ภูมิปัญญาท้องถิ่นของจังหวัดอุทัยธานี

ภูมิปญญา ทองถน่ิ ของจังหวัดอทุ ยั ธานี

ภมู ปิ ญ ญาทอ งถน่ิ ของจงั หวดั อุทยั ธานี คํานํา หนังสืออิเล็กทรอนิกสเลมนี้จัดทําขึ้นเพื่อใหไดศึกษาหา ความรูในเร่ือง ภูมิปญญาทองถิ่นของจังหวัดอุทัยธานี ใน หนังสืออิเล็กทรอนิกสเลมนี้ประกอบไปดวยเนื้อหาของศูนย ผา ทอโบราณบานผาทั่ง ภูมิปญญา ที่สืบทอดมานานกวา 300 ป ความเปนมา ศูนยผาทอโบราณบานผาท่ัง อุทัยธานี ผาทอโบราณ จากเวยี งจนั ทน สู ยเู นสโก ไฮไลทข องผลติ ภณั ฑ ของศูนยผาทอโบราณบานผาทั่ง ผลิตภัณฑและขอมูลศูนย ผา ทอโบราณบา นผาท่งั อทุ ยั ธานี ผจู ัดทําหวังหนังสืออิเล็กทรอนิกสเลมน้ีจะเปนประโยชน กับผูอาน หรือนักเรียนท่ีกําลังหาขอมูลในเร่ืองภูมิปญญา ทองถิ่นของจังหวัดอุทัยธานีน้ี หากมีขอแนะนําหรือขอ ผิดพลาดประการใด ผจู ดั ทาํ ขอนอ มรบั ไวแ ละขออภยั มา ณ ทน่ี ้ี 01

ภูมปิ ญ ญาทอ งถ่นิ ของจังหวดั อุทัยธานี สารบญั หนา 03 1. ศนู ยผ า ทอโบราณบานผาทง่ั ภูมิปญญา ท่สี บื ทอดมานาน 04 กวา 300 ป 07 2. ความเปน มา 10 3. ศูนยผ าทอโบราณบานผาทั่ง 11 12 อุทัยธานี ผาทอโบราณ 13 จากเวยี งจนั ทน สู ยูเนสโก 4. ไฮไลทข องผลติ ภณั ฑข อง ศูนยผาทอโบราณบา นผาท่งั 5. ผลิตภณั ฑ 6. ขอมลู ศนู ยผ าทอโบราณ บา นผาทั่ง อุทยั ธานี 7. อางองิ 02

ภมู ปิ ญญาทอ งถ่นิ ของจังหวดั อุทยั ธานี ภูมปิ ญ ญาทอ งถ่นิ ของจงั หวดั อุทยั ธานี 1 ศนู ยผาทอโบราณบา นผาท่งั ภมู ปิ ญ ญา ท่สี ืบทอดมานานกวา 300 ป “ผ้าทอ”งานศิลปหัตถกรรมพ้ืนบ้าน ศูนยผ า ทอโบราณบา นผาทง่ั ของกลุ่มชนในท้องถ่ินที่ สืบทอดกันมา แหงนี้ ตั้งอยูที่ อําเภอบานไร สะท้อนวิถีชีวิตวัฒนธรรมและ จงั หวดั อทุ ยั ธานี กอ ตง้ั ขน้ึ มา อารยธรรม กเ็ พอ่ื เผยแพรว ถิ แี ละวฒั นธรรม ผา นผืนผาของชาวลาวครั่ง และลาวเวียงคะ โดยความ สวยงามของลวดลายโบราณ บนผนื ผา นม้ี าจากภมู ปิ ญ ญา ท่สี ืบทอดมาจากรุนสูรุนเลย ซ่งึ มที ง้ั ผา ซน่ิ ผา ขาวมา ยา ม ผาโพกหัวนาค ฯลฯ 03

ภูมิปญ ญาทองถิน่ ของจงั หวดั อทุ ัยธานี 2 ความเปน มา หญิงไทย (เช้ือสายลาวคร่งั ลาวเวยี ง) ในสมัยโบราณ ไดรับการฝกใหทอผา ตงั้ แตเ ยาวว ยั เพอื่ นาํ ไปใชเ ปน นงุ หม ผา บชู าพระ ของกํานัล ตลอดจนถึง เครอ่ื งแตง กายพธิ ี แตง งานของตนเอง การทอผา จึงเปนวิถีชีวิตของคนไทย มาโดยตลอด จวบจนถึงปจ จบุ ัน “ผา ทอ” เปน งานศลิ ปหตั ถกรรมพนื้ บา น ทส่ี ะทอ นวถิ ชี วี ติ วฒั นธรรมและอารยธรรม ของกลมุ ชนในทอ งถนิ่ ทส่ี บื ทอดกนั มา ผา ทอพนื้ เมอื งของแตล ะทอ งถน่ิ แตล ะภาค จะมรี ปู แบบของสสี นั ลวดลาย และกรรมวธิ ี การผลติ ทแ่ี ตกตา งกนั ไป แมว า จะผลติ ขน้ึ มาจากวตั ถดุ บิ ประเภทเดยี วกนั คอื ฝายหรือไหม แตละท่ีก็จะมีเอกลักษณ ของตนเอง ซงึ่ ไดร บั การสบื ทอดมาจาก ขนบธรรมเนยี มประเพณี ความเชอ่ื ทาง วฒั นธรรมในการดาํ รงชวี ติ ผสมผสาน กบั คา นยิ มในสงั คมทส่ี บื ทอดกนั มาจาก ชุมชนตน กําเนดิ 04

ภูมิปญญาทองถน่ิ ของจงั หวดั อุทยั ธานี หญิงไทยในสมัย โบราณ ไดรับการ ฝกใหท อผาต้งั แต เยาวว ยั เพอ่ื นาํ ไปใช เปนเครื่องนุงหม ผาบูชาพระ ของ กาํ นลั ตลอดจนถงึ เครอ่ื งแตง กายพธิ ี แตง งานของตนเอง การทอผา เปน วิถี ชวี ติ ของคนอทุ ยั ธานี ท่มี ีมาชานานแลว มีท้ังผาฝาย ไหม และฝายแกมไหม มี เ อ ก ลั ก ษ ณ  ที่ โดดเดนลวดลาย โ บ ร า ณ ท่ี มี ก า ร อนุรักษไว อายุ ไมต าํ่ กวา 100-200ป 05

ภูมิปญ ญาทองถ่ินของจังหวดั อทุ ัยธานี ลายสรอ ยสา ลายผาสามารถอธิบาย วิถีชีวิต ขนบธรรมเนียม ประเพณี ภมู ปิ ญ ญา ของ ชมุ ชนไดเ ปน อยา งดี ปจ จบุ นั อทุ ัยธานีมีกลุมทอผา พนื้ เมอื งทง้ั หมด 35 กลมุ ลวดลายโบราณ ทมี่ มี ากกวา 60 ลาย ไดร บั การอนรุ กั ษ และถายทอดภูมิปญญา มาจนถงึ ปจ จบุ นั ผา ทอลาย โบราณของ จ.อุทัยธานี สืบทอดมาจากบรรพบรุ ษุ ซึ่งเปนลาวคร่ัง อพยพ มาจากเมอื งหลวงพระบาง และลาวเวียงที่อพยพมา จากเมอื งเวยี งจันทร เปน ภูมิปญญาด้ังเดิมมีลาย พญานาค ลายขอ ลายรปู สตั วต า งๆ ฯลฯ สว นใหญ นยิ มทอผา ฝา ยไหมยอ มสี ธรรมชาติ 06ลายดอกแกวแตงดวยเตา นอยปกบา ง

ภมู ิปญญาทอ งถิ่นของจงั หวัดอทุ ัยธานี 3 ศูนยผ า ทอโบราณ บานผาทั่ง อุทยั ธานี ผาทอโบราณ จากเวียงจนั ทน สู ยเู นสโก 06 สนิ คา ศนู ยผ า ทอโบราณบา นผาทง่ั อทุ ยั ธานที ไี่ ดเ หน็ อยบู อ ยๆ เวลา ไปเทยี่ วตามตา งจงั หวดั กค็ อื ผา ทอ เปน สนิ คา ชมุ ชนทมี่ คี วามเปน เอกลกั ษณข องแตล ะทอ งถนิ่ อยา งทจ่ี งั หวดั อทุ ยั ธานกี ม็ ี ศนู ยผ า ทอ 07

ภูมปิ ญ ญาทองถิน่ ของจงั หวดั อทุ ัยธานี โบราณบานผาท่ัง ท่ีไดไดรับรางวัลจากยูเนสโกคือ ชุดเคร่ืองนอน กอนวิวาห ไดรับรางวัลระดับโลก โดยมาจากประเพณีกอนเขาพิธี ววิ าหท่ีเจาสาวจะตองทอผาดวยมือทุกข้ันตอนต้ังแตการปนฝาย ทอเปนผืนผา แลวนํามารวมเปนชุดเคร่ืองนอนซ่ึงเปนประเพณีท่ี สบื ทอดกนั มาอยางยาวนาน โดยกลุมทอผาบานผาทั่งนี้ ไดรวมกลุมกันตั้งแตป พ.ศ. 2538 และในป 2545 ก็เลยไดจัดตั้ง “ศูนยผาทอลายโบราณบานผาทั่ง” ขน้ึ มา และไดร วบรวมผา ทอทเ่ี ปน ผลงานของชาวบา นมาจดั จาํ หนา ย 08

ภมู ิปญ ญาทอ งถิ่นของจงั หวดั อุทยั ธานี 09

ภมู ิปญญาทอ งถิน่ ของจงั หวัดอทุ ยั ธานี 4 ไฮไลทของผลติ ภณั ฑ ท่ีศูนยผ า ทอโบราณบา นผาทั่ง ความพเิ ศษของ ผา ทอทน่ี ย่ี งั คง อนุรักษความ เกาแกไดอยาง ครบถวน ทั้ง ความละเอียด ออ นของลาย ผา และสสี นั ของ ผาท่ียอมจาก วัสดุธรรมชาติ สืบทอดกันมา มากกวา 200 - 300 ป เลยทาํ ให ผาทอโบราณน้ี แตกตางจาก ผ  า ท อ ที่ อื่ น ๆ 10

ภมู ิปญญาทอ งถิ่นของจงั หวัดอุทัยธานี 5 ผลติ ภณั ฑ ผา ทอ เสอ้ื ผา สาํ เร็จรูป 11

ภูมิปญญาทองถ่ินของจังหวัดอทุ ัยธานี ผาทอ แปรรูป 6 ขอ มูล ศนู ยผาทอโบราณ บานผาทง่ั อุทยั ธานี ที่อยู : 32 หมู 2 ตําบลหว ยแหง อําเภอบา นไร จังหวัดอทุ ยั ธานี พิกัด : https://goo.gl/maps/RMwdqyW428QX98Gg8 เปด ใหเขา ชม : 09.00 - 17.00 น. โทร : 089-270-9683 หรือ 056-539-157 12

ภมู ิปญ ญาทอ งถิ่นของจงั หวดั อทุ ยั ธานี อางอิง https://travel.trueid.net/detail/6ELdAqp9Pbv http://uthai-trip.com/info/fabric/#portfolio 13

“ชดุ เครอื่ งนอนกอ่ นวิวาร”์ รางวลั ชนะเลิศระดบั โลก ยูเนสโก้

ภูมิปญญาทองถ่ินของจังหวัดอุทัยธานี