เครื่องมือวัดไฟฟ้าเบื้องต้น

แผนการสอน/แผนการเรียนรู้ภาคทฤษฏี วิชางานไฟฟ้าและอิเลก็ ทรอนิกส์ เครอื่ งมอื วดั ไฟฟ้าเบือ้ งตน้ ผจู้ ดั ทา นายณรงค์ศกั ด์ิ คาตา

เนือ้ หาสาระการสอน/การเรียนรู้ • ดา้ นความรู้(ทฤษฎี) 2.1 ชนดิ เครื่องมือวดั ไฟฟ้าเบือ้ งต้น การศึกษาหรือการเก่ียวขอ้ งทางด้านไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ จาเป็ นตอ้ งเกี่ยวขอ้ งกบั ปริมาณไฟฟ้า หลายชนิด เช่น แรงดัน กระแส ความต้านทาน และกาลังไฟฟ้า เป็ นต้น ปริมาณไฟฟ้าเหล่าน้ีไม่สามารถ ตรวจสอบตรวจวดั ค่าไดด้ ้วยการสัมผสั การไดย้ ินด้วยหู การดูด้วยตา หรือการดมกลิ่น การจะตรวจสอบ ตรวจวดั ปริมาณไฟฟ้าเหล่าน้ีได้ จาเป็ นตอ้ งใชเ้ คร่ืองมือวดั ไฟฟ้า (Electrical Instruments) ช่วยในการวดั และช่วย ในการแสดงค่าปริมาณไฟฟ้าทถี่ ูกตอ้ งออกมา เคร่ืองมือวดั ไฟฟ้าเบ้ืองตน้ ที่ควรทราบ ไดแ้ ก่ มลั ติมิเตอร์ (Multimeter) ซ่ึงถือไดว้ า่ เป็นเคร่ืองมือวดั ไฟฟ้าที่จาเป็ นต่อช่างไฟฟ้า ช่างอิเล็กทรอนิกส์ และ ช่างท่ีจาเป็ นตอ้ งเก่ียวขอ้ งกับปริมาณไฟฟ้าต่างๆ ซ่ึง สามารถวดั ปริมาณไฟฟ้าได้หลายชนิด มีราคาถูก เล็กกะทดั รัด พกพาไปได้สะดวก มลั ติมิเตอร์ที่ผลิต มาใชง้ านแบ่งออกไดเ้ ป็ น 2 ชนิด ไดแ้ ก่ มลั ติมิเตอร์ (ก) มลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอก ชนิดแอนะลอก (Analog Multimeter) เป็ นมลั ติมิเตอร์ท่ี ก า ร แ ส ด ง ค่ าป ริ ม า ณ ไ ฟ ฟ้ า ใช้เข็ ม ช้ ี บ่ าย เบ น ช้ ี ค่ า ปริมาณไฟฟ้าที่วดั ได้ออกมา และมัลติมิเตอร์ชนิด ดิจิตอล (Digital Multimeter) เป็ นมัลติมิเตอร์ที่การ แสดงค่าปริมาณไฟฟ้า ใชแ้ สดงค่าดว้ ยตวั เลขบอกค่า ปริมาณไฟฟ้าท่ีวดั ได้ออกมา รูปร่างลักษณะ มัลติ มิเตอร์แตล่ ะชนิด แสดงดงั รูปที่ 2.1 มลั ติมิเตอร์เป็ นมิเตอร์ท่ีสามารถนาไปใชว้ ดั (ข) มลั ตมิ ิเตอร์ชนิดดิจิตอล ปริมาณไฟฟ้าไดห้ ลายชนิด การใชง้ านจาเป็ นตอ้ งต่อ รูปท่ี 2.1 มลั ติมิเตอร์แต่ละชนิด ข้วั วดั และปรับแต่งคา่ ใหถ้ ูกตอ้ งก่อนนาไปใชง้ าน

2.2 มัลติมิเตอร์ชนิดแอนะลอก มลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอก หรือมลั ตมิ ิเตอร์ชนิดเขม็ ช้ี เป็ นมลั ติมิเตอร์พ้นื ฐานท่ีถูกนามา ใชง้ านยาวนาน หลายสิบปี แล้ว จนถึงปัจจุบนั ก็ยงั เป็ นที่นิยมใชง้ านอยู่ เพราะด้วยคุณสมบตั ิท่ีดีหลายประการของมลั ติมิเตอร์ ชนิดน้ี ที่พเิ ศษคือ สามารถวดั ตรวจสอบดี เสีย ชนิด และขา ของอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ไดห้ ลายประเภท การจะ นามลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอกไปใชง้ าน จาเป็นตอ้ งศึกษาทาความเขา้ ใจในส่วนประกอบ และรายละเอียดตา่ งๆ ของมลั ติมิเตอร์ชนิดน้ีก่อนการใชง้ าน เพื่อให้ผใู้ ชส้ ามารถใชง้ านไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง เกิดความปลอดภยั ในการใช้ งาน ลกั ษณะรูปร่างและส่วนประกอบของมลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอกแบบหน่ึง แสดงดงั รูปท่ี 2.2 มลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอกตามรูปที่ 2.2 เป็ นมลั ติมิเตอร์แบบหน่ึงที่มีขายทว่ั ไป มีราคา 2 1 ถูก ใช้งานไดด้ ี ส่วนประกอบต่างๆ ไม่แตกต่าง 3 ไปจากมลั ติมิเตอร์แอนะลอกแบบอ่ืน ตวั เลขท่ีช้ี แสดงไว้ บอกช่ือของส่วนประกอบ หน้าท่ีการ 4 5 ทางาน และการใชง้ าน มีรายละเอียดดงั น้ี 6 หมายเลข 1 เป็ นหน้าปัดแสดงสเกล บอกค่าตา่ งๆ ของปริมาณไฟฟ้าทว่ี ดั ได้ 7 8 หมายเลข 2 เป็ นไดโอดเปล่งแสง (LED) 9 จะเปล่งแสงสว่างออกมา แสดงถึงการต่อวงจร (Continuity) เม่ือต้งั ยา่ นวดั โอห์ม (Ω) ท่ยี า่ น x1 รูปท่ี 2.2 ส่วนประกอบมลั ตมิ ิเตอร์ชนิด ในขณะชอ็ ตปลายสายวดั เขา้ ดว้ ยกนั แอนะลอก หมายเลข 3 เป็นเขม็ ช้ีของมิเตอร์ หมายเลข 4 เป็ นสกรูใชป้ รับแต่งให้เขม็ ช้ีในสภาวะมิเตอร์ไม่ทางาน ช้ีท่ีตาแหน่งซา้ ยมือสุดของสเกล พอดี (ท่ี , 0 V, 0 A) ช่วยให้มิเตอร์อยใู่ นสภาวะพร้อมใชง้ าน และขณะใชง้ านจะแสดงค่าท่ีวดั ไดอ้ อกมามีค่า ถูกตอ้ ง หมายเลข 5 เป็ นป่ ุมปรับให้เข็มช้ีของมิเตอร์ช้ีที่ตาแหน่งศูนยโ์ อห์มพอดี (0 Ω.ADJ) ใชร้ ่วมกับการต้งั ยา่ นวดั โอห์ม (Ω) โดยขณะที่ชอ็ ตปลายสายวดั มิเตอร์เขา้ ดว้ ยกนั เขม็ มิเตอร์จะ ตอ้ งบ่ายเบนไปทางขวามือช้ีที่ ตาแหน่ง 0 Ω พอดี ถา้ เข็มช้ีไม่อยทู่ ่ีตาแหน่ง 0 Ω พอดีตอ้ งปรับป่ ุมน้ีช่วย เพ่อื ทาให้การวดั ความตา้ นทานมีค่า ถูกตอ้ ง หมายเลข 6 เป็ นข้วั ต่อเอาตพ์ ตุ (OUTPUT) ใชส้ าหรบั วดั ความดงั ของเสียงจากเคร่ืองขยายเสียง หรือ เครื่องรับวทิ ยุ วดั ออกมาเป็ นหน่วยเดซิเบล (dB) ใชง้ านร่วมกบั ข้วั หมายเลข 9

หมายเลข 7 เป็ นสวติ ชป์ รบั เลือกยา่ นวดั คา่ ปริมาณไฟฟ้าที่เหมาะสม สามารถปรบั หมุนไดร้ อบตวั หมายเลข 8 เป็ นข้วั ตอ่ สายวดั มิเตอร์ข้วั บวก (+) ใชส้ าหรับตอ่ สายวดั สีแดง หมายเลข 9 เป็ นข้วั ต่อสายวดั มิเตอร์ข้วั ลบ (-COM) ใชส้ าหรับตอ่ สายวดั สีดา 2.3 สเกลหน้าปัดมัลตมิ ิเตอร์ชนิดแอนะลอก สเกลหนา้ ปัดของมลั ตมิ ิเตอร์ชนิดแอนะลอก หรือชนิดเข็มช้ี จะมีสเกลแสดงค่าปริมาณไฟฟ้าหลายชนิด ปริมาณไฟฟ้าแต่ละชนิดแสดงค่าออกมาแตกต่างกนั ทาให้สเกลท่ีกาหนดไวท้ ี่หน้าปัดแต่ละสเกลมีความ แตกต่างกนั ถูกแยกออกเป็ นสเกลหลายช่องหลายแถว แต่ละช่องแต่ละแถวใชแ้ สดงปริมาณไฟฟ้าแต่ละชนิด โดยเฉพาะ การใชง้ านและการอ่านค่าเป็นส่ิงจาเป็ นตอ้ งทาความเขา้ ใจ เพอื่ การใชง้ านมีความถูกตอ้ ง ลกั ษณะสเกล หนา้ ปัดของมลั ตมิ ิเตอร์ชนิดแอนะลอก แสดงดงั รูปท่ี 2.3 สเกลหนา้ ปัดมลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอก ตามรูปท่ี 2.3 แสดงสเกลค่าปริมาณไฟฟ้าแตล่ ะชนิดของมลั ติ มิเตอร์แบบหน่ึง ถูกกากบั ไวด้ ว้ ยหมายเลข เพอื่ บอกชื่อปริมาณไฟฟ้าแต่ละส่วนอธิบายรายละเอียดไดด้ งั น้ี หมายเลข 1 คือสเกลโอห์ม () ใชส้ าหรับอ่านค่าความตา้ นทานที่ 1 8 วัดได้ออกมา เม่ือต้ังย่านวัดความ 2 ตา้ นทานหรือยา่ น  3 5 หมายเลข 2 คือสเกลแรงดัน 4 6 7 ไฟตรง กระแสไฟตรง และแรงดนั ไฟ สลบั (DCV, A & ACV) ใชส้ าหรับอ่าน รูปที่ 2.3 สเกลหนา้ ปัดมลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอก ค่าแรงดนั ไฟตรง เม่ือต้งั ยา่ นวดั แรงดนั ไฟตรง (DCV) ใช้สาหรับอ่านค่ากระแสไฟตรง เม่ือต้ังย่านวดั กระแสไฟตรง (DCmA) และใช้สาหรับอ่านค่า แรงดนั ไฟสลบั เม่ือต้งั ยา่ นวดั แรงดนั ไฟสลบั (ACV) หมายเลข 3 คือสเกลแรงดนั ไฟสลบั เฉพาะยา่ น 10 โวลต์ (AC 10 V) ใชส้ าหรับอ่านค่าแรงดนั ไฟสลบั เม่ือต้งั ยา่ นวดั ที่ 10 ACV หมายเลข 4 คือสเกลค่าอัตราขยายกระแสไฟตรงของตัวทรานซิสเตอร์ (hFE) ใช้สาหรับอ่านค่า อตั ราขยายกระแสไฟตรงของตวั ทรานซิสเตอร์เม่ือต้งั ยา่ นวดั โอห์ม () ท่ีตาแหน่ง x10 (hFE) หมายเลข 5 คือสเกลค่ากระแสร่ัวไหล (Leakage Current) ของตวั ทรานซิสเตอร์ (ICEO) ใชส้ าหรับอ่าน คา่ กระแสรว่ั ไหลของตวั ทรานซิสเตอร์ทีข่ าคอลเลกเตอร์ (C) และขาอิมิตเตอร์ (E) เม่ือขาเบส (B) เปิ ดลอย ขณะ ต้งั ย่านวดั โอห์ม () ท่ี x1 (150 mA), x10 (15 mA), x100 (1.5 mA) และ x1k (150 A) นอกจากน้ันยงั ใช้แสดง ค่ากระแสภาระ (Load Current) ในการวดั ไดโอด (LI) ใชส้ าหรับอ่านกระแสภาระท่ีไหลผา่ นไดโอด เมื่อวดั ดว้ ย ยา่ นวดั โอห์ม ()

หมายเลข 6 คอื สเกลค่าแรงดนั ภาระ (Load Voltage) ในการวดั ไดโอด (LV) ใชส้ าหรับอ่านแรงดนั ภาระ ที่ตกคร่อมไดโอด เม่ือวดั ดว้ ยยา่ นวดั โอหม์ () เป็ นการวดั คา่ ในเวลาเดียวกบั การวดั LI หมายเลข 7 คือสเกลค่าความดงั ของสญั ญาณเสียง บอกค่าการวดั ออกมาเป็ นเดซิเบล (dB) ใชส้ าหรับ อ่านค่าความดงั ของสญั ญาณเสียง เมื่อต้งั ยา่ นวดั ท่ีแรงดนั ไฟสลบั (ACV) หมายเลข 8 คือกระจกเงา ใชส้ ะทอ้ นเข็มช้ี เพือ่ ช่วยให้การอ่านปริมาณไฟฟ้าค่าต่างๆ มีความถูกตอ้ ง ท่ีสุด โดยขณะอ่านค่าตอ้ งใหต้ าแหน่งเขม็ ช้ีจริงและเขม็ ช้ีในกระจกเงาซอ้ นทบั กนั พอดี 2.4 การใช้งานมัลตมิ ิเตอร์ชนิดแอนะลอก มลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอก สามารถใช้วดั หาปริมาณไฟฟ้าค่าต่างๆ ไดห้ ลายชนิด เช่น แรงดนั ไฟตรง (DCV) แรงดนั ไฟสลับ (ACV) กระแสไฟตรง (DCmA) และความตา้ นทาน () เป็ นตน้ ส่ิงสาคญั ในการใช้ งานของมลั ติมิเตอร์ชนิดน้ี อยทู่ ่ีค่าทีอ่ ่านออกมาไดจ้ ากการบ่ายเบนไปของเขม็ ช้ี ถูกแสดงค่าออกมาเป็นสเกลท่ี แบ่งไว้ การอ่านค่าท่ีถูกตอ้ งของค่าที่เขม็ ช้ีช้ีบอกไวจ้ าเป็ นตอ้ งใชค้ ่าการแบ่งออกเป็ นอตั ราส่วน จากค่าตวั เลขที่ บอกไวใ้ นตาแหน่งใกลเ้ คียงท้งั ดา้ น ซา้ ยและดา้ นขวาของเข็มช้ี อตั ราส่วนที่แบ่งออกมีความแตกต่างกนั ไปในแต่ ละสเกลและแต่ละค่า ซ่ึงส่ิงน้ีเองเป็ นผลทาให้การอ่านค่าเกิดความผิดพลาดไดง้ ่าย การจะนามลั ติมิเตอร์ชนิด แอนะลอกไปใชง้ าน จาเป็นตอ้ งศึกษาทาความเขา้ ใจการใชง้ านและการอ่านคา่ ใหถ้ ูกตอ้ งเสียก่อน 2.4.1 การวดั แรงดนั ไฟตรง (DCV) การวดั แรงดนั ไฟตรง โดยปรับสวติ ชเ์ ลือกยา่ นวดั ไปท่ี DCV มลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอกรุ่น มาตรฐาน จะมียา่ นวดั แรงดนั ไฟตรงท้งั หมด 7 ยา่ นวดั เตม็ สเกล คือ ยา่ น 0.1 V, 0.5 V, 2.5 V, 10 V, 50 V, 250 V และ 1,000 V การต้ังย่านวดั ท่ี DCV แสดงดังรูปท่ี 2.4 การอ่านค่าแรงดันไฟตรง อ่านที่หน้าปัดรูปที่ 2.3 หมายเลข 2 สเกล DCV, A & ACV ข้นั ตอนการวดั คา่ ปฏิบตั ิดงั น้ี -+ รูปท่ี 2.4 ยา่ นวดั แรงดนั ไฟตรง รูปที่ 2.5 การตอ่ มลั ติมิเตอร์วดั แรงดนั ไฟตรง (DCV) (DCV)

1. เสียบสายวดั สีแดงเขา้ ท่ีข้วั ต่อข้วั บวก (+) เสียบสายวดั สีดาเขา้ ท่ีข้วั ต่อข้วั ลบ (-COM) ของมิเตอร์ นา สายวดั ท้งั สองเสน้ ไปวดั ค่าแรงดนั ไฟตรงทีต่ อ้ งการ 2. ปรับสวิตช์เลือกยา่ นวดั DCV ไปยา่ นท่ีเหมาะสม หากไม่ทราบค่าแรงดันไฟตรงที่ตอ้ ง การวดั ให้ ปรบั ต้งั ยา่ นวดั ไปที่ยา่ นสูงสุดไวก้ ่อนทย่ี า่ น 1,000 V 3. การวดั แรงดนั ไฟตรง ตอ้ งนามิเตอร์ไปต่อวดั แบบขนานกบั วงจร (ต่อคร่อมอุปกรณ์) และขณะวดั ตอ้ งคานึง ถึงข้วั ของมิเตอร์ให้ตรงกบั ข้วั ของแรงดนั ที่วดั โดยยดึ หลกั ดงั น้ี ใกลบ้ วกแหล่งจา่ ยแรงดนั ตอ่ วดั ดว้ ย ข้วั บวก (+) ของมิเตอร์ ใกลล้ บแหล่งจา่ ยแรงดนั ตอ่ วดั ดว้ ยข้วั ลบ (–) ของมิเตอร์ การต่อมลั ติมิเตอร์วดั แรงดนั ไฟ ตรง แสดงดงั รูปที่ 2.5 4. การต้งั ยา่ นวดั การใชส้ เกล และการอ่านคา่ แสดงไดต้ ามตารางที่ 2.1 ตารางที่ 2.1 การต้งั ยา่ นวดั การใชส้ เกล และการอ่านค่า แรงดนั ไฟตรง (DCV) ย่านต้งั วดั สเกลใช้อ่าน การอ่านค่า ค่าท่วี ดั ได้ หมายเหตุ 0.1 V 0 – 10 ใช้ 0.01 คูณคา่ ท่อี ่านได้ 0 – 0.1 V ใชส้ เกลสีดาใต้ 0.5 V 0 – 50 ใช้ 0.01 คูณค่าทีอ่ ่านได้ 0 – 0.5 V กระจกเงา 3 ยา่ น 2.5 V 0 – 250 ใช้ 0.01 คูณค่าทอ่ี ่านได้ 0 – 2.5 V คือ 0 – 10, 10 V 0 – 10 0 – 10 V 50 V 0 – 50 อ่านโดยตรง 0 – 50 V 0 – 50 250 V 0 – 250 อ่านโดยตรง 0 – 250 V และ 0 – 250 0 – 10 อ่านโดยตรง 0 – 1,000 V 1,000 V ใช้ 100 คูณคา่ ทอ่ี ่านได้ ตวั อย่างที่ 2.1 ต้งั ยา่ นมลั ตมิ ิเตอร์ไวท้ ่ี DCV เพ่อื วดั แรงดนั ไฟตรง เข็มช้ีมิเตอร์ช้ีค่าออกมาตามรูปท่ี 2.6 จงอ่าน คา่ แรงดนั ไฟตรงทุกยา่ นวดั บนสเกลหนา้ ปัด วิธีทา อ่านค่าแต่ละยา่ นวดั เต็มสเกล (สเกลสีดาใตก้ ระจก เงา DCV) ยา่ น 0 – 10 V อ่านได้ = 6.4 V ยา่ น 0 – 50 V อ่านได้ = 32 V รูปท่ี 2.6 เขม็ ช้ีแสดงคา่ ยา่ นวดั แรงดนั ไฟตรง ยา่ น 0 – 250 V อ่านได้ = 160 V (DCV) ใชใ้ นตวั อยา่ งที่ 2.1 ตอบ

2.4.2 การวดั แรงดนั ไฟสลบั (ACV) การวดั แรงดนั ไฟสลบั โดยปรับสวติ ชเ์ ลือกยา่ นวดั ไปท่ี ACV มลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอกรุ่น มาตรฐาน จะมียา่ นวดั แรงดนั ไฟสลบั ท้งั หมด 4 ยา่ นวดั เตม็ สเกล คือ ยา่ น 10 V, 50 V, 250 V และ 1,000 V การ ต้งั ยา่ นวดั ที่ ACV แสดงดงั รูปที่ 2.7 การอ่านคา่ แรงดนั ไฟสลบั อ่านทหี่ นา้ ปัดรูปท่ี 2.3 หมายเลข 2 สเกล DCV, A & ACV และหมายเลข 3 สเกล AC 10 V ข้นั ตอนการวดั คา่ ปฏิบตั ดิ งั น้ี รูปท่ี 2.7 ยา่ นวดั แรงดนั ไฟสลบั รูปท่ี 2.8 การต่อมลั ตมิ ิเตอร์วดั แรงดนั ไฟสลบั (ACV) (ACV) 1. เสียบสายวดั สีแดงเขา้ ท่ีข้วั ต่อข้วั บวก (+) เสียบสายวดั สีดาเขา้ ท่ีข้วั ต่อข้วั ลบ (-COM) ของมิเตอร์ นา สายวดั ท้งั สองเสน้ ไปวดั คา่ แรงดนั ไฟสลบั 2. ปรับสวิตชเ์ ลือกยา่ นวดั ACV ไปยา่ นที่เหมาะสม หากไม่ทราบค่าแรงดนั ไฟสลบั ท่ีจะวดั ให้ต้งั ยา่ น วดั ไปทีย่ า่ นสูงสุดไวก้ ่อนที่ 1,000 V 3. การวดั แรงดนั ไฟสลบั ตอ้ งนามิเตอร์ไปตอ่ วดั แบบขนานกบั วงจร (ต่อคร่อมอุปกรณ์) และขณะวดั ไม่ จาเป็ นตอ้ งคานึงถึงข้วั ของมิเตอร์ สามารถวดั สลบั ข้วั ได้ การต่อมลั ติมิเตอร์วดั แรงดนั ไฟสลบั แสดงดงั รูปที่ 2.8 4. ก่อนต่อมลั ติมิเตอร์วดั แรงดนั ไฟสลบั ค่าสูง ควรตดั ไฟของวงจรท่ีจะวดั ออกก่อน เม่ือตอ่ มลั ติมิเตอร์ เขา้ วงจรเรียบรอ้ ยแลว้ จึงจา่ ยไฟเขา้ วงจรทต่ี อ้ งการวดั 5. อยา่ จบั สายวดั หรือตวั มลั ติมิเตอร์ขณะวดั แรงดนั ไฟสลบั ค่าสูง เมื่อวดั เสร็จเรียบร้อยควรตดั ไฟท่ีทา การวดั เสียก่อน จึงปลดสายวดั ของมลั ตมิ ิเตอร์ออกจากวงจร 6. การต้งั ยา่ นวดั การใชส้ เกล และการอ่านคา่ แสดงไดต้ ามตารางที่ 2.2 ตารางท่ี 2.2 การต้งั ยา่ นวดั การใชส้ เกล และการอ่านคา่ แรงดนั ไฟสลบั (ACV) ย่านต้งั วัด สเกลใช้อ่าน การอ่านค่า ค่าที่วัดได้ หมายเหตุ 10 V 0 – 10 อ่านโดยตรง 0 – 10 V ใชส้ เกล AC 10 V 50 V 0 – 50 อ่านโดยตรง 0 – 50 V ใชส้ เกลสีดาใตก้ ระจก 250 V 0 – 250 อ่านโดยตรง 0 – 250 V เงา 3 ยา่ น คือ 0 – 10, 0 0 – 10 ใช้ 100 คูณคา่ ทอ่ี ่านได้ 0 – 1,000 V – 50 และ 0 – 250 1,000 V

ตวั อย่างท่ี 2.2 ต้งั ยา่ นมลั ติมิเตอร์ไวท้ ่ี ACV เพ่ือวดั แรงดนั ไฟสลบั เขม็ ช้ีมิเตอร์ช้ีคา่ ออกมาตามรูปท่ี 2.9 จงอ่าน ค่าแรงดนั ไฟสลบั ทกุ ยา่ นวดั บนสเกลหนา้ ปัด วธิ ีทา อ่านคา่ แต่ละยา่ นวดั เตม็ สเกล (สเกลสีดาใตก้ ระจกเงา ACV และสเกลสีแดง AC 10 V ดา้ นล่าง ) ยา่ น 0 – 10 V อ่านได้ = 3.6 V ยา่ น 0 – 50 V อ่านได้ = 18 V รูปท่ี 2.9 เขม็ ช้ีแสดงคา่ ยา่ นวดั แรงดนั ไฟสลบั ยา่ น 0 – 250 V อ่านได้ = 90 V (ACV) ใชใ้ นตวั อยา่ งที่ 2.2 ยา่ น AC 10 V อ่านได้ = 3.8 V ตอบ 2.4.3 การวดั กระแสไฟตรง (DCmA) การวดั กระแสไฟตรง โดยปรบั สวติ ชเ์ ลือกยา่ นวดั ไปที่ DCmA มลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอกรุ่น มาตรฐาน จะมียา่ นวดั กระแสไฟตรงท้งั หมด 4 ยา่ นวดั เตม็ สเกล คือ ยา่ น 50 A, 2.5 mA, 25 mA และ 250 mA (0.25 A) การต้ังย่านวดั ที่ DCmA แสดงดังรูปที่ 2.10 การอ่านค่ากระแสไฟตรง อ่านที่หน้าปัดรูปที่ 2.3 หมายเลข 2 สเกล DCV, A & ACV ข้นั ตอนการวดั คา่ ปฏบิ ตั ิดงั น้ี -+ รูปท่ี 2.10 ยา่ นวดั กระแสไฟตรง รูปท่ี 2.11 การต่อมลั ตมิ ิเตอร์วดั กระแสไฟตรง (DCmA) 1. เสียบสายวดั สีแดงเขา้ ท่ีข้วั ต่อข้วั บวก (+) เสียบสายวดั สีดาเขา้ ทขี่ ้วั ตอ่ ข้วั ลบ (-COM) ของมิเตอร์ นา สายวดั ท้งั สองเสน้ ไปวดั คา่ กระแสไฟตรง 2. ปรับสวติ ชเ์ ลือกยา่ นวดั DCmA ไปยา่ นทเี่ หมาะสม หากไม่ทราบค่ากระแสไฟตรงท่ีจะวดั ใหต้ ้งั ยา่ น วดั ไปท่ยี า่ นสูงสุดไวก้ ่อนที่ 250 mA 3. การวดั กระแสไฟตรง ตอ้ งนามิเตอร์ไปตอ่ อนุกรมกบั วงจร (ตดั วงจรออกนามิเตอร์เขา้ ไปตอ่ ร่วมเป็ น ส่วนหน่ึงของวงจร) และขณะต่อวดั ตอ้ งคานึงถึงข้วั ของมิเตอร์ใหต้ รงกบั ข้วั ของแรงดนั แหล่งจ่าย โดยยดึ หลกั ดงั น้ี ใกลบ้ วกแหล่งจา่ ยแรงดนั ต่อวดั ดว้ ยข้วั บวก (+) ของมิเตอร์ ใกลล้ บแหล่งจ่ายแรงดนั ต่อวดั ดว้ ยข้วั ลบ (–) ของมิเตอร์ การต่อมลั ติมิเตอร์วดั กระแสไฟตรง แสดงดงั รูปท่ี 2.11

4. ยา่ นวดั กระแสไฟตรง 50 A เป็ นยา่ นเดียวกบั ยา่ นวดั แรงดนั ไฟตรง 0.1 V ในยา่ นน้ีทาหนา้ ที่เป็ นท้งั มิเตอร์วดั แรงดนั ไฟตรงเตม็ สเกล 0.1 V และเป็นมิเตอร์วดั กระแสไฟตรงเตม็ สเกล 50 A 5. การต้งั ยา่ นวดั การใชส้ เกล และการอ่านคา่ แสดงไดต้ ามตารางท่ี 2.3 ตารางท่ี 2.3 การต้งั ยา่ นวดั การใชส้ เกล และการอ่านค่ากระแสไฟตรง (DCmA) ย่านต้งั วดั สเกลใช้อ่าน การอ่านค่า ค่าทีว่ ัดได้ หมายเหตุ 50 A 0 – 50 อ่านโดยตรงในหน่วย A 0 – 50 A ใชส้ เกลสีดา 2.5 mA 0 – 250 ใช้ 0.01 คูณค่าท่อี ่านไดใ้ นหน่วย mA 0 – 2.5 mA ใตก้ ระจกเงา 25 mA 0 – 250 ใช้ 0.1 คูณคา่ ทอ่ี ่านไดใ้ นหน่วย mA 0 – 25 mA 3 ยา่ น คือ 0 – 10, 0 – 50 0.25 A 0 – 250 อ่านโดยตรงในหน่วย mA 0 – 250 mA และ 0 – 250 ตัวอย่างท่ี 2.3 ต้งั ย่านมัลติมิเตอร์ไวท้ ี่ DCmA เพ่ือวดั กระแสไฟตรง เข็มช้ีมิเตอร์ช้ีค่าออกมาตามรูปท่ี 2.12 จงอ่านคา่ กระแสไฟตรงทกุ ยา่ นวดั บนสเกลหนา้ ปัด วธิ ีทา รูปท่ี 2.12 เขม็ ช้ีแสดงค่ายา่ นวดั กระแสไฟตรง อ่านค่าแต่ละยา่ นวดั เตม็ สเกล (สเกลสีดาใตก้ ระจก (DCmA) ใชใ้ นตวั อยา่ งท่ี 2.3 เงา DCmA ท่ีใชม้ ี 2 ยา่ น คอื 50, 250) ยา่ น 0 – 50 mA อ่านได้ = 46 mA ยา่ น 0 – 250 mA อ่านได้ = 230 mA ตอบ 2.4.4 การวดั ความต้านทาน () การวดั ความตา้ นทาน โดยปรับสวิตช์เลือกยา่ นวดั ไปท่ี  มลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอกรุ่น มาตรฐาน จะมียา่ นวดั ความตา้ นทานท้งั หมด 4 ถึง 5 ยา่ นวดั เต็มสเกล คือ ยา่ น x1, x10, x100, x1k และ x10k (บางรุ่นไม่มียา่ น x100 และบางรุ่นไม่มียา่ น x10k ) การต้งั ยา่ นวดั ท่ี  แสดงดงั รูปท่ี 2.13 การอ่านค่าความ ตา้ นทาน อ่านท่หี นา้ ปัดรูปที่ 2.3 หมายเลข 1 สเกล  ข้นั ตอนการวดั ค่าปฏิบตั ดิ งั น้ี

1. เสียบสายวดั สีแดงเขา้ ที่ข้วั ต่อข้ัวบวก (+) เสียบสายวดั สีดาเข้าท่ีข้วั ต่อข้วั ลบ (-COM) ของมิเตอร์ นาสายวดั ท้งั สองเสน้ ไปวดั ค่าความตา้ นทาน 2. ปรับสวิตช์เลือกไปยา่ นวดั  ก่อนนาโอห์ม มิเตอร์ไปใช้วดั ตวั ตา้ นทานทุกคร้ัง ในทุกยา่ นวดั ท่ีต้งั วดั โอห์ม ตอ้ งปรับแต่งเข็มช้ีของมิเตอร์ให้ช้ีค่าท่ี 0  รูปท่ี 2.13 ยา่ นวดั ความตา้ นทาน () ก่อนเสมอ โดยช็อตปลายสายวดั ท้งั สองเส้นของมิเตอร์ เขา้ ดว้ ยกนั ปรับแต่งป่ ุมปรับ 0  ADJ จนเขม็ ช้ีของ มิเตอร์ช้ีทีต่ าแหน่ง 0  พอดี ลกั ษณะการปรบั แต่งโอห์มมิเตอร์ใหพ้ ร้อมใชง้ าน แสดงดงั รูปท่ี 2.14 3. นาโอห์มมิเตอร์ไปวดั ค่าความตา้ นทานไดต้ ามตอ้ งการอยา่ งถูกตอ้ ง ค่าท่ีอ่านออกมาไดจ้ ากโอห์ม มิเตอร์ คอื ค่าความตา้ นทานของตวั ตา้ นทานตวั ที่วดั ลกั ษณะการวดั ตวั ตา้ นทานดว้ ยมลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอก แสดงดงั รูปที่ 2.15 4. การต้งั ยา่ นวดั การใชส้ เกล และการอ่านคา่ แสดงไดต้ ามตารางที่ 2.4 0 รูปที่ 2.14 การปรับแต่งโอห์มมเิ ตอร์ใหช้ ้ีท่ี 0  พอดี รูปท่ี 2.15 การวดั ความตา้ นทานดว้ ยโอหม์ มิเตอร์

ตารางท่ี 2.4 การต้งั ยา่ นวดั การใชส้ เกล และการอ่านค่าความตา้ นทาน () ย่านต้งั วดั สเกลใช้อ่าน การอ่านค่า ค่าทวี่ ัดได้ หมายเหตุ 1 0– อ่านโดยตรง 10 ใช้ 10 คูณคา่ ที่อ่านได้ 0 – 2 kΩ ใชส้ เกลสีดา 100 ใช้ 100 คูณค่าทอ่ี ่านได้ 0 – 20 kΩ เหนือกระจก 1k อ่านโดยตรงในหน่วย kΩ 0 – 200 kΩ เงายา่ นเดียว 10k ใช้ 10 คูณคา่ ที่อ่านไดใ้ นหน่วย kΩ 0 – 2 MΩ คือ 0 –  0 – 20 MΩ ตวั อย่างที่ 2.4 ต้งั ยา่ นมลั ติมิเตอร์ไวท้ ่ี  เพ่ือวดั ความตา้ นทาน เขม็ ช้ีมิเตอร์ช้ีค่าออกมาตามรูปท่ี 2.16 จงอ่าน ความตา้ นทานท่ีแสดงบนสเกลหนา้ ปัดทุกหมายเลขเขม็ ช้ี วิธีทา 3 2 อ่านค่าทกุ หมายเลขเขม็ ช้ี (สเกลสีดาเหนือ 4 1 กระจกเงา ) รูปที่ 2.16 เขม็ ช้ีแสดงคา่ ยา่ นวดั ความตา้ นทาน หมายเลข 1 อ่านได้ = 1.4  () ใชใ้ นตวั อยา่ งท่ี 2.4 หมายเลข 2 อ่านได้ = 8.5  หมายเลข 3 อ่านได้ = 42  หมายเลข 4 อ่านได้ = 180  ตอบ 2.5 มัลติมเิ ตอร์ชนิดดจิ ติ อล มลั ตมิ ิเตอร์ชนิดดิจิตอล สามารถใชว้ ดั หาปริมาณไฟฟ้าคา่ ต่างๆ ไดห้ ลายชนิดเช่นเดียวกบั มลั ติมิเตอร์ชนิด แอนะลอก เช่น แรงดนั ไฟตรง (DCV) แรงดนั ไฟสลบั (ACV) กระแสไฟตรง (DCmA) และความตา้ นทาน () เป็ นตน้ ส่ิงสาคญั ในการใชง้ านของมลั ติมิเตอร์ชนิดน้ี อยทู่ กี่ ารแสดงค่าออกมาเป็ นตวั เลขอ่านค่าไดโ้ ดยตรง อ่านไดร้ วดเร็ว มีความถูกตอ้ ง เที่ยงตรง เกิดความสะดวก การจะนามลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอลไปใช้งาน จาเป็ นตอ้ ง ศึกษาทาความเขา้ ใจในส่วนประกอบ และรายละเอียดต่างๆ ก่อนการใชง้ าน เพื่อทาให้ผูใ้ ช้สามารถใชง้ านได้ อยา่ งถูกตอ้ ง เกิดความปลอดภยั ท้งั ตวั มลั ตมิ ิเตอร์และตวั ผใู้ ชง้ าน รูปร่างและส่วนประกอบของมลั ติมิเตอร์ชนิด ดิจติ อล แสดงดงั รูปที่ 2.17

มลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอลตามรูปท่ี 2.17 เป็ นมลั ติมิเตอร์แบบหน่ึงท่ีมีขายทว่ั ไป มีราคา 1 9 ถูก ส่วนประกอบไม่แตกต่างไปจากมลั ติมิเตอร์ 7 ชนิดดิจิตอลแบบอ่ืนๆ มากนัก (บางรุ่นมีข้วั วดั 10 ปริมาณไฟฟ้าอื่นๆ ไดเ้ พิ่มข้ึน) ตวั เลขท่ีช้ีแสดงไว้ 8 12 บอกช่ือของส่วนประกอบ หนา้ ที่การทางาน และ 2 13 การใชง้ าน มีรายละเอียดดงั น้ี 4 11 หมายเลข 1 เป็ นหนา้ ปัดแสดงผลการวดั 3 คา่ ปริมาณไฟฟ้า แสดงเป็ นตวั เลขจานวน 3 1/2 14 5 หลกั และตวั อกั ษร จอเป็นคริสตอลเหลว (LCD) 6 หมายเลข 2 เป็ นสวิตช์เลือกค่าปริมาณ ไฟฟ้าท่ีตอ้ งการวดั ปรบั หมุนไปซา้ ยหรือขวาได้ รูปท่ี 2.17 ส่วนประกอบมลั ตมิ ิเตอร์ชนิดดิจติ อล อยา่ งอิสระ หมายเลข 3 เป็ นข้ัวเสียบไวส้ าหรับวัดตัวทรานซิสเตอร์ เพ่ือหาค่าอัตราขยายกระแส (hFE) ของตัว ทรานซิสเตอร์ ใชท้ างานร่วมกบั ตาแหน่งหมายเลข 13 ยา่ น hFE หมายเลข 4 เป็ นข้วั ตอ่ สายวดั มิเตอร์สีแดง เพอื่ ใชว้ ดั ค่ากระแสไฟตรงค่าสูง (10A ) วดั ค่าไดส้ ูงสุด 10 A ใชท้ างานร่วมกบั ข้วั ต่อหมายเลข 6 และตาแหน่งหมายเลข 12 ยา่ น 10 A หมายเลข 5 เป็ นข้วั ต่อสายวดั มิเตอร์สีแดง เพอื่ ใชว้ ดั ค่าแรงดนั ไฟตรง (DCV) แรงดนั ไฟสลบั (ACV) กระแสไฟตรงคา่ ต่า (DCmA) และความตา้ นทาน () ใชท้ างานร่วมกบั ข้วั ตอ่ หมายเลข 6 หมายเลข 6 เป็ นข้วั ตอ่ สายวดั มิเตอร์สีดา (COM) เป็ นข้วั ต่อสายวดั ข้วั ร่วม ใชร้ ่วมกบั ข้วั หมายเลข 4 และ ข้วั หมายเลข 5 ใชว้ ดั ค่าปริมาณไฟฟ้าตา่ งๆ หมายเลข 7 เป็ นตาแหน่งเลือกการปิ ดสวิตช์หยดุ ใชง้ านมิเตอร์ (OFF) เพอื่ หยดุ การจ่าย ไฟให้มิเตอร์ เป็นการหยดุ ทางานของมิเตอร์ หมายเลข 8 เป็ นตาแหน่งเลือกการทางานเป็ นโวลตม์ ิเตอร์ไฟตรง (V ) วดั แรงดนั ไฟตรงไดส้ ูงสุด 1,000 V หมายเลข 9 เป็ นตาแหน่งเลือกการทางานเป็ นโวลตม์ ิเตอร์ไฟสลบั (V~) วดั แรงดนั ไฟสลบั ไดส้ ูงสุด 750 V หมายเลข 10 เป็ นตาแหน่งเลือกการทางานเป็ นแอมมิเตอร์ไฟตรง (A ) วดั กระแสไฟ ตรงไดส้ ูงสุด 200 mA หมายเลข 11 เป็ นตาแหน่งเลือกการทางานเป็ นโอห์มมิเตอร์ () วดั ความตา้ นทานไดส้ ูงสุด 2,000 k หมายเลข 12 เป็นตาแหน่งเลือกการทางานเป็นแอมมิเตอร์ไฟตรงคา่ สูง (10A) วดั กระแสไฟตรงไดส้ ูงสุด 10 A

หมายเลข 13 เป็ นตาแหน่งเลือกใช้มิเตอร์ทางานเป็ นเครื่องวดั อัตราขยายกระแส (hFE) ของตัว ทรานซิสเตอร์ ใชท้ างานร่วมกบั ตาแหน่งหมายเลข 3 หมายเลข 14 เป็ นตาแหน่งเลือกใชม้ ิเตอร์ทางานเป็นเคร่ืองวดั ตวั ไดโอด 2.6 การใช้งานมัลติมเิ ตอร์ชนดิ ดจิ ิตอล การนามลั ตมิ ิเตอร์ชนิดดิจติ อลไปใชง้ าน ใชไ้ ดเ้ ช่นเดียวกบั มลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอก เมื่อตอ้ งการวดั ปริมาณไฟฟ้าชนิดใด ก็ปรบั สวิตชเ์ ลือกยา่ นวดั หมายเลข 2 ของรูปท่ี 2.17 ไปยา่ นปริมาณไฟฟ้าทตี่ อ้ งการวดั ถา้ ไม่ ทราบค่าปริมาณไฟฟ้าน้ันใหต้ ้งั ค่าที่ยา่ นวดั สูงสุดไวก้ ่อน และค่อยๆ ปรับต่าลงมาในยา่ นที่เหมาะสม มลั ติมิเตอร์ ชนิดดิจิตอลจะแสดงค่าปริมาณไฟฟ้าออกมาเป็นตวั เลขอ่านค่าไดท้ นั ที การจะนามลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอลไปใช้ งาน จาเป็นตอ้ งศึกษาทาความเขา้ ใจการใชง้ านและการอ่านค่าให้ถูกตอ้ งเสียก่อน การวดั ปริมาณไฟฟ้าชนิดต่างๆ ทาไดด้ งั น้ี 2.6.1 การวดั แรงดนั ไฟตรง (DCV) การวดั แรงดนั ไฟตรงดว้ ยมลั ตมิ ิเตอร์ชนิดดิจติ อล โดยปรับสวติ ชเ์ ลือกยา่ นวดั ไปท่ีแรงดนั ไฟ ตรง (V ) มลั ตมิ ิเตอร์ชนิดดิจติ อลรุ่นทใ่ี ชง้ านตามรูปท่ี 2.17 มียา่ นวดั แรงดนั ไฟตรงท้งั หมด 5 ยา่ นวดั เตม็ สเกล คือ ย่าน 200 mV, 2,000 mV, 20 V, 200 V และ 1,000 V ตัวเลขที่แสดงให้เห็นบนหน้าปัดขณะวดั ค่า คือค่า แรงดนั ไฟตรงที่วดั ได้ การต่อวดั ค่าโดยยึดหลักดังน้ี ใกล้บวกแหล่งจ่ายแรงดนั ต่อวดั ด้วยข้วั บวก (+) ของ มิเตอร์ ใกลล้ บแหล่งจ่ายแรงดนั ตอ่ วดั ดว้ ยข้วั ลบ (–) ของมิเตอร์ กรณีท่ีวดั ค่าแลว้ เกิดเคร่ืองหมายลบ (–) แสดง อยดู่ า้ นหนา้ ตวั เลขที่บอกค่าไว้ บอกใหท้ ราบว่าการต่อสายวดั แรงดนั ไฟตรงผดิ ข้วั ให้สลบั ข้วั สายวดั ใหม่ การต้งั ยา่ นวดั และการต่อมลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอลวดั แรงดนั ไฟตรง แสดงดงั รูปท่ี 2.18 -+ รูปที่ 2.18 การต่อมลั ตมิ ิเตอร์ชนิดดิจติ อลวดั แรงดนั ไฟตรง

2.6.2 การวดั แรงดนั ไฟสลบั (ACV) การวดั แรงดันไฟสลบั ดว้ ยมัลติมิเตอร์ชนิดดิจิตอล โดยปรับสวิตช์เลือกย่านวดั ไปที่โวลต์ มิเตอร์ไฟสลบั (V~) มลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอลรุ่นท่ีใชง้ านตามรูปที่ 2.17 มียา่ นวดั แรงดนั ไฟสลบั ท้งั หมด 2 ยา่ นวดั เต็มสเกล คือ ย่าน 200 V และ 750 V ขณะวดั ค่ามิเตอร์จะแสดงค่าที่วดั ได้ออกมา การวดั แรงดนั ไฟสลบั ไม่ จาเป็ นตอ้ งคานึงถึงข้วั วดั ของมิเตอร์ ใช้สลับข้วั วดั ได้ การต้งั ยา่ นวดั และการต่อมัลติมิเตอร์ชนิดตวั เลขวดั แรงดนั ไฟสลบั แสดงดงั รูปท่ี 2.19 รูปท่ี 2.19 การตอ่ มลั ตมิ ิเตอร์ชนิดดิจิตอลวดั แรงดนั ไฟสลบั 2.6.3 การวดั กระแสไฟตรง (DCA) การวดั กระแสไฟตรงดว้ ยมลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอล โดยปรับสวิตช์เลือกยา่ นวดั ไปที่แอมมิเตอร์ ไฟตรง (A ) มลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอลรุ่นท่ีใช้งานตามรูปที่ 2.17 มีท้งั หมด 5 ยา่ นวดั เต็มสเกล คือ ยา่ น 200 A, 2,000 A, 20 mA, 200 mA และ 10 A การต่อวดั กระแสไฟตรงตอ้ งต่อแบบอนุกรม ตวั เลขที่แสดงใหเ้ ห็นบน หนา้ ปัดขณะวดั คา่ คือค่ากระแสไฟตรงท่ีวดั ได้ การตอ่ วดั ค่าโดยยดึ หลกั ดงั น้ี ใกลบ้ วกแหล่งจ่ายแรงดนั ต่อวดั ด้วยข้ัวบวก (+) ของมิเตอร์ ใกล้ลบแหล่งจ่ายแรงดัน ต่อวดั ด้วยข้วั ลบ (–) ของมิเตอร์ กรณีที่วดั ค่าแล้วเกิด เครื่องหมายลบ (–) แสดงอยดู่ า้ นหน้าตวั เลขท่ีบอกค่าไว้ บอกให้ทราบวา่ การต่อสายวดั กระแสไฟตรงผิดข้วั ให้ สลบั ข้วั สายวดั ใหม่ และเม่ือตอ้ งการวดั กระแสไฟตรงค่าสูงเป็ นแอมแปร์ต้งั ที่ 10 A เปล่ียนตาแหน่งข้วั ต่อสายวดั เส้นสีแดง ไปเสียบที่ข้วั ต่อหมายเลข 4 ตามรูปที่ 2.17 การต้งั ยา่ นวดั และการต่อมัลติมิเตอร์ชนิดดิจิตอลวดั กระแสไฟตรง แสดงดงั รูปท่ี 2.20

-+ รูปที่ 2.20 การตอ่ มลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอลวดั กระแสไฟตรง 2.6.4 การวดั ความต้านทาน () การวดั ความตา้ นทานดว้ ยมลั ตมิ ิเตอร์ชนิดดิจิตอล โดยต้งั สวิตชเ์ ลือกยา่ นวดั ไปที่โอห์มมิเตอร์ () มลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอลรุ่นที่ใชง้ านตามรูปที่ 2.17 มีท้งั หมด 5 ยา่ นวดั เตม็ สเกล คือ ยา่ น 200, 2,000, 20 k, 200 k และ 2,000 k การวดั ค่าความตา้ นทานดว้ ยโอห์มมิเตอร์ชนิดดิจิตอล ไม่จาเป็ นตอ้ งช็อตปลายสายวดั เขา้ ดว้ ยกนั เพ่ือปรับแต่งความถูกตอ้ ง สามารถนาไปวดั ค่าได้เลยในทุกยา่ นวดั ตวั เลขท่ีแสดงให้เห็นคือค่าความ ตา้ นทานท่วี ดั ได้ การต้งั ยา่ นวดั และการตอ่ มลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอล วดั ค่าความตา้ นทาน แสดงดงั รูปที่ 2.21 รูปท่ี 2.21 การตอ่ มลั ติมิเตอร์ชนิดดิจิตอลวดั ค่าความตา้ นทาน

2.7 บทสรุป เคร่ืองมือวดั ไฟฟ้าเบ้อื งตน้ ทค่ี วรทราบ ไดแ้ ก่ มลั ตมิ ิเตอร์ ซ่ึงถือไดว้ า่ เป็ นเคร่ืองมือวดั ไฟฟ้าท่จี าเป็นต่อ ช่างไฟฟ้า ช่างอิเล็กทรอนิกส์ และช่างที่จาเป็ นตอ้ งเก่ียวขอ้ งกบั ปริมาณไฟฟ้าต่างๆ มัลติมิเตอร์สามารถวดั ปริมาณไฟฟ้าไดห้ ลายชนิด มีราคาถูก เลก็ กะทดั รัด พกพาไปไดส้ ะดวก มลั ตมิ ิเตอร์ที่ผลิตมาใชง้ านแบง่ ออกได้ เป็น 2 ชนิด ไดแ้ ก่ มลั ติมิเตอร์ชนิดแอนะลอก และมลั ติมิเตอร์ชนิดดิจติ อล การวดั ปริมาณไฟฟ้าชนิดไฟตรง (DC) ไม่วา่ เป็ นแรงดนั หรือกระแส ขณะต่อมลั ติมิเตอร์วดั วงจรไฟฟ้า น้นั ๆ ตอ้ งคานึงถึงข้วั ของมลั ติมิเตอร์ และข้วั แรงดนั ของแหล่งจา่ ยในวงจร ตอ้ งเหมือนกนั โดยยดึ หลกั การต่อ วดั ดงั น้ี ใกลบ้ วกต่อบวก ใกลล้ บต่อลบ จงึ สามารถวดั ค่าปริมาณไฟฟ้าน้นั ๆ ได้ ส่วนปริมาณไฟฟ้าชนิดไฟสลบั (AC) ไม่วา่ เป็ นแรงดนั หรือกระแส ขณะต่อมลั ติมิเตอร์วดั วงจรไฟฟ้าน้นั ๆ ไม่ตอ้ งคานึงถึงข้วั ของมลั ติมิเตอร์ และข้วั แรงดนั ของแหล่งจ่ายในวงจร สิ่งสาคญั ท่ีตอ้ งคานึงถึงก่อนนามัลติมิเตอร์ไปใชง้ าน คือการต้งั ยา่ นวดั ปริมาณไฟฟ้า ตอ้ งต้งั ยา่ นวดั ให้ ถูกตอ้ งตามชนิดของปริมาณไฟฟ้าน้ันๆ เพราะการต้งั ยา่ นวดั ผิดชนิดอาจมีผลทาให้ มลั ติมิเตอร์ชารุดเสียหายได้ และการต้งั ยา่ นวดั ในคา่ ท่ีเหมาะสมเป็ นสิ่งจาเป็ นเช่นกนั จะช่วยใหก้ ารอ่านค่าการวดั มีความถูกตอ้ งมากข้ึน การ วดั ปริมาณไฟฟ้าบางชนิดตอ้ งทาการปรับแต่งมิเตอร์ก่อนการวดั ค่าเสมอ เช่น การวดั ความตา้ นทาน ซ่ึงการวดั จะ ถูกตอ้ งได้ ก่อนการวดั คา่ ตอ้ งปรับแต่งมิเตอร์ก่อนการใชง้ านทุกคร้ัง