แหล่งที่อยู่อาศัยของปลาในลุ่มน้ำโขง

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ แหล่งที่อยู่อาศัยของปลาในลุ่มน้ำโขง ศูนย์วิทยาศาตร์เพื่อการศึกษานครพนม

ระบบนิเวศแม่น้ำโขง แม่น้ำโขงมีถิ่นกำเนิดจากเทือกเขาหิมาลัยไหลผ่าน 6 ประเทศ คือ จีน พม่า ไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม ก่อนที่จะไหลลงสู่ทะเลจีนใต้ แม่น้ำโขงมีความยาวประมาณ 4,909 กิโลเมตร ถือเป็นแม่น้ำที่ยาวเป็นอันดับ 10 ของโลก และยาวที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงใต้ ที่มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวมประมาณ 810,000 ตารางกิโลเมตร นับเป็นพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับ 12 ของโลก แม่น้ำโขงมีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ปลามากเป็นอันดับ 3 รองจากแม่น้ำ อเมซอนในอเมริกาใต้และในแม่น้ำแซร์ในทวีปแอฟริกา แม่น้ำโขงมีความหลายของทรัพยากรธรรมชาติ ทั้งพันธุ์พืช พันธุ์ปลา และมีความหลาก หลายของวิถีชีวิตของผู้คน ในจังหวัดนครพนม ที่มีความอุดมสมบูรณ์และมีพันธุ์ปลา หลากหลายชนิดในเขตจังหวัดนครพนม มีพันธุ์สัตว์น้ำทั้งหมด 96 ชนิด มีตะพาบน้ำ 1 ชนิด กุ้ง 2 ชนิด และปลาที่ใกล้สูญพันธุ์ 13 ชนิด ซึ่งปลาแต่ละชนิดที่พบจะมีแหล่งที่อยู่อาศัย แตกต่างกันไป

แหล่งที่อยู่อาศัยของ แก่ง หมายถึง ลักษณะของแหล่งน้ำที่มีหินก้อนเล็ก ก้อนใหญ่ ปลาในลุ่มน้ำโขง โผล่ขึ้นมากลางแหล่งน้ำนั้น โดยที่ลักษณะของหินที่โผล่ขึ้นมากลางแหล่งน้ำ จะมีลักษณะแตกต่างกัน ในบางครั้งทำให้กีดขวางการจราจรทางน้ำ เช่น แหล่งแก่งกลางแม่น้ำโขง

ปลาที่อาศัยอยู่ในแก่ง ปลาเค้าขาว ปลาแดง ปลาแค้ Great White sheatfish Miconema bleekeri Bagarius catfish ปลากั้ง ปลาสังกะวาดเหลือง red-tailed snakehead Pangasius macronema

กว๊าน มีลักษณะเป็นคุ้งน้ำ เป็นวังคล้ายครก อยู่ส่วนโค้ง ของแม่น้ำโขง กระแสน้ำในกว๊านจะหมุนวนเป็นวงกว้าง

ปลาที่อาศัยอยู่ในกว๊าน ปลาบึก ปลากดเหลือง ปลากดแก้ว Mekong giant catfish Yellow mystus Asian redtail catfish ปลาขาไก่ ปลาแดง Blue Sheatfish Micronema bleekeri

คก เป็นบริเวณที่มีหลุมลึกในแม่น้ำโขง และน้ำไหลวน คก แต่ละแห่งมีความลึกและ กว้างต่างกัน บางที่ลึกถึง 10 เมตร ระบบ นิเวศที่เรียกว่า \"คก\" นี้ ส่วนใหญ่ประกอบด้วย \"ผา\" ซึ่งเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดครก

ปลาที่อาศัยอยู่ในคก ปลาดังแดง ปลาหว้าหน้านอ ปลายี่สกไทย Pla dung dang Pla wha nha nor Seven-striped barb ปลาเวียน ปลากระสูบขีด Greater brook carp Hampala barb



ปลาแขยงใบข้าว ปลากระสูบขีด Lowg-fatty finnedmystus Hampala barb ปลาตะโกก Soldier river barb

หนอง คือ แอ่งน้ำที่มีน้ำขังอยู่ ในช่วงฤดูแล้งมักเกิดริมฝั่ง สำหรับชาว บ้าน หนองมีความสำคัญ คือ เป็นที่กักเก็บน้ำยามน้ำลด

ปลาช่อน ปลาเนื้ออ่อน Striped snake-head fish Whisker sheatfish ปลากดเหลือง Yellow mystus ปลากราย Spotted featherbaek

\"พันธุ์ปลาแม่น้ำโขง\" ปลามีเกล็ดและไม่มีเกล็ด ปลามีเกล็ด เกล็ดปลา (Scala) มีหน้าที่ ห่อหุ้มร่างกาย ป้องกันอันตรายจากภายนอก ส่วนผิวหนังชั้นในประกอบด้วยกล้ามเนื้อ และ เส้นประสาท ที่พบในปลากระดูกแข็งทั่วไปแบ่งออกเป็น Cycloid Scale มีลักษณะบางใสและยืดหยุ่น ขอบหลังของเกล็ดจะไม่มีหยักหรือหนาม เวลาลูบจะไม่สากมือ มักพบ เกล็ดแบบ Cycloid ในปลาไม่มีก้านครีบแข็ง Crenoid scale มีลักษณะบางใสและยืดหยุ่น เหมือนเกล็ดแบบ Cycloid แต่จะแตกต่างกันคือ ขอบหลังเกล็ดแบบ Ctenoid จะมีหนามสากมือ หรือมักพบในปลาที่มีก้านครีบแข็ง

ปลาไม่มีเกล็ดหรือปลาหนัง ปลาไม่มีเกล็ดจะมีผิวหนังที่อ่อนนุ่มและมีเมือกลื่นๆปกคลุมลำตัว ผิวหนังของปลา ทำหน้าที่ป้องกันเชื้อโรคจากภายนอกเป็นที่รวมของประสาทรับความรู้สึก ช่วงในการหายใจ และขับถ่าย ปลาหนังส่วนใหญ่มีหนวดเป็นประสาทสัมผัสใช้ช่วยหาอาหาร ซึ่งจำนวนหนวด จะแตกต่างกันไปตามชนิด โดยปลาหนังที่มีหนวดมากที่สุด จะมีหนวด 4 คู่ แบ่งเป็นหนวดที่ รูจมูก 1 คู่ หนวดที่ข้างปาก 1 คู่ และหนวดใต้คาง 2 คู่

วิถีชีวิตชุมชนบริเวณแม่น้ำโขง วิถีชีวิตชุมชนบริเวณแม่น้ำโขงการทำการประมงและการทำการเกษตร เป็นวิถีชีวิตหลักของประชาชนในลุ่มแม่น้ำโขงคนที่อาศัยอยู่ในที่ลุ่มจะปลูกข้าว ส่วนคนที่อยู่สูงจะทำไร่และหาปลาจากแม่น้ำสาขา บริเวณที่ราบน้ำท่วมถึงและ บริเวณปากแม่น้ำก็เป็นพื้นที่ปลูกข้าว ทำการประมงน้ำจืดเพื่อเลี้ยงชีพ และขายในตลาด

เอกสารอ้างอิง ศูนย์วิทยาศาตร์เพื่อการศึกษานครพนม เว็บไซต์ : www.nkpsci.ac.th กรมประมง.2510.สำรวจชีวประมงในแม่น้ำโขงตามโครงการ ผามอง,รายงานประจำปี 2510, หน่วยสำรวจวิจัยเพื่อพัฒนา ประมงน้ำจืดกองบำรุงพันธุ์สัตว์น้ำ,กรมประมง. : หนังสือโลกของปลาแม่น้ำโขง

ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานครพนม 355 หมู่ 6 ตำบลหนองญาติ อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม 48000 โทรศัพท์ 042-530780 โทรสาร 042-530781 https:/www.nkpsci.ac.th/