A I C โดย วิสุทธิ์ วงศ์สว่าง

AIC เครื่องมือส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน วิสุทธ์ิ วงศ์สว่าง นกั ทรัพยากรบุคคลชานาญการ

เทคนิค AIC เป็นกระบวนการประชุมที่ก่อให้เกิดการทางานร่วมกัน เพ่ือจัดทาแผน โดยเป็นวิธีการที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมประชุมได้มีเวทีพูดคุย แลกเปลี่ยน ความรู้ประสบการณ์ นาเสนอข้อมูลข่าวสารที่จะทาใหเ้ กิดความเข้าใจ ถึงสภาพปัญหา ความต้องการข้อจากัด และศักยภาพของผู้ที่เก่ียวข้องต่างๆ เป็นกระบวนการท่ีช่วยให้มีการระดมพลัง สมองในการศึกษา วิเคราะห์ พัฒนาทางเลือก เพื่อใช้ในการแก้ไขปัญหาและพัฒนา เกิดการตัดสินใจร่วมกัน เกดิ พลังของการสร้างสรรคแ์ ละรบั ผิดชอบต่อการพัฒนาชุมชน ท้องถิ่น เครอื่ งมือสง่ เสริมการมสี ว่ นร่วมของชมุ ชน : AIC

กระบวนการ AIC เป็นกระบวนการที่เปิดโอกาสให้สมาชิกองค์กร หรือชุมชนทุกระดับ ได้แลกเปลี่ยนความรู้ประสบการณ์ นามาซึ่งบ่อเกิดการ เรียนรู้ร่วมกันจากการทางานร่วมกัน ก่อให้เกิดการระดมสมอง เพื่อร่วมคิด ร่วมวิเคราะห์หนทางเลือก หรือหนทางปฏิบัติ เพ่ือท่ีจะนามาใช้ในการแก้ปัญหา และพัฒนา นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดความภาคภูมิใจ ความรู้สึกว่าเป็นเจ้าของ ในผลงานที่คนได้มีส่วนร่วม ก่อให้เกิดความผูกพัน มีความรักและห่วงแหน องค์กรหรอื ชมุ ชนของตนเอง กระบวนการ AIC มีขน้ั ตอนสาคัญ 3 ข้ันตอน เครือ่ งมอื ส่งเสรมิ การมสี ว่ นรว่ มของชมุ ชน : AIC

ขั้นตอนที่ 1 : การสร้างความรู้ (Appreciation : A) ข้ันตอนการสร้างความรู้หรือการเรียนรู้ แลกเปล่ียนประสบการณ์ ข้ันตอนนี้จะเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมประชุมทุกคน แสดงความ คิดเห็น รับฟัง และหาข้อสรุปร่วมกันอย่างสร้างสรรค์เป็นประชาธิปไตย ยอมรับในความคิด ของเพ่ือนสมาชิก โดยใช้การวาดรูป เป็นสื่อในการแสดงความคิดเห็น และแบ่งเปน็ 2 ส่วน A1 : การวิเคราะหส์ ภาพการของหมบู่ ้าน ชุมชน ตาบล ในปจั จุบนั A2 : การกาหนดอนาคตหรือวิสัยทัศน์ อันเป็นภาพพึงประสงค์ ในการพัฒนาว่าต้องการอยา่ งไร เครอ่ื งมือสง่ เสริมการมีสว่ นร่วมของชมุ ชน : AIC

กระบวนการทใี่ ช้ คือ การวาดภาพ ซึ่งมีความสาคัญ คอื 1) การวาดภาพจะช่วยให้ผู้เข้าร่วมประชุมสามารถสร้างจินตนาการ คิด วิเคราะห์ จนสรุป มาเป็นภาพ และชว่ ยให้ผไู้ ม่ถนัด ในการเขียนสามารถสอ่ื สารได้ 2) ชว่ ยกระตุ้นให้ผเู้ ข้าร่วมประชมุ คิดและพดู เพอ่ื อธิบายภาพซึ่งตนเองวาด นอกจากนี้ยังเปิดโอกาส ให้ผู้เข้าร่วมประชุมอ่ืนๆ ได้ซักถามข้อมูลจากภาพ เป็นการเปิดโอกาสให้มีการพูดคุย แลกเปล่ียน และกระต้นุ ให้คนทไ่ี มค่ อ่ ยกล้าพูด ใหม้ ีโอกาสนาเสนอ 3) การรวมภาพของแตล่ ะบุคคล เพื่อเป็นภาพรวมของกลุ่ม จะชว่ ยให้มคี วามง่าย ตอ่ การรวบรวม แนวคิดของผู้เข้าร่วม ประชุม และสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของภาพ (ความคิด) และส่วนร่วมในการสร้าง ภาพพึงประสงค์ของกล่มุ 4) จะช่วยเสริมสร้างบรรยากาศการประชุมให้มีความสุข และเป็นกันเอง ในบางคร้ังผู้เข้าร่วม ประชุม มักมองว่าการวาดภาพเป็นกิจกรรมสาหรับเด็ก ดังนั้นวิทยากร กระบวนการจาเป็นต้องสร้าง ความเขา้ ใจและนาเกมต่างๆ เก่ียวกับการ วางแผน การละลายพฤติกรรมกลุ่ม หรือการวาดภาพเพื่อการ แนะนาตนเอง หรือวาดภาพส่ิงท่ีตนเองชอบ ไม่ชอบ มาใช้อุ่นเครื่องเพ่ือเป็นการเตรียมความพร้อม ของผู้เขา้ รว่ มประชุม เครือ่ งมือส่งเสริมการมสี ว่ นร่วมของชมุ ชน : AIC

ขัน้ ตอนท่ี 2 : การสร้างแนวทางการพฒั นา (Influence : I) การสร้างแนวทางการพัฒนาเป็นข้ันตอนการหาวิธีการและเสนอทางเลือกในการพัฒนา ตามที่ได้สร้างภาพพึงประสงค์ หรือทไ่ี ด้ช่วยกันกาหนดวิสัยทัศน์ (A2) เป็นข้ันตอนทจ่ี ะต้องช่วยกันหา มาตรการ วิธีการ และค้นหาเหตุผลเพื่อกาหนดทางเลือกในการพัฒนา กาหนดเป้าหมาย กาหนดกิจกรรม และจดั ลาดับความสาคัญของกจิ กรรม โครงการโดยแบ่งเปน็ 2 ชว่ ง คอื I1 : การคิดเกี่ยวกับกจิ กรรมโครงการทจ่ี ะทาให้บรรลุวัตถปุ ระสงค์ ตามภาพพงึ ประสงค์ I2 : การจัดลาดับความสาคญั ของกจิ กรรม โครงการ โดย... 1) กิจกรรม หรอื โครงการทห่ี มูบ่ ้าน ชมุ ชน ท้องถน่ิ ทาเองไดเ้ ลย 2) กิจกรรมหรือโครงการท่ีบางส่วน ต้องการความ ร่วมมือหรือ การสนับสนุน จากองค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ หรือหนว่ ยงานท่รี ่วมทางานสนบั สนันอยู่ 3) กิจกรรมท่ีหมู่บ้าน ชุมชน ตาบล ไม่สามารถดาเนินการได้เอง ต้องขอความร่วมมือ เช่น ดาเนินการจากแหลง่ อ่นื ทง้ั ภาครัฐและเอกชน เคร่ืองมอื ส่งเสริมการมสี ว่ นรว่ มของชมุ ชน : AIC

ขน้ั ตอนที่ 3 : การสรา้ งแนวทางปฏบิ ัติ (Control : C) การสร้างแนวทางปฏิบัติคือการสร้างการยอมรับและทางานร่วมกันโดยนาเอา โครงการ หรือกิจกรรมต่างๆ มาสู่การปฏิบัติ และจัดกลุ่มผู้ดาเนินการ ซึ่งจะรับผิดชอบโครงการ โดยข้ันตอน กิจกรรม ประกอบด้วย C1 : การแบ่งความรบั ผดิ ชอบ C2 : การตกลงใจในรายละเอียดของการดาเนินการจดั ทาแผนปฏิบัติ นอกจากน้ีผลลัพธท์ ่ีไดจ้ ากการประชุมคอื 1) รายชื่อกิจกรรม หรือโครงการท่ีกลุ่ม องค์กรชุมชนดาเนินการได้เอง ภายใต้ ความรับผดิ ชอบและเป็นแผนปฏบิ ตั กิ าร ของหมบู่ ้าน ชมุ ชน 2) กิจกรรม โครงการท่ีชุมชน หรือองค์กรชุมชน เสนอขอรับการส่งเสริม สนับสนุน จากองคก์ รปกครองทอ้ งถนิ่ และหนว่ ยงานภาครัฐท่ที างาน หรอื สนับสนนุ ชมุ ชน 3) รายช่ือกิจกรรม โครงการท่ชี าวบ้านต้องแสวงหาทรัพยากร และประสานงานความร่วมมือ จากภาคคี วามร่วมมอื ต่างๆ ท้งั จากภาครัฐหรือองค์กรพัฒนาเอกชน เปน็ ต้น เคร่ืองมอื ส่งเสริมการมีสว่ นรว่ มของชมุ ชน : AIC

Control C-2.2 : เสนอแผนปฏิบตั กิ าร (กลุ่ม) C-2.1 : ทาแผนปฏิบัตกิ าร (กลุ่ม) C-1 : เลือกแนวทางทส่ี มัครใจจะทา (รายบุคคล) Influence I-2 : วเิ คราะห์ จาแนก จดั ลาดับ สวู่ สิ ัยทัศน์ (กลุ่ม) I-1 : แนวทางสูว่ สิ ยั ทศั น์รว่ ม (รายบุคคล) A-2.2 : วิสยั ทศั นร์ ว่ ม (กลมุ่ ) Appreciation A-2.1 : เป้าหมายอนาคตท่ปี ราถนา (รายบคุ คล) A-1.2 : นาเสนอใหเ้ ขา้ ใจสภาพปัจจุบนั (กลมุ่ ) A-1.1 : เขา้ ใจสภาพ/สถานการณ์ปจั จบุ นั (รายบคุ คล) A-0 : เข้าใจอดตี ทบทวนสถานการณ์ (กลุ่ม) เครอ่ื งมือส่งเสรมิ การมสี ว่ นรว่ มของชมุ ชน : AIC