ยาแก้ปวด และยาต้านอักเสบ อ.วิชญาพร

ยากลุ่ม Opioid ทุกตวั ใหผ้ ลการระงับปวดเทา่ กัน ถา้ ให้ในขนาดที่เรยี กวา่ equianalgesic dose

WHO 3-step analgesic ladder ปวดเฉยี บพลัน ปวดเร้อื รงั https://legacyeducators.wordpress.com/tag/who-analgesic-ladder/

ยาตา้ นไมเกรน (Anti-migraine)

ไมเกรน (migraine)  ไมเกรน เปน็ อาการปวดศีรษะท่ีพบไดบ้ ่อย ความชุกประมาณร้อยละ 10-15  พบในผหู้ ญิงมากกวา่ ผูช้ าย เปน็ สัดส่วน 2-3: 1 โดยเฉพาะในผ้หู ญิงวยั เจริญพนั ธ์ุ ตัง้ แตช่ ่วงวัยรุ่น จนถงึ อายุ 50 ปี  ปจั จัยทางพันธกุ รรมมสี ่วนเก่ยี วข้องกับโรค ประมาณ 70% ของผปู้ ่วยจะมปี ระวัตญิ าติสายตรงเปน็ โรคปวดศีรษะไมเกรน และ ถา้ มีญาตทิ ่ีเปน็ โรคนี้ โดยเฉพาะเป็นแบบมอี ากานาชนดิ ออรา โอกาสทีจ่ ะเป็นโรคนี้ มีประมาณ 4 เทา่ เม่ือเทยี บกบั คนทวั่ ไป  ปจั จัยทางส่งิ แวดล้อม ยงั มสี ว่ นกระตนุ้ ให้มีอาการปวดศรี ษะมากขน้ึ ได้ เช่น การมปี ระจาเดอื น ความเครยี ด พกั ผ่อนไมเ่ พยี งพอ อดอาหาร อากาศเปล่ียนแปลง รวมถึงการรบั ประทานอาหารบางอยา่ ง เชน่ แอลกอฮอล์ ช็อคโกแลต ผงชรู ส อาจกระตนุ้ ใหม้ อี าการมากขน้ึ ไดใ้ นผปู้ ว่ ยบางราย

ปัจจยั ลักษณะ กระตุน้ จติ ใจ กงั วล (anxiety), depression, stress สง่ิ แวดลอ้ ม กลน่ิ ฉุน, แสงแดดจา้ , ทส่ี ูง, เสียงดงั มาก, อากาศ ทเ่ี ปลี่ยนแปลง, ควันบหุ รี่ การ นอนนอ้ ย/มากจนเกนิ ไป, ออกกาลังกายหกั โหม, ดารงชีวติ อดอาหาร ฮอรโ์ มน ช่วงมปี ระจาเดือน, หมดประจาเดอื นตงั้ ครรภ์ โภชนาการ การด่มื แอลกอฮอล์, คาเฟอีน, ช็อคโกแลต, อาหาร ท่มี ี tyramine เช่น ไวน์แดง ยา cimetidine, cocaine, indomethacin, nicotine, nifedipine, nitroglycerin, reserpine, hormones

ไมเกรน (migraine)  อาการปวดศีรษะแบบไมเกรน มักจะปวดบรเิ วณขมับโดยอาจจะ ปวดขา้ งเดยี ว หรือทัง้ สองข้างกไ็ ด้ บางกรณีอาจมกี ารปวด วนกันไป และมักจะปวดขา้ งเดิมอยซู่ า้ ๆ สว่ นอีกบริเวณหน่ึงที่ พบมาก ไดแ้ ก่ บริเวณเบ้าตา  ลักษณะของการปวด มกั จะปวดตุบ้ ๆ ตามจังหวะของชพี จร ผูป้ ว่ ยบางรายอาจมอี าการคล่ืนไสอ้ าเจียนรว่ มดว้ ย  ระยะเวลาของการปวดแตกตา่ งกันไปในผปู้ ่วยแตล่ ะราย บางรายอาจมีอาการนานถึง 72 ชว่ั โมง  การปวดศีรษะแบบไมเกรนเป็นโรคทางสมองชนดิ หนึง่ ซง่ึ ยงั หาสาเหตุทแ่ี น่ชดั ไมไ่ ด้ แตเ่ ชอื่ วา่ อาจมีจดุ กาเนดิ จากกา้ นสมองท่ีทางานผิดปกติ หรือเกดิ จากภาวะท่ีสารเคมใี นสมองไมส่ มดุล สง่ ผลให้หลอด เลอื ดมีความไวต่อการกระตนุ้ มากเป็นพิเศษ น่ันคือ มกี ารหดและขยายตวั ของหลอดเลอื ดอย่างผิดปกติ

ประเภทของโรคปวดศีรษะไมเกรน 1. Migraine with aura (ไมเกรนชนิดมีอาการเตือน) • มอี าการ aura 5 – 20 นาที (< 60 นาท)ี จากนนั้ จะมีอาการปวดศรี ษะภายใน 60 นาที • บางคร้ังมีอาการปวดเกิดพร้อมกบั aura • อาการ aura มกั เป็นความผดิ ปกติของการมองเหน็ เช่น เห็นแสงวูบวาบ ตาพรา่ เหน็ จุดมืด จุดบอด และอาจมีอาการพดู ลาบาก ออ่ นแรง มีอาการชาตามใบหน้าและแขน 2. Migraine without aura (ไมเกรนชนิดไม่มีอาการเตือน) • พบบ่อยกว่า มกั ปวดนาน 4-72 ช่ัวโมง โดยมักมีอาการคลื่นไสอ้ าเจียน และ/หรอื photophobia/ phonophobia รว่ มดว้ ย

ยาท่ใี ชร้ ะงับการปวดศรี ษะในระยะเฉยี บพลัน พจิ ารณาตามความรุนแรงและผลกระทบต่อการทางานและกิจวตั รประจาวนั 1. อาการปวดศรี ษะระดับน้อยถงึ ปานกลาง: พิจารณาให้ acetaminophen หรือ NSAIDs เช่น aspirin, ibuprofen 2. อาการปวดศีรษะระดบั ปานกลางถงึ มาก: พจิ ารณาให้  กลุ่ม triptan ไดแ้ ก่ sumatriptan, eletriptan, naratriptan  กล่มุ ergot alkaloids ได้แก่ ergotamine 3. ยาอนื่ ๆ (กรณีมีอาการอ่ืนๆร่วมด้วย) เช่น Domperidone, Metoclopramide

Ergotamine  Ergotamine เปน็ ยากล่มุ 5-HT agonists หลอดเลือดหดตวั  เป็นยาบรรเทาอาการปวดศรี ษะที่เฉพาะเจาจงกบั โรคปวดศรี ษะไมเกรน  มักอยใู่ นรปู ผสม Caffeine เพ่ือเพ่ิมการดูดซมึ (Ergotamine 1 mg + Caffeine 100 mg) ชือ่ ทางการคา้ เชน่ Cafergot®, Avamigran®, Tofaga®, Ergosia®  วธิ ีการใช้: ใช้เฉพาะเวลาที่มอี าการปวดเทา่ นนั้ หา้ มใช้ติดตอ่ กนั ทุกวัน เพ่ือป้องกันอาการปวดศีรษะไม เกรนเด็ดขาด  ขนาดการรบั ประทาน: รับประทานเม่อื มอี าการปวดศรี ษะไมเกรนครัง้ แรก 1-2 เม็ด จากนัน้ ทุกๆ 30 นาที หากอาการไมด่ ขี ึ้น สามารถรบั ประทานซ้าอกี ครั้งละ 1 เมด็ ห้ามรับประทานเกนิ 6 เม็ด/วัน และห้ามรบั ประทานเกิน 10 เม็ด/สัปดาห์

Ergotamine ห้ามใช้ อาการไมพ่ งึ ประสงค์ - ผูป้ ว่ ย Renal/ hepatic failure - ผปู้ ว่ ยท่ีมโี รคหลอดเลือดสว่ นปลาย - คลน่ื ไสอ้ าเจียน - ความดันโลหิตสงู ข้ึน (peripheral vascular disease) - ใจส่นั เจ็บหน้าอก - ผู้ป่วยโรคหลอดเลอื ดหวั ใจ - อาการ ergotism: เส้นเลือดส่วนปลายหดตัว - uncontrolled HT - pregnant ทาใหม้ ดลูกบีบตัว (Preg Cat: X) อาจทาให้ปลายมือปลายเทา้ เยน็ หรอื ชา แขนขาไมม่ ี แรง และหากมอี าการรนุ แรงมากข้นึ อาจสง่ ผลให้ เลือดไปเลย้ี งบรเิ วณมอื แขน ขาไม่พอ เกดิ เน้ือเยอื่ ตายได้

Ergotamine ห้ามใช้ร่วมกับยาท่ีมฤี ทธยิ์ บั ย้ังเอนไซม์ cytochrome P450 (CYP) ชนิด 3A4 เนอ่ื งจาก ergotamine เมทาบอลิซึมผ่าน ปฏกิ ิริยาระหวา่ งยา CYP3A4 ทาให้ระดบั ยา ergotamine ในกระแสเลอื ดเพิ่มข้นึ ยาทไ่ี ม่ควรใช้ร่วมกบั ergotamine ไดแ้ ก่ - ยาต้านเชอื้ รากลมุ่ azoles เช่น ketoconazole, itraconazole, fluconazole - ยาปฏชิ ีวนะ (ยาฆ่าเช้ือแบคทเี รยี ) กลุ่ม macrolides เช่น erythromycin, clarithromycin, azithromycin - ยาทใ่ี ช้ในการรกั ษาโรคหวั ใจและหลอดเลือด เชน่ verapamil, diltiazem, amiodarone - ยาตา้ นเช้อื ไวรัส กลุ่ม protease inhibitors เช่น ritonavir, indinavir, nelfinavir - ยาตา้ นอาการปวดศรี ษะไมเกรนกลุ่ม triptans เช่น sumatriptan ยาในกลุ่มนีจ้ ะไปเสรมิ ฤทธ์ิในการหด หลอดเลือดของ ergotamine และควรหลกี เลยี่ งการใช้รว่ มกัน (ควรเว้นระยะหา่ งอย่างนอ้ ย 24 ชั่วโมง หาก จาเปน็ ตอ้ งใชย้ าทั้ง 2 ชนดิ ร่วมกัน)



ยา triptans  รักษาไมเกรนระยะเฉียบพลัน (acute attack)  กลไก ทาให้หลอดเลือดหดตวั (vasoconstriction) และลดการหลง่ั สารสื่อประสาทจากปลาย ประสาท (โดยเฉพาะสารส่อื ประสาทท่เี หนย่ี วนาการอักเสบ) ผลขา้ งเคยี ง • อาการเปน็ เหน็บ ปวดตามปลายนิ้วมอื เหมือนเข็มแทง • อ่อนแรง, คลน่ื ไส้, ปวดคอ ข้อห้ามใช้ • ห้ามใช้ยา triptans 2 ชนิดพรอ้ มกนั • โรคหลอดเลอื ด coronary และโรคหลอดเลอื ดในสมองอุดตนั • ห้ามใช้ eletriptan และ naratriptan ในผู้ป่วยโรคตับหรอื ไต

QUESTION

QUIZ  คาแนะนาการใชย้ า paracetamol มา 2 ขอ้  ใหย้ กตัวอย่างชือ่ ยาในกลุ่ม NSAIDs มา 2 ตวั  ใหบ้ อกอาการไม่พงึ ประสงคจ์ ากยากล่มุ NSAIDs มา 2 ขอ้

QUIZ ให้ยกตวั อย่างชื่อยาในกล่มุ NSAIDs มา 2 ตวั ให้บอกอาการไมพ่ ึงประสงคจ์ ากยากล่มุ NSAIDs มา 2 ข้อ ให้บอกประโยชน์ของยากลุ่ม Opioid มา 2 ข้อ ให้ยกตวั อย่างชื่อยาท่ีใช้รกั ษาไมเกรนในระยะเฉียบพลนั มา 1 ช่ือ