ก บทสรปุ สำหรับผูบ รหิ าร กรมตรวจบัญชีสหกรณดำเนินงานสงเสริมการจัดทำบัญชีรายบุคคลเพื่อตอยอดการเรียนรู ใหแกเกษตรกรและบุคคลทั่วไปไดมีโอกาสพัฒนาขีดความสามารถความรูดานบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ รจู ัก การใชขอมูลจากการบันทึกบัญชีมาวเิ คราะหวางแผนประกอบอาชีพ มีวินัยทางการเงนิ มีภูมิคุมกันดวยบัญชี ทำใหทราบรายได รายจาย หน้ีสินลดลง และมีเงินออม ควบคูไปกับการดำเนินชีวิตตามหลักปรชั ญาเศรษฐกิจ พอเพียงในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร อันจะสงผลให ชมุ ชนเขมแข็งและสามารถพัฒนาตนเองไดอ ยา งมั่นคง สำหรับรายละเอียดของการดำเนินงานการถายทอดความรูในโครงการพัฒนาเกษตรกรรมย่ังยืน (เกษตรอินทรีย) ปงบประมาณ 2564 กำหนดเปา หมายไว 1,650 คน ในภาพรวมของการปฏบิ ตั ิงานไดพัฒนา ศักยภาพเกษตรกร จำนวน 1,650 คน (ขอมูล ณ วันท่ี 30 กันยายน 2564) คิดเปนรอยละ 100 ของเปาหมาย ตัวชี้วัดเชิงคณุ ภาพ รอยละ 70 ของเกษตรกรเปาหมายที่ไดรับการฝกอบรมมีความรูความเขาใจในการจัดทำบัญชี จำนวน 1,167 คน คดิ เปน รอ ยละ 70.73 สงู กวา เปาหมาย คดิ เปนรอยละ 0.73 ตัวช้ีวัดเชิงคุณภาพ รอยละ 15 ของเกษตรกรเปาหมายท่ีไดรับการฝกอบรมสามารถจัดทำบัญชีได จำนวน 265 คน คิดเปนรอยละ 16.06 สูงกวาเปา หมาย คิดเปน รอยละ 1.06 ตัวชี้วัดเชิงคุณภาพ รอยละ 35 ของเกษตรกรเปาหมายท่ีไดรับการฝกอบรม สามารถนำขอมูลทางบัญชีไปใชประโยชนได จำนวน 135 คน คิดเปนรอยละ 50.94 สูงกวาเปาหมาย คิดเปน รอยละ 15.94 ตัวชี้วัดเชิงคุณภาพ รอ ยละ 31 ของเกษตรกรกลุมเปาหมายท่ีสามารถนำขอมูลทางบัญชีไปใช เพ่อื พัฒนาอาชพี จำนวน 117 คน คิดเปน รอยละ 44.15 สงู กวาเปาหมาย คดิ เปน รอยละ 13.15 อนึ่ง คาดวาขอมูลจากการบันทึกบัญชีของเกษตรกร เม่ือสิ้นปฤดูการเพาะปลูกจะทำให เกษตรกรไดนำไปวิเคราะห วางแผนการผลิต หรือหาแหลง ทุนในการผลิตในปตอไปได นอกจากน้ี การดำเนนิ งาน ดังกลาว มีอาสาสมัครเกษตรดานบัญชีเปนกลไกการขับเคลื่อนในการทำงานและยังมีผูแทนกรมตรวจบัญชี สหกรณชวยถายทอดความรู ทำใหเกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู เกิดการพัฒนาตนเองและชุมชน กอใหเกิด ความผาสุกอยางยัง่ ยนื ตอไป
ข คำนำ การพฒั นาคุณภาพชีวิตของเกษตรกรดวยการสงเสริมความรูเกี่ยวกับการจัดทำบัญชรี ับ - จา ย ในครัวเรือนและบัญชีตนทุนประกอบอาชีพของเกษตรกรท่ีเขารวมโครงการ เม่ือเกษตรกรไดรบั คำแนะนำ และมี การจดบันทึกบัญชีอยางตอเน่ืองแลว จะทำใหเกษตรกรทราบถึงประโยชนของการทำบัญชี กอใหเกิดมุมมอง การใชจาย เกิดการวิเคราะหจากส่ิงท่ีจดบันทึก ทำใหเกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใชจายของเกษตรกร รายบุคคล นำมาซึง่ การพึ่งพาตนเองได รายงานสรุปผลการดำเนินงานโครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรีย) ปงบประมาณ 2564 จึงเปนการสรุปผลการดำเนินงานในรอบป รวมถึงการนำเสนอปญหาอุปสรรคของโครงการ เพอ่ื จกั ไดกำหนดแนวทางการปฏิบัตงิ านใหเ หมาะสมกับผทู ่ีเกีย่ วของตอไป กรมตรวจบัญชีสหกรณ สำนักสงเสรมิ พัฒนาการบญั ชีและถายทอดเทคโนโลยี กลมุ สง เสริมพัฒนาการบัญชคี รัวเรือน พฤศจิกายน 2564
ค หนา สารบัญ ก ข บทสรปุ สำหรับผูบ ริหาร ค คำนำ 1 3 สารบญั 4 4 สวนที่ 1 โครงการ/กรอบแนวความคิด/แนวทางการดำเนนิ งาน/รายละเอียดการดำเนนิ งาน - โครงการ 5 - กรอบแนวความคิด 11 - แนวทางการดำเนินงาน - รายละเอยี ดการดำเนนิ งาน 13 สว นที่ 2 แผน - ผลการดำเนนิ งาน 17 - แผนการดำเนนิ งาน 21 - ผลการดำเนินงาน 25 สว นที่ 3 การตดิ ตามประเมินผล - การรายงานผลการประเมินถายทอดการเรยี นรู (เกษตรอินทรีย 5) 28 ตามตัวชีว้ ัดเชิงคุณภาพ : รูและเขาใจ - การรายงานผลการกำกบั แนะนำการจัดทำบัญชี (เกษตรอินทรยี 6) 32 - การรายงานผลการตดิ ตามการจัดทำบญั ชี (เกษตรอินทรยี 7) 34 ตามตวั ชว้ี ัดเชิงคุณภาพ : 1) ใชป ระโยชนจ ากขอมลู ทางบัญชี 2) นำขอ มูลทางบญั ชีไปใชเพ่ือพัฒนาอาชีพ - การรายงานผลถอดบทเรยี นตน ทนุ ประกอบอาชีพของเกษตรกร (เกษตรอินทรยี 8) สว นที่ 4 การประเมินผลสัมฤทธิโ์ ครงการ - การประเมนิ ผลสัมฤทธ์ิโครงการ สวนที่ 5 บทสรุป - บทสรปุ ภาคผนวก
สวนท่ี 1 โครงการ/กรอบแนวความคิด/ แนวทางการดำเนินงาน/ รายละเอยี ดการดำเนนิ งาน
1 สวนท่ี 1 โครงการ/กรอบแนวความคดิ /แนวทางการดำเนินงาน/รายละเอียดการดำเนินงาน โครงการพัฒนาเกษตรกรรมยง่ั ยืน (เกษตรอนิ ทรยี ) 1. หลักการและเหตผุ ล เกษตรอินทรียเปนแนวทางการผลิตท่ีมุงเนนความสำคัญดานคุณภาพและความปลอดภัย อาหารของผูที่เกี่ยวของ ทั้งผูผลิต ผูบริโภค รวมทั้งการอนุรกั ษทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอมอยางยั่งยืน ซงึ่ สอดคลองกับกระแสโลกในปจจุบันทีใ่ หความสำคญั ในเร่ืองความปลอดภัยอาหาร ทำใหการผลิตสนิ คา เกษตร ตองมีการปรับตัวใหเขาสูระบบคุณภาพมาตรฐานความปลอดภัยของอาหาร เพื่อสรางความเช่ือม่ัน และภาพลักษณที่ดีตอสินคาเกษตรและผลิตภัณฑที่เกี่ยวของตลอดหวงโซท่ีมีคุณภาพและความปลอดภัย อีกทั้งรัฐบาลยังผลักดันเร่ืองน้ีอยางจริงจัง โดยกำหนดยุทธศาสตรชาติ 20 ป (พ.ศ. 2561 – 2580) ยุทธศาสตรดานการสรางความสามารถในการแขงขัน ประเด็นเกษตรปลอดภัยเพื่อใหเกิดความเติบโต บนคุณภาพชีวิตที่เปนมิตรกับสิ่งแวดลอม และการสรางความสามารถในการแขงขัน เพื่อการพัฒนาท่ียั่งยืน (Sustainable Development Goals : SDGs) ดังน้ัน กรมตรวจบัญชีสหกรณซึ่งเปนหนวยงานหน่ึงในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ ในฐานะองคกรท่ีมีบทบาทในการเสริมสรางความเขมแข็งใหแกเกษตรกร เยาวชน และประชาชนทวั่ ไป ใหเปน ผมู ีองคความรูในอาชีพของตนเองและมีขอ มูลประกอบการตัดสนิ ใจในการวางแผนประกอบอาชีพหรอื ปรับเปลี่ยน อาชีพไดอยางถูกตองและมีประสิทธิภาพโดยใชบ ัญชีเปนเคร่ืองมือซึ่งสงผลใหสามารถเพิ่มรายได การปรบั เปลี่ยน อาชีพ การวางแผนทางการตลาด การวางแผนการผลิตรายสินคาปลอดภัย และการปรับเปลี่ยนการผลิต ใหเหมาะสมกับพื้นท่ี สอดรับกับการดำเนินชีวิตตามแนวทางปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง จึงไดจัดทำ โครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรีย) ปงบประมาณ2564 ขึ้น โดยมุง หวังใหเกษตรกรสามารถ นำขอมูลท่ีจดบันทึกบัญชีไวมาวิเคราะหตนเองเรื่องการลดตนทุนและปจจัยการผลิตที่ปลอดภัย เพ่ือกำหนด เปนแผนการจัดการอยางเปนระบบในการผลิตภายใตมาตรฐานการผลิตเกษตรอินทรียเพ่ือใหไดราคาของผลผลิต ที่สูงกวาหรือตนทุนลดลง (การเพิ่มรายได) เพื่อสรางมูลคาใหสินคาตนเอง อันสง ผลใหเกษตรกรมีรายไดเพมิ่ ข้ึน เกดิ ความมน่ั คงในการดำรงชพี ไดอ ยา งย่งั ยืน 2. วัตถุประสงค 2.1 เพ่ือใหเกษตรกรเปา หมายท่ีไดรับการพฒั นาศักยภาพการจัดทำบญั ชีตนทุนประกอบอาชีพและสามารถ จดั ทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพได 2.2 เพ่ือใหเกษตรกรเปาหมายนำขอมูลที่จดบันทึกบัญชีไวมาวิเคราะหตนเองเรือ่ งการลดตนทุนและปจ จัย การผลติ ท่ีปลอดภัย 3. เปา หมาย เกษตรกรกลมุ เปา หมาย จำนวน 1,650 คน 4. วิธีและขั้นตอนการดำเนินการ : เสริมสรางความรูด านบัญชแี กกลุมเกษตรกรในโครงการพัฒนาเกษตรอินทรีย รายละเอียด ดังน้ี 4.1 สำนกั สงเสรมิ พัฒนาการบัญชีและถา ยทอดเทคโนโลยี (สพถ.) 1) วิเคราะห/วางแผนการปฏิบัติงาน ในระบบ Intranetและออกแบบระบบการบันทึกฐานขอมูล สารสนเทศโครงการฯ 2) กำหนดแนวทางในการปฏิบัตงิ าน และซักซอ มผปู ฏิบตั ิงานโครงการ กำหนดโครงการและหลักสตู ร
2 3) ประชุมซกั ซอ มผูปฏิบัตงิ านโครงการและอาสาสมคั รเกษตรดา นบญั ชี 4) จดั ทำสือ่ /คูมือการปฏิบัติงาน/จัดเตรยี มเอกสาร ส่ือการเรียนการสอน ในการเสริมสรา งองคความรู ในการจดั ทำบญั ชีรายบคุ คล 5) ใหคำปรกึ ษาแนะนำและรับฟง ขอมลู เพ่ือวิเคราะหป ระเดน็ ปญหาการใชโ ปรแกรม 6) บริหารจดั การระบบการบนั ทกึ ฐานขอมลู สารสนเทศโครงการฯ 7) เกบ็ รวบรวมปญหาอุปสรรค สาเหตแุ ละแนวทางแกไ ข 8) วเิ คราะหปญหาเพื่อกำหนดแนวทางการแกไ ข และดำเนินการแกไ ขปญหาการใชโ ปรแกรม 9) สรุปปญหาอุปสรรค ขอสังเกต ขอเสนอแนะในการปฏิบัติงานโครงการ จัดทำรายงานสรุปผล การประเมนิ และสรปุ ประเมินผลสัมฤทธ์ิของโครงการฯ เสนอผบู รหิ ารกรมตรวจบญั ชสี หกรณ 10) จดั ทำรายงานสรุปผลการประเมิน 4.2 สำนักงานตรวจบัญชสี หกรณที่ 1 - 10 (สตท.) 1) วางแผนและกำหนดเปาหมายการปฏิบัติงาน 2) เตรยี มการจดั อบรม และดำเนินการจัดอบรมพัฒนาอาสาสมัครเกษตรดานบัญชีระดบั จังหวดั 3) อบรม ซักซอ มทำความเขาใจเก่ยี วกบั แนวทางการปฏิบตั ิงานโครงการฯ 4) ตรวจเยย่ี มตดิ ตามความกาวหนาในการจดั ทำบญั ชี 5) ใหคำปรึกษาแนะนำ 6) เก็บรวบรวมปญหาอุปสรรค สาเหตแุ ละแนวทางแกไข และทดสอบแนวทางการแกไขเพ่ือกำหนด วิธปี ฏิบตั ิทเี่ หมาะสม 7) ตดิ ตามประเมินผลการปฏิบตั งิ านโครงการฯ 8) สรปุ ผลการดำเนนิ การและรายงานผล และสรุปประเมนิ ผลสัมฤทธ์โิ ครงการเสนอกรมฯ 4.3 สำนกั งานตรวจบญั ชีสหกรณ (สตส.) 1) วางแผนการปฏิบัติงาน 2) กำหนดคัดสรรกลุมเปาหมายตามพื้นที่ (ตามหนวยงานบูรณาการหลักระดับพ้ืนที่) และติดตอ ประสานงานนัดหมายกลมุ เปา หมายและผทู เี่ ก่ยี วขอ ง 3) ประเมินความพรอ มของกลมุ เปา หมาย 4) กำหนดกิจกรรมท่ีเหมาะสมกับกลุมเปาหมาย และกำหนดข้ันตอนและกิจกรรมดำเนินการ ตามลักษณะพน้ื ท่ี 5) ดำเนินการจัดอบรมพัฒนาอาสาสมัครเกษตรดา นบญั ชีระดับจังหวัด 6) ดำเนินการสงเสริมความรูในการจัดทำบัญชี และจัดกิจกรรมสงเสริมการจัดทำบัญชีแกประชาชน กลมุ เปาหมาย : ฝกอบรม/สอนแนะการจัดทำบญั ชี กำกบั แนะนำ และตดิ ตามการจัดทำบญั ชี 7) จัดเกบ็ ขอ มลู ในการบนั ทกึ รายบคุ คล/รายงานผลการปฏิบตั ิผา นระบบ Intranet 8) ตรวจเยี่ยมตดิ ตามความกา วหนาในการจัดทำบัญชีฯ 9) ใหค ำปรกึ ษาแนะนำตดิ ตามการจัดทำบัญชี และการถอดบทเรยี นของเกษตรกร 10) ตดิ ตามประเมนิ ผลโครงการ และติดตามประเมินผลสมั ฤทธิ์โครงการเสนอ สตท.1 – สตท.10 11) สรุปผลการปฏิบัตงิ านในแตล ะกจิ กรรม และรายงานผลการปฏบิ ัตผิ า นระบบ Intranet 12) สรปุ ปญ หาอปุ สรรค ขอ สังเกต ขอเสนอแนะในการปฏบิ ัตแิ ตล ะกจิ กรรม 5. ตวั ชวี้ ดั 5.1 เกษตรกรเปา หมายไดรบั การฝก อบรมการจดั ทำบญั ชตี นทุนประกอบอาชีพ จำนวน 1,650 คน 5.2 รอยละ 70 ของเกษตรกรเปาหมายทไ่ี ดร บั การฝกอบรมมคี วามรคู วามเขาใจในการจัดทำบญั ชี
3 5.3 รอ ยละ 15 ของเกษตรกรเปา หมายท่ีไดร บั การฝก อบรมสามารถจัดทำบัญชีได 5.4 รอยละ 35 ของเกษตรกรเปาหมายท่ีไดรบั การฝก อบรมสามารถนำขอมูลทางบญั ชีไปใชประโยชนไ ด 5.5 รอยละ 31 ของเกษตรกรเปา หมายที่ สามารถนำขอมูลทางบญั ชไี ปใชเพ่อื พัฒนาอาชพี 6. พ้นื ท่ีดำเนินการ : จำนวน 38 จงั หวดั 7. ระยะเวลาดำเนนิ การ : ปงบประมาณ 2564 8. คา ใชจ ายของโครงการ : (งบดำเนนิ งานปกติ) ปง บประมาณ 2564 จำนวน 1,066,900.00 บาท 9. ผลที่คาดวาจะไดร บั กลุมเปาหมายที่ไดรับการพัฒนาศักยภาพการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพและสามารถ จัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพได มีการนำขอมูลทางบัญชีไปใชในการวางแผนการผลิตรายสินคาปลอดภัย การลดตนทุนผลิตทางการเกษตร การเพิ่มรายได การปรับเปลี่ยนอาชีพ การวางแผนทางการตลาด และปรบั เปลยี่ นการผลิตใหเหมาะสมกบั พื้นท่ี 10. ผรู ับผดิ ชอบโครงการ ท่ีปรกึ ษาโครงการ อธบิ ดีกรมตรวจบญั ชีสหกรณ รองอธิบดีกรมตรวจบญั ชีสหกรณ ผูอำนวยการโครงการ ผอู ำนวยการสำนักแผนงานและโครงการพิเศษ ผอู ำนวยการสำนกั สง เสรมิ พฒั นาการบญั ชแี ละถายทอดเทคโนโลยี ผูอ ำนวยการสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณท ่ี 1 - 10 ผบู รหิ ารโครงการ ผูอ ำนวยการกลมุ นโยบายและแผน ผูอำนวยการกลุม สง เสริมพฒั นาการบัญชีครัวเรือน หวั หนาสำนกั งานตรวจบัญชีสหกรณ กรอบแนวความคิด เกษตรอินทรีย คือ การทำการเกษตรดวยหลักธรรมชาติบนพ้ืนท่ีการเกษตรที่ไมมีสารพิษตกคาง และหลีกเล่ียงจากการปนเปอนของสารเคมีทางดิน ทางน้ำและทางอากาศเพี่อสงเสริมความอุดมสมบูรณของดิน ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนเิ วศและฟนฟูสิ่งแวดลอมใหกลับคืนสูสมดุลธรรมชาติโดยไมใชสารเคมี สังเคราะหหรือส่ิงที่ไดมาจากการตัดตอพนั ธุกรรม ใชปจจัยการผลิตท่ีมแี ผนการจัดการอยางเปนระบบในการผลิต ภายใตม าตรฐานการผลิตเกษตรอินทรยี ใหไดผ ลผลิตสงู อดุ มดวยคุณคาทางอาหารและปลอดสารพษิ โดยมตี นทุน การผลิตต่ำเพ่ือคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจพอเพียงแกมวลมนุษยชาติและสรรพชีวิต กระทรวงเกษตรและสหกรณ ไดกำหนดเปาหมายพ้ืนที่เกษตรอินทรียเพ่ิมข้ึนไมนอยกวารอ ยละ 10 ตอป มีวัตถุประสงค คือ เพื่อเพ่ิมพื้นที่ ปรมิ าณการผลติ เพิม่ มูลคาผลิตผลดานอินทรีย และเพื่อเพ่ิมปริมาณการคาและการบริโภคสนิ คาอินทรยี ในประเทศ อีกท้ังมีสินคาที่ไดการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรียไทยเปนที่ยอมรับในระดับสากล และมีกลไกการทำงาน และติดตามงานที่จะสนบั สนุนใหเ กดิ การเพ่มิ พ้ืนท่ีเกษตรกรรมย่ังยืน เปนไปตามเปา หมายไดช ัดเจนและเห็นผล เปนรูปธรรมชัดเจนมากขึ้น โดยกำหนดไวในยุทธศาสตรการพัฒนาเกษตรอินทรียแหงชาติ พ.ศ. 2560 - 2564 เปน แนวทางการดำเนินงานท่ีบูรณาการหลายหนว ยงาน และกำหนดตัวชว้ี ัดพืน้ ทเี่ กษตรอินทรยี ไมนอยกวา 6 แสนไร โดยมีกรมวิชาการเกษตรเปนหนวยงานรับผิดชอบหลักใหสามารถตอบสนองตอเปาหมายแผนพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมแหงชาติ ฉบบั ท่ี 12 และนโยบายของรัฐบาลที่จะสงเสริมการพฒั นาภาคเกษตรไปสูความยั่งยนื ในทุกมิติ กรมตรวจบัญชีสหกรณจึงไดรวมบูรณาการโครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรีย) เพื่อมุงหวัง รวมยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนตามนโยบายกระทรวงเกษตรและสหกรณท่ีตองการใหประชาชน
4 โดยเฉพาะเกษตรกรใหมีคุณภาพชีวิตที่ดีข้ึน เพื่อมุงหวังรวมยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนตามนโยบาย กระทรวงเกษตรและสหกรณ ทตี่ อ งการใหป ระชาชนโดยเฉพาะเกษตรกรมีคุณภาพชีวิตที่ดขี ึ้น แนวทางการดำเนนิ งาน โครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรีย) ปงบประมาณ 2564 มีแนวทางการดำเนินงาน เปน ไปตามแผนปฏิบตั ิการโครงการ ประกอบดวย 1) พัฒนาอาสาสมัครเกษตรดา นบัญชี 2) สอนแนะการจัดทำ บัญชีตน ทุนประกอบอาชีพกลมุ เปาหมาย 3) กำกับแนะนำการจัดทำบัญชี และ 4) ตดิ ตาม/เก็บขอมูลการจดั ทำ บัญชีตน ทุนประกอบอาชีพ รายละเอยี ดการดำเนินงาน 1. พฒั นาอาสาสมคั รเกษตรดานบัญชี สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณดำเนินการจัดอบรมพัฒนาอาสาสมัครเกษตรดานบัญชขี องแตละจังหวัด รวมจำนวน 55 คน ใหเ ปนครบู ัญชรี ะดบั มอื อาชีพ ภายในไตรมาส 1 - 2 2. สอนแนะการจัดทำบญั ชีตนทนุ ประกอบอาชพี กลมุ เปา หมาย สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณจัดอบรมตามความเหมาะสมของพ้ืนท่ีและสภาวการณ โดยมีอาสาสมคั รเกษตร ดานบัญชรี ว มเปนวิทยากรจดั อบรมกลุมเปาหมาย จำนวน 1,650 คน ภายในไตรมาส 1 - 2 3. กำกับกระตนุ การจัดทำบัญชี ดำเนินการกำกับแนะนำการจัดทำบัญชีแกเกษตรกรท่ีเขารวมโครงการโดยอาสาสมัครเกษตร ดานบัญชี (ครบู ัญชี) 1 คร้งั ภายในไตรมาส 2 – 3 4. ติดตาม/เกบ็ ขอมูลการจดั ทำบญั ชีตนทนุ ประกอบอาชพี ดำเนินการติดตาม/เก็บขอมูลการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพของเกษตรกรที่เขารวมโครงการ โดยอาสาสมคั รเกษตร ดานบัญชี (ครบู ัญชี) 1 ครง้ั ภายในไตรมาส 3 - 4 และ สตท. ติดตามประเมนิ ผลสัมฤทธิ์ โครงการ จำนวน 132 คน (50% ของจำนวนเกษตรกรท่ีผานตวั ชีว้ ัดเชิงคณุ ภาพ 15%) ภายในไตรมาส 3-4
สวนท่ี 2 แผน - ผลการดำเนนิ งาน
5 สวนที่ 2 แผน - ผลการดำเนินงาน แผนการดำเนินงาน กรมตรวจบัญชีสหกรณไดดำเนินนโยบายภายใตแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ ฉบับท่ี 12 (พ.ศ. 2560 - 2564) ยังคงมีแนวคิดท่ีมีความตอเน่ืองโดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และ “คนเปนศนู ยก ลางของการพฒั นา” รวมทัง้ การสรา งสมดลุ การพฒั นามาเปนแนวทางปฏิบัติ เพ่อื มุงสูสังคม อยูรวมกันอยางมีความสุข โดยกรมตรวจบัญชีสหกรณมีบทบาทในการเสริมสรา งความเขมแข็งใหแกเกษตรกร เยาวชน และประชาชนท่ัวไปใหเปนผูมีองคความรูในอาชีพของตนเองและมีขอมูลประกอบการตัดสินใจ ในการวางแผนประกอบอาชีพหรือปรบั เปลี่ยนอาชพี ไดอยางถูกตองและมีประสิทธิภาพโดยใชบัญชีเปนเครื่องมือ ซ่ึงสงผลใหสามารถลดรายจาย เพิ่มรายได มีเงินออม และมีคุณภาพชีวิตท่ีดีข้ึน สอดรับการดำเนินชีวิต ตามแนวทางปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง กรมฯ ยังไดมุงเนนการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครเกษตร ดานบัญชี ใหเปนวิทยากรหลัก เพื่อถายทอดความรูทางดานบัญชี โดยไดสรางไวแลวสว นหน่งึ และสรางเพิม่ เตมิ อกี สว นหนึ่งตามความเหมาะสม โดยในปงบประมาณ 2564 การดำเนินงานโครงการพัฒนาเกษตรกรรมย่ังยืน (เกษตรอินทรีย) ไดจัดอบรม พัฒนาองคค วามรูใหแกอาสาสมัครเกษตร ดานบัญชี (ครูบัญชี) จำนวน 55 คน และพัฒนาศักยภาพของเกษตรกร โดยสอนแนะการจัดทำบัญชีแกเกษตรกรที่เขารวมโครงการ จำนวน 1,650 คน ตามหลักสูตรรูและเขาใจ ดานการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ และฝกปฏิบัติการลงบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ ทั้งนี้ การพัฒนา อาสาสมคั รเกษตร ดานบัญชี (ครูบัญช)ี จะตองดำเนนิ การใหเสร็จสนิ้ ภายในไตรมาสท่ี 2 เพื่อเตรียมความพรอม ในการสอนแนะการจดั ทำบญั ชตี นทนุ ประกอบอาชพี ใหแกหนวยงานบูรณาการตา ง ๆ ตอไป ในสวนของแผนการดำเนินงานโครงการพัฒนาเกษตรกรรมย่ังยืน (เกษตรอินทรีย) ประจำ ปงบประมาณ 2564 ไดแ บง การดำเนินงานอบรมออกเปน 2 สวน ไดแ ก สวนที่ 1 การอบรมพฒั นาอาสาสมคั รเกษตร ดา นบญั ชี (ครบู ัญชี) สวนท่ี 2 การอบรมสอนแนะการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพแกเกษตรกร โดยมีการกำหนด ใหมีกิจกรรมตามหลักสูตร 3 กิจกรรม ไดแก กิจกรรมสอนแนะการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ กิจกรรมกำกับ กระตุน การจดั ทำบญั ชี และกิจกรรมติดตาม/เกบ็ ขอมลู การจดั ทำบัญชี สำหรับการดำเนินงานโครงการพัฒนาเกษตรกรรมย่ังยืน (เกษตรอินทรีย) ในปงบประมาณ 2564 มีทศิ ทางการปฏิบัตงิ านดงั ตอ ไปน้ี
6 ภาพที่ 1 ทศิ ทางการปฏิบัติงาน โครงการพัฒนาเกษตรกรรมยัง่ ยนื (เกษตรอินทรยี ) ปง บประมาณ 2564
7 ตารางที่ 1 ภาพรวมแผนการดำเนนิ งานโครงการพฒั นาเกษตรกรรมยงั่ ยนื (เกษตรอนิ ทรยี ) เปาหมาย เปาหมายอบรมเกษตรกร อบรม สังกดั ครูบญั ชี สอนแนะ กำกับแนะนำ ตดิ ตามการจดั ทำบัญชี ติดตาม (คน) การจดั ทำบญั ชี การจดั ทำบัญชี ประเมินผล สตท.1 สตท.2 2 (คน) (คน) (รอยละ) (คน) (รอยละ) (คน) สตท.3 2 5 สตท.4 5 60 42 70.00 42 70.00 7 สตท.5 16 50 13 สตท.6 13 140 36 72.00 36 72.00 40 สตท.7 2 500 31 สตท.8 11 400 101 72.14 101 72.14 5 สตท.9 1 50 20 สตท.10 1 330 352 70.40 352 70.40 2 รวม 2 25 4 45 284 71.00 284 71.00 5 55 50 1,650 35 70.00 35 70.00 132 231 70.00 231 70.00 18 72.00 18 72.00 32 71.11 32 71.11 35 70.00 35 70.00 1,166 70.67 1,166 70.67 จากตารางท่ี 1 แสดงภาพรวมแผนการดำเนินงานโครงการพัฒนาเกษตรกรรมย่ังยืน (เกษตร อนิ ทรีย) ดงั น้ี 1. เปาหมาย กรมฯ ไดก ำหนดเปาหมายการอบรมพฒั นาอาสาสมัครเกษตรดานบญั ชี (ครบู ัญชี) จำนวน 55 คน และเปาหมายอบรมเกษตรกร จำนวน 1,650 คน โดยการแบงเปาหมายเกิดจากผลการปฏิบัติงาน ในปกอน และในการประชมุ ซง่ึ ผบู รหิ ารเห็นชอบแลว มีการกำหนดเปาหมายให สตท. และให สตท. ดำเนนิ การ จัดสรรให สตส. ท้ังน้ี สตส. จะกำหนดเปาหมายโดยประสานงานกับสำนักงานเกษตรและสหกรณจังหวัด ในแตละจังหวัด และหนวยงานบูรณาการระดับพื้นท่ี หลังจากไดเปาหมายรายจังหวัด (สตส.) แลว สตส. จะแจง เปาหมายให สตท. และกรมฯ ทราบตอ ไป 2. การอบรม กรมฯ ไดกำหนดแผนการอบรมออกเปน 2 สว น คอื สว นที่ 1 การอบรมพัฒนาอาสาสมัครเกษตร ดานบัญชี (ครูบัญชี)จำนวน 55 คน มีเนื้อหา วิชาเรื่องของการถายทอดนโยบายและแนวทางการดำเนินงานโครงการสงเสริมการจัดทำบัญชีรายบุคคล ทบทวนความรู ความเขาใจใหครูบัญชีในประเด็นสำคัญของหลักการจดบันทึกบัญชีรับ – จายในครัวเรือน บัญชีตนทุนประกอบอาชีพ และการนำขอมูลทางบัญชีไปใชประโยชนในการวางแผนการใชจายในครัวเรือน และในการประกอบอาชพี รวมถึงเสริมสรา งความรู ทักษะ ในการสรา งและการใชส อ่ื การสอน สว นท่ี 2 การอบรมสอนแนะการจัดทำบญั ชตี น ทุนประกอบอาชพี แกเ กษตรกรจำนวน 1,650 คน โดยมีเน้ือหาวิชาในเรื่องของความรู ความเขาใจ ในการจัดทำบัญชีตน ทุนประกอบอาชีพ และสามารถทำบัญชี ตน ทนุ ประกอบอาชพี ไดอ ยางถูกตอ ง มกี ารวางแผนการผลิตเพื่อสรา งมลู คา ใหสินคา ตอไปนี้ เปนตารางแสดงแผนการดำเนินงานโครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตร อินทรยี ) รายจงั หวดั พรอ มคำอธบิ าย
8 ตารางท่ี 2 แผนการดำเนนิ งานโครงการพฒั นาเกษตรกรรมยั่งยนื (เกษตรอินทรีย) รายจังหวัด สำนกั งานตรวจบญั ชสี หกรณที่ 1 เปาหมาย เปา หมายอบรมเกษตรกร (คน) กำกับแนะนำ ตดิ ตาม สตส. อบรมครบู ัญชี สอนแนะ การจัดทำบัญชี การจดั ทำบญั ชี ตดิ ตาม การจดั ทำบัญชี ประเมินผล (คน) -- - -- - ชยั นาท - - -- - - -- - นนทบรุ ี - - -- - - 14 14 - ปทุมธานี - 20 -- 2 - 24 24 - พระนครศรีอยุธยา - 40 -- 3 - 42 42 - ลพบรุ ี - 60 5 สระบรุ ี 1 สิงหบ ุรี - อุทยั ธานี 1 อา งทอง - รวม 2 สำนกั งานตรวจบัญชีสหกรณท่ี 2 เปาหมาย เปา หมายอบรมเกษตรกร (คน) กำกับแนะนำ ตดิ ตาม สตส. อบรมครบู ัญชี สอนแนะ การจดั ทำบญั ชี การจดั ทำบญั ชี ตดิ ตาม การจดั ทำบญั ชี ประเมินผล (คน) 12 12 17 -- 2 จนั ทบุรี 1 - -- - - 33 - ฉะเชิงเทรา - 4 33 1 4 14 14 1 ชลบุรี - 20 44 2 5 -- 1 ตราด - - -- - - 36 36 - นครนายก - 50 7 ปราจีนบรุ ี 1 ระยอง - สมุทรปราการ - สระแกว - รวม 2 สำนกั งานตรวจบญั ชสี หกรณที่ 3 เปาหมาย เปา หมายอบรมเกษตรกร (คน) กำกับแนะนำ ติดตาม สตส. อบรมครูบญั ชี สอนแนะ การจัดทำบญั ชี การจัดทำบัญชี ติดตาม การจดั ทำบญั ชี ประเมินผล (คน) 55 6 10 10 1 ชยั ภูมิ - 13 24 24 1 34 33 33 3 นครราชสมี า - 46 29 29 4 41 101 101 4 บรุ ีรมั ย 1 140 13 มหาสารคาม 2 สรุ ินทร 2 รวม 5
9 สำนกั งานตรวจบัญชีสหกรณท ี่ 4 เปาหมาย เปาหมายอบรมเกษตรกร (คน) กำกับแนะนำ ติดตาม สตส. อบรมครบู ญั ชี สอนแนะ การจัดทำบัญชี การจดั ทำบญั ชี ติดตาม การจัดทำบัญชี ประเมินผล (คน) 46 46 65 147 147 5 กาฬสินธุ 2 210 21 21 16 30 21 21 3 มุกดาหาร 7 30 46 46 3 65 25 25 5 ยโสธร 1 35 46 46 3 65 352 352 5 รอ ยเอด็ 1 500 40 ศรีสะเกษ 2 ตดิ ตาม ประเมินผล อำนาจเจรญิ 1 9 อุบลราชธานี 2 3 1 รวม 16 11 1 สำนกั งานตรวจบญั ชีสหกรณท ี่ 5 4 1 เปาหมาย เปาหมายอบรมเกษตรกร (คน) 1 กำกบั แนะนำ ตดิ ตาม 31 สตส. อบรมครูบญั ชี สอนแนะ การจัดทำบญั ชี การจดั ทำบญั ชี การจดั ทำบัญชี ติดตาม (คน) 20 20 ประเมินผล 28 87 87 ขอนแกน 1 124 66 - 8 107 107 - นครพนม 5 152 99 2 12 37 37 - บงึ กาฬ - 52 99 - 12 99 - สกลนคร 5 12 284 284 3 400 - หนองคาย - 5 หนองบวั ลำภู 2 อุดรธานี - เลย - รวม 13 สำนกั งานตรวจบญั ชสี หกรณท่ี 6 เปาหมาย เปาหมายอบรมเกษตรกร (คน) กำกบั แนะนำ ตดิ ตาม สตส. อบรมครูบญั ชี สอนแนะ การจัดทำบญั ชี การจัดทำบญั ชี การจดั ทำบัญชี (คน) -- - -- กำแพงเพชร - - 14 14 20 -- ตาก - - -- - -- นครสวรรค 1 - 21 21 30 -- พจิ ติ ร - - 35 35 50 พษิ ณโุ ลก - สโุ ขทยั - อตุ รดติ ถ 1 เพชรบูรณ - รวม 2
10 สำนกั งานตรวจบัญชีสหกรณท ่ี 7 เปาหมาย เปาหมายอบรมเกษตรกร (คน) กำกับแนะนำ ตดิ ตาม สตส. อบรมครูบัญชี สอนแนะ การจัดทำบญั ชี การจัดทำบญั ชี ตดิ ตาม การจดั ทำบญั ชี ประเมินผล (คน) 21 21 30 21 21 2 นา น 1 30 21 21 2 30 -- 2 พะเยา 1 - 42 42 - 60 126 126 4 ลำปาง 1 180 -- 10 - -- - ลำพนู - - 231 231 - 330 20 เชยี งราย 2 ติดตาม เชยี งใหม 6 ประเมนิ ผล แพร - 2 - แมฮองสอน - - - รวม 11 - - สำนกั งานตรวจบญั ชีสหกรณท่ี 8 - 2 เปาหมาย เปา หมายอบรมเกษตรกร (คน) กำกับแนะนำ ติดตาม ตดิ ตาม สตส. อบรมครูบัญชี สอนแนะ การจดั ทำบัญชี การจดั ทำบญั ชี ประเมินผล การจัดทำบัญชี (คน) 18 18 - 25 -- - กระบ่ี 1 - -- - - -- 4 ชมุ พร - - -- - - -- - นครศรธี รรมราช - - -- - - 18 18 4 พังงา - 25 ภเู ก็ต - ระนอง - สรุ าษฎรธ านี - รวม 1 สำนกั งานตรวจบญั ชสี หกรณท ่ี 9 เปาหมาย เปาหมายอบรมเกษตรกร (คน) กำกบั แนะนำ ตดิ ตาม สตส. อบรมครูบัญชี สอนแนะ การจดั ทำบญั ชี การจัดทำบญั ชี การจดั ทำบัญชี (คน) -- - -- ตรงั - - -- - 32 32 นราธวิ าส - 45 -- - -- ปต ตานี - - -- - 32 32 พทั ลงุ 1 45 ยะลา - สงขลา - สตูล - รวม 1
11 สำนกั งานตรวจบญั ชสี หกรณท่ี 10 เปาหมาย เปาหมายอบรมเกษตรกร (คน) กำกบั แนะนำ ติดตาม สตส. อบรมครูบัญชี สอนแนะ การจดั ทำบัญชี การจัดทำบัญชี ตดิ ตาม การจัดทำบญั ชี ประเมินผล (คน) -- - -- - กาญจนบุรี - - 14 14 - 20 -- 2 นครปฐม - - -- - - -- - ประจวบครี ขี นั ธ 1 - 21 21 - 30 -- 2 ราชบรุ ี - - 35 35 - 50 5 สมทุ รสงคราม - สมุทรสาคร - สุพรรณบุรี 1 เพชรบรุ ี - รวม 2 ผลการดำเนนิ งาน การขับเคลื่อนการดำเนินงานโครงการพฒั นาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรยี ) ปง บประมาณ 2564 แบงออกเปน 4 ข้ันตอน ประกอบดวย 1) การพัฒนาอาสาสมัครเกษตร ดา นบัญชี จำนวน 55 คน 2) สอนแนะ การจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ จำนวน 1,650 คน 3) กำกับกระตุนการจัดทำบัญชี และ 4) ติดตาม/ เก็บขอ มูลการจดั ทำบัญชตี น ทุนประกอบอาชพี มีผลการดำเนนิ งาน ณ วนั ท่ี 30 กันยายน 2564 ดังน้ี ตารางท่ี 3 ผลการปฏบิ ัติงานโครงการพัฒนาเกษตรกรรมยัง่ ยืน (เกษตรอินทรีย) ปงบประมาณ 2564 ข้นั ตอนท่ี 1 ขัน้ ตอนท่ี 2 ขนั้ ตอนที่ 3 ขั้นตอนท่ี 4 สงั กดั พัฒนาอาสาสมคั รเกษตร สอนแนะการจดั ทำบญั ชี กำกับแนะนำ ติดตาม ติดตามประเมินผล การจดั ทำบญั ชี การจดั ทำบัญชี (สตท.) ดา นบญั ชี ตน ทุนประกอบอาชีพ แผน ผล รอ ยละ แผน ผล รอยละ แผน ผล รอ ยละ แผน ผล รอยละ แผน ผล รอยละ สตท.1 2 2 100 60 60 100 42 42 100 42 42 100 5 5 100 สตท.2 2 2 100 50 50 100 36 36 100 36 36 100 7 7 100 สตท.3 5 5 100 140 140 100 101 101 100 101 101 100 13 13 100 สตท.4 16 16 100 500 500 100 352 352 100 352 352 100 40 40 100 สตท.5 13 13 100 400 400 100 284 286 100.70 284 284 100 31 33 106.45 สตท.6 2 2 100 50 50 100 35 35 100 35 35 100 5 5 100 สตท.7 11 11 100 330 330 100 231 231 100 231 231 100 20 20 100 สตท.8 1 1 100 25 25 100 18 18 100 18 18 100 2 2 100 สตท.9 1 1 100 45 45 100 32 32 100 32 32 100 4 4 100 สตท.10 2 2 100 50 50 100 35 35 100 35 35 100 5 5 100 รวม 55 55 100 1,650 1,650 100 1,166 1,168 100.17 1,166 1,166 100 132 134 101.52 จากตารางท่ี 3 แสดงผลการปฏิบัติงานโครงการพัฒนาเกษตรกรรมย่ังยืน (เกษตรอินทรีย) ปง บประมาณ 2564 โดยมีรายละเอยี ด ดังน้ี 1. การพัฒนาอาสาสมัครเกษตร ดานบัญชี ใหเปนครูบัญชีระดับมืออาชีพ จำนวน 55 คน โดยในภาพรวมสำนักงานตรวจบญั ชีสหกรณท ่ี 1 – 10 สามารถอบรมไดรอยละ 100 ตามแผนทว่ี างไว 2. การสอนแนะการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ ในภาพรวมมีแผนการอบรมสอนแนะ การจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ จำนวน 1,650 คน และมีผลการอบรมสอนแนะการจัดทำบัญชีตนทุน ประกอบอาชีพใหแกเกษตรกร จำนวน 1,650 คน คดิ เปนรอ ยละ 100
12 3. การกำกับแนะนำการจัดทำบัญชี ภายหลังจากดำเนินการอบรมการจัดทำบัญชีตนทุน ประกอบอาชีพแกเกษตรกรกลุมเปาหมายแลว กรมตรวจบัญชีสหกรณไดกำหนดใหมีการกำกับแนะนำ การจัดทำบัญชีเพื่อกระตุนการเรียนรูแกเกษตรกร โดยอาสาสมัครเกษตร ดานบัญชีเปนผูดำเนินการ และเจาหนาที่โครงการฯ ดำเนินการบันทึกขอมูลผานระบบ Intranet ใหแลวเสร็จภายในไตรมาสที่ 2 - 3 มผี ลสรุปการกำกบั แนะนำการจดั ทำบญั ชีตนทนุ ประกอบอาชพี ดังน้ี ตามทิศทางการปฏิบัติงานของกรมตรวจบัญชีสหกรณ ปงบประมาณ 2564 โครงการ พัฒนาเกษตรกรรมยง่ั ยืน (เกษตรอนิ ทรีย) ไดกำหนดใหมีการกำกบั แนะนำการจัดทำบัญชีตน ทนุ ประกอบอาชีพ รอยละ 70 ของกลุมเปาหมายท่ีเขารับการอบรมสอนแนะการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ วางแผนเขากำกับ แนะนำการจัดทำบัญชี จำนวน 1,166 คน ผลการกำกับแนะนำการจัดทำบัญชีพบวา สตส.ดำเนินการกำกับ แนะนำการจดั ทำบญั ชตี นทนุ ประกอบอาชพี ใหแกเกษตรกรได จำนวน 1,168 คน คดิ เปนรอ ยละ 70.79 สงู กวา เปา หมาย 0.79 และคิดเปน รอ ยละ 100.17 ของแผนการกำกบั แนะนำการจัดทำบัญชี เมื่อพิจารณาแยกตามพ้ืนที่ สตท. ปรากฏวา สตส. ในพื้นท่ีความรับผิดชอบของ สตท. ท่ีดำเนนิ การกำกับแนะนำการจัดทำบัญชีไดต ามแผนทุก สตท. ยกเวน สตท.5 ท่ีดำเนนิ การกำกับแนะนำการจัดทำ บญั ชเี กินกวาแผน คดิ เปน รอ ยละ 0.70 4. ติดตาม/เก็บขอมลู การการจัดทำบัญชีตน ทุนประกอบอาชพี ในสวนของการติดตาม/เก็บขอมูลการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพของเกษตรกร ตามทิศทางการปฏิบัติงานของกรมตรวจบัญชีสหกรณ ปงบประมาณ 2564 โครงการพัฒนาเกษตรกรรมย่ังยืน (เกษตรอินทรีย) ไดแ บง การตดิ ตามออกเปน 2 สว น คอื 1) การติดตามการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพท่ี สตส.เปนผูดำเนินการ กำหนดใหมี การติดตามการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ รอยละ 70 ของกลุมเปาหมายท่ีเขารับการอบรมสอนแนะ การจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ วางแผนเขาติดตามการจัดทำบัญชี จำนวน 1,166 คน ผลการติดตาม การจัดทำบัญชีพบวา สตส. ดำเนินการติดตามการจัดทำบญั ชีตนทุนประกอบอาชีพของแกเกษตรกรได 1,166 คน คดิ เปน รอยละ 70.00 และคิดเปน รอยละ 100 ของแผนการตดิ ตามการจัดทำบัญชี 2) การติดตามประเมินผลสัมฤทธิ์โครงการที่ สตท.เปนผูดำเนินการ กำหนดใหมีการติดตาม ประเมินผลสัมฤทธ์ิโครงการ รอยละ 50 ของเกษตรกรท่ีผานตัวช้ีวัดเชิงคุณภาพ 15% วางแผนเขาติดตาม ประเมินผลสมั ฤทธ์ิ จำนวน 132 คน ผลการติดตามพบวา สตท.ดำเนินการติดตามประเมินผลสัมฤทธิ์ได 134 คน คิดเปนรอยละ 50.76 สูงกวาเปาหมาย 0.76 และคิดเปนรอยละ 101.52 ของแผนการตดิ ตามประเมนิ ผลสัมฤทธ์ิ เมื่อพิจารณาแยกตามพื้นท่ี สตท. ปรากฏวา สตท.ดำเนินการติดตามประเมินผลสัมฤทธ์ิ โครงการไดต ามแผน ยกเวน สตท.3 ดำเนนิ การตดิ ตามประเมินผลสัมฤทธ์เิ กินกวาแผน คดิ เปนรอ ยละ 106.45 จากการกำกับแนะนำและการติดตาม/จัดเก็บขอมูลการจัดทำบัญชีดังกลาว กรมตรวจบัญชี สหกรณยังไดพิจารณาถึงประเด็นในดานตาง ๆ ของการจัดทำบัญชี ไดแก การจัดทำบญั ชีถูกตอง ความสนใจ ของเกษตรกรท่ยี ังตองการทำบัญชี เกษตรกรเห็นถึงความสำคัญของการจัดทำบัญชี ความสามารถของการจำแนก รายการทางบญั ชีของบญั ชีตนทนุ ประกอบอาชีพ และความตองการเรยี นรเู พ่มิ เตมิ
สว นท่ี 3 การติดตามและประเมนิ ผล
13 สวนท่ี 3 การติดตามและประเมนิ ผล กรมตรวจบัญชีสหกรณไดกำหนดใหโครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรีย) ปงบประมาณ 2564 มีกจิ กรรมหลกั ภายในโครงการ จำนวน 3 กิจกรรม ประกอบดวย 1) การอบรมสอนแนะ การจัดทำบัญชีรับ - จายในครัวเรือนและบัญชีตนทุนประกอบอาชีพใหแกเกษตรกร เปนการอบรมใหความรู ดานการจัดทำบัญชใี หกลุมเปาหมาย เพ่ือปูพื้นฐานใหเกษตรกรรูและเขาใจในหลักการจัดทำบัญชี และสามารถ จดบันทึกบัญชีไดอยางถูกตอง 2) การกำกับแนะนำการจัดทำบัญชีแกเกษตรกร เปนการเขากำกับแนะนำ เพ่ือกระตุน เนนย้ำเกษตรกรดานหลักการของการจัดทำบัญชี และเปนการตรวจทานการบันทกึ บัญชีของเกษตรกร วาเกษตรกรเขาใจและสามารถจดบันทึกบัญชีไดอยางถูกตองหรือไม ตลอดจนการใหคำแนะนำเพิ่มเติมของครบู ัญชี แกเกษตรกร และ 3) การติดตามจัดเก็บขอมูลการจัดทำบัญชีของเกษตรกร เปนการเขาติดตามผลวาเกษตรกร กลุมเปาหมายมีการจัดทำบัญชีอยางถูกตองและตอเน่ืองหรือไม อีกทั้งยังเปนกิจกรรมท่ีครูบัญชีเขาติดตาม ตรวจสอบและเก็บบนั ทึกขอ มูลตน ทุนประกอบอาชีพตลอดรอบการผลติ ของเกษตรกร สำหรบั ตัวช้ีวัดของโครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรีย) ปงบประมาณ 2564 ประกอบดวย ตัวชี้วัดเชิงปริมาณ : เกษตรกรเปาหมายไดรบั การฝกอบรมการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ จำนวน 1,650 คน และตัวชวี้ ัดเชิงคุณภาพ : 1) รอยละ 70 ของเกษตรกรเปา หมายทีไ่ ดรับการฝกอบรมมคี วามรู ความเขา ใจในการจัดทำบัญชี 2) รอยละ 15 ของเกษตรกรเปาหมายท่ีไดร ับการฝกอบรมสามารถจัดทำบัญชไี ด 3) รอยละ 35 ของเกษตรกรเปาหมายท่ีไดรับการฝกอบรมสามารถนำขอมูลทางบัญชีไปใชประโยชนได และ 4) รอยละ 31 ของเกษตรกรเปา หมายที่ สามารถนำขอมลู ทางบัญชไี ปใชเ พอื่ พฒั นาอาชพี ดังนั้น ในสวนท่ี 3 จึงจะกลาวถึงการรายงานผลการดำเนินโครงการฯ ซ่ึงไดขอมูลมา จากการติดตามและประเมินผลตามแบบบันทึกการปฏิบัติงานโครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรีย) ปงบประมาณ 25641 เรยี งตามลำดับกจิ กรรมตั้งแตเร่มิ ตนจนกระทั่งส้ินสุดการดำเนินการ ไดแก การอบรมสอนแนะ พิจารณาตามการรายงานผลการประเมินถายทอดการเรียนรู (เกษตรอินทรีย 5) ตามตัวชี้วัดเชิงคุณภาพ : รูและเขาใจ การกำกับแนะนำ พิจารณาตามการรายงานผลการกำกับแนะการจัดทำบัญชี (เกษตรอินทรีย 6) และการติดตามจัดเก็บขอมูล พิจารณาตามการรายงานผลการติดตามจัดเก็บขอมูล (เกษตรอนิ ทรยี 7) ตามตัวชว้ี ัด เชิงคุณภาพ : 1) ทำบัญชีได 2) การใชประโยชนจากขอมูลทางบัญชี และ 3) นำขอมูลทางบัญชีไปใชเพ่ือพัฒนา อาชีพ โดยแสดงรายละเอียด ดงั น้ี 1. การรายงานผลการประเมนิ ถายทอดการเรยี นรู (เกษตรอนิ ทรยี 5) ตามตวั ช้วี ดั เชงิ คณุ ภาพ : รแู ละเขา ใจ การวดั ผลในเชงิ คุณภาพจากแบบประเมินการถายทอดการเรยี นรู (เกษตรอินทรยี 5) เปน การวัดผล ตัวชว้ี ัดเชิงคณุ ภาพ “รอ ยละ 70 ของเกษตรกรเปาหมายมคี วามรคู วามเขาใจในการจัดทำบัญชี” แสดงรายละเอียด ดังน้ี 1 แบบบันทึกการปฏิบัติงานโครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรีย) ป 2564 มีจำนวน 8 แบบ ไดแก เกษตรอินทรีย 1 คือ แบบ ข้นึ ทะเบียนอาสาสมคั รเกษตรดา นบญั ชี และใบสมัครอาสาสมคั รเกษตร ดานบัญชี เกษตรอนิ ทรยี 2 คอื แบบลงทะเบยี นเกษตรกร เกษตรอินทรีย 3 คอื แบบลงทะเบียนผเู ขา การอบรมการพัฒนาครบู ัญชี เกษตรอนิ ทรีย 4 คอื แบบลงทะเบียนผเู ขาอบรมสอนแนะการทำบัญชตี นทุนประกอบอาชีพ เกษตรอินทรีย 5 คือ แบบประเมินการถายทอดการเรยี นรู เกษตรอินทรีย 6 คือ แบบบันทึกการกำกับแนะนำการจัดทำบัญชี เกษตรอินทรีย 7 คอื แบบบันทกึ ติดตามการจัดทำบัญชีและเกษตรอินทรีย 8 คอื แบบบนั ทกึ ตน ทนุ อาชพี ของเกษตรกร
14 ตารางที่ 4 แสดงผลการประเมินถายทอดการเรียนรู (เกษตรอินทรีย 5) ปง บประมาณ 2564 คำถาม สตท.1 สตท.2 สตท.3 สตท.4 สตท.5 สตท.6 สตท.7 สตท.8 สตท.9 สตท.10 รวม 60 คน 50 คน 140 คน 500 คน 400 คน 50 คน 330 คน 25 คน 45 คน 50 คน 1. วธิ ีเขา รวมโครงการ (ตอบไดม ากกวา 1 ขอ ) เจาหนา ทก่ี รมฯ 26 39 79 284 264 50 105 25 45 50 967 เพอ่ื นเกษตรกร 44 7 27 10 237 30 44 - 7 - 406 วิทยุชมุ ชน - - 6 1 4 - 1 - - - 12 หอกระจายขา ว - 2 60 210 41 - - - - - 313 แผน พับ - - - -1- - - - -1 อืน่ ๆ - 4 - - - - 180 - - - 184 2. เคยจดบันทกึ บัญชี เคย 44 19 64 445 250 44 26 18 26 31 967 ไมเคย 16 31 66 55 150 6 304 7 19 19 673 3. จดบันทึกบัญชอี ะไรบาง รบั – จาย 30 11 39 155 148 14 25 6 21 9 458 ตนทนุ 1 1 4 48 45 - - 1 - 22 122 รับ – จาย/ตนทนุ 13 7 21 242 57 30 1 11 5 - 387 4. ใชสมดุ บญั ชขี องกรมตรวจบญั ชีสหกรณ ใช 44 11 62 445 147 44 12 18 22 10 815 ไมใช - 8 2 - 103 - 14 - 4 21 152 5. ระดบั การถา ยทอดของเจา หนาท่ี ดีมาก 36 26 95 361 284 23 196 12 28 9 1070 ดี 24 23 23 129 113 27 128 6 17 35 525 พอใช - 1 12 10 3 - 6 7 - 6 45 6. นำความรไู ปใชป ระโยชน มี 57 50 123 485 399 50 257 25 45 50 1541 ไมม ี 3 - 7 15 1 - 73 - - - 99 7. ไดรบั ความรูเ รือ่ งบญั ชตี น ทุนอาชพี เขา ใจไดด ีมาก 20 13 76 218 149 14 139 13 14 8 664 เขาใจไดด ี 23 23 25 134 135 21 92 5 18 27 503 พอเขา ใจ 12 14 29 125 116 15 44 7 13 15 390 ไมเขาใจ 5 - - 23 - - 55 - - - 83 8. ความสามารถในการจำแนกรายการ รายได 5 1 33 119 65 6 54 7 22 19 331 ตน ทุน/คาใชจาย 3 4 4 106 133 - 29 18 - 1 298 รายได/ ตนทนุ /คาใชจ าย 51 44 93 247 201 44 184 - 23 30 917 จำแนกไมได 1 1 - 28 1 - 63 - - - 94 9. หลงั จากอบรมทา นคดิ วา จะสามารถนำขอ มูลทางบัญชีไปใชประโยชนอ ยางไรบาง ลดตน ทุนการผลิต 11 20 94 252 217 25 163 3 45 17 847 วางแผนการผลิต 45 24 45 74 115 11 26 15 19 16 390 ปรับเปล่ียนวิธีการผลิต/ 6 6 26 144 68 33 63 - 31 17 394 ปรบั เปลี่ยนอาชีพ ไมสามารถนำขอมูลไปใช - - - 34 15 6 5 7 - - 67 ประโยชนได
15 จากตารางท่ี 4 แสดงผลการประเมินถายทอดการเรียนรู (เกษตรอนิ ทรยี 5) ปงบประมาณ 2564 ณ วนั ท่ี 30 กันยายน 2564 กรมตรวจบญั ชีสหกรณสามารถรายงานสรปุ ผลการประเมนิ ถา ยทอดการเรยี นรูได ดงั น้ี 1. วธิ ีเขารวมโครงการ เปนคำถามเก่ียวกับชอ งทางท่ีไดรบั การเชิญชวนเขารว มโครงการฯ ซ่ึงกรมฯ ไดใหตัวเลอื ก ในการตอบคำถาม 6 ตัวเลือก ไดแก 1) จากเจาหนาทส่ี ำนักงานตรวจบญั ชีสหกรณ 2) เพ่ือนเกษตรกร 3) วิทยชุ ุมชน 4) หอกระจายขาว 5) แผนพับ และ 6) อื่น ๆ จากขอมูลท่ีไดรับพบวา เกษตรกรสวนใหญไดรับการเชิญชวน เขา รวมโครงการฯ จากเจาหนา ท่สี ำนักงานตรวจบัญชสี หกรณม ากทีส่ ดุ จำนวน 967 คน คดิ เปนรอ ยละ 58.61 สำหรบั ชองทางทเ่ี กษตรกรไดร บั การเชญิ ชวนนอ ยทสี่ ดุ คอื จากแผน พับ จำนวน 1 คน คดิ เปน รอยละ 0.06 2. เคยจดบนั ทกึ บัญชีมากอ นหรือไม เปนคำถามวากอนที่ทานจะมาเรียนรูเร่ืองการจัดทำบัญชี ทานเคยจดบันทึกบัญชีมากอน หรือไม กรมฯ ไดใหตัวเลอื กในการตอบคำถาม 2 ตวั เลอื ก ไดแก 1) เคย และ 2) ไมเ คย จากขอ มูลท่ไี ดร ับพบวา เกษตรกรสวนใหญเคยจดบันทึกบัญชี จำนวน 967 คน คิดเปนรอยละ 58.61 ของจำนวนเกษตรกรท้ังหมด ท่ไี ดร บั การอบรมการจัดทำบัญชี และเกษตรกรไมเคยจดบันทึกบญั ชี จำนวน 673 คน คิดเปน รอ ยละ 40.79 3. จดบนั ทึกบญั ชอี ะไรบาง เปนคำถามเก่ียวกบั ประเภทบัญชีท่เี กษตรกรเคยจดบันทึก กรมฯ ไดใหต วั เลือกในการตอบ คำถาม 3 ตัวเลือก ไดแก 1) บญั ชีรับ - จายในครัวเรือน 2) บัญชตี นทุนประกอบอาชีพ และ 3) ทั้งบัญชรี ับ - จาย ในครวั เรือนและบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ จากขอมูลท่ีไดร บั พบวาเกษตรกรสวนใหญเ คยจดบันทึกบัญชีรับ - จาย ในครัวเรอื นมากท่ีสุด จำนวน 458 คน คิดเปนรอ ยละ 27.76 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมดท่ีไดรับการอบรมการจัดทำ บญั ชี สวนบญั ชีตน ทนุ ประกอบอาชีพมีเกษตรกรเคยจดบันทกึ บัญชีนอยที่สุด จำนวน122คนคดิ เปน รอ ยละ 7.39 4. ใชสมุดบัญชขี องกรมตรวจบัญชีสหกรณ เปนคำถามเก่ียวกับการใชสมุดบัญชีของกรมตรวจบัญชีสหกรณจดบันทึกบัญชีหรือไม กรมฯ ไดใหตัวเลอื กในการตอบคำถาม 2 ตวั เลือก ไดแ ก 1) ใชสมดุ บัญชีของกรมตรวจบัญชสี หกรณ และ 2) ไมใช สมดุ บญั ชขี องกรมตรวจบัญชีสหกรณใ นการจดบันทึกบัญชี จากขอมูลท่ีไดร บั พบวาเกษตรกรสวนใหญใชสมดุ บัญชี ของกรมตรวจบัญชีสหกรณใ นการจดบันทึกบัญชี จำนวน 815 คน คิดเปนรอ ยละ 49.39 ของจำนวนเกษตรกร ทั้งหมดท่ีไดรับการอบรมการจัดทำบัญชี และเกษตรกรที่ไมใชสมุดบัญชีของกรมตรวจบัญชีสหกรณในการจด บันทึกบัญชี จำนวน 152 คน คดิ เปน รอ ยละ 9.21 5. ระดบั การถา ยทอดของเจา หนา ที่ เปนคำถามเกี่ยวกับระดับความสามารถของเจาหนาที่โครงการฯ ในการถายทอดความรู ดานบัญชี กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 3 ตัวเลือก ไดแก 1) ระดับดีมาก 2) ระดับดี และ 3) ระดับ พอใช จากขอมูลทไ่ี ดรบั พบวาเกษตรกรสวนใหญเหน็ วาเจาหนาทีโ่ ครงการฯ สามารถถา ยทอดความรดู า นบัญชี อยูในระดับดีมาก จำนวน 1,070 คน คิดเปนรอยละ 64.85 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมดที่ไดรับการอบรม การจัดทำบัญชี รองลงมาอยูในระดับดี จำนวน 525 คน คิดเปน รอ ยละ 31.82 และระดับพอใช จำนวน 45 คน คิด เปนรอยละ 2.73 6. นำความรูไปใชป ระโยชน เปนคำถามหลังจากการฟงบรรยายความรูเรื่องการจัดทำบัญชี คิดวามีประโยชน ตอชีวิตประจำวันและการประกอบอาชีพ กรมฯ ไดใหตวั เลือกในการตอบคำถาม 2 ตวั เลือก ไดแ ก 1) มีประโยชน และ 2) ไมมปี ระโยชน จากขอมูลท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญคิดวามีประโยชน จำนวน 1,541 คน คิดเปน รอยละ 93.39 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมดท่ีไดรับการอบรมการจัดทำบัญชี ขณะที่เกษตรกรคิดวา ไมมีประโยชน จำนวน 99 คน คิดเปน รอ ยละ 1.41
16 7. ความรทู ไี่ ดรับเรือ่ งบัญชีตนทนุ อาชพี เปนประเด็นซ่ึงถือไดวาเปนหัวใจสำคัญในการติดตามเก็บขอมูล เน่ืองจากเปนประเด็น ที่เกี่ยวเน่ืองกับตัวช้ีวัดเชิงคุณภาพของโครงการฯ หัวขอคำถามในสวนน้ีเปนประเด็นเกี่ยวกับความรูและความเขาใจ ในการจดบันทึกบัญชตี นทุนประกอบอาชีพของเกษตรกรท่ีเขา รวมโครงการ กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 4 ตัวเลอื ก ไดแ ก 1) เขา ใจไดด มี าก 2) เขาใจไดด ี 3) พอเขา ใจ และ 4) ไมเขาใจ จากขอมูลท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสว นใหญมีความรูและความเขาใจในการจดบันทึกบัญชี ในระดับ “เขาใจไดดีมาก” จำนวน 664 คน คิดเปนรอยละ 40.24 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมดที่ไดรับ การอบรมการจัดทำบัญชี รองลงมาคือ ระดับ “เขาใจไดดี” จำนวน 503 คน คิดเปนรอยละ 30.48 ระดับ “พอเขาใจ” จำนวน 390 คน คดิ เปน รอ ยละ 23.64 และระดับ “ไมเ ขา ใจ” จำนวน 83 คน คดิ เปนรอ ยละ 5.03 กรมตรวจบัญชีสหกรณไดกำหนดใหผลจากการตอบคำถามขอ 7 เปนการตอบตัวชี้วัด เชิงคุณภาพ : รอ ยละ 70 ของเกษตรกรเปาหมายที่ไดรบั การฝกอบรมมีความรูความเขาใจในการจัดทำบัญชี ผลที่ไดในภาพรวม คือ เกษตรกรมีความรูความเขาใจในการจัดทำบัญชี จำนวน 1,167 คน คิดเปนรอยละ 70.73 ของจำนวนเกษตรกรทัง้ หมดที่ไดรบั การอบรมการจดั ทำบัญชี และคดิ เปนรอยละ 100.09 ของแผนท่วี างไว เมื่อพิจารณาแยกตามพืน้ ที่ สตท. พบวา สตท.3 เกษตรกรมคี วามรูความเขา ใจในการจัดทำบัญชี มากท่ีสุด จำนวน 101 คน คิดเปนรอยละ 72.14 ของจำนวนเกษตรกรใน สตท. ที่ไดรับการอบรมการจัดทำบัญชี รองลงมา คอื สตท.2, สตท.8 คิดเปนรอ ยละ 72.00 ตามลำดับ ดังแสดงในตารางท่ี 5 ขอท่ี 2 ตารางที่ 5 แสดงผลงานตามตัวช้ีวดั เชงิ ปริมาณและเชงิ คุณภาพ ปง บประมาณ 2564 ตัวชีว้ ดั สตท.1 สตท.2 สตท.3 สตท.4 สตท.5 สตท.6 สตท.7 สตท.8 สตท.9 สตท.10 รวม 1. เชงิ ปริมาณ : เกษตรกรเปาหมายไดร บั การฝก อบรมการจดั ทำบัญชตี น ทุนประกอบอาชพี แผนงาน 60 50 140 500 400 50 330 25 45 50 1,650 ผลงาน 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 รอ ยละ 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 2. เชิงคณุ ภาพ : รอยละ 70 ของเกษตรกรเปาหมายท่ไี ดร บั การฝกอบรมมคี วามรคู วามเขาใจในการจดั ทำบญั ชี รูและเขาใจ 43 36 101 352 284 35 231 18 32 35 1,167 ร อ ย ล ะ เที ย บ กั บ 71.67 72.00 72.14 70.40 71.00 70.00 70.00 72.00 71.11 70.00 70.73 จำนวนที่อบรม 3. เชิงคุณภาพ : รอ ยละ 15 ของเกษตรกรเปา หมายท่ีไดรบั การฝก อบรมสามารถจัดทำบญั ชีได จำนวนท่ีตดิ ตาม 42 36 101 352 284 35 231 18 32 35 1,166 จำนวนทที่ ำบญั ชีได 9 13 24 78 63 8 51 4 7 8 265 รอยละที่ ทำบัญชีได 15.00 26.00 17.14 15.60 15.75 16.00 15.45 16.00 15.56 16.00 16.06 เทียบกับจำนวนทอ่ี บรม รอยละที่ทำบัญชีได 21.43 36.11 23.76 22.16 22.18 22.86 22.08 22.22 21.88 22.86 22.73 เที ย บ กั บ จ ำ น ว น ทต่ี ดิ ตาม 4. เชิงคุณภาพ : รอยละ 35 ของเกษตรกรเปา หมายทไี่ ดรบั การฝกอบรมสามารถนำขอ มูลทางบญั ชีไปใชป ระโยชนไ ด จ ำ น ว น ท่ี น ำ ไป ใช 5 11 11 35 33 6 21 2 7 4 135 ประโยชนได ร อ ย ล ะ เที ย บ กั บ 55.56 84.62 45.83 44.87 52.38 75.00 41.18 50.00 100 50.00 50.94 จำนวนท่ีจัดทำบญั ชีได 5. เชิงคุณภาพ : รอ ยละ 31 ของเกษตรกรเปาหมายท่ี สามารถนำขอ มูลทางบัญชไี ปใชเ พือ่ พัฒนาอาชพี จำนวนที่นำขอมูลไปใช 4 11 10 31 27 3 18 2 7 4 117 พฒั นาอาชีพ รอยละเทียบจำนวนท่ี 44.44 84.62 41.67 39.74 42.86 37.50 35.29 50.00 100 50.00 44.15 ทำบญั ชีได
17 8. ความสามารถในการจำแนกรายการ เปนประเด็นเก่ียวกับความสามารถในการจำแนกรายการทางบัญชีของเกษตรกรท่ีเขารวม โครงการฯ กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 4 ตัวเลือก ไดแก 1) สามารถจำแนกรายได 2) สามารถจำแนก ตนทุนและคาใชจายได 3) สามารถจำแนกไดทั้งรายได ตนทุนและคาใชจาย และ 4) จำแนกไมได จากขอมูล ท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญสามารถจำแนกไดท้ังรายได ตนทุน และคาใชจาย จำนวน 917 คน คิดเปน รอยละ 55.58 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมดที่ไดรับการอบรมการจัดทำบัญชี รองลงมาคือ สามารถจำแนกได เฉพาะรายได จำนวน 331 คน คิดเปนรอยละ 20.06 สามารถจำแนกไดทั้งตนทุนและคา ใชจาย จำนวน 298 คน คดิ เปนรอ ยละ 16.18 และจำแนกรายการไมได จำนวน 94 คน คดิ เปน รอ ยละ 5.70 9. การนำขอมูลทางบัญชไี ปใชประโยชน เปนประเด็นเก่ียวกับการนำขอมูลทางบัญชีไปใชประโยชนหลังจากที่ไดรับการอบรม ของเกษตรกรท่ีเขารวมโครงการฯ กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 4 ตัวเลือก ไดแก 1) ลดตน ทุนการผลิต 2) วางแผนการผลิต 3) ปรับเปลี่ยนวิธีการผลิต/ปรับเปล่ียนอาชีพ และ 4) ไมส ามารถนำขอมูลไปใชประโยชนได จากขอมูลที่ไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญนำขอมูลทางบัญชีไปใชในการลดตนทุนการผลิต จำนวน 847 คน คิดเปนรอยละ 51.33 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมดท่ีไดรับการอบรมการจัดทำบัญชี รองลงมาคือ ใชปรับเปลี่ยน วิธีการผลิต/ปรับเปล่ียนอาชีพ จำนวน 394 คน คิดเปนรอยละ 23.88 ใชวางแผนการผลิต จำนวน 390 คน คิดเปน รอ ยละ 23.64 และไมส ามารถนำขอ มูลไปใชป ระโยชนไ ด จำนวน 67 คน คิดเปนรอยละ 4.06 2. การรายงานผลการกำกบั แนะนำการจดั ทำบัญชี (เกษตรอนิ ทรีย 6) ในสวนของแบบบันทึกการกำกับแนะนำการจัดทำบัญชีน้ี กรมตรวจบัญชีสหกรณไดจ ัดทำขึ้น เพื่อใหครูบัญชีใชบันทึกการกำกับแนะนำการจัดทำบัญชีของเกษตรกรเปาหมายในโครงการพัฒนาเกษตรกรรม ยง่ั ยืน (เกษตรอินทรีย) โดยมีวัตถุประสงคเ พ่ือใหท ราบวา เกษตรกรเปาหมายมีความรู ความเขาใจ และสามารถ จดั ทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพไดหรือไมเพียงใด สำหรบั ขอมูลท่ีกรมฯ เก็บรวบรวมในแบบเกษตรอินทรีย 6 แสดงรายละเอียด ดงั นี้ ตารางที่ 6 แสดงผลการกำกับแนะนำการจดั ทำบัญชี (เกษตรอนิ ทรีย 6) ปงบประมาณ 2564 คำถาม สตท.1 สตท.2 สตท.3 สตท.4 สตท.5 สตท.6 สตท.7 สตท.8 สตท.9 สตท.10 รวม 60 คน 50 คน 130 คน 500 คน 400 คน 50 คน 330 คน 25 คน 45 คน 50 คน 1,640 คน 1. จดบญั ชตี น ทนุ อาชพี จดบนั ทกึ 36 25 52 319 270 24 106 4 32 23 891 ไมไ ดจ ดบนั ทกึ 6 11 49 33 16 11 125 14 - 12 277 - ไมม เี วลา 5 11 42 33 16 11 125 14 - 12 269 - ไมอ ยากทำ 1- - - - - - - - -1 - ไมมีประโยชน ----------- - อ่นื ๆ - - 8 - - - - - - - 8 2. ความถใ่ี นการจดบญั ชตี น ทนุ อาชีพ สม่ำเสมอ 22 13 32 319 129 12 89 4 24 23 667 เปน ครง้ั คราว 14 12 20 - 141 12 17 - 8 - 224 3. เคร่ืองมือที่ใช สมุดบัญชี 36 24 50 319 269 24 106 4 31 23 886 SmartMe - - - -1- - -1-2 ทัง้ 2 อยาง -12- - - - - - -3 โปรแกรมอนื่ -----------
18 ตารางท่ี 6 แสดงผลการกำกับแนะนำการจัดทำบญั ชี (เกษตรอนิ ทรยี 6) ปงบประมาณ 2564 (ตอ ) คำถาม สตท.1 สตท.2 สตท.3 สตท.4 สตท.5 สตท.6 สตท.7 สตท.8 สตท.9 สตท.10 รวม 60 คน 50 คน 130 คน 500 คน 400 คน 50 คน 330 คน 25 คน 45 คน 50 คน 1,640 คน 4. ใชสมดุ บญั ชขี อง กตส. 28 20 52 319 269 24 106 4 30 23 875 หนว ยงานอนื่ ----------- สมุดของตนเอง 8 5 - - - - - - 1 - 14 5. ไดรบั คำแนะนำเพม่ิ เตมิ จากครบู ญั ชี ไดรับ 42 36 101 351 286 24 231 18 32 35 1156 ไมไดรับ - - - 1 - 11 - - - - 12 6. วเิ คราะหลดตนทุนการผลิต ได 40 15 74 283 214 24 89 4 32 7 782 ไมไ ด 2 21 27 69 72 11 142 14 - 28 386 7. วิเคราะหว างแผนการผลติ ได 40 14 66 283 198 24 79 4 32 7 747 ไมได 2 22 35 69 88 11 152 14 - 28 421 8. วเิ คราะหป รบั เปล่ยี นการผลติ /ปรับเปล่ียนอาชพี ได 35 12 49 283 190 23 79 4 32 7 714 ไมไ ด 7 24 52 69 96 12 152 14 - 28 454 9. วเิ คราะหท ำใหผลผลิตเพม่ิ ขนึ้ ได 35 12 39 283 197 13 79 4 32 23 717 ไมไ ด 7 24 62 69 89 22 152 14 - 12 451 10. วเิ คราะหใ หมกี ำไรเพ่ิมขึ้น ได 35 12 43 283 195 13 79 4 32 23 719 ไมได 7 24 58 69 91 22 152 14 - 12 449 11. จดบนั ทึกบัญชีตอไปหรอื ไม จด 40 15 53 331 227 24 100 4 32 23 849 ไมจ ด 2 21 48 21 59 11 131 14 - 12 319 จากตารางท่ี 6 แสดงผลการกำกับแนะนำการจดั ทำบัญชี (เกษตรอินทรีย 6) ปงบประมาณ 2564 ณ วนั ที่ 30 กันยายน 2564 กรมตรวจบญั ชีสหกรณสามารถสรุปผลการกำกับแนะนำการจดั ทำบญั ชีได ดงั นี้ 1. ทานจดบันทึกบญั ชีตน ทนุ อาชพี หรือไม ประเด็นคำถามเก่ียวกับการจดบันทึกตนทุนอาชีพของเกษตรกร กรมฯ ไดใหตัวเลือก ในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) จดบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพ และ 2) ไมจดบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพ จากขอมูลทไ่ี ดร ับพบวาเกษตรกรสวนใหญจดบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพ จำนวน 891 คน คิดเปนรอยละ 54.00 ของจำนวนเกษตรกรท้ังหมดที่เขารับการอบรมการจัดทำบญั ชี และไมจดบันทกึ บัญชีตนทุนอาชีพ จำนวน 277 คน คดิ เปน รอยละ 16.79 เกษตรกรสวนใหญใหเหตุผลวาไมมเี วลามากทีส่ ุด จำนวน 269 คน คิดเปน รอ ยละ 16.30 2. ทานจดบญั ชีตน ทุนอาชีพเปน ประจำสมำ่ เสมอหรอื ไม ประเด็นคำถามเก่ียวกับความสม่ำเสมอในการจดบนั ทึกบัญชีของเกษตรกรท่ีเขา รวมโครงการฯ กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) สม่ำเสมอ และ 2) เปนครั้งคราว จากขอมูลท่ีไดรับ พบวาเกษตรกรสวนใหญจดบัญชีตนทุนอาชีพ “สม่ำเสมอ” จำนวน 667 คน คิดเปนรอยละ 40.42 ของจำนวน เกษตรกรทงั้ หมดทเ่ี ขารบั การอบรมการจัดทำบัญชี และจดเปนคร้ังคราว จำนวน 224 คน คดิ เปนรอยละ 13.58 3. ทานจดบัญชีตนทนุ อาชีพดว ยเคร่ืองมือใด ประเดน็ คำถามเก่ียวกบั ประเภทของเคร่ืองมือในการจดบนั ทึกบัญชีของเกษตรกรทเ่ี ขารว ม โครงการฯ กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 3 ตัวเลอื ก ไดแ ก 1) สมุดบัญชี 2) SmartMe และ 3) ทั้งสมุดบญั ชี
19 และSmartMeจากขอมูลท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญจดบัญชีตนทนุ อาชีพดวย “สมุดบัญชี” จำนวน 886 คน คดิ เปน รอ ยละ 53.70 ของจำนวนเกษตรกรท้งั หมดท่ีเขา รบั การอบรมการจัดทำบญั ชี 4. กรณีทที่ า นจดบันทกึ บัญชีตนทนุ อาชีพ ทานใชสมดุ บัญชีของหนว ยงานใด ประเด็นคำถามเกี่ยวกับการเลือกใชสมุดบัญชีของเกษตรกร กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบ คำถาม 3 ตัวเลือก ไดแก 1) สมุดบัญชขี องกรมตรวจบัญชีสหกรณ 2) สมดุ บัญชีของหนวยงานอืน่ และ 3) สมดุ บัญชี ของตนเอง จากขอมูลที่ไดรับพบวาเกษตรกรท่ีจดบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพสวนใหญใชสมุดบัญชีของกรมตรวจ บญั ชีสหกรณ จำนวน 875 คน คดิ เปน รอยละ 53.03 ของจำนวนเกษตรกรทง้ั หมดที่เขารบั การอบรมการจัดทำบัญชี 5. ทา นไดร บั คำแนะนำเพ่ิมเติมจากครูบัญชีหรือไม กรมตรวจบั ญ ชีสห กรณ ไดเขากำกั บ แนะน ำและเก็บ ขอมูลป ระเด็น เก่ียวกั บ การรับคำแนะนำเพ่ิมเติมจากครูบัญชีเพ่ือเปนขอมูลประกอบการพัฒนาและปรับปรุงเน้ือหาการอบรม การจัดทำบัญชีรายบุคคลของกรมตรวจบัญชีสหกรณตอไป โดยในประเด็นคำถามวาทานไดรับคำแนะนำเพิ่มเติม จากครูบัญชีหรือไม กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) ไดรับคำแนะนำเพิ่มเติม และ 2) ไมไดรับคำแนะนำเพิ่มเติมจากครูบัญชี จากขอมูลท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญไดรับคำแนะนำ เพ่ิมเติมจากครูบัญชี จำนวน 1,156 คน คิดเปนรอยละ 70.06 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมดท่ีเขารับการอบรม การจัดทำบญั ชี และไมไ ดรบั คำแนะนำเพ่ิมเตมิ จากครูบญั ชี จำนวน 12 คน คิดเปนรอ ยละ 0.73 6. ทา นสามารถใชขอมูลการบนั ทึกบัญชตี น ทุนอาชีพมาวิเคราะหล ดตนทุนการผลิตไดหรือไม ประเด็นคำถามการใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหลดตนทุนการผลิต กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) สามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหลดตนทุนการผลิตได และ 2) ไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหลดตนทุนการผลิตได จากขอมูลท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญ สามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหลดตนทุนการผลิตได จำนวน 782 คน คิดเปนรอยละ 47.39 ของจำนวน เกษตรกรทั้งหมดทเี่ ขารับการอบรมการจัดทำบัญชี และไมสามารถนำขอมูลมาใชวเิ คราะหลดตนทุนการผลิตได จำนวน 386 คน คดิ เปนรอยละ 23.39 7. ทา นสามารถใชขอมลู จากการบนั ทึกบญั ชตี นทุนอาชีพมาวเิ คราะหวางแผนการผลติ ไดห รอื ไม ประเด็นคำถามการใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหวางแผนการผลิต กรมฯ ไดใหตวั เลือกในการตอบคำถาม 2 ตวั เลอื ก ไดแก 1) สามารถนำขอ มูลมาใชวิเคราะหวางแผนการผลิตได และ 2) ไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหวางแผนการผลิตได จากขอมูลที่ไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญ สามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหวางแผนการผลิตได จำนวน 747 คน คิดเปนรอยละ 45.27 ของจำนวนเกษตรกร ทั้งหมดที่เขารับการอบรมการจัดทำบัญชี และไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหวางแผนการผลิตได จำนวน 421 คน คิดเปนรอ ยละ 25.52 8. ทานสามารถใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหปรับเปลี่ยนวิธีการผลิต/ ปรบั เปลยี่ นอาชพี ไดหรอื ไม ประเด็นคำถามการใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหปรับเปลี่ยนวิธีการผลิต/ ปรับเปลี่ยนอาชีพ กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) สามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะห ปรับเปล่ียนวิธีการผลิต/ปรับเปล่ียนอาชีพได และ 2) ไมสามารถนำขอ มูลมาใชวิเคราะหปรับเปล่ียนวิธีการผลิต/ ปรับเปล่ียนอาชีพได จากขอมูลท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหปรับเปล่ียน วิธีการผลิต/ปรับเปล่ียนอาชีพได จำนวน 714 คน คิดเปนรอยละ 43.27 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมดที่เขารับ การอบรมการจัดทำบัญชี และไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหปรับเปล่ียนวิธีการผลิต/ปรับเปล่ียนอาชีพได จำนวน 454 คน คิดเปน รอยละ 27.52
20 9. ทา นสามารถใชขอ มูลการบันทกึ บัญชตี น ทนุ อาชีพมาวเิ คราะหทำใหผลผลติ เพิ่มข้นึ ประเดน็ คำถามการใชข อมูลการบันทึกบัญชีตน ทุนอาชีพมาวเิ คราะหทำใหผลผลติ เพ่ิมข้นึ กรม ฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลอื ก ไดแก 1) สามารถนำขอมูลมาใชว ิเคราะหทำใหผลผลิตเพ่ิมขึ้นได และ 2) ไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหผ ลผลิตเพิ่มขน้ึ ได จากขอมูลที่ไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญสามารถ นำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหผลผลิตเพ่ิมขึ้นได จำนวน 717 คน คิดเปนรอยละ 43.45 ของจำนวนเกษตรกร ทั้งหมดที่เขารับการอบรมการจัดทำบัญชี และไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหผลผลิตเพิ่มขึ้นได จำนวน 451 คน คิดเปนรอยละ 27.33 10. ทา นสามารถใชขอมูลการบันทึกบัญชีตน ทุนอาชีพมาวิเคราะหทำใหม ีกำไรเพ่ิมข้ึน ประเด็นคำถามการใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหทำใหมีกำไรเพ่ิมขึ้น กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) สามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหมีกำไรเพิ่มข้ึนได และ 2) ไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหมีกำไรเพิ่มข้ึนได จากขอมูลที่ไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญ สามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหมีกำไรเพ่ิมข้ึนได จำนวน 719 คน คิดเปนรอยละ 43.58 ของจำนวน เกษตรกรทั้งหมดท่ีเขารับการอบรมการจัดทำบัญชี และไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหม ีกำไรเพิ่มข้ึนได จำนวน 449 คน คิดเปนรอ ยละ 27.21 จากการเก็บขอมูลประเด็นคำถามการใชข อมลู การบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหใน 5 ดาน ไดแก ลดตนทุนการผลิต วางแผนการผลติ ปรับเปล่ียนวิธีการผลิต/ปรับเปล่ียนอาชีพ ผลผลิตเพิ่ม กำไรเพิ่ม (ขอ 6 - ขอ 10) ปรากฏวาเกษตรกรท่ีผานการเขารับการอบรมการจัดทำบัญชี ใชประโยชนจากขอมูลการบันทึก บัญชตี น ทุนอาชพี เพ่อื ลดตน ทนุ การผลติ มากทีส่ ุด ดังแสดงในแผนภมู ิที่ 1 แผนภูมทิ ี่ 1 แสดงจำนวนเกษตรกรทเี่ ขากำกับ สามารถนำขอ มลู การบันทึกบญั ชีตน ทนุ อาชีพมาใชประโยชน 11. ทา นคิดวา จะจดบันทึกตนทนุ ประกอบอาชพี ตอ ไปหรือไม ก ร ม ต ร ว จ บั ญ ชี ส ห ก ร ณ ไ ด เข า ก ำ กั บ แ น ะน ำ แ ล ะ เ ก็ บ ข อ มู ล ป ร ะ เด็ น ค วา ม ต อ เนื่ อ ง ของการจัดทำบัญชีของเกษตรกรเพื่อเปนแนวทางในการเตรียมความพรอมแกเกษตรกรที่จะรับการอบรม หลักสูตรท่ีเขมขนเพิ่มข้ึนตอไป โดยในประเด็นคำถามท่ีวาจะจดบันทึกตนทุนอาชีพตอไปหรือไม กรมฯ ไดให ตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) จดบันทึกบัญชี และ 2) ไมจดบันทึกบัญชี จากขอมูลที่ไดรับ พบวา เกษตรกรสวนใหญจดบันทึกบัญชีตอไป จำนวน 849 คน คดิ เปนรอยละ 51.45 ของจำนวนเกษตรกรท้งั หมด ท่เี ขารบั การอบรมการจดั ทำบัญชี และไมจดบนั ทึกบญั ชีตอ ไป จำนวน 319 คน คิดเปนรอ ยละ 19.33
21 3. การรายงานผลการตดิ ตามการจดั ทำบญั ชี (เกษตรอนิ ทรีย 7) ตามตัวช้ีวัดเชิงคุณภาพ : 1) ใชประโยชนจากขอมลู ทางบัญชี และ 2) นำขอมูลทางบัญชี ไปใชเพอื่ พฒั นาอาชีพ ในสวนของแบบบันทึกการติดตามการจัดทำบัญชี (เกษตรอินทรีย 7) ในโครงการพัฒนา เกษตรกรรมย่ังยืน (เกษตรอินทรีย) เปาหมายหลักของการเก็บขอมูลในสวนน้ี คือ เพื่อประกอบการพิจารณา ตัวชีว้ ดั เชงิ คณุ ภาพ : 1) รอยละ 35 ของเกษตรกรเปาหมายที่ไดรบั การฝก อบรมสามารถนำขอมูลทางบัญชไี ปใช ประโยชนได และ 2) รอยละ 31 ของเกษตรกรเปาหมายท่ีสามารถนำขอมูลทางบัญชีไปใชเพ่ือพัฒนาอาชีพ โดยมีวัตถุประสงคเพอ่ื ใหท ราบวาเกษตรกรเปาหมายมีความรู ความเขาใจ และสามารถจัดทำบญั ชตี น ทนุ อาชีพ ไดห รอื ไมเ พยี งใด สำหรบั ขอ มูลท่กี รมฯ เกบ็ รวบรวมในแบบเกษตรอนิ ทรีย 7 แสดงรายละเอยี ด ดงั น้ี ตารางท่ี 7 แสดงผลการติดตามการจดั ทำบญั ชี (เกษตรอินทรยี 7) ปงบประมาณ 2564 คำถาม สตท.1 สตท.2 สตท.3 สตท.4 สตท.5 สตท.6 สตท.7 สตท.8 สตท.9 สตท.10 รวม 42 คน 36 คน 101 คน 352 คน 286 คน 35 คน 231 คน 18 คน 32 คน 35 คน 1,168 คน 1. จดบญั ชีตน ทนุ อาชพี จดบันทึก 21 13 25 168 109 16 51 4 16 35 458 ไมไดจดบันทึก 21 23 76 184 175 19 180 14 16 - 708 - ไมม เี วลา 21 19 70 184 175 19 180 14 16 - 698 - ไมอ ยากทำ -4- - - - - - - -4 - ไมม ปี ระโยชน ----------- - อืน่ ๆ - - 6 - - - - - - - 6 2. ความถใี่ นการจดบญั ชีตน ทุนอาชีพ สมำ่ เสมอ 11 10 14 87 81 4 48 4 9 35 303 เปน คร้งั คราว 10 3 11 81 28 12 3 - 7 - 155 3. เครอ่ื งมือท่ใี ช สมดุ บัญชี 21 13 25 168 109 16 51 4 15 35 457 SmartMe ----------- ท้ัง 2 อยาง - - - - - - - -1-1 โปรแกรมอืน่ - - - - - - - - - -0 4. ใชสมดุ บญั ชขี อง กตส. 18 11 25 168 108 12 51 4 14 35 446 หนว ยงานอ่นื ----------- สมุดของตนเอง 3 2 - - 1 4 - - 2 - 12 5. ไดร ับคำแนะนำเพม่ิ เตมิ จากครบู ญั ชี ไดร บั 21 13 25 167 109 16 51 4 16 35 457 ไมไดรบั - - -1- - - - - -1 6. วเิ คราะหลดตนทุนการผลิต ได 15 11 11 43 45 10 20 2 16 8 181 ไมไ ด 6 2 14 125 64 6 31 2 - 27 277 7. วิเคราะหวางแผนการผลติ ได 12 11 9 44 40 4 20 2 16 8 166 ไมได 9 2 16 124 69 12 31 2 - 27 292 8. วเิ คราะหป รบั เปลี่ยนการผลติ /ปรับเปลี่ยนอาชพี ได 12 7 6 40 33 2 19 2 16 8 145 ไมไ ด 9 6 19 128 76 14 32 2 - 27 313 9. วิเคราะหทำใหผลผลติ เพม่ิ ขึน้ ได 9 11 10 33 34 3 19 2 16 23 160 ไมได 12 2 15 135 75 13 32 2 - 12 298
22 ตารางท่ี 7 แสดงผลการตดิ ตามการจัดทำบญั ชี (เกษตรอนิ ทรยี 7) ปง บประมาณ 2564 คำถาม สตท.1 สตท.2 สตท.3 สตท.4 สตท.5 สตท.6 สตท.7 สตท.8 สตท.9 สตท.10 รวม 42 คน 36 คน 101 คน 352 คน 286 คน 35 คน 231 คน 18 คน 32 คน 35 คน 1,168 คน 10. วิเคราะหใหม กี ำไรเพม่ิ ขน้ึ ได 10 10 11 32 33 3 21 2 16 23 161 ไมได 11 3 14 136 76 13 30 2 - 12 297 11. จดบันทึกบญั ชตี อ ไปหรือไม จด 15 13 25 107 102 8 49 4 16 24 363 ไมจ ด 6 - - 61 7 8 2 - - 11 95 จากตารางที่ 7 แสดงผลการติดตามการจัดทำบัญชี (เกษตรอินทรีย 7) ปงบประมาณ 2564 ณ วนั ที่ 30 กันยายน 2564 กรมตรวจบัญชีสหกรณสามารถสรุปผลการติดตามการจดั ทำบัญชีได ดงั นี้ 1. ทานจดบันทกึ บญั ชีตนทนุ อาชพี หรอื ไม ประเด็นคำถามเก่ียวกับการจดบันทึกตนทุนอาชีพของเกษตรกร กรมฯ ไดใหตัวเลือก ในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) จดบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพ และ 2) ไมจดบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพ จากขอมูลที่ไดรับพบวาเกษตรกรจดบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพ จำนวน 458 คน คิดเปนรอยละ 27.76 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมดท่ีเขารับการอบรมการจัดทำบัญชี และไมจดบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพ จำนวน 708 คน คิดเปน รอยละ 42.91 เกษตรกรสว นใหญใหเหตผุ ลวา ไมม เี วลามากที่สดุ จำนวน 698 คน คิดเปนรอยละ 42.30 2. ทานจดบัญชีตน ทนุ อาชีพเปนประจำสม่ำเสมอหรือไม ประเด็นคำถามเก่ียวกับความสม่ำเสมอในการจดบันทึกบัญชีของเกษตรกรทเ่ี ขารวมโครงการ กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) สม่ำเสมอ และ 2) เปนครั้งคราว จากขอมูลที่ไดรับ พบวาเกษตรกรสวนใหญจดบัญชีตนทุนอาชีพ “สม่ำเสมอ” จำนวน 303 คน คิดเปนรอยละ 18.36 ของจำนวน เกษตรกรทงั้ หมดท่เี ขารับการอบรมการจัดทำบัญชี และจดเปน ครงั้ คราว จำนวน 155 คน คดิ เปนรอยละ 9.39 3. ทานจดบญั ชีตนทนุ อาชีพดว ยเครอ่ื งมอื ใด ประเดน็ คำถามเก่ียวกบั ประเภทของเครื่องมอื ในการจดบันทึกบัญชีของเกษตรกรทเี่ ขารวม โครงการฯ กรมฯ ไดใ หต ัวเลอื กในการตอบคำถาม 3 ตัวเลอื ก ไดแ ก 1) สมุดบัญชี 2) SmartMe และ 3) ทัง้ สมุดบญั ชี และSmartMeจากขอมูลท่ีไดรบั พบวาเกษตรกรสวนใหญจดบญั ชตี นทนุ อาชีพดวย “สมุดบัญชี” จำนวน 457 คน คดิ เปนรอ ยละ 27.70 ของจำนวนเกษตรกรท้งั หมดทีเ่ ขารบั การอบรมการจดั ทำบญั ชี 4. กรณีท่ีทา นจดบันทกึ บัญชีตน ทนุ อาชพี ทา นใชส มดุ บัญชขี องหนว ยงานใด ประเดน็ คำถามเกี่ยวกับการเลือกใชสมุดบัญชีของเกษตรกร กรมฯ ไดใ หตัวเลือกในการตอบ คำถาม 3 ตัวเลอื ก ไดแก 1) สมดุ บัญชีของกรมตรวจบัญชีสหกรณ 2) สมุดบัญชีของหนวยงานอ่นื และ 3) สมุดบัญชี ของตนเอง จากขอมูลที่ไดรับพบวาเกษตรกรท่ีจดบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพสวนใหญใชสมุดบัญชีของกรมตรวจ บัญชีสหกรณ จำนวน 446 คน คิดเปนรอยละ 27.03 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมดที่เขารับการอบรมการจัดทำบัญชี และสมดุ บญั ชขี องตนเอง จำนวน 12 คน คิดเปนรอ ยละ 0.73 5. ทา นไดร ับคำแนะนำเพิ่มเติมจากครูบญั ชหี รอื ไม กรมตรวจบัญชีสหกรณไดเ ขากำกับแนะนำและเก็บขอมูลประเด็นเกี่ยวกับการรับคำแนะนำ เพิ่มเติมจากครูบัญชีเพอื่ เปนขอมูลประกอบการพัฒนาและปรับปรุงเน้ือหาการอบรมการจัดทำบัญชีรายบุคคล ของกรมตรวจบัญชีสหกรณตอไป โดยในประเด็นคำถามวา ทานไดรับคำแนะนำเพ่ิมเติมจากครูบัญชีหรอื ไม กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) ไดรับคำแนะนำเพ่ิมเติม และ 2) ไมไดรบั คำแนะนำเพ่ิมเติม จากครูบัญชี จากขอมูลท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสวนใหญไดรับคำแนะนำเพ่ิมเติมจากครูบัญชี จำนวน 457 คน คิดเปน รอ ยละ 27.70 ของจำนวนเกษตรกรทงั้ หมดทเ่ี ขารับการอบรมการจดั ทำบญั ชี
23 6. ทานสามารถใชขอ มูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหล ดตนทุนการผลิตไดห รือไม ประเด็นคำถามการใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหลดตนทุนการผลิต กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) สามารถนำขอมลู มาใชวิเคราะหลดตนทุนการผลิตได และ 2) ไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหลดตนทุนการผลิตได จากขอมูลท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสามารถ นำขอมูลมาใชวิเคราะหลดตนทุนการผลิตได จำนวน 181 คน คดิ เปนรอ ยละ 10.97 ของจำนวนเกษตรกรท้ังหมด ที่เขารับการอบรมการจัดทำบัญชี และเกษตรกรสวนใหญไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหล ดตนทุนการผลิตได จำนวน 277 คน คิดเปนรอยละ 16.79 7. ทา นสามารถใชขอมลู จากการบนั ทกึ บญั ชตี นทนุ อาชพี มาวเิ คราะหวางแผนการผลติ ไดห รือไม ประเด็นคำถามการใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหวางแผนการผลิต กรมฯ ไดใ หตวั เลือกในการตอบคำถาม 2 ตวั เลือก ไดแ ก 1) สามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหว างแผนการผลิตได และ 2) ไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหวางแผนการผลิตได จากขอมูลที่ไดรับพบวาเกษตรกรสามารถ นำขอมูลมาใชวิเคราะหวางแผนการผลิตได จำนวน 166 คน คิดเปนรอยละ 10.06 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมด ที่เขารับการอบรมการจัดทำบัญชี และเกษตรกรสวนใหญไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหวางแผนการผลิตได จำนวน 292 คน คิดเปนรอยละ 17.70 8. ทานสามารถใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหปรับเปลี่ยนวิธีการผลิต/ ปรับเปล่ียนอาชีพไดห รอื ไม ประเด็นคำถามการใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหปรับเปล่ียนวิธีการผลิต/ ปรับเปลี่ยนอาชีพ กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) สามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะห ปรับเปลี่ยนวิธีการผลิต/ปรบั เปลี่ยนอาชีพได และ 2) ไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหปรับเปลี่ยนวิธีการผลิต/ ปรับเปลี่ยนอาชีพได จากขอมูลที่ไดรับพบวาเกษตรกรสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหปรับเปล่ียนวิธีการผลิต/ ปรับเปลี่ยนอาชีพได จำนวน 145 คน คิดเปนรอยละ 8.79 ของจำนวนเกษตรกรท้ังหมดที่เขารับการอบรม การจัดทำบัญชี และเกษตรกรสวนใหญไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหปรับเปล่ียนวิธีการผลิต/ปรับเปล่ียน อาชพี ได จำนวน 313 คน คิดเปน รอ ยละ 18.97 9. ทานสามารถใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทนุ อาชีพมาวเิ คราะหทำใหผลผลติ เพ่ิมขน้ึ ประเดน็ คำถามการใชขอมูลการบนั ทึกบัญชีตน ทุนอาชีพมาวิเคราะหทำใหผลผลติ เพิ่มข้ึน กรม ฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลอื ก ไดแ ก 1) สามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหผลผลิตเพิ่มข้ึนได และ 2) ไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหผลผลิตเพิ่มข้ึนได จากขอมูลท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสามารถ นำ ขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหผลผลิตเพิ่มข้ึนได จำนวน 160 คน คิดเปนรอยละ 9.70 ของจำนวนเกษตรกรท้ังหมด ท่ีเขารบั การอบรมการจัดทำบัญชี และเกษตรกรสวนใหญไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหผลผลิตเพิ่มขึ้นได จำนวน 298 คน คิดเปนรอยละ 18.06 10. ทานสามารถใชขอมูลการบนั ทึกบัญชตี นทนุ อาชีพมาวิเคราะหทำใหมีกำไรเพ่มิ ขนึ้ ประเด็นคำถามการใชขอมูลการบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหทำใหมีกำไรเพ่ิมขึ้น กรมฯ ไดใหตัวเลือกในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) สามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหมีกำไรเพ่ิมข้ึนได และ 2) ไมสามารถนำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหมีกำไรเพ่ิมข้ึนได จากขอมูลท่ีไดรับพบวาเกษตรกรสามารถ นำขอมูลมาใชวิเคราะหทำใหมีกำไรเพ่ิมข้ึนได จำนวน 161 คน คิดเปนรอ ยละ 9.76 ของจำนวนเกษตรกรท้งั หมด ทเี่ ขารบั การอบรมการจัดทำบัญชี และเกษตรกรสวนใหญไมสามารถนำขอมลู มาใชวเิ คราะหทำใหมีกำไรเพ่ิมขึ้นได จำนวน 297 คน คิดเปน รอ ยละ 18.00
24 จากการเก็บขอมูลประเด็นคำถามการใชขอมูลการบันทึกบญั ชีตนทุนอาชีพมาวิเคราะหใน 5 ดาน ไดแก ลดตนทุนการผลิต วางแผนการผลิต ปรับเปล่ียนวิธีการผลิต/ปรับเปล่ียนอาชีพ ผลผลิตเพ่ิม กำไรเพ่ิม (ขอ 6 - ขอ 10) ปรากฏวาเกษตรกรท่ีผานการเขารับการอบรมการจัดทำบัญชี ใชประโยชนจากขอ มูลการบันทึก บัญชตี น ทนุ อาชพี เพ่อื ลดตน ทนุ การผลิตมากทสี่ ดุ ดงั แสดงในแผนภมู ติ อ ไปน้ี แผนภูมทิ ่ี 2 แสดงจำนวนเกษตรกรที่เขาติดตาม สามารถนำขอ มลู การบันทึกบญั ชีตนทุนอาชีพมาใชประโยชน 11. ทานคดิ วา จะจดบันทึกตนทนุ ประกอบอาชพี ตอ ไปหรอื ไม ก ร ม ต ร ว จ บั ญ ชี ส ห ก ร ณ ได เข า ก ำ กั บ แ น ะน ำ แ ล ะ เก็ บ ข อ มู ล ป ร ะ เด็ น ค ว า ม ต อ เนื่ อ ง ของการจัดทำบัญชีของเกษตรกรเพื่อเปน แนวทางในการเตรียมความพรอ มแกเกษตรกรที่จะรับการอบรมหลักสูตร ที่เขมขนเพิ่มขึ้นตอไป โดยในประเด็นคำถามที่วาจะจดบันทึกตนทุนอาชีพตอไปหรือไม กรมฯ ไดใหตัวเลือก ในการตอบคำถาม 2 ตัวเลือก ไดแก 1) จดบันทึกบัญชี และ 2) ไมจดบันทึกบัญชี จากขอมูลท่ีไดรับพบวา เกษตรกรสวนใหญจดบันทึกบัญชีตอไป จำนวน 363 คน คดิ เปนรอยละ 22.00 ของจำนวนเกษตรกรทั้งหมด ท่เี ขา รับการอบรมการจดั ทำบญั ชี และไมจดบันทกึ บญั ชีตอ จำนวน 95 คน คดิ เปน รอ ยละ 5.76 กรมตรวจบัญชีสหกรณไดกำหนดใหผลจากการตอบแบบบันทึกการติดตามการจัดทำบัญชี (เกษตรอนิ ทรยี 7) เปนการตอบตวั ช้วี ัดเชงิ คุณภาพ 2 ตัว ไดแก ตวั ช้ีวัดเชิงคุณภาพ : รอยละ 35 ของเกษตรกรกลมุ เปาหมายที่ไดรับการฝกอบรมสามารถ นำขอมลู ทางบัญชีไปใชประโยชนได โดยใชผลจากการตอบแบบเกษตรอินทรีย 7 คำถามขอ 6 - 7 ซ่ึงผลที่ได ในภาพรวมคือเกษตรกรสามารถนำขอมูลทางบัญชีไปใชประโยชนได จำนวน 135 คน คิดเปนรอยละ 50.94 ของจำนวนเกษตรกรที่จัดทำบัญชีได และคิดเปนรอยละ 8.18 ของจำนวนเกษตรกรท้ังหมดท่ีเขารับการอบรม การจดั ทำบญั ชี ดงั แสดงในตารางที่ 5 ขอท่ี 4 ตัวช้ีวัดเชิงคุณภาพ : รอ ยละ 31 ของเกษตรกรกลุมเปาหมายที่สามารถนำขอมูลทางบัญชี ไปใชเพื่อพัฒนาอาชีพ โดยใชผลจากการตอบแบบเกษตรอินทรีย 7 คำถามขอ 8 - 10 ผลที่ไดในภาพรวมคือ เกษตรกรสามารถนำขอมูลทางบัญชไี ปใชเพ่ือพัฒนาอาชีพได จำนวน 117 คน คิดเปนรอยละ 44.15 ของจำนวน เกษตรกรท่ีจัดทำบัญชีได และคิดเปน 7.09 ของจำนวนเกษตรกรท้ังหมดท่ีเขารับการอบรมการจัดทำบัญชี ดังแสดงในตารางที่ 5 ขอ ท่ี 5
25 4. การรายงานผลถอดบทเรียนตนทนุ ประกอบอาชพี ของเกษตรกร (เกษตรอินทรีย 8) ในสวนของแบบบันทึกการถอดบทเรียนตนทุนประกอบอาชีพของเกษตรกร (เกษตรอินทรีย 8) มีเปา หมายหลักเพอ่ื เก็บขอมลู ทางบัญชีตนทนุ ประกอบอาชีพของเกษตรกรท่ีผานตัวชี้วัดเชิงคุณภาพ : รอยละ 15 ของเกษตรกรเปาหมายท่ีผานการอบรมสามารถจัดทำบัญชีได โดยแสดงผลขอมลู ทางบัญชีเปน 2 สวน ไดแ ก 1) ขอ มูลทางบัญชีตนทุนประกอบอาชีพ และ 2) ขอมลู ทางบญั ชีรับ - จา ยในครวั เรอื น ดังน้ี ตารางที่ 8 แสดงผลการบนั ทึกขอ มูลตนทุนประกอบอาชพี /ขอ มูลรับ - จา ยในครวั เรือน (เกษตรอินทรยี 8) ปง บประมาณ 2564 ขอ มูล สตท.1 สตท.2 สตท.3 สตท.4 สตท.5 สตท.6 สตท.7 สตท.8 สตท.9 สตท.10 รวม 1. ขอมูลตนทุนประกอบอาชพี 24 78 63 8 42 4 7 จำนวนผูใหขอมลู 9 13 473,400 4,629,430 3,846,761 1,173,961 5,196,580 518,000 390,500 8 256 369,252 2,053,410 1,217,468 679,760 823,550 221,230 274,400 ปปจ จุบัน (บาท) 2,576,020 2,664,093 494,201 296,770 116,100 227,600 4,373,030 รายได 440,150 1,607,683 4,085,500 4,032,992 29,000 452,000 663,000 2,018,000 20,294,465 959,980 2,036,310 1,681,050 9,600 3,930,019 188,030 380,200 259,920 6,613,448 ตน ทุน 176,025 538,433 532,377 2,049,190 2,351,942 20,050 812,180 263,970 282,800 427,603 1,758,080 13,763,694 ผลตอบแทน 264,125 993,675 543,930 -186,231 1,144,961 3,117,839 66,000 -272,500 -486,580 13.31 -4.62 3,948.14 14.60 -41.10 ปก อ นหนา (บาท) -50.69 17,100 670,160 1,266,561 33,200 0.84 -463,582 6,980.83 32.23 17.66 -105,800 รายได 636,075 573,210 -163,125 -27.58 474,151 11,370 32,800 -27.83 2,038,610 17,400,386 -30.64 526,830 312,151 2,364.84 1.40 12.43 187,830 6,257,558 ตนทุน 206,125 223,856 25.71 13.27 -166,700 -200,003 8 1,255,191 4 -58.95 1,850,780 11,143,478 ผลตอบแทน 429,950 349,354 -46.77 78 40 40.26 1,626,921 186,700 7 เปรียบเทียบขอ มลู ปป จจุบันกบั ปกอนหนา (บาท) 24 3,453,697 2,731,406 400,000 32 70,000 4,382,592 2,058,500 282,000 10,100 290,000 รายได -195,925 1,034,473 2,132,543 1,472,700 836,000 460,000 -20,610 2,894,079 1,678,000 593,400 8,000 1,105,000 180,700 352,000 -1.01 16.63 รอ ยละ -30.80 180.47 3,525,310 - 1,317,000 45,000 151,650 4,074,444 3,384,348 5,000 11,200 295,000 72,090 355,890 ตน ทนุ -30,100 314,577 1,412,790 2,528,000 863,000 340,000 38.38 5.69 2,217,800 1,618,921 1,134,000 6,000 270,000 รอ ยละ -14.60 140.53 1,828,000 -71,613 922,000 20,236.51 1,038,000 3.32 -92,700 2,620,216 -2.03 25,000 -5,000 -5.01 23.51 ผลตอบแทน -165,825 644,321 107,000 -652,942 400,000 -27,000 55.56 -1.69 308,148 -19.29 100 -3.13 -1,100 120,000 รอยละ -38.57 184.43 -85,257 7.56 -9.82 35.29 -3.84 -469,500 277,000 -29,000 82,000 2. ขอมูลรบั - จายในครัวเรือน 59,910 -18.57 5540.00 -2.56 30.37 -150,000 4.24 จำนวนผูใหขอ มูล 98 -8.21 -328,600 279,000 - 210 -35.64 26.88 ปป จ จุบนั (บาท) 44,650 41.73 รายจายในครวั เรือน 226,730 427,808 - 11,911,805 - 10,328,092 หนสี้ นิ 110,000 64,000 - 4,519,090 เงนิ ออม 6,000 334,240 ปกอนหนา (บาท) รายจายในครัวเรอื น 225,953 243,676 - 10,943,787 - 10,182,444 หน้สี นิ 190,000 43,000 - 3,977,816 เงนิ ออม 3,500 208,326 เปรยี บเทียบขอ มูลปปจจบุ ันกบั ปก อ นหนา (บาท) รายจายในครวั เรือน 777 184,132 - 968,018 - 8.85 รอยละ 0.34 75.56 - 145,648 หน้สี ิน -80,000 21,000 - 1.43 รอ ยละ -42.11 48.84 - 541,274 - 13.61 เงนิ ออม 2,500 125,914 รอ ยละ 71.43 60.44 จากตารางที่ 8 แสดงผลการบันทึกขอมูลตนทุนประกอบอาชีพ/ขอมูลรับ - จายในครวั เรือน (เกษตรอนิ ทรยี 8) ปง บประมาณ 2564 ณวนั ท่ี 30กันยายน 2564 กรมตรวจบญั ชีสหกรณส ามารถสรุปผลได ดังนี้ 1. ขอมูลทางบัญชีตนทนุ ประกอบอาชีพ ขอมูลทางบัญชีตนทุนประกอบอาชีพตามแบบเกษตรอินทรีย 8 ปงบประมาณ 2564 ซ่ึงเก็บขอมูลจากเกษตรกรท่ีผานตัวชี้วัดเชิงคุณภาพ : รอยละ 15 ของเกษตรกรเปาหมายท่ีผานการฝกอบรม สามารถจัดทำบัญชีได มีผูใหขอมูลตนทุนประกอบอาชีพ จำนวน 2562 คน โดยนำเสนอผลการเก็บขอมูล ทางบัญชี 3 ดา น ดังนี้ 2 เกษตรกรท่ีผานตัวชี้วัดเชิงคุณภาพ “รอ ยละของเกษตรกรท่ีผานการฝกอบรมสามารถจดั ทำบัญชีได” มจี ำนวน 265 คน สตส. บันทึกขอมูล เกษตรอินทรยี 8 ในสวนของขอมูลตน ทุนอาชพี จำนวน 256 คน นอยกวาจำนวนผผู านตัวชี้วดั ดงั กลาว จำนวน 9 คน
26 1) ดานรายได ในภาพรวม ปปจจุบันเกษตรกรท่ีสามารถจัดทำบญั ชีตนทุนประกอบอาชีพได มีรายได รวมทั้งสิ้น 20,294,465.00 บาท ปกอนหนามีรายไดรวมทั้งส้ิน 17,400,386.00 บาท จากขอมูลดังกลาวนี้ แสดงใหเห็นวาเกษตรกรที่ผานการฝกอบรมการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพและผานตัวชี้วัดเชงิ คุณภาพ ของกรมฯ ในป 2564 ภาพรวมมีรายไดเพ่ิมข้ึน จำนวน 2,894,079.00 บาท กลาวคือ เกษตรกรมีรายไดเฉลี่ยตอ ป เพ่ิมขน้ึ รอ ยละ 16.63 จากรายไดปก อ นหนา นี้ หรอื รายไดเพ่มิ ข้นึ คนละประมาณ 11,305.00 บาทตอ ป 2) ดานตน ทุน ในภาพรวม ปปจจบุ ันเกษตรกรท่ีสามารถจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพได มีตนทุน การผลิตรวมท้ังส้ิน 6,613,448.00 บาท ปกอนหนามีตนทุนการผลิตรวมท้ังส้ิน 6,257,558.00 บาท จากขอมูล ดังกลาวน้ีแสดงใหเห็นวาเกษตรกรท่ีผานการฝกอบรมการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพและผานตัวชี้วัด เชิงคุณภาพของกรมฯ ในป 2564 ภาพรวมมีตนทุนการผลิตเพ่ิมข้ึน จำนวน 355,890.00 บาท กลาวคือ เกษตรกรมีตนทุนการผลิตเฉลี่ยตอปเพ่ิมข้ึน รอยละ 5.69 จากตนทุนการผลิตปกอนหนานี้ หรือตนทุนผลิต เพิ่มขน้ึ คนละประมาณ 1,390.20 บาทตอ ป 3) ดานผลตอบแทน ในภาพรวม ปป จจบุ ันเกษตรกรที่สามารถจัดทำบญั ชีตนทุนประกอบอาชพี ได มีผลตอบแทน รวมทั้งส้ิน 13,763,694.00บาท ปกอนหนามีผลตอบแทนรวมท้ังส้ิน 11,143,478.00 บาท จากขอมูลดังกลาวนี้ แสดงใหเ หน็ วาเกษตรกรท่ผี านการฝกอบรมการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพและผานตัวชีว้ ดั เชิงคุณภาพของกรมฯ ในป 2564 ภาพรวมมีผลตอบแทนเพิ่มขึ้น จำนวน 2,620,216.00 บาท กลาวคือ เกษตรกรมีผลตอบแทนเฉล่ียตอป เพ่มิ ขึน้ รอยละ 23.51 จากผลตอบแทนปก อนหนา นี้ หรอื ผลตอบแทนเพ่ิมข้ึนคนละประมาณ 10,235.22 บาทตอป 2. ขอ มูลทางบัญชรี บั - จา ยในครวั เรือน ขอมูลทางบัญชีรับ - จายในครัวเรือนตามแบบเกษตรอินทรีย 8 ปงบประมาณ 2564 ซึ่งเก็บขอ มูลจากเกษตรกรที่ผานตัวช้ีวัดเชิงคุณภาพ : รอยละ 15 ของเกษตรกรเปาหมายที่ผานการฝก อบรม สามารถจัดทำบัญชีได มผี ูใหข อมูลทางบญั ชีรับ - จายในครัวเรือนจำนวน 2103 คน โดยนำเสนอผลการเก็บขอมูล ทางบัญชี 3 ดาน ดังนี้ 1) ดา นรายจา ยในครวั เรอื น ในภาพรวม ปปจจุบันเกษตรกรที่สามารถจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพได มีรายจาย ในครวั เรือนรวมทงั้ ส้นิ 11,911,805.00 บาท ปกอนหนา มีรายจายในครัวเรอื นรวมทั้งสิ้น 10,943,787.00 บาท จากขอ มูลดงั กลาวน้ีแสดงใหเห็นวา เกษตรกรท่ผี านการฝกอบรมการจดั ทำบญั ชีตน ทนุ ประกอบอาชีพและผานตวั ชวี้ ัด เชิงคณุ ภาพของกรมฯ ในป 2564 ภาพรวมมีรายจา ยในครวั เรือนเพิม่ ข้นึ จำนวน 968,018.00 บาท กลาวคอื เกษตรกรมีรายจายในครัวเรือนเฉลี่ยตอ ปเ พ่ิมขึ้น รอ ยละ 8.85 จากรายจายในครัวเรือนปกอนหนา นี้ หรือรายจาย ในครวั เรือนเพมิ่ ขึน้ คนละประมาณ 4,609.61 บาทตอป 2) ดานหนี้สนิ ในภาพรวม ปปจจบุ ันเกษตรกรท่ีสามารถจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชพี ได มีหน้ีสิน รวมท้ังสิ้น 10,328,092.00 บาท ปกอนหนามีหนี้สินรวมทั้งส้ิน 10,182,444.00 บาท จากขอมูลดังกลาวนี้ แสดงใหเห็นวาเกษตรกรที่ผานการฝกอบรมการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพและผานตัวช้ีวัดเชิงคุณภาพ 3 เกษตรกรท่ีผานตัวช้ีวัดเชิงคุณภาพ “รอยละของเกษตรกรที่ผานการฝกอบรมสามารถจัดทำบัญชไี ด” มีจำนวน 265 คน สตส. บันทึกขอมูล เกษตรอินทรีย 8 ในสวนของขอมลู ทางบญั ชรี ับ-จายในครัวเรือน จำนวน 210 คน นอยกวาจำนวนผผู า นตัวชี้วัดดงั กลา ว จำนวน 55 คน
27 ของกรมฯ ในป 2564 ภาพรวมมีหนส้ี ินเพิ่มขึ้น จำนวน 145,648.00 บาท กลา วคือ เกษตรกรมีหน้ีสินตอปเพิ่มข้ึน รอยละ 1.43 จากหน้สี ินปก อนหนา น้ี หรอื หน้ีสินเพ่ิมขึน้ คนละประมาณ 693.56 บาทตอป 3) ดา นเงนิ ออม ในภาพรวม ปปจจุบันเกษตรกรท่ีสามารถจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพได มีเงินออม รวมทั้งสิ้น 4,519,090.00 บาท ปกอนหนามีหนี้สินรวมทั้งสิ้น 3,977,816.00 บาท จากขอมูลดังกลาวนี้ แสดงใหเห็นวาเกษตรกรท่ีผานการฝกอบรมการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชีพและผานตัวชี้วัดเชงิ คุณภาพ ของกรมฯ ในป 2564 ภาพรวมมีเงินออมเพ่ิมข้ึน จำนวน 541,274.00 บาท กลาวคือเกษตรกรมีเงินออมตอป เพม่ิ ขนึ้ รอ ยละ 13.61 จากหนี้สินปกอนหนา น้ี หรอื เงินออมเพิ่มขน้ึ คนละประมาณ 2,577.50 บาทตอ ป
สว นท่ี 4 การประเมนิ ผลสัมฤทธ์โิ ครงการ
28 สวนที่ 4 การประเมินผลสัมฤทธโิ์ ครงการ สำนักสงเสริมพัฒนาการบัญชีและถายทอดเทคโนโลยีไดรับมอบหมายใหจัดทำผลการสรุป รายงานการติดตามประเมินผลการจัดทำบัญชีรายบุคคลของเกษตรกรในโครงการพัฒนาเกษตรกรรมย่ังยืน (เกษตรอินทรีย) ในพ้ืนท่ีสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณที่ 1 - 10 จำนวน 132 ฉบับ ในจำนวนดังกลาวนี้ กลุมเปาหมายไดตอบแบบติดตามประเมินผลสัมฤทธ์ิโครงการฯ จำนวน 134 คน คิดเปนรอยละ 101.52 ผลการติดตามสามารถสรปุ ได ดงั นี้ 1. ขอมลู ทว่ั ไป ตารางท่ี 9 แสดงขอมลู ทั่วไปของผูตอบแบบสอบถาม รายการ คาคะแนน (N = 132 คน4) 1.1 ขอ มูลท่ัวไป (รายสงั กดั ) จำนวน รอ ยละ สำนกั งานตรวจบญั ชสี หกรณท่ี 1 สำนักงานตรวจบญั ชีสหกรณท่ี 2 134 101.52 สำนกั งานตรวจบญั ชสี หกรณท่ี 3 สำนักงานตรวจบญั ชีสหกรณที่ 4 5 3.79 สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณที่ 5 สำนักงานตรวจบัญชสี หกรณท่ี 6 7 5.30 สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณที่ 7 สำนกั งานตรวจบญั ชสี หกรณท่ี 8 13 9.85 สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณท่ี 9 สำนกั งานตรวจบญั ชีสหกรณที่ 10 40 30.30 1.2 ไดร ับการสอนแนะผา น ศพก. (N = 134 คน5) 33 25.00 ใช ไมใ ช 5 3.79 20 15.15 2 1.52 4 3.03 5 3.79 134 100 42 31.34 92 68.66 จากตารางที่ 9 มกี ารแสดงขอมลู ทว่ั ไปของผตู อบแบบสอบถาม ดังนี้ 1. ผูตอบแบบสอบถามที่มีจำนวนมากท่ีสุดเปนอันดับ 1 อยูในพื้นท่ีสำนักงานตรวจบัญชี สหกรณท่ี 4 มจี ำนวน 40 คน คิดเปนรอยละ 30.30 อันดับรองลงมาอยูในพ้ืนท่ีสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณท่ี 5 มีจำนวน 33 คน คดิ เปนรอ ยละ 25.00 ของจำนวนแบบสอบถามทงั้ หมดท่ี สตท.ไดดำเนนิ การติดตาม 4 คาคะแนนตามจำนวนแบบติดตามประเมินผลสัมฤทธ์ิโครงการพัฒนาเกษตรกรรมย่ังยืน (เกษตรอินทรีย) ปงบประมาณ 2564 ที่ สตท. 1 - 10 ดำเนนิ การติดตามประเมนิ ผลในปง บประมาณ 2564 5 คา คะแนนตามจำนวนแบบติดตามประเมินผลสัมฤทธิ์โครงการพัฒนาเกษตรกรรมยง่ั ยืน (เกษตรอนิ ทรีย) ปง บประมาณ 2564 ท่ี สตท. 1 - 10 ไดรับกลับมาจากการดำเนินการตดิ ตามประเมนิ ผลในปง บประมาณ 2564
29 2. ผูตอบแบบสอบถามไดร บั การสอนแนะการจดั ทำบัญชีผานศูนยการเรยี นรกู ารเพม่ิ ประสิทธิภาพ การผลติ สนิ คา เกษตร (ศพก.) จำนวน 42 คน คดิ เปน รอ ยละ 31.34 จากจำนวนทั้งหมด 2. ขอมูลการประเมินผลสัมฤทธิข์ องโครงการ ตารางท่ี 10 ขอ มลู แสดงระดับความสามารถและลกั ษณะในการจดบัญชีตน ทุนประกอบอาชีพ รายการ คา คะแนน (N = 134 คน) 1. ความรูค วามเขา ใจในการจดั ทำบญั ชีตนทนุ อาชพี จำนวน รอยละ เขาใจไดด มี าก เขา ใจไดด ี 134 100 พอเขาใจ ไมเ ขาใจ 21 15.67 2. การจดบญั ชีตนทนุ อาชพี : 77 57.46 จดบันทึก - จดเปนประจำสม่ำเสมอ 36 26.87 - จดบางไมจดบา ง ไมจ ดเลย -- - เนื่องจากไมม ีเวลา - เนอ่ื งจากไมอ ยากทำ 134 100 - เนอ่ื งจากไมม ปี ระโยชน - เนอ่ื งจากสาเหตุอื่น ๆ 134 100 3. เคร่ืองมือที่ใชจ ดั ทำบัญชี : 81 60.45 SmartMe สมดุ บัญชีตน ทนุ อาชีพ 53 39.55 SmartMe และสมุดบัญชตี น ทนุ อาชพี -- -- -- -- -- 134 100 1 0.75 131 97.76 2 1.49 จากตารางที่ 10 มีการแสดงระดับความสามารถและลักษณะในการจดบัญชีตนทุนอาชีพ ของผตู อบแบบสอบถาม โดยพบวา 1. ผูตอบแบบสอบถามสวนใหญมีความรูความเขาใจในการจัดทำบัญชีตนทุนอาชพี ในระดับ “ดี” จำนวน 77 คน คดิ เปน รอยละ 57.46 รองลงมา คอื ระดบั “พอเขา ใจ” จำนวน 36 คน คดิ เปน รอยละ 26.87 2. ผูตอบแบบสอบถามจดบันทึกบัญชีตนทุนอาชีพ จำนวน 134 คน โดยสวนใหญ “จดประจำ สม่ำเสมอ” จำนวน 81 คน คดิ เปนรอยละ 60.45 และ “จดบางไมจดบาง” จำนวน 53 คน คิดเปน รอ ยละ 39.55 3. เคร่ืองมือที่ใชจัดทำบัญชีของผูตอบแบบสอบถามสวนใหญ คือ “สมุดบัญชีตนทุนอาชีพ” จำนวน 131 คน คิดเปนรอ ยละ 97.76 รองลงมา คอื “SmartMe และสมดุ บญั ชตี นทนุ อาชพี ” จำนวน 2 คน คิดเปน รอยละ 1.49
30 ตารางที่ 11 แสดงการนำความรไู ปใชประโยชนตอตนเอง ประเด็น ประโยชนท ่ีไดร บั (คน) ใช ไมใช 1. ลดตน ทนุ การผลติ จำนวน รอ ยละ จำนวน รอยละ 2. วางแผนการผลิต 3. ปรบั เปล่ยี นวิธกี ารผลิต / ปรบั เปลีย่ นอาชพี 127 94.78 7 5.22 4. ผลผลิตเพ่มิ ข้นึ 128 95.52 6 4.48 5. กำไรเพ่ิมข้นึ 121 90.30 13 9.70 116 86.57 18 13.43 123 91.79 11 8.21 จากตารางที่ 11 เปนการแสดงความเห็นในการนำความรูไปใชประโยชนในการปฏิบัติงาน ของผูตอบแบบสอบถาม คาความถี่รอยละของจำนวนผูแสดงการนำความรูไปใชประโยชนตอตนเอง คิดตาม จำนวนผตู อบแบบสอบถามท้ังหมด คือ 134 คน พบวาผูตอบแบบสอบถามสามารถนำความรูไปใชประโยชน ตอ ตนเอง มรี ายละเอยี ดดังตอไปน้ี 1. ผูตอบแบบสอบถามสวนใหญสามารถลดตนทุนการผลิตได จำนวน 127 คน คิดเปน รอยละ 94.78 2. ผูตอบแบบสอบถามสวนใหญสามารถวางแผนการผลิตได จำนวน 128 คน คิดเปน รอยละ 95.52 3. ผูตอบแบบสอบถามสวนใหญสามารถปรับเปลี่ยนวิธีการผลิต/ปรับเปล่ียนอาชีพได จำนวน 121 คน คิดเปนรอ ยละ 90.30 4. ผตู อบแบบสอบถามสวนใหญมีผลผลิตเพิม่ ขึน้ จำนวน 116 คน คิดเปน รอยละ 86.57 5. ผูตอบแบบสอบถามสว นใหญม ีกำไรเพ่ิมขนึ้ จำนวน 123 คน คิดเปนรอ ยละ 91.79 สาเหตุท่ีเกษตรกรเปา หมายไมไ ดร ับประโยชน มผี แู สดงความคดิ เห็น ดังนี้ - ผูตอบแบบสอบถามสวนใหญประกอบอาชพี กรีดยาง ปาลมน้ำมนั และทำนา ผลผลติ ผันแปร ตามสภาพดิน ฟา อากาศ ไมส ามารถควบคุมได ทำใหไ มสามารถเพ่ิมผลผลิตได - เกษตรกรยงั คงทำการเกษตรแบบเดมิ อยางที่เคยทำมาดว ยขอจำกัดของทรพั ยากรท่ีมอี ยู เชน เงินทนุ สภาพภมู ปิ ระเทศทไี่ มเอ้ืออำนวยตอการทำเกษตรกรรรมประเภทอ่ืน ความรคู วามสามารถไมเพียงพอ - ราคาผลผลิตข้นึ อยูกับกลไกทางการตลาดและพอคาคนกลาง ทำใหกำไรไมเ พ่ิมข้ึน 3. ความคุมคาและความพึงพอใจตอโครงการฯ ตารางที่ 12 แสดงความคมุ คาทไ่ี ดรบั การอบรมและแสดงระดับความพงึ พอใจทไ่ี ดเ ขารวมโครงการฯ ประเดน็ คาคะแนน (N = 134 คน) 1. ความคมุ คาทไี่ ดร บั การอบรม : จำนวน รอยละ ระดบั คะแนน คมุ คา ไมค ุมคา 134 100 - 134 100 - - --
31 ตารางที่ 12 แสดงความคุม คาทไ่ี ดรับการอบรมและแสดงระดบั ความพงึ พอใจทีไ่ ดเขารวมโครงการฯ (ตอ ) ประเด็น คาคะแนน (N = 134 คน) จำนวน รอ ยละ ระดบั คะแนน 2. ความรพะึงดพับอ5ใจ:ทมี่ไาดกเ ทข่ีสา รดุ ว ม5โค2ร งก3า1ร.1:4 1.56 ระด1บั 34 : มาก 68 15010.50 2.06 4 .29 ระดับ 5 : มากท่สี ุด ระดบั 4 : มาก 47 35.07 1.75 ระดบั 3 : ปานกลาง 79 58.96 2.36 ระดบั 2 : นอย 8 5.97 0.18 ระดับ 1 : ไมพ งึ พอใจ - -- - -- จากตารางที่ 12 แสดงความคมุ คา ท่ีไดร ับการอบรมและแสดงระดบั ความพงึ พอใจท่ไี ดเ ขารวม โครงการฯ ดงั ตอไปน้ี 1. ความคุมคาที่ไดรับการอบรม ผูตอบแบบสอบถามเห็นวามีความคุมคาที่ไดรับการอบรม จำนวน 134 คน คิดเปน รอ ยละ 100 2. ความพึงพอใจที่ไดเขารวมโครงการฯ ผูตอบแบบสอบถามมีความพึงพอใจท่ีไดเขารวม โครงการฯ จากจำนวน 134 คน สวนใหญมีระดับความพึงพอใจอยูในระดับ “มาก” จำนวน 79 คน คิดเปน รอ ยละ 58.96 รองลงมาอยูในระดบั “มากที่สุด” จำนวน 47 คน คดิ เปน รอยละ 35.07 ท้ังน้ี ระดบั ความพึงพอใจ ของผูตอบแบบสอบถามท่ีมีตอโครงการพัฒนาเกษตรกรรมยัง่ ยืน (เกษตรอินทรยี ) ปงบประมาณ 2564 อยูในระดับ คะแนน 4.29 จากระดับคะแนนเตม็ 5 คะแนน 4. ปญหาอปุ สรรคและขอ เสนอแนะ ปญหาอุปสรรค - เกษตรกรมอี ายุมาก เขยี นหนงั สอื ไมคลอ ง แตใ หบตุ รหลานเปนผูจดบนั ทกึ บญั ชีให - เกษตรกรจดบันทกึ บญั ชไี มต อเนื่อง จึงทำใหไมส ามารถวิเคราะหขอมูลไดอ ยา งถกู ตอง - ไมส ามารถคำนวณกำไร - ขาดทุนได - ไมคอยมเี วลา มีภาระงานหลายอยา ง - สถานการณการแพรระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019(COVID-19)ทำใหการติดตอส่ือสาร และการประสานงานเปนไปดว ยความยากลำบาก ขอเสนอแนะ - ตองการไดร ับความรเู พิ่มเติมเกี่ยวกบั เรอ่ื งการแปรรปู และการคำนวณตนทนุ - ควรมขี องรางวัลสำหรบั ผจู ดบัญชีเปน ประจำสม่ำเสมอ - ปรบั ชอ งรายการในสมุดบญั ชีใหนอ ยลง
สวนที่ 5 บทสรปุ
32 สว นท่ี 5 บทสรุป โครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรีย) เปนโครงการบูรณาการรวมกันระหวาง หนวยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ โดยในสวนของกรมตรวจบัญชีสหกรณมีบทบาทในการสงเสริม ใหเกษตรกรกลุมเปาหมายที่สามารถใชขอมูลจากการบันทึกบัญชีตนทุนประกอบอาชีพมาวางแผนประกอบ อาชีพหรือปรับเปลี่ยนอาชีพไดอยางถูกตองและมีประสิทธิภาพ จากผลการดำเนินงานในปงบประมาณ 2564 กลุมเปาหมายจำนวน 1,650 คน ในพ้ืนท่ี 38 จังหวัด ผลการดำเนินการดังกลาวทำใหผูเขารวมโครงการ เห็นความสำคญั ของการบนั ทกึ บญั ชีตน ทนุ ประกอบอาชีพมากขนึ้ ดังน้ี ประโยชนของการจัดทำบัญชีตนทุนประกอบอาชพี ลดตนทุนการผลติ ไดจ ริง : เกษตรกรท่ีทำบัญชีเปนผูมีขอมูลที่ชัดเจนเก่ียวกับท่ีมาท่ีไป ของรายรับ - รายจายของตนเองและครอบครัว สามารถนำขอมูลทางบัญชีมาวิเคราะหวางแผนการใชจาย ใหเหมาะสมและวางแผนการหารายไดใหเพียงพอกับภาระคาใชจายท่ีจำเปน และปรบั เปล่ยี นพฤติกรรมของตนเอง ในการบรหิ ารครอบครวั ใหมีวินัยทางการเงิน ตลอดจนมีขอมูลตนทนุ ของอาชพี ท่ีทำอยูไดอยา งชัดเจน สามารถ ใชข อมูลบัญชีตนทุนประกอบอาชีพมาวิเคราะหเพื่อตัดสินใจลงทุนใหเหมาะสม อาจตัดสินใจเพิม่ หรือลดขนาด การผลิต หรอื ปรับเปลี่ยนอาชีพเพอื่ ลดตนทนุ อยางไร : กรมตรวจบัญชีสหกรณกำหนดกรอบทิศทางในการทำงานใหสำนักงานตรวจบัญชี สหกรณในพื้นท่ีลงไปทำงานดานการอบรมสอนแนะการจัดทำบัญชใี หเกษตรกร โดยมมี าตรการในการติดตาม ผลงานของ สตส. ดวยการออกแบบจัดเก็บขอมูล (เกษตรอินทรีย 1 – เกษตรอินทรีย 8) ใชในการเก็บขอมูล ประวัติเกษตรกร และการสอนแนะการทำบัญชี แบบบันทึกขอมูลเหลาน้ีใชเปนเคร่ืองมือในการวัดผลสัมฤทธ์ิ การทำบัญชี และการใชประโยชนจากขอมูลทางบัญชีของเกษตรกร เปนการเก็บขอมูลจากบัญชีของเกษตรกร ลงในแบบบันทึกขอมูลเพื่อใชเปรียบเทียบกันใน 2 ชวงเวลา ซ่ึงจะทำใหเห็นวาตนทุนเดิมเปนจำนวนเทาไร เกษตรกรมีการใชขอมูลในการวางแผนเพื่อลดตนทุนไวหรือไม จำนวนตนทุนลดลงหรือไม จำนวนเทาไร เกษตรกรมีการปรับเปลี่ยนอาชีพหรือไม รวมถึงการใชมาตรการจูงใจใหเกษตรกรทำบัญชีโดยขอความรวมมือ กับหนวยงานตาง ๆ ในการสนับสนุนเงินทุน/ปจจัยการผลิต สำหรับเกษตรกรรายท่ีบันทึกบัญชีจะไดรับ การสนับสนนุ เปนกรณพี ิเศษ คุมคา : เมื่อเกษตรกรทำบัญชี รูวาอาชีพทต่ี นทำอยูสรางกำไรใหตนจริงหรอื ไม ควรจะขยาย หรือลดขนาดอาชีพในอนาคตหรือไม ก็จะสามารถนำพาชีวิตครอบครัวใหกาวไปในอนาคตไดอยางม่ันคง มีภูมิคุมกันที่จะปองกันความเสี่ยงหรือความลมเหลวในอาชีพได จากงบประมาณในป 2564 มีการเบิกจาย จำนวน 1,066,900.00 บาท มีเกษตรกรไดรับการถายทอดความรูการจัดทำบัญชี จำนวน 1,650 คน ไดรับ การกำกับแนะนำการจัดทำบัญชี จำนวน 1,168 คน และไดรับการติดตามการจัดทำบัญชี จำนวน 1,166 คน จากกิจกรรมสงเสริมการจัดทำบัญชีท่ีกรมตรวจบัญชีสหกรณโดยหนวยงานระดับพ้ืนท่ีไดเขาสงเสริมน้ัน กอใหเกิดผูท่มี ีความรูค วามเขาใจในการจัดทำบัญชี จำนวน 1,167 คน (รอยละ 70.73) ผูที่สามารถจัดทำบัญชีได จำนวน 265 คน (รอ ยละ 16.06) ในจำนวนนี้ปรากฏผูท่ีสามารถใชประโยชนจากขอมูลทางบัญชี จำนวน 135 คน (รอยละ 50.94) และผูที่สามารถนำขอมูลทางบัญชีไปใชพัฒนาอาชีพได จำนวน 117 คน (รอยละ 44.15) นับเปน ผลงานเชงิ คณุ ภาพของโครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรอินทรยี ) ปงบประมาณ 2564
33 สำหรบั การติดตามประเมนิ ผลเพ่ือวัดผลงานเชงิ คุณภาพไดด ำเนินการแลว เสรจ็ ในเดอื นกันยายน 2564 งบประมาณที่ใชไปในการน้ีสงผลใหเกษตรกรมีความรูความเขาใจและสามารถจัดทำบัญชีตน ทนุ ประกอบอาชีพได และจะขยายผลในวงกวางเพ่ิมขึ้นในทุก ๆ ป กลาวคอื เกษตรกรจะไดใชขอมูลจากบัญชีในการวิเคราะหต นเอง เตือนตนเองใหรจู ักประหยัดเก็บออม ลดคาใชจายท่ีไมจำเปนและลดหน้ีสินลง สรา งวินัยทางการเงินในครอบครัว เรียกวาบริหารครอบครัวได นอกจากน้ัน ยังสามารถใชขอมูลบัญชีตนทุนประกอบอาชีพในการคิดวิเคราะห หาความเหมาะสมในการลงทนุ ทำอาชพี ใหร ูวาอาชีพที่ทำอยูมีรายได - ตนทุนเทาใด มกี ำไรหรือไม จะลดตนทุน การผลิตสวนไหนลงไดอ ีกหรือไม จะขยายหรือลดขนาดการผลิตใหเหมาะสมหรือเปลี่ยนอาชีพหรือไม โดยยึดตาม แนวทางหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพ่ือความม่ันคงในอาชีพอยางยั่งยืน เม่ือเกษตรกรท่ีเปนฐานราก มคี วามเขมแขง็ กย็ อ มจะสง ผลตอ ความแขง็ แกรง ทางเศรษฐกจิ ของประเทศชาติอยางแนนอนตอ ไป
ภาคผนวก
34
35
36
37
38
39
40
Search