สื่อการสอนการทำงานแอร์รถยนต์

การทำงานแอรร์ ถยนต์

เอกสารประกอบการเรยี นวชิ า เครอื่ งปรบั อากาศรถยนต์ เร่อื ง การทำงานแอรร์ ถยนต์ จดั ทำโดย นาย ภัทรดนัย เดชนวุ ัฒนชยั รหสั 63040146 นาย ดิษฐพงษ์ ศริ ิโกง่ ธนู รหัส 63040319 นสิ ิตชน้ั ปีท่ี 1 สาขาเทคโนโลยีอุตสาหกรรม คณะศึกษาศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั บรู พา

คำนำ เอกสารประกอบการเรยี น เรื่อง การทำงานแอร์รถยนต์ จัดทำข้นึ เพื่อใช้ประกอบการเรยี นรู้ เพื่อใหน้ ักเรยี น นกั ศกึ ษาสามารถค้นพบความร้ดู ว้ ยตนเองเกิดความเข้าใจอยา่ งถ่องแท้ เกิดทกั ษะและใช้ทกั ษะการเรียนรู้ไดอ้ ยา่ งมี ประสทิ ธภิ าพ สามารถเข้าใจระบบการทำงานของแอรร์ ถยนต์ได้ ขา้ พเจ้าหวงั เป็นอยา่ งยิง่ ว่า เอกสารประกอบการเรียน เร่ือง การทำงานแอรร์ ถยนต์ จะเปน็ ประโยชน์ในการ พัฒนาการเรียนการสอนสำหรบั ครแู ละการพฒั นาการเรียนสำหรบั นกั เรียนและนักศกึ ษา และเปน็ แนวทางในการ พัฒนางานแกผ่ สู้ นใจได้เปน็ อย่างดี

สารบญั หลักการทำงานของระบบการทำความเยน็ 1 ส่วนประกอบของเคร่อื งปรบั อากาศรถยนต์ 2 คอมเพรสเซอร์ 2 แผงคอยลร์ ้อนหรอื คอนเดนเซอร์ 4 ดรายเออร์หรอื รซี ฟี เวอร์ 5 คอยลเ์ ย็นหรืออีวาโปเรเตอร์ 6 ทอ่ ทางสารทำความเยน็ 7 สาเหตุทแี่ อรร์ ถยนตไ์ มเ่ ย็น 7 วิธีการตรวจซ่อมและบำรงุ รกั ษาแอร์รถยนต์ 8 แบบทดสอบหลงั เรียน 9

1 หลักการทำงานของระบบการทำความเย็น ในเครอ่ื งปรบั อากาศรถยนตเ์ ปน็ ระบบทำความเย็นแบบอดั ไอ (Vapor compression system) โดย คอมเพรสเซอรแ์ อร์ (Compressor) มลี ำดับข้นั ตอนการทำงานดังนี้ คอมเพรสเซอรแ์ อรจ์ ะดูดสารทำความเยน็ จากคอยล์เยน็ (Evaporator) ท่ีมสี ถานะเปน็ แกส๊ เมื่อสารทำความเยน็ ผ่านคอมเพรสเซอร์จะทม่ี อี ณุ หภูมิและความดันเพ่ิมสงู ขน้ึ ส่งต่อไปที่แผงคอยลร์ อ้ น (Condenser) เพ่ือลดอณุ หภูมใิ หต้ ำ่ ลง เปลย่ี นสถานะจาก แกส๊ เปน็ ของเหลว จากนนั้ สารทำความเยน็ จะไหลต่อไปยงั ดรายเออร์ (Receiver/dryer) เพ่อื กรองสงิ่ สกปรกและความชน้ื ที่ปนเปอื้ น ในสารทำความเย็น กอ่ นสง่ ตอ่ ไปยงั วาลว์ แอร์ วาลว์ แอร์ (Expansion valve) จะฉดี สารทำความเย็นเป็นฝอยละอองเขา้ ไปในคอยล์เย็น (Evaporator) ทำใหส้ าร ทำความเยน็ มีความดันตำ่ และดูดความรอ้ นจากภายนอกโดยโบว์เออร์ เพือ่ ให้ตวั มนั เองมสี ถานะกลายเปน็ แกส๊ ทำ ใหอ้ ณุ หภูมิภายนอกลดลง หลงั จากนั้นสารทำความเย็นทเ่ี ป็นแกส๊ จะถกู ดดู เขา้ ไปในคอมเพรสเซอรแ์ อร์ (Compressor) เพื่อเรมิ่ ตน้ การทำงาน ใหมอ่ ีกคร้งั ระบบปรบั อากาศรถยนต์

2 สว่ นประกอบของเครือ่ งปรบั อากาศรถยนต์ 1. คอมเพรสเซอร์ (Compressor) เป็นอปุ กรณท์ ดี่ ูดสารทำความเยน็ จากคอยลเ์ ยน็ และเพม่ิ แรงดนั ใหส้ ารทำความ เย็นกอ่ นส่งไปยงั คอยลร์ อ้ น โดยมคี วามดนั มากกว่า14.1กก./ตร.ซม. คอมเพรสเซอรแ์ บง่ ออกเปน็ 3 ชนดิ คือ แบบรซี โิ พรเคติ้ง (Reciprocating type) แบบสวอชเพลต (Swash plate type) แบบเวนโรตารี (Vane rotary type) คอมเพรสเซอร์ แบบรซี โิ พรเคตง้ิ (Reciprocating type)

3 แบบสวอชเพลต (Swash plate type) แบบเวนโรตารี (Vane rotary type)

4 2.แผงคอยลร์ อ้ นหรอื คอนเดนเซอร์ (Condenser) ทำหนา้ ทร่ี ะบายความรอ้ น ทำใหส้ ารทำความเย็นอณุ หภมู ติ ำ่ ลง เปลี่ยนสถานะจาก แก๊สเปน็ ของเหลว คอนเดนเซอร์/แผงคอยล์ร้อน พดั ลมเปา่ แผงคอยลร์ ้อน

5 3.ดรายเออร์หรือรซี ีฟเวอร์ (Receiver/dryer) ทำหนา้ ทกี่ รองสง่ิ สกปรกและดูดความช้ืนจากระบบ ถ้าสารทำความ เยน็ มคี วามชืน้ ปนอยู่จะทำใหเ้ กิดการกดั กร่อนช้ินส่วนตา่ งๆ ในระบบและจะกลายเปน็ นำ้ แข็งในคอยลเ์ ย็นทำใหส้ าร ทำความเย็นในระบบไหลไมส่ ะดวก รีซฟี เวอร/์ ดรายเออร์ 4. วาลว์ แอรห์ รอื เอ็กซแ์ พนชนั่ วาลว์ (Expansion valve) เป็นลิ้นควบคุมอตั ราการไหลของสารทำความเย็นท่ีไหล ไปยงั คอยลเ์ ยน็ ให้มากหรอื นอ้ ย ตามตอ้ งการซง่ึ จะควบคมุ โดยอุปกรณเ์ ทอรโ์ มทีท่ อ่ ทางออกของคอยล์เยน็ วาลว์ แอร์ แบ่งออกเป็น 3 ชนิด คอื • วาลว์ แอรแ์ บบกำลงั ดันคงที่ (Constant pressure expansion valve) • วาล์วแอรแ์ บบใช้ความร้อน (Thermal expansion valve) ปกติจะใช้วาล์วแอร์ชนิดนี้ • วาล์วแอร์แบบลูกลอย (Float valve) เอ็กซแ์ พนชั่นวาลว์ /วาล์วแอร์

6 5. คอยลเ์ ย็นหรอื อวี าโปเรเตอร์ (Evaporator) เป็นอปุ กรณท์ ่ีทำใหส้ ารทำความเยน็ เปล่ยี นสถานะกลายเป็นแกส๊ สารทำความเย็นจะดดู ความรอ้ นจากอากาศโดยรอบโดยมมี อเตอรโ์ บว์เออรเ์ ป็นตัวชว่ ยเปา่ อากาศ ทำใหอ้ ุณหภูมิ ของอากาศท่ีถกู เป่าเขา้ ไปในห้องผ้โู ดยสารเย็นลง มอเตอรโ์ บวเ์ ออร์/Air car blower คอยล์เย็นแบง่ ออกเป็น 2 แบบ คอื • แบบแผ่นครบี รอบทอ่ (Plate fin type) • แบบแผน่ ทอ่ วกวน (Serpentine type) อีวาโปเรเตอร์/คอยลเ์ ย็น

7 ทอ่ ทางสารทำความเยน็ ประกอบด้วยท่อต่างๆ ดงั น้ี 1.ท่อทางดูด Suction Line (สายใหญ)่ ตอ่ อยูร่ ะหว่างทางดูดของคอมเพรสเซอร์กบั ทางออกอวี าโปเรเตอร์ สารทำ ความเย็นมสี ถานะเป็นแกส๊ ความดนั และอณุ หภูมิตำ่ ไหลผา่ นท่อน้ี 2. ทอ่ ทางอดั Discharge Line (สายกลาง) ต่ออยรู่ ะหวา่ งทางอดั ของคอมเพรสเซอร์กับทางเขา้ คอนเดนเซอร์ สาร ทำคามเย็นมสี ถานะเปน็ แกส๊ ความดนั และอณุ หภูมสิ งู ไหลผา่ นท่อนี้ 3.ท่อนำ้ ยาเหลว Liquid Line ตอ่ อยรู่ ะหว่างทางออกคอนเดนเซอร์เขา้ ทางรซี ฟี เวอรด์ รายเออร์ และทางออกรซี ีฟ เวอรค์ รายเออร์เข้าทางเอก็ ซแ์ พนชนั่ วาลว์ สารทำคามเย็นมสี ถานะเป็นของเหลวไหลผา่ นทอ่ น้ี สาเหตุทแี่ อรร์ ถยนตไ์ ม่เย็น 1.ฟิวส์และรีเลย์ในวงจรเครื่องปรบั อากาศชำรดุ และขัว้ ต่อสายไฟตามจดุ ตา่ งๆ ต่อไวไ้ ม่แน่น 2. สวติ ชค์ วามดนั สูง-ต่ำในระบบชำรดุ หรอื ขว้ั ต่อไม่แน่น ทำใหค้ อมเพรสเซอรแ์ อร์ไม่ทำงาน ถ้าความดนั ในระบบ สงู หรือต่ำเกินไป คอมเพรสเซอรก์ จ็ ะไม่ทำงานเชน่ กนั จะชว่ ยป้องกนั ไม่ให้คอมเพรสเซอรแ์ อรเ์ สียหาย 3. คลัตชแ์ ม่เหล็กไม่ทำงาน หรอื สายไฟเข้าคลัตชแ์ มเ่ หล็กขาด 4. สายพานแอรห์ ย่อนเกนิ ไปหรอื ขาด ทำใหค้ อมเพรสเซอรห์ มนุ ชา้ หรือไมห่ มนุ 5. พดั ลมไฟฟา้ ของแอรไ์ ม่ทำงานหรอื หมนุ ช้า ทำใหค้ วามร้อนทค่ี อนเดนเซอร์ (คอยล์รอ้ น) สงู สาเหตุอาจเกิดจาก แบตเตอรมี่ ีไฟไมพ่ อหรอื ตวั มอเตอรพ์ ดั ลมแอรเ์ รม่ิ เส่อื มสภาพ 6. มีเศษผงหรือสิง่ สกปกตดิ อยทู่ ่ีดา้ นหน้าคอนเดนเซอรแ์ อร์ ควรใชล้ มท่ีมีความดนั ไม่เกนิ 10 ปอนดต์ อ่ ตารางนิ้ว เป่าทำความสะอาด อยา่ ใชล้ มทม่ี คี วามดนั สงู กวา่ นเี้ พราะอาจทำใหค้ รบี ทคี่ อนเดนเซอรแ์ อร์บดิ งอ 7. ตวั เอก็ ซ์แพนชั่นวาลว์ เสียหรอื เส่อื มสภาพ ทำใหค้ อมเพรสเซอร์แอร์ตัด-ตอ่ บอ่ ยเกินไป 8. ตัวรีซีฟเวอร์-ดรายเออรเ์ สือ่ มสภาพ ทีด่ า้ นบนจะมีกระจกใสเพอ่ื ตรวจดูนำ้ ยาแอร์วา่ มเี พยี งพอหรือไม่ ถา้ กระจก ใสหรือมฟี องอากาศเลก็ นอ้ ยแสดงว่าปกติ

8 9. นำ้ ยาแอรร์ ่ัวซมึ ตามจดุ ต่างๆ เชน่ บริเวณข้อตอ่ รั่วทซ่ี ลี โอรงิ รว่ั ท่ีคอนเดนเซอร์ (คอยล์รอ้ น) ร่ัวทบ่ี รเิ วณใต้ตู้ แอร์ เนอ่ื งจากมีน้ำขงั อยู่ภายในตู้ทำให้เกดิ การผกุ รอ่ น ปจั จบุ นั ตูแ้ อรส์ ่วนมากทำดว้ ยอะลมู เิ นียม ถา้ มนี ้ำขงั อยู่จะ ทำใหต้ แู้ อรร์ ัว่ ไดง้ า่ ย 10. คอมเพรสเซอรแ์ อร์เสื่อมสภาพ (นำ้ ยาแอร์รวั่ ตามจุดต่างๆ เป็นสาเหตุหนึ่งท่ีทำใหแ้ อรไ์ มเ่ ย็น จดุ ท่ีน้ำยาแอร์รัว่ บอ่ ยไดแ้ กต่ ้แู อร์ เนือ่ งจากมีนำ้ ขงั อยู่ วิธีตรวจวา่ ระบบปรบั อากาศรถยนตท์ ำงานปกติหรือไม่ ทำไดโ้ ดยติดเคร่ืองยนตแ์ ละเปิดแอร์ ใช้มอื จบั ท่ที อ่ ดูดจะ เยน็ หรอื บางทีมีนำ้ เกาะ สว่ นทท่ี อ่ จา่ ยจะร้อน ถา้ เปน็ แบบนแ้ี สดงวา่ ระบบปรบั อากาศทำงานตามปกต)ิ วิธีการตรวจซ่อมและบำรงุ รกั ษาแอรร์ ถยนต์ 1.ควรตรวจเช็คระบบแอรข์ องคณุ เอง วา่ มีอาการเย็นไหม หรือแอรม์ กี ลน่ิ เหม็นหรือเปล่า 2.ตรวจเช็คที่ศนู ย์บรกิ ารที่ได้มาตรฐานทุกๆ 3-6 เดอื น 3.ทำความสะอาดภายนอกทกุ ส่วน เชน่ ทีค่ อยลร์ อ้ นและคอยลเ์ ย็น โดยเฉพาะบริเวณครบี ระบายความรอ้ นและ ความเย็นควรสะอาด เพราะถ้าคอยลร์ อ้ นสกปรกจะทำไห้การระบายความรอ้ นไม่ดี และหากคอยล์เย็นสกปรกการ ระบายความเย็นมาสเู่ ราจะไมส่ มบรู ณ์ 4.เชก็ ปรมิ าณน้ำยาแอร์โดยดูทีช่ อ่ งกระจกที่ตวั เกบ็ และดูดความชน้ื (ไดเออร์) ถ้าพบว่าเป็นฟองอากาศแสดงวา่ น้ำยานอ้ ยเกินไป ไหไ้ ปอดั น้ำยาเพ่ิม 5.ตรวจดูว่ามีรอยรัว่ ของข้อต่อตา่ งๆหรอื ไม่ โดยใชน้ ำ้ สบหู่ รอื ฟองสบเู่ ชด็ ตามข้อต่อ หากเกิดการรั่วซมึ จะพบว่ามี ฟองอากาศเกดิ ข้ึนให้ไปหาช่างแอรเ์ ชือ่ มอดุ รอยรว่ั 6. ตรวจฝาครอบทอ่ อัดน้ำยาท้งั สองดา้ น ถ้าปิดไมส่ นิทจะทำไหม้ ฝี ุน่ เกาะติด อดั น้ำยาครง้ั ตอ่ ไปจะทำไหน้ ำ้ ยาแอร์ สกปรกแลว้ ทำไหร้ ะบบอุดตนั ได้ กรณีแอร์ไมเ่ ย็นอาจน้ำยาแอรร์ ่วั หรอื บริเวณทอ่ อดุ ตัน วิธตี รวจดวู า่ ร่ัวจดุ ใดให้ สังเกตวา่ จุดต่อตวั ไหนทม่ี ีคราบน้ำมันเยมิ้ เกาะอยู่แสดงวา่ เกดิ การรั่วซมึ ใหน้ ำนำ้ สบูม่ าเช็ดดูอกี คร้งั ว่าร่ัวจริงหรอื ไม่ หากรว่ั ให้ขนั ขอ้ ต่อเขา้ ไปใหแ้ น่นหากยงั ไมห่ ายใหเ้ ปล่ียนสายทีข่ ้อตอ่ นั้น

9 แบบทดสอบหลงั เรียน คำชี้แจง เลือกคำตอบทถ่ี กู ท่ีสุด 1.ขอ้ ใดคอื หน้าท่ีของคอมเพรสเซอร์ ? ก. ดดู และอดั สารทำความเย็น ข. ดดู ความชืน้ ค. ระบายความรอ้ น ค. เกบ็ สารทำความเย็น 2.อปุ กรณ์ท่ีทำหนา้ ที่กรองส่งิ สกปรกและดดู ความชืน้ จากระบบทำความเย็นคอื ? ก. รีซีฟเวอร์ดรายเออร์ ข. เอ็กแพนชน่ั วาล์ว ค. อวี าปอเรเตอร์ ค. คอนเดนเซอร์ 3.อีวาปอเรเตอร์ มหี นา้ ทอ่ี ะไร ? ก.ลดความดันของารทำความเยน็ ข.เพ่มิ ความดนั ของสารทำคามเยน็ ค.ดูดความร้อนออกจากหอ้ งโดยสาร ง.เก็บสารทำความเยน็ 4.สารทำความเยน็ ในคอมเพรสเซอรอ์ ย่ใู นสถานะใด ? ก.ของแข็ง ค.ของเหลว ค.แก๊ส ง.ผดิ ทกุ ขอ้ 5.คอมเพรสเซอร์แบง่ ออกเป็นกี่ชนดิ ก. 2 ชนดิ ค. 3 ชนิด ค. 4 ชนิด ง. 5 ชนิด 6.แผงคอยล์รอ้ นทำหนา้ ทรี่ ะบายความรอ้ น ทำใหส้ ารทำความเย็นอุณหภมู ติ ำ่ ลงเปล่ยี นสถานะจาก แก๊สเปน็ สถานะใด ? ก. ของเหลว ค. ของแข็ง ค. แก๊ส ง. ผิดทกุ ข้อ

10 7.ขอ้ ใดเปน็ สารตรวจสอบรอยรว่ั ในระบบปรบั อากาศรถยนต์ ก. น้ำมันเคร่อื ง ค. น้ำมันเชื้อเพลิง ค. นำ้ สบู่ ง. นำ้ ยาหอ้ งนำ้ 8.ดรายเออร์ทำหน้าท่ีอะไร ก. ดูดความรอ้ นเข้าระบบ ค. กรองส่ิงสกปรกและดูดความชน้ื จากระบบ ค. ระบายความรอ้ น ง. เปน็ ลนิ้ ควบคุมอตั ราการไหลของสารทำความเยน็ 9.คอยล์เยน็ แบง่ ออกเปน็ ก่ีชนิด ก. 4 ชนดิ ค. 5 ชนดิ ค. 3 ชนดิ ง. 2 ชนิด 10.จากรปู คืออปุ กรณอ์ ะไร ก.คอยลร์ ้อน ค. คอยล์เยน็ ค.ดรายเออร์ ง. อีวาปอเรเตอร์