seismo-doc-1667463671_clone

กรมอุตนุ ยิ มวิทยา 4353 ถนน สขุ มุ วิท กรุงเทพฯ 10260 METEOROLOGICAL DEPARTMENT 4353 Sukhumvit Road, Bangkok 10260, THAILAND เอกสารวชิ าการ การวิเคราะห์เหตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพน้ื ท่ีใกลเ้ คียง เดือน มกราคม - มิถุนายน 2565 กองเฝ้าระวงั แผน่ ดนิ ไหว Analysis of earthquake events in Thailand and adjacent areas during January - June 2022 Earthquake Observation Division เอกสารวชิ าการเลขที่ ๕๕๐.๓๔๑-๑๔-๒๕๖๕ Technical Document No. 550.341-14-2022

การวเิ คราะห์เหตกุ ารณ์แผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้นื ที่ใกล้เคยี ง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565 Analysis of earthquake events in Thailand and adjacent areas during January - June 2022 รายช่ือคณะทำงาน 1. ผอู้ ำนวยการกองเฝา้ ระวงั แผ่นดนิ ไหว ท่ปี รึกษา ทปี่ รึกษา 2. ผเู้ ชีย่ วชาญพิเศษด้านแผน่ ดินไหว ท่ปี รึกษา 3. ผอู้ ำนวยการส่วนวเิ คราะหแ์ ละพัฒนาระบบ หัวหน้าคณะทำงาน คณะทำงาน ตรวจวดั แผ่นดินไหว คณะทำงาน คณะทำงาน 4. นายสณั ฑวฒั น์ สุขรงั ษี นอต.ชก. คณะทำงาน คณะทำงาน 5. นายโอลัน น้าวไกรศร นอต.ชก. คณะทำงาน 6. นายสนธยา รัตนบุรี นอต.ชก. คณะทำงานและเลขานุการ 7. นายชาติชาย คมนามลู นอต.ชก. 8. นายทนงศักดิ์ เต่าทอง นอต.ชก. 9. นายบรรณศกั ดิ์ วรทอง นอต.ปก. 10. นายจริ วฒั น์ กำจดั ภยั นอต.ปก. 11. นางสาวชุตมิ ณฑน์ พร้อมสขุ นอต.ปก. กองเฝา้ ระวงั แผน่ ดินไหว Earthquake Observation Division เดอื น กันยายน 2565 September 2022 การวิเคราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้นื ทใ่ี กล้เคยี ง เดอื น มกราคม - มถิ นุ ายน 2565

ค บทคดั ยอ่ การศกึ ษานมี้ วี ตั ถปุ ระสงค์เพอ่ื วเิ คราะห์เหตุการณ์แผ่นดนิ ไหวทสี่ ง่ ผลกระทบตอ่ ประเทศไทยหรอื เหตกุ ารณ์แผ่นดินไหวทีม่ ขี นาด M  5 ท่เี กิดข้ึนในบรเิ วณประเทศไทยและพนื้ ทใ่ี กลเ้ คยี งในช่วงเดือน มกราคม - มถิ ุนายน 2565 การศึกษานี้ได้ทำการวเิ คราะหก์ ลไกการเกดิ แผ่นดนิ ไหว (Focal Mechanism) และระดบั การสัน่ สะเทือนในเชิงพ้ืนท่ี (Shake Map) โดยใชข้ ้อมลู คล่นื แผน่ ดินไหว (waveform) ที่บนั ทึก ได้จากเครอื ข่ายตรวจวัดแผน่ ดินไหวของกรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยา ท้ังสถานตี รวจวัดความเร็วและสถานีตรวจวัด อัตราเรง่ ของพนื้ ดิน จากผลการศกึ ษาพบว่าข้อมูลกลไกการเกิดแผน่ ดนิ ไหวท่ีวเิ คราะห์ไดจ้ ากการศึกษาน้ี สมั พันธก์ ับข้อมูลทางธรณีแปรสณั ฐาน (Tectonic setting) ในบริเวณแหลง่ กำเนดิ แผน่ ดินไหว เหตกุ ารณ์ แผ่นดินไหวภายในแผน่ เปลอื กโลก (Intraplate earthquake) ในบริเวณประเทศไทยและพ้ืนท่ีใกล้เคียง ส่วนใหญ่จะวิเคราะหไ์ ดก้ ารเลื่อนตวั ในแนวระดบั (Strike slip faulting) โดยบางเหตกุ ารณ์อาจเลือ่ นตัว แบบเข้าหากัน (Reverse) หรอื เลือ่ นตัวออกจากกนั (Normal) รว่ มด้วย นอกจากน้ยี งั พบวา่ แบบจำลอง การลดทอนแรงสน่ั สะเทือนของ Boore และ Atkinson (2008) มีความสอดคล้องกับข้อมูลของเหตุการณ์ แผน่ ดินไหวภายในประเทศมากทีส่ ดุ ท่ีค่า RMS = 1.03 และแบบจำลองของ Abrahamson และ Silva (2008) มีความสอดคลอ้ งกับขอ้ มูลเหตกุ ารณ์แผน่ ดินไหวนอกประเทศในบริเวณใกล้เคียงมากที่สุดที่ค่า RMS = 0.67 นอกจากน้ีจากขอ้ มลู รายงานรสู้ ึกส่ันไหว พบวา่ ระดบั การสั่นสะเทือนทคี่ ่าอตั ราเร่งสุงสุด ในชว่ ง 1-2 %g สามารถทำให้รับรู้แรงสัน่ สะเทือนไดเ้ ล็กน้อยในบริเวณประเทศไทย ทซี่ ง่ึ ข้อมลู กลไกการ เกิดแผน่ ดินไหวจะถูกนำไปแปรความหมายเพ่อื ให้เข้าใจมากข้ึนถงึ กระบวนการทางธรณแี ปรสัณฐ านใน บริเวณแหลง่ กำเนดิ แผ่นดนิ ไหว และข้อมลู การวิเคราะหร์ ะดับการสนั่ สะเทือนในเชงิ พนื้ ที่จะถูกนำไป ใช้ ประเมนิ ผลกระทบ เพ่ือวางแผนการจดั การด้านพบิ ัตภิ ัยแผ่นดนิ ไหวในประเทศไทย การวิเคราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพ้ืนทใี่ กล้เคยี ง เดอื น มกราคม - มิถุนายน 2565

ง ABSTRACT This study aimed to analyze significant earthquakes or large earthquakes ( M  5 ) in Thailand and adjacent areas during January - June 2022. Focal Mechanisms and Shake Maps of these earthquakes were carefully determined utilizing the waveform data mainly detected by the seismic network of Thai Meteorological Department (TMD) including both velocity and acceleration seismic stations in Thailand. The obtained results indicated that most of Focal Mechanisms in this study significantly associated with tectonic settings in the region. For example, the intraplate earthquakes located in Thailand and surrounding areas have focal mechanisms mainly with strike-slip faulting and oblique faulting in some cases. Furthermore, the attenuation model proposed by Boore and Atkinson (2008) was mostly correlated with the observed data at RMS = 1.03 for earthquake in Thailand while attenuation model proposed by Abrahamson and Silva (2008) was mostly corelated with the observed data at RMS = 0.67 for earthquake outside Thailand in the adjacent areas. According to felt reports, the shaking level at peak ground acceleration (PGA) 1-2%g can be felt slightly in Thailand. Finally, Focal Mechanisms will be used to interpret for more understanding of tectonic activities in regions while Shake Maps will be useful to estimate the effects of earthquakes for contributing appropriate seismic hazard plan for Thailand. การวเิ คราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพ้นื ทใี่ กลเ้ คยี ง เดือน มกราคม - มถิ ุนายน 2565

จ กิตติกรรมประกาศ ขอขอบคณุ ทา่ นผู้อำนวยการกองเฝา้ ระวงั แผน่ ดินไหว ท่ีคอยสนับสนุนการดำเนินงานต่างๆของ คณะทำงานด้วยดีมาโดยตลอด ขอบคณุ ท่านผู้อำนวยการส่วนต่างๆ และผเู้ ข้าร่วมประชมุ คณะทำงานทุก ทา่ น ทีค่ อยให้คำแนะนำแลกเปลย่ี นความคิดเห็นในการวเิ คราะห์ข้อมลู สุดทา้ ยขอขอบคุณเพอ่ื นรว่ มงาน ทกุ ทา่ นจากกองเฝา้ ระวงั แผน่ ดินไหว ซงึ่ เป็นส่วนหน่งึ ทีท่ ำให้การดำเนนิ งานคร้ังน้สี ำเร็จไปไดด้ ว้ ยดี คณะทำงาน การวิเคราะห์เหตกุ ารณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพื้นทใ่ี กลเ้ คียง เดอื น มกราคม - มิถุนายน 2565

ฉ สารบัญ หน้า บทคัดย่อภาษาไทย.................................................................................................................. ค บทคัดยอ่ ภาษาองั กฤษ………………………………………………………………………………………………… ง กิตติกรรมประกาศ................................................................................................................... จ สารบญั ..................................................................................................................................... ฉ สารบญั รปู ................................................................................................................................ ซ สารบัญตาราง.......................................................................................................................... ฒ 1. บทนำ................................................................................................................................... 1 1.1 ความสำคญั และทม่ี าของปญั หา……………………………………………............................ 1 1.2 วตั ถปุ ระสงค์…………………….................................................................................... 2 1.3 ขอบเขตการดำเนนิ งาน………………………………………………………………………………… 2 1.4 ประโยชน์ทคี่ าดวา่ จะได้รบั …………….……………………............................................... 3 1.5 วธิ ีการดำเนนิ งานโดยสรปุ ……………………………………………………………………………. 3 2. ทฤษฎีและงานวิจัยทเ่ี กี่ยวข้อง........................................................................................... 4 2.1 การแปรสัณฐานของแผน่ เปลือกโลก………………………………………........................... 4 2.2 ความรุนแรงของการสั่นสะเทอื นและขนาดของแผ่นดนิ ไหว………………………………. 5 2.3 ประเภทชน้ั ดินท่ีต้ังสถานีตรวจวัดแผน่ ดินไหว…………………………………………………. 6 2.4 กลไกการเคลื่อนตวั ของแผ่นเปลอื กโลก………………………………………………………….. 7 2.4.1 วิธี Polarity technique………......…………………………………………………….. 8 2.4.2 วิธี Moment tensor inversion……………………………………..…......……….. 9 2.5 ระยะทางจากแหล่งกำเนดิ ถงึ สถานีตรวจวดั แผน่ ดนิ ไหว…………………………………… 10 2.6 ทฤษฎีพืน้ ฐานของแบบจำลองการลดทอน………………………………..………………...…. 11 2.7 แบบจำลองการลดทอนทเ่ี ลือกใชใ้ นการดำเนินงาน…………………………………………. 12 2.7.1 แบบจำลองของ Abrahamson และ Silva (2008)……………………………. 13 2.7.2 แบบจำลองของ Boore และ Atkinson (2008)………………………………… 14 2.7.3 แบบจำลองของ Campbell และ Bozorgnia (2008)………………………… 15 2.7.4 แบบจำลองของ Chiou และ Youngs (2008)…………………………………… 16 2.7.5 แบบจำลองของ Idriss (2008)………………………………………………………… 17 2.8 ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งคา่ การสัน่ สะเทอื นและระดับความรุนแรงของแผ่นดนิ ไหว.. 18 การวเิ คราะห์เหตกุ ารณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพื้นทใ่ี กล้เคียง เดอื น มกราคม - มถิ นุ ายน 2565

ช สารบัญ (ต่อ) หน้า 3. ข้อมูลและวิธกี าร….…………………………………………………………………………………………...….. 20 3.1 ขอ้ มูลสถานตี รวจวดั แผน่ ดินไหวของกรมอุตุนยิ มวทิ ยา…………………………………….. 20 3.2 ข้อมลู แหลง่ กำเนิดแผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพน้ื ทใี่ กล้เคียง………………..…..... 31 3.3 ขอ้ มลู เหตุการณ์แผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพืน้ ท่ใี กลเ้ คยี ง………………………….. 37 3.4 ข้อมูลเหตุการณ์แผน่ ดินไหวที่ใชใ้ นการวิเคราะห์…………………………………...……….. 45 3.5 วิธกี ารดำเนินงาน………………………………………………………………………………………… 48 4. การวิเคราะห์เหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหว เดือน มกราคม - มิถนุ ายน 2565…………………….. 50 4.1 เหตกุ ารณ์แผ่นดนิ ไหว วันที่ 5 มนี าคม 2565 ขนาด 5.6 ตอนเหนือเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนเิ ซีย……………………………………………………………………………………… 50 4.2 เหตุการณ์แผ่นดินไหว วนั ที่ 3 เมษายน 2565 ขนาด 3.3 อ. ลบั แล จ. อุตรดิตถ์. 56 4.3 เหตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหว วันท่ี 4 เมษายน 2565 ขนาด 3.6 อ. ลบั แล จ. อุตรดิตถ์. 62 4.4 เหตุการณแ์ ผน่ ดินไหว วันท่ี 14 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่แจ่ม จ. เชยี งใหม่………………………………………………………………………………………………… 68 4.5 เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ไหว วนั ที่ 17 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่ระมาด จ. ตาก. 74 4.6 เหตกุ ารณ์แผน่ ดนิ ไหว วันท่ี 28 ธันวาคม 2565 ขนาด 3.2 อ. สบปราบ จ. ลำปาง 80 4.7 เหตุการณ์แผน่ ดนิ ไหว วันท่ี 8 มถิ นุ ายน 2565 ขนาด 5.0 ประเทศพม่า…………….. 86 4.8 เหตกุ ารณ์แผ่นดินไหว วันท่ี 29 มถิ ุนายน 2565 ขนาด 5.4 ประเทศพมา่ …………… 92 5. สรุปผล…………………………………………………………………………………………………………………. 98 บรรณานุกรม…………………………………………………………………………………………………………… 99 การวิเคราะห์เหตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้ืนทใ่ี กลเ้ คียง เดือน มกราคม - มถิ ุนายน 2565

ซ สารบญั รปู หน้า รูปที่ 1.1 แผนภาพแสดงข้ันตอนการดำเนนิ งาน……………………………………………………………. 3 รูปท่ี 2.1 การวิเคราะห์ Beach ball diagram ด้วยวิธี Polarity technique……………………… 9 รูปที่ 2.2 Fault parameter แสดงลักษณะการเล่ือนตัวของแหลง่ กำเนิดแผ่นดนิ ไหว…………… 9 รูปท่ี 2.3 รูปแบบต่างๆของระยะทางจากแหลง่ กำเนิดถึงสถานตี รวจวัดแผน่ ดนิ ไหว……………… 10 รูปที่ 3.1 แสดงรปู แบบการตดิ ตง้ั ของสถานีตรวจวัดแผ่นดินไหวของกรมอุตนุ ิยมวทิ ย า a) แบบหลุมตนื้ 1-3 เมตร (posthole) b) แบบหลมุ เจาะ 30 เมตร (borehole) และ c) บนผิวดิน……………………………………………………………………………………………. 22 รูปที่ 3.2 อุปกรณห์ ลกั ทใี่ ช้ในระบบตรวจวดั แผน่ ดนิ ไหวของกรมอุตุนิยมวทิ ยา……………………. 23 รูปที่ 3.3 แผนภาพแสดงระบบการทำงานของเครือขา่ ยตรวจวัดแผน่ ดินไหวของกรม อุตนุ ยิ มวิทยา………………………………………………………………………………………….……… 25 รปู ท่ี 3.4 แผนทแ่ี สดงตำแหน่งสถานีตรวจวดั แผน่ ดินไหวของกรมอตุ ุนยิ มวทิ ยา…………………… 26 รูปที่ 3.5 แผนทแ่ี สดงบริเวณแนวมดุ ตัว (สัญลักษณส์ ามเหลีย่ ม) และทิศทางการเคลอ่ื นท่ี ของแผน่ เปลือกโลก (ลกู ศรสดี ำ) ในภูมภิ าคเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้……………………… 31 รปู ที่ 3.6 แผนทีแ่ สดงแหล่งกำเนิดแผ่นดนิ ไหวหรอื แนวรอยเลือ่ นมีพลงั (เส้นสีแดง) ในภมู ิ ภาคเอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้ รวมถึงในบริเวณประเทศไทยและพ้ืนท่ใี กลเ้ คียง (เส้นประสดี ำ)………………………………………………………………………………………………… 32 รูปท่ี 3.7 แผนที่แสดงแหล่งกำเนดิ แผ่นดนิ ไหว (seismic source zones) ในประเทศไทย และพน้ื ที่ใกล้เคยี ง (A-M) และแนวรอยเล่ือนมพี ลงั (active faults) (เส้นสีแดง) ในบริเวณดังกลา่ ว………………………………………………………………………………………… 33 รูปท่ี 3.8 แผนท่ีแสดงแนวรอยเลอ่ื นมีพลังในประเทศไทย (เส้นสีแดง) ทถี่ ูกพบในปจั จุบนั รวมถงึ แนวรอยต่อน่าน-อุตรดษิ ฐ์ ท่แี บ่งระหว่างแผ่นอนิ โดไชน่าและแผน่ ฉานไทย (เส้นประสีดำ)………………………………………………………………………………………………. 35 รปู ท่ี 3.9 ภาพถ่ายดาวเทยี ม LANDSAT แสดงรอ่ งรอยการเล่ือนตัว (surface rupture) (เส้นสแี ดง) ของแนวรอยเลอ่ื นแม่ทา (สามเหลยี มสีเหลอื ง) ในบรเิ วณ จ. เชยี งใหม่ ใกลก้ บั สถานีตรวจวดั แผ่นดนิ ไหวของกรมอุตนุ ยิ มวทิ ยา (สามเหล่ยี มสนี ้ำเงนิ )……… 36 รปู ที่ 3.10 กราฟแสดงจำนวนของเหตุการณแ์ ผ่นดินไหวที่เกิดขนึ้ ในประเทศไทยและพน้ื ท่ี ใกลเ้ คียง ในช่วงปี ค.ศ. 1998 - 2021 จากฐานข้อมลู แผน่ ดินไหวของกรม อตุ นุ ิยมวทิ ยา………………………………………………………………………………………………. 42 รูปที่ 3.11 กราฟแสดงขนาดของเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหว (วงกลมสีเขยี ว) ทเ่ี กดิ ขนึ้ ในประเทศ ไทยและพน้ื ท่ใี กล้เคียง ในปี ค.ศ. 1998 - 2021 จากฐานข้อมูลแผน่ ดินไหวของ กรมอตุ ุนยิ มวทิ ยา…………………………………………………………………………………………. 43 การวเิ คราะห์เหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพื้นทใ่ี กล้เคยี ง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565

ฌ สารบญั รปู (ตอ่ ) หน้า รปู ท่ี 3.12 กราฟแสดงขอ้ มลู คล่นื สั่นสะเทือน (เส้นสีแดง) จากเหตุการณ์แผน่ ดินไหวใน ประเทศไทยและพืน้ ที่ใกล้เคียง ซึง่ ถกู บนั ทึกไดโ้ ดยสถานตี รวจวดั แผน่ ดนิ ไหวของ กรมอุตนุ ยิ มวทิ ยา…………………………………………………………………………………………. 43 รปู ท่ี 3.13 แผนทแ่ี สดงเหตุการณ์แผ่นดนิ ไหว (วงกลมสเี ขยี ว) ทเี่ กดิ ขน้ึ ในประเทศไทยและ พ้นื ทีใ่ กล้เคยี งในช่วงปี ค.ศ. 1998 - 2021 จากฐานขอ้ มลู ของกรมอุตุนยิ มวิทยา….. 44 รูปท่ี 3.14 การกระจายตวั ของแผน่ ดินไหวและคา่ RMSE ในเชิงพ้ืนที่ของระบบตรวจวัดของ กรมอุตนุ ิยมวทิ ยา เดอื น กรกฎาคม - ธนั วาคม 2564 (สัณฑวัฒน์ สขุ รังษี, 2565)… 45 รูปท่ี 3.15 การวเิ คราะหม์ ุม Azimuthal Gap ในเชงิ พ้นื ที่ ของระบบตรวจวดั แผน่ ดินไหว กรมอตุ ุนยิ มวทิ ยา เดือน กรกฎาคม - ธันวาคม 2564 (สัณฑวัฒน์ สุขรังษี, 2565)… 45 รูปที่ 3.16 กราฟแสดงเหตุการณแ์ ผ่นดินไหวในเชิงเวลา ท่เี กิดข้นึ ในประเทศไทยและพนื้ ท่ี ใกลเ้ คยี ง (วงกลมสดี ำ) เดอื นมกราคม - มถิ ุนายน 2565 และเหตุการณแ์ ผน่ ดินไหว ท่ีถูกนำมาใชใ้ นการวเิ คราะห์ (วงกลมสแี ดง)……………………………………………………. 46 รูปที่ 3.17 แผนท่ีแสดงเหตุการณ์แผน่ ดนิ ไหวในเชงิ พืน้ ท่ี ท่เี กดิ ข้ึนในประเทศไทยและพื้นที่ ใกล้เคียง (วงกลมสีเทา) เดือน มกราคม - มถิ นุ ายน 2565 และเหตุการณ์แผ่น ดินไหวทถี่ กู นำมาใชใ้ นการวิเคราะห์ (วงกลมสีแดง)………………………………………….. 47 รปู ท่ี 3.18 แผนภาพแสดงขั้นตอนการดำเนินงาน…………………………………………………………….. 49 รูปที่ 4.1 แผนที่แสดงการวิเคราะหก์ ลไกการเกิด (สัญลักษณ์วงกลม) ของเหตุการณ์ แผน่ ดินไหววนั ท่ี 5 มีนาคม 2565 ขนาด 5.6 ตอนเหนือเกาะสมุ าตรา ประเทศ อนิ โดนิเซีย โดยใชเ้ ครือขา่ ยตรวจวดั ในประเทศไทยและพ้ืนที่ใกลเ้ คียง……………… 50 รปู ที่ 4.2 แสดงรูปคลน่ื (เส้นสีเทา) และการวเิ คราะหเ์ ฟส (เส้นประสีแดง) ของเหตุการณ์ แผ่นดินไหว วนั ที่ 5 มนี าคม 2565 ขนาด 5.6 ตอนเหนอื เกาะสุมาตรา ประเทศ อินโดนิเซีย ถกู ตรวจวดั โดยสถานตี รวจวัดแผน่ ดินไหวของกรมอุตุนยิ มวทิ ยา……… 51 รปู ที่ 4.3 แผนทีแ่ สดงเครอื ข่ายตรวจวดั แผ่นดินไหวทั่วโลก (Global network) เครือข่าย ตรวจวัดของกรมอุตนุ ิยมวิทยา และสถานีทีน่ ำมาใช้วิเคราะห์กลไกการเกิด (สามเหลย่ี มสแี ดง) ของแผน่ ดนิ ไหว วันที่ 5 มนี าคม 2565 ขนาด 5.6 ตอนเหนอื เกาะสุมาตรา ประเทศอนิ โดนเิ ซีย………………………………………………………………… 52 รูปท่ี 4.4 กราฟแสดงการวิเคราะห์อัตราเร่งสงู สุดของพืน้ ดนิ ของแผ่นดินไหว วันท่ี 5 มีนาคม 2565 ขนาด 5.6 ตอนเหนือเกาะสุมาตรา ประเทศอนิ โดนเิ ซยี โดยใช้ ขอ้ มลู จากแบบจำลองการลดทอนแรงสน่ั สะเทือน (เสน้ ทึบ) และข้อมลู ทีต่ รวจวดั ไดจ้ ริง (จุดสีดำ)…………………………………………………………………………………………. 53 รูปท่ี 4.5 แผนที่แสดงการวเิ คราะห์อตั ราเรง่ สงู สดุ ของพนื้ ดนิ และระดับการสนั่ สะเทือนใน เชงิ พนื้ ที่ ของเหตกุ ารณ์แผน่ ดนิ ไหว วันที่ 5 มนี าคม 2565 ขนาด 5.6 ตอนเหนอื เกาะสุมาตรา ประเทศอนิ โดนเิ ซีย โดยใช้แบบจำลองการลดทอนแรงสัน่ สะเทอื น. 54 การวเิ คราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพนื้ ทใ่ี กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มิถนุ ายน 2565

ญ สารบญั รปู (ตอ่ ) หน้า รูปท่ี 4.6 แผนท่ีแสดงแนวรอยเลื่อนมีพลงั (เสน้ สีแดง) ลักษณะการเล่ือนตัว (วงกลมสีน้ำ เงิน) ของแผ่นดนิ ไหว วันที่ 5 มีนาคม 2565 ขนาด 5.6 ตอนเหนือเกาะสมุ าตรา ประเทศอินโดนิเซีย และลักษณะการเล่ือนตวั ของเหตกุ ารณ์แผ่นดนิ ไหวต่างๆที่ เคยเกดิ ขึ้นในบรเิ วณใกล้เคยี ง (วงกลมสีดำ)…………………………………………………… 55 รปู ท่ี 4.7 แผนที่แสดงการวิเคราะห์กลไกการเกิด (สัญลักษณ์วงกลม) ของเหตุการณ์ แผน่ ดนิ ไหว วนั ที่ 3 เมษายน 2565 ขนาด 3.3 อ. ลบั แล จ. อุตรดติ ถ์ โดยใช้ เครือขา่ ยตรวจวดั ในประเทศไทยและพ้ืนท่ใี กล้เคียง (สามเหลย่ี มสแี ดง)……………. 56 รูปท่ี 4.8 แสดงรูปคลื่น (เส้นสีเทา) และการวิเคราะห์เฟส (เส้นประ) ของเหตุการณ์ แผ่นดินไหววนั ที่ 3 เมษายน 2565 ขนาด 3.3 อ. ลับแล จ. อตุ รดิตถ์ ถูกตรวจวดั และบนั ทกึ โดยสถานตี รวจวดั แผ่นดินไหวของกรมอตุ ุนยิ มวิทยา………………………. 57 รูปที่ 4.9 สญั ลักษณ์วงกลม (Beachball) แสดงกลไกการเกิดแผ่นดินไหวและลกั ษณะการ เล่อื นตัวของแหล่งกำเนดิ แผน่ ดินไหว ของเหตุการณ์แผน่ ดินไหววนั ท่ี 3 เมษายน 2565 ขนาด 3.3 อ. ลับแล จ. อตุ รดติ ถ์ พจิ ารณาจากบรเิ วณที่ถูกอัด และบรเิ วณ ที่ถูกดงึ ออก ดังรปู วงกลมและสามเหลย่ี มตามลำดับ………………………………………. 58 รูปที่ 4.10 กราฟแสดงการวิเคราะหอ์ ตั ราเรง่ สูงสดุ ของพนื้ ดนิ ของเหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหววนั ที่ 3 เมษายน 2565 ขนาด 3.3 บริเวณ อ. ลับแล จ. อตุ รดติ ถ์ โดยใช้ข้อมูลจาก แบบจำลองการลดทอนแรงส่ันสะเทือน (เส้นทบึ ) และขอ้ มลู ทีต่ รวจวัดไดจ้ ริง…… 59 รูปท่ี 4.11 แผนท่ีแสดงการวิเคราะหอ์ ัตราเรง่ สูงสุดของพื้นดิน และระดับการส่ันสะเทือนใน เชิงพ้นื ท่ี ของเหตุการณ์แผน่ ดนิ ไหววนั ที่ 3 เมษายน 2565 ขนาด 3.3 อ. ลับแล จ. อตุ รดติ ถ์ โดยใช้แบบจำลองการลดทอนแรงส่ันสะเทอื น……………………………… 60 รูปที่ 4.12 แผนท่ีแสดงแนวรอยเล่อื นมีพลัง (เส้นสีแดง) ลกั ษณะการเลือ่ นตัว (วงกลมสีน้ำ เงนิ ) ของเหตกุ ารณแ์ ผ่นดนิ ไหว วนั ที่ 3 เมษายน 2565 ขนาด 3.3 อ. ลับแล จ. อุตรดิตถ์ และลักษณะการเล่ือนตัวของเหตกุ ารณ์แผน่ ดินไหวต่างๆทเี่ คยเกิดขึ้น ในบรเิ วณใกล้เคียง (วงกลมสีดำ)………………………………………………………………….. 61 รปู ที่ 4.13 แผนที่แสดงการวเิ คราะหก์ ลไกการเกิด (สญั ลักษณว์ งกลม) ของแผ่นดินไหว วนั ท่ี 4 เมษายน 2565 ขนาด 3.6 อ. ลับแล จ. อตุ รดติ ถ์ โดยใช้เครอื ขา่ ยตรวจวัดใน ประเทศไทยและพ้ืนทีใ่ กล้เคยี ง (สามเหลย่ี มสแี ดง)…………………………………………. 62 รูปที่ 4.14 แสดงรปู คลนื่ (เส้นสเี ทา) และการวเิ คราะห์เฟส (เส้นประสีแดง) ของเหตุการณ์ แผน่ ดินไหว วันท่ี 4 เมษายน 2565 ขนาด 3.6 อ. ลบั แล จ. อุตรดิตถ์ ถูกตรวจวดั และบนั ทึกโดยสถานตี รวจวดั แผน่ ดนิ ไหวของกรมอตุ นุ ยิ มวิทยา………………………. 63 การวเิ คราะห์เหตุการณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพน้ื ทใี่ กล้เคียง เดือน มกราคม - มถิ นุ ายน 2565

ฎ สารบญั รปู (ต่อ) หน้า รูปท่ี 4.15 สัญลกั ษณ์วงกลม (Beachball) แสดงกลไกการเกิดแผน่ ดนิ ไหวและลกั ษณะการ เลอ่ื นตัวของแหลง่ กำเนดิ แผน่ ดินไหว ของเหตุการณแ์ ผ่นดนิ ไหววนั ท่ี 4 เมษายน 2565 ขนาด 3.6 อ. ลบั แล จ. อตุ รดติ ถ์ พิจารณาจากบริเวณท่ถี ูกอดั เข้า และ บริเวณทีถ่ กู ดงึ ออก ดังรปู วงกลมและสามเหล่ียมตามลำดบั …………………………….. 64 รปู ที่ 4.16 กราฟแสดงการวิเคราะห์อัตราเรง่ สูงสดุ ของพ้ืนดินของเหตุการณ์แผ่นดินไหววนั ที่ 4 เมษายน 2565 ขนาด 3.6 อ. ลับแล จ. อุตรดิตถ์ โดยใช้ข้อมลู จากแบบจำลอง การลดทอนแรงส่ันสะเทือน (เสน้ ทึบ) และขอ้ มูลทต่ี รวจวัดได้จริง (จุดสดี ำ)………. 65 รูปท่ี 4.17 แผนทีแ่ สดงการวเิ คราะหอ์ ัตราเรง่ สูงสุดของพ้นื ดิน และระดับการส่ันสะเทอื นใน เชิงพืน้ ที่ ของเหตุการณ์แผ่นดนิ ไหว วันท่ี 4 เมษายน 2565 ขนาด 3.6 อ. ลับแล จ. อุตรดติ ถ์ โดยใชแ้ บบจำลองการลดทอนแรงสัน่ สะเทอื น (บรเิ วณแถบสี)………. 66 รปู ที่ 4.18 แผนที่แสดงแนวรอยเลือ่ นมีพลงั (เสน้ สีแดง) ลกั ษณะการเลอ่ื นตัว (วงกลมสีน้ำ เงิน) ของแผน่ ดินไหววนั ที่ 4 เมษายน 2565 ขนาด 3.6 อ. ลบั แล จ. อุตรดิตถ์ และลกั ษณะการเลอ่ื นตัวของเหตกุ ารณ์แผน่ ดินไหวท่ีเคยเกิดขนึ้ บรเิ วณใกลเ้ คียง. 67 รูปท่ี 4.19 แผนที่แสดงการวิเคราะหก์ ลไกการเกิด (สัญลักษณ์วงกลม) ของเหตุการณ์ แผน่ ดินไหววนั ที่ 14 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่แจ่ม จ. เชยี งใหม่ โดยใช้ เครือข่ายตรวจวดั ในประเทศไทยและพืน้ ทใี่ กล้เคียง (สามเหลย่ี มสแี ดง)……………. 68 รปู ท่ี 4.20 แสดงรูปคลื่น (เส้นสีเทา) และการวิเคราะห์เฟส (เส้นประ) ของเหตุการณ์ แผ่นดินไหว วันท่ี 14 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่แจ่ม จ. เชยี งใหม่ ตรวจวัด และบันทึกโดยสถานตี รวจวัดแผ่นดนิ ไหวของกรมอตุ ุนยิ มวทิ ยา………………………. 69 รปู ท่ี 4.21 สญั ลักษณว์ งกลม (Beachball) แสดงกลไกการเกดิ แผน่ ดนิ ไหวและลักษณะการ เลื่อนตัวของแหล่งกำเนิดแผ่นดินไหว ของเหตุการณ์แผ่นดินไหว วันท่ี 14 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่แจม่ จ. เชยี งใหม่ พจิ ารณาจากบริเวณทถ่ี ูกอัด เขา้ และบริเวณทถี่ กู ดงึ ออก ดังรูปวงกลมและสามเหลย่ี มตามลำดับ…………………. 70 รูปท่ี 4.22 กราฟแสดงการวเิ คราะหอ์ ตั ราเร่งสงู สุดของพืน้ ดนิ ของเหตกุ ารณ์แผน่ ดินไหววนั ท่ี 14 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 บรเิ วณ อ. แม่แจ่ม จ. เชียงใหม่ โดยใช้ข้อมลู จาก แบบจำลองการลดทอนแรงสั่นสะเทอื น (เส้นทึบ) และข้อมลู ทตี่ รวจวดั ไดจ้ รงิ …… 71 รูปท่ี 4.23 แผนท่ีแสดงการวิเคราะห์อัตราเรง่ สงู สุดของพื้นดนิ และระดับการส่ันสะเทอื นใน เชงิ พ้นื ท่ี ของเหตกุ ารณ์แผน่ ดนิ ไหววันที่ 14 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่ แจ่ม จ. เชยี งใหม่ โดยใชข้ ้อมลู จากแบบจำลองการลดทอน (บรเิ วณแถบสี)………. 72 รูปที่ 4.24 แผนท่ีแสดงแนวรอยเล่อื นมีพลงั (เสน้ สแี ดง) ลกั ษณะการเล่อื นตวั (วงกลมสีน้ำ เงิน) ของแผน่ ดินไหววนั ท่ี 14 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่แจม่ จ. เชยี งใหม่ และลกั ษณะการเลอ่ื นตวั ของเหตุการณแ์ ผน่ ดินไหวทีเ่ คยเกิดขน้ึ บริเวณใกลเ้ คยี ง. 73 การวิเคราะห์เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพน้ื ทใี่ กล้เคยี ง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565

ฏ สารบญั รูป (ตอ่ ) หน้า รปู ท่ี 4.25 แผนที่แสดงการวิเคราะหก์ ลไกการเกิด (สัญลกั ษณ์วงกลม) ของแผ่นดินไหววันที่ 17 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แมร่ ะมาด จ. ตาก โดยใชเ้ ครือข่ายตรวจวัดใน ประเทศไทยและพนื้ ทใ่ี กล้เคยี ง (สามเหล่ยี มสแี ดง)…………………………………………. 74 รูปท่ี 4.26 แสดงรูปคลนื่ (เสน้ สเี ทา) และการวเิ คราะหเ์ ฟส (เส้นประสแี ดง) ของเหตกุ ารณ์ แผ่นดนิ ไหว วันท่ี 17 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่ระมาด จ. ตาก ตรวจวัด และบันทกึ โดยสถานีตรวจวัดแผ่นดนิ ไหวของกรมอตุ นุ ิยมวทิ ยา………………………. 75 รูปที่ 4.27 สญั ลกั ษณ์วงกลม (Beachball) แสดงกลไกการเกดิ แผน่ ดนิ ไหวและลักษณะการ เลื่อนตัวของแหล่งกำเนิดแผ่นดินไหว ของเหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหว วันที่ 17 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แมร่ ะมาด จ. ตาก พิจารณาจากบริเวณทถี่ กู อดั เขา้ และบริเวณที่ถูกดึงออก ดงั รูปวงกลมและสามเหลยี่ มตามลำดบั ………………………. 76 รูปที่ 4.28 กราฟแสดงการวิเคราะห์อตั ราเรง่ สูงสุดของพ้ืนดนิ ของเหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหววนั ท่ี 17 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แมร่ ะมาด จ. ตาก โดยใช้ขอ้ มูลจากแบบจำลอง การลดทอนแรงส่ันสะเทือน (เส้นทึบ) และขอ้ มลู ที่ตรวจวัดไดจ้ ริง (จดุ สดี ำ)………. 77 รูปท่ี 4.29 แผนทแี่ สดงการวิเคราะห์อัตราเร่งสงู สุดของพนื้ ดนิ และระดบั การสั่นสะเทือนใน เชิงพ้นื ท่ี ของเหตุการณ์แผ่นดนิ ไหววันที่ 17 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่ ระมาด จ. ตาก โดยใชแ้ บบจำลองการลดทอนแรงสั่นสะเทือน (บรเิ วณแถบส)ี …… 78 รูปที่ 4.30 แผนที่แสดงแนวรอยเลือ่ นมพี ลัง (เสน้ สีแดง) ลกั ษณะการเลอื่ นตัว (วงกลมสีน้ำ เงนิ ) ของเหตุการณ์แผน่ ดนิ ไหว วนั ที่ 17 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่ระมาด จ. ตาก และลกั ษณะการเลอื่ นตวั ของแผน่ ดนิ ไหวที่เคยเกิดข้ึนในบรเิ วณใกล้เคียง. 79 รปู ที่ 4.31 แผนที่แสดงการวิเคราะห์กลไกการเกิด (สัญลักษณ์วงกลม) ของเหตุการณ์ แผน่ ดินไหววันที่ 28 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. สบปราบ จ. ลำปาง โดยใช้ เครือข่ายตรวจวัดในประเทศไทยและพื้นทีใ่ กล้เคยี ง (สามเหลยี่ มสแี ดง)……………. 80 รูปที่ 4.32 แสดงรูปคลื่น (เส้นสีเทา) และการวเิ คราะห์เฟส (เส้นประ) ของเหตุการณ์ แผน่ ดนิ ไหว วันที่ 28 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. สบปราบ จ. ลำปาง ตรวจวดั และบันทกึ โดยสถานตี รวจวดั กรมอุตุนิยมวทิ ยา……………………………………………… 81 รปู ท่ี 4.33 สญั ลักษณว์ งกลม (Beachball) แสดงกลไกการเกิดแผ่นดนิ ไหวและลกั ษณะการ เล่อื นตวั ของแหล่งกำเนิด ของเหตุการณ์แผน่ ดนิ ไหว วนั ท่ี 28 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. สบปราบ จ. ลำปาง พจิ ารณาจากบรเิ วณที่ถกู อัดเข้า และบริเวณท่ี ถกู ดงึ ออก ดงั รปู วงกลมและสามเหล่ยี มตามลำดับ…………………………………………. 82 รูปท่ี 4.34 กราฟแสดงการวิเคราะหอ์ ัตราเร่งสงู สดุ ของพื้นดนิ ของเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหววนั ท่ี 28 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. สบปราบ จ. ลำปาง โดยใชข้ อ้ มูลแบบจำลอง การลดทอนแรงสนั่ สะเทอื น (เส้นทบึ ) และข้อมลู ท่ีตรวจวัดได้จรงิ (จุดสีดำ)……… 83 การวเิ คราะห์เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพื้นทใี่ กลเ้ คียง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565

ฐ สารบัญรปู (ตอ่ ) หน้า รปู ที่ 4.35 แผนที่แสดงการวเิ คราะหอ์ ตั ราเรง่ สงู สดุ ของพืน้ ดิน และระดับการสั่นสะเทือนใน เชงิ พื้นที่ ของเหตกุ ารณ์แผ่นดนิ ไหววนั ที่ 28 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. สบ ปราบ จ. ลำปาง โดยใช้แบบจำลองการลดทอนแรงสน่ั สะเทือน (บรเิ วณแถบส)ี … 84 รปู ที่ 4.36 แผนที่แสดงแนวรอยเลื่อนมพี ลัง (เสน้ สีแดง) ลกั ษณะการเลื่อนตวั (วงกลมสีน้ำ เงิน) ของแผ่นดินไหว วันท่ี 8 มิถุนายน 2565 ขนาด 5.0 ประเทศพม่า และ ลกั ษณะการเลื่อนตัวของเหตุการณ์แผ่นดนิ ไหวทเี่ คยเกดิ ขึน้ บริเวณใกลเ้ คียง…….. 85 รูปที่ 4.37 แผนที่แสดงการวิเคราะหก์ ลไกการเกิด (สัญลักษณ์วงกลม) ของเหตุการณ์ แผน่ ดินไหว วนั ท่ี 8 มถิ ุนายน 2565 ขนาด 5.0 ประเทศพม่า โดยใช้เครือข่าย ตรวจวดั ในประเทศไทยและพื้นที่ใกล้เคยี ง (สามเหลี่ยมสีแดง)…………………………. 86 รูปท่ี 4.38 แสดงรูปคล่ืน (เส้นสีเทา) และการวเิ คราะห์เฟส (เส้นประ) ของเหตุการณ์ แผ่นดินไหว วันที่ 8 มิถนุ ายน 2565 ขนาด 5.0 ประเทศพม่า ถูกตรวจวัดและ บนั ทกึ โดยสถานีตรวจวัดแผ่นดินไหวของกรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยา……………………………. 87 รปู ที่ 4.39 แผนท่ีแสดงเครอื ขา่ ยตรวจวดั แผน่ ดินไหวท่วั โลก (Global network) เครอื ข่าย ตรวจวัดของกรมอุตนุ ยิ มวทิ ยา และสถานที ี่นำมาใช้วิเคราะห์กลไกการเกิด ของ แผ่นดินไหว วันที่ 28 มถิ ุนายน 2565 ขนาด 5.0 ประเทศพมา่ …………………………. 88 รปู ที่ 4.40 กราฟแสดงการวิเคราะหอ์ ตั ราเร่งสูงสุดของพื้นดินของเหตุการณ์แผ่นดินไหว วันท่ี 8 มิถนุ ายน 2565 ขนาด 5.0 ประเทศพมา่ โดยใชข้ อ้ มลู จากแบบจำลอง การลดทอนแรงส่นั สะเทอื น (เสน้ ทบึ ) และขอ้ มูลที่ตรวจวัดไดจ้ ริง (จดุ สดี ำ)……… 89 รูปท่ี 4.41 แผนที่แสดงการวิเคราะหอ์ ัตราเรง่ สูงสุดของพ้นื ดินและระดับการสัน่ สะเทือนใน เชิงพืน้ ท่ี ของเหตุการณ์แผ่นดนิ ไหว วันที่ 8 มถิ ุนายน 2565 ขนาด 5.0 ประเทศ พมา่ โดยใชแ้ บบจำลองการลดทอนแรงสน่ั สะเทือน (บริเวณแถบส)ี …………………. 90 รูปท่ี 4.42 แผนที่แสดงแนวรอยเลอื่ นมพี ลัง (เส้นสีแดง) ลักษณะการเลื่อนตวั (วงกลมสีน้ำ เงนิ ) ของแผ่นดินไหว วนั ที่ 8 มิถุนายน 2565 ขนาด 5.0 บริเวณประเทศพม่า และลักษณะการเล่ือนตัวของเหตกุ ารณ์แผน่ ดินไหวตา่ งๆท่เี คยเกิดขึน้ ในบริเวณ ใกลเ้ คียง (วงกลมสดี ำ)………………………………………………………………………………… 91 รูปที่ 4.43 แผนท่ีแสดงการวิเคราะห์กลไกการเกิด (สัญลกั ษณว์ งกลม) ของเหตุการณ์ แผ่นดนิ ไหววนั ท่ี 29 มิถุนายน 2565 ขนาด 5.4 ประเทศพม่า โดยใชเ้ ครอื ข่าย ตรวจวัดในประเทศไทยและพน้ื ทใี่ กลเ้ คียง (สามเหลย่ี มสแี ดง)…………………………. 92 รปู ท่ี 4.44 แสดงรูปคลื่น (เส้นสีเทา) และการวิเคราะห์เฟส (เส้นประ) ของเหตุการณ์ แผน่ ดินไหว วันที่ 29 มิถุนายน 2565 ขนาด 5.4 ประเทศพมา่ ถูกตรวจวดั และ บนั ทึกโดยสถานีตรวจวัดแผน่ ดินไหวของกรมอุตุนิยมวทิ ยา…………………………… 93 การวเิ คราะหเ์ หตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้นื ทใี่ กลเ้ คยี ง เดอื น มกราคม - มถิ นุ ายน 2565

ฑ สารบญั รูป (ต่อ) หน้า รปู ที่ 4.45 แผนที่แสดงเครือขา่ ยตรวจวัดแผ่นดนิ ไหวท่ัวโลก (Global network) เครอื ข่าย ตรวจวดั ของกรมอตุ นุ ิยมวทิ ยา และสถานีที่นำมาใชว้ ิเคราะห์กลไกการเกิดของ แผ่นดินไหว วนั ที่ 29 มิถนุ ายน 2565 ขนาด 5.4 ประเทศพม่า…………………………. 94 รูปที่ 4.46 กราฟแสดงการวเิ คราะหอ์ ตั ราเรง่ สงู สุดของพนื้ ดินของเหตกุ ารณ์แผน่ ดินไหววนั ที่ 29 มถิ นุ ายน 2565 ขนาด 5.4 บริเวณประเทศพมา่ โดยใช้ข้อมลู จากแบบจำลอง การลดทอนแรงสัน่ สะเทอื น (เสน้ ทบึ ) และข้อมูลทีต่ รวจวดั ไดจ้ รงิ (จุดสีดำ)………. 95 รปู ที่ 4.47 แผนที่แสดงการวเิ คราะห์อตั ราเรง่ สูงสุดของพน้ื ดินและระดบั การส่นั สะเทือนใน เชงิ พน้ื ท่ี ของเหตกุ ารณ์แผน่ ดินไหว วันท่ี 29 มถิ ุนายน 2565 ขนาด 5.4 ประเทศ พม่า โดยใชแ้ บบจำลองการลดทอนแรงส่ันสะเทือน (บรเิ วณแถบส)ี …………………. 96 รปู ท่ี 4.48 แผนท่ีแสดงแนวรอยเลอ่ื นมีพลัง (เสน้ สีแดง) ลักษณะการเลอ่ื นตวั (วงกลมสีน้ำ เงิน) ของแผน่ ดนิ ไหว วนั ที่ 29 มถิ ุนายน 2565 ขนาด 5.4 ประเทศพมา่ และ ลกั ษณะการเลอ่ื นตัวของเหตุการณ์แผ่นดินไหวต่างๆทเี่ คยเกิดข้ึนใ นบ ริเวณ ใกล้เคียง (วงกลมสดี ำ)………………………………………………………………………………… 97 การวเิ คราะหเ์ หตุการณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้นื ทใ่ี กล้เคียง เดือน มกราคม - มิถนุ ายน 2565

ฒ ตารางท่ี 2.1 สารบัญตาราง ตารางที่ 2.2 หน้า ตารางท่ี 3.1 แสดงการแบ่งประเภทชั้นดนิ ที่ตั้งสถานีตามเกณฑ์ของ International ตารางที่ 3.2 Building Code (2003) โดยใชค้ า่ ความเรว็ คล่นื เฉือนเฉล่ียในช่วงคว ามลึก ตารางท่ี 3.3 30 เมตรจากผิวดิน……………………………………………………………………………….. 7 ตารางที่ 3.4 แสดงการจำแนกรปู แบบการเคล่ือนตวั ของแหลง่ กำเนิดแผ่นดนิ ไหว……………… 8 ตารางที่ 3.5 รายละเอยี ดสถานตี รวจวดั แผ่นดินไหวของกรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยาท่ตี ิดตั้งในปี ค.ศ. ตารางที่ 3.6 1963 - 2009………………………………………………………………………………………… 21 ตารางที่ 3.7 รายละเอยี ดสถานีตรวจวัดแผน่ ดินไหวของกรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยาท่ตี ดิ ต้งั ในปี ค.ศ. ตารางท่ี 3.8 2017 – 2018………………………………………………………………………………………… 22 ตารางท่ี 3.9 สถานตี รวจวัดแผ่นดนิ ไหวของกรมอตุ นุ ิยมวทิ ยาในปัจจบุ นั …………………………. 24 ตารางที่ 4.1 แสดงรายละเอียดของสถานีตรวจวัดแผน่ ดินไหวของกรมอุตุนิยมวทิ ยา…………. 27 ตารางที่ 4.2 แสดงรายละเอียดแหล่งกำเนิดแผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพื้นที่ใกล้เคยี ง…. 34 แสดงรายละเอยี ดของแนวรอยเล่ือนมีพลัง (Active faults) ในประเทศไทย….. 36 ตารางท่ี 4.3 แสดงเหตุการณ์แผ่นดินไหวหลกั (M>4) จากรอยเลอ่ื นมพี ลงั ในประเทศไทย…. 38 ตารางที่ 4.4 แสดงเหตุการณ์แผน่ ดินไหวใหญ่ (M>7) จากแหลง่ กำเนิดแผ่นดนิ ไหวโดยรอบ ตารางที่ 4.5 ประเทศไทย…………………………………………………………………………………………… 40 ตารางท่ี 4.6 แสดงรายละเอียดของเหตุการณ์แผ่นดนิ ไหวทถี่ ูกนำมาใชใ้ นการวเิ คราะห์……… 46 ตารางที่ 4.7 ค่าพารามเิ ตอร์ที่ไดจ้ ากการวิเคราะหก์ ลไกการเกดิ ของเหตุการณแ์ ผ่นดินไหว ตารางท่ี 4.8 วนั ท่ี 5 มีนาคม 2565 ขนาด 5.6 เกาะสุมาตรา ประเทศอนิ โดนิเซีย……………. 52 คา่ พารามิเตอรท์ ี่ไดจ้ ากการวเิ คราะห์อัตราเรง่ สูงสดุ ของพ้นื ดินของเหตุการณ์ แผน่ ดินไหว วนั ท่ี 5 มนี าคม 2565 ขนาด 5.6 ตอนเหนอื ของเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนเิ ซีย………………………………………………………………………………. 53 คา่ พารามิเตอรท์ ี่ได้จากการวิเคราะห์กลไกการเกิดของเหตุการณ์แผ่นดินไหว วันท่ี 3 เมษายน 2565 ขนาด 3.3 อ. ลับแล จ. อตุ รดิตถ์……………………………. 58 คา่ พารามเิ ตอร์ทไ่ี ด้จากการวเิ คราะห์อตั ราเรง่ สงู สดุ ของพ้นื ดินของเหตุการณ์ แผ่นดนิ ไหว วันที่ 3 เมษายน 2565 ขนาด 3.3 อ. ลบั แล จ. อตุ รดิตถ์…………… 59 ค่าพารามิเตอร์ทไ่ี ด้จากการวเิ คราะหก์ ลไกการเกิดของเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหว วันที่ 4 เมษายน 2565 ขนาด 3.6 อ. ลบั แล จ. อตุ รดติ ถ์……………………………. 64 ค่าพารามเิ ตอร์ท่ไี ด้จากการวเิ คราะห์อตั ราเรง่ สงู สดุ ของพ้นื ดนิ ของเหตกุ ารณ์ แผ่นดนิ ไหววนั ที่ 4 เมษายน 2565 ขนาด 3.6 อ. ลบั แล จ. อุตรดติ ถ์……………. 65 คา่ พารามิเตอร์ทไ่ี ด้จากการวิเคราะห์กลไกการเกดิ ของเหตุการณแ์ ผ่นดินไหว วันที่ 14 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แมแ่ จม่ จ. เชียงใหม่………………………… 70 ค่าพารามเิ ตอร์ทไ่ี ด้จากการวิเคราะห์อัตราเร่งสงู สุดของพื้นดนิ ของเหตุการณ์ แผน่ ดินไหววันท่ี 14 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แมแ่ จม่ จ. เชยี งใหม่……… 71 การวิเคราะห์เหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพื้นทใี่ กลเ้ คยี ง เดือน มกราคม - มิถนุ ายน 2565

ณ สารบัญตาราง (ต่อ) หน้า ตารางที่ 4.9 ค่าพารามเิ ตอร์ทไ่ี ดจ้ ากการวเิ คราะห์กลไกการเกดิ ของเหตุการณแ์ ผ่นดนิ ไหว วนั ท่ี 17 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แม่ระมาด จ. ตาก……………………………. 76 ตารางที่ 4.10 ค่าพารามิเตอร์ทไ่ี ด้จากการวเิ คราะห์อตั ราเรง่ สงู สุดของพื้นดนิ ของเหตกุ ารณ์ แผน่ ดนิ ไหววันท่ี 17 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. แมร่ ะมาด จ. ตาก…………. 77 ตารางที่ 4.11 ค่าพารามิเตอร์ท่ีได้จากการวเิ คราะหก์ ลไกการเกดิ ของเหตกุ ารณแ์ ผ่นดนิ ไหว วนั ท่ี 28 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. สบปราบ จ. ลำปาง………………………….. 82 ตารางท่ี 4.12 คา่ พารามิเตอรท์ ไ่ี ดจ้ ากการวเิ คราะห์อัตราเรง่ สูงสุดของพื้นดนิ ของเหตุการณ์ แผ่นดนิ ไหววันท่ี 28 เมษายน 2565 ขนาด 3.2 อ. สบปราบ จ. ลำปาง………… 83 ตารางท่ี 4.13 ค่าพารามเิ ตอร์ท่ีไดจ้ ากการวิเคราะหก์ ลไกการเกิดของเหตกุ ารณ์แผ่นดนิ ไหว วนั ที่ 8 มิถุนายน 2565 ขนาด 5.0 ประเทศพมา่ ……………………………………….. 88 ตารางที่ 4.14 คา่ พารามเิ ตอร์ทไี่ ด้จากการวิเคราะห์อตั ราเร่งสูงสุดของพื้นดินของเหตุการณ์ แผ่นดินไหววันท่ี 28 มถิ นุ ายน 2565 ขนาด 5.0 ประเทศพมา่ …………………….. 89 ตารางท่ี 4.15 ค่าพารามิเตอรท์ ไ่ี ด้จากการวเิ คราะหก์ ลไกการเกดิ ของเหตุการณ์แผน่ ดินไหว วันท่ี 28 มถิ นุ ายน 2565 ขนาด 5.0 ประเทศพม่า……………………………………… 94 ตารางท่ี 4.16 ค่าพารามิเตอร์ทีไ่ ด้จากการวิเคราะห์อตั ราเร่งสงู สดุ ของพ้นื ดินของเหตุการณ์ แผ่นดินไหววนั ที่ 29 มถิ ุนายน 2565 ขนาด 5.4 ประเทศพมา่ …………………….. 95 การวิเคราะหเ์ หตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้ืนทใี่ กล้เคียง เดือน มกราคม - มิถนุ ายน 2565

1. บทนำ 1.1 ความสำคญั และทม่ี าของปญั หา ในช่วง 40 ปีทผ่ี ่านมา ประเทศไทยไดร้ ับผลกระทบจากแผ่นดินไหวมาแลว้ ไม่นอ้ ยก ว่า 300 เหตุการณ์ และเมื่อวันท่ี 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2557 กองเฝา้ ระวงั แผน่ ดินไหว กรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยา ได้ตรวจ พบแผน่ ดินไหวขนาด 6.3 บริเวณ อ.พาน จ.เชียงราย ซึ่งถือเป็นแผน่ ดนิ ไหวขนาดรุนแรง จดุ ศนู ยก์ ลางอยู่ ลกึ จากพน้ิ ดินประมาณ 7 กิโลเมตร เปน็ แผ่นดินไหวระดับตืน้ ซึ่งแรงส่นั สะเทือนสามารถทำให้เกิดคว าม เสยี หายไดใ้ นบริเวณกวา้ ง นอกจากนย้ี งั ตรวจพบคลน่ื แผน่ ดินไหวตาม (Aftershock) ขนาดเล็กถึงขนาด กลาง เกิดขน้ึ ตามมาอย่างตอ่ เน่ืองอีกเป็นจำนวนมาก ในรัศมี 150 กิโลเมตรจากจดุ ศนู ยก์ ลางแผน่ ดนิ ไหว ครอบคลุม จ.เชียงราย เชียงใหม่ พะเยา ลำปาง และบรเิ วณใกลเ้ คียง ถึงแม้ว่าแผ่นดนิ ไหวตามท่เี กิดขึ้น สว่ นใหญจ่ ะมีขนาดเล็กแตเ่ กดิ ขึน้ เปน็ จำนวนมากและตอ่ เนื่องประกอบกับตึกและอาคารบ้านเรือ นบาง หลังได้รับความเสียหายบรเิ วณโครงสร้างหลัก เช่น เสาและคาน จากเหตุการณ์แผน่ ดินไหวหลกั (Main shock) ก่อนหนา้ น้ี ทำให้แรงสน่ั สะเทือนจากแผ่นดนิ ไหวตามอาจส่งผลกระทบต่อตกึ และอาคารบ้านเรอื น ในบรเิ วณศูนยก์ ลางแผน่ ดินไหวได้ นอกจากนยี้ ังตรวจพบแผน่ ดนิ ไหวขนาด 5 เกดิ ขนึ้ ตามมาทซ่ี ง่ึ อาจทำ ให้สง่ิ ปลูกสร้างในบรเิ วณดังกลา่ วอาจพังหรอื ถลม่ ลงมาไดอ้ กี ด้วย ภายหลงั เกดิ เหตุการณ์แผ่นดินไหว ดังกลา่ ว กองเฝ้าระวงั แผ่นดนิ ไหว กรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยา ได้รับรายงานความเสยี หายอยา่ งต่อเน่อื งในหลาย พื้นที่ โดยเฉพาะบริเวณศูนย์กลางแผ่นดินไหวใน อ.แม่ลาว อ.พาน และ อ.แม่สรวย จ.เชียงราย แรงสนั่ สะเทือนส่งผลใหอ้ าคารบา้ นเรือน โรงเรียน วดั ส่วนใหญ่แตกร้าว บางหลงั พงั ลงมา ถนนสายหลกั ฉีกขาดออกจากกนั และประชาชนยงั คงรู้สกึ ถงึ แรงสั่นสะเทอื นไดใ้ นหลายพ้ืนท่ี เหตุการณ์แผ่นดินไหว ขนาด 6.3 ถอื เปน็ แผ่นไหวขนาดใหญ่ทส่ี ดุ ที่เคยตรวจวดั ได้ในประเทศไทย ศนู ย์กลางแผน่ ดินไหวอยู่ใกล้ แหลง่ ชุมชน ทำให้เกดิ ความเสียหายตอ่ สง่ิ ปลูกสร้าง ตึกหรืออาคารบ้านเรอื นในบริเวณดงั กลา่ วเปน็ จำนวน มาก จากเหตุการณ์แผน่ ดนิ ไหวดงั กล่าวพบว่า ความรุนแรงและความเสียหายจากแผ่นดินไหวใ นแต่ละ บริเวณจะแตกต่างกนั อนั เน่ืองมาจากระยะห่างจากจดุ ศนู ยก์ ลางแผ่นดินไหวทำให้เกดิ ก ารลดทอ นของ แรงสั่นสะเทือน หรือลักษณะทางธรณีวิทยาท่ีเปน็ ดินตะกอนอาจทำให้เกิดการขยายสัญญาณคล่ืน แผ่นดนิ ไหว นอกจากนีล้ กั ษณะภูมิประเทศที่เป็นเนนิ เขา บ้านเรือนทตี่ ัง้ อยู่ในพนื้ ทีล่ าดเอียงก็อาจได้รับ ความเสยี หายจากการสัน่ สะเทือนไดง้ ่าย หรือแหลง่ ชุมชนทม่ี ีส่ิงปลูกสร้างอยา่ งหนาแน่น กอ็ าจเกดิ ความ เสียหายได้มากกวา่ นอกจากน้ี คณุ สมบัตใิ นการตอบสนองต่อแรงแผน่ ดินไหวหรือคุณสมบัตเิ ชงิ พลศาสตร์ ของอาคารซึ่งขึ้นอยกู่ บั รูปร่าง ขนาดและวัสดทุ ่ีใชป้ ระกอบเปน็ คาบธรรมชาติ (Natural Period) ยงั สง่ ผล ให้ความรุนแรงของแผ่นดินไหวในแต่ละพื้นที่นั้นแตกต่างกันด้วย ในการจำลองแรงสั่นส ะเทือนจาก แผ่นดนิ ไหวในแต่ละพื้นท่ี ซ่งึ มีการลดทอนตามระยะห่างจากแหล่งกำเนดิ น้นั ในปจั จบุ นั ยงั ไม่มีสมการ ลดทอนคลื่นแผน่ ดินไหวทีส่ รา้ งไวส้ ำหรบั พนื้ ทีป่ ระเทศไทยโดยเฉพาะ จงึ ต้องใชส้ มการทพี่ ัฒนามาจาก ข้อมูลคลื่นแผน่ ดินไหวในตา่ งประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา ญป่ี ุ่น ไตห้ วนั ตุรกี ซง่ึ อาจมสี ภาพทางธรณีวทิ ยา และบรเิ วณการแปรสณั ฐานของเปลอื กโลกทีแ่ ตกต่างจากบริเวณประเทศไทย ดงั น้นั ข้อมูลอตั ราเร่งของ พื้นดินในบริเวณประเทศไทยจากเหตกุ ารณ์แผ่นดินไหวในประเทศและบริเวณใกลเ้ คียง จึงมีความสำคัญ มาก เพ่ือใชแ้ สดงระดบั การสัน่ สะเทือนของพนื้ ดินในแตล่ ะบรเิ วณขณะเกดิ เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหว ซึ่งมกั จะ การวิเคราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพืน้ ทใี่ กลเ้ คยี ง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565

2 สัมพนั ธก์ ับความรนุ แรงหรือความเสียหายในเชงิ พื้นที่ สามารถนำไปใช้ประเมนิ ผลกระทบ เพอื่ เข้าไปให้ ความช่วยเหลือหลงั จากเกดิ เหตุการณ์แผ่นดินไหว หรอื ใชใ่ นการวางแผนจัดการเพ่ือลดผลกระทบต่างๆ จากเหตุการณ์แผน่ ดนิ ไหวทอ่ี าจจะเกดิ ขนึ้ ในอนาคต นอกจากนข้ี อ้ มลู อัตราเร่งของพ้นื ดนิ ทีต่ รวจวดั ได้ใน ประเทศไทยยงั สามารถนำไปใชส้ รา้ งแบบจำลองการลดทอนแรงสน่ั สะเทอื นที่เหมาะสมสำหรบั สภาพทาง ธรณวี ทิ ยาของพืน้ ที่ในประเทศไทย แบบจำลองดังกลา่ วจะช่วยให้การประเมนิ ความรนุ แรงการส่นั สะเทือน ของแผ่นดินไหวในแต่ละบริเวณมคี วามละเอียดมากยง่ิ ขนึ้ และครอบคลมุ ทกุ พ้ืนทใี่ นประเทศไทย อยา่ งไรก็ ตามในการจำลองการสน่ั สะเทอื นในเชิงพ้นื ท่ีน้ันจำเป็นต้องใช้ขอ้ มลู กลไกการเกดิ แผ่นดินไหว (Focal Mechanism) เข้ามาวิเคราะห์ร่วมด้วย เนื่องจากลักษณะและทศิ ทางการเลื่อนตัวของแหล่งกำเนดิ แผ่นดินไหว ส่งผลใหเ้ กดิ การสง่ ผา่ นแรงเคน้ (Stress) ไปยงั พ้ืนทีแ่ ตล่ ะบรเิ วณทแี่ ตกตา่ งกัน ทำให้การ สั่นสะเทอื นของพน้ื ดินในแต่ละบริเวณแตกตา่ งกันด้วย ดงั น้ันในการดำเนินงานน้ีจงึ ไดท้ ำการวเิ คราะห์ทั้ง ขอ้ มูลอตั ราเร่งของพื้นดนิ ขอ้ มลู กลไกการเกิดแผน่ ดินไหว ข้อมลู ความรุนแรงหรือความเสยี หายในแต่ละ พื้นท่ี รวมถงึ ข้อมูลเชิงวิชาการที่เกี่ยวขอ้ ง จากเหตุการณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและบรเิ วณใกล้เคียง เพือ่ ใช้เปน็ ฐานข้อมูลสำหรบั ผูป้ ฏิบตั งิ านดา้ นแผน่ ดนิ ไหว ในการเฝา้ ระวงั และตดิ ตามการเกิดแผ่นดนิ ไหวท่ี อาจจะสง่ ผลกระทบ หรือเป็นฐานข้อมูลสำหรบั นักวชิ าการและนกั วจิ ยั นำไปใช้ประโยชนใ์ นการพัฒนา งานดา้ นแผ่นดินไหว หรือใช้ในการลดผลกระทบต่างๆท่อี าจจะเกดิ ขึ้นจากเหตกุ ารณ์แผ่นดนิ ไหวในอนาคต 1.2 วัตถปุ ระสงค์ วเิ คราะห์และจดั ทำฐานขอ้ มูลแผน่ ดนิ ไหวจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวในบริเวณประเทศไทยและ พื้นท่ีใกล้เคยี ง 1.3 ขอบเขตการดำเนินงาน 1. ขอ้ มูลกลไกการเกดิ แผ่นดินไหวจะวิเคราะหเ์ ฉพาะเหตกุ ารณ์แผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและ พื้นท่ีใกล้เคยี ง (2-25oN, 92-110oE) ทมี่ ีขนาดตง้ั แต่ 5.0 ทีส่ ามารถตรวจวัดและบันทึกคลน่ื ได้อยา่ งชดั เจน โดยระบบตรวจวัดแผ่นดินไหวของกรมอุตุนิยมวิทยา รวมถึงเหตกุ ารณ์แผ่นดินไหวที่สามารถรั บรู้ แรงส่นั สะเทือนไดใ้ นประเทศไทย 2. ข้อมูลอัตราเร่งสงู สุดของพื้นดินจะวเิ คราะห์เฉพาะเหตกุ ารณ์แผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและ พื้นท่ีใกล้เคยี ง (2-25oN, 92-110oE) ท่ีมีขนาดตง้ั แต่ 5.0 ที่สามารถตรวจวัดและบนั ทึกคล่นื ได้อย่างชดั เจน โดยระบบตรวจวัดแผน่ ดินไหวของกรมอุตุนิยมวิทยา รวมถึงเหตุการณแ์ ผน่ ดินไหวท่ีสามารถรับรู้ แรงสั่นสะเทือนไดใ้ นประเทศไทย 3. ข้อมูลผลกระทบและความเสยี หายในประเทศไทย จะวเิ คราะหแ์ ละรวบรวมทุกเหตุการณ์ แผ่นดนิ ไหวท่ีเกดิ ข้ึนในพ้ืนทีศ่ ึกษา (2-25oN, 92-110oE) ท้ังข้อมูลทีไ่ ด้รบั แจง้ รู้สึกส่นั ไหวทีถ่ กู สง่ มายังกรม อุตนุ ิยมวทิ ยา และข้อมูลความเสียหายต่างๆ ซงึ่ ไดม้ ีการสำรวจและเกบ็ รวบรวมไว้โดยหนว่ ยงานอ่ืนๆที่ เก่ยี วขอ้ ง 4. เอกสารวชิ าการเลม่ น้จี ะวเิ คราะหแ์ ละรวบรวมเฉพาะเหตกุ ารณ์แผ่นดินไหวทเ่ี กิดข้ึนใ นช่วง วันที่ 1 มกราคม 2565 ถงึ 30 มถิ ุนายน 2565 ตามเวลาประเทศไทย ท่ีสามารถตรวจวัดและบันทึกคล่ืน ไดอ้ ย่างชัดเจนโดยระบบตรวจวัดแผน่ ดนิ ไหวของกรมอุตนุ ยิ มวทิ ยา การวเิ คราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพ้ืนทใี่ กล้เคียง เดือน มกราคม - มิถุนายน 2565

3 1.4 ประโยชน์ที่คาดวา่ จะไดร้ ับ 1) ฐานขอ้ มูลกลไกการเกดิ แผน่ ดนิ ไหวจากเหตกุ ารณ์แผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพืน้ ท่ีใกล้เคียง 2) ฐานขอ้ มูลอัตราเร่งสูงสุดของพ้นื ดนิ จากเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพื้นท่ีใกลเ้ คียง 3) ฐานข้อมลู ผลกระทบและความเสียหายจากแผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพน้ื ท่ีใกลเ้ คยี ง 4) ข้อมูลเชิงวชิ าการท่ีเกย่ี วขอ้ งกับเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพื้นที่ใกลเ้ คยี ง 5) เอกสารวชิ าการ “การวิเคราะหเ์ หตกุ ารณ์แผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพนื้ ที่ใกล้เคียง เดอื น มกราคม - มิถุนายน 2565” 1.5 วิธีการดำเนนิ งานโดยสรุป ข้ันตอนการดำเนนิ งานประกอบดว้ ย 1. การรวบรวมข้อมลู เหตกุ ารณ์และข้อมูลคลื่นแผ่นดนิ ไหว 2. การวเิ คราะห์กลไกการเกดิ แผ่นดินไหว 3. การวิเคราะหอ์ ตั ราเร่งสูงสุดของพ้ืนดิน 4. การวิเคราะห์ ข้อมูลความรนุ แรงและความเสียหาย 5. การวิเคราะหแ์ ละรวบรวมข้อมูลเชิงวชิ าการ 6. จัดกิจกรรม แลกเปล่ียนองค์ความรู้ 7. สรุปผลและจดั ทำรูปเล่ม ดงั รูปท่ี 1.1 รวบรวมขอ้ มลู เหตุการณแ์ ละขอ้ มูลคลนื่ แผ่นดินไหว วิเคราะห์กลไกการเกิดแผ่นดนิ ไหว วเิ คราะห์อตั ราเร่งสุงสุดของพ้ืนดิน วเิ คราะหก์ ารลดทอนตามระยะทาง วเิ คราะหก์ ารลดทอนในเชิงพื้นท่ี วิเคราะห์ขอ้ มลู ความรนุ แรงและความเสียหาย วิเคราะห์และรวบรวมข้อมลู เชงิ วชิ าการ จัดกจิ กรรมแลกเปล่ียนองค์ความรุ้ สรุปผลและจัดทำรูปเล่ม รปู ท่ี 1.1 แผนภาพแสดงขนั้ ตอนการดำเนนิ งาน การวิเคราะห์เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพื้นทใ่ี กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มถิ นุ ายน 2565

2. ทฤษฎแี ละงานวิจัยทเ่ี กยี่ วขอ้ ง ในการวเิ คราะห์ข้อมูลกลไกการเกิดแผน่ ดนิ ไหว ขอ้ มูลอัตราเรง่ สุงสุดของพน้ื ดิน และขอ้ มลู ความ รนุ แรงของเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวนั้นจะเกยี่ วข้องกับบริเวณแปรสัณฐานของแผ่นเปลือกโลก (tectonic region) ซึง่ ขอ้ มลู ทไ่ี ด้จะมลี ักษณะเฉพาะที่แตกตา่ งกนั ในแตล่ ะพื้นท่ี ในการดำเนินงานนี้จงึ ใช้ท้ังทฤษฎี และสมการที่เกี่ยวขอ้ งเข้ามาชว่ ยในการวิเคราะห์ เชน่ การวิเคราะหก์ ลไกการเกิดแผน่ ดินไหว จะใช้วิธี Polarity technique ของ Snoke และคณะ (1984) การวิเคราะหอ์ ัตราเร่งสูงสุดของพืน้ ดินในประเทศ ไทยจะใช้สมการลดทอนของ Chiou และ Youngs (2008) และการวิเคราะห์ความรุนแรงและการ สั่นสะเทอื นจากเหตุการณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพื้นที่ใกลเ้ คียงจะใชส้ มการความสัมพั นธ์ของ Pailoplee (2012) เป็นตน้ ในบทน้ีจงึ ไดร้ วบรวมท้งั ทฤษฎแี ละงานวจิ ัยทเ่ี กี่ยวข้อง ซงึ่ มรี ายละเอียดดงั นี้ 2.1 การแปรสัณฐานของแผ่นเปลือกโลก โดยท่วั ไปการแปรสัณฐานของแผน่ เปลอื กโลก (Plate tectonics) แบง่ ออกเปน็ 2 บริเวณใหญ่ๆ คือ 1. บริเวณท่ีทำใหเ้ กิดแผ่นดนิ ไหวตืน้ ภายในแผน่ เปลือกโลก (Shallow crustal earthquakes) และ 2 บริเวณแนวมดุ ตัวของแผ่นเปลอื กโลก (Subduction zones) ทซี่ ึง่ บรเิ วณทท่ี ำใหเ้ กิดแผ่นดินไหว ตื้น ภายในแผน่ เปลอื กโลกยงั ถกู แบง่ ออกเปน็ บริเวณแปรสณั ฐานท่ีมีพลงั (Active tectonic regions) กับ บรเิ วณภาคพื้นทวีปทีม่ เี สถยี รภาพ (Stable continental regions) ในบรเิ วณแปรสณั ฐานท่ีมีพลัง นั้น มักจะเกดิ เหตุการณ์แผ่นดนิ ไหวอยู่บอ่ ยครงั้ มากกว่าในบริเวณภาคพ้นื ทวปี ท่มี เี สถยี รภาพ ที่ซึง่ ศนู ยก์ ลาง แผน่ ดินไหวส่วนใหญ่จะอยู่ไม่หา่ งไกลจากสถานตี รวจวัดมากนกั ในขณะทีบ่ รเิ วณแนว มุดตัวของแผ่น เปลือกโลกเหตุการณ์แผ่นดนิ ไหวที่เกิดขึ้นมักจะอยู่ห่างไกลจากสถานีตรวจวัดค่อนข้างมาก คล่นื แผ่นดินไหวที่ถูกบันทึกได้จากแหลง่ กำเนิดของทัง้ สองบรเิ วณดงั กล่าวจะถูกนำมาใช้ ในการสร้าง แบบจำลองการลดทอนแรงสัน่ สะเทือนของพ้นื ดนิ (Attenuation model) นอกจากน้ีสำหรบั ในบริเวณ ภาคพ้ืนทวปี ท่มี ีเสถยี รภาพน้ัน เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ไหวมกั จะเกิดขน้ึ น้อยกวา่ ในบรเิ วณอ่ืนๆ ดังนั้นในการ สร้างแบบจำลองการลดทอนแรงสนั่ สะเทอื นในบรเิ วณนี้ จึงนยิ มใชว้ ธิ กี ารจำลองคลืน่ แผน่ ดินไหวข้ึนมา (Simulations) แทนการใชข้ ้อมูลจริงทไ่ี ดจ้ ากการบนั ทกึ โดยสถานีตรวจวัดแผน่ ดนิ ไหว ในทางทฤษฎีการ แปรสณั ฐานในบรเิ วณเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้นนั้ จะประกอบไปดว้ ยแผน่ เปลือกโลกหลักจำนวน 4 แผน่ คือ แผ่นยูเรเชีย (Eurasian plate), แผ่นแปซิฟิก (Pacific plate), แผ่นอินโด-ออสเตรเลีย (Indo– Australian plate) และแผ่นฟลิ ิปปนิ ส์ (Philippine plate) ประเทศไทยตง้ั อย่บู นแผ่นยเู รเชีย ซง่ึ อยใู่ กล้ กับแนวรอยต่อระหวา่ งแผ่นยเู รเชยี กับแผน่ อนิ โด-ออสเตรเลยี หรอื ทีร่ จุ้ ักกนั ในนามแนวมุดตัวสมุ าตรา-อัน ดามัน (Sumatra-Andaman subduction zone) พบแหล่งกำเนิดแผ่นดินไหว (Seismic source zones) และแนวรอยเลอ่ื นมพี ลัง (Active faults) ทีส่ ำคัญทเี่ คยเคยสง่ ผลกระทบต่อประเทศไทยสว่ นใหญ่ อยู่ในทางทิศเหนอื และทิศตะวันตกของประเทศ ท่ซี ึ่งถูกแบ่งออกได้เปน็ 3 บรเิ วณหลกั ๆ คือ 1) บริเวณแนวรอยตอ่ ระหว่างแผ่นเปลือกโลกอินโด-ออสเตรเลีย และ แผน่ เปลอื กโลกยเู รเชีย หรือทเี่ รยี กวา่ แนวมุดตัวสมุ าตรา-อันดามนั (Sumatra-Andaman subduction zone) พาดผา่ นบรเิ วณ ประเทศพม่า ทะเลอันดามนั และเกาะสุมาตรา ซ่ึงเคยเกิดแผ่นดนิ ไหวขนาด 9.0 บรเิ วณนอกชายฝั่ง ตะวันตกทางตอนเหนือของเกาะสมุ าตรา ส่งผลใหเ้ กดิ คล่ืนยักษ์สึนามซิ ดั ชายฝง่ั ตะวนั ตกของประเทศไทย การวเิ คราะห์เหตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้ืนทใ่ี กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มถิ นุ ายน 2565

5 2) บรเิ วณรอยเลอ่ื นสะกาย (Sagaing fault) ในประเทศพมา่ ซึ่งเปน็ แนวรอยเลื่อนขนาดให ญ่ เลือ่ นตัวในแนวระดับแบบเหลอื่ มขวา (Right lateral strike-slip fault) วางตวั ในแนวเหนือ-ใต้ เคยทำให้ เกดิ แผน่ ดนิ ไหวขนาด 6.8 ในปี พ.ศ. 2555 โดยมจี ุดศูนยก์ ลางแผ่นดนิ ไหวอยใู่ นประเทศพมา่ 3) บริเวณรอยเลือ่ นจีนตอนใต้ พม่า และลาว มีรอยเลื่อนแม่นำ้ แดง (Red river fault) ซึ่งเป็น แนวรอยเล่อื นขนาดใหญ่ มีแขนงของแนวรอยเลอ่ื นแตกยอ่ ยออกมาเป็นจำนวนมาก หนง่ึ ในนั้นคือรอย เลือ่ นนำ้ มา (Nam Ma fault) เป็นรอยเลอื่ นตามแนวระดับ (strike-slip fault) เคยทำใหเ้ กดิ แผ่นดินไหว รนุ แรงขนาด 6.8 ในปี 2554 โดยจุดศนู ยก์ ลางแผน่ ดินไหวอยใู่ นประเทศพมา่ ใกลก้ ับพรมแดนประเทศไทย และประเทศลาว ทำให้เกดิ ความเสียหายเป็นจำนวนมากในประเทศพม่าและประเทศไทยทางตอนเหนือ 2.2 ความรุนแรงของการสน่ั สะเทือนและขนาดของแผน่ ดนิ ไหว โดยทั่วไป ความรุนแรงการส่ันสะเทอื นของพื้นดินจะข้ึนอยูก่ บั 3 ปัจจัยหลักคือ 1. ขนาด แผ่นดนิ ไหว (magnitude) 2. ระยะหา่ งจากแหล่งกำเนดิ แผ่นดินไหว (epicentral distance) และ 3. การ ตอบสนองของพนื้ ดินในแตล่ ะบรเิ วณ (ground response) ดังนั้นในการเกดิ เหตกุ ารณ์แผ่นดินไหวแต่ละ คร้ัง คา่ ความรนุ แรงการสน่ั สะเทอื นของพ้ืนดนิ จะแตกตา่ งกันออกไปในแต่ละพน้ื ที่ ซ่ึงสามารถถกู บันทึก โดยสถานีตรวจวัดความเร็ว (velocity) และความเรง่ (acceleration) ของพน้ื ดิน ที่ติดต้งั อยูใ่ นบริเวณ โดยรอบจุดศุนย์กลางแผน่ ดนิ ไหว คา่ แอมปลิจดู ที่สงู ทีส่ ุด (peak amplitude) ของคลนื่ แผน่ ดินไหวจะถกู นำมาใชใ้ นการคำนวณความรุนแรงการสนั่ สะเทือนของพ้นื ดิน ซึ่งแบง่ ออกได้เปน็ ความเร่งสูงสุด (peak ground acceleration, PGA), ความเรว็ สงู สดุ (peak ground velocity, PGV), การกระจัดสูงสดุ (peak ground displacement, PGD), และ ความเรง่ ตอบสนองเชงิ สเปกตรัม (spectral acceleration, Sa) ปัจจุบนั แบบจำลองการลดทอน (Attenuation model) สว่ นใหญ่จะใชค้ า่ ความรุนแรงการสั่นส ะเทือน เฉพาะในแนวราบ (horizontal components) ซ่ึงถูกบนั ทกึ ได้โดยสถานีตรวจวัดแผ่นดินไหวท่ีมแี กนอยู่ ในทศิ เหนือ-ใต้ หรือ ตะวนั ออก-ตะวันตก ในขณะท่ีการสน่ั ไหวในแนวดิ่ง (vertical component) จะ กระทำต่อส่งิ ปลกู สร้างในทิศทางต้านแรงโนม้ ถ่วง ซ่ึงมกั จะไม่ส่งผลกระทบตอ่ โครงสรา้ ง จึงไม่ถูกนำมาใช้ ในการคำนวณ แมว้ ่าความรนุ แรงการสนั่ สะเทือนของพ้ืนดินจะสัมพันธก์ บั ขนาดของแผ่นดินไหว แต่ ความหมายจะแตกต่างกัน ที่ซ่ึงขนาดของแผ่นดินไหว (magnitude) จะเกีย่ วข้องกับปรมิ าณของพลงั งาน ที่ถูกปลดปลอ่ ยออกมา ณ ตำแหน่งจดุ ศูนยก์ ลางแผน่ ดินไหว (earthquake hypocenter) ดังนั้นขนาด ของแผ่นดินไหวจึงมคี ่าเดียวสำหรบั เหตุการณแ์ ผน่ ดินไหวหนึง่ เหตกุ ารณ์ ซ่ึงอาจจะแตกต่างกันบ้าง เลก็ นอ้ ย สำหรับการคำนวณโดยใช้เครือขา่ ยตรวจวดั แผ่นดนิ ไหวทีแ่ ตกตา่ งกัน คา่ ของขนาดแผ่นดนิ ไหวจะ ขน้ึ อยู่กบั ความสงู ของคลนื่ ทถ่ี กู บันทกึ โดยสถานีตรวจวดั แผ่นดนิ ไหว ในปัจจุบนั ขนาดของแผ่นดินไหว สามารถคำนวณไดห้ ลากหลายวิธที ่แี ตกตา่ งกัน จึงแบง่ ออกได้เป็นหลายชนดิ เชน่ ขนาดทอ้ งถ่ิน (local magnitude, ML) คำนวณโดยใช้แอมปลิจูดที่สงู ที่สุดของคลื่น S, ขนาดคลื่นหลัก (body wave magnitude, Mb) คำนวณโดยใชแ้ อมปลจิ ดู ของคล่นื P, ขนาดคลื่นพิน้ ผวิ (surface wave magnitude, Ms) คำนวณโดยใชแ้ อมปลจิ ดู ของคลื่นพน้ื ผวิ , และขนาดโมเมนต์ (moment magnitude, Mw) คำนวณ จากการปลดปลอ่ ยพลังงานของแหล่งกำเนิดแผน่ ดนิ ไหว ดงั สมการท่ี (2.1) และ (2.2) ซึ่งจะไมม่ ีขอ้ จำกัด ในเรอ่ื งของการคำนวณแอมปลจิ ดู ของคลนื่ ทสี่ ูงเกนิ ไป (saturation) หรือขอ้ จำกดั ในเร่อื งของการคำนวณ เหตกุ ารณ์แผน่ ดนิ ไหวทมี่ ขี นาดใหญ่ ดงั นัน้ ขนาดโมเมนต์จึงนยิ มนำมาใช้ในการศึกษาดา้ นแผน่ ดินไหว การวิเคราะหเ์ หตุการณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพื้นทใ่ี กล้เคียง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565

6 MW = logM0 -10.7 (2.1) M0 =μAD (2.2) โดยท่ี Mw คอื ขนาดโมเมนต์ (moment magnitude) M0 คือ โมเมนต์แผ่นดนิ ไหว (seismic moment) (ดายน์-เซนตเิ มตร) µ คือ กำลังการแตกรา้ ว (rupture strength) ของพนื้ ดินตามแนวรอยเล่อื น (ดายน์-เซนตเิ มตร2) A คือ พ้นื ที่การแตกรา้ ว (rupture area) (เซนตเิ มตร2) D คอื การกระจดั ของรอยเล่อื น (slip) (เซนตเิ มตร) 2.3 ประเภทชน้ั ดินท่ีต้ังสถานตี รวจวัดแผน่ ดนิ ไหว การสร้างสมการลดทอนการสั่นสะเทอื นจำเปน็ ต้องพิจารณาถึงความแตกตา่ งของประเภทช้ันดิน ในบริเวณสถานีตรวจวดั เนอ่ื งจากคลืน่ แผ่นดนิ ไหวทเ่ี ดินทางมาถงึ สถานตี รวจวดั แตล่ ะแห่ง จะมีคว าม ความรนุ แรงทแ่ี ตกตา่ งกนั ออกไปอนั เนอ่ื งมาจากการขยายตวั ของคลนื่ แผ่นดินไหว (amplification) และ การลดทอนของคลน่ื แผ่นดนิ ไหว (attenuation) โดยมีสาเหตมุ าจากประเภทของช้ันหินและช้ันดินใ น บริเวณสถานตี รวจวดั การแยกประเภทของชนั้ ดนิ พิจารณาจากความเรว็ คลื่นเฉอื นเฉลยี่ ท่ีความลกึ 30 เมตร (shear wave velocity, Vs30) ซึ่งหาไดจ้ ากความสัมพันธ์ระหวา่ งความเร็วคล่นื เฉือนกับ คา่ N ของ การทดสอบ (standard penetration test, SPT) ซงึ่ ไดม้ าจากการสำรวจขุดเจาะช้ันดินในประเทศไทย โดยกรมโยธาธกิ ารและผังเมือง การประมาณค่าความเร็วคล่ืนเฉอื นในช้ันดินทราย (Seed และ คณะ, 1983) และช้ันดนิ เหนียว (Imai และ Tonouchi, 1982) ถกู แสดงดังสมการท่ี (2.3) และ (2.4) ตามลำดบั Vs = 56.388(N)-0.5 (2.3) Vs = 96.926(N)-0.314 (2.4) โดยที่ Vs คือความเร็วคล่ืนเฉือน (เมตร/ วินาที) N คอื คา่ blow count ทนี่ ับได้จากการทดสอบ standard penetration (ครง้ั / ฟุต) สำหรับการหาค่าเฉลี่ยความเร็วคลื่นเฉือนในช่วงความลึก 30 เมตรจากผิวดินและการแบ่ง ประเภทชัน้ ดินทต่ี ั้งสถานีตามเกณฑ์ของ International Building Code (2003) ถกู แสดงดังสมการที่ (2.5) และตารางท่ี 2.1 ตามลำดับ ในการศกึ ษานี้การหาสมการลดทอนการส่ันสะเทอื นของ พ้ื นดินที่ เหมาะสมสำหรบั ประเทศไทย จะแบ่งประเภทชั้นดนิ บรเิ วณทีต่ งั้ ของสถานตี รวจวดั แผน่ ดนิ ไหวออกเปน็ 2 ประเภทใหญ่ๆ คอื สถานที ่ีตัง้ อยู่บนหนิ (rock site) มีค่าความเร็วคลื่นเฉือนเฉลี่ย (vs30) มากกวา่ 360 m/s และสถานที ต่ี ง้ั อย่บู นดิน (soil site) มีค่าความเรว็ คลืน่ เฉอื นเฉล่ียนอ้ ยกวา่ หรอื เทา่ กับ 360 m/s Vs30 = i=ni=n11 vddsiii (2.5) โดยที่ Vs30 คอื ความเรว็ คล่ืนเฉือนเฉล่ยี ในช่วงความลกึ 30 เมตรจากผวิ ดิน (เมตร/ วินาที) การวเิ คราะห์เหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพน้ื ทใ่ี กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มิถนุ ายน 2565

7 N คือ จำนวนช้ันดนิ ในช่วงความลกึ 30 เมตรจากผวิ ดนิ di คอื ความหนาของชัน้ ดนิ i (เมตร) Vsi คอื ความเร็วคลนื่ เฉือนในช้ันดนิ i (เมตร/ วินาที) ตารางท่ี 2.1 แสดงการแบง่ ประเภทช้นั ดนิ ทตี่ ้งั สถานตี ามเกณฑ์ของ International Building Code (2003) โดยใช้คา่ ความเรว็ คลืน่ เฉือนเฉลี่ยในชว่ งความลกึ 30 เมตรจากผิวดิน Site Class Soil Type Average Shear Wave Velocity (m/s) A หินแขง็ B Vs30 > 1500 หิน C 760 < Vs30 ≤ 1500 ดินแน่นมากและหนิ ผุ D 360 < Vs30 ≤ 760 E ดนิ แข็ง 180 < Vs30 ≤ 360 ดินออ่ น Vs30 < 180 2.4 กลไกการเคล่อื นตวั ของแผ่นเปลือกโลก กลไกการเคลือ่ นตวั ของแผ่นเปลอื กโลกหรือกลไกการเกิดแผ่นดินไหว (focal mechanism) เป็น ลักษณะเฉพาะทีแ่ ตกตา่ งกันของแผ่นดินไหวแตล่ ะเหตกุ ารณ์ โดยจะบอกถึงทศิ ทางการเคล่ือ นที่ของ แหล่งกำเนดิ แผ่นดนิ ไหว ในรูปของมมุ ในแนวระดับ (strike) มุมเท (dip) และมมุ ลาดเอียง (rake) ทิศ ทางการเคลอ่ื นท่ีเหลา่ นีส้ ามารถบ่งบอกได้ถึงรูปแบบการเคลอื่ นตวั และชนิดของแหล่งกำเนิดแผ่นดนิ ไหว หรือแนวรอยเลื่อน ซ่ึงจะมีความรุนแรงที่แตกต่างกนั แบง่ ออกไดเ้ ป็น 1) รอยเลื่อนตามแนวระดับ (strike- slip fault) 2) รอยเลอ่ื นปกติ (normal fault) และ 3) รอยเลื่อนย้อน (reverse fault) ดงั แสดงในตาราง 2.2 นอกจากนีร้ ูปแบบการเคลอ่ื นตวั ของแนวรอยเลื่อน ยังสามารถอธบิ ายไดโ้ ดยใชส้ ญั ลักษณ์วง กลม (Beach ball diagram) ท่ซี ่ึงสีเข้มแสดงถึงบริเวณทม่ี ีการเคลื่อนทีอ่ ัดเข้าหากนั (Compression) และสี ออ่ นแสดงถึงบริเวณท่ีเคลือ่ นท่ีออกจากกัน (Extension) กลไกการเคลอ่ื นตัวของแหล่งกำเนดิ แผน่ ดนิ ไหว จะถกู นำมาใช้ในแบบจำลองการลดทอนแรงสัน่ สะเทือน โดยปกติการสั่นสะทอื นจากแผน่ ดินไหวในแนว การเคลือ่ นตวั ของแหลง่ กำเนิด (rupture length) จะมคี วามรุนแรงมากกว่าการส่ันสะเทอื นในบ ริเวณ อื่นๆโดยรอบ ดงั นนั้ ทศิ ทางการเคลอ่ื นทขี่ องแนวรอยเล่ือนขณะเกดิ แผน่ ดนิ ไหว จงึ มีผลตอ่ แบบจำลองการ ลดทอนแรงส่นั สะเทือนของพน้ื ดนิ สำหรบั แนวรอยเล่ือน (active faults) ในประเทศไทย ลักษณะการ เลอ่ื นตัวจะถกู ประเมนิ โดยใชข้ ้อมลู ทางด้านธรณวี ิทยาเป็นหลกั ซึ่งกรมทรพั ยากรธรณีเปน็ หน่วยงานที่ได้ สำรวจและกำหนดชนดิ ของแนวรอยเล่อื นต่างๆในประเทศไทย พบว่าแนวรอยเลอื่ นสว่ นใหญ่ในบริเวณ ภาคเหนอื มีการเล่อื นตวั แบบปกติ (normal faulting) และการเลือ่ นตวั แบบเหลื่อมซา้ ย (left lateral strike-slip faulting) ในขณะทรี่ อยเล่อื นทางภาคตะวันตกสว่ นใหญ่จะมีการเลอ่ื นตวั แบบ เหล่ือมขว า (right lateral strike-slip faulting) โดยทัว่ ไปกลไกการเกดิ แผน่ ดินไหวหรือการเล่อื นตวั มักจะสมั พนั ธก์ บั ชนดิ ของแนวรอยเล่ือนที่เปน็ แหลง่ กำเนดิ ทซี่ ึ่งทั้งขนาดและทิศทางของการเลือ่ นตัวสามารถคำนวณได้ จากขอ้ มูลคลน่ื แผ่นดินไหว ในปัจจบุ นั การคำนวณหากลไกการเกิดแผน่ ดินไหว นนั้ มหี ลากหลายวิธี แต่วธิ ี ทน่ี ิยมใช้คือ วิธี Polarity technique และ วธิ ี Moment tensor inversion ซง่ึ มรี ายละเอยี ดดงั ต่อไปนี้ การวเิ คราะห์เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพนื้ ทใ่ี กล้เคียง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565

8 ตารางที่ 2.2 แสดงการจำแนกรูปแบบการเคล่ือนตัวของแหลง่ กำเนดิ แผ่นดนิ ไหว (Idriss, 2008) Fault Mechanism Rake angle (degrees) Strike-slip -180 < Rake < -150 -30 < Rake < 30 150 < Rake < 180 Normal -120 < Rake < -60 Reverse 60 < Rake < 120 Reverse Oblique 30 < Rake < 60 120 < Rake < 150 Normal Oblique -150 < Rake < -120 -60 < Rake < -30 2.4.1 วิธี Polarity technique การวเิ คราะหก์ ลไกการเกดิ แผน่ ดินไหวดว้ ยวธิ ี Polarity technique (Snoke และคณะ, 1984) จำเป็นตอ้ งรู้จดุ ศนู ยก์ ลางแผ่นดนิ ไหว (hypocenter) และตำแหน่งของสถานีตรวจวดั ทีอ่ ยโู่ ดยรอบ เพอ่ื ใช้ คำนวณหามุมอาซิมุท (Azimuth) ของแต่ละสถานี ดงั สมการที่ (2.10) และต้องคำนวณหามมุ ยกตัว (take off angle) จากแหลง่ กำเนิดแผ่นดินไหว (Earthquake source) มายงั แตล่ ะสถานตี รวจวดั โดยใช้สมการ ที่ (2.11) จากน้นั คล่นื แผน่ ดนิ ไหวท่เี ดนิ ทางมาถงึ แตล่ ะสถานีตรวจวดั จะถูกนำมาวิเคราะห์ทิศทาง การ เคลือ่ นทีข่ องเฟสแรกของคล่นื (first motion polarity) วา่ มที ิศขึน้ หรือลง นำคา่ อะซิมทุ ( ) มมุ ยกตัว (i) และ Polarity ของแต่ละสถานีท่อี ย่โู ดยรอบจดุ ศูนยก์ ลางแผน่ ดินไหว มาสรา้ ง Beach ball diagram ดัง รปู ท่ี 2.1 ซึ่งจะแสดงใหเ้ หน็ ถงึ รูปแบบและทิศทางการเคลื่อนทข่ี องแหล่งกำเนิดแผน่ ดนิ ไหวดงั กล่าว Azimute = cos− 1 cosL2 − coscosL1 (2.10) sinsinL2   เมื่อ L1 คือ ระยะหา่ งระหวา่ งจุดศูนยก์ ลางแผน่ ดนิ ไหว (Epicenter) กบั ขั้วโลกเหนอื (North Pole) L2 คือ ระยะห่างระหว่างสถานตี รวจวดั กบั ขั้วโลกเหนอื  คอื ระยะห่างระหวา่ งจุดศนู ย์กลางแผ่นดินไหวกับสถานีตรวจวดั sin (AIN) =  180    Vp   p(,h) (2.11)    rh     เมอ่ื AIN คือมมุ ยกตวั (take off angle) Vp คือความเรว็ ของคลนื่ P ที่ความลึกของแผน่ ดินไหว (Focal depth) rh คือผลตา่ งระหวา่ งรัศมีของโลกกับความลกึ ของแผ่นดนิ ไหว p คือการเปลยี่ นแปลงของเวลาท่คี ลน่ื เดนิ ทางเทยี บกบั ระยะทางทีร่ ะดับความลกึ ของแผน่ ดนิ ไหว การวเิ คราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้ืนทใี่ กลเ้ คียง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565

9 รูปท่ี 2.1 การวิเคราะห์ Beach ball diagram ด้วยวิธี Polarity technique 2.4.2 วิธี Moment tensor inversion การศึกษาโครงสร้างของโลก ทำให้ทราบถึงลกั ษณะเฉพาะของตัวกลาง ภายในโลกที่คลืน่ แผน่ ดินไหวเคล่อื นทีผ่ า่ น (Ray parameter) สามารถนำมาสร้างฟงั ก์ชัน (Green’s function) เพอ่ื จำลอง ลักษณะของรูปคลื่นสั่นสะเทือน (Synthetic waveform) ที่เกิดจากการเลื่อนตัวแบบต่างๆของ แหลง่ กำเนดิ แผ่นดินไหวได้ ในขณะเดยี วกนั ถา้ เรามขี อ้ มลู คล่ืนแผ่นดินไหวท่ีได้จากก ารต รว จวัด จริง (Observed waveform) กส็ ามารถคำนวณยอ้ นกลบั (Inversion) เพ่ือวิเคราะห์หากลไกการเลอ่ื นตวั ของ แหล่งกำเนิดแผน่ ดนิ ไหวได้เช่นเดียวกนั ทำให้ทราบถึงรปู แบบและทศิ ทางการเคลอ่ื นตัวของแหล่งกำเนิด แผน่ ดินไหวในรูปของมมุ strike dip และ rake ดงั รปู ที่ 2.2 หลกั การของวิธี Moment tensor inversion (Yagi และ Nishimura, 2011) คือ จะทำการปรับเปลีย่ นลักษณะการเลอ่ื นตัวของแหลง่ กำเนดิ แผน่ ดนิ ไหว (คา่ มุม strike, dip, rake) จนกระทงั่ คลื่นแผ่นดนิ ไหวท่ีได้จากการสงั เคราะห์ มลี กั ษณะใกลเ้ คยี งกับคล่ืน แผน่ ดนิ ไหวทไี่ ดจ้ ากการตรวจวดั จรงิ มากทสี่ ุด กลไกการเลื่อนตวั ทเ่ี หมาะสมจะถูกนำมาสรา้ ง Beach ball diagram และนำมาวเิ คราะหห์ าพลงั งานทีถ่ กู ปลดปลอ่ ยออกมาขณะเกดิ เหตุการณแ์ ผ่นดินไหว (Seismic moment, Mo) ซงึ่ สามารถนำมาใชใ้ นการคำนวณหาขนาดแผน่ ดินไหวตามมาตราโมเมนต์ (Mw) รปู ท่ี 2.2 Fault parameter แสดงลักษณะการเล่อื นตัวของแหลง่ กำเนดิ แผน่ ดนิ ไหว การวิเคราะห์เหตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพนื้ ทใี่ กลเ้ คียง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565

10 2.5 ระยะทางจากแหลง่ กำเนดิ ถึงสถานตี รวจวัดแผน่ ดนิ ไหว การวัดระยะทางจากแหล่งกำเนิดถงึ สถานี (site-to-source distance) มหี ลายรูปแบบ รปู แบบ ที่นกั วิจัยนิยมใชใ้ นการสรา้ งสมการลดทอนแบง่ ออกเป็น 2 ประเภทคอื ระยะทางท่ีขน้ึ อยู่กับจุดกำเนิด แผ่นดินไหวเพยี งจดุ เดียว และระยะทางท่ขี ึน้ อยูก่ ับระนาบการแตกรา้ ว (fault rupture) โดยรูปแบบของ ระยะทางทีข่ นึ้ อยูก่ ับจดุ กำเนิดแผน่ ดินไหวเพยี งจดุ เดียว ยงั สามารถแบ่งออกไดเ้ ป็นระยะท าง จากจุด ศูนย์กลางแผน่ ดนิ ไหว (hypocenter distance, rhypo) และระยะทางจากจดุ เหนือศูนย์กลางแผน่ ดินไหว (epicenter distance, repi) ส่วนรปู แบบของระยะทางท่ีข้นึ อยู่กับระนาบการแตกรา้ วของรอยเลื่อนแบ่ง ออกไดเ้ ปน็ 3 ลกั ษณะ คอื ระยะทางในแนวราบท่ีสัน้ ท่ีสุดถึงบรเิ วณภาพฉายบนผวิ ดนิ ของระนาบแตกรา้ ว (Joyner-Boore distance, rjb), ระยะทางที่ใกลท้ ส่ี ดุ กบั พน้ื ผวิ การแตกร้าว (closest distance to the rupture surface, rrup), และระยะทางท่ใี กลท้ สี่ ุดกบั ส่วนท่กี ่อให้เกดิ แผ่นดนิ ไหวของระ นาบแตก ร้ าว (closest distance to seismogenic rupture surface, rseis) รูปแบบต่างๆดังแสดงในรูปท่ี 2.3 รูปท่ี 2.3 รูปแบบตา่ งๆของระยะทางจากแหล่งกำเนดิ ถงึ สถานีตรวจวดั แผน่ ดนิ ไหว เนือ่ งจากการคำนวณหาระยะทางจากระนาบการแตกร้าวของแหลง่ กำเนิดแผ่นดินไหวมีคว าม ละเอยี ดซบั ซ้อน เหมาะสำหรับใช้ในการศกึ ษาวิจัยทต่ี ้องการความละเอียดสูง ดงั นนั้ ในการรายง าน แผ่นดินไหวโดยทั่วไปท่ตี อ้ งการความสะดวกรวดเรว็ จึงนิยมใช้ระยะทางจากแหลง่ กำเนดิ ถึงสถานีตรวจวดั แผ่นดินไหวในรูปแบบของระยะทางทีส่ ัน้ ท่ีสุดตามผวิ โค้งของโลกทีร่ ะดับนำ้ ทะเลระหวา่ งจุดเหนือ ศูนยก์ ลางแผ่นดนิ ไหว (epicenter) กบั ตำแหน่งของสถานตี รวจวัดแผน่ ดินไหว โดยใช้สูตรระยะทางของ วงกลมใหญ่ (great circle distance formula) ทีซ่ ึง่ ตำแหนง่ ละติจดู และลองจิจดู ของทงั้ จุดศูนยฺกลาง แผน่ ดนิ ไหวและสถานตี รวจวัดจะถูกนำมาใช้ในการคำนวณหาระยะทางดังสมการท่ี (2.12)  d = 180 111.23km (2.12) cos−1 sin( A) sin(B) + cos(A)  cos(B)  cos( long   โดยท่ี d คือระยะทางจากแหล่งกำเนิดถึงสถานตี รวจวัดแผ่นดินไหว (กโิ ลเมตร) A คอื ละติจูดของสถานีตรวจวัดแผ่นดินไหว B คือละตจิ ูดของจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว long คอื ค่าลองจิจดู ของสถานีตรวจวดั – ลองจจิ ดู ของจุดศนู ยก์ ลางแผ่นดนิ ไหว การวิเคราะห์เหตุการณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้นื ทใ่ี กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มิถุนายน 2565

11 2.6 ทฤษฎีพ้ืนฐานของแบบจำลองการลดทอน สมการลดทอนการสัน่ สะเทอื นของพื้นดิน (attenuation equation) เปน็ สมการทใี่ ชป้ ระมาณ ค่าพารามิเตอร์การสัน่ สะเทอื นจากเหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหว เช่น การกระจัดสูงสดุ ของพื้นดิน (peak ground displacement, PGD), ความเรว็ สูงสดุ ของพ้ืนดิน (peak ground velocity, PGV), ความเร่ง สงู สดุ ของพื้นดิน (peak ground acceleration, PGA) และความเร่งเทียม (pseudo acceleration) ซงึ่ ค่าพารามเิ ตอรเ์ หล่านจ้ี ะขน้ึ อยู่กบั ตัวแปรหลักไดแ้ ก่ ขนาดของแผ่นดนิ ไหว (magnitude), ระยะหา่ งจาก แหล่งกำเนิด (distance), คาบธรรมชาติ (natural period), กลไกการเล่ือนตัว (focal mechanism) และอาจรวมถึงปจั จัยอน่ื ๆ เชน่ ความลึกของจดุ ศนู ย์กลางแผ่นดนิ ไหว (focal depth) หรอื ลกั ษณะชนั้ ดิน ในบรเิ วณสถานตี รวจวัดเปน็ ต้น โดยทวั่ ไปสมการลดทอนจะมรี ูปแบบฟังกช์ นั พืน้ ฐานดังสมการที่ (2.13) ln(Y ) = ln(b1) + ln f1(M ) + ln f2 (R) + ln f3 (M , R) + ln f4 (Pi ) + ln( ) (2.13) โดยท่ี Y คือพารามเิ ตอรก์ ารสัน่ สะเทอื นของพ้นื ดนิ b1 คือตัวประกอบมาตราสว่ น f1(M) คอื ฟังก์ชนั ของขนาดแผ่นดนิ ไหว f2(R) คือฟังกช์ นั ของระยะทาง f3(M, R) คอื ฟงั กช์ นั ทชี่ ้ึนอยกู่ บั ขนาดแผน่ ดนิ ไหวและระยะทาง f4(Pi) คือตวั แปรอ่ืนๆของแหล่งกำเนิดแผน่ ดนิ ไหว  คอื คา่ ความคลาดเคล่อื นอันเนอ่ื งมาจากความไม่แนน่ อน สมการลดทอนจะมรี ูปแบบท่ีแตกต่างกันไปข้ึนอยู่กับนกั วิจัยผู้พัฒนา ซึ่งสัมประสิทธิ์ของ แบบจำลองเป็นค่าท่ไี ดจ้ ากการวิเคราะหก์ ารถดถอย (regression analysis) เช่น วธิ กี ารถดถอยกำลังสอง นอ้ ยที่สดุ แบบถว่ งนำ้ หนักไมเ่ ชงิ เส้น (weighted nonlinear least squares regression), วิธีการถดถอย สองขน้ั ตอน (two-step regression) และวิธีผลกระทบแบบส่มุ (random-effects method) เปน็ ตน้ ใน ปัจจุบันสมการลดทอนการส่นั สะเทอื นแบง่ ออกเปน็ 2 กล่มุ ใหญๆ่ คอื 1) สำหรบั แผน่ ดนิ ไหวตื้นในแผ่น เปลอื กโลก (shallow crustal earthquakes) และ 2) สำหรับแผน่ ดินไหวในบริเวณแนวมุดตวั ของแผ่น เปลือกโลก (subduction earthquakes) ท่ีซง่ึ ในกลุ่มแรกยังแบง่ ออกไดเ้ ปน็ สมการลดทอนสำหรับบรเิ วณ การแปรสัณฐานที่มีพลงั (active tectonic regions) และบริเวณภาคพ้ืนทวปี ท่มี เี สถยี รภาพ (stable continental regions) เชน่ ในบรเิ วณทางภาคตะวนั ตกและตะวันออกของสหรฐั อเมริกา เป็นตน้ การสร้างแบบจำลองการลดทอนรุ่นใหม่ (Next Generation of Ground-Motion Attenuation Models, NGA) เป็นโครงการวิจยั ด้านแผ่นดินไหวท่ีดำเนินการโดย Pacific Earthquake Engineering Research Center Lifelines Program (PERR-LL), U.S Geological Survey (USGS) แ ล ะ Southern California Earthquake Center (SCEC) ซึ่งไดร้ เิ ร่มิ โครงการต้ังแต่ปี ค.ศ. 2002 โดยวตั ถปุ ระสงค์เพื่อ สรา้ งแบบจำลองสำหรับแผ่นดินไหวต้นื ในอเมริกาตะวันตก ทซี่ งึ่ ในโครงการวิจยั นีม้ กี ลุ่มผสู้ รา้ งแบบจำลอง ทั้งหมด 5 กลุ่มประกอบด้วย 1) Abrahamson และ Silva, 2) Boore และ Atkinson, 3) Campbell และ Bozorgnia, 4) Chiou และ Youngs, 5) Idriss แบบจำลองการลดทอนรุ่นใหม่ (NGA) สร้างจาก การวเิ คราะห์เหตกุ ารณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพนื้ ทใ่ี กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มิถนุ ายน 2565

12 ฐานขอ้ มูลแผน่ ดนิ ไหว 173 เหตุการณ์ โดยมขี อ้ มูลบนั ทกึ การส่ันสะเทอื นของพน้ื ดนิ ท้ังหมด 3,551 ข้อมลู รวมถงึ ขอ้ มูลอ่ืนๆทเ่ี กยี่ วขอ้ ง เชน่ รปู แบบของระยะทางจากแหล่งกำเนดิ ถึงสถานตี รวจวดั , ลกั ษณะชั้นหนิ หรอื ช้ันดินของทต่ี ั้งสถานีตรวจวัด, ความเรว็ คล่ืนเฉอื นเฉลี่ยของแต่ละสถานี, ขอ้ มุลของหนิ เพดานและหิน พนื้ เปน็ ตน้ แบบจำลองการลดทอนรนุ่ ใหม่น้ไี ด้แสดงถงึ ความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งพารามเิ ตอรก์ ารสนั่ สะเทือน ของพื้นดินกับระยะทาง ได้แก่ การกระจัดสูงสุดของพื้นดิน (peak ground displacement, PGD), ความเรว็ สูงสดุ ของพื้นดิน (peak ground velocity, PGV), ความเร่งสูงสุดของพื้นดิน (peak ground acceleration, PGA) และความเร่งเทยี ม (pseudo acceleration) ซ่งึ ขอบเขตของการสรา้ งแบบจำลอง ไดพ้ ิจารณาคาบการส่ันไหวธรรมชาติตัง้ แต่ 0 ถงึ 10 วินาที โดยมขี นาดแผน่ ดนิ ไหวตามมาตราโมเมนต์ (Mw) อยู่ในช่วงต้ังแต่ 5.0 ถึง 8.5 และระยะห่างจากแหล่งกำเนดิ แผน่ ดนิ ไหวตง้ั แต่ 0 ถึง 200 กโิ ลเมตร 2.7 แบบจำลองการลดทอนทเ่ี ลือกใชใ้ นการดำเนนิ งาน ในปจั จบุ ันการสร้างแบบจำลองการลดทอน (attenuation model) สำหรับประเทศไทย ยังขาด ข้อมูลการสั่นสะเทือนของพืน้ ดนิ หรือข้อมลู ความเร่งจากเหตุการณ์แผ่นดนิ ไหวรุนแรงในประเทศไทยและ บรเิ วณใกล้เคียง เนื่องจากในอดตี สถานีตรวจวดั แผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยไม่ไดห้ นาแนน่ มากนัก อาจอยู่ ห่างจากแหลง่ กำเนิดแผ่นดินไหวบางเหตุการณ์ ทำใหไ้ ม่สามารถบันทึกข้อมลู ความเร่งข องพ้ื นดินใ น บรเิ วณใกล้กับจดุ ศนู ย์กลางแผ่นดินไหว ซึง่ เปน็ ข้อมูลทสี่ ำคญั ในการใช้สร้างแบบจำลอง การล ดทอน แรงสั่นสะเทอื น ประกอบกับในประเทศไทยสว่ นใหญ่เกิดแผ่นดนิ ไหวขนาดเล็ก แรงสั่นสะเทือนไมม่ ากนกั ส่วนแผ่นดินไหวขนาดใหญ่หรอื รุนแรงมกั เกิดขึ้นภายนอกประเทศ เชน่ ในบริเวณประเทศพม่า ลาว หรือ บริเวณแนวมดุ ตัวสุมาตรา-อันดามัน ซึ่งอยูห่ ่างไกลจากสถานีตรวจวัดแผน่ ดินไหวในประเทศไทย ค่อนข้างมาก ทำให้ขาดข้อมลู แผน่ ดินไหวท่ีสำคัญในการสรา้ งแบบจำลองการลดทอนแรงส่ันสะเทือน สำหรับประเทศไทย อยา่ งไรกต็ ามจากการศกึ ษาวจิ ัยในปจั จุบนั แบบจำลองการลดทอนแรงสั่นสะเทือน ถกู คิดขน้ ขนึ้ จากหลากหลายแนวคิด โดยเฉพาะการศึกษาในบริเวณพื้นทีท่ ีม่ ีลกั ษณะทางธรณีวิทยาและ กระบวนการเกดิ แผ่นดินไหวใกล้เคียงกบั ประเทศไทย แบบจำลองดงั กล่าวสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับ ข้อมูลการสน่ั สะเทอื นหรอื ขอ้ มูลอตั ราเร่งของพืน้ ดนิ จากเหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหวรุนแรงในอดีตบริเวณประ ทศไทย เพ่อื หาสมการลดทอนการส่ันสะเทือนที่เหมาะสมหรือสอดคล้องมากท่สี ดุ กับข้อมูลจริงท่ีได้จาก การตรวจวดั อย่างไรก็ตามคา่ ท่ีได้จากการคำนวณโดยสมการลดทอนจะเป็นค่าอัตราเรง่ ของพน้ื ดนิ แสดง ถงึ ระดับของการส่ันสะเทอื นของพื้นดนิ (ground shaking levels) แตย่ ังไมส่ ่ือถึงผลกระทบและความ เสียหายหรือความรนุ แรงของเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหว (Earthquake intensity) อย่างแทจ้ รงิ ดงั นั้นในการ ดำเนินงานนจี้ ึงได้นำค่าอัตราเร่งสงู สุดของการสั่นสะเทอื นทค่ี ำนวณได้จากแบบจำลอ ง ก ารล ดทอ นท่ี เหมาะสมดงั กลา่ วไปใช้หาความสมั พนั ธ์กับผลกระทบและความเสียหายจากเหตุการณแ์ ผ่นดินไหว เพ่ือ นำมาสร้างสมการสำหรบั แปลงค่าการสั่นสะเทอื นหรอื อตั ราเรง่ ของพื้นดิน (PGA) ไปเป็นค่าท่แี สดงถึง ระดบั ความรนุ แรงของเหตกุ ารณ์แผ่นดินไหว (MMI) ในบรเิ วณประเทศไทย ท่ีซง่ึ ทั้งสมการลดทอนการ สน่ั สะเทือนและสมการวิเคราะหค์ วามรนุ แรงของแผน่ ดนิ ไหวจะถูกนำไปใช้ในการพัฒนาโปรแกรมจำลอง การสน่ั สะเทอื นและระดบั ความรนุ แรงแผ่นดินไหวแบบเวลาจรงิ ต่อไป สำหรบั แบบจำลองการลดทอนท่ี นำมาใช้ในการดำเนินงานนี้ จะเปน็ แบบจำลองสำหรบั กรณแี ผ่นดนิ ไหวตน้ื ที่เกดิ ข้ึนภายในแผน่ เปลอื กโลก บรเิ วณการแปรสัณฐานทีม่ พี ลงั ซ่งึ มลี กั ษณะใกลเ้ คียงกับบรเิ วณประเทศไทย มรี ายละเอียดดงั ต่อไปนี้ การวิเคราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพื้นทใ่ี กลเ้ คยี ง เดือน มกราคม - มิถุนายน 2565

13 2.7.1 แบบจำลองของ Abrahamson และ Silva (2008) Abrahamson และ Silva (2008) พัฒนาแบบจำลองการลดทอนแรงสัน่ สะเทือนของพื้นดิน (Attenuation model) โดยใช้ขอ้ มูลแผน่ ดินไหวต้นื ในแผ่นเปลือกโลก (shallow crustal earthquakes) ในบรเิ วณการแปรสณั ฐานท่ีมพี ลัง (active tectonic region) ซึ่งประกอบไปด้วยท้ังแผ่นดินไห วหลัก (main shocks) และแผน่ ดนิ ไหวตาม (aftershocks) จากฐานข้อมูลแผ่นดนิ ไหวของ NGA โดยแผน่ ดนิ ไหว จำนวน 129 เหตุการณ์ ที่มขี นาดมากกวา่ 4.75 และมจี ดุ ศูนยก์ ลางแผ่นดนิ ไหวอยู่หา่ งจากสถานีตรวจวัด ไมเ่ กิน 100 กิโลเมตร ถกู นำมาใชใ้ นการศกึ ษานี้ ลกั ษณะของช้นั ดนิ บริเวณสถานตี รวจวัดถกู จำแนกโดยใช้ ความเรว็ คลืน่ เฉอื นเฉลีย่ ท่ีระดับความลกึ 30 เมตรจากผวิ ดิน (Vs30) ในการศึกษาน้ี ระยะห่างระหว่าง สถานีตรวจวัดกบั แหล่งกำเนิดแผ่นดนิ ไหวถกู คำนวณโดยใชร้ ะยะทางที่ส้นั ทส่ี ดุ ระหว่างสถานตี รวจวัดกับ ระนาบการแตกร้าว (rupture plane) ทซ่ี งึ่ สมการลดทอนการสนั่ สะเทอื นถกู แสดงดังสมการที่ (2.14) lnPGA(g) = f1(M , Rrup ) + a12FRV + a13FN + a15FAS + f5 (PGA1100,Vs30 ) +FHW f4 (Rjb , Rrup , Rx ,W , dip, Ztop , M ) + FRV f6(Ztop ) + (1− FRV ) f7 (ztop ) (2.14) + f8 (Rrup ) + f10 (Z1.0,Vs30 ) M คือขนาดแผ่นดินไหว Rrup คือระยะห่าง (km) จากระนาบแตกร้าว (Fault rupture) Rjb คอื ระยะทาง (km) ในแนวราบท่สี นั้ ทส่ี ดุ ถึงบริเวณภาพฉายบนผิวดนิ ของระนาบแตกรา้ ว Rx คือระยะทาง (km) ในแนวราบจากขอบบนสดุ ของระนาบแตกร้าว Ztop คือความลกึ (km) จากผวิ ดนิ ถงึ จดุ บนสุดของระนาบแตกร้าว FRV มคี า่ เท่ากับ 1 สำหรับการเลือ่ นตัวแบบยอ้ น และมคี ่าเทา่ กับ 0 สำหรับการเลือ่ นตวั แบบอื่นๆ FN มคี ่าเท่ากับ 1 สำหรบั การเล่ือนตวั แบบปกติ และมคี า่ เทา่ กับ 0 สำหรับการเลื่อนตัวแบบอ่ืนๆ FAS มคี ่าเท่ากับ 1 สำหรับอาฟเตอรช์ อ็ ก และมีค่าเท่ากับ 0 สำหรับแผน่ ดนิ ไหวแบบอนื่ ๆ Dip คือ มมุ การมุมตัว (degrees) ของระนาบแตกร้าว Vs30 คือ ความเรว็ คลืน่ เฉือน (m/s) ทีร่ ะดบั ความลึก 30 เมตร Z1,0 คือความลกึ (m) จากผิวดนิ ถงึ ระดับท่ี Vs = 1.0 km/s บรเิ วณสถานีตรวจวดั PGA1100 คอื ความเร่งสูงสดุ ของพนื้ ดินสำหรับ Vs30 = 1100 m/s จากสมการที่ 2.14 พารามิเตอรต์ ่างๆสามารถคำนวณได้จากขอ้ มลู การสน่ั สะเทือนของพ้ืนดนิ จาก เหตุการณ์แผ่นดินไหวในอดีต โดยใชว้ ธิ ีการวเิ คราะห์แบบถดถอย (Regression analysis) เพื่อหา พารามิเตอร์ท่ีเหมาะสมและสอดคล้องกับข้อมลู ทีไ่ ด้จากการตรวจวดั มากท่ีสดุ แม้วา่ ขนาดแผ่นดินไหว ใหญ่สดุ ท่ีใชใ้ นการศกึ ษานค้ี อื 7.9 แตส่ มการลดทอนสามารถนำไปใช้จำลองแรงส่นั สะเทอื นจากเหตกุ ารณ์ แผ่นดินไหวไดถ้ ึงขนาด 8.5 แต่สำหรบั เหตกุ ารณ์แผน่ ดินไหวที่มขี นาดตำ่ กวา่ 4.5 น้ัน คา่ การสัน่ สะเทือนท่ี คำนวณได้จากแบบจำลองจะมีค่าสูงเกินจรงิ (over-estimate) ดังนั้นแบบจำลองนีจ้ ึงเหมาะสมกับ เหตุการณ์แผ่นดนิ ไหวที่มีขนาด 5.0 - 8.5 ทรี่ ะยะหา่ งจากสถานีตรวจวดั ทีอ่ ยู่ในช่วง 0 - 200 กโิ ลเมตร การวิเคราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพน้ื ทใี่ กลเ้ คยี ง เดอื น มกราคม - มิถุนายน 2565

14 2.7.2 แบบจำลองของ Boore และ Atkinson (2008) Boore และ Atkinson (2008) ได้พัฒนาสมการจำลองการส่ันสะเทือนของพืน้ ดิน (ground- motion prediction equations, GMPEs) ทข่ี ้นึ อยกู่ บั ขนาดแผน่ ดินไหว, ระยะทางจากแหล่งกำเนิดถึง สถานีตรวจวัด, ความเร็วคลน่ื เฉอ่ื นเฉลี่ย, และลกั ษณะการเล่ือนตวั ของแหลง่ กำเนดิ แผ่นดนิ ไหว สมการท่ี ได้สามารถจำลองค่าความเรง่ สูงสุดของพ้ืนดนิ (peak ground acceleration, PGA), ความเร็วสูงสดุ ของ พื้นดิน (peak ground velocity, PGV), และ ความเร่งตอบสนองเชิงสเปกตรัม (pseudo-absolute acceleration spectra, PSA) ทม่ี ีคาบการสั่นไหวอยู่ในชว่ ง 0.01-10 วนิ าที ในการศึกษานใี้ ช้ขอ้ มูลการ ส่นั สะเทอื นทั้งหมด 1,574 ขอ้ มลู จากเหตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหว 58 เหตุการณ์ ท่ถี ูกรวบรวมโดย Pacific Earthquake Engineering Research Center’s Next Generation Attenuation (PEER NGA) และถกู บนั ทกึ ท่ีระยะห่างระหว่างแหลง่ กำเนิดแผ่นดนิ ไหวกบั สถานีตรวจวดั ในช่วง 0-400 กิโลเมตร ข้อมลู เหลา่ น้ี ถูกนำมาใช้ในการสร้างสมการลดทอนการสัน่ สะเทอื น (สมการที่ 2.15) ใช้สำหรับจำลองเหตกุ ารณ์ แผน่ ดินไหวขนาด 5-8 ที่ซง่ึ ระยะทางในแนวราบท่ีส้ันที่สดุ ถึงบริเวณภาพฉายผวิ ดนิ ของระนาบแตกร้าว (RJB) มีคา่ น้อยกว่า 200 กโิ ลเมตร และความเร็วคล่ืนเฉอื นเฉล่ยี ทีร่ ะดับความลกึ 30 เมตร (Vs30) มีค่าอยู่ ในชว่ ง 180 - 1300 m/s ln Y = FM (M ) + FD (RJB , M ) + FS (VS 30 , RJB , M ) + T (2.15) โดยที่ FM (M) คือฟงั กช์ ันท่ขี ึน้ อยกู่ บั ขนาดแผน่ ดนิ ไหว FD (RJB, M) คอื ฟังก์ชนั ทข่ี ึน้ อยกู่ บั ระยะห่างระหว่างแหลง่ กำเนิดแผ่นดินไหวกับสถานีตรวจวัด FS (VS30, RJB, M) คือฟังกช์ ันท่ีขึ้นอยู่กับการตอบสนองของพนื้ ดนิ บรเิ วณสถานีตรวจวัด  คือสว่ นเบี่ยงเบนมาตรฐานของคา่ ทีไ่ ดจ้ ากการคำนวณ T คือคา่ ความไมแ่ น่นอนท่เี กดิ จากการคำนวณ ในการศึกษานี้พบว่าแผน่ ดินไหวหลัก (main shock) และ แผน่ ดินไหวตาม (aftershock) จะมี ผลการวเิ คราะห์ในเชงิ สเปกตรัมท่ีแตกตา่ งกัน ดงั นนั้ ในการนำขอ้ มลู มาใชเ้ พ่อื สรา้ งสมการลดทอนจะเลือก เฉพาะแคแ่ ผน่ ดินไหวหลักเท่านั้น แตเ่ นอ่ื งจากฐานข้อมลู แผ่นดินไหวในเชงิ พื้นทแี่ ละเวลาขอ ง NGA ประกอบไปด้วยอาฟเตอร์ชอ็ กของเหตกุ ารณ์แผ่นดินไหว Chi-Chi ในปี 1999 จำนวนมาก ทำให้ข้อมูล เกอื บคร่งึ หน่งึ ทเ่ี ป็นอาฟเตอรช์ อ็ กถกู ตดั ออกและไม่ไดน้ ำมาใชใ้ นการศกึ ษาน้ี ในการสร้างสมการลดทอน จะใช้การวิเคราะห์แบบถดถอย (regression analysis) ที่ซึ่งข้อมูลทีไ่ ด้จากการคำนวณจะถูกนำมา เปรียบเทยี บในเชงิ สถิติกบั ข้อมูลทไี่ ดจ้ ากการตรวจวดั เพ่ือหาพารามิเตอร์ตา่ งๆทีท่ ำใหแ้ บบจำลองก าร ลดทอนสอดคลอ้ งกบั ข้อมูลจริงท่ไี ดจ้ ากการตรวจวดั มากทสี่ ดุ ในการศกึ ษาน้ีพบวา่ การกระจายตัวในเชิง พืน้ ทข่ี องข้อมลู ที่ไดจ้ ากการตรวจวดั มผี ลมากต่อการสรา้ งสมการการลดทอน โดยเฉพาะอยา่ งยิง่ การขาด ขอ้ มูลการสนั่ สะเทือนทีอ่ ยู่ใกล้กบั แหลง่ กำเนิดแผ่นดนิ ไหว หรือในกรณแี ผน่ ดินไหวขนาดเล็ก ข้อมูลการ สั่นสะเทือนท่ีสามารถตรวจวัดได้จะมีนอ้ ย นอกจากน้ยี งั พบวา่ ขอ้ มลู การสนั่ สะเทือนมนี อ้ ยมากทถ่ี ูกบันทกึ โดยสถานีตรวจวดั ทีต่ ั้งอยู่ในบรเิ วณท่ีเป็นช้นั หินแข็ง (hard rock) ส่วนใหญ่ขอ้ มลู ดงั กลา่ วจะถกู บนั ทกึ ใน บริเวณท่ีเป็นชนั้ ดนิ ทีอ่ ดั แน่น (firm soil) เปน็ ปจั จัยหนึ่งท่สี ง่ ผลต่อการสรา้ งสมการลดทอนในการศึกษานี้ การวิเคราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพื้นทใี่ กล้เคียง เดือน มกราคม - มิถนุ ายน 2565

15 2.7.3 แบบจำลองของ Campbell และ Bozorgnia (2008) Campbell และ Bozorgnia (2008) พัฒนาแบบจำลองการลดทอนแรงสั่นสะเทือนของพื้ นดิน โดยได้รบั การสนับสนุนจากหน่วยงาน Pacific Earthquake Engineering Research Center (PEER) ภายใตโ้ ครงการวจิ ยั Next Generation Attenuation (NGA) ในการศึกษานี้ใช้ฐานข้อมลู แผน่ ดนิ ไหวของ NGA ที่มีการอพั เดทลา่ สดุ โดยใช้เหตุการณแ์ ผน่ ดินไหวตืน้ ทเี่ กิดข้ึนในแผ่นเปลือกโลกบ ริเวณก ารแปร สัณฐานที่มีพลัง ทซ่ี งึ่ ข้อมูลการสนั่ สะเทอื นของพื้นดนิ ท้ังหมด 1561 ข้อมูล จากเหตุการณ์แผน่ ดินไหว 64 เหตกุ ารณ์ ที่มีขนาดแผน่ ดนิ ไหวอยใู่ นช่วง 4.3-7.9 และระยะห่างระหว่างสถานตี รวจวัดกบั แนวแตกร้าว (rupture distance) อยู่ระหวา่ ง 0.1-199 กิโลเมตร ถูกนำมาใช้ในการสร้างแบบจำลองการลดทอน แรงส่นั สะเทือน โดยมอี งค์ประกอบตามสมการท่ื 2.16 นอกจากนีใ้ นการสร้างแบบจำลองยังได้มีการ คำนึงถงึ ผลกระทบอนั เน่อื งมาจากปจั จัยอ่ืน เช่น ลักษณะการเลอ่ื นตวั (focal mechanism) และการเกิด ผนังเพดาน (hanging-wall) ของแหลง่ กำเนดิ แผน่ ดนิ ไหว ในการศกึ ษาน้ีใชค้ วามเรว็ คล่ืนเฉอื น (shear wave velocity) ในการวิเคราะห์การตอบสนองของแอ่งตะกอน (sediment) ที่ความลึกระดบั Vs = 2.5 km/s และการตอบสนองของช้ันดินที่ระดับความลกึ 30 เมตร (Vs30) ในบริเวณสถานีตรวจวดั แผ่นดนิ ไหว ทซ่ี ึ่งฟงั ก์ชน่ั ท่ีใชใ้ นการสรา้ งสมการลดทอนในการศกึ ษานถ้ี ูกแสดงดงั สมการท่ี 2.16 lnPGA(g) = fmag + fdis + f flt + fhng + fsite + fsed (2.16) โดยที่ fmag คอื ฟังกช์ นั ของขนาดแผ่นดนิ ไหว fdis คอื ฟงั ก์ชนั ของระยะทางระหว่างสถานตี รวจวัดกบั แนวแตกร้าว (fault rupture) fflt คอื ฟงั ก์ชนั ของลกั ษณะการเลือ่ นตัวของแหลง่ กำเนดิ แผ่นดินไหว (focal mechanism) fhng คอื ฟังกช์ ันของการเกดิ ผนังเพดาน (hanging-wall) fsite คอื ฟงั ก์ชนั การตอบสนองของพ้นื ดินบริเวณสถานีตรวจวดั (site response) วิเคราะหโ์ ดยใช้ Vs30 fsed คือฟังกช์ ันการตอบสนองของแอง่ ตะกอน (sediment) ที่ความลกึ ของ Vs = 2.5 km/s ในการศกึ ษานี้ ความถกู ต้องของแบบจำลองถูกวิเคราะหโ์ ดยใช้วิธีการทางสถิติแบบถดถอย (regression analysis) ที่ซง่ึ คำนวณความแตกต่างระหว่างคา่ ความเร่งสงู สุดของพื้นดิน (Peak ground acceleration, PGA) ทไ่ี ด้จากแบบจำลองและทีไ่ ดจ้ ากการตรวจวัด (residual) คา่ พารามเิ ตอรต์ า่ งๆท่ีใช้ ในสมการลดทอนดังกล่าวได้มาจากการคำนวณทางสถิตโิ ดยพิจารณาจาก residual ที่มคี ่าน้อยที่สุด จากนัน้ ค่าพารามเิ ตอร์ท่เี หมาะสมจะถูกนำมาใช้ในการสรา้ งสมการลดทอนดงั สมการท่ี 2.16 ในการศกึ ษา น้ีพบวา่ สมการลดทอนทไ่ี ด้จากงานวจิ ยั เหมาะสำหรับการจำลองเหตุการณ์แผ่นดนิ ไหวทม่ี ีขนาดมากกว่า 4.0 และไม่เกนิ 8.5 ทีซ่ งึ่ กระบวนการเกิดแผ่นดินไหวดงั กลา่ วมกี ารเล่อื นตัวแบบเหลอ่ื มขา้ ง (strike-slip faulting) และแบบยอ้ น (reverse faulting) แต่ในกรณีทม่ี กี ารเล่ือนตวั แบบปกติ (normal faulting) แผน่ ดินไหวที่จำลองจะมขี นาดไมเ่ กิน 7.5 และเหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหวท่ีใช้ในแบบจำลองควรมีระยะห่าง ระหว่างสถานีตรวจวัดกับแนวแตกร้าวของแหล่งกำเนิด (rupture distance) ไม่เกิน 200 กิโลเมตร นอกจากน้ี สมการลดทอนที่ได้จากงานวจิ ัยยังสามารถจำลองค่าการกระจัดสูงสุด (peak ground displacement, PGD) และค่าความเรว็ สงู สุด (Peak ground velocity, PGV) ของพ้นื ดนิ ได้อกี ด้วย การวเิ คราะห์เหตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพืน้ ทใี่ กล้เคยี ง เดอื น มกราคม - มถิ นุ ายน 2565

16 2.7.4 แบบจำลองของ Chiou และ Youngs (2008) Chiou และ Youngs (2008) ไดน้ ำเสนอแบบจำลองการลดทอนแรงส่นั สะเทอื นของพืน้ ดิน โดย ใชข้ อ้ มลู การสั่นสะเทอื นจำนวน 1,950 ขอ้ มูลจากแผ่นดนิ ไหว 125 เหตกุ ารณ์ ท่ีเกิดข้ึนภายในแผน่ เปลอื ก โลกบริเวณการแปรสณั ฐานทมี่ พี ลัง โดยเฉพาะบริเวณแถบแคลิฟอเนียและไต้หวัน ที่ซ่ึงแผ่นดนิ ไหวบริเวณ แผ่นเปลอื กโลกมหาสมทุ ร (Oceanic crust) จะไม่ถกู นำมาใช้ในการศกึ ษาน้ี แบบจำลองนี้ได้ถูกพัฒนาข้นึ มาใหมโ่ ดยการอพั เดทสมการลดทอนเดิมทไี่ ด้จากแบบจำลองของ Sadigh et al. (1997) ท่ีซง่ึ แบบจำลอง ใหม่นี้ได้มีการเพ่มิ ขอบเขตของขนาดแผ่นดินไหวและระยะห่างระหว่างแหลง่ กำเนิดแผ่นดินไหวกบั สถานี ตรวจวัดใหม้ ากขึ้น และไดค้ ำนึงถึงผลกระทบของการเกิดผนงั เพดาน (hanging-wall) และผลกระทบใน บรเิ วณสถานีตรวจวดั แผ่นดนิ ไหว ซึง่ พิจารณาได้จากค่าความเร็วคลืน่ เฉอื นเฉลี่ยที่ระดบั ความลึก 30 เมตร (Vs30) และความลกึ ของชนั้ ตะกอน แบบจำลองการลดทอนท่ไี ด้จากการศกึ ษาน้แี สดงดงั สมการที่ (2.17) ln( y) = c1 + [c1a FRV + c1bFNM + c7 (ZTOR − 4)](1− As) + [c10 + c7a (ZTOR − 4)]As +c2 (M − 6) + c2 − c3 ln(1 + ecn (cM −M ) ) cn +c4 ln[RRUP + c5 cosh{c6 max(M − cHM , 0)}] +(c4a − c4 ) ln( RR2UP + cR2B ) (2.17) + c + c − c , 0)]  RRUP  cosh[max(M   +c9 FHW  Rx cos2   1 − RJ2B + ZT2OR  tanh  c9a  RRUP + 0.001      โดยท่ี M คือ ขนาดแผ่นดนิ ไหว (Moment magnitude) RRUP คอื ระยะห่างระหวา่ งสถานีตรวจวัดกับแนวแตกร้าว (rupture distance) RJB คอื ระยะห่างระหวา่ งสถานีตรวจวัดกับบรเิ วณภาพฉายบนผิวดนิ ของระนาบแตกร้าว FHW, FRV, และ FNM คือ การเกดิ ผนังเพดาน การเลือ่ นตวั แบบยอ้ นและแบบปกติ ตามลำดับ ในการศกึ ษาน้พี บว่าคา่ การส่นั สะเทอื นทไ่ี ดจ้ ากแบบจำลองท่ถี ูกพฒั นาข้ึนมาใหม่จะมีค่าใกล้เคียง กบั แบบจำลองเดมิ ในชว่ งคลน่ื แผ่นดินไหวคาบส้นั และจะมคี า่ การสั่นสะเทอื นที่ต่ำกว่าแบบจำลองเดิม ในชว่ งคลน่ื แผน่ ดนิ ไหวคาบยาว นอกจากน้ียงั พบวา่ แบบจำลองใหม่ให้ค่าการส่ันสะเทือ นที่ต่ำกว่าเดิม เล็กน้อยในช่วงระยะหา่ งระหว่างแหล่งกำเนดิ แผ่นดินไหวกบั สถานีตรวจวดั ประมาณ 10-50 กิโลเมตร และให้คา่ การส่ันสะเทอื นทีส่ งู กว่าในช่วงระยะหา่ งที่มากกวา่ นี้ สำหรับการแปรผันของค่าการสน่ั สะเทือนท่ี คำนวณไดจ้ ากแบบจำลองนีส้ ่วนใหญ่จะข้ึนอยูก่ บั ขนาดแผ่นดินไหวและการตอบสนองของชั้นดินบริเวณ สถานีตรวจวดั ที่ซึงแบบจำลองเดิมจะจำแนกชน้ั ดินโดยใช้ Vs30 ท่ี 310 m/s แตแ่ บบจำลองใหม่จะใช้ Vs30 ที่ 520 m/s นอกจากนยี้ งั พบวา่ คา่ การส่นั สะเทือนท่ไี ดจ้ ากสมการลดทอนของแบบจำลองใหม่จะมี การแปรผนั ท่สี ูงกวา่ แบบจำลองเดิมในกรณขี องเหตุการณแ์ ผน่ ดินไหวทม่ี ีขนาดใหญ่ (large earthquake) การวเิ คราะห์เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพ้นื ทใี่ กลเ้ คียง เดอื น มกราคม - มิถุนายน 2565

17 2.7.5 แบบจำลองของ Idriss (2008) Idriss (2008) ได้พัฒนาแบบจำลองการลดทอนแรงส่ันสะเทือนของพ้ืนดิน โดยใช้ข้อมูลการ ส่นั สะเทอื นจำนวน 3,551 ขอ้ มลู จากเหตุการณ์แผ่นดินไหวตื้นที่เกิดข้ึนภายในแผน่ เปลอื กโลก 173 เหตกุ ารณ์ ทถ่ี ูกรวบรวมโดย PEER NGA อย่างไรกต็ ามมีเพียงแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ (M≥7) เพียง 3 เหตกุ ารณเ์ ท่าน้ันที่เกิดขึ้นในแคลิฟลอเนยี ดงั นั้นในการศกึ ษานี้ข้อมูลการสั่นสะเทือ นที่ระยะใกล้กับ แหลง่ กำเนดิ แผน่ ดนิ ไหวจงึ มนี อ้ ย คือมีเพยี ง 33 ขอ้ มลู ท่ีถกู บนั ทึกทรี่ ะยะหา่ งจากแหล่งกำเนิดแผน่ ดนิ ไหว นอ้ ยกว่า 10 กโิ ลเมตร และมเี พยี ง 47 ข้อมลู ท่ตี รวจวดั ได้ในบริเวณที่เปน็ ชน้ั หินแขง็ (Vs ≥ 900 m/s) สำหรบั การสน่ั สะเทือนในระดับเล็กน้อยทคี่ า่ PGA < 0.8g, PGV < 100 cm/s, และ PGD < 70 cm จะ ไมไ่ ดถ้ ูกนำมาใชใ้ นการศึกษานี้ ที่ซง่ึ แผ่นดนิ ไหวท่ีเกดิ ไกลจากสถานีตรวจวดั ขนาดของแผน่ ดินไหวจะมีผล ตอ่ คา่ PGA นอ้ ยมากเม่ือเทยี บกับคา่ PGV และ PGD ข้อมูลแผน่ ดินไหวทั้งหมดท่ีถกู คัดเลอื กในการศึกษา นี้จะถูกนำมาใชส้ ร้างแบบจำลองการลดทอนซงึ่ ประกอบไปด้วยพารามเิ ตอร์ต่างๆ ดังสมการท่ี 2.18 Ln[PAA(T )] = 1(T ) +2(T ) M−[1(T ) + 2(T )M ]Ln(Rrup +10) (2.18) + (T )Rrup +(T )F โดยที่ PAAT(T) คอื ความเร่งทีไ่ ด้จากการคำนวณที่คาบการสน่ั ไหว T วินาที M คือขนาดของแผน่ ดนิ ไหว Rrup คือระยะทางทีใ่ กลท้ ่ีสดุ ถงึ ระนาบการแตกรา้ ว (Rupture distance) ในหน่วยกิโลเมตร  (T) คอื ลกั ษณะการเลือ่ นตัวของแหล่งกำเนิดแผน่ ดนิ ไหว (Source mechanism) 1 (T), 2 (T), 1(T), 2 (T) คอื พารามิเตอร์ทไ่ี ดจ้ ากการวเิ คราะหแ์ บบถดถอย (regression analysis) ในการศึกษาน้ีพบวา่ ความเร็วเคลื่นเฉือนเฉลยี่ ทีร่ ะดับความลึก 30 เมตรจากผิวดิน (Vs30) ที่มีค่า อยใู่ นช่วง 450 – 900 m/s มผี ลนอ้ ยมากต่อการคำนวณค่าความเร่งสงู สุดของพ้ืนดิน (PGA) ท่ซี งึ่ PGA จะมคี า่ สงู ขึน้ เมอ่ื ขนาดแผ่นดินไหวเพิ่มมากขึ้น และจะเรม่ิ มีคา่ ลดลง เมือ่ ขนาดของแผ่นดนิ ไหวมากกว่า 6 ลักษณะนอี้ าจเนอ่ื งมาจากขอ้ มลู อาฟเตอรช์ อ็ กจำนวนมากของแผน่ ดนิ ไหว Chi-Chi ขนาด 7.6 ทเ่ี กิดขึน้ ท่ี ไตห้ วันถกู นำมาวิเคราะหร์ ว่ มดว้ ยในการศึกษาน้ี นอกจากนี้ในงานวจิ ัยนยี้ งั ได้เปรยี บเทยี บค่าคว ามเร่ง สูงสุด (PGA) ที่คำนวณได้จากสมการลดทอนของ Abrahamson และ Silva (2006), Boore และ Atkinson (2006), Campbell แ ล ะ Bozorgnia (2006), Chiou แ ล ะ Youngs (2006), Idriss (2007) พบวา่ ทรี่ ะยะทาง 0.1 กิโลเมตร ค่า PGA ทีค่ ำนวณได้อย่ใู นชว่ ง 0.42 - 0.75g กบั คา่ เฉลี่ยท่ี 0.55g และที่ ระยะทาง 1 กโิ ลเมตร ค่า PGA อยใู่ นช่วง 0.42 - 0.68g กับค่าเฉล่ยี ที่ 0.52g สำหรบั ระยะทาง 10, 30, และ 100 กิโลเมตร ค่า PGA อยู่ในช่วง 0.26 – 0.33g กับค่าเฉลี่ยท่ี 0.29g, ช่วง 0.11 – 0.16g กับ ค่าเฉล่ยี ที่ 0.13g และชว่ ง 0.034 - 0.046g กบั คา่ เฉลีย่ ท่ี 0.041 ตามลำดับ ดงั น้ันอตั ราสว่ นของคา่ สงุ สุด ตอ่ คา่ ต่ำสุดของ PGA ท่ีคำนวณไดจ้ ะอยใู่ นช่วง 1.3 - 1.8g สำหรบั การศึกษานคี้ า่ ทม่ี ากทสี่ ดุ ของ PGA ที่ ได้จากการคำนวณจะอย่ทู ี่ระยะทางไม่เกิน 30 กโิ ลเมตรจากแหล่งกำเนิดแผ่นดนิ ไหว อย่างไรกต็ ามการ เปรียบเทยี บค่า PGA ท่คี ำนวณไดจ้ ากสมการลดทอนของงานวจิ ยั อืน่ ๆขา้ งต้น จะใช้คา่ Vs30 เฉลยี่ เท่ากนั ท้งั หมดที่ 760 m/s แตส่ ำหรับงานวจิ ัยน้ี Vs30 จะอย่ใู นช่วง 450 - 900 m/s ที่คา่ เฉลย่ี 550 m/s การวเิ คราะห์เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพน้ื ทใี่ กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มิถุนายน 2565

18 2.8 ความสัมพันธ์ระหวา่ งค่าการสั่นสะเทือนและระดับความรุนแรงของแผ่นดนิ ไหว การสั่นสะเทอื นของพ้ืนดินจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวสามารถถูกบนั ทึกไดโ้ ดยสถานตี รวจวดั ทอี่ ยู่ ในบรเิ วณใกล้เคียง โดยทัว่ ไปค่าท่ถี ูกตรวจวัดและนำมาใชใ้ นการศกึ ษาวิจัยส่วนใหญ่จะอยู่ใ นรูปของค่า ความเร่งสุงสุดของพื้นดนิ (peak ground acceleration, PGA) ที่ซึ่งในทางวิศวกรรมแผน่ ดินไหว (earthquake engineering) สามารถนำค่านี้ไปใช้ออกแบบหรอื กำหนดมาตรฐานการสร้างอาคารต่างๆ เพอ่ื ให้สามารถรองรับแรงสัน่ สะเทือนจากเหตกุ ารณ์แผ่นดินไหวได้ อยา่ งไรก็ตามค่า PGA เป็นค่าการ สน่ั สะเทือนของพนื้ ดนิ ซ่งึ แสดงถึงระดับการสั่นสะเทอื นในแตล่ ะพนื้ ทขี่ ณะเกิดเหตุการณ์แผน่ ดนิ ไหว ซึ่ง โดยทว่ั ไปค่าการสน่ั สะเทือนจะลดทอนตามระยะทางทห่ี ่างจากแหลง่ กำเนิดแผน่ ดินไหว ดังสมการและ แบบจำลองที่กล่าวไปในหัวข้อกอ่ นหนา้ นี้ ดังนั้นคา่ PGA ทไี่ ด้ท้ังจากการคำนวณและการตรวจวดั อาจยัง ไม่ส่อื ถงึ ความรุนแรงของเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ไหวอย่างแท้จรงิ ซ่งึ อาจจะรวมถึงผลกระทบและความเสียหาย ต่างๆทเ่ี กิดขึน้ ในการศึกษานจี้ งึ ได้วเิ คราะห์หาความสมั พันธ์ระหว่างค่าการสั่นสะเทือ นของพื นดินใน รูปแบบ PGA กบั ค่าความรุนแรงของแผน่ ดนิ ไหวในรปู แบบ MMI (Modified Mercalli Intensity scale) ทเี่ กิดขึน้ ในบรเิ วณประเทศไทย โดยใช้วีธีการทางสถติ ิแบบถดถอย (Regression analysis) ในปจั จบุ ันการ รายงานความรุนแรงของเหตกุ ารณ์แผ่นดนิ ไหวในเชงิ พ้นื ที่ มกั จะรายงานเป็นคา่ MMI ซง่ึ ง่ายตอ่ การเข้าใจ และมีหลายงานวิจยั พยายามศกึ ษาหาความสมั พันธ์ระหวา่ งค่า PGA และ MMI ดังกลา่ ว มีรายละเอยี ดงั นี้ Pailoplee (2012) ได้หาความสมั พนั ธ์ระหว่างระดบั ความรุนแรงของแผน่ ดนิ ไหว (Modified Mercalli Intensity scale, MMI) กับความเร่งสูงสุดของพื้นดนิ (Peak Ground Acceleration, PGA) จากเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศพม่า โดยใชข้ ้อมลู แผนท่ีแสดงระดับความรนุ แรงเท่า (Isoseismal maps) ของเหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวขนาด 4.6 - 8.0 ทีเ่ กิดขึน้ ในช่วงปี ค.ศ. 1912 - 2006 ที่ไดจ้ ากงานวิจัย ในอดตี ข้อมลู แผน่ ดนิ ไหวทีใ่ ชใ้ นการศึกษาน้ีส่วนใหญ่เกิดข้ึนในบรเิ วณแนวรอยเล่ือนสกาย (Sagaing Fault Zone) ประเทศพม่า สำหรับแผ่นดินไหวท่ีทำใหเ้ กิดความเสียหายรุนแรง เช่น แผ่นดนิ ไหวขนาด 8.0 ที่เกิดขึ้นทเ่ี มืองมัณฑะเลย์ (Mandalay) มรี ะดบั ความรุนแรง (MMI) อยู่ในชว่ ง III-IX ในรัศมี 900 กิโลเมตรจากจุดศนู ยก์ ลางแผน่ ดินไหว ท่ซี ึง่ ครอบคลุมมายังภาคกลางของประเทศไทย และแผน่ ดินไหว ขนาด 8.0 ที่เมอื งตองยี (Taunggyi) มีระดับความรุนแรง (MMI) อยูใ่ นชว่ ง V-IX คลอบคุลมพื้นทใ่ี นรัศมี 500 กโิ ลเมตรจากจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว นอกจากนใ้ี นการศึกษานี้ยงั ใช้ขอ้ มูลแผน่ ดนิ ไหวท่ีเกิดข้ึนใน ประเทศไทย คือเหตกุ ารณ์แผ่นดินไหวขนาด 5.0 ในทางภาคใต้ และ 4.6 ในทางภาคเหนือ ทร่ี ะดับความ รนุ แรง (MMI) อยใู่ นชว่ ง II-VI สำหรับข้อมลู ความเรง่ สงู สดุ ของพน้ื ดิน (PGA) เน่ืองจากในชว่ ง 100 ปีที่ ผา่ นมา ไมม่ ขี อ้ มลุ PGA ทไ่ี ดจ้ ากการตรวจวดั ในประเทศพม่า ในการศึกษาน้ีจงึ ใชแ้ บบจำลองการลดทอน แรงสนั่ สะเทือนของพ้นื ดนิ ที่พฒั นาโดย Boore และคณะ (1997) ท่ซี ึง่ งานวจิ ัยก่อนหนา้ นี้ เคยถกู นำมาใช้ ในการประเมินพิบตั ิภัยแผน่ ดนิ ไหวบรเิ วณประเทศพมา่ แบบจำลองดงั กลา่ วถกู แสดงดงั สมการท่ี 2.19 ln(PGA) = 0.105 + 0.229(M − 6) − 0.778log(R) + 0.162 (2.19) โดยท่ี PGA คือค่าความเร่งสูงสุดของพน้ื ดิน (g) M คอื ขนาดแผน่ ดนิ ไหว (Mw) R คือระยะทางจากแหลง่ กำเนิดแผ่นดินไหว การวิเคราะห์เหตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพน้ื ทใี่ กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มถิ ุนายน 2565

19 ข้อมลู ทัง้ หมดท่ไี ดจ้ ากแผนทีแ่ สดงความรุนแรงแผ่นดนิ ไหวเทา่ (Isoseismal map) และ แบบจำลองการ ลดทอนแรงสัน่ สะเทือน (Attenuation model) ในบริเวณประเทศพมา่ ถูกนำมาใช้ในการวิเคราะห์ ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งค่าความรนุ แรงของแผน่ ดินไหว (MMI) กบั ค่าความเร่งสูงสดุ ของพืน้ ดนิ (PGA) โดย ใช้วิธกี ารทางสถิติแบบถดถอย (linear regression) ในการศกึ ษานีพ้ บวา่ ความสัมพนั ธ์ดงั กลา่ วสอดคล้อง กันมากทีส่ ุดท่คี า่ เบย่ี งเบนมาตรฐาน (Standard Deviation, SD) เทา่ กบั 0.33 ดังสมการที่ 2.20 log10 (PGA) = 0.2526MMI − 3.1006 (2.20) โดยท่ี PGA คอื ค่าความเร่งสูงสุดของพืน้ ดนิ (cm/s2) MMI คือระดับความรุนแรงของแผน่ ดินไหว Nemati (2015) ได้หาความสัมพันธ์ระหวา่ งระดบั ความรุนแรงแผน่ ดินไหว (MMI) กบั ค่าความเรง่ สงุ สุดของพน้ื ดนิ (PGA) ของเหตกุ ารณแ์ ผ่นดินไหวในเปอร์เซีย ในการศึกษาน้ใี ชข้ ้อมลู แผน่ ดินไหวขนาด 5.0-7.8 จำนวน 16 เหตุการณ์ ท่เี กดิ ขึ้นในช่วงปี ค.ศ. 1990-2013 ในบรเิ วณประเทศอหิ รา่ นและพื้ นท่ี ใกลเ้ คยี ง มีระดบั ความรนุ แรงของแผ่นดินไหว (MMI) อยใู่ นชว่ ง IV-IX ท่ซี ึ่งข้อมูลทั้งหมดถูกรวบรวมโดย หน่วยงาน BHRC และ GSI ของอิหรา่ น ในการศกึ ษานี้ใชข้ ้อมลู การสน่ั สะเทือนของพื้นดินท่ีได้จากก าร ตรวจวดั จำนวน 933 ข้อมูล ที่มรี ะยะห่างระหวา่ งแหลง่ กำเนิดแผ่นดนิ ไหวกบั สถานตี รวจวดั อยู่ในชว่ ง 6.1- 422.8 กิโลเมตร โดยมีค่าความเรง่ สงู สดุ ท่ตี รวจวัดได้ (PGA) อยู่ในชว่ ง 12-1640 cm/s2 ในการศึกษาน้ี ไมไ่ ด้จำแนกสถานตี รวจวดั ท่ีต้งั อย่บู นชนั้ ดินและช้ันหิน เนือ่ งจากขอ้ มลู ดังกลา่ วไมไ่ ด้มกี ารเก็บรวบรวม เอาไว้ ขอ้ มูลท้งหมดจะถกู นำมาใชใ้ นการสร้างสมการความสมั พนั ธ์ระหว่างคา่ MMI และค่า PGA โดยใช้ วิธกี ารทางสถติ แิ บบถดถอย (linear regression) ความสมั พันธท์ ีท่ ำให้ข้อมลู สอดคลอ้ งกันมากที่สุดจะถกู พิจารณาจากค่าเบย่ี งเบนมาตรฐาน (Standard Deviation, SD) และค่าความคลาดเคลือ่ น (residual) ท่ี ซึง่ สมการความสมั พนั ธ์ระหว่างค่า MMI และคา่ PGA ทไี่ ด้จากการศกึ ษานถ้ี ูกแสดงดงั สมการท่ี 2.21 MMI = a log10(PGA) + r log10(R) + mMw + sS + c (2.21) โดยท่ี PGA คอื ค่าความเร่งสงู สดุ ของพ้นื ดิน (cm/s2) MMI คือระดับความรนุ แรงของแผ่นดนิ ไหว Mw คือขนาดของแผน่ ดินไหว R คอื ระยะห่างจากแหล่งกำเนิดแผน่ ดนิ ไหว (กิโลเมตร) a, r, m, s, c คอื ค่าสมั ประสทิ ธิ์การถดถอย (Regression coefficient) ในการศึกษาน้ีพบวา่ ความสมั พันธ์ระหวา่ งค่า MMI กับ PGA มีความคลาดเคล่ือนระหวา่ งข้อมูล (residual) ค่อนขา้ งสงู ดังนั้นในการสรา้ งสมการความสมั พันธ์ดังกลา่ วจึงใช้ตวั แปรของขนาดแผน่ ดินไหว (Mw) และระยะห่างจากแหล่งกำเนดิ (R) มาวเิ คราหร์ ว่ มดว้ ย ซงึ่ ในการศึกษานพ้ี บวา่ ความสมั พันธ์มีความ สอดคล้องกันมากขึน้ และมคี วามน่าเชอื่ ถอื ในทางสถติ ิ สมการความสัมพนั ธท์ ไ่ี ด้จากการศึกษาน้ี จะถูก นำไปใช้แปลงค่า PGA ท่ไี ด้จากการตรวจวัดให้เปน็ ค่า MMI เพื่อใช้ประเมินระดบั ความรนุ แรงแผน่ ดินไหว บริเวณประเทศอิหรา่ น หรอื ใช้ออกแบบโครงสรา้ งอาคารให้รองรบั ค่าการสั่นสะเทือนจากแผ่นดนิ ไหว การวเิ คราะหเ์ หตุการณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพ้นื ทใ่ี กล้เคยี ง เดอื น มกราคม - มถิ ุนายน 2565

3. ขอ้ มูลและวิธกี าร 3.1 ข้อมูลสถานีตรวจวัดแผน่ ดนิ ไหวของกรมอตุ นุ ิยมวิทยา สถานตี รวจวดั แผ่นดินไหวของกรมอุตุนิยมวทิ ยาเริ่มตดิ ต้ังครั้งแรกในปี ค.ศ. 1963 ที่จังหวัด เชียงใหม่ โดยไดร้ ับการสนับสนุนจากหน่วยงานสำรวจทางด้านธรณวี ิทยาของสหรัฐอเมรกิ า (US Geological Survey, USGS) เพื่อใชเ้ ป็นสถานสี ำหรบั ตรวจวัดคลื่นส่ันสะเทือนท่เี กย่ี วข้องกับการทดลอง ระเบิดนวิ เคลียร์ในภูมภิ าคเอเชีย และเปน็ หนึ่งในสถานีตรวจวัดของเครือข่าย WWSSN (World-Wide Standardized Seismograph Network) ซึ่งแต่เดิมเป็นสถานีตรวจวัดแบบแอนะล็อก (Analogue system) แต่ในปัจจุบันได้พฒั นาและเปลย่ี นแปลงเป็นระบบดิจิทลั (Digital system) และเปน็ ส่วนหนึ่ง ของเครือข่ายตรวจวดั แผ่นดนิ ไหวทัว่ โลก (Global Seismic Network, GSN) โดยใช้ชือ่ สถานีว่า CHTO จากนน้ั ในปี ค.ศ. 1965 ได้มีการตดิ ตั้งสถานีแบบแอนะลอ็ กเพิม่ เติมท่ีจงั หวดั สงขลา โดยหนว่ ยงาน USGS เพ่ือใช้ในภารกจิ เดมิ ในการตรวจวัดการทดลองระเบิดนวิ เคลยี ร์ ที่ซงึ่ ในปัจจุบนั สถานีดังกล่าวได้มีการ ยกเลกิ ไปแลว้ จากนน้ั ในปี ค.ศ. 1975 - 1997 กรมอุตนุ ยิ มวทิ ยาได้ติดตง้ั สถานตี รวจวดั แผ่นดินไหวแบบ แอนะลอ็ กเพมิ่ จำนวน 14 สถานี ซ่ึงเป็นเครอื่ งมอื ตรวจวดั แบบคาบสนั้ (Short-period seismometers) เพ่อื ใชใ้ นการตรวจวัดและบนั ทกึ คลืน่ แผ่นดินไหวภายในประเทศและบริเวณใกลเ้ คยี งเป็นหลกั จากนั้นใน ปี ค.ศ. 1998 - 2008 กรมอตุ ุนยิ มวิทยาไดพ้ ัฒนาระบบตรวจวัดแผ่นดนิ ไหวจากแบบแอนะล็อกเป็นแบบ ดิจิทลั ที่ซ่ึงสามารถสง่ ขอ้ มูลผา่ นระบบส่ือสารมายังสว่ นกลาง (operation center) แบบเวลาจริง (real time) โดยมกี ารติดตัง้ สถานีตรวจวัดแบบดจิ ิทัลเพิม่ เตมิ จำนวน 5 สถานี ประกอบดว้ ยสถานีตรวจวัดแบบ คาบสนั้ (short period) 2 สถานี และแบบคาบยาว (broadband) 3 สถานี ทำใหส้ ามารถตรวจวัดได้ทั้ง แผ่นดินไหวท่ีอย่ใู กล้ (local earthquakes) และเหตกุ ารณ์แผน่ ดนิ ไหวท่ีอยไู่ กล (distant earthquakes) หลงั จากเกดิ เหตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวใหญข่ นาด 9.0 บริเวณทางตอนเหนอื ของเกาะสุมาตรา ประเทศอินโด นิเซยี ในปี ค.ศ. 2004 ส่งผลให้เกดิ คล่นื ยักษ์สนึ ามิซดั เขา้ ถล่มชายฝ่ังอนั ดามันของประเทศไทย ทำให้เกิด ความเสยี หายและมีผูเ้ สียชีวติ เป็นจำนวนมาก กรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยาได้ขยายเครอื ขา่ ยตรวจวดั แผ่นดินไห ว ครอบคลมุ ท่วั ประเทศ โดยในปี ค.ศ. 2005 - 2006 ได้ทำการติดตงั้ สถานีตรวจวดั ความเร็วของ พ้ื นดิน (velocity) จำนวน 15 สถานี ประกอบดว้ ยเคร่อื งมอื ตรวจวดั แบบคาบส้ัน 8 สถานี และแบบคาบยาว 7 สถานี ซ่งึ ทุกสถานตี ิดต้ังพรอ้ มกับเครอ่ื งมอื ตรวจวดั ความเร่ง (accelerometers) นอกจากนี้ยังได้ติดต้ัง เครื่องมอื ตรวจวัดความเรง่ ของพ้ืนดนิ แบบรุนแรง (strong motion accelerometers, SMA) อกี จำนวน 6 สถานี ในบริเวณแหล่งชุมชน จากน้ันในปี ค.ศ. 2006 - 2009 กรมอุตุนยิ มวทิ ยาได้พฒั นาเค รือข่าย ตรวจวัดแผ่นดินไหวโดยตดิ ตัง้ สถานตี รวจวดั ความเร็วเพมิ่ เตมิ อีกจำนวน 25 สถานี ประกอบด้วยเครื่องมอื ตรวจวัดแบบคาบสนั้ 15 สถานแี ละแบบคาบยาว 10 สถานี ทุกสถานีถกู ตดิ ตง้ั พร้อมกบั เคร่อื งมือตรวจวดั ความเรง่ ของพ้นื ดิน และยังได้ติดตั้งสถานีตรวจวดั ความเร็ว (TMDB) และความเรง่ (TMDA) แบบหลุม เจาะ (borehole stations) อีกอย่างละ1 สถานีในกรงุ เทพมหานคร รวมถึงได้ติดตัง้ สถานีตรวจวดั ความเรง่ แบบรนุ แรงอกี จำนวน 26 สถานีในบรเิ วณแหลง่ ชมุ ชนครอบคลุมหลายพืน้ ทที่ ัว่ ประเทศไทย จาก การพฒั นาเครอื ข่ายตรวจวัดแผ่นดนิ ไหวของกรมอุตนุ ิยมวิทยาในช่วงเวลาดงั กลา่ ว ซง่ึ มีทงั้ ระบบแอนะล็ อกและระบบดิจิทัลเดมิ ทถี่ ูกยกเลิกไปและมกี ารตดิ ต้ังสถานตี รวจวัดขึ้นมาใหม่ครอบคลุมแหล่งกำเนิด การวิเคราะหเ์ หตุการณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพ้นื ทใ่ี กลเ้ คียง เดอื น มกราคม - มิถุนายน 2565

21 แผน่ ดินไหวท่ัวประเทศ ทำให้ในปี ค.ศ. 2009 กรมอตุ นุ ยิ มวิทยามสี ถานตี รวจวัดความเร็วของ พ้ืนดิน (velocity seismic stations) รวมทั้งสน้ิ 40 สถานี ประกอบดว้ ยเครื่องมือตรวจวัดแบบคาบสั้น (short- period seismometers) จำนวน 23 สถานี และแบบคาบยาว (broadband seismometers) 17 สถานี ซึ่งทุกสถานถี ูกติดตั้งพร้อมกับเครื่องมือตรวจวดั ความเร่ง (accelerometers) และมีสถานีตรวจวัด ความเรง่ แบบรนุ แรง (strong motion accelerograph stations) ท้งั หมด 26 สถานี ตดิ ตงั้ ในบริเวณ แหล่งชุมชน รวมถึงสถานีตรวจวดั แบบหลมุ เจาะ (borehole stations) จำนวน 2 สถานเี ปน็ แบบตรวจวดั ความเร็ว 1 สถานี และความเร่ง 1 สถานี ซ่ึงรายละเอยี ดของสถานีทีต่ ดิ ตง้ั แสดงดงั ตารางท่ี 3.1 ตารางท่ี 3.1 รายละเอยี ดสถานตี รวจวดั แผ่นดนิ ไหวของกรมอตุ นุ ยิ มวิทยาทต่ี ิดตง้ั ในปี ค.ศ. 1963 - 2009 Year Instrument Company Model 1963 1965 1 analog station [at Chiang Mai] - - 1975-1997 1998-2008 1 analog station [at Songkhla] - - 2005-2006 14 analog stations - - 2006-2009 5 digital stations - 2 short period seismometers - Mark Product/ Terra Tech. - L4C3D/ SSA-320 - 3 broadband seismometers - Guralp/ Terra Technology - CMG-40/ SSA-320 21 digital stations - 8 short period seismometers - Nanometrics/ Metrozet - Trillium-40/ TSA-100 - 7 broadband seismometers - Nanometrics/ Metrozet - Trillum-120/ TSA-100 - 6 accelerometers - Metrozet - TSA-100 - Digitizers - Nanometrics - Taurus 47 digital stations - 15short period seismometers - Geotech - S-13/ PA-23 - 10 broadband seismometers - Geotech - KS-2000/ PA-23 - 1 borehole seismometer - Geotech - KS-2000 - 1 borehole accelerometer - Geotech - PA-23 - 20 accelerometers - Geotech - PA-23 - Digitizers - Geotech - Smart-24 ในปี ค.ศ. 2017 - 2018 กรมอุตุนิยมวิทยาได้รับงบประมาณในการติดตั้งสถานีตรวจวัด แผ่นดินไหวเพิ่มเติมครอบคลมุ แหล่งกำเนิดแผ่นดินไหวมากยิ่งขึ้น ภายใต้โครงการระบบเครือข่าย สมรรถนะสงู ตรวจเฝ้าระวงั แผ่นดินไหวและสนึ ามิ ในโครงการนไ้ี ด้ทำการติดต้งั สถานีตรวจวดั แบบหลุม เจาะ (borehole stations) ความลึก 30 เมตรจากผิวดนิ จำนวน 25 สถานี ประกอบดว้ ยเคร่อื งมอื ตรวจวดั แบบคาบส้ัน 15 สถานีและแบบคาบยาว 10 สถานี ทกุ สถานตี ิดตง้ั พร้อมเคร่ือง มือต รว จวัด ความเรง่ ภายในหลุมเจาะ และยงั ตดิ ตั้งสถานีตรวจวัดความเรว็ แบบหลุมตน้ื (posthole stations) ความ ลึก 1-3 เมตร จำนวน 5 สถานี ซงึ่ เป็นเครื่องมอื ตรวจวัดแบบคาบยาวทงั้ หมด และไดท้ ำการปรับปรุงและ อัพเกรดสถานตี รวจวดั ความเร็วท่ีมอี ยู่เดมิ อกี จำนวน 6 สถานี (แบบคาบส้ัน 2 สถานี และแบบคาบยาว 4 สถานี) นอกจากน้ใี นโครงการนยี้ ังได้ติดตง้ั เครอื่ งมือตรวจวดั ความเรง่ ของพื้นดินแบบรุนแรงจำนว น 30 สถานี ในหลายพื้นทท่ี ่วั ประเทศโดยเฉพาะในบริเวณแหลง่ ชมุ ชน เครอ่ื งมือตรวจวดั ทุกสถานีจะบันทึก การวิเคราะห์เหตุการณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพน้ื ทใ่ี กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มถิ นุ ายน 2565

22 ข้อมลู การสั่นสะเทอื นแบบ 3 ทศิ ทาง (three components) คอื การส่นั สะเทือนในแนวด่งิ (แกน z) และ การสัน่ สะเทือนในแนวระดบั (แกน N-S, E-W) สำหรบั เครอ่ื งมอื ตรวจวัดความเรง่ ของพ้ืนดินจะช่วยให้ สามารถตรวจวัดคลนื่ ส่ันสะเทือนขนาดรุนแรงที่มแี อมปลิจดู สูงมากๆได้ โดยขอ้ มลุ ความสงู ของคลืน่ จะไม่ ถูกจำกดั (saturated waveform) ทำให้ไม่เกิดความคลาดเคลือ่ นในการคำนวณหาความเร่งสูงสุดและ ขนาดของแผน่ ดนิ ไหว สถานตี รวจวดั ทัง้ หมดมหี ้องสำหรับติดตัง้ เคร่ืองมือและระบบสื่อสารแบบถาวร (permanent housing) โดยเครื่องมอื ตรวจวัดความเร็ว (velocity seismometers) จะถกู ตดิ ต้ังแยก ออกมาจากตัวห้องอยู่ภายในหลุมลึกจากพื้นดินประมาณ 1-3 เมตร (posthole) และแบบหลุมเจาะ (borehole) ลึกจากพื้นดนิ 30 เมตรวางอยูบ่ นช้นั ดนิ แขง็ ในขณะท่เี ครื่องมอื ตรวจวัดความเรง่ ของพ้ืนดิน จะถูกติดตัง้ ไวใ้ นห้อง บนแท่งคอนกรตี เหนอื พน้ื ดินประมาณ 0.5 เมตร ทีซ่ ง่ึ รายละเอียดของสถานีตรวจวดั ท่ตี ดิ ตั้งใหม่ในปี ค.ศ. 2017 - 2018 และรูปแบบการตดิ ตง้ั แสดงดงั ตารางที่ 3.2 และ รูปที่ 3.1 ตามลำดบั ตารางท่ี 3.2 รายละเอียดสถานตี รวจวัดแผ่นดินไหวของกรมอุตนุ ยิ มวทิ ยาที่ตดิ ตงั้ ในปี ค.ศ.2017 - 2018 Instrument Company Model Digitizer 25 borehole stations - Guralp - CMG-3T-1/ CMG-5T - Affinity - 15 short period seismometers - Guralp - CMG-3T-120/ CMG-5T - Affinity - 10 broadband seismometers 35 surface stations - Guralp - CMG-3T-120 - Affinity - 5 broadband seismometers - 30 accelerometers - Guralp - CMG-5T/ CMG-5TCDE - Affinity/CD24 6 upgraded existing stations - 2 short period seismometers - Guralp - CMG-3ESP-1 - Affinity - 4 broadband seismometers - Guralp - CMG-3T-120 - Affinity รปู ที่ 3.1 แสดงรปู แบบการตดิ ตง้ั ของสถานตี รวจวดั แผน่ ดินไหวของกรมอุตุนิยมวิทยา a) แบบหลุม ตน้ื 1-3 เมตร (posthole) b) แบบหลมุ เจาะ 30 เมตร (borehole) และ c) บนผิวดนิ การวิเคราะห์เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพน้ื ทใี่ กล้เคียง เดอื น มกราคม - มิถุนายน 2565

23 ในปัจจุบันระบบตรวจวดั แผ่นดนิ ไหวของกรมอตุ ุนิยมวิทยาแตล่ ะสถานีจะประกอบไปดว้ ย อุปกรณห์ ลกั คือ เครอ่ื งมอื ตรวจวัดความเรว็ ของพื้นดิน (Seismometer), เครื่องมอื ตรวจวัดความเร่งของ พน้ื ดิน (Accelerometer), ดจิ ไิ ทเซอร์ (Digitizer), จพี ีเอส (GPS receiver), อุปกรณ์ป้องกนั ไฟกระชาก (Surge protector), และแบตเตอรี่ (รูปที่ 3.2) สำหรับเครือ่ งมือตรวจวดั ความเรว็ ของพื้นดินจะแบง่ ออกเปน็ เครื่องมือตรวจวัดแบบคาบส้นั (Short-period) ความถี่อยูใ่ นชว่ ง 0.1-100 Hz และแบบคาบยาว (Broadband) ความถี่จะอยูใ่ นชว่ ง 0.03-50 Hz โดยปกติหลงั จากสญั ญาณคลน่ื (Seismic signals) ถูก ตรวจวดั โดยเครื่องมือตรวจวดั ความเรว็ หรือความเร่งของพืน้ ดินแล้ว สัญญาณดังกล่าวจะถูกเปล่ียนจาก สัญญาณอนะล็อกไปเปน็ สัญญาณดิจิทัลท่ีความละเอียด 100 sps (samples-per-second) โดยใช้ อุปกรณ์ดิจไิ ทเซอร์ และขอ้ มลู ที่ไดจ้ ากการแปลงจะถูกจดั เก็บไว้ในอุปกรณท์ ี่เรียกว่า Data logger ใน รูปแบบของ GCF (Guralp Compressed Format) จากนัน้ ขอ้ มลู คลน่ื ท้ังหมด (SCREAM) จะถูกสง่ ผา่ น ระบบสอื่ สาร (SeedLink protocol) ไปยงั ส่วนกลางท่กี องเฝา้ ระวังแผ่นดนิ ไหวอย่างตอ่ เน่อื งแบบเวลา จริง (Real time) และข้อมลู จะถูกจัดเกบ็ ลงในฐานข้อมลู แผน่ ดนิ ไหวในรูปแบบของ Mini-SEED ต่อไป รปู ที่ 3.2 อปุ กรณห์ ลักทใ่ี ชใ้ นระบบตรวจวัดแผน่ ดินไหวของกรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยา ดังนน้ั ในช่วง 10 ปที ี่ผ่านมาหลังจากทีม่ ีการยกเลิกบางสถานตี รวจวดั แผน่ ดินไหวทเี่ ป็นระบบเก่า และมีการปรบั ปรุงหรอื พฒั นาระบบข้ึนมาใหม่โดยการติดตงั้ สถานีตรวจวัดเพ่ิมเติมครอบคลมุ แหล่งกำเนิด แผ่นดนิ ไหวทั่วประเทศ ทำให้ในปัจจบุ นั มสี ถานีตรวจวัดแผ่นดนิ ไหวรวมทัง้ สิน้ 128 สถานี ประกอบดว้ ย สถานตี รวจวัดความเร็วแบบหลมุ เจาะ (velocity borehole stations) 26 สถานี (แบบคาบสั่น 15 สถานี และแบบคาบยาว 11 สถานี), สถานีตรวจวดั ความเร็วแบบหลุมต้นื (velocity posthole stations) 45 สถานี (แบบคาบส้ัน 21 สถานี และแบบคาบยาว 24 สถานี), สถานีตรวจวดั ความเร่งแบบหลุมเจาะ (accelerograph borehole station) 1 สถานี และสถานีตรวจวดั ความเรง่ บนผิวดนิ แบบรนุ แรง (Strong motion accelerograph stations) 56 สถานี ดังตารางท่ี 3.3 นอกจากนี้กรมอุตนุ ิยมวทิ ยายังได้ติดต้ัง สถานตี รวจวดั การเคลอื่ นตัวของแผ่นเปลอื กโลก (GPS stations) จำนวน 14 สถานี ในบริเวณใกลเ้ คยี งกบั แนวรอยเลื่อนมีพลัง เพอื่ ศกึ ษาการเลอื่ นตวั และธรณีแปรสนั ฐาน (Tectonic) ของแหล่งกำเนดิ แผน่ ดินไหว การวิเคราะหเ์ หตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพน้ื ทใี่ กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มิถุนายน 2565

24 ตารางท่ี 3.3 สถานตี รวจวดั แผ่นดินไหวของกรมอตุ ุนิยมวิทยาในปัจจบุ นั Station Instrument Number of Station 40 Surface seismic stations Seismometer/ Acc. 25 5 Borehole seismic stations Seismometer/ Acc. 1 Surface seismic stations Seismometer 56 1 Borehole seismic station [TMDB] Seismometer 128 Strong motion accelerograph stations Accelerometer Borehole accelerograph station [TMDA] Accelerometer Total สำหรบั ระบบสือ่ สารของเครือข่ายตรวจวดั แผ่นดนิ ไหวของกรมอตุ ุนิยมวทิ ยาในชว่ งปี ค.ศ. 2005 - 2006 สถานีตรวจวัดทีอ่ ยใู่ นแหล่งชมุ ชน ขอ้ มลู จะถกู สง่ มายังสว่ นกลางผา่ นทางระบบ ADSL ซึ่งเปน็ การ เชอื่ มต่ออินเตอรเ์ นตความเร็วสงู ผา่ นทางสายโทรศพั ท์ ส่วนสถานีตรวจวัดที่อยหู่ ่างไกลจากแหล่งชุมชนท่ี ไมม่ สี ายโทรศัพท์ ขอ้ มูลจะถูกสง่ ผ่านสญั ญาณดาวเทียม IPSTAR มายงั สว่ นกลาง ท่ีซ่ึงขอ้ มูลทต่ี รวจวดั ได้ จะถกู ประมวลผลโดย NAQS Server (Nanometrics Acquisition System) และถกู นำไปใช้คำนวณหา ศนู ยก์ ลางแผ่นดินไหวแบบอัตโนมัติ ด้วยโปรแกรม EARLYBIRD หรือคำนวณโดยเจา้ หนา้ ที่ (manual) ดว้ ยโปรแกรม ATLAS อยา่ งไรก็ตามในชว่ งปี ค.ศ. 2006 - 2009 การวิเคราะห์หาศนู ยก์ ลางแผ่นดินไหว โดยระบบอัตโนมัติจะใช้โปรแกรม SMARTQUAKE ส่วนการวิเคราะหโ์ ดยเจ้าหน้าที่จะใช้โปรแกรม SEISPLUS สำหรบั ในปจั จุบนั ข้อมลู ที่ไดจ้ ากการตรวจวดั จะถูกสง่ ผา่ นทางระบบอนิ เตอรเ์ นตความเร็วสูง (Fiber Optic Internet) และถูกนำมาใช้คำนวนหาศูนย์กลางแผ่นดินไหวด้วย โปรแกรม SeiscomP3 (Weber et al, 2007) ที่ซ่ึงพัฒนาโดย gempa GMBH (Potsdam, Germany) สามารถคำนวณได้ท้งั แบบอตั โนมตั แิ ละแบบทต่ี อ้ งวเิ คราะห์โดยเจ้าหน้าท่ี นอกจากนกี้ ารเลือกเฟสคลื่นโดย ระบบอัตโ นมัติ (Phase picking) เพือ่ ใชใ้ นการคำนวณหาศนู ยก์ ลางแผ่นดนิ ไหว จะใชว้ ิธี STA/LTA (Trnkoczy และคณะ , 2002) ซึ่งเป็นอัตราส่วนระหว่างการเปลี่ยนแปลงแอมปลิจดู ของคลื่นแผ่นดินไหว (Short-time window) กับการเปลยี่ นแปลงแอมปลิจดู ของสัญญาณรบกวน (Long-time window) ทซ่ี ึ่งสำหรับคลื่น แผน่ ดินไหวโดยทั่วไปคา่ STA/LTA จะอยู่ในชว่ ง 4 - 8 ระบบจะทำการเลือกเฟสแรกของคล่ืนแผ่นดินไหว (triggering system) และแจ้งเตือนแบบอัตโนมัติ (automatic alarm) ถ้ามีอย่างน้อย 5 สถานีทีค่ ่า STA/LTA อย่ใู นชว่ งของคลนื่ แผ่นดินไหว ระบบจะนำเวลาท่ีเฟสแรกของคลนื่ เดินทางมาถงึ แต่ละสถานี (P-arrival time) มาใช้ในการคำนวณหาจุดศูนย์กลางแผน่ ดินไหวแบบอัตโนมัติ อยา่ งไรกต็ ามในกรณีของ แผ่นดนิ ไหวขนาดเลก็ ๆหรอื สญั ญาณรบกวน ที่มีความถท่ี ่เี ดน่ (dominant frequency) อยู่ในช่วง 0.2- 0.3 Hz คลื่นแผ่นดินไหวจะมลี กั ษณะใกลเ้ คยี งกับสัญญาณรบกวน ทำใหร้ ะบบอตั โนมตั ิเลอื กเฟสของคลน่ื ผิดพลาด (fault alarm) และทำใหก้ ารคำนวณหาจุดศูนยก์ ลางแผ่นดินไหวมีความคลาดเคล่ือ นไปด้วย ดังนน้ั สำหรับเครอื ข่ายตรวจวดั แผน่ ดินไหวของกรมอตุ ุนยิ มวิทยา ในกรณเี หตกุ ารณ์แผน่ ดินไหวข นาด เล็กๆ (ML<3.0) การคำนวณหาขนาดและจดุ ศนู ย์กลางแผน่ ดินไหวจะยงั คงใชเ้ จ้าหน้าที่ทำการวิเค ราะห์ (manual analysis) ซึ่งสามารถพิจารณาลักษณะเฉพาะของรูปคล่ืนแผ่นดินไหวท่ีแตกต่างจากคลน่ื สัญญานรบกวน และการเลือกเฟสของคลื่นมีความถกู ต้องมากกว่าการวิเคราะหด์ ้วยระบบอัตโนมัติ การวเิ คราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพื้นทใี่ กล้เคียง เดอื น มกราคม - มถิ นุ ายน 2565

25 ในปัจจุบันเครือขา่ ยตรวจวัดแผ่นดินไหวของกรมอุตุนิยมวิทยา ครอบคลุมแหล่งกำเนดิ แผ่นดนิ ไหวทั่วประเทศ ระยะห่างระหวา่ งสถานตี รวจวดั อยู่ในช่วง 35-125 กโิ ลเมตร ท่ซี ง่ึ ความหนาแน่น ของการกระจายตัวของสถานีตรวจวัดนนั้ มผี ลต่อความสามารถในการตรวจจับคล่ืนแผ่นดินไหว โดยเฉพาะ แผน่ ดนิ ไหวขนาดเลก็ ๆทม่ี ักจะเกดิ ข้นึ ในประเทศไทย นอกจากนี้ความหนาแน่นของสถานีตรวจวัดยงั ช่วย ให้การคำนวณหาความลึกของจุดศูนยก์ ลางแผ่นดินไหว (focal depth) มีความแมน่ ยำมากข้ึน ที่ซ่ึง ระยะหา่ งระหว่างสถานตี รวจวัดที่ใกล้ทสี่ ุดกบั แหล่งกำเนดิ แผ่นดินไหวควรจะนอ้ ยกว่าคว ามลึกของจุด ศนู ย์กลางแผน่ ดินไหว นอกจากนี้รูปทรง (geometry) ของเครือข่ายตรวจวดั แผ่นดินไหวก็ยงั มีผลต่อความ แม่นยำ (precision) ในการคำนวณหาตำแหน่งจุดศนู ยก์ ลางแผน่ ดนิ ไหว ทซี่ งึ่ การกระจายตวั ของสถานี ตรวจวดั โดยรอบแหลง่ กำเนิดแผน่ ดินไหวแบบมสี มมาตร (uniform) จะทำใหก้ ารคำนวณหาจดุ ศูนย์กลาง แผ่นดนิ ไหวมคี วามแมน่ ยำมากขนึ้ โดยท่วั ไปสถานีตรวจวัดที่อยลู่ อ้ มรอบจุดศนู ยก์ ลางแผน่ ดินไหวควรมี ชอ่ งว่างระหว่างสถานี (primary azimuthal gap) ไมเ่ กิน 180o ดังน้นั ในกรณแี หลง่ กำเนดิ แผน่ ดินไหวอยู่ ภายนอกประเทศ สถานีตรวจวัดของกรมอตุ ุนยิ มวิทยาจะไมค่ รอบคลุมจุดศนู ยก์ ลาง จึงจำเป็นต้องใช้ สถานตี รวจวดั จากประเทศอ่ืน หรือจากเครอื ข่ายท่วั โลก (global network) เขา้ มาช่วยในการวเิ คราะห์ สำหรบั บริเวณทีต่ ้ังของสถานตี รวจวัดแผ่นดนิ ไหวของกรมอุตุนิยมวทิ ยานนั้ สว่ นใหญ่ติดตั้งอยู่ในบริเวณ ภาคเหนอื ซง่ึ เปน็ ชน้ั ดินแข็ง (Vs30≤360) สำหรับสถานที ีต่ ้ังอยู่ทางดา้ นตะวนั ตกส่วนใหญจ่ ะเป็นช้ันดินที่ แนน่ และมหี ินผุ (Vs30>360) นอกจากนยี้ งั มีบางสถานที ีต่ ัง้ อย่บู นช้ันดินอ่อน เชน่ สถานีในกรุงเทพมหานคร เปน็ ตน้ โดยทั่วไปชน้ั ดินแข็งมักจะพบสญั ญาณรบกวนทีค่ วามถ่ีสงู เกินกว่า 1 Hz ดงั นน้ั สถานที ีต่ ิดตั้งอบู่ บนชั้นดินแข็งจะสามารถตรวจวัดคลื่นแผน่ ดินไหวไกลคาบยาว (teleseismic wave) ได้ดีกว่าคลน่ื แผ่นดนิ ไหวจากแหล่งกำเนิดท่ีอยใู่ กล้ (local earthquake) ทีซ่ ่ึงระบบการทำงานของเครือข่ายตรวจวัด แผน่ ดินไหวของกรมอตุ นุ ิยมวทิ ยาและสถานที ่ตี ิดตั้งอยทู่ ่ัวประเทศ แสดงดงั รปู ท่ี 3.3 และ 3.4 ตามลำดับ GPS Receiver Seismic Sensor Digitizer Data Logger SeisComP3 Software Internet (TCP/IP) TMD SeedLink Server Operation Center รูปที่ 3.3 แผนภาพแสดงระบบการทำงานของเครือขา่ ยตรวจวดั แผน่ ดนิ ไหวของกรมอตุ ุนยิ มวิทยา การวเิ คราะหเ์ หตุการณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพืน้ ทใี่ กล้เคียง เดือน มกราคม - มถิ นุ ายน 2565

26 รูปที่ 3.4 แผนทแี่ สดงตำแหน่งสถานตี รวจวัดแผน่ ดินไหวของกรมอตุ ุนยิ มวิทยา การวเิ คราะห์เหตุการณแ์ ผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพืน้ ทใี่ กลเ้ คียง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565

27 ตารางที่ 3.4 แสดงรายละเอียดของสถานตี รวจวดั แผน่ ดินไหวของกรมอุตุนิยมวิทยา* No. Station Lat. (o) Long. (o) Location Detail 1 AYUA 14.3521 100.5770 อ.เมือง จ.อยธุ ยา SM Accelerograph2,5 2 BKKA 13.6640 100.6102 กรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยา เขตบางนา กทม. SM Accelerograph1 3 BKSI 13.7263 100.5598 สอต.กรุงเทพฯ เขตคลองเตย กทม. BH Broadband, Vel/Acc3 SM Accelerograph3 4 BSPA 15.7781 101.0210 อบต.บงึ สามพนั จ.เพชรบรู ณ์ 5 BUEN 18.0451 104.1313 อบต.ดงบัง อ.บึงโขงหลง จ.บงึ กาฬ BH Broadband, Vel/Acc3 BH Broadband, Vel/Acc3 6 CHAC 13.5675 101.4544 สอต.ฉะเชิงเทรา จ.ฉะเชงิ เทรา 7 CHAI 15.9018 101.9864 อา่ งเก็บนำ้ ช่อระกา อ.เมอื ง จ.ชยั ภมู ิ Short-Period, Vel/Acc2 Broadband, Vel/Acc1 8 CHBT 12.7526 102.3297 เขอ่ื นคีรธี าร อ.มะขาม จ.จนั ทบรุ ี SM Accelerograph1,5 9 CHLA 13.7368 100.5320 ม.จุฬาฯ เขตปทมุ วัน กทม. BH Short-Period, Vel/Acc3 10 CHUM 10.4980 99.1885 สอต.ชมุ พร อ.เมือง จ.ชุมพร Broadband, Vel/Acc2,4 11 CMAI 19.9325 99.0453 ดอยอ่างขาง อ.ฝาง จ.เชยี งใหม่ SM Accelerograph1 12 CMCA 18.7712 98.9694 ศอต.ภาคเหนอื จ.เชียงใหม่ Broadband, Vel/Acc1 BH Short-Period, Vel/Acc3 13 CMMT 18.8144 98.9450 ดอยสเุ ทพ อ.เมอื ง จ.เชยี งใหม่ SM Accelerograph2 14 CMPR 19.3660 99.2023 ที่วา่ การอำเภอพรา้ ว จ.เชยี งใหม่ 15 CRAA 19.9612 99.8812 สอต.เชียงราย จ.เชยี งราย Broadband, Vel/Acc2 16 CRAI 20.2289 100.3734 อ่างเกบ็ น้ำห้วยช้าง จ.เชียงราย BH Short-Period, Vel/Acc3 17 CRMJ 20.1267 99.8136 อบต.ปา่ ตึง อ.แมจ่ ัน จ.เชียงราย 18 CRMM 19.8493 100.1538 ทีว่ ่าการอำเภอพญาเมง็ ราย จ.เชยี งราย BH Short-Period, Vel/Acc3 19 DAOA 19.3612 98.9654 สถานอี ำเภอเชยี งดาว จ.เชียงใหม่ SM Accelerograph2 SM Accelerograph3 20 DONA 13.9091 100.5934 เขตดอนเมอื ง กทม. SM Accelerograph3 21 HOTA 18.1922 98.6103 ท่วี ่าการอำเภอฮอด จ.เชยี งใหม่ Broadband3 BH Short-Period, Vel/Acc3 22 HOTB 18.1922 98.6103 ท่ีว่าการอำเภอฮอด จ.เชยี งใหม่ SM Accelerograph1 23 KAMP 16.4864 99.5269 สอต.กำแพงเพชร จ.กำแพงเพชร 24 KCBA 14.0223 99.5360 สอต.กาญจนบรุ ี จ.กาญจนบรุ ี Broadband, Vel/Acc1,4 25 KHLT 14.7849 98.5895 เขอ่ื นวชริ าลงกรณ์ จ.กาญจนบรุ ี 26 KHOB 18.0265 101.0689 ที่วา่ การอำเภอบา้ นโคก จ.อตุ รดิตถ์ Broadband3 27 KHOK 18.0265 101.0688 ทว่ี ่าการอำเภอบา้ นโคก จ.อุตรดิตถ์ SM Accelerograph3 28 KHON 16.3378 102.8230 สถานีอากาศเกษตรท่าพระ จ.ขอนแกน่ Short-Period, Vel/Acc2 29 KMUA 13.6512 100.4942 ม.เทคโนโลยีพระจอมเกลา้ ธนบุรี กทม. SM Accelerograph3 SM Accelerograph2 30 KOOA 18.8309 97.9357 สถานีขุนยวม จ.แม่ฮอ่ งสอน Short-Period, Vel/Acc2 31 KRAB 8.2215 99.1965 อ่างเก็บน้ำบางกำปรัด จ.กระบ่ี SM Accelerograph3 32 KRAD 16.8838 101.8846 ที่ว่าการอำเภอภกู ระดึง จ.เลย BH Short-Period, Vel/Acc3 33 KRAS 8.1035 98.9755 สอต.กระบี่ (สนามบิน) จ.กระบ่ี Broadband3 34 KRAU 16.8838 101.8846 ท่ีวา่ การอำเภอภกู ระดึง จ.เลย Short-Period, Vel/Acc1 BH Short-Period, Vel/Acc3 35 KRDT 14.5905 101.8442 เขอ่ื นลำพระเพลงิ จ.นครราชสมี า Broadband, Vel/Acc2,4 36 KYAO 8.0743 98.5848 อ.เกาะยาว จ.กระบี่ 37 LAMP 18.5226 99.6323 เขือ่ นก่ิวลม อ.เมือง จ.ลำปาง 38 LANT 7.5448 99.0466 สอต.เกาะลนั ตา อ.เกาะลนั ตา จ.กระบี่ BH Broadband, Vel/Acc3 การวิเคราะห์เหตกุ ารณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้ืนทใ่ี กล้เคียง เดือน มกราคม - มิถุนายน 2565

28 No. Station Lat. (o) Long. (o) Location Detail 39 LOEI 17.5093 101.6244 อา่ งเก็บนำ้ ห้วยนำ้ หมาน อ.เมือง จ.เลย Broadband, Vel/Acc2 40 LPGA 18.2782 99.5066 สอต.ลำปาง จ.ลำปาง SM Accelerograph2 41 LPSP 17.8754 99.3463 อบต.สบปราบ อ.สบปราบ จ.ลำปาง BH Short-Period, Vel/Acc3 42 LUMP SM Accelerograph2 43 MAEA 18.5670 99.0385 สอต.ลำพนู จ.ลำพนู SM Accelerograph2 19.3001 97.9729 สอต.แม่ฮ่องสอน จ.แม่ฮอ่ งสอน 44 MAEC 18.4969 98.3733 เทศบาลตำบลแม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ SM Accelerograph3 45 MAES 20.4276 99.8865 ท่ีวา่ การอำเภอแม่สาย จ.เชยี งราย SM Accelerograph2 SM Accelerograph3 46 MAEW 18.6563 98.6813 อบต.แม่วนิ จ.เชียงใหม่ 47 MEAJ 20.1459 99.8522 ทว่ี า่ การอำเภอแมจ่ นั จ.เชียงราย SM Accelerograph2 48 MHIT 19.3148 97.9632 ดา่ นตรวจคนเข้าเมือง จ.แมฮ่ อ่ งสอน Broadband, Vel/Acc1 49 MHMT 18.1764 97.9312 สอต.แม่สะเรียง จ.แมฮ่ อ่ งสอน Broadband, Vel/Acc1,4 BH Short-Period, Vel/Acc3 50 MUSE 16.7523 98.9352 สอต.เกษตรดอยมเู ซอ จ.ตาก 51 NAN 19.2835 100.9116 ฝายนำ้ กอน อ.เชยี งกลาง จ.นา่ น Short-Period, Vel/Acc2 SM Accelerograph2 52 NANA 18.7672 100.7633 สอต.น่าน จ.นา่ น 53 NANS 18.8636 100.7418 สอต.เกษตรนา่ น อ. เมือง จ.นา่ น BH Short-Period, Vel/Acc3 SM Accelerograph3 54 NATA 15.1582 100.1912 สอต.ชัยนาท จ ชยั นาท 55 NAYO 14.3152 101.3209 เขอ่ื นขุนด่านปราการชล จ.นครนายก Broadband, Vel/Acc2 BH Broadband, Vel/Acc3 56 NGLU 15.1954 98.4612 อบต.หนองลู จ.กาญจนบรุ ี SM Accelerograph3 57 NGPA 14.6624 99.4468 อบต.หนองปรือ จ.กาญจนบรุ ี SM Accelerograph3 58 NKTA 17.1078 100.8490 อบต.เนนิ เพิ่ม จ.พษิ ณุโลก SM Accelerograph3 59 NONA 18.1751 102.1679 โรงเรียนบา้ นม่วง จ.หนองคาย 60 NONG 18.0635 103.1457 อา่ งเก็บน้ำหว้ ยเปลวเงอื ก จ.หนองคาย Broadband, Vel/Acc2 BH Short-Period, Vel/Acc3 61 OMKO 17.7985 98.4329 สถานีเรดารอ์ มก๋อย จ.เชยี งใหม่ Broadband, Vel/Acc2,4 62 PANO 17.1476 104.6122 อา่ งเก็บน้ำห้วยแคน จ.นครพนม 63 PAOA 19.3471 99.5068 ทวี่ า่ การอำเภอเวยี งป่าเปา้ จ.เชียงราย SM Accelerograph3 BH Broadband, Vel/Acc3 64 PASO 9.5220 99.1373 อบต.ประสงค์ จ.สรุ าษฏรธ์ านี 65 PATY 12.9232 100.8657 สอต.พทั ยา อ.บางละมุง จ.ชลบรุ ี Short-Period, Vel/Acc2 66 PAYA 19.3603 99.8692 อา่ งเก็บน้ำแมป่ มื อ.แม่ใจ จ.พะเยา Short-Period, Vel/Acc2 67 PBKT 16.5733 100.9687 เขาคอ้ อ.เขาคอ้ จ.เพชรบรู ณ์ Broadband, Vel/Acc1 SM Accelerograph2 68 PHEA 18.1272 100.1656 สอต.แพร่ จ.แพร่ Short-Period, Vel/Acc2 69 PHET 12.9134 99.6268 เขื่อนแก่งกระจาน จ.เพชรบุรี 70 PHIT 17.1893 100.4165 เขอ่ื นแควน้อยบำรุงแดน จ.พษิ ณุโลก Short-Period, Vel/Acc2 71 PHRA 18.4989 100.2293 อ่างเกบ็ นำ้ แม่สอง อ.สอง จ.แพร่ Broadband, Vel/Acc2 BH Short-Period, Vel/Acc3 72 PHRS 18.1289 100.1625 สอต.แพร่ อ.เมือง จ.แพร่ Short-Period, Vel/Acc1 73 PKDT 7.8920 98.3350 เขือ่ นบางวาด อ.กระทู้ จ.ภูเกต็ 74 PKTC 8.1048 98.3083 ศอต.ภาคใต้ฝัง่ ตะวันตก จ.ภเู กต็ SM Accelerograph2 SM Accelerograph2 75 PKTM 7.8843 98.3918 สอต.ภเู ก็ต จ.ภเู กต็ BH Broadband, Vel/Acc3 76 PNGA 8.6839 98.2521 สอต.พังงา อ.ตะกั่วปา่ จ.พังงา 77 PRAC 12.4726 99.7929 เข่อื นปราณบรุ ี จ.ประจวบครี ขี ันธ์ Broadband, Vel/Acc2 การวเิ คราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพืน้ ทใี่ กลเ้ คยี ง เดอื น มกราคม - มิถนุ ายน 2565

29 No. Station Lat. (o) Long. (o) Location Detail 78 PRAS 11.9385 99.6988 อา่ งเกบ็ นำ้ คลองบงึ จ.ประจวบครี ีขันธ์ BH Short-Period, Vel/Acc3 79 PTNA1 14.1161 100.6203 สอต.ปทมุ ธานี จ.ปทุมธานี SM Accelerograph1,5 SM Accelerograph3 80 PTNA2 14.1161 100.6203 สอต.ปทุมธานี จ.ปทุมธานี SM Accelerograph3 81 PWNA 13.7569 100.5730 กรมโยธาฯ พระราม 9 กทม. SM Accelerograph3 82 PWSA 13.7775 100.5295 กรมโยธาฯ พระราม 6 กทม. SM Accelerograph3 83 RANA 9.9549 98.6340 สอต.ระนอง จ.ระนอง BH Broadband, Vel/Acc3 84 RATC 13.4898 99.7926 สอต.ราชบุรี อ.เมือง จ.ราชบรุ ี 85 RAYA SM Accelerograph3 86 RNTT 12.6338 101.3398 สอต.ระยอง จ.ระยอง Broadband, Vel/Acc1,4 87 ROIA 88 RONG 9.3904 98.4781 อ.สุขสำราญ จ.ระนอง SM Accelerograph3 89 SAKA 90 SANA 16.0750 103.6046 สอต.รอ้ ยเอด็ จ.รอ้ ยเอ็ด SM Accelerograph3 91 SATU 14.6328 102.7176 สอต.นางรอง จ.บุรีรมั ย์ 92 SAWA 11.5332 99.6239 อบต.ทับสะแก จ.ประจวบครี ีขันธ์ SM Accelerograph3 93 SIRA 18.8479 99.0487 สถานอี ำเภอสันทราย จ.เชียงใหม่ SM Accelerograph2 94 SKLC BH Short-Period, Vel/Acc3 95 SKLK 6.6537 100.0833 สอต.สตูล อ.คลองขุด จ.สตูล 96 SKLT 15.6716 100.1321 สอต.นครสวรรค์ อ.เมือง จ.นครสวรรค์ BH Broadband, Vel/Acc3 97 SKNT 13.7263 100.5598 สอต.กรุงเทพฯ (ศูนย์ฯ สิริกติ ิติ์) กทม. SM Accelerograph3 98 SODA 7.1854 100.6052 ศอต.ภาคใตฝ้ ัง่ ตะวนั ออก จ.สงขลา SM Accelerograph2 99 SOEA SM Accelerograph2 100 SOOA 7.0177 100.4989 สอต.เกษตรคอหงส์ จ.สงขลา Broadband, Vel/Acc1 101 SPBA 102 SPGA 7.1759 100.6157 อ.เมือง จ.สงขลา 103 SRAK 16.9742 103.9815 เข่ือนนำ้ พงุ อ.ภูพาน จ.สกลนคร Short-Period, Vel/Acc1 104 SRDT SM Accelerograph2 105 SRIT 16.7024 98.5419 สอต.แม่สอด จ.ตาก 106 SRKA 18.0659 99.2465 ท่วี ่าการอำเภอเสรมิ งาม จ.ลำปาง SM Accelerograph3 107 STRA SM Accelerograph2 108 SUAB 18.0157 100.1149 ท่ีว่าการอำเภอสูงเม่น จ.แพร่ SM Accelerograph1 109 SUAI 14.4750 100.0908 สอต.สพุ รรณบุรี จ.สพุ รรณบรุ ี 110 SUKH SM Accelerograph3 111 SURA 13.5455 99.3174 อบต.สวนผ้ึง จ.ราชบุรี Short-Period, Vel/Acc2 112 SURI 113 SURT 14.0120 102.6426 อา่ งเกบ็ น้ำห้วยยาง จ.สระแก้ว Broadband, Vel/Acc1 114 SUTA 115 TADM 14.3945 99.1212 เขอื่ นศรีนครนิ ทร์ จ.กาญจนบรุ ี 116 TAKA 8.5955 99.6020 อา่ งเกบ็ นำ้ อ.พปิ ูน จ.นครศรธี รรมราช Broadband, Vel/Acc2 9.1450 99.6334 สอต.เกษตรกาญจนดิษฐ์ จ.สุราษฎร์ BH Broadband, Vel/Acc3 SM Accelerograph3 8.5460 99.9395 สอต. จ.นครศรีธรรมราช 19.6611 99.5345 เทศบาลตำบลเวียงสรวย จ.เชยี งราย Broadband3 SM Accelerograph3 19.6610 99.5345 เทศบาลเวยี งสรวย จ.เชียงราย Short-Period, Vel/Acc2 17.4821 99.6310 อา่ งเก็บนำ้ ห้วยทา่ แพ จ.สโุ ขทยั 9.1663 99.6295 ฝายเกบ็ นำ้ ทา่ ทอง จ.สรุ าษฏรธ์ านี Broadband, Vel/Acc2 14.7688 103.5529 อา่ งเกบ็ น้ำอำปลึ อ.เมอื ง จ. สุรนิ ทร์ Short-Period, Vel/Acc2 Short-Period, Vel/Acc1 8.9577 98.7950 เขอ่ื นรัชประภา จ.สุราษฏรธ์ านี 9.1336 99.1521 สอต.สรุ าษฎร์ธานี จ.สุราษฏร์ธานี SM Accelerograph3 16.7521 98.9352 ดอยมเู ซอร์ จ.ตาก SM Accelerograph2 SM Accelerograph2 16.8777 99.1432 สอต.ตาก จ.ตาก การวเิ คราะหเ์ หตุการณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพ้ืนทใ่ี กล้เคยี ง เดือน มกราคม - มถิ ุนายน 2565

30 No. Station Lat. (o) Long. (o) Location Detail SM Accelerograph3 117 THUA 19.4085 100.8825 สอต.น่าน (ทุง่ ช้าง) จ.นา่ น BH Accelerograph2 118 TMDA 13.6684 100.6068 กรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยา เขตบางนา กทม. BH Broadband2 119 TMDB 13.6684 100.6068 กรมอตุ นุ ยิ มวิทยา เขตบางนา กทม. Short-Period, Vel/Acc1 120 TRTT 7.8362 99.6912 เข่ือนทา่ ง้ิว อ.หว้ ยยอด จ.ตรงั SM Accelerograph3 121 TSYA 17.2275 98.2256 ท่วี ่าการอำเภอทา่ สองยาง จ.ตาก Broadband3 122 TSYB 17.2275 98.2255 ท่ีวา่ การอำเภอทา่ สองยาง จ.ตาก Broadband, Vel/Acc1 123 UBPT 15.2773 105.4695 เข่อื นปากมูล จ.อุบลราชธานี SM Accelerograph3 124 UDON 17.3788 102.8061 สอต.อุดรธานี จ.อดุ รธานี Short-Period, Vel/Acc2 125 UMPA 16.0257 98.8603 สอต.อุม้ ผาง อ.อมุ้ ผาง จ.ตาก Short-Period, Vel/Acc2 126 UTHA 15.5586 99.4451 เขอ่ื นทับเสลา อ.ลานสกั จ.อุทยั ธานี BH Short-Period, Vel/Acc3 127 UTHS 15.3536 100.0096 สอต.อุทัยธานี อ.เมือง จ.อุทยั ธานี Short-Period, Vel/Acc2 128 UTTA 17.7443 100.5541 เขือ่ นสริ กิ ติ ์ิ อ.ท่าปลา จ.อตุ รดติ ถ์ *คำอธบิ ายตารางท่ี 3.4 BH Short-Period, Vel/Acc (Borehole Short-Period, Velocity/Acceleration) - สถานีตรวจวัดความเร็วของพน้ื ดินแบบคาบสัน้ /ความเรง่ ติดตง้ั ในหลุมเจาะ BH Broadband, Vel/Acc (Borehole Broadband, Velocity/Acceleration) - สถานตี รวจวัดความเร็วของพน้ื ดินแบบคาบยาว/ความเรง่ ตดิ ต้งั ในหลุมเจาะ BH Accelerograph (Borehole Accelerograph) - สถานีตรวจวัดความเรง่ ของพนื้ ดิน ตดิ ตง้ั ในหลมุ เจาะ Broadband, Vel/Acc (Broadband, Velocity/Acceleration) - สถานตี รวจวดั ความเร็วของพืน้ ดนิ แบบคาบยาว/ความเร่ง ติดตั้งในหลุมตน้ื Short-Period, Vel/Acc (Short-Period Velocity/Acceleration) - สถานตี รวจวดั ความเร็วของพื้นดนิ แบบคาบส้ัน/ความเร่ง ตดิ ตงั้ ในหลุมตน้ื SM Accelerograph (Strong-Motion Accelerograph) - สถานีตรวจวดั ความเรง่ ของพ้ืนดินแบบส่นั รนุ แรง ติดตงั้ บนผิวดนิ สอต. คือสถานีท่ีติดตั้งในบริเวณสถานีอตุ ุนิยมวทิ ยา ศอต. คือสถานีตดิ ต้ังในบริเวณศูนยอ์ ุตุนยิ มวทิ ยา อบต. คอื สถานีติดตัง้ ในบริเวณองคก์ ารบริหารสว่ นตำบล 1 สถานีท่ีตดิ ตัง้ ในปี ค.ศ. 2005 - 2006 2 สถานีท่ีตดิ ต้ังในปี ค.ศ. 2006 - 2009 3 สถานีที่ติดตั้งในปี ค.ศ. 2017 - 2018 4 สถานีท่ีปรับปรุงในปี ค.ศ. 2017 - 2018 5 สถานที ีย่ กเลิกการใชง้ านในปัจจุบัน การวเิ คราะหเ์ หตกุ ารณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพ้นื ทใี่ กล้เคียง เดอื น มกราคม - มิถุนายน 2565

31 3.2 ข้อมูลแหลง่ กำเนิดแผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพนื้ ที่ใกลเ้ คยี ง ในปจั จุบนั ธรณแี ปรสัณฐาน (Tectonic setting) ของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉยี งใตเ้ กดิ ขน้ึ จาก 3 ปจั จัยหลักคือ 1) แผ่นเปลอื กโลกอินโด-ออสเตรเลยี ทางด้านใตแ้ ละตะวนั ตก 2) แผน่ เปลือนโลกยเู รเชยี ทอ่ี ยตู่ รงกลาง และ 3) แผ่นเปลอื กโลกแปซิฟกิ ทางด้านตะวันออก บรเิ วณแนวรอยตอ่ ระหวา่ งแผ่นอินโด- ออสเตรเลียและแผ่นยูเรเชียจะประกอบไปดว้ ยส่วนที่มีการชนกนั หลายบริเวณ คอื แนวมุดตัวประเทศ พม่า (Burma oblique subduction zone) ในทางตอนเหนือ แนวชนกันแถบอนั ดามัน (Andaman thrust) ทางตะวันตก และ แนวปะทะซุนดา (Sunda arc) ในทางตอนใต้ จากงานวจิ ยั ของ Charusiri และคณะ (2007) พบวา่ อตั ราการเปลี่ยนรูป (deformation rates) ตามแนวรอยต่อระหวา่ งแผ่นเหลา่ น้มี ี การผันแปรที่ซ่ึงมคี า่ ไมแ่ น่นอน เชน่ แผ่นออสเตรเลยี เคลอ่ื นที่เขา้ หาเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้ ดว้ ยอัตรา (convergence rate) 65-70 มิลลเิ มตรต่อปี และแผน่ อินโด-ออสเตรเลยี เคล่อื นท่ีเขา้ หาแผ่นยูเรเชียท่ี อัตรา 3.8-5.7 เซนตเิ มตรต่อปี ในกรณีน้ีทำให้เกดิ การเล่อื นตวั ตลอดแนวรอยตอ่ ยาวถึง 1400 กโิ ลเมตร จากทางตอนเหนอื ของเกาะสุมาตราขึ้นไปยังชายฝ่งั ด้านตะวนั ตกของประเทศพมา่ และทำใหเ้ กดิ กิจกรรม ทางธรณีแปรสัณฐาน (tectonic activity) เกดิ การขยับของรอยเลื่อนภายในแผน่ เปลือกโลก (inland seismogenic faults) และเกิดเหตุการณแ์ ผ่นดินไหวเปน็ จำนวนมาก ท้งั ในบริเวณแนวมุดตวั สุมาตรา-อัน ดามัน (subduction) และบริเวณภายในแผน่ ยูเรเชยี (intraplate) ในงานวจิ ัยนี้ยงั พบ ว่าแ ผ่นอินเดีย เคลือ่ นทเ่ี ข้าหาทางตอนใต้ของแผ่นยเู รเชียทำใหแ้ ผ่นอินโดไชนา่ (Indochina) หมนุ ไป 45o ตามเข็ม นาฬิกา ส่งผลใหเ้ กิดการเคลือ่ นไปทางตะวนั ออกเฉยี งใตต้ ามแนวรอยเลอ่ื นแม่นำ้ แดง (Red river fault) ประมาณ 800 กิโลเมตร และเกดิ รอยเลื่อนเจดียส์ ามองคท์ างตะวนั ตกของประเทศไทย รวมถงึ เกิดการ แยกออก (opening) ของทะเลอนั ดามนั และอา่ วไทย ในช่วง 20-30 ล้านปีทผ่ี ่านมา ดังรปู ท่ี 3.5 รูปที่ 3.5 แผนที่แสดงบริเวณแนวมุดตัว (สัญลกั ษณ์สามเหลี่ยม) และทศิ ทางการเคลอ่ื นที่ของแผน่ เปลือกโลก (ลกู ศรสดี ำ) ในภมู ิภาคเอเชียตะวนั ออกเฉยี งใต้ การวิเคราะห์เหตกุ ารณแ์ ผน่ ดินไหวในประเทศไทยและพื้นทใี่ กลเ้ คียง เดือน มกราคม - มิถุนายน 2565

32 ความสมั พันธร์ ะหวา่ งการชนกันของแผน่ อินโด-ออสเตรเลีย, แผ่นยูเรเชยี , แผ่นฟิลปิ ปินส์, และ แผน่ แปซิฟกิ ยังทำใหเ้ กดิ แหล่งกำเนดิ แผ่นดินไหวหลายบริเวณโดยรอบประเทศไทย เชน่ แนวมุดตัวสุ มาตรา-อนั ดามนั (Sumatra-Andaman subduction zone) ทางดา้ นตะวนั ตก, แนวร่องซนุ ดาและชวา (Sunda and Java trenches) ทางด้านใต้, และแนวร่องฟิลิปปินส์ (Philippine trench) ทางด้าน ตะวันออก นอกจากน้ีการชนกันของแผ่นอนิ เดยี กบั เอเชียทางตอนใต้ และการชนกนั ของแผน่ อนิ โด-พม่า กับแผ่นพม่าทางดา้ นตะวันออกยงั ทำให้เกิดการเคลอ่ื นตวั ในแนวระดับ (strike-slip) ทสี่ ัมพนั ธก์ ับการเกิด แอง่ เปน็ รูปตวั S และอา่ วเป็นรปู ตวั Z ในบริเวณประเทศไทย จากงานวจิ ยั ที่ผา่ นมา Pailoplee และคณะ (2009) พบว่าบริเวณโดยรอบประเทศไทยยงั มีรอยเลือ่ นที่สำคญั เช่น บริเวณทางตอนกลางของประเทศ พม่า, แนวรอยตอ่ ระหวา่ งประเทศลาวกับจนี ตอนใต้, ทางตอนเหนอื ของประเทศเวียดนาม, และบรเิ วณ เกาะสมุ าตรา ประเทศอนิ โดนเิ ซยี สำหรบั ในบรเิ วณประเทศพม่าน้ันมแี นวรอยเลื่อนสกาย (Sagaing Fault) ซงึ เป็นรอยเลื่อนขนาดใหญ่เลอื่ นตวั ในแนวระดับแบบเหลื่อมขวา (Right-lateral strike slip) ด้วย อตั ราประมาณ 23 มลิ ลิเมตรตอ่ ปี พาดผ่านใจกลางของประเทศพมา่ จากเหนอื ลงใต้ยาวประมาณ 1400 กิโลเมตร ในทางตะวันออกของประเทศพม่ามี 3 แนวรอยเลอ่ื นทแี่ ตกออกมาจากรอยเลอื่ นสกาย วางตัว ในแนวตะวนั ตกเฉยี งเหนือ-ตะวันออกเฉียงใตแ้ ละพาดผา่ นเข้าไปในบรเิ วณภาคเหนือและภาคตะวันตก ของประเทศไทย สำหรับแนวรอยต่อระหวา่ งประเทศลาวกับจีนตอนใต้ มแี นวรอยเลอ่ื นจำนวนมากทีเ่ กิด จากการชนกันระหว่างแผน่ ดินเดยี และแผน่ ยูเรเชีย เชน่ รอยเล่อื นเดยี นเบยี นฟู (Dien Bien Phu), รอย เล่ือนน้ำมา, และรอยเล่ือนแม่อิง เป็นต้น สำหรับบริเวณทางตอนเหนอื ของประเทศเวยี ดนามมีรอยเลื่อน แมน่ ้ำแดง (Red River) ซึ่งถือเป็นรอยเลื่อนบนแผ่นดนิ ท่ยี าวทส่ี ุดในเอเชยี ตะวนั ออกเฉียงใต้ ดงั รปู ที่ 3.6 รูปที่ 3.6 แผนท่ีแสดงแหล่งกำเนดิ แผน่ ดินไหวหรือแนวรอยเลื่อนมีพลงั (เส้นสแี ดง) ในภูมิภาคเอเชยี ตะวันออกเฉยี งใต้ รวมถงึ ในบริเวณประเทศไทยและพ้นื ที่ใกลเ้ คยี ง (เส้นประสดี ำ) การวิเคราะห์เหตุการณแ์ ผ่นดินไหวในประเทศไทยและพื้นทใ่ี กลเ้ คียง เดอื น มกราคม - มถิ ุนายน 2565

33 สำหรับประเทศไทยต้งั อยภู่ ายในแผ่นยูเรเชยี ใกลก้ บั แหล่งกำเนดิ แผน่ ดนิ ไหวท่ีสำคญั หลายบรเิ วณ โดยเฉพาะในบริเวณแนวมุดตวั ที่พาดผ่านตัง้ แตท่ างตอนเหนือของอินเดีย มายังตะวนั ตกของพม่า และทาง ตะวันตกของเกาะอนั ดามัน-นิโคบาร์ และผ่านไปทางตะวันออกและทางใต้ตามแนวร่องของสมุ าตรา-ชวา (Sumatra-Java trench) ซึ่งถือเป็นแหล่งกำเนิดแผน่ ดินไหวที่ใหญทีส่ ุดในเอเชยี ตะวันออกเฉียงใต้ ในทางธรณีแปรสัณฐานประเทศไทยต้ังอยใู่ นบริเวณท่ีประกอบไปด้วยแผน่ เปลอื กโลก 2 แผ่นวางต่อกันคอื ฉานไทย (Shan-Thai) ทางด้านตะวนั ตก และอนิ โดไชนา่ (Indo-China) ทางดา้ นตะวันออก ทซ่ี ่ึงถกู แบง่ ตามแนวรอยตอ่ น่าน-อุตรดษิ ฐ์ ผลกระทบทเ่ี กิดจากการชนกันของฉานไทยซงึ่ เป็นสว่ นหน่งึ ของแผน่ เปลอื ก โลกยูเรเชียกับแผ่นเปลือกโลกทางตะวันตกของประเทศพม่า ทำใหเ้ กิดการแยกออกขอ งแอ่ง ในท าง ภาคเหนือของประเทศไทย ซึ่งจะพบการเลอ่ื นตัวในแนวระดับแบบเหล่ือมขวา (right-lateral strike slip) ในทิศตะวันตกเฉียงเหนอื และแบบเหล่อื มซ้าย (left-lateral strike slip) ในทศิ ตะวนั ออกเฉียงเหนือ สัมพันธ์กับการเคลื่อนที่แบบอัดเข้าหากันในแนวเหนือ -ใต้ และแยกออกจากกนั ในแนวตะวันออก- ตะวนั ตก จากการศึกษาวิจยั ด้านแผ่นดินไหวในอดตี Pailoplee และ Choowong (2013) ได้จำแนก แหล่งกำเนดิ แผ่นดินไหว (seismic source zones) ในประเทศไทยและพ้นื ทใี่ กลเ้ คยี งที่มีลักษณ ะทาง ธรณแี ปรสณั ฐาน (tectonic setting) และพฤติกรรมการเกดิ แผ่นดินไหว (earthquake activities) ท่ี แตกต่างกัน โดยแบ่งออกเปน็ 13 บริเวณ ดังรูปท่ี 3.7 (A-M) และ รายละเอยี ดดงั ตารางท่ี 3.5 รปู ท่ี 3.7 แผนที่แสดงแหล่งกำเนดิ แผน่ ดินไหว (seismic source zones) ในประเทศไทยและพ้ืนท่ี ใกล้เคยี ง (A-M) และแนวรอยเลื่อนมีพลัง (active faults) (เสน้ สีแดง) ในบริเวณดังกลา่ ว การวิเคราะหเ์ หตุการณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพนื้ ทใ่ี กลเ้ คียง เดือน มกราคม - มิถุนายน 2565

34 ตารางที่ 3.5 แสดงรายละเอยี ดบริเวณแหล่งกำเนิดแผน่ ดนิ ไหวในประเทศไทยและพน้ื ทีใ่ กลเ้ คยี ง Code Seismic source zone Zone A Sumatra-Andaman Interplate Zone B Sumatra-Andaman Intraslab Zone C Sagaing Fault Zone Zone D Andaman Basin Zone E Sumatra Fault Zone Zone F Hsenwi-Nanting Fault Zones Zone G Western Thailand Zone H Southern Thailand Zone I Jinghong-Mengxing Fault Zones Zone J Northern Thailand - Dein Bein Phu Zone K Song Da - Song Ma Fault Zones Zone L Xianshuihe Fault Zone Zone M Red River Fault Zone จากขอ้ มลู แผน่ ดินไหวในอดีต พบว่าแนวรอยเลือ่ นในบริเวณภาคเหนือและภาคตะวันตกของ ประเทศไทยมีอัตราการเลือ่ นตวั ท่ีตำ่ (low slip rates) และมชี ว่ งของคาบอบุ ตั ิซ้ำ (return period) ท่ี ยาวนานของการเกิดแผน่ ดนิ ไหวใหญ่ สำหรับแนวรอยเลอ่ื นทางตะวนั ตกของประเทศไทยพบการเล่ือนตัว ในแนวระดับแบบเหลอื่ มขวาในทศิ ตะวนั ตกเฉียงเหนือ ท่ีสมั พันธก์ บั แนวรอยเล่ือนสกายในประเทศพม่า และยังพบร่องรอยการเลื่อนตวั ของชั้นดินตะกอนและลักษณะภมู ปิ ระเทศแบบเนินเขาขวาง (Shutter ridge), หนองน้ำยบุ ตัว (Sag pond), ทางนำ้ หกั งอ (Offset stream) ทแ่ี สดงให้เห็นวา่ เคยเกิดเหตุการณ์ แผน่ ดนิ ไหวใหญใ่ นบริเณดังกล่าว สำหรบั ในบรเิ วณภาคใต้ของประเทศไทย พบลกั ษณะภูมิประเทศแบบ ผารอยเลื่อน (fault scarps) และ ผาสามเหลี่ยม (triangular facets) ซ่งึ แสดงถึงการขยับตวั ของแนวรอย เล่อื นในบริเวณภาคใต้ ในปจั จุบนั แหล่งกำเนิดแผน่ ดินไหวหรือแนวรอยเล่อื นมีพลัง (active faults) ถูก กำหนดโดยหน่วยงานกรมทรพั ยากรธรณี ซึง่ ไดท้ ำการศกึ ษาขอ้ มลู การเกดิ แผน่ ดินไหวในอดตี (Paleo- seismological data) และได้ขดุ ร่องสำรวจหาหลักฐานการเลอ่ื นตวั ของแนวรอยเลือ่ นต่างๆในประเทศ ไทย ท่ซี งึ่ ในปี ค.ศ. 2019 ไดม้ ีการประกาศแนวรอยเลื่อนมพี ลังในประเทศไทยท้ังหมด 16 รอยเล่อื น โดย เพิม่ เติมแนวรอยเล่ือนเวยี งแหงที่คน้ พบใหม่ พาดผา่ นในบรเิ วณ อ.เวียงแหง จ.เชยี งใหม่ แนวรอยเล่ือนมี พลังทงั้ หมดในประเทศไทยประกอบดว้ ยแนวรอยเลอื่ นในทางภาคเหนอื 12 รอยเล่ือน คือรอยเลอ่ื นแม่จนั , แมอ่ ิง, แม่ฮอ่ งสอน, เมย, แม่ทา, เถนิ , พะเยา, ปวั , อุตรดิษฐ์, แมล่ าว, และเวียงแหง ภาคตะวนั ตก 2 รอยเลอ่ื น คือรอยเล่อื นเจดยี ส์ ามองค์กบั รอยเลอ่ื นศรสี วัสด์ิ และภาคใต้ 2 รอยเลือ่ น คือรอยเลอ่ื นระนอง และรอยเลอื่ นคลองมะลยุ่ (รปู ท่ี 3.8) ทีซ่ ่งึ แนวรอยเลอื่ นดงั กล่าวมีอัตราการเลอื่ นตัว (slip rate) และทศิ ทางการเลือ่ นตัว (source mechanism) ท่ีแตกต่างกนั สำหรับภาคเหนือของประเทศไทย ลกั ษณะการ เลอ่ื นตวั หรอื ชนิดของแนวรอยเลื่อนมีท้งั แบบรอยเล่ือนปกติ (normal faults) และรอยเลอื่ นในแนวระดบั การวเิ คราะห์เหตกุ ารณแ์ ผ่นดนิ ไหวในประเทศไทยและพนื้ ทใี่ กลเ้ คียง เดอื น มกราคม - มิถุนายน 2565