การเป็นราชการ สาสุข

ความรู้เบอื้ งตน้ สถิติ วิชาชีพสาธารณสุข สถิตทิ เ่ี ปน็ ตวั เลข สถิตทิ เี่ ปน็ ศาสตร์ ตัวเลขทไ่ี ดจ้ ากการเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู มาดว้ ยวธิ กี ารหน่ึงๆ ศาสตรห์ รือวชิ าทเ่ี รยี นเกยี่ วกบั วธิ กี ารเก็บรวบรวมขอ้ มลู การสมุ่ ตวั อยา่ ง เชน่ สถิตผิ ู้ปว่ ยโรคเอดสใ์ นประเทศไทย วเิ คราะหข์ อ้ มลู ทดสอบสมมตฐิ าน และการสรปุ ผล ตาราง สถิติพรรณา สถติ ิอา้ งองิ กราฟ บรรยายลกั ษณะของขอ้ มูลทงั้ หมด การนาข้อมูลจากตวั อยา่ งมาศกึ ษา โดยใช้ เป็นการวิเคราะหข์ อ้ มลู อยา่ งง่าย วิธกี ารของสถติ ิพรรณนามาวเิ คราะหแ์ ลว้ เชน่ การแจกแจงความถ่ี การหา นาไปอธบิ าย จึงเรยี กวา่ เปน็ การอา้ งองิ คา่ เฉลีย่ ฐานนิยาม ตาแหน่งของ ขอ้ มูล

ความร้เู บอ้ื งตน้ สถิติ วิชาชีพสาธารณสุข ค่าพารามเิ ตอร์ = ค่าท่ีคานวณมาจากทกุ ๆหน่วยประชากรเป็ นตัวบง่ ช้ถี งึ คณุ ลักษณะของประชากร ค่าสถิติ = ค่าทค่ี านวณได้จากขอ้ มลู ทเี่ ป็ นตัวอย่าง เป็ นตัวบง่ ชถี้ งึ คณุ ลักษณะของตัวอยา่ ง ค่าสถติ ิจะเป็ นตัวประมาณคา่ พารามเิ ตอร์

ความรู้เบอ้ื งตน้ สถิติ วิชาชีพสาธารณสุข

ระดบั ของการวดั วิชาชีพสาธารณสุข นามบัญญตั ิ(Nominal) มาตรอนั ดบั (Ordinal) อันตรภาค(Interval) อัตราส่วน(Ratio) เป็ นขอ้ มูลท่ีมีลักษณะ เป็ นการกาหนดตัวเลขหรือ มีศนู ย์สมมตุ ิ และมีหน่วย มีศนู ย์แท้ เช่น ความยาว จาแนกกลุ่มหรอื ประเภท ของการวดั ท่ีเท่ากัน เช่น น้าหนัก ส่วนสูง เวลา ศนู ย์ โดยตัวเลขหรือค่าที่ สัญลักษณ์เพื่อชี้ถึงอันดับ อุณหภมู ิ คะแนน เวลา IQ แท้น้ีสามารถนามา บวก กาหนดให้นามาบวก ลบ เช่น อันดับ ตาแหน่ง ระดับ ลบ คณู หาร ถอดราก ยก คูณ หาร กันไม่ได้ เป็ น ความพอใจ ระดับการวดั ที่ต่าที่สุด เช่น กาลังได้ เพศ เช้ือชาติ ศาสนา อาชีพ

ความรู้เบอ้ื งตน้ สถิติ วิชาชีพสาธารณสุข

การนาสถติ มิ าใชใ้ นงานวิจยั วิชาชีพสาธารณสุข 1 ขน้ั ตอนในการเลือกตัวอย่างและกาหนดขนาดตัวอย่าง - การเลือกตัวอย่างหรือการสุ่มตัวอย่าง จะมที ฤษฎีการสุ่มตัวอย่างเฉพาะ (สถิติอนุมาน) - การกาหนดจานวนตัวอย่างทีจ่ ะนามาใช้ ในการวิจยั โดยหลักความน่าจะเป็ นและการประมาณคา่ สถติ ิ 2 ขน้ั ตอนในการบรรยายลักษณะขอ้ มูล - การบรรยายลักษณะขอ้ มูลที่เก็บมามคี ุณลักษณะอย่างไร เช่น การหาค่ารอ้ ยละ การแจกแจงความถี่ การ หาค่าเฉล่ีย ฐานนิยม การกระจายของขอ้ มลู 3 ขนั้ ตอนในการหาขอ้ สรุปของขอ้ มลู - เพ่ือตอบวัตถุประสงค์การวิจัย วิธีการศึกษาและวิเคราะห์ขอ้ มูลเพ่ือนาไปสรุป - การประมาณคา่ การทดสอบสมมุติฐาน หารหาความสัมพันธ์ การพยากรณ์

เทคนคิ ทางสถติ ทิ ส่ี ามารถนามาใช้ในการวิเคราะหข์ ้อมลู วิชาชีพสาธารณสุข 1 จานวนคุณลักษณะหรือจานวนตัวแปรท่ีต้องการวเิ คราะห์ขอ้ มลู - วิเคราะห์ 1 ตัวแปร, 2 ตัวแปร, หลายตัวแปร 2 ระดับการวัดของตัวแปรท่ีสนใจ - การวัดแบบตัวแปรกลุ่ม (Nominal, Ordinal) - การวัดแบบตัวแปรคานวณ (Interval, Ratio) 3 วิธีการท่ีต้องการสรุปผล - การใช้สถติ ิแบบบรรยาย (Descriptive) - การใช้สถิติอ้างอิง (Inferential)

เทคนคิ ทางสถติ ทิ ส่ี ามารถนามาใชใ้ นการวเิ คราะหข์ ้อมูล วิชาชีพสาธารณสุข ในการเลือกวิธีการทางสถิติมาใช้ ในการวิเคราะห์ขอ้ มูลน้ัน ผู้วิจัยจะต้อง ยึดถือวัตถุประสงค์ของการวิจยั เป็ นหลัก และพิจารณาจานวนคุณลักษณะหรือ ตัวแปรที่ต้องการวิเคราะห์ ในครง้ั ๆหนึ่ง แล้วจึงตรวจสอบระดับการวัดและ วิธีการที่จะสรุปผล ดังน้ัน จะจาแนกการวิเคราะห์เป็ น 3 แบบ 1. แบบ 1 ตัวแปร 2. แบบ 2 ตัวแปร 3. แบบหลายตัวแปร

เทคนคิ ทางสถติ ทิ ส่ี ามารถนามาใชใ้ นการวเิ คราะหข์ อ้ มลู วิชาชีพสาธารณสุข

เทคนคิ ทางสถติ ทิ ส่ี ามารถนามาใชใ้ นการวเิ คราะหข์ อ้ มลู วิชาชีพสาธารณสุข

วิชาชีพสาธารณสุข ค่าเฉล่ียเลขคณิต [Mean] ค่าเฉล่ียที่นิยมใช้กันมากที่สุด สัญลักษณ์ การคานวณหาได้จากผลรวมของทุก ขอ้ มลู ทกุ ค่าแล้วหารด้วยจานวนขอ้ มูลท้ังหมด ตัวอย่าง โรงงานแห่งหนึ่งมีพนักงาน 36, 45, 28, 41 คน ได้รับค่างจ้างเฉลี่ย 162.5, 170.2, 159.5, 167 บาท จงหาค่าเฉล่ียของพนักงานท้ัง 4 กลุ่มน้ี วิธีทา [(36*162.5) + Z45*170.2) + (28*159.5) + (41*167)] (36+45+28+41) 5850 + 7659 + 4466 + 6847 = 165.48 บาท 150

วิชาชีพสาธารณสุข สรุปคณุ สมบัติของค่าเฉล่ีย 1. เป็ นตัวแทนขอ้ มูลได้ 2. สามารถใช้ ในการวิเคราะห์สถิติขน้ั สูงได้ 3. ขอ้ มูลบางตัวท่ีมีขนาดใหญ่มากหรอื เล็กมากผดิ ปกติจะมีผลต่อการคานวณ ขนาดค่าเฉล่ีย 4. ขอ้ มูลที่เป็ น Nominal และ Ordinal ไม่สามารถใช้คานวณค่าเฉลี่ย

วิชาชีพสาธารณสุข ค่ามัธยฐาน [Median] ค่าท่ีบอกภาพรวม โดยพิจารณาตาแหน่งตรงกลางของขอ้ มลู โดยเรยี งขอ้ มูลจากน้อย ไปหามาก ตัวอย่าง จากขอ้ มลู นี้จงหาค่ามัธยฐาน 6.5 12.0 14.9 10.0 7.9 21.9 12.5 12.5 14.5 9.2 วธิ ีทา เรียงลาดับขอ้ มูลจากน้อยไปมาก N = 9 จะได้ค่าของขอ้ มูลลาดับท่ี 5 คือ 12.0

วิชาชีพสาธารณสุข ฐานนิยม [Mode] ค่าที่มีความถี่สูงที่สุดในชุดขอ้ มูลหนึ่ง ฐานนิยมอาจมีค่าเดียวหรอื หลายค่าก็ได้ ตัวอย่าง จากขอ้ มูลน้ีจงหาค่ากลางโดยใช้ฐานนิยม 6.5 12.0 14.9 10.0 7.9 21.9 12.5 12.5 14.5 9.2 วิธีทา ขอ้ มลู ท่ีมีความถี่มากสุด คือ 12.5

วิชาชีพสาธารณสุข Paired T-Test การเปรียบเทียบผลการทดสอบก่อนและหลังการฝึ กอบรมของเกษตรกร เพื่อดูว่ามีผลดีขนึ้ หรือไม่ ขอ้ ตกลง สมมติฐาน 1. มีกลุ่มตัวอย่าง 1 กลุ่ม การแจกแจงแบบ ต้องการทราบว่าระหวา่ งเกษตรกรท่ีเขา้ รว่ มการฝึ กอบรมเร่อื ง การเพ่ิม ปกติ ผลผลิตขา้ ว ผลการทดสอบก่อน – หลัง มีความแตกต่างกันหรือไม่ 2. ค่าตัวแปร เป็ นขอ้ มลู ต่อเนื่อง Interval/Ratio กาหนดให้ค่าความเช่ือมั่นที่ = 0.05

วิชาชีพสาธารณสุข Paired T-Test สรุป 1. ค่า P น้อยกว่า 0.05 (ระดับ นัยสาคัญ) (เท่ากับ Sig.) จึงปฏิเสธ H0 ยอมรับ H1 2. สรุปผลการทดสอบก่อนและหลัง ของเกษตรท่ีเขา้ รว่ มการฝึ กอบรม แตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ ที่ระดับ 0.05 (แสดงว่าเกษตรมี ความรู้เพิ่มขน้ึ )

วิชาชีพสาธารณสุข สถิตทิ างระบาดวทิ ยา สถิติที่ใช้ในการวัดตามขนาดปั ญหา 1. อุบตั ิการณ์ [Incident Rate] = การเกิดใหม่ 2. ความชุก [Prevalence Rate] = การเกิดใหม่ + ของเก่า สถิติที่ใช้ ในการวัดขนาดความสัมพันธ์ 1. Risk Ratio ==RR.==> Cohort Study 2. Odds Ratio ==OR.==> Case-Control Study

วิชาชีพสาธารณสุข สถติ ิทางระบาดวทิ ยา 1. อัตราอุบตั ิการ (Incidence rate) 3. อัตราตายอย่างหยาบ (Crude Death Rate) = จานวนผปู้ ่ วยรายใหม่ x ค่าคงท่ี = จานวนคนตายท้ังหมดในระหวา่ งปี x ค่าคงที่ จานวนประชากรท่ีเส่ียงต่อโรคในช่วงเวลาเดียวกัน จานวนประชากรกลางปี 2. อัตราความชุก (Prevalence rate) 4. อัตราป่ วยตาย (Case Fatality Rate) = (จานวนผูป้ ่ วยรายใหม่+รายเก่า) x ค่าคงท่ี = จานวนผู้ป่ วยตายโรคหนึ่งในช่วงเวลาเดียวกัน x 100 จานวนประชากรที่เสี่ยงต่อโรคในช่วงเวลาเดียวกัน จานวนผู้ป่ วยโรคเดียวกันท้ังหมด หมายเหตุ อัตราป่ วยฉับพลัน (Attack rate) และอัตราป่ วยจาเพาะ (Specific attack rate) คานวณเหมอื นอัตราอุบตั ิการ แต่ใช้กับการระบาดแบบ Outbreak หรอื ใน ปชก. เฉพาะกลุ่ม (ถ้าปชก.ทุกคนเสี่ยงเท่ากัน ในช่วงเวลา 1 ปี ตัวหาร = ปชก.กลางปี )

วิชาชีพสาธารณสุข สถิติทางระบาดวทิ ยา 1. อัตราอุบตั ิการ (Incidence rate) > นิยมใช้กับการป่ วยแบบเฉียบพลัน (Acute disease) > แสดงความเส่ียงหรอื โอกาสในการเป็ นโรค > เป็ นเครอื่ งบง่ ช้ีประสิทธิผลของมาตรการควบคุมโรค > เป็ นดัชนีประเมินผลการป้ องกันควบคมุ โรค 2. อัตราความชุก (Prevalence rate) > นิยมใช้กับการป่ วยแบบเร้ือรัง (Chronic disease) > ใช้บอกปั ญหาหรือความชุกชุมของโรคในชุมชน > เป็ นแนวทางจดั บรกิ ารรักษาพยาบาล/สังคมสงเคราะห์ > เป็ นดัชนีประเมินผลการให้บรกิ าร

วิชาชีพสาธารณสุข สถติ ทิ างระบาดวิทยา Risk Ratio ==RR.==> Cohort Study Odds Ratio ==OR.==> Case-Control S. Cohort คอื การศึกษากลุ่มคนท่ีมีลักษณะบาง คือการทดสอบความสัมพันธ์ระหว่าง ปั จจยั เสี่ยง กับ การเกดิ โรค ประการร่วมกนั เช่น ใช้ ในกรณี - คนงานในโรงงานแห่งหนึ่ง - ใช้เมือ่ ประชากรที่จะศึกษามีขนาดใหญ่ เกบ็ ขอ้ มลู ไม่ได้ทกุ คน - ผู้เขา้ ชมเกมฟตุ บอลเกมหน่ึง - ใช้เม่อื ประชากรท่ีจะศึกษามขี นาด / ขอบเขตไม่ชัดเจน - มี case เกิดขน้ึ แล้ว - ผู้ท่รี ว่ มงานเล้ียงงานเดียวกัน - ต้องเลือก control มาเปรียบเทยี บ สูตรการคานวณ สูตรการคานวณ ป่ วย ไม่ป่ วย ป่ วย ไม่ป่ วย รวม b a+b มปี ั จจัยเสี่ยง a ไมม่ ีปั จจัยเสี่ยง c d c + d มีปั จจยั เสี่ยง a b รวม a + c b+d a+b+c+d ไมม่ ปี ั จจยั เส่ียง c d Risk Ratio (RR) = a / ( a + b ) Odds Ratio (OR) = ad c/(c+d) bc

สถิติทางระบาดวิทยา วิชาชีพสาธารณสุข Risk Ratio ==RR.==> Cohort Study Odds Ratio ==OR.==> Case-Control S. ตัวอย่าง ตัวอย่าง Shigellosis outbreak: สงสัยวา่ ผกั ดองเป็ น Botulism outbreak: สงสัยว่าหน่อไม้ ปี๊ บเป็ น อาหารท่ีเป็ นสาเหตุของการป่ วย สาเหตขุ องการเกิดโรค RR = ???? OR = ????

จุดเนน้ แต่ละรายวิชาที่ ออกข้อสอบ 123

พ้ืนฐานวิชาชีพ วชิ าข้อมลู ขา่ วสารและสารสนเทศ

1 4343แฟแ้ มฟ้ ม วิชาชีพสาธารณสุข 2 โปรแกรมตรวจรักษา 3 สายด่วน 4 ระบบขอ้ มลู

พ้ืนฐานวิชาชีพ วชิ าค้มุ ครองผ้บู ริโภค

1 วัน4ค้มุ 3ครแอฟง้ ฯมTH/N วิชาชีพสาธารณสุข 2 สิทธิผบู้ ริโภค TH/N 3 หน่วยงานคุ้มครองฯ 4 สิทธิผ้ปู ่ วย

วิชาชีพสาธารณสุข วชิ าการวจิ ัยดา้ นสาธารณสขุ

1 สูต4รค3านแวฟณ้ มตัวอย่าง วิชาชีพสาธารณสุข 3 สถิติการวิจัย 2 เคร่ืองมือวิจัย สิทธิผ้บู รโิ ภคTH/N

วิชาชีพสาธารณสุข วชิ าระบาดวิทยาและการควบคมุ โรค

1 ศูน4ย์ฯ3EแOฟC้ ม วิชาชีพสาธารณสุข 3 พ.ร.บ.โรคติดต่อ 2 มาตรฐาน SAT/JIT สิทธิผู้บริโภคTH/N 4 การศึกษาระบาดฯ

1 โรค4ต3ิดตแ่อฟท้ ่ีสมาคัญ วิชาชีพสาธารณสุข 2 มาตรการควบคุมโรคฯ ควรศึกษาเพ่ิมนะครบั 1.สถานการณ์ โรค 2.องคค์ วามรูโ้ รค

วิชาชีพสาธารณสุข วชิ าบรหิ ารงานสาธารณสขุ

1 ยุท4ธศ3าสแตฟร้ ์ม20 ปี วิชาชีพสาธารณสุข 3 พชอ./DHS 2 ทฤษฎีการบริหาร สิทธิผบู้ รโิ ภคTH/N

KNOWLEDGE 17 พ้ืนฐานวิชาชีพ 6 SDGs UN จัดทาเป้ าหมายเพ่ือการพัฒนาที่ย่ังยนื (Sustainable Development Goals –SDGs) ทั้งหมด 17 ขอ้ มุ่งหวงั จะ แผนชาติ 20 ปี ช่วยแก้ปั ญหาท่ีโลกกาลังเผชญิ อยู่ เช่น ความยากจน ความไม่ แผนสาสุข 20 ปี เท่าเทียม สภาวะโลกร้อน และสันติสุข เพ่ือเสรมิ แนวคิด “ ไม่ เป็ นการทิ้งใครไวข้ า้ งหลัง” คาดว่าจะทาสาเร็จในปี 2030 ยุทธศาสตรช์ าติ 20 ปี เป็ นแผนการพัฒนาประเทศ ที่จะกาหนด กรอบและแนวทางการพัฒนาทกุ ภาคส่วนต้องทาตาม เพ่ือให้ บรรลุวสิ ัยทัศน์ \"ประเทศไทยมีความม่ันคง ม่ังคั่ง ยั่งยืน เป็ น ประเทศที่พัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง\" หรอื ตามคติพจน์ \"ม่ันคง มั่งคั่ง ย่ังยืน\" โดยมีระยะเวลาบังคับนานถึง 20 ปี ต้ังแต่ปี 2560-2579 4 กระทรวงสาธารณสุข ได้จดั ทาแผนยุทธศาสตรช์ าติ ระยะ 20 ปี (ด้านสาธารณสุข) โดยแผนยุทธศาสตร์ ได้กาหนดเป้ าหมาย คือ ประชาชนสุขภาพดี เจา้ หน้าที่มีความสุข ระบบสุขภาพย่ังยืน ภายใต้การพัฒนาความเป็ นเลิศใน 4 ด้าน

พื้นฐานวิชาชีพ SDGs 17 goals

SDGs 17 goals พื้นฐานวิชาชีพ ดัชนเี ปา้ หมายการพัฒนาท่ยี ัง่ ยืนระดับองค์กร Corporate SDG Index in Thailand

พ้ืนฐานวิชาชีพ ยุทธฯชาติ 20 ปี

พ้ืนฐานวิชาชีพ ยุทธฯชาติ 20 ปี

พ้ืนฐานวิชาชีพ ยุทธฯชาติ 20 ปี

ยุทธศาสตรช์ าติ 20 ปี ด้านสาธารณสุข พ้ืนฐานวิชาชีพ 63

วิชาชีพสาธารณสุข วชิ าอนามัยส่งิ แวดล้อม

1 ขย4ะป3ระแเภฟท้ มต่างๆ วิชาชีพสาธารณสุข 3 การตรวจสอบอาหาร 2 มาตรฐาน HAS/HWP สิทธิผู้บรโิ ภคTH/N 4 EHA/HIA

5 พ.ร4.บ3. แสฟาส้ มุข 2535 วิชาชีพสาธารณสุข 7 แกบารนตสราวรจเคสมอีบ3อสาหาารร 6 มลพิษทางส่ิงแวดล้อม

วิชาชีพสาธารณสุข วชิ าอาชวี อนามยั และความปลอดภยั

วิชาชีพสาธารณสุข 1 โรค4จ3ากแกาฟร้ มประกอบอาชีพ 2 อุปกรณ์ PPE 3 หลักการทางานที่ปลอดภัย 4 พE.รH.บA./คHุ้มIคAรองแรงงาน สิทธิผบู้ ริโภคTH/N

วิชาชีพสาธารณสุข วชิ ากฎหมายสาธารณสุข

วิชาชีพสาธารณสุข 1 พ.ร4.บ3.โแรคฟต้ มิดต่อ 2558 2 กฎกระทรวงต่างๆ 3 พ.ร.บ.การสาธารณสุข 2535 EHA/HIA สิทธิผู้บรโิ ภคTH/N

วิชาชีพสาธารณสุข วชิ าการส่งเสรมิ สขุ ภาพ

วิชาชีพสาธารณสุข 1 ยุท4ธศ3าสแตฟร้ ์กมระทรวง ปี 63 2 แผนพัฒนาสุขภาพ ฉ.12 สิทธิ 4 แม่และเด็ก 5 ตามกลุ่มวัย 3 LผTูบ้ รCิโ/ภ3คC TH/N

วิชาชีพสาธารณสุข วชิ าสุขศกึ ษาและพฤตกิ รรมศาสตร์