ขอ้ มลู อื่นๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

32 ชือ่ อ่นื 53.หญ้าต่อยหุบ Mimosa pudica L. ช่อื วงศ์ ไมยราบ กระทบื ยอด หนามหญา้ -ราบ กะหงับ ก้านของ หญา้ จิยอบ MIMOSACEAE สรรพคุณ/วิธใี ช้ ท้ังตน้ ผสมกบั หัวยาขา้ วเย็น และขา้ วสารเจา้ ตม้ กิน ชว่ ยลด ความดนั หรอื ทง้ั ตน้ ผสมกบั แกนขา้ วโพด ตม้ กนิ แกไ้ ขจ้ บั สน่ั , ราก แกบ้ ดิ ขบั ปสั สาวะ ใบ แกเ้ รมิ งสู วดั , ทง้ั 5 ขบั ปสั สาวะ แกไ้ ตพกิ าร แกก้ ระษยั ขบั ระดขู าว แกไ้ ข้ แกโ้ รคนอนไมห่ ลบั แกก้ ระเพาะอาหารอกั เสบ แกผ้ ่นื คนั แก้ตาบวมเจ็บ ขอ้ มลู อ่นื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 54.สŒมป†อย Acacia concinna (Willd.) DC. ช่อื อน่ื ชื่อวงศ์ LEGUMINOSAE-MINOSOIDEAE สรรพคณุ /วธิ ีใช้ ตม้ กับเกลือ ใส่น้ำผ้งึ กนิ แก้ไอ.............................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ขอ้ มูลอ่นื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

ชือ่ อืน่ 33 ช่ือวงศ์ 55.กว๋าวต้น Butea monosperma (Lam.) Taub จาน หมอกกว๋าว ทองกวาว จอมทอง กวาว กา๋ ว ทองกวาวตน้ ทองธรรมชาติ ทองต้น LEGUMINOSAE-PAPILIONOIDEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ ราก ตม้ กนิ บำรงุ กำลงั , ดอก ยา่ งไฟหรอื ตากแหง้ กนิ แทนชา บำรงุ กำหนดั , ราก แกท้ อ้ งอดื ทอ้ งเฟอ้ รกั ษารดิ สดี วงทวาร, ใบ แกท้ อ้ งอดื ขบั พยาธิ รกั ษารดิ สดี วง รกั ษาสิว แกป้ วด ดบั พษิ ฝ,ี ดอก ถอนพษิ ไข้ ขับปัสสาวะ แกต้ าเจบ็ ตาฟาง, เมลด็ แกผ้ ิวหนงั อกั เสบ คนั แสบร้อน หรอื เปน็ ผ่ืนแดง ขบั พยาธิไสเ้ ดือน ข้อมลู อื่นๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 56.เปล้าเลือดหัว Stephania venosa (Blume) Spreng. ชอ่ื อนื่ สบูเ่ ลือด กระทอ่ มเลือด บอระเพด็ ยางแดง ยาปหู่ ยอง กลง้ิ กลางดง เป้าเลือด ช่ือวงศ์ MENISPERMACEAE สรรพคณุ /วธิ ีใช้ หัว มาหนั่ แตกแห้งผสมนำ้ ผ้ึงทำลกู กลอน ต้มกนิ หรือดอง เหล้ากนิ บำรงุ เลอื ด บำรุงกำลงั ชว่ ยเจริญอาหาร เปน็ ยา อายวุ ฒั นะ, ราก บำรงุ เสน้ ประสาท, เถา ขบั พยาธ,ิ ใบ รกั ษา แผลสดและแผลเรื้อรัง ข้อมูลอ่นื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

34 57.ผักกุ‹ม ชื่ออ่ืน ชอ่ื วงศ์ สรรพคณุ /วธิ ีใช้ เปลือก ผสมกบั หญ้าหม่นโกง๊ หมอกจำปีแดง (ลน่ั ทมแดง) ทำเปน็ ผงกนิ แก้เบาหวาน ................................................... ............................................................................................. ขอ้ มลู อ่นื ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 58.ไม้เกคอ ช่ืออืน่ ไมต้ นี นก ชอื่ วงศ์ สรรพคณุ /วธิ ีใช้ ใบ ผสมกบั รากหญ้าคา เค้ยี วกนิ แกง้ ูกดั , ราก ตม้ กิน บำรงุ กำลัง ................................................................................... ............................................................................................. ข้อมูลอนื่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

ช่อื อนื่ 35 ช่ือวงศ์ 59.หญ้าโคยงู Cyathula prostrate Blume AMARANTHACEAE สรรพคุณ/วิธใี ช้ ราก ผสมกบั ขา้ วเปลอื ก/ขา้ วเจา้ 1 กำ ตม้ พอขา้ วเปลอื กบาน ก็กินได้ แกบ้ วมเก่ยี วกบั โรคไต ............................................. ............................................................................................. ข้อมูลอ่ืนๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ช่อื อื่น 60.หมากหิ่งหนู ชอื่ วงศ์ Crotalaria neriifolia Wall.ex Benth. รางจืดอ่อน LEGUMINOSAE-PAPILIOIDEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ รากหรอื ตน้ แกก้ นิ ผิด แก้นิ่ว ............................................... ............................................................................................. ............................................................................................. ขอ้ มลู อื่นๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ..............................................................................................................................................

36 ชอื่ อื่น 61.ผักกูดก้อง Lygodium flexuosum (L.) Sw. ชื่อวงศ์ กดู ก้อง กูดงอดแงด กดู เครอื กดู งอดแงด ย่านลเิ ภา หญา้ ยายเภา กระฉอก ลิเภาใหญ่ ผักตนี ตก๊ โต ตะเภาข้นึ หน หลีเภา กดู แพะ กดู ยอ่ ง ตีนตะขาบ เฟินตนี มงั กร SCHIZAEACEAE สรรพคณุ /วธิ ีใช้ ราก ตม้ ผสมกบั รากหมากโหลยเลก็ (เดอื ย) เปลอื กไมข้ เ้ี หลก็ แก้นว่ิ , หวั ฝนทาบรเิ วณแผล พิษงู แมลง ตะขาบ, ราก ต้ม โดยใชน้ ำ้ 3 แกว้ ตม้ ใหเ้ หลอื 1 แกว้ แกป้ ระจำเดอื นมานอ้ ย แตม่ าไมห่ ยดุ , ทง้ั ตน้ ตำประคบหวั แกป้ วดหวั , ราก เหงา้ ลำตน้ ทง้ั 5 แกเ้ จ็บคอ เสยี งแหบ ปวดหลัง ขบั ปสั สาวะ รกั ษาโรคทางเดนิ ปสั สาวะ นว่ิ ในไต เลอื ด ตกใน, ลำตน้ ใบ แกป้ วดเมอ่ื ยในผสู้ งู อายุ แกอ้ กั เสบจากงู ตะขาบ แมงป่อง แมลงมพี ษิ ข้อมลู อนื่ ๆ หนอ่ ออ่ นกินได้มีรสชาติดที ีเดียว ........................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 62.ไมŒไผ‹ Dendrocalamus asper (Roem. & Schult.) Backer ex Heyne B ชื่ออืน่ ชื่อวงศ์ GRAMINEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ นำ้ จากลำ หยอดตา แก้ตาฝา้ ตาฟาง, ดอก ตากแหง้ แลว้ ตำ ให้เมล็ดออกมาจะมลี กั ษณะเหมือนขา้ ว กนิ แทนขา้ วถ้าไมม่ ี ขา้ วกนิ ข้อมูลอนื่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

ชอ่ื อ่ืน 37 ชื่อวงศ์ 63.ผักกŒอแกŒ Selaginella sp. รงั ไก่พ่มุ SELAGINELLACEAE สรรพคณุ /วิธใี ช้ เปน็ ผงชรู สของกะเหรย่ี ง ....................................................... .............................................................................................. ............................................................................................. ข้อมูลอื่นๆ เป็นผักทีท่ ำรายไดห้ ลกั ใหช้ ุมชนแมถ่ อด ............................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 64.หงอนไก‹แจŒ ช่ืออน่ื ชอ่ื วงศ์ สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ ทั้งห้า ต้มกนิ หรือตากแห้งแล้วดองเหลา้ .............................. .............................................................................................. ............................................................................................ ขอ้ มลู อืน่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ..............................................................................................................................................

38 ชอื่ อ่นื 65.ขัดมอนโหลง ชอื่ วงศ์ Sida subcordata Span. US MALVACEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ ราก ตม้ กนิ แก้เมาหวั แก้ไข้ ................................................ ............................................................................................. ............................................................................................. ข้อมูลอื่นๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ช่ืออน่ื 66.ปดป‚›แดง ช่อื วงศ์ Plumbago indica L. เจตมูลเพลงิ แดง PLUMBAGINACEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ ราก เขา้ ยาบำรงุ เลอื ด .......................................................... .............................................................................................. .............................................................................................. ข้อมูลอนื่ ๆ ราก เป็นยารอ้ นมาก ............................................................................................................. ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

ชื่ออ่นื 39 ช่ือวงศ์ 67.ตดหมา Oxystelma esculentum Linn. F.Br. ASCLEPIADACEAE สรรพคณุ /วิธีใช้ รากหรือปุ่ม ตม้ กนิ แก้ท้องผูก ท้องอืด, สว่ นปุม่ ทีป่ ูดออกมา เปน็ ก้อน ตม้ กนิ แกร้ ดิ สดี วง, สว่ นปมุ่ ท่ีปดู ออกมาเป็นกอ้ น และพริกไทย ต้มกนิ แกน้ ว่ิ ขอ้ มูลอื่นๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... .............................................................................................................................................. ช่ืออืน่ 68.ปดป‚›ขาว ชอื่ วงศ์ Plumbago zeylanica L. เจตมูลเพลงิ ขาว PLUMBAGINACEAE สรรพคณุ /วธิ ีใช้ ใบ 3-4 ใบ นวดใสน่ ำ้ ร้อนกิน แก้ท้องร่วง ท้องเสยี .............. ............................................................................................. .............................................................................................. ข้อมูลอืน่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ..............................................................................................................................................

40 ชอื่ อ่นื 69.เดื่อน้ำ ชื่อวงศ์ Ficus praetermissa Corner S MORACEAE สรรพคณุ /วิธีใช้ ผล บำรงุ กำลัง .................................................................... ............................................................................................. .............................................................................................. ขอ้ มูลอืน่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 70.หมวยตั๋น Chloranthus erctus (Buch.-Ham.) Verdc. ช่ืออนื่ เฒ่าบ่เปน็ หอมไก๋ ช่อื วงศ์ CHLORANTACEAE สรรพคณุ /วธิ ีใช้ ทั้งห้า ต้มกิน หรอื ซอยตากแดดให้แห้งหรอื ดองเหลา้ กิน บำรงุ กำลงั แกห้ นาว บำรงุ โลหติ แกเ้ หนบ็ ชา บำรงุ กำลัง แกบ้ วมขับปัสสาวะ แก้ไอ, ท้งั หา้ ต้มกนิ ต้มอาบ (กนิ 3 อึก แล้วอาบ) บำรุงสตรีหลังคลอด แกป้ วดเมือ่ ย ทำความสะอาดเลือดลมภายใน, ใบและก่งิ ตม้ ใสเ่ กลือใช้ลา้ งแผลสด ขอ้ มูลอนื่ ๆ ใบสด กินได้ มกี ลนิ่ หอม กินกับลาบ ........................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ....................................................................................................................................

ชือ่ อ่นื 41 ช่อื วงศ์ 71.ผักหนาม Lasia spinosa (L.) Thwaites H กะลี ARACEAE สรรพคณุ /วิธีใช้ ราก ดองหรอื ตม้ เปน็ ยาชกู ำลงั , ราก ดองกบั ปสั สาวะคนเปน็ ยาบำรงุ กำลงั ใหว้ วั /ควาย, ราก แกเ้ จบ็ คอ, เหงา้ หรอื ลำตน้ แกไ้ อ แกเ้ จบ็ คอ ขบั เสมหะ ตม้ นำ้ อาบ แกอ้ าการคนั ทเ่ี กดิ จาก โรคผวิ หนงั เหอื ด หดั และไขอ้ อกผน่ื ใบ แกป้ วดทอ้ ง แกไ้ อ ใบและกา้ นใบสด ตม้ หรอื ดอง รบั ประทาน ขอ้ มูลอ่ืนๆ กินเปน็ อาหารเอาหน่อหนุ่มมาต้มลวกกนิ กับนำ้ พรกิ ตม้ กินเปน็ ผัก ....................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ชอ่ื อืน่ 72.ตŒาง ชื่อวงศ์ Trevesia palmata vis ตา้ งป่า ตา้ งผา ARALIACEAE สรรพคุณ/วิธีใช้ ดอก เอาไปแกงกิน (นิยมแกงใสส่ ะคา้ น) มีรสขมเผด็ ทำให้ เลือดลมไหลเวยี นดีขึ้น เป็นยารอ้ นแกธ้ าตไุ ฟลม, ตน้ ตม้ กนิ เป็นยาลดความดัน แกโ้ รคไต, ดอกอ่อน ชว่ ยเจริญอาหาร ขอ้ มลู อืน่ ๆ ดอก ชาวบ้านแมถ่ อดนิยมนำมาทานกบั หยวกกลว้ ยหรอื ยา่ งไฟกินกับน้ำพริก, ชาวไทยใหญ่ ใชแ้ กงกับถ่วั แตบ.................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

42 ชื่ออืน่ 73.กูดลม ช่ือวงศ์ Selaginella willdenowii กูดหนิ SELAGINELLACEAE สรรพคณุ /วธิ ใี ช้ ทง้ั หา้ มาตม้ กนิ แกห้ อบหดื เขา้ ยาเกย่ี วกบั โรคตบั บำรงุ กำลงั เลอื ดตกใน, ทง้ั ตน้ คว่ั ใหแ้ หง้ ตำเปน็ ผงผสมนำ้ มนั งา พอกทา รกั ษาแผลไฟไหมน้ ำ้ รอ้ นลวกไฟไหมน้ ำ้ รอ้ นลวก ข้อมูลอื่นๆ ใบอ่อน/หนุ่ม ทำผงชูรส ........................................................................................................ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 74.หมากฮูŒโหลง ชื่ออน่ื ส้มกงุ้ ชอ่ื วงศ์ สรรพคุณ/วิธีใช้ ราก ตม้ กิน แกไ้ ส้เล่อื น ........................................................ .............................................................................................. ............................................................................................ ข้อมูลอืน่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

ชอื่ อืน่ 43 ชอื่ วงศ์ 75.ดีงัวดำ Tacca chantrieri Andre ค้างคาวดำ ตองจิงดำ คลุ้มเลีย ดงี ูหว้า ดีปลากา้ ง ดีปลาช่อน มังกรดำ ม้าถอนหลกั TACCACEAE สรรพคณุ /วิธีใช้ ต้น หวั ต้มกิน แกโ้ รคกระเพาะ, ราก ตม้ หรอื ดองเหลา้ บำรงุ กำลัง บำรงุ เลือด, เหงา้ รักษาโรคความดนั เลือดต่ำ บำรุงกำหนดั บำรงุ กำลัง ชว่ ยเจรญิ อาหาร ดบั พษิ ไข้ กลอ่ ม พิษทง้ั ปวง, ทงั้ 5 แกเ้ มด็ ผน่ื คนั ตามรา่ งกาย ขอ้ มลู อ่นื ๆ ลำตน้ ตม้ กนิ กบั ลาย, ใบหนมุ่ ใสแ่ กงปลา ................................................................................ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... 76.องุ‹นป†า Tetrastigma metabita (Blume) Planch.C. ชือ่ อ่ืน ช่อื วงศ์ VITACEAE สรรพคุณ/วิธีใช้ เขา้ ยาก๊อบดกู ทำให้ชา .............................................................................................. .................................................................................................................................... ข้อมูลอื่นๆ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ....................................................................................................................................

44 77.อ้อยสามสวน Albizia myriophylla Benth. ชอื่ อ่ืน ชะเอมป่า ชะเอมไทย ตาลออ้ ย ย่านงาย สม้ ปอ่ ยหวาน ออ้ ยชา้ ง ช่อื วงศ์ LEGUMINOSAE-MIMOSOIDEAE สรรพคุณ/วธิ ใี ช้ เถา ตม้ หรอื ดองกับเหลา้ บำรงุ กำลงั เปน็ ยาบำรงุ และเป็นส่วนผสมของสูตรยาบำรงุ ตา่ งๆ สามารถปรบั ตัวใหเ้ ข้ากนั ได้ ข้อมลู อน่ื ๆ เถาสดมีรสหวานทำให้ช่มุ คอ ...................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... 78.กาสะลองคำ Radermachera ignea (Kurz) Steenis T ช่อื อน่ื กากี แคะเปา๊ ะ สำเภาหลาม-ตน้ จางจดื สะเภา อ้อยช้าง ปบี สีทอง ชื่อวงศ์ BIGNONIACEAE สรรพคณุ /วิธีใช้ เปลือกต้น ตม้ กนิ เปน็ ยาเลิกเหลา้ เลิกฝิ่น, ดอกหรือเปลือก ตม้ หรอื ห่ันตากแห้ง กินแก้หอบหืด, ลำต้น ผสมกบั สมุนไพร อ่นื แกซ้ าง, เปลอื ก ต้มน้ำดื่ม แก้ท้องเสีย, ใบ รักษาแผลสด แผลถลอก หา้ มเลอื ด ข้อมูลอ่นื ๆ ดอก กนิ เปน็ ผัก ..................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

45 79.คอนแครน ชื่ออ่ืน จันกูออ่ น จนั กูเถ่อื น ช่อื วงศ์ สรรพคณุ /วิธใี ช้ ราก ตากแห้งแล้วบดเปน็ ผง บำรุงเลอื ด ..................................................................... .................................................................................................................................. ขอ้ มลู อน่ื ๆ ยอดกนิ เปน็ ผกั ............................................................................................................ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... 80.หมากขี้กา Gymnopetalum integrifolium (Roxb.) Kurz HC ชอ่ื อน่ื ขก้ี าขาว ขก้ี าลาย แตงโมปา่ มะกาดนิ ชื่อวงศ์ CUCURBITACEAE สรรพคณุ /วิธีใช้ ราก แกไ้ ข้ แกต้ บั หรอื มา้ มโต, เหงา้ บำรงุ ธาตุ บำรงุ หวั ใจ, ลำตน้ บำรงุ นำ้ ดี ขบั เสมหะ แกไ้ อเป็นเลอื ด, ใบ แกไ้ ข้ บำรงุ น้ำด,ี ผล เปน็ ยาถ่ายอย่างแรง ขับพยาธไิ ส้เดอื น ขบั เสมหะ, ทงั้ 5 แกต้ านซาง แกต้ านขโมย, เมลด็ เป็นยาระบายอยา่ งแรง ขอ้ มูลอ่นื ๆ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ....................................................................................................................................

46 81.เถาเอ็นดง Streptocaulon juventas (Lour.) Merr. ช่อื อนื่ เครอื ไทสง เถาประสงค์ นวยน่ัง นอยน่ัง ตำยานฮากหอม หยัง่ -สมทุ รน้อย ชื่อวงศ์ ASCLEPIADACEAE สรรพคณุ /วิธใี ช้ ราก ดองเหลา้ หรอื ตม้ กนิ บำรงุ กำลงั แกไ้ ขเ้ พอ่ื โลหติ แกล้ ม ปลายไข้ แกบ้ ดิ และแกป้ วดทอ้ ง, รากหรอื ลำตน้ แกห้ อบหดื อยา่ งแรง, ใบ แกพ้ ษิ งู พษิ ฝ,ี ทง้ั 5 แกท้ อ้ งเสยี แกอ้ อ่ นเพลยี และบำรงุ กำลงั ข้อมลู อื่นๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ชือ่ อน่ื 82.หมากก‹องขŒาว ชื่อวงศ์ Abutilon hirtum (Lam.) Sweet US ครอบฟนั สี ตอบแตบ ปอบแปบ โผงผาง ฟนั สี MALVACEAE สรรพคุณ/วธิ ีใช้ ท้งั ต้น ตม้ กนิ แก้ปสั สาวะขดั , ราก ขับปัสสาวะ บำรงุ ธาตุ แกม้ ตุ กดิ แกไ้ อ แกไ้ ข้ บำรงุ กำลงั , ใบ แกป้ วดฟนั โรคเหงอื ก อักเสบ, ใบหรือทัง้ 5 ขบั ปัสสาวะ รกั ษาทางเดนิ ปสั สาวะ อักเสบ แกโ้ รคเบาหวาน, ดอก ฟอกลา้ ง ลำไส้ให้สะอาด ข้อมูลอนื่ ๆ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................