คู่มือ

အလုပးသမာ့ကာကျယေး စာငေံး ရာြ ကးေရ့ဆးိုငရး ာသိရနြိ ာ့လညးမႈ လကးစစျဲ ာေစာငး အလုပသး မာ့မ္ာ့အတျကး လူမဖႈ လူ ဵုေရ့ အစအီ မမဵ ္ာ့ အလုပးသမာ့မ္ာ့ႏြငးံ သူ၏မိသာ့စု ဘဝအေ်ခအေန တ့ို တကေး ကာငး့မျနး လာေစႏငို း ရနးအတျကး လမူ ႈဖူလေဵု ရ့အစအီ စဥမး ္ာ့ ထာ့႐ြ်ိ ခင့း သညး အေရ့ၾက့ီ ေသာ အခ္ကး်ဖစးသညး။ အလုပး႐ငြ းဖကးမြ အလပု းသမာ့မ္ာ့အတျကး လူမႈဖူလဵုေရ့အစအီ မဵမ္ာ့ကုိ စစီ ဥေး ပ့ေသာ ရကေး ရာၾကငးနာမကႈ ို ်ပဳ်ခငး့်ဖငးံ အလပု းသ မာ့မ္ာ့မြ အလုပး႐ြငးကို ခ္ငခး င်း မတးႏို့ တျယးတာေစသလုိ အလပု လး ုပးရာတငျ း စိတးပါလကးပါ႐ေြိ စကာ စိတးဓါတအး ငးအာ့ တ့ုိ ပျာ့ေစပါသည။း ထိအ႔ု တျကေး ၾကာငးံ အလပု းသမာ့မ္ာ့၏ အလပု းတျငကး ္ယမး ႈ၊ အလုပးေသသပးမႈ တို႔ကုိ တ့ုိ ပျာ့ေစပါသည။း ထု႔အိ တူ အလပု းသမာ့မ္ာ့ႏငြ ံး အလပု ႐း ြငတး ို႔၏ ဆကဆး ေဵ ရ့ ေကာင့း မျနးေစသ်ဖငံး အလုပးချငတး ျငး့်ပသာနာႏငြ ံး ပဋိပကၡမ္ာ့ကိုေလြ္ာံပါ့ေစကာ အလုပမး ္ာ့ကို ပုိမိအု ဆငေး ်ပေခ္ာေမျ႔စျာ ေဆာငး႐ျကးေစႏိုငပး ါသညး။ အလပု းသမာ့မ္ာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ႏငြ ံး ေစာငေံး ႐ာြ ကေး ရ့ဌာနမြ အလုပးချငးမ္ာ့တျငး လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့ အစီအမမဵ ္ာ့ ထာ့႐ေိြ စရနး အာ့ေပ့ေဆာငး႐ျက်း ခင့း ်ဖငးံ လုပေး ဆာငလး ္ကး႐ြပိ ါသညး။ ေကာငး့မျနေး သာ လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့အစီအစဥမး ္ာ့ ရ႐ိ်ြ ခငး့ေၾကာငံး အလုပးသမာ့မ္ာ့၏ စတိ းဓါတးချနးအာ့တကေး စသညးအံ ်ပငး အလပု းချငံယး ူ၊ခငျ းပံ ္ကး်ခင့း ၊ အလုပးေ်ပာင့း ်ခငး့မ္ာ့ကုိ ေလ္ာံပါ့ေစသလို အလုပအး ရညအး ေသ့ျ ႏငြ ံး ကနု ထး တု းလပု မး ကႈ ို တ့ုိ တကေး စသညးအထိ အက္ဴိ ့႐ြိေစေၾကာင့း လမူ ဖႈ လူ ဵုေရ့ဌာနမြ ေမ္ာြ း်မငးယၾဵု ကညး သ်ဖငံး ထုအိ တုိင့း ေဆာငး႐ျကးလုပးေဆာငးလ္ကး ႐ပြိ ါသညး။ အလုပခး ျငးအတျငး့ လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့အစီအစဥမး ္ာ့ ထာ့႐ိြေစရနး ေဆာငး႐ျကရး ာတျငး လူမဖႈ ူလုဵ ေရ့ဌာနမြ အလုပသး မာ့ဝနၾး က့ီ ဌာနမြ ထတု ်း ပနးထာ့ေသာ 2002 ခုႏြစး အလုပးသ မာ့မာ့ လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့ႏငြ ကံး ာကျယးေစာငးံေ႐ြာကးေရ့ဥပေဒ အရ ေအာကးပါအတုိငး့ နညး့လမ့း တာဝနး 2 သျယး်ဖငံး ေဆာငး႐ျကးလ္ကး ႐ပြိ ါသည။း 1. လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့ စီစဥထး ာ့႐ြိမညးံ နည့း လမး့ပုစဵ ဵ သတးမတြ ်း ခငး့ႏငြ ံး ပမုိ ုေိ ကာငး့မျနေး စရနး ေ်ပာင့း လဲ်ပဳ်ပင်း ခငး့။ 2. လူမဖႈ ူလေဵု ရ့အစီအစဥးမ္ာ့ထာ့႐ိြေစရနး အာ့ေပ့၊ တိကု းတနျ ့း ၊ ေဆာငး႐ျကး်ခငး့။ 3. အ်ခာ့သကးဆိုငးရာဌာန (သို႔မဟုတး) တာဝနးေပ့အပးခဵထာ့ရသညံဌး ာနမ္ာ့ႏြငံး ပူ့ေပါင့း ေဆာငး႐ျကး်ခငး့၊ အာ့ေပ့ကညူ ီ်ခငး့။ အထကးပါတာဝနး 3 ရပး အရ လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့အစီအစဥးကို ေအာကးပါအတိငု ့း အပု းစု ႏြစးစု ချ်ဲ ခာ့ထာ့ပါသညး။ 1. ဥပေဒအရသတမး ြတထး ာ့ေသာ လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့အစီအစဥ၊း 2. ဥပေဒႏငြ းံအကဵ္ဳ့မဝငသး ညးံ လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့အစအီ စဥ၊း 49

အလပု သး မာ့မ္ာ့ လမူ ဖႈ ူလဵုေရ့ႏြငးကံ ာကျယေး စာငံးေ႐ြာကေး ရ့ဌာန ဥပေဒအရသတမး ြတးထာ့ေသာ လူမဖႈ လူ ဵေု ရ့အစအီ စဥး ဥပေဒအရသတမး ြတထး ာ့ေသာ လူမႈဖလူ ေဵု ရ့အစီအစဥးသညး အလုပခး ျငးအတျငး့ အေ်ခ ခလဵ ုအိ ပးခ္ကးအရ႐ိြရမညံး လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့မ္ာ့်ဖစး်ပ့ီ 1998 ခုႏြစး အလုပးသမာ့မ္ာ့ ကာကျယး ေစာငးံ ေ႐ာြ ကးေရ့ဥပေဒအရ လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့အစီအမမဵ ္ာ့ေဆာငး႐ျကေး ပ့ရာတျငး လုိကနး ာရမညံးစည့း မ္ဥ့း မ္ာ့ကုိ ေအာကးပါအတငို ့း အပငို း့ 3 ပိုးငး့ချ်ဲ ခာ့ထာ့သညး။ အပိငု း့ 1 - ဤအပုိငး့သညး ဝနၾး ကီ့အာ့ အလပု း႐ငြ မး ြ အလုပးသမာ့မ္ာ့အတျကး လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့အစီအစဥမး ္ာ့ထာ့႐ြိေစရနး သတးမတြ းလုိကးနာရမညစးံ ည့း မ္ဥ့း ဥပေဒမ္ာ့ထတု ရး နး အချငးံအာ ဏာေပ့ထာ့သညံးအပုိငး့်ဖစးသည။း 2005 ခုႏြစး ဝနးၾကီ့ဌာနမထြ ုတ်း ပန်း ပ့ီ 2005 ခုႏြစး စကးတငးဘာ 25 မြ အာဏာစသကဝး ငးေသာ အလုပခး ငျ းလူမႈဖလူ ေဵု ရ့ဥပေဒအရ အလပု းသမာ့ 1 ေယာကႏး ငြ းံ အထကး႐ြိ သညလးံ ပု ငး န့း မ္ာ့သညး အလုပးသမာ့မ္ာ့အတျကး လူမႈဖူလုဵေရ့မ္ာ့စီစဥထး ာ့႐ြိေပ့ရမညး်ဖစ်း ပ့ီ အေရ့ၾက့ီ ေသာအခ္ကမး ္ာ့မာြ ေအာကးပါအတုိငး့ ်ဖစသး ည။း 1. အလပု သး မာ့မ္ာ့အတျကး လုပးငနး့ရြငးက လုပးေဆာငေး ပ့ရမညံး အရာမ္ာ့ (1) အလပု သး မာ့ အေယာကးေလ့ဆယေး အာကရး ိြလ္ြ ငး သနးရ႔ ြင့း စငး ၾကယေး သာ ေသာကသး ့ဵု ေရ အနညး့ဆု့ဵ တစးေနရာ ထာ့ေပ့ရမညး။ ဤနည့း ်ဖငံး အလုပးသမာ့ အေယာကး ေလ့ ဆယးတငို း့ ေသာကး သဵ့ု ေရတစးေနရာ ပုိထာ့ေပ့ရမညး။ ေလ့ ဆယးထကး ေက္ားလျနးေသာ အလုပးသမာ့မ္ာ့သညး အေယာကးေလ့ဆယးထိမရေြိ သားလညး့ အေယာကး ႏြစးဆယး အထကးရပိြ ါက အေယာကး ေလ့ဆယးအ်ဖစး သတး မတြ းရပါမညး။ (2) ေရခ္ိဳ့ခနး့၊ အမိ းသာတုိ႔၏ အဆငးံအတနး့မ္ာ့ ႏြငးံအေရ အတျကးမ္ာ့ကို ဥပေဒစည့း မ္ဥ့း အတုငိ ့း ထာ့ေပ့ရမညး်ဖစၿး ပီ့ ယင့း တုိ႔ကုိ က္န့း မာ ေရ့ႏြငးံ ညီညႊတးေအာငး ေနစ႔ ဥးသနရ႔း ြငး့ ်ခငး့ ်ပဳလုပးေပ့ရမညး။ အလုပသး မာ့မ္ာ့အတျကး ေရခ္ဳိ ့ခနး့၊ အမိ သး ာမ္ာ့ကလုိ ုပငး န့း ရြငးက အမ္ိဳ့ သမ့ီ ၊ အမ္ဳိ ့သာ့ ခ်ျဲ ခာ့ထာ့ေပ့ရမည။း မသနးစျမး့သူမ္ာ့ရြလိ ္ြ ငး မသနးစမျ း့သမူ ္ာ့အတျကး သ့ီ သနး႔ ေရခ္ိဳ့ခနး့၊ အိမသး ာမ္ာ့ထာ့ေပ့ရမညး။ 2. ဒတု ိယအာ့်ဖငးံ အလပု းသမာ့မ္ာ့ႏငြ ံးလုပငး နး့ရြငးအရာတျငး အေရ့ႀကီ့ေသာ ေရြ့ဦ့သူ နာ်ပဳစ်ု ခင့း (First Aid) ႏြငးံ ေဆ့ကုသမႈခဵယူ်ခငး့ မ္ာ့ ကုိ လပု ငး န့း ရငြ းက ေအာကး ေဖၚ်ပခ္ကမး ္ာ့အတငို ့း လုပေး ဆာငးေပ့ရမညး။ (1) အလပု သး မာ့ ဆယးေယာကးအထကးရိေြ သာ လပု ငး န့း မ္ာ့တျငး ေဆ့ဝါ့မ္ာ့ႏငြ းံ ေရြ့ဦ့သူနာ်ပဳစု်ခငး့တျငး လုိအပေး သာ ေဆ့ဝါ့မ္ာ့ကို လဵု ေလာကစး ျာထာ့ေပ့ရမည။း အနည့း ဆ့ုဵ ေအာကးေဖၚ်ပသညးံအခ္ကမး ္ာ့ရိရြ မညး (1.1) ကတးေၾက့ (1.2) ေဆ့အရညး ႏြငးံ ေဆ့်ပာ့မ္ာ့အတကျ းဖနခး ျကးမ္ာ့ (1.3) ရငးထို့ (1.4) ေရဇလဵု 50

အလပု သး မာ့ကာကျယေး စာငံေး ရြာကးေရ့ဆငိးု ရး ာသိရိြနာ့လညးမႈ လကစး စျဲ ာေစာငး (1.5) ေဆ့အမညး အၫႊနး့ေဖၚ်ပရနး ေလဘယးမ္ာ့ (1.6) အပူခ္ိနတး ငုိ ့း ကိရိယာ (1.7) ဇာဂနာ (1.8) က္ဵဳ႕ဆနး႔ႏိုငးေသာပတးတီ့ (1.9) သ့ုဵ ေထာငးံအဝတးစ (မ္ကးႏြာဖဵ့ု ပိတးစ စသညမး ္ာ့) (1.10) ေသ့ျ တာ့ရနး စညး့ဖိုသ႔ ာ့ေရႀကိဳ့ (1.11) ဝါဂျမ့း ၊ ဇာပါ့စ၊ ပတးတီ့ႏြငးံ ထိရဒြ ဏးရာမ္ာ့ကုိ ပိတးရနး ပလတးစတာ (1.12) မ္ကစး ဥ့း စသညး ခပးရနး အစကးခ္ကိရိယာ (1.13) ဒဏရး ာႏငြ ံး အဖုအပမိ းံမ္ာ့လိမ့း ေဆ့ဆီ (1.14) တငး့်ခာ့အငို းအုိဒငး့(Tincture Iodine) သုိမ႔ ဟုတး ေပၚဝီဒျနး အငုိ းအဒို င့း (Povidone Iodine) (1.15) ဒဏးရာေဆ့ေၾကာဖို႔ အမ္ဳိ ့အစာ့်ဖစေး သာ ေပၚဝဒီ ျနး အငို းအိုဒင့း (1.16) ဓာတးစာ့ (1.17) အယလး ာဂ္ီေ်ဖေဆ့ (1.18) ေရာဂါပု့ိ ေၾကာငမးံ ဟတု ေး သာ သာမနးအေရ အ်ပာ့ေရာဂါ ေပ္ာကးေဆ့ (1.19) ယာ့နာေပ္ာကေး ဆ့ (1.20) ဝမး့ေရာဂါေပ္ာကေး ဆ့ (Stomachica/ยาธาตนุ ้าแดง) (1.21) အဖ္ာ့ႏြငးံ အကိုကးအခဲေပ္ာကေး ဆ့ (1.22) အပေူ လာငဒး ဏရး ာလမိ ့း ေဆ့ (1.23) အစာအမိ ထး ဲရြိ အကးစစဓး ာတးမ္ာ့ကုိ ေလ္ာနံ ည့း ေစေသာေဆ့ (1.24) အမမး ့ို နီ့ယာ့အရကးပ္ဵ (1.25) ဒဏးရာမ္ာ့ေဆ့ေၾကာရနအး ရကပး ္ဵ (1.26) မ္ကးစဥ့း ေဆ့ဆီ (1.27) မ္ကလး ု့ဵ ေဆ့ရနဇး လဵု (1.28) မ္ကလး ဵ့ု ေဆ့ရနး ေဘာရစအး ကးစစေး ရ (1.29) မ္ကစး ဥ့း ခတးေဆ့ (2) လပု ငး န့း ချငးတစခး ထု ဲတျငး အလုပးသမာ့ဥ့ီ ေရ ႏစြ ရး ာအထကး ရြပိ ါက ေအာကေး ဖၚ်ပပါ အခ္ကမး ္ာ့ ရထိြ ာ့ရမညး။ (2.1) အထကး အမြတး 1 တျငး ေဖၚ်ပေသာေဆ့ဝါ့မ္ာ့ ႏြငးံေရြ့ဦ့ သူနာ်ပဳစု်ခငး့တျငး လအုိ ပေး သာေဆ့ဝါ့မ္ာ့ ႏြငးံကိရိယာတနးဆာ ပလာမ္ာ့ ်ပညးစံ ုရဵ မညး။ (2.2) သူနာနာ့ေနရနး အနညး့ဆုဵ့ကုတငတး စးခရု ြေိ သာေဆ့ခနး့ ရြိရပါမညး။ အထကးအမြတး 1 တျငး ေဖၚ်ပေသာ ေဆ့ဝါ့မ္ာ့ႏြငအံး တူ သနူ ာ်ပဳစု်ခငး့တျငး အဓိကလိုအပး ေသာအရာမ္ာ့ကို လုိအပးသညးံ အေလ္ာကး ်ပညစံး ုေဵ အာငး ထာ့ရြိရမည။း (2.3) လပု ငး န့း အခ္နိ တး ငုိ ့း တျငး အနည့း ဆဵ့ု သာမနး သနူ ာ ်ပဳမြအစ သူနာ်ပဳတစး ေယာကးထာ့ရိြရမည။း 51

အလုပးသမာ့မ္ာ့ လမူ ႈဖူလေုဵ ရ့ႏငြ ံးကာကျယးေစာငေံး ႐ာြ ကးေရ့ဌာန (2.4) လကရး ပိြ စဳၥ ပနၸ းအခ္ိနတး ျငး ဆရာဝနး်ဖစးသူဆရာဝနး တစး ေယာကထး ာ့ရိြရမည။း တစပး တလး ္ြ ငး ႏြစးႀကိမထး ကမး နညး့ က္နး့မာေ ရ့ စီစစးေပ့ရမညး။ ပ္မ့း မ္ြ အာ့်ဖငံး တစပး တလး ္ြ ငး ေ်ခာကနး ာရီထကး မနညး့ အလုပးခ္ိနရး ြိရမညး။ (3) လပု ငး န့း ချငးတစေး နရာထဲတငျ း အလုပးသမာ့ဦ့ေရ တစးေထာငးအထကး ရိပြ ါက ေအာကးေဖၚ်ပပါ အခ္ကမး ္ာ့ ်ပညစးံ ုဵေစရမညး။ (3.1) အထကး အမြတး ှ တငျ း ေဖၚ်ပေသာ ေဆ့ဝါ့မ္ာ့ ႏြငးံ ေရြ့ဦ့သူနာ်ပဳစု်ခငး့တျငး လိုအပေး သာေဆ့ဝါ့မ္ာ့ႏြငးံ ကရိ ယိ ာ တနဆး ာပလာမ္ာ့ ်ပညးံစုဵရမညး။ (3.2) သူနာနာ့ေနရနး အနည့း ဆ့ဵု ကတု ငးႏြစခး ုရြေိ သာေဆ့ခန့း ရရြိ ပါမညး။ အထကးအမြတး ှ တငျ း ေဖၚ်ပေသာ ေဆ့ဝါ့မ္ာ့ႏငြ အးံ တူ သနူ ာ်ပဳစု်ခင့း တျငး အဓိကလုိအပး ခ္ကေး သာအရာမ္ာ့ကလို ိအု ပး သညံး အေလ္ာကး ်ပညးစံ ဵု ေအာငး ထာ့ရိြရမည။း (3.3) လပု ငး န့း အခ္နိ တး ငုိ ့း တျငး သာမနသး ူနာ်ပဳမအြ စ အနည့း ဆ့ုဵ သူနာ်ပဳႏြစေး ယာကး ထာ့ရြိရမည။း (3.4) လကရး ပိြ စဳၥ ပနၸ းအခ္ိနတး ျငး ဆရာဝန်း ဖစသး ဆူ ရာ ဝနတး စး ေယာကထး ာ့ရိြရမည။း တစပး တလး ္ြ ငး သဵ့ု ႀကိမး ထကမး နညး့ က္နး့မာေရ့စစီ စးေပ့ရမညး။ ပ္မ့း မြ္အာ့်ဖငံး တစပး တလး ္ြ ငဆး ယႏံး စြ း နာရထီ ကမး နညး့ အလုပခး ္နိ းရြိရမည။း (3.5) လူနာမ္ာ့ကို လုအိ ပလး ္ြ ငး ေဆ့ရဵုသ႔ို ခ္ကးခ္င့း ပိုေ႔ ဆာငးႏငို း ရနး သနူ ာတငးယာဥႏး ြငးံ လိုအပခး ္ကး မ္ာ့ကို အဆငသး ငးံ ်ဖစးေနေစရ မညး။ ေနာကဆး ့ုဵ အခ္ကးမြာ 3 လပု းငနး့ရြငးက အလုပးသမာ့မ္ာ့ကလုိ အုိ ပးလ္ြငခး ္ကးခ္င့း ေဆ့ရသုဵ ုိ႔ပို႔ေဆာငၿးပီ့ ေဆ့ကသု မႈ ခဵယူရနး ႏြစးဆယးံေလ့နာရီပတးလဵု့ ဝနေး ဆာငမး ေႈ ပ့ ေသာေဆ့ရဵု၊ ေဆ့ခနး့တစးခုခုႏြငးံ ခ္တိ း ဆကထး ာ့သငးံသညး။ ၄ငး့ေဆ့ရဵု၊ ေဆ့ခနး့မြာ လညး့ အလပု သး မာ့မ္ာ့ အတျကး အဆငေး ်ပၿပ့ီ ဝနေး ဆာငမး ႈ်မနး်မနဆး နဆး န်း ပဳလပု း ေပ့ႏိငု ေး သာ ေဆ့ရုဵ၊ ေဆ့ခနး့မ္ဳိ့ ်ဖစသး ငးံသည။း အလပု သး မာ့ ဒါရုကိ တး ာခ္ဳပး သုမ႔ိ ဟုတး ဒါရိကု းတာ ခ္ဳပကး ခံအဵ ပးထာ့သ၏ူ ချင်းံ ပဳခ္ကး်ဖငးံ ်ပငပး ေဆ့ ကုသမခႈ ဵယူရနး အထကး အမတြ း 2(2) ႏြငးံ (3) တငျ း ေဖၚ်ပေသာ ဆရာဝနး က ကယို းစာ့တာဝနးယူ လပု ေး ဆာငေး ပ့ ရမညး။ အလပု းသမာ့ဝနးႀကီ့ဌာန၏ ်ပဌာနး့ခ္ကအး တငို း့ အလုပးသမာ့လူမႈဖူလုဵေရ့ အတျကး လပု ငး န့း ရငြ းကုိ ေဆာငးရျကးေစရနးအတျကး အလပု း သမာ့ဌာန၏ တာဝနး တစရး ပ်း ဖစသး ည။း အလုပသး မာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ႏြငးံ အလုပးသမာ့ ထိနး့သမိ ့း ေစာငေးံ ရြာကး ေရ့ဌာနမြ တာဝနး ရြသိ မူ ္ာ့ ၾကညးံ႐ႈ စစးေဆ့ေပ့ရမညး။ အထကးကအခ္ကးအလကး မ္ာ့ကို အေကာငးအထညေး ဖၚရနးႏြငံး အလုပးသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ကုိ ကညူ ီေဆာငရး ျကး ရနးစညး့မ္ဥး့ ဥပေဒမ္ာ့မအြ ပ တာဝနး ရြသိ ူမ္ာ့သညး လပု ငး န့း ချငသး ုိ႔ ဝငး ေရာကးၿပ့ီ အလပု းသမာ့လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ စဵနမူနာမ္ာ့ကို်ပသေပ့ႏငုိ းသည။း လပု ငး န့း ချငမး ္ာ့၏ သေဘာ တူညီခ္က်း ဖငံး အလပု သး မာ့မ္ာ့၏ လုိအပးခ္ကးမ္ာ့ အတငို ့း လပု ေး ဆာငေး ပ့ႏုိငးသညး။ တ်ခာ့အခ္ကးမာြ အလုပးသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ေကာမး တဘီ ုတး ႏြငးံပတးသကးၿပီ့ လပု ငး န့း ချငတး ငို ့း ၏ ေနရာ အသီ့သီ့မာြ အလုပးသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ လအို ပးခ္ကးမ္ာ့ကုိ ်ဖညးစံ ့ီ သ ညအးံ ရာတျငး လုပးငန့း ချင၏း လပု ကး ငုိ းေဆာငရး ျကး မႈနညး့လမး့၊ လပု ငး န့း ချငအး မ္ဳိ ့အ စာ့စသညံးအေပၚ မူတညးၿပီ့ ပစုဵ အဵ ခ္ိဳ့အစာ့ ကျဲ်ပာ့ႏုိငသး ည။း အလုပးသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ လုိအပခး ္ ကမး ္ာ့ကိ်ု ဖညဆံး ညး့ေပ့ထာ့ေသာလး ည့း လပု းငနး့ရငြ းႏငြ းံ အလပု း သမာ့ မ္ာ့ၾကာ့တျငး စ့ီ ပျာ့ေရ့ အေ်ခအေနႏြငးံ ႏိုငးငဵေတား၏ရငး့ႏြီ့်မြဳပးႏြဵမႈကိုထိခုိကး ဆ့ုဵ ႐ႈဵ့ေစႏငုိ းေသာ သေဘာထာ့ကျလဲ မျဲ မႈ ္ာ့ မၾကာခဏ ေပၚေပါကး ႏိုငပး ါသညး။ 52

အလပု သး မာ့ကာကျယးေစာငးံေရြာကးေရ့ဆငးုိ းရာသိရိနြ ာ့လညမး ႈ လကးစျစဲ ာေစာငး ဘအီ ့ီ 2541 တျငး အတညး်ပဳေသာ အလုပသး မာ့ကာကျယး ေစာငံး ေရာြ ကးေရ့ အကးဥပေဒႏငြ းံအညီ ဥပေဒ ပဒု မး 92 ်ဖငံး အလပု း သမာ့ လမူ ႈ ဖူလဵုေရ့ ဘုတးအဖျဲ႕ကုိ ဖျ႕ဲ စညး့ခဲံသညး။ အလုပးသမာ့ ႏြငးံ လပု ငး န့း ရငြ းမ္ာ့ၾကာ့ သေဘာထာ့ကျဲလျမဲ ႈမ္ာ့ ေလ္ာံ နညး့ေစရနးႏြငးံ အလုပးသမာ့ မ္ာ့၏ လေူ နထငို းမဘႈ ဝအဆငံးအတန့း ်မငမးံ ာ့လာေစရနး ဤဘုတးအဖျ႕ဲ ကုိ ဖျ႕ဲ စညး့ခဲံ်ခငး့်ဖစး သည။း ယင့း ဘတု းအဖျဲ႕မြာ အလုပးသမာ့ဝနးႀကီ့ဌာန ဝနႀး က့ီ က အုပးခ္ဳပေး ရ့မဴြ ့အ်ဖစ၊း အစိ့ု ရကယို းစာ့ လယြ ေး လ့ ေယာက၊း လပု ငး န့း ရငြ း ႏငြ အံး လုပသး မာ့မ္ာ့ကယုိ းစာ့လယြ း တစဖး ကငး ါ့ေယာကစး ပီ ါ ဝငးၿပ့ီ ဖျဲ႔စည့း ထာ့ ေလသညး။ ၄ငး့အသငး့သညး ေအာကးေဖၚ်ပပါအတိုငး့ လုပပး ိုငးချငးံအာဏာရြိသညး။ (1) အလုကးသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ုဵေရ့၏ မဝူ ါဒ၊ လပု နး ည့း ကငုိ နး ည့း ႏြငးံပမာဏ အေပၚ မိမိ၏ အ်မငမး ္ာ့ကို ဝနႀး က့ီ အာ့တငး်ပကမ့း လြမ့း ်ခင့း ၊ (2) လပု ငး န့း ချငးတျငး အလပု းသမာ့မ္ာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ႏြငးံပတးသကးၿပီ့ စညး့ မ္ဥ့း မ္ာ့၊ ထတု ်း ပနခး ္ကးမ္ာ့ႏြငံး အတည်း ပဳခ္ကမး ္ာ့အေပၚတျငး မိမိ၏အ်မငး မ္ာ့ကုိ ဝနးႀကီ့အာ့တင်း ပ်ခင့း ၊ (3) အလပု းသမာ့သကးသာေခ္ာငးခ္ရိ နး လပု ငး န့း ချငး အသ့ီ သ့ီ တျငးလပု းငန့း အမ္ဳိ ့အ စာ့အလုိကး ညနႊ းၾကာ့ခ္ကးမ္ာ့ ေပ့်ခင့း ၊ (4)လပု ငး န့း ၏ အက္ိဳ့ရလဒမး ္ာ့ကုိ ေစာငံးၾကညစးံ စေး ဆ့ၿပီ့၄ငး့ကိုဝနးႀကီ့ အာ့တငး်ပ်ခငး့၊ (5)ပုဒးမ 120 ႏငြ ံးအညီ လပု ငး နး့ရငြ အး ာ့ အပိုေလ္ာေး ၾက့ေငျေပ့ေစ်ခငး့ သုိ႔မဟတု း ႀကိဳတငးအေၾကာင့း ၾကာ့ၿပ့ီ ေလ္ားေၾက့ ေငျေတာငး့်ခငး့၊ (6) ဒအီ ကးဥပေဒ်ဖငံ်း ဖစေး စ အ်ခာ့အကးဥပေဒ်ဖင်းံ ဖစးေစေလ္ာညး ေီ သာေဆာငး ရျကခး ္ကး အသီ့သီ့ကို အလုပးသမာ့လမူ ႈဖလူ ဵုေရ့ဘုတအး ဖျဲ႕ သုိမ႔ ဟုတး ဝနႀး ကီ့ ၏ သတမး တြ မး ႈအရ လပု ပး ငုိ းချငးံအ ဏာရသိြ ညး။ ေနာကးဆ့ုဵ အခ္ကးအာ့်ဖငံး အလပု းသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ုဵေရ့ ႏြငးံ အလုပး သမာ့ ကာ ကျယေး စာငံးေရာြ ကးေရ့ဘုတးအဖျဲ႕ဖျ႕ဲ စည့း မအႈ ်ပငး ဘအီ ီ့ 2541 အလုပသး မာ့ အကး ဥပေဒ ပုဒမး 96 ႏငြ အးံ ညီ အလုပးသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ အေထာကးအကူ ်ပဳရနႏး ငြ ံး အေကာငးအထညး ေဖၚေဆာငရး နး အလပု း သမာ့ဥ့ီ ေရ 50 အထကးရေြိ သာ လပု ငး န့း ချငး တငျ းလုပးငနး့ရငြ း အာ့ အလုပးသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ အဖျဲ႔ငယးကုိ လုပးငန့း ချငးအတျငး့ဖျဲ႕ စညး့ေစ ရမညး။၄င့း အဖျဲ႕တျငးေအာကထး စးဆု့ဵ အာ့်ဖငံး အလုပးသ မာ့ကုိယးစာ့ 5 ဦ့ ရြိရ မညး။ ၄ငး့အလုပးသမာ့ကုယိ စး ာ့မ္ာ့မြာလည့း အလပု းသမာ့ လမူ ဖႈ ူ လေုဵ ရ့ အတျကး အလပု းသမာ့မ္ာ့မြ အရညးအခ္ငး့ ရြိသူႏြငးံ ဒါရုကိ း တာ၏ သတမး ြတခး ္ကးမ္ာ့အေလ္ာကး ေရျ့ေကာကခး ရဵ သမူ ္ာ့်ဖစရး မညး။ ဤနည့း အာ့်ဖငးံ လပု ငး န့း ချငး အသီ့သ့ီ တျငး လပု ငး န့း ရြငႏး ငြ ံး အလုပးသမာ့မ္ာ့ အၾကာ့ အခ္ိတးအဆကးသဖျယး်ဖစေး သာ အလပု းသမာ့လူမႈ ဖူလဵုေရ့ ငယးမ္ာ့ဖျ႕ဲ စညး့ၿပ့ီ အကးဥပေဒ ပဒု းမမ္ာ့အတိုငး့ ်ပဳလုပေး ဆာငးရျကရး ပါ မညး။ 53

အလပု သး မာ့မ္ာ့ လမူ ႈဖူလုေဵ ရ့ႏြငံကး ာကျယေး စာငံေး ႐ြာကးေရ့ဌာန လုပးငန့း ချငးအတျင့း အလပု းသမာ့ လမူ ႈဖလူ ေဵု ရ့ အလပု းအမႈေဆာငးအဖ႕ျဲ လပု ငး န့း ချငအး တျင့း အလပု သး မာ့လူမႈဖလူ ေဵု ရ့အလပု းအမႈေဆာငးအဖျဲ႕ဖျ႕ဲ စညး့ ရ်ခငး့၏ရညးရျ ယခး ္ကမး ြာလူမဖႈ ူလဵုေရ့ႏြငးံပတးသကးၿပီ့လုပးငနး့ ရြငးႏြငးံ အလပု းသမာ့မ္ာ့ ႏြစးဦ့ႏြစးဖကးအၾကာ့ေဆျ့ေႏျ့မႈ အချငအံး ေရ့ မ္ာ့ရြိေစရနပး ငး်ဖစသး ည။း လပု ငး န့း ချငးႏငြ ံး သငံေး လ္ာေး လ္ာကးပတရး နး ဥပေဒက ေဖာ်း ပခ္ကအး ်ပငး အလုပးသမာ့မ္ာ့ ကယုိ တး ငို း လို အပေး သာအရာ မ္ာ့လည့း ်ဖစးသည။း လပု ငး န့း ရငြ းတ စးဖကးတညး့ စမီ ဵအုပးခ္ဳပးမမႈ ္ိဳ့သညး အလုပသး မာ့မ္ာ့စိတးဝငးစာ့မႈ မရြိေပ။ အလပု းသမာ့မ္ာ့၏ မိမိတို႔လုိအပး ခ္ကး မ္ာ့ကို ထတု ေး ဖၚရနး အချငးံေရ့ေပ့်ခင့း ်ဖစသး ညး။ ၿပီ့လ္ြ ငအး လုပးသမာ့မ္ာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ အတျကး ကမ့း လမြ ့း ခ္ကးမ္ာ့ လုပေး ဆာငးေပ့ ႏုိငးမေပ့ႏုိငး်ခငး့ေပၚလုပးငနး့ရြငး၏ အေတ့ျ အေခၚမ္ာ့ကုိ သိချငနံး ာ့ဆငးချငံး ရိြသည။း အလုပးသမာ့မ္ာ့ႏငြ းံ လပု ငး န့း ရြငမး ္ာ့အၾကာ့ ဆကးဆေဵ ရ့ကုိ ေကာင့း မျနးေစသညး။ သု႔ိ်ဖငံး ်ပႆနာအေထျေထျႏငြ ံး အ်ငငး့ပျာ့မမႈ ္ာ့ကုိ အဆဵ့ု သတးေပ့ႏငို ရး နးမြာ အဓိက်ဖစးသည။း အဆပုိ ါ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ အလပု းအမႈေဆာငးအဖျဲ႕ႏြငးံ ပတးသကၿး ပီ့ ပုဒမး 97 ်ဖငံး ဥပေဒက ေအာကးပါအတငို ့း ေဖၚ်ပထာ့သည။း (1) အလပု းသမာ့မ္ာ့အတကျ း လူမႈဖူလဵုေရ့ ကို လပု ငး န့း ရငြ ႏး ငြ ံး ဝုိငး့ဝနး့တုိငး ပငး်ခငး့၊ (2) အလပု းသမာ့မ္ာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ အတျကး သေဘာထာ့ အ်မငကး ိုလုပး ငနး့ရြငးအာ့ တင်း ပ်ခငး့၊ အႀကဉဵ ာဏယး ်ူ ခငး့ႏြငံးတိငု း ပငေး ဆျ့ေႏျ့်ခင့း ၊ (3) အလုပးသမာ့မ္ာ့အတျကး လပု းငန့း ရငြ ကး စမီ ေဵ ဆာငးရျကေး ပ့ေသာ လူမႈဖူ လေုဵ ရ့ သကသး ာေခ္ာငးခ္ိေရ့မ္ာ့ကုိ ၾကညံးရစႈ စးေဆ့်ခင့း ၊ ထနိ ့း သိမ့း ေစာငံး ေရြာကး်ခင့း ၊ (4) အက္ိဳ့်ဖစးထျနး့ေစေသာ အေတျ့အေခၚႏြငံး လပု းနညး့လပု ဟး နမး ္ာ့ကုိ အလပု းသမာ့မ္ာ့ႏြငးံ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ အလပု းအမႈ ေဆာငအး ဖျဲ႕အာ့ တင်း ပ်ခင့း တို႔ ်ဖစးသညး။ ဒါေၾကာငံး လပု ငး နး့ချငအး တျင့း အလုပးသမာ့လမူ ႈဖူလုဵေရ့ အလပု းအမႈေဆာငး အဖျဲ႕သညး လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့လအုိ ပးခ္ကမး ္ာ့ႏငြ ံး ပတးသကးၿပီ့ လပု ငး န့း ရြငႏး ငြ ံး အလုပးသမာ့ မ္ာ့ အၾကာ့ ေ်ပလညေး စရနး ၾကာ့ေနဆကး သယျ း ေပ့်ခငး့သဖျယး်ဖစးသည။း ၿပ့ီ လြ္ငး လပု ငး န့း ချငအး တျင့း လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ အေ်ခအေနကို ေလံလာ ၾကညးံရႈ စစေး ဆ့ၿပ့ီ လုပးငနး့ရြငကး ုိ ဝိုငး့ဝနး့ ေဆ့ျ ေႏျ့တငး်ပသူ လညး့်ဖစးသညး။ ဥပေဒ (ပဒု းမ 98) ေဖၚ်ပထာ့သညးံ ေနာကးတစခး ္ကမး ြာ လပု ငး န့း ချငႏး ြငးပံ တးသကးၿပ့ီ လပု ငး န့း ရငြ ကး ေအာကး ထစးဆု့ဵ အာ့်ဖငးံ သဵု့ညလြ္ငတး စးႀကိမး ေတ႕ျ ဆဵုေဆျ့ေႏျ့ပျဲ လပု းေပ့ရမညး။ သိုမ႔ ဟတု း အလုပးသမာ့ လမူ ဖႈ ူ လေုဵ ရ့အဖျ႕ဲ ဝငး တစဝး ကးေက္ာကး ေတဆ႔ျ ုဵ ေဆျ့ေႏျ့ပျဲ လပု ရး နလး ေို ၾကာငး့ေ်ပာလ္ြ ငး ေသာလး ည့း ေကာင့း ၊ အလပု း သမာ့မ္ာ့က အေၾကာင့း အာ့ ေလ္ာစး ာျ ေတ႕ျ ဆုဵ ေဆျ့ေႏျ့ပျဲ ေတာငး့ လြ္ငး ေသားလည့း ေကာငး့ လပု ငး န့း ရြငးက ေတျ႕ဆဵုေဆ့ျ ေႏျ့ပျဲ လုပးေဆာငေး ပ့ရ မညး။ လပု ငး န့း ချငအး တျင့း အလုပးသမာ့လူမႈဖလူ ဵုေရ့အဖျဲ႕ ဖျဲ႕စညး့ရနးႏြငးံ ဆိုအပးခဲၿံ ပီ့ တငို ့း အေကာငးအထညေး ဖၚရနး ဥပေဒက ခ္မြတးေပ့ခဲသံ ညး။ အဆိုပါ ခ္မတြ းထာ့သညးံ ဥပေဒအတိုငး့ လပု းေဆာငး်ခငး့မရေိြ သာ မညသး ညံး လပု းငန့း မဆုိ အေရ့ ယူ်ခငး့၊ ေထာငး ဒဏးခ္မြတး်ခငး့ႏငြ ံး ဒဏးေငျရကုိ း်ခင့း မ္ာ့ ခဵရမညး်ဖစးသညး။ အလုပးသမာ့လူမႈဖူလုဵေရ့အဖျဲ႕အေကာငအး ထညးေဖၚရနးအကး ဥပေဒႏြငလံး ုပး ငန့း ချငအး တျင့း အလပု းသမာ့သကးသာေခ္ာငးခ္ိေရ့ကိစၥမ္ာ့ေရြ႕ဆကစး မီ ေဵ ဆာငးရျကဖး ုိ႔ ႏငြ းံပတးသကၿး ပီ့ လပု ငး န့း ချငး အတျင့း အလုပး သမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ အဖျ႕ဲ ်ဖစေး ်မာကရး နး အကးဥပေဒအ်ပငး ဘအီ ့ီ 2541 အလုပးသ 54

အလပု းသမာ့ကာကျယေး စာငးံေရြာကေး ရ့ဆးုငိ ရး ာသရိ နြိ ာ့လညးမႈ လကစး စျဲ ာေစာငး မာ့ကာကျယးေစာငးေံ ရာြ ကးေရ့ အကဥး ပေဒမြာ လပု းငန့း ချငေး ရႊ႕ ေ်ပာငး့မႈ ပဒု မး 120 ်ဖငံး အလုပးသမာ့မ္ာ့၏ ဘဝေနထငုိ းမႈ အဆငံး အတန့း ်မငံးမာ့မႈကို အဓကိ အေရ့ေပ့ခဲသံ ည။း ဘီအီ့ 2551 အလပု သး မာ့ ကာကျယး ေစာငေံး ရာြ ကးေရ့အကးဥပေဒ (အမြတစး ဥး 2) ်ဖငးလံ ညး့ထပးမ်ဵ ပငး ဆင်း ဖညးံစျကးခဲသံ ည။း လုပငး နး့ချငး ေနရာေရႊ႕ေ်ပာင့း ်ခင့း အလုပးသမာ့ သု႔ိမဟုတး အလုပးသမာ့မသိ ာ့စမု ္ာ့၏ စာ့ဝတေး နေရ့ကို ထိ ခိကု နး စး နာေစႏုငိ းတဲံ လပု ငး န့း ချငေး နရာ ေရ႕ႊ ေ်ပာငး့်ခင့း မ္ိဳ့ မ္ာ့ ်ပဳလုပး လလုိ ြ္ငး လပု ငး န့း ရြငးသညး အလပု းသမာ့မ္ာ့ကုိ ေအာကးထစးဆုဵ့ အာ့်ဖငးံ ရကးသဵု့ဆယထး ကးမနည့း အခ္ိနယး ူၿပ့ီ ႀကိဳတငးအေၾကာင့း ၾကာ့ ရမညး။ ဤေရႊ႕ေ်ပာငး့်ခင့း ကုိ ်ပဳလပု ရး ာတျငး အလပု သး မာ့က လိုကၿး ပ့ီ မေရႊ႕ေ်ပာင့း ဘဲ ေနလုပိ ါက အဆပုိ ါ ရကးသဵု့ဆယးအတျငး့ လပု ငး န့း ရငြ အး ာ့ မေရႊ႕ေ်ပာင့း လသို ညံးအေၾကာင့း ကုိ အေၾကာငး့ၾကာ့ၿပီ့ဆႏၵ အာ့ေလ္ား စျာ ေရျ့ခ္ယခး ျငးံရိသြ ည။း ထု႔်ိ ပငး အလပု သး မာ့သညး မိမိ၏ နစနး ာေၾက့ကုိ ဥပေဒပဒု းမ 118 တငျ း ေဖၚ်ပေသာ နစနး ာေက့္ထကးမနညး့ ခစဵ ာ့ႏငုိ းချငးံ ရြသိ ညး။ ပထမစာပဒုိ းအတငို း့ လပု ငး န့း ချငေး နရာေရႊ႕ေ်ပာငး့မညးံ အေၾကာငး့ကုိရကးသ့ဵု ဆယးအတျင့း အလုပးသမာ့မ္ာ့ကို ႀကဳိ တငး အေၾကာင့း ၾကာ့ ်ခငး့မရိြလြ္ငးလပု းငနး့ရြငး သညး ႀကဳိ တငးအေၾကာင့း ၾကာ့မရိ်ြ ခင့း အတျကး ေနာကဆး ု့ဵ ရကးသ့ဵု ဆယး လပု အး ာ့ ခႏႈနး့ႏြငးံ ညမီ ြ္ေသာ အပေုိ လ္ားေၾက့ ေပ့ေဆာငး ရမညး။ သုိမ႔ ဟုတး ေနာကးဆ့ုဵ ရကး သ့ုဵ ဆယး လုပးအာ့ခႏြငးံ အတူ အပုိေလ္ားေၾက့ေပ့ေဆာငး ရမညး။ အလပု းသမာ့က အလပု းစာခ္ဳပးကုိ ဖ္ကသး မိ း့ေၾကာင့း ေ်ပာၾကာ့ သညေံး နမ႔ ြစ၍ ခုနစးရ ကးအတျင့း အပေုိ လ္ားေၾက့ေငျကို ေပ့ေဆာငရး မည။း တတယိ စာပုိဒးအတုိင့း လပု ငး န့း ရငြ သး ညး ခုနရကးအတျငး့ အပိုေလ္ာေး ၾက့ေငျ ကို်ဖစေး စ၊ ႀကဳိ တငးအေၾကာငး့ၾကာ့်ခင့း မရိြ ်ခငး့အတျကး ေလ္ားေၾက့ေငျကုိ်ဖစးေစ ေပ့ေဆာငး်ခင့း မရြိလြ္ငး အလပု း သမာ့သညး ခုနစရး က်း ပညံသး ညးံေနမ႔ စြ ၿပ့ီ ရကးသဵု့ဆယး အတျငး့ အလုပးသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ရဵု့ကို တငို ၾကာ့ႏငုိ းသညး။ စတငးတုိငးၾကာ့သညးံေန႔မစြ ၿပ့ီ ရကေး ်ခာကဆး ယးအတျင့း အလုပးသမာ့ လူမႈဖူ လုေဵ ရ့ ရု့ဵ သညး အဆပို ါကိစၥကုိ စစးေဆ့ၿပ့ီ ဥပေဒအတငုိ ့း ေဆာငး ရျကေး စႏုိငးသညး။ အထကးပါကိစၥကစို စးေဆ့ၿပီ့သကာလအလပု းသမာ့က အပေုိ လ္ား ေၾက့ေငျ သု႔မိ ဟုတး ႀကဳိ တငအး ေၾကာင့း ၾကာ့်ခင့း မရြိ်ခငး့အတျကး ေလ္ား ေၾက့ေငျကို လကခး ရဵ နး အချငးံအေရ့ရေြိ ၾကာင့း ယူဆလြ္ငး အလုပသး မာ့ လမူ ႈဖူလဵေု ရ့ရ့ဵု သညး လပု ငး န့း ရငြ ကး ို အမနိ းစ႔ ာ်ဖငံး အလုပးသမာ့အာ့အပေုိ လ္ားေၾက့ေငျ သုိ႔မဟုတး ႀကိဳတငးအေၾကာငး့ ၾကာ့်ခငး့မရြိ်ခင့း ေၾကာငးံ ေလ္ာေး ၾက့ေငျ ကုိ အမိနး႔ စာလကးခသဵ ရိ ြိၿပီ့ သုိမ႔ ဟုတး လကးခဵသရိ ိၿြ ပီဟု ယဆူ ရေသာေန႔မြစ၍ ရကးသု့ဵ ဆယးအတျငး့ ေပ့ေဆာငးေစရ မညး။ အထကးပါကိစကၥ စုိ စးေဆ့ၿပီ့သကာလအလပု းသမာ့က အပိုေလ္ား ေၾက့ေငျ သု႔ိမဟုတး ႀကဳိ တငအး ေၾကာင့း ၾကာ့်ခင့း မရြ်ိ ခငး့အတျကး ေလ္ား ေၾက့ေငျကုိလကးခဵရနး အချငးံအေရ့ မရိြေၾကာ ငး့ယူဆလြ္ငး အလုပးသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ရ့ုဵ သညး လုပးငနး့ရြငႏး ငြ းံ အလုပးသမာ့ႏြစးဦ့ႏစြ းဖကး သေဘာ ေပါကးရနး စာ်ဖငးံ အေၾကာငး့ၾကာ့ရမည။း အလပု းသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ရဵု့၏ အမိနးစ႔ ာ်ဖငးံ အမႈကို အဆ့ုဵ သတး ရမညး။ သုိ႔ တည့း မဟတု း လပု ငး န့း ရငြ းက်ဖစးေစ၊ အလုပးသမာ့က်ဖစးေစ အလပု သး မာ့ လမူ ဖႈ လူ ုဵေရ့ ရ့ဵု ၏ အမိနးစ႔ ာကို လကခး ေဵ က္နပး်ခင့း မရြိလ္ြ ငး အမနိ းစ႔ ာ လကခး ဵသိရိြသညးံ ေန႔မစြ ၿပ့ီ ရကသး ဵု့ဆယအး တျင့း တရာ့ ရဵု့သို႔ 55

အလပု းသမာ့မ္ာ့ လူမဖႈ လူ ေဵု ရ့ႏငြ ကံး ာကျယေး စာငေးံ ႐ာြ ကးေရ့ဌာန အယခူ ဵ ဝငးႏုိငးသညး။ လပု ငး န့း ရငြ ကး တရာ့ လ်ုိ ဖစးလြ္ငး အမိနး႔စာရိြ ေလ္ာေး ၾက့ေငျအေရ အတျကးအတုိငး့ အာမခဵေငျ မတညးထာ့မြ တရာ့ရု့ဵ သုိ႔ အယူခဝဵ ငးႏိငု း သည။း အပိုေလ္ားေၾက့ေငျ သုိ႔မဟုတး ႀကိဳတငအး ေၾကာငး့ၾကာ့်ခငး့ မရြိ ်ခငး့အတကျ း ေလ္ာေး ၾက့ ေငျေပ့ေဆာငးရနး သတမး တြ း ရကးကနု းဆု့ဵ သညံး ေန႔မြစ၍ရကး သ့ုဵ ဆယး အတျငးအမႈစစေး ဆ့ရနး အလပု းသမာ့သညး အလုပး သမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ရ့ဵု ကို တုငိ ၾး ကာ့ ႏုိငးသညး။ အလပု းသမာ့ လူမႈ ဖူလဵုေရ့ ရဵု့သညး တရာ့ဥပေဒအညီႏငြ ံး သငေးံ လ္ားစျာ လပု းေဆာငႏး ငုိ ရး နး အလပု း သမာ့လမူ ႈဖူလဵုေရ့ ရ့ုဵ မြ ဆပေး ကားမီတီအဖျဲ႕ဝငး 2 ဦ့ကို ဖျ႕ဲ စညး့ႏိငု း သည။း 1။ အလုပသး မာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ရ့ုဵ မြ ဆပအး ဖျ႕ဲ ဝငးသညး ဘအီ ့ီ 2541 အလုပး သမာ့ ကာကျယးေစာငေံး ရြာကေး ရ့ အကဥး ပေဒႏငြ းံ ဘီအ့ီ 2548 ေဖေဖားဝါရီလ 21 ရကး ေနတ႔ ငျ း အတညး်ပဳ ေသာ အလုပးသမာ့ လမူ ႈဖူလေဵု ရ့ ရဵု့ မိန႔ၾး ကာ့လႊာ 3/2548 အတုိင့း ်ပဳလပု း ေဆာငရး ျကးရနး ေအာကေး ဖၚ်ပပါအတုိငး့ လပု ပး ငုိ ခး ျငံးအဏာရြသိ ည။း (1) ဘအီ ့ီ 2541 အလုပးသမာ့ ကာကျယးေစာငေးံ ရာြ ကေး ရ့ အကး ဥပေဒ ပုဒမး 120 အတငုိ း့ လပု ငး န့း ချငး ေရ႕ႊ ေ်ပာင့း ်ခင့း ႏငြ ံး ယင့း အမႈ ႏြငးံ ပတးသကး ေသာလုပး ေဆာငး ခ္ကးမ္ာ့၏ အ်ဖစမး ြနးကုိ စစးေဆ့ ရနးႏြငးံ သကး ေသသာဓကမ္ာ့ကုိ စုေဆာငး့ရြာေဖျရနး ဘနးေကာကးၿမိဳ႕ ေတာအး ႏဵြ႔က်ုိ ဖစးေစ၊ တစႏး ငို ငး ဵလ့ုဵ က်ုိ ဖစေး စ၊ အမႈကိစၥႏြငံးပတသး ကး ေသာ ေနရာအႏြဵ႔ ကု်ိ ဖစေး စ စစးေဆ့ႏုိငး်ခငး့၊ (2) စစးေဆ့ၿပ့ီ မိမိတ႔၏ို ထငး်မငးယဆူ ခ္ကမး ္ာ့ကုိ ဆပေး ကားမီ တအီ ာ့ တင်း ပ်ခင့း ၊ (3) အလုပးသမာ့ လူမဖူလဵုေရ့ ဗဟုိအဖျဲ႕မြခ္မြေပ့ ေသာ တာ ဝနးကို ေက္်ပျနးေအာငး ထမး့ေဆာငး်ခင့း တုိ႔်ဖစးသည။း 2။ ဘအီ ့ီ 2548 ေဖေဖားဝါရလီ 21 ရကးေန႔တငျ းေဖာ်း ပခ္ကး အတိုငး့ အလပု းသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ဗဟုိအဖျဲ႕ေအာကး တငျ း လုပေး ဆာငေး သာ ဆပေး ကားမတီ ီမြာ ေအာကေး ဖား ်ပအတိုင့း လပု ပး ငုိ ခး ျငအံး ာဏာရသိြ ည။း (1) အလုပးသမာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ဗဟုိအဖျဲ႕ေအာကတး ျငး လပု ေး ဆာငး ေသာ ဆပးေကားမီတီသညး အလုပးသမာ့ လမူ ႈ ဖူလဵုေရ့ ဗဟိုအဖျဲ႕သု႔ိ အ်ဖစးသနစးႏငြ ံးတကျ မိမိတ၏႔ို ထငး ်မငးယဆူ ခ္ကးမ္ာ့ကတုိ ငး်ပႏုိငး သည။း (2) လုအိ ပလး ြ္ငး အမႈေဆာငးအဖျ႔ဲမ္ာ့ကို ဖျ႕ဲ စညး့ႏုိငးသညး။ (3) အလုပသး မာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ဗဟုိအဖျဲ႕ကခ္မတြ း ေသာ တာဝနကး ို မညးသညေးံ နရာမဆုိ ်ပဳလုပေး ဆာငး ရျကးရမညး။ ဥပေဒ်ပငးပ အလပု းသမာ့လမူ ႈဖူလေုဵ ရ့ အလုပးသမာ့ လူမႈဖူလဵုေရ့ ဌာနမြ တငး်ပေသာ ဥပေဒ်ပငးပ အလုပး သမာ့ လူမႈဖူလဵုေရ့ ႏြငးံ လူမႈဖူလဵုေရ့လုပးေဆာငးခ္ကးမ္ာ့သညး လုပးငနး့ ချငးမ္ာ့အတျကး ေရျ့ခ္ယး စရာလမး့မ္ာ့်ဖစးၿပီ့ ေအာကပး ါအတိုငး့ အမ္ိဳ့ အစာ့မ္ာ့ ချ်ဲ ခာ့ႏိုငးသညး။ 56

အလုပးသမာ့ကာကျယးေစာငံေး ရြာကးေရ့ဆငုိး းရာသိရနိြ ာ့လညမး ႈ လကစး ျစဲ ာေစာငး 1။ အလုပးသမာ့မ္ာ့အတျကး တို့တကးေအာငး်မငးေရ့ကို အေလ့ေပ့ေသာ လုပးငနး့ချငး အတျငး့/အ်ပငး သငးတနး့ မ္ာ့၊ လုပးငနး့ချငး အတျငး့ သငးတနး့ေက္ာငး့ ေဆာကး လုပး်ခငး့ မ္ာ့၊ လုပးငနး့ႏြငးံပတးသကးၿပီ့ လုပးငနး့ချငးအတျငး့/ အ်ပငး သငး တနး့ေပ့ ်ခငး့မ္ာ့၊ လုပးငနး့ချငး အတျငး့ စာ ၾကညတံး ကို း ထာ့်ခင့း ႏငြ စးံ ာၾကညးံဝိငု း့ထာ့်ခင့း မ္ာ့ စသညး၊ 2။ အသကးေမ့ျ ဝမး့ေၾကာင့း သကးသာေခ္ာငခး ္ေိ ရ့ကုိ အေလ့ ေပ့ေသာ လူမႈဖူလဵုေရ့ ေစ့္ဆုိငး ႏြငးံ သမဝါယာမမ္ာ့ ေဆာကးလပု ်း ခငး့၊မဂၤလာေဆာငး၊ ရြင်း ပဳရဟနး့ခဵ၊ အသုဘ၊ အလုပး ဝတးစဵုခ္ဳပး်ခငး့၊ နာ့ခို ေဆာငး လုပး်ခငး့၊ ႀကိဳပို႔ကာ့စီစဥး ေပ့်ခငး့၊ ပို့နပးစးေပ့်ခငး့၊ စာ့ဝတးေနေရ့ စရိတး ပဵံပို့ ကညူ ့ီ ေပ့်ခငး့စသညံး အေထေျ ထေျ ထာကးပဵံ ေငျေပ့်ခင့း မ္ာ့၊ 3။ စုေဆာငး့ေရ့သမဝါယာမႏြငးံ အသကးေမျ့ဝမး့ ေၾကာငး့ အခကးအခဲ ႀကဵဳတညံး အခါသဵု့ရနး စေု ဆာင့း ေငျ စသညးံ အလပု းသမာ့၏ စေု ဆာငး့ေရ့ကုိ အေလ့ေပ့ေသာ လပု းေဆာငး ခ္ကမး ္ာ့၊ 4။ အလပု းသမာ့၏ မိသာ့စုေရ့ရာကို အေထာကအး ကူ ်ပဳေသာ အလုပးသမာ့၏ သာ့သမီ့မ္ာ့ ေစာငးံ ေရြာကးရာ ေနရာ ကိုစီစဥးေပ့်ခငး့၊ အလုပးသမာ့မိသာစု၏ က္နး့မာေရ့ႏြငးံ ပညာ ေရ့စရိတးမ္ာ့ကို ကညူ ်ီ ခင့း ၊ အလုပးသမာ့၏ အသကအး ာမခဵ လပု ေး ပ့်ခင့း စသညံး လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ လုပေး ဆာငခး ္ကးမ္ာ့၊ 5။ အလုပးသမာ့၏ အနာဂတးအလာ့အလာကို ေကာငး့မျနး ေသခ္ာေစေသာ ပငးစငး ေငျေပ့်ခငး့၊ ၾကာ်မငးံစျာ အလုပးလုပး်ခငး့ ဆုေငျေပ့်ခငး့၊ အသုဘအခမး့အနာ့အတျကး မတညး ေငျႏြငးံ အမိ းယာၿခေဵ ်မ အတကျ း ေခ့္ေငျ ေပ့်ခင့း စသညး၊ 6။ အပနး့ေ်ဖ်ခငး့ႏြငးံ က္နး့မာအနာကငး့်ခငး့ကို အေလ့ေပ့ေသာ ေလံလာေရ့ အေပ္ားခရီ့ထျကး်ခငး့၊ အာ့ ကစာ့ၿပိဳငးပျဲက္ငး့ပေပ့ ်ခငး့၊ ပါတီပျဲမ္ာ့က္ငး့ပေပ့်ခငး့၊ က္နး့မာ ေရ့ အသပိ ညာေပ့မ္ာ့ ်ပဳလပု းေပ့်ခင့း စသညး၊ အဆုိပါ နည့း စနစးအတိုငး့ ဥပေဒ်ပငပး အလုပးသမာ့ လမူ ႈဖူလေုဵ ရ့လပု းငနး့၏ တာဝနးဝတၱရာ့ႏငြ ံး ပတးသကၿး ပ့ီ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ အမေႈ ဆာငႏး ြငံး အလပု းသမာ့ကာကျယး ေစာငးံ ေရြာကေး ရ့အဖျဲ႕က ်ပညတး ျင့း အချနဥး ့ီ စ့ီ ဌာနကို ေမ့်မန့း ေဆျ့ေႏျ့ခံဖဲ ူ့သညး။ လပု ငး န့း ရငြ းက အလပု းသမာ့မ္ာ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့အတျကး ်ပဳလပု းေပ့ေသာ 13 မ္ဳိ ့ေသာ သကသး ာေခ္ာငးခ္ိ ေရ့အေပၚ အချနလး ျတးေတာင့း ်ခငး့အေၾကာငး့်ဖစးသညး။ အလုပး သမာ့ မ္ာ့လုပးငနး့ရငြ းထဵမြ လကးခရဵ ရိြေသာ အဘယး သကသး ာေခ္ာငခး ္ေိ ရ့ မ္ာ့ကုိ အက္ဳိ ့ထူ့အ်ဖစး ထညံတး ျကးႏငို း မတကျ ႏး ိုငး၊ အချနး စညး့မ္ဥး့ ဥပေဒတျငး တနဖး ့ုိ တည့း ်ဖတ်း ခငး့က႑ 40 (1) ႏြငံအး ညီ လကး ခဵရရြိ ေသာ အဘယး သကးသာ ေခ္ာငးခ္ိ ေရ့မ္ာ့ကဝုိ ငးေငျႏႈနး့အတျငး့ ထညံေး ပါင့း မေပါငး့ စသညးတို႔်ဖစး သည။း 13 မ္ိဳ့ေသာ လမူ ဖႈ လူ ုဵေရ့ မ္ာ့မြာ ေအာကးပါအတငို ့း ်ဖစသး ညး- 1. အလုပလး ုပးခ္နိ းအတျင့း စီစဥးေပ့ေသာ စာ့ေသာကဖး ျယးရာမ္ာ့၊ 2. အလပု သး မာ့ သာ့သမီ့မ္ာ့၏ ပညာေရ့စရိတး အေထာကအး ပံဵမ္ာ့၊ 3. အလုပသး မာ့မ္ာ့၏ ေမျ့ေန႔လကေး ဆာငမး ္ာ့၊ 4. လပု ငး န့း ရငြ ကး စီစဥးေပ့ေသာ အလုပသး မာ့ အေဆာငး မ္ာ့၊ 5. လပု ငး န့း ရငြ ကး ပေ႔ို ဆာငေး ပ့ေသာ ေလံလာေရ့ အေပ္ား ခရီ့ထျက်း ခင့း မ္ာ့၊ 6. အလုပသး မာ့မ္ာ့ကို ႀကိဳပုိ႔လုပး်ခငး့မ္ာ့၊ 7. အလုပသး ကးၾကာ်မငံးစျာ လပု ေး ဆာငလး ာ်ခငး့ေၾကာငးံ ဆုေငျေပ့်ခငး့မ္ာ့၊ 8. ပငးစငးခႏြငးံ အလပု ႏး တႈ းထျကးခ္နိ းတျငး တစဝး ကေး လ္ာေး ၾက့ေငျေပ့်ခင့း မ္ာ့၊ 9. အလပု သး မာ့မ္ာ့၏ အသကးႏြငးံက္နး့မာေရ့အာမခဵအတကျ ေး ပ့ရေသာ ပရီမီယဵေၾက့၊ 57

အလုပးသမာ့မ္ာ့ လမူ ႈဖူလဵေု ရ့ႏငြ ံးကာကျယေး စာငးံေ႐ာြ ကေး ရ့ဌာန 10. လပု ငး န့း ချငးအတျင့း ကေလ့ေကၽျ့ေမျ့ေဆာငမး ္ာ့၊ သည။း 11. လပု ငး န့း ချငးအတျင့း စာသငးေက္ာငး့မ္ာ့၊ 12. မူယစးေဆ့ဝါ့ကငး့ေဝ့တဲံ အ်ဖဴေရာငအး လုပးရုဵမ္ာ့၊ 13. ေအအိုငးဒအီ ကးစေး ရာဂါကာကျယ်း ခငး့ႏငြ ံး ကုငိ သး ျယးေ်ဖရငြ း်ခငး့မ္ာ့တို်႔ ဖစး ထုိ႔ေနာကး ်ပညးတျငး့အချနဥး ီ့စီ့ဌာနက ေအာကပး ါအတငို ့း လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ အမႈ ေဆာငးႏငြ းံ အလုပးသမာ့ကာကျယး ေစာငးေံ ရြာကးေရ့အဖျ႕ဲ ကုိ ေအာကပး ါအတိငု း့ေ်ဖၾကာ့ ခဲသံ ည။း အလုပးသမာ့မ္ာ့ လကခး ရဵ ရိြေသာ အခမဲံသငးတနး့ေပ့်ခငး့မ္ာ့၊ အလုပးသမာ့ သာ့သမ့ီ မ္ာ့အတျကး ပညာသငစး ရိတး ေထာကးပ်ဵံ ခငး့မ္ာ့၊ လပု ငး န့း ရငြ း စီစဥးေပ့ေသာ အငြါ့ခမဲံ အလုပးသမာ့ေန အေဆာငးမ္ာ့၊ အလပု းသမာ့မ္ာ့အတကျ း အေပ္ားခရ့ီ ထကျ ်း ခငး့မ္ာ့၊ အသကး ႀက့ီ ရငံး ေသာ အလုပသး မာ့မ္ာ့အတကျ း ေပ့ေသာ ဆုေငမျ ္ာ့၊ အသကးႏငြ ံး က္န့း မာေရ့ အာမခဵအတျကး ေပ့ရေသာ ပရီမီယဵေၾက့မ္ာ့၊ လပု ငး န့း ချငး အတငျ း့ အလပု းသမာ့မ္ာ့၏ ကေလ့မ္ာ့အတျကး ေစာငံး ေရြာကရး ာ အေဆာငးမ္ာ့၊ ပငးစငးခႏြငးံ အလုပႏး တႈ းထျကခး ္ိနးတျငး တစဝး ကေး လ္ား ေၾက့ေငျေပ့်ခင့း မ္ာ့ တုသိ႔ ညး သာ မနဝး ငးေငျ ထသဲ ႔ုိ ထညံေး ပါငး့ၿပီ့ အချနး ေဆာငးရမည်း ဖစးသညး။ အချနေး ဆာငးစရာ မလိုေသာ အလုပးသမာ့မ္ာ့လကခး ရဵ ရြိသညံး လမူ ႈ ဖူလဵုေရ့ႏြငံး အက္ဳိ ့ထူ့မ္ာ့မြာအလုပသး မာ့ ႀကိဳပုိ႔ကာ့လပု းေပ့်ခငး့၊ အလုပး ခ္ိနးအ်ပငး သငတး န့း ေပ့်ခငး့၊ အ်ဖဴေရာငးလုပငး န့း ချငး ဟေု ခၚေသာ မူ့ယစး ေဆ့ဝါ့ကင့း ရငြ ့း သညံး လပု ငး န့း ချင်း ဖစေး အာငး ်ပဳလုပ်း ခင့း ၊ ေအအငုိ ဒး ီ အကးစး ေရာဂါ်ပႆနာႏငြ ံး ပတးသကးၿပ့ီ ကာကျယး နညး့ ေ်ဖရြငး့နညး့အသိ ပညာေပ့ သငတး န့း မ္ာ့ ်ပဳလပု း်ခငး့ တု႔်ိ ဖစးသည။း အလပု သး မာ့ကာကျယေး စာငေးံ ရြာက်း ခင့း ၏ အေသ့စတိ အး ခ္ကးအလကးမ္ာ့ 1 ။ ေတာဝး ငမး ိသာ့စအု ဖ႔ျဲ အေထာကအး ပံဵေအာကရး ိြ သီရိတုနးရာဇဝိဒ္ာလယတကၠသုိလ၏း ပထမအရျယး ကေလ့ငယးထနိ း့သမိ း့ ေစာငးံ ေရာြ ကး ေရ့ဌာန ႏုိငးငဵေတားအစို့ရက ဤကဲံသို႔ စာသငးအရျယးမေရာကးခငး ကေလ့ ငယးမ္ာ့ ထနိ ့း သနိ ့း ေစာငးံ ေရာြ ကးရနးအတျကး အရညး အခ္ငး့ရိြၿပီ့ လမူ ႈ အသုငိ း့အဝငုိ ့း ႏြငးံ လပု း ငနး့ချငးအဆငးံအတန့း မီ ေက္ာင့း မ္ာ့ အာ့ေပ့ ်ခင့း ကို အေၾကာငး့်ပဳၿပီ့ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ဌာနႏငြ အံး လုပးသမာ့ ကာကျယး ေစာငံေး ရြာကေး ရ့ဌာန၊ လပု ငး န့း ချငအး သ့ီ သ့ီ တျငး အလုပးသမာ့မ္ာ့ အတကျ း ဥပေဒ်ပငးပ လူမႈဖူလုဵေရ့ ေဆာငးရျကးခ္ကးမ္ာ့ အေပၚ တာ ဝနးရြိေသာအလုပးေအဂ္ငးစီမ္ာ့သညး အလပု းသမာ့မ္ာ့၏ ပထမအရျယး ကေလ့ ငယမး ္ာ့အတျကးတုိ့တကေး ကာင့း မျနေး ရ့ကုအိ ၿမဲဥ့ီ စာ့ေပ့ေဆာငရး ျကးခဲံသည။း သုေ႔ိ ၾကာငံးပငး ဘီအီ့ 2535 တငျ း နချနးပထုနးၿမိဳ႕နယးမြာလည့း ေကာင့း ၊ ဘီအ့ီ 2544 တျငး စမဒု းပရာကနးမြာလည့း ေကာင့း ေတားဝငးမသိ ာ့စအု ဖျဲ႔၏ အေထာကအး ပံ်ဵ ဖငံး သရီ တိ ုနး ရာဇဝိဒ္ာလယ တကၠသလုိ း မူႀကိဳကေလ့ငယးထနိ ့း သိမး့ေစာငေံး ရြာကး ေရ့ဌာနမ္ာ့ကို တညေး ဆာကးခဲံ သည။း နချနးပထုနးၿမဳိ ႕နယး၊ စမုဒစး ာကျနၿး မဳိ ႕နယးႏြငးံ စမဒု းပရာကနၿး မိဳ႕နယး အသီ့သီ့ရြိ အလုပးသမာ့ သာသမ့ီ ေ်မ့ မ္ာ့၏ ကယို ခး ဵအာ့ စိတး ဓာတအး ာ့ သတပိ ညာ အက္ငံးစရကုိ ႏး ငြ ံး လမူ ႈေရ့ အသမိ ္ာ့တို့တကရး နး ရညးသနးပါသည။း ဤနည့း ်ဖငးံ 58

အလုပသး မာ့ကာကျယေး စာငေးံ ရာြ ကးေရ့ဆိးုငးရာသိရိနြ ာ့လညမး ႈ လကစး စျဲ ာေစာငး ကေလ့ငယးမ္ာ့ကုိ မလူ တနး့ေက္ာင့း တျငး သငရး မညစံး ာမ္ာ့ကို အဆငးသငံး်ဖစေး စရုဵ မြ္မက ယင့း ကေလ့ ငယးတို၏႔ မိဘမ္ာ့အေပၚလညး့ ေစာငံး ေရြာကးေရ့စရတိ းမ္ာ့ သကသး ာ ေစပါသညး။ တစခး ါတည့း ပငးအလပု းသမာ့မ္ာ့ကုိအပူအပငကး င့း ေဝ့ေစၿပ့ီ စိတးသကး ေသာငးသံ ကးသာစျာ အလပု းလုပး ႏုိငးေစသညး။ ကေလ့ ငယမး ္ာ့ကုိ ၾကညံးရႈ ေစာငေးံ ရာြ ကေး ပ့မညံးသရူ ြိ်ခင့း ေၾကာငံး ေနာကဆး ဵ တင့း စရာ မလို ဘဲအလုပမး ္ာ့ကုိ စျမ့း ရညးရြိရြိလုပးႏုိငးသညး။ သုိ႔်ဖငံး လပု ငး န့း ရငြ း၏လုပးငနး့ မ္ာ့ကုိ တ့ုိ တကး ေကာင့း မျနး ေစ ပါသည။း လပု ငး နး့မ္ာ့ တုိ့တကး ေကာငး့ မျန်း ခငး့ေၾကာငးံ လုပးငနး့၏ အက္ဳိ ့အ်မတးမ္ာ့ကုိ လညး့အလပု သး မာ့မ္ာ့က ပငးခစဵ ာ့ရ်ပနပး ါသည။း အလုပးသမာ့မ္ာ့၏ ဘဝ အဆငံး အတန့း ကို ပိုၿပီ့တို့တကး်မငမံး ာ့ေစပါသညး။ အလုပး သမာ့မ္ာ့၏ 3 - 6 ႏြစး အရျယး ကေလ့ငယးမ္ာ့ကုိ ဦ့ေရ 1300 ဆနး႔ သညံး ဤကေလ့ ထိန့း သိမး့ေစာငးံ ေရာြ ကးေရ့ ေက္ာင့း ေစာငေံး ရာြ ကးေရ့ဌာနႏြစး ခ၏ု ေစာငးေံ ရြာကး မေႈ အာကးတျငးေနေစရနးရညရး ျယပး ါ သညး။ၿပီ့လြ္ငး ဤကေလ့ ထနိ ့း သမိ း့ေစာငံး ေရြာကးေရ့ ဌာနကုိ စညး့စနစးရြိရြိ၊ စျမ့း ရညးရြိရြိ်ဖစးေစရနး လမူ ဖႈ ူ လေုဵ ရ့ဌာန ႏငြ းံအလပု း သမာ့ကာကျယးေစာငံး ေရာြ ကးေရ့ဌာနက သရီ တိ နု ရး ာဇဝဒိ ္ာလယတကသၠ ိုလးအတျကး အတုငိ းပငးခဵ အမႈေဆာငးအဖျဲ႕ႏြငးံ ဌာန အသ့ီ သ့ီ မာြ အဖျဲ႔ဝငးမ္ာ့ပါဝငးတဲံ ဗဟုအိ ဖျ႕ဲ ကုိ ဖျဲ႕စညး့ေစခဲံသညး။ ဒီအဖျဲ႕က ကေလ့ငယထး ိနး့ သမိ ့း ေရ့ေက္ာငး့ တ့ုိ တကေး အာင်း မငးဖိုန႔ ႔ဲ နညး့စနစးရြိေစဖို႔တငို ပး ငၾး ကသညး၊ ထငး်မငး ယဆူ ခ္ကးမ္ာ့ကအို ေ်ပာငး့အလဲ လပု ၾး ကသည။း ဤကေလ့ ထနိ ့း သမိ ့း ေစာငေံး ရာြ ကေး ရ့ ဌာန၏ ဝငးေငျ တစဝး ကဟး ာ လစဥးေငျေပ့လဴြ ်ခငး့၊ အသု့ဵ အေဆာငး ပစၥညး့မ္ာ့ငြါ့ရမး့ အသု့ဵ ်ပဳေၾက့စသညံး အေထျေထျဘတးဂ္ကမး ြ ရလာသညး။ အ်ခာ့ဝငး ေငျ တစးဝကးမြာ ကေလ့မဘိ မ္ာ့က သရီ တိ နု ရး ာ ဇဝဒိ ္ာလယေဖာငးေဒ့ ရြငး့မြ တစးဆငးံေပ့လဴြ ေသာ ကေလ့မ္ာ့ ထနိ ့း သမိ ့း ေစာငံးေရာြ ကးရနး အတျကး အသဵု့ေငျမ္ာ့်ဖစသး ညး။ အဆုိပါ ဝငေး ငျမ္ာ့ကုိ ေဖာငေး ဒ့ရငြ း့က ကေလ့ ငယးမ္ာ့၏ ေန႔လညစး ာ အသ့ဵု စရိတးအတျကး လည့း ေကာင့း ၊ အေထျေထျ အသဵု့စရိတး မ္ာ့အ်ဖစးလညး့ေကာငး့ယူသု့ဵ ၾကသည။း သ႔ုိ ေၾကာငံး အစု့ိ ရ၏ ဘတးဂ္ကးမ္ာ့ကုိ သဵု့ေဆာငးစရာ မလု်ိ ခငး့ ်ဖစသး ညး။ 2။ အလုပးသမာ့မ္ာ့အတျကး ေခ့္ေငျ 20 ရကးေန႔ ဇျနးလ ဘီအီ့ 2538 တျငး ႏုိငးငဵေတား ဝနးႀက့ီ အဖျဲမ႔ ္ာ့ က ဘအီ ီ့ 2491 ႏုိငးငဵေတားဘ႑ာ အကး ဥပေဒ အတုငိ း့ အလုပးသမာ့ မ္ာ့၏ေခ့္ ေငျအရင့း အ်မစးအတျကး မဝူ ါဒကုိ အတည်း ပဳခဲသံ ည။း စုေဆာငး့ ေရ့သမအသင့း မြ ေထာကးခဵ ခ္ကးရရြိၿပ့ီ ေငျေခ့္သူ အလပု းသမာ့ အတျကး ေငျအရင့း အ်မစ်း ဖစးေစရနးႏငြ းံ အလုပး သမာ့ မ္ာ့အတျကး အ်ပငးေႂကျၿမမီ ္ာ့ ကငး့ရြငး့ေစရနး ရညးသနးပါသညး။ အလပု းသမာ့၏ မိသာ့စဘု ဝႏငြ းံ စီ့ပျာ့ ေရ့ဘကတး ျငးအာမခဵခ္ကးမ္ာ့သဖျယး်ဖစၿး ပ့ီ ဘဝေနထငုိ းမႈ အဆငံးအတနး့ ်မငမံး ာ့ ေစပါသညး။ အလုပးသမာ့ဝနႀး က့ီ ႏြငးံ ်ပညးသူ႔ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ဌာန က တငး်ပေသာအေသ့စိတအး ခ္ကးအလကအး ေပၚ ဘ႑ာေရ့ဝနးႀကီ့၏ အ်မငးအရ ရာခငုိ းႏႈနး့အာ့်ဖငံးတျ ကလး ြ္ငး အလုပးသမာ့မ္ာ့ အတျကး စီစဥး ေဆာငရး ျကေး ပ့ ေသာေခ့္ေငျႏနႈ း့သညး အနညး့ဆဵု့ ဝါဏိဇၨဘဏး၏ ေဖာကးသညမး ္ာ့အေပၚထာ့ ေပ့ ေသာ အေကာငး့အဆငံး (MMR) ေအာကး မရြိ ေၾကာငး့ ေဖၚ်ပသညး။ 59

အလုပသး မာ့မ္ာ့ လူမဖႈ ူလုေဵ ရ့ႏြငးကံ ာကျယးေစာငံးေ႐ာြ ကေး ရ့ဌာန အလုပသး မာ့မ္ာ့အတျကး ေခ့္ေငျဝနးေဆာငမး ႈ အလုပးသမာ့ဝနႀး ကီ့ဌာနႏြင်ံး ပညးသူ႔သကသး ာေခ္ာငးခ္ေိ ရ့ဌာန၏ ဘအီ ့ီ 2543 ်ပဌာန့း ခ္ကး အခန့း 2 အမြတး 10 ႏြငံအး ညီ အလုပသး မာ့ မ္ာ့အတျကးေခ့္ေငျအရင့း အ်မစးကို အပု းခ္ဳပးေရ့အဖျဲ႔က ဝနေး ဆာငးမေႈ ပ့ သည။း အပု းခ္ဳပေး ရ့အဖျဲ႕သညး ေအာကပး ါ အမြတး 11 ေဖၚ်ပ ခ္ကးအတိငု ့း လပု ပး ငုိ ခး ျငအံး ာဏာႏငြ ံး တာဝနမး ္ာ့ရသြိ ည။း အမတြ း 10. “အလုပးသမာ့မ္ာ့တျကေး ခ့္ေငျအရင့း အ်မစး” ဟူ ေသာအမည်း ဖငးံ အလုပသး မာ့ ဝနးႀကီ့မြအၿမဲအဖျငးံဝင၊း ဘ႑ာေရ့ဝနးႀကီ့ကယို စး ာ့လြယ၊း အစုိ့ရဘတး ဂ္ကးရ့ုဵ ကိယု စး ာ့လြယ၊း ်ပညးသူ႔ဖလူ ဵုေရ့ အာမခရဵ ု့ဵ ကုယိ စး ာ့လြယႏး ြငံး စာရင့း စစရး ုဵ့ ကုယိ စး ာ့လယြ း အုပခး ္ဳပးေရ့ အဖျ႕ဲ ဝငးမ္ာ့ အ်ဖစး ်ဖငးံ ပါဝင၍း လညး့ေကာင့း ၊ လပု ငး န့း ရငြ း ႏြငးံ အလုပး သမာ့ကုိယးစာ့လယြ း တစဖး ကး သုဵ့ေယာကးဆီ၊ အရညး အခ္င့း ရသိြ ူမ္ာ့ႏြငံး လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့နြငံး အလပု းသမာ့ ကာကျယး ေစာငးံေရြာကးေရ့ဌာနမြ အပု းခ္ဳပး ေရ့အဖျ႕ဲ ဝငး ကုိအုပခး ္ဳပးေရ့အဖျဲ႕ဝငမး ္ာ့ႏငြ းံ အတျင့း ေရ့မဴြ ့အ်ဖစး်ဖငးံ ပါဝငး၍လညး့ ေကာငး့၊ အလပု း သမာ့လမူ ႈဖူလေဵု ရ့ဌာနမြ ၫႊနးၾကာ့ေရ့မဴြ ့ ကုိ အုပခး ္ဳပေး ရ့အဖျဲဝ႔ ငးႏြငးံ လကေး ထာကး အတျငး့ ေရ့မြဴ့အ်ဖစး်ဖငးံပါ ဝငး၍လညး့ေကာင့း ဗဟအုိ ဖျ႔တဲ စးခဖု ျဲ႕စညး့ရ မညး။ အပုဒိ း 1 တျငပး ါရိြေသာ အရညးအခ္င့း ရြသိ မူ ္ာ့ကို ေရျ့ေကာကး ဖျ႔စဲ ညး့်ခငး့ရာ တျငး ေငျေရ့ ေၾက့ေရ့၊ ဘဏးကိစႏၥ ြငးံ စေု ပါင့း ေဆာငးရျကးမႈ တုိ႔ ႏြငးံပတးသကးၿပီ့တတး သိကၽျမး့က္ငသး ူမ္ာ့ကို ဝနးႀက့ီ ခ္ဳပးက ေရျ့ခ္ယဖး ျဲစ႔ ည့း ရမည။း အမြတး 11. အပု းခ္ဳပေး ရ့အဖျဝ႔ဲ ငမး ္ာ့ ေအာကးပါအတုငိ း့လုပပး ငို ခး ျငံးအာဏာမ္ာ့ ရြိသညး 1. မူဝါဒ၊ အပု းခ္ဳပးမႈ ႏြငးံေခ့္ေငျအရငး့အ်မစးမ္ာ့ ၾကညံးရႈေစာငးေံ ရာြ ကး်ခငး့၊ 2. ေခ့္ေငျကုိ အတည်း ပဳ်ခင့း ၊ 3. လပု ငး န့း လညးပတမး ႏႈ ငြ ံးအက္ဳိ ့အ်မတမး ္ာ့ကုိ ဝနးႀကီ့ အဖျဲ႔ႏြငးံဝနးႀကီ့ခ္ဳပးအာ့ တင်း ပ်ခင့း ၊ 4. ေခ့္ေငျအရငး့အ်မစႏး ငြ းံပတးသကၿး ပ့ီ ်ပဌာနး့ခ္ကမး ္ာ့ ထုတ်း ပန်း ခင့း ၊ 5. လိုအပးလြ္ငးလုိအပးသလုိ ေခ့္ေငျအရင့း အ်မစး အသုဵ့စရိတးအတျကး အတညး ်ပဳ်ခငး့၊ 6. ထတု ်းပနးခ္ကးအတုိငး့စစီ ဥးေဆာငးရျကး်ခငး့အေပၚ ်ပႆနာမ္ာ့ကုိစီစစး ဆဵု့်ဖတး ်ခငး့၊ 7. ်ပဌာနး့ခ္ကးမ္ာ့ႏငြ းံအညီ သုိ႔မဟုတး ဝနႀး က့ီ ခ္ဳပ၏း ညႊနးၾကာ့မိနးမ႔ ြာခ္ကႏး ငြ းံ အညီ ေဆာငးရျက်း ခင့း တို်႔ ဖစသး ည။း အမတြ း 10 ေဖၚ်ပခ္ကးပါ အာဏာႏြငးံတာဝနးအတငုိ း့ေဆာငးရျက်း ခငး့အ်ပငး အပု း ခ္ဳပေး ရ့အဖျဲ႕သညး လပု ငး န့း အမတႈ စခး ခု ုကို လပု းေဆာငးရနး အတျကးဆပေး ကားမတီ ကီ ုိဖျဲ႔၍ ်ဖစေး စ၊ အပု ခး ္ဳပးေရ့အဖျဲ႔၏ အမိနး႔မြာညႊနးၾကာ့ခ္ကအး တုိငး့်ဖစေး စလပု းပငို ခး ျငးံ အာဏာ ရြိ သည။း ဤသညးမာြ ်ပဌာန့း ခ္ကး အမြတး 14 အတုငိ ့း အပု ခး ္ဳပေး ရ့အဖျ႔ဲသညး အလပု းသမာ့ မ္ာ့ အတကျ း ေခ့္ေငျအရင့း အ်မစး စီစစး ေရ့ဆပးေကားမီတီ ႏြငးံ ေခ့္ေငျအရင့း အ်မစတး ုိ့ ပျာ့ရနး ဝနးေဆာငမး ဆႈ ပးေကာမး ီတဟီ ေူ သာ ဆပးေကားမတီ ီႏစြ းခု ထပမး ဵအတညး်ပဳ ဖျ႔ဲစညး့ ႏုိငးသညး။ 60

အလပု းသမာ့ကာကျယေး စာငေးံ ရာြ ကေး ရ့ဆိုးငးရာသိရိြနာ့လညမး ႈ လကးစျစဲ ာေစာငး အလပု းသမာ့မ္ာ့အတျကး ေခ့္ေငျအရင့း အ်မစး စီစစးေရ့ဆပေး ကာမး ီတီ အလုပးသမာ့မ္ာ့အတျကး ေခ့္ေငျအရငး့အ်မစးစီစစးေရ့ ဆပးေကား မီတီသညး ေအာကး ေဖား်ပပါအတုိင့း လပု ပး ငို းချငံအး ာဏာရြိသညး။ 1. ဘအီ ီ့ 2543 အလုပးသမာ့ဝနးႀက့ီ ဌာနႏြငံ်း ပညသး ူ႔ လမူ ဖႈ လူ ုဵ ေရ့ ဌာန ်ပဌာနး့ခ္ကႏး ြငံးအညီ ေခ့္ေငျေခ့္ငါြ ့ရနး ေတာင့း ခဵ စာမ္ာ့ကုိ စီစစ်း ခငး့၊ 2. စစီ စၿး ပ့ီ ေတ႕ျ ရြိသညးံအခ္ကမး ္ာ့ကုိ ေခ့္ေငျအတညး်ပဳရနး အာဏာရိသြ ူ အာ့ တငး်ပ်ခင့း ၊ 3. အလပု းသမာ့မ္ာ့အတျကး ေခ့္ေငျအရငး့အ်မစးအပု းခ္ဳပးေရ့ အဖျဲ႔ေဖား်ပ ခ္ကး၏ ကနး႔သတမး ႈအတျင့း ေခ့္ေငျမ္ာ့ကို အတည်း ပဳေပ့်ခငး့၊ 3။ လပု းငနး့ချငးႏြငးံ လအ႔ူ ဖ႔အျဲ စညး့အသုငိ ့း အဝုိင့း အတျငး့ ကေလ့ငယးမ္ာ့ ထိန့း သိမး့ ေစာငံေး ရြာကေး ရ့ဌာန လူမဖႈ လူ ုဵေရ့ဌာန ႏြငးအံ လုပးသမာ့ကာကျယးေစာငးေံ ရာြ ကေး ရ့ဌာနသညး လုပး ငန့း ချငးႏငြ းံလူ႔အဖျ႔ဲ အစည့း အသိုင့း အဝငို ့း အတျင့း ကေလငယးမ္ာ့ ကာကျယး ေစာငးံေရာြ ကး ေရ့ဌာန၏ အေရ့ႀက့ီ ပုဵကို တနးဖ့ုိ ထာ့နာ့ လညးခဲံသည။း သ႔ႏို ြငးံပငး ဒဇီ ငးဘာလ 28 ရက၊း ဘအီ ့ီ 2547 တျငး အလပု း သမာ့ဝနႀး က့ီ ၊ လ႔အူ ဖျဲ႔အစညး့ႏြငးလံ ူအ႔ ရင့း အ်မစးဝနးႀကီ့၊ ထိငု း့ ်ပညတး ျငး့ေရ့ ဝနးႀကီ့၊ ပညာေရ့ဝနႀး ကီ့ ႏြငးံ က္န့း မာေရ့ ဝနးႀက့ီ တို႔ႏြငးံ လကတး ဲျပ့ူ ေပါင့း ၿပ့ီ အေကာငးအထညေး ဖာလး ိေု သာလုပးငနး့ချငႏး ြငံး လ႔အူ ဖျ႔ဲအစညး့အသုိငး့ အဝငို ့း အတျငး့ ကေလ့ငယမး ္ာ့ထနိ ့း သိမ့း ေစာငံေး ရာြ ကေး ရ့ဌာနမ္ာ့ကို တာဝနး ေပ့အပး သညံး အတငို း့ ေဆာငးရျကးခဲံသည။း အလုပသး မာ့ မ္ာ့၏ သာ့သမ့ီ ငယမး ္ာ့ ေကၽျ့ေမျ့ ေစာငးံေရာြ ကး သညတံး ာဝနးႀက့ီ ကို ကညူ ီ ထမ့း ပ့ုိ ေပ့ရနး ႏြငးံ ကေလ့ငယမး ္ာ့ ကိုယအး ာ့ ဉာဏအး ာ့ စိတးဓာတးအာ့ ကယုိ ကး ္ငတးံ ရာ့မ္ာ့ႏြငံး်ပညစံး ုၿဵ ပ့ီ ၿပီ့်ပညးစံ ုတဵ ံဲအနာဂတးဘဝကုိ လကး လမြ ့း မႏီ ိငု ရး နရး ညရး ျယး ပါသညး။ 4။ လပု းငန့း ချငးအတျင့း မ့ူ ယစေး ဆ့ဝါ့်ပႆနာကာကျယေး ရ့ေ်ဖရငြ ့း ေရ့ႏြငးံ လပု းငနး့ချငး ႀကံဵခိုငးဖျ႕ဵ ၿဖဳိ့ေရ့စမီ ဵကိနး့ လပု ငး န့း ရငြ ႏး ြငံး အလပု သး မာ့တုိ႔ ဘီအီ့ 2541 အလပု သး မာ့ အကးဥပေဒ အတိုင့း တစသး ေဝမတိမ့း ်ပဳမေူ ဆာငးရျကးရနး လည့း ေကာငး့၊ လပု ငး န့း ချငအး သ့ီ သ့ီ တျငး မူ့ယစးေဆ့ဝါ့ ကာကျယး်ခငး့ႏြငးံ ၄ငး့်ပႆနာ ကုိငသး ျယးေ်ဖရြငး့ရနး နညး့လမး့မ္ာ့ကို သိရိထြ ာ့ရနလး ည့း ေကာငး့၊ ဘအီ ီ့ 2519 မူ့ယစးေဆ့ဝါ့ ကာ ကျယး်ခငး့ႏငြ ႏးံ ပြိ းကျပ်း ခငး့ အကးဥပေဒ ႏြငးံ ဘီအ့ီ 2543 ထပမး ဵ်ဖညံစး ျကး အကဥး ပေဒအတိငု ့း ်ပဳမူ ေဆာငရး ျကး ရနး လညး့ေကာငး့ ၾကညးံရႈစစးေဆ့ရနး လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ႏြငအံး လုပးသမာ့ ကာကျယး ေစာငးံ ေရာြ ကးေရ့ဌာနမာြ တာဝနးရိြသညး။ မူ့ယစးေဆ့ဝါ့ ကာ ကျယႏး ိပြ ကး ျပေး ရ့ရဵု့ မ့ူ ယစးေဆ့ ဝါ့ကာကျယ်းခင့း ႏငြ းံယငး့်ပႆနာေ်ဖရငြ ့း ရာတျငၿးပီ်ပငစး ျာလပု းေဆာငႏး ငို းရနလး ည့း ေကာင့း ၊ လပု ငး န့း မ္ာ့ကေုိ ခ္ာေမျ႕စျာလညးပတႏး ုိငးရနလး ည့း ေကာငး့၊ မူ့ယစး ေဆ့ဝါ့ ်ပႆနာ ကာ ကျယေး ်ဖရြင့း ရာတျငး လပု ငး န့း ချငမး ္ာ့ ပူေပါင့း ေဆာငးရျကခး ငျ ရးံ ရနး လည့း ေကာင့း လမူ ဖႈ ူလုဵေရ့ႏငြ းံ အလပု းသမာ့ေစာငးံေရြာကေး ရ့ဌာနသညး မူ့ယစးေဆ့ဝါ့ ကာ ကျယး ႏိြပကး ပျ းေရ့ရု့ဵ ႏငြ ံး သေဘာတူစာခ္ဳပး ခ္ဳပးဆိုခဲံ သည။း သုေ႔ိ ၾကာငးံ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ႏငြ ံးအလုပးသမာ့ ေစာငေံး ရာြ ကေး ရ့ ဌာနသညး မူ့ယစးေဆ့ဝါ့ကငး့မဲံဇုနး်ဖစးသညးံအ်ဖဴ ေရာငးလုပငး နး့ချငးအေကာငးအထညး ေဖာေး ဆာငး်ခင့း ၊ 61

အလုပသး မာ့မ္ာ့ လူမႈဖလူ ုဵေရ့ႏြငးံကာကျယးေစာငးံေ႐ာြ ကးေရ့ဌာန လပု ငး န့း ချငအး တျင့း အာ့ကစာ့ ခနး့မ ထာ့ေပ့်ခငး့၊ ဘဝ သစတး စဖး နး ်ပနးလညထး ူ ေထာငး ်ခင့း စသညး်ဖငးံ မူ့ယစး ေဆ့ ဝါ့ကုိ ေတာလး နြ းသညေံး နရာတျငး ႀကံခဵ ငို းၿမဲၿမေဵ စသညံး စီမဵကိနး့မ္ာ့ တစကုိ မး တး မတး လပု းေဆာငးလာခဲံသညး။ 5။ လုပးငနး့ချငးအတျင့း ေအအိငု ဒး ီအကစး ်း ပႆနာေ်ဖရငြ း့်ခငး့ ေအအိငု းဒီအကးစေး ရာဂါသညး အလပု းသမာ့မ္ာ့ႏငြ းံ လပု ငး န့း ချငးအတျကး လျနး စျာအေရ့ပါၿပီ့ အေလ့ေပ့ေဆာငးရျကး သငေံး သာ အရာ တစးခု်ဖစးသည။း (Recognition of HIV/AIDS is the Workplace Issues) လပု ငး န့း ေလာကႏငြ ံး အပိ ခး ္းအုိငဗး ျီ/ ေအအိုငးဒီအကးစးေရာဂါ၏ မူဝါဒႏငြ ံး လမ့း စဥး အတငို း့ (ILO code of Practice on HIV/AIDS and the World of Work) ေအအုိငဒး ီအကစး း ေရာဂါသညး က္န့း မာေရ့ ကုိ သာထိခုိကးရုမဵ ြ္မက လုပးငန့း ေလာကတစခး ုလဵု့၊ လပု ငး န့း ၏အရညး အေသ့ျ တစခး လု ့ုဵ ႏငြ ံး လုပငး နး့ချငးတစးခလု ုဵ့ကုိ ထခိ ကုိ နး စနး ာေစပါသည။း ေအအုငိ ဒး ီအကစး းေရာဂါႏငြ းပံ တသး ကးၿပီ့ လမူ ဖႈ လူ ုဵေရ့ႏြငးံ အလုပသး မာ့ ကာ ကယျ းေစာငးေံ ရြာကးေရ့ဌာနက ေအကပး ါအတငို း့ လပု း ေဆာငခး ္ကမး ္ာ့ လုပးေဆာငး လ္ကရး သြိ ည။း 1။ ဘဝအရညးအေသျ့သငးတန့း ေဖာငေး ဒ့ရငြ ့း ႏြငးံပတးဝနး့က္ငးစိမး့လနး့စို ေ်ပေရ့ ေဖာ ငးေဒ့ရငြ း့ တုက႔ိ ုိ ပံဵပို့ကူညီ ေထာကးပံဵရနး လမူ ဖႈ လူ ုဵ ေရ့ႏြငးံ အလုပးသမာ့ ကာကျယး ေစာငေးံ ရာြ ကေး ရ့သညး ဘတးဂ္ကး စီမဵ ကနိ ့း ေအာကးတျငး လပု းေဆာငးရမုဵ ြ္မက ၿမိဳ႕နယးတုိငး့ရြိ လပု ငး န့း ချငးတငို ့း တျငး ေအအငုိ ဒး ီအကးစေး ရာဂါႏြငံပး တးသကၿး ပီ့ လုိအပသး ညးမ္ာ့ကို စီစဥး ေဆာငရး ျကးလ္ကရး ိသြ ညး။ 2။ ႏိုငးငဵတကာေငျအရငး့အ်မစး (Global Fund) ေဖာငးေဒ့ရြငး့၏ေထာကးပဵမံ ႈ ေအာကတး ငျ း ရေယာငး့ၿမဳိ ႕နယး စီမဵကိနး့ကဲံသို႔ လပု း ငန့း ချငး အတငျ ့း ေအအိုငးဒီ အကးစးႏြငပးံ တသး ကးၿပီ့ကာကျယးနည့း ်ပဳမူေန ထငို ့း နည့း မ္ာ့ကုိ အလုပးသမာ့ဝနးႀက့ီ ဌာန၏ ်ပဌာန့း ခ္ကမး ္ာ့်ဖငးံ ေရ႕ြ ဆကေး ဆာငးရျကႏး ုိငးခဲံ သည။း အဆုိပါ စီမဵကိနး့သညး အက္ိဳ့ထူ့မ္ာ့ စျာ ်ဖစထး ျနး့ေစၿပီ့ တစး်ခာ့ေနရာ မ္ာ့သိုပ႔ ငး ထ့ုိ ေဖာကး ေဆာငးရျကးႏုငိ း ခဲံသညး။ ႏုိငးငဵတကာ ေငျအရငး့အ်မစးေဖာငးေဒ့ရြင့း ၏ ေထာကပး မဵံ ႈ ေအာကး တျငပး ငး လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ႏငြ အံး လုပးသမာ့ကာကျယး ေစာငံေး ရာြ ကေး ရ့အဖျဲ႕ သညး ထုငိ ့း ႏငို းငဵ စ့ီ ပျာ့ ေရ့ႏြငံး က့ူ သနး့ ေရာငး့ဝယးေရ့၏ ေအအငုိ ဒး ီ အကးစး ကင့း စငေး ရ့ ပူ့ေပါငး့ေဆာငး ရျကခး ္ကးအသငး့(TBCA)တုိ႔ သေဘာတူစာ ခ္ဳပခး ္ဳပးဆၿို ပီ့ လပု ငး န့း ချငးအတျင့း ေအအိငု ဒး ီ အကစး းေရာဂါ ကာကျယးေရ့ ႏြငးံ ကင့း စငပး ေပ္ာကေး ရ့ စီမဵကိနး့ ကုိ ပူေပါင့း လုပးေဆာငးခဲံ သည။း ယငး့မြာတာဝနအး တငုိ း့လုပးငနး့မ္ာ့ေရြ႕ ဆကလး ညးပတး ေစ်ခငး့၊ ်ပဌာန့း သညးံ မူဝါဒေအာကးတျငး ရြိေနေစ်ခငး့၊ ေဆ့ျ ေႏျ့စစီ စ်း ခငး့၊ ညႊနးၾကာ့်ခငး့၊ အုပးခ္ဳပ်း ခင့း ၊ ေစာငးံ ေရာြ ကး်ခင့း ၊ အလုပသး မာ့ ဝနႀး က့ီ ဌာန ၏်ပဌာန့း ခ္ကးအတိုင့း လုပးငနး့ချငးအတျင့း ေအအုိငးဒီအကစး ေး ရာဂါကာကျယရး နး မူဝါဒႏငြ းအံ ယူအဆမ္ာ့ တ့ို တကေး ကာင့း မျနေး ရ့ အဖျဲ႕၏ လပု ငး န့း ရလဒး မ္ာ့ကုိ စစီ စး်ခင့း စသညးကုိ ေဆာငရး ျကပး ါသည။း သုေ႔ိ ၾကာငးံ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ႏငြ ံးအလပု းသမာ့ ကာကျယး ေစာငးံ ေရာြ ကး ေရ့ဌာနမြ အုပးခ္ဳပး ေရ့ မြဴ့ကုိ ဥက႒ၠ အ်ဖစ်း ဖငးံထာ့ၿပီ့ အဖျ႔ဝဲ ငးမ္ာ့စျာပါဝငးေသာ အဖျဲ႔ အစညး့ ႀက့ီ တစးခ်ု ဖစးသည။း ႏုိငးငဵတကာေငျအရငး့အ်မစးေဖာငးေဒ့ရြငး့၏ ေထာကပး ံဵမႈ ေအာကတး ျငး TBCA အသငး့ သညး ဌာနဆငို ရး ာစမီ ဵကိန့း မ္ာ့အေပၚ စီစဥး ေဆာငးရျကး ညႊနးၾကာ့်ခငး့မ္ာ့အေပၚ တာဝနး ရြၿိ ပ့ီ လပု ငး န့း ချငးမ္ာ့ကုိ အဆုိပါစမီ ဵကနိ း့မ္ာ့ႏြငးံ လကတး ဲျလပု းေဆာငးရနးတျနး့အာ့ေပ့ သညအသ င့း အဖျဲ႔လည့း ်ဖစးသည။း 62

အလုပသး မာ့ကာကျယေး စာငးေံ ရြာကေး ရ့ဆိုးငးရာသရိ နြိ ာ့လညမး ႈ လကစး စျဲ ာေစာငး 6။ လုပးငန့း ချငးအတျင့း စာသငးေက္ာင့း အလပု းသမာ့မ္ာ့အတကျ း ပညာသငးၾကာ့်ခင့း အချငအးံ လမး့မ္ာ့ ႏြငးံေရျ့ခ္ယး စရာလမး့မ္ာ့ ဖနးတီ့ေပ့ရနးလညး့ေကာငး့၊ အလပု းသမာ့မ္ာ့ အတျကး ႀက့ီ ပျာ့တုိ့တကး ေရ့အလာ့အလာ မ္ာ့ရြိေစရနး လည့း ေကာင့း သကးသာေခ္ာငခး ္ေိ ရ့ႏငြ းံအလုပသး မာ့ ထနိ ့း သမိ ့း ေစာငံး ေရာြ ကးေရ့ဌာန သညး လပု ငး န့း ချငး အတျင့း စာသငေး က္ာငး့မ္ာ့ ေဆာကးလပု းေရ့ ပညာရြငး မ္ာ့၊ စုခိုထငို း့ဓမာၼ ဓိရာဇ တကသၠ လုိ ၏း ေက္ာင့း ်ပငး ပပညာသငးၾကာ့ေရ့ ပညာရငြ အး ဖျဲ႕၊ ထငို ့း ႏုိငငး စဵ ကမး ႈလကမး ႈအသင့း ႏငြ ံးလပု ငး န့း ချငတး ျငး အလုပးသမာ့မ္ာ့ အတျကး စာသငးေက္ာငး့မ္ာ့ထာ့ရြိရနတး ျငး သကဆး ငို း ေသာ လပု ငး န့း ရငြ း တုႏ႔ိ ြငးံ လကးတျဲပ့ူ ေပါငး့ၿပီ့ လပု ငး န့း ချငတး ျငး စာသငးေက္ာင့း မ္ာ့ တညး ေဆာကးေပ့ခဲံသည။း လပု ငး န့း ချငအး တျင့း စာသငးေက္ာင့း မ္ာ့၏ အေရ့ပါပဵုကုိ အမ္ာ့ သရိ နိြ ာ့လညးေအာငး ႀကိဳ့စာ့ လပု ေး ဆာငးခဲသံ ည။း 7။ ေငျေၾက့သကးသာေခ္ာငခး ္ိေရ့ႏြငံး ဝနေး ဆာငးမႈ အလုပးသမာ့မ္ာ့၏ အနာဂတးအတျကး ေငျေၾက့စုေဆာင့း ႏိုငၿး ပ့ီ ႀက့ီ ပျာ့တိ့ု တကရး နႏး ြငံး အ်ပငးေႂကျ့ၿမီမ္ာ့မြလျတ့း ကင့း ရနးလညး့ေကာငး့၊ အလပု းသမာ့မ္ာ့ အတျကးေခ့္ေငျအရငး့ အ်မစး ႀက့ီ ပျာ့လာေစရနးလညး့ ေကာင့း လုပငး န့း ချငႏး ြငံး ႏုိငးငဵ ေတာ၏း စီ့ပျာ့ေရ့လုပးငနး့ အတငျ း့တျငး ေငျစု ေဆာင့း ေရ့သမအသင့း တစးခု ်ဖစးလ ာႏုိငး ရနလး မူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ႏြငးံ အလုပး သမာ့ကာကယျ း ေစာငးေံ ရြာကးေရ့အသငး့က အေကာငးအ ထညး ေဖားေဆာငးခဲသံ ညး။ ဒါတငးမက လုပးငနး့မ္ာ့ကို ေခ္ာေမျ႕စျာေရ႕ြ ဆကး လညပး တး ႏုိငးရနးေငျေၾက့စုေဆာငး့ေရ့ဌာန၊ ထငုိ ့း ႏိုငငး ေဵ ငျေၾက့စေု ဆာင့း ေရ့ သမအသင့း ၊ ထငုိ ့း ႏုိငးငဵမိသဟာသမဝါယာမအသငး့၊ စာရင့း စစးေဆ့ေရ့သမအသငး့တိုႏ႔ ြငးံ လကးတျဲပ့ူ ေပါင့း လ္ကးလညး့ ေဆာငးရျကးခဲသံ ညး။ လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ႏြငးံ အလုပးသမာ့ ကာကျယး ေစာငံး ေရာြ ကေး ရ့ဌာနသညး ေငျေၾက့စေု ဆာငး့ေရ့သမအသင့း ၏ ေထာကခး ဵခ္ကး်ဖငးံ အလပု သး မာ့ မ္ာ့အတကျ း ေငျေခ့္်ခင့း ဝနေး ဆာငးမႈကို ေဆာငရး ျကလး ္ကရး ြိ သည။း ႏုိငးငဵ ေတားဝနႀး က့ီ အဖျ႔၏ဲ အတည်း ပဳေ ထာကခး ခဵ ္ကး်ဖငးံ ဤေခ့္ေငျဝနးေဆာငး မႈကို အေကာငးအထညးေဖားခဲံသည။း ဘအီ ီ့ 2538 တငျ း ေခ့္ေငျအရင့း အ်မစးအတျကး ဘတေး ငျ သန့း 100 ်ဖငးစံ တငး လညပး တးခဲံၿပီ့ မ္ကး ေမြာကကး ာလတငျ း ဘတေး ငျ သန့း 290 အထိ ေရာကခး ဲေံ လသညး။ 8။ လုပးငနး့ချငးအတျငး့ အရနးေငျေၾက့အရငး့အ်မစး လပု ငး န့း ချငအး တျင့း အရနေး ငျေၾက့အရင့း အ်ဖစစး ေု ဆာငး့်ခင့း သညး လပု းငနး့ရြငး က အလပု းသမာ့ မ္ာ့အတျကး ဥပေဒ်ပငပး လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ လပု း ေဆာငးရာတျငး ပဵံပို့မႈ တစခး ု်ဖစး သည။း အလပု းလပု သး ကးအတျငး့ ရာခငို းႏႈနး့ အလိုကးစုေဆာင့း ရေသာ ေရရြညး စေု ဆာငး့်ခင့း မ္ဳိ ့ ်ဖစသး ည။း ဤသ႔ုိ စေု ပါငး့ ထာ့ေသာ ေငျမ္ာ့်ဖငအံး ရနးသ့ုဵ ေငျအရင့း အ်မစတး စခး ု ်ဖစလး ာ ေစၿပီ့ ယင့း ေငျကုိ ေငျေၾက့စမီ ဵ ခန႔ခး ျဲေရ့ကမု ၸဏတီ စးခုခုကေုိ ရျ့ၿပီ့ အလုပသး မာ့မ္ာ့ကုိယစး ာ့ ရငး့ႏြီ့်မြဳပးႏြဵမႈလုပးရမညး။ သု်႔ိ ဖငးံ လပု ငး န့း ရြငးႏြငးံ အလပု း သမာ့မ္ာ့အၾကာ့ စိတးတူကိုယးတူ စေု ဆာင့း ထာ့ ေသာ ဤေငျ သညး အလုပသး မာ့မ္ာ့ ပငးစငး ယူၿပီ့ေသာအခ္နိ တး ျငးအသု့ဵ ်ပဳရနး အရနး သ့ုဵ ေငျအရင့း အ်မစးတစးခု်ဖစးလာသည။း 63

အလုပးသမာ့မ္ာ့ လမူ ဖႈ လူ ေဵု ရ့ႏြငကးံ ာကျယေး စာငံေး ႐ြာကေး ရ့ဌာန 9။ လပု းငန့း ချငးအတျင့း ႏ႔တို ိုကမး ိခငကး ႑ လုပးငနး့ချငးမ္ာ့ကိုေစာငးၾံကပးၾကညးရံ ႈေသာလူမဖႈ ူလေဵု ရ့ႏြငံး အလပု းသမာ့ ကာ ကျယးေစာငေးံ ရြာကေး ရ့အသငး့သညး လပု ငး န့း ရငြ မး ္ာ့ ကုိ ဘအီ ီ့ 2541 အလုပးသမာ့ ကာကျယး ေစာငေံး ရာြ ကးေရ့ အကးဥပေဒ အတငို ့း ်ပဳမူေဆာငရး ျကရး နး အၿမဲညႊနးၾကာ့ တကုိ တး ျနး့ လ္ကးရသိြ ည။း အဆိုပါ အကးဥပေဒသညး ကယို ဝး နရး ိြ အမ္ိဳ့သမ့ီ အလပု း သမာ့မ္ာ့ကို ကေလ့ေမျ့ဖျာ့ရနး ရကး 91 အထိ လစာခစဵ ာ့ချငံး မထိခိုကးေစဘဲ အနာ့ ယႏူ ငုိ သး ည။း ဤကဲံသ႔ုိ ဥပေဒရြိေသားလညး့ အခ္ဳိ ႕ေသာ လပု ငး န့း ချငမး ္ာ့ သညး အလုပး သမာ့မ္ာ့ကုိ ဥပေဒရတိြ ိုင့း ခဵစာ့ချငံမး ေပ့ေခ္၊ သုတိ႔ ည့း မဟုတး အလုပးသမာ့ကိုယး တုိငကး ဤအခငျ းံ အလမး့ကုိ ်ပညးေံ အာငး မသဵု့ဘဲ ရကး 90 မ်ပညံးမီ ကပငး လပု ငး န့း ချငး ထဲ်ပနလး ညး အလပု လး ုပး သညကး ုိ ေတျ႕ရသညး။ သုိ႔လ္ြ ငး ေမျ့ကငး့စသာ့ သမ့ီ မ္ာ့ကို ဆငုိ းတငျ း ေရာင့း ေသာ အရနး သငႏံး ုိ႔မ္ာ့ကုိသာ တကို ေး ကၽျ့ ေနၾကသညး။ ထုေ႔ိ ၾကာငံး ေမျ့ကငး့စကေလ့ငယမး ္ာ့အတျကး မိခငးႏ႔ရို ညး တကို ေး ကၽျ့်ခင့း ၏ အေရ့ ပါပကုဵ ုိ သိရနိြ ာ့လညးၾကေစရနး လမူ ဖႈ လူ ေုဵ ရ့ ႏငြ အံး လပု းသမာ့ ကာကျယး ေစာငေးံ ရာြ ကး ေရ့အသင့း က လပု ငး န့း ချငအး တျင့း ႏိ႔တု ကုိ မး ခိ ငကး ႑ စီမဵ ကနိ ့း ကုိ အေကာငအး ထညး ေဖာခး ဲရံ သညး။ ဤစီမကဵ ိနး့ကို ပါဝငး ပဵံပို့ေဆာငးရျကးေသာ လုပငး န့း ရြငမး ္ာ့သညး မိမိတ႔ို လပု ငး န့း ချငး အတျင့း ႏ႔တို ကုိ မး ခိ ငႏး ြငံး သငးံေလ္ာေး လ္ာကးပတးေသာ ေနရာကုိ ေဆာငး ရျကသး တးမြတး ေပ့ထာ့ရမည။း ဥပမာအာ့်ဖငးံ ႏတ႔ို ကို မး ခိ ငးႏငြ ံး ကေလ့အတျကး သငံး ေလ္ာေး လ္ာကးပတးေသာ စာ့ပျဲခ၊ဵု ထငုိ ခး ၊ုဵ လကေး ဆ့ ဇလဵု၊ ကေလ့ငယးအတျကး ပလတး စတစးအပိ တး ျငးညြစး ထညးံထာ့ေသာႏုိက႔ ုိ သိမ့း ထာ့ရနးေရခဲေသတၱာႏငြ းံ ႏ႔တို ုိကးအက္ႌ၊ ႏ႔ထို ညံအး ိပး စသညံး ႏ႔ုိ တိကု မး ိခငးႏြငံပး တးသကေး သာ အသု့ဵ အေဆာငး အမိ္ဳ့ မ္ဳိ ့ကုိ ပဵပံ ို့ ကညူ ီေပ့ ရမညး။ ဤစမီ ဵကနိ း့မ္ဳိ ့သညး ေငျေၾက့အကုနအး က္ နည့း ပါ့ေသားလညး့ အက္ိဳ့ရ လဒး လနျ းစျာ့ႀက့ီ မာ့ေပသညး။ ေငျကုနး ေၾက့က္သကး သာၿပီ့ စျမ့း ရညး်ပညံးဝေစ ဆုိ သညႏးံ ုိငငး ေဵ တား၏ မဝူ ါဒကုိလညး့်ဖညံးဆည့း ေပ့ရာ ေရာကးပါသည။း ဆငုိ တး ျငးေရာင့း ေသာ အရနသး ငံးႏိုရ႔ ညမး ္ာ့သညေး ငျအကုနး ခဵရသေလာကး မိခငးႏို႔ရညေး လာကး အာဟာရ ဓာတးအရညး အေသ့ျ မရြိ ေပ။ မိခငးႏ႔တို ုိကေး ကၽျ့်ခငး့သညး သာ့သမ့ီ ငယမး ္ာ့ကို မိခငး၏ အခ္စး ေမတာၱ ေအာကးတျငဘး ဝအရညးအေသျ့ရြရိ ြိႀက့ီ ထျာ့ေစၿပ့ီ မခိ ငးႏြငးံ ကေလ့ ငယး အၾကာ့ ေႏျ့ေထ့ျ မႈ ၾကငးနာမမႈ ္ာ့ ရိြေစပါသည။း ကေလ့ငယးမ္ာ့ကို ႏုိငးငဵေတား၏ အနာဂတးကာလတျငး စျမး့ရညး်ပညံဝး ေသာ ပဂု ၢိဳလမး ္ာ့ ်ဖစး လာၾကေစရနး လနျ းစျာလိုအပး သည။း ထု႔ေိ ၾကာငးံ မိခငးႏ႔ိုတိုကးေကၽျ့်ခင့း ၏ အေရ့ပါပဵုကို လပု ငး န့း ရငြ ႏး ြငးံ အလပု း သမာ့မ္ာ့ သိရိနြ ာ့လညေး စရနလး ပု းငန့း ချငအး တျငး့ႏ႔ိုတကို မး ခိ ငးက႑ကုိ အေကာငး အထညး ေဖားေဆာငလး ကို ရး ်ခငး့်ဖစးသည။း ------------------------------------------------------------ 64