หลักสูตรรายวิชาสังคมศึกษาฯ

๔๘ หน่วยท่ี ชอ่ื หน่วย มำตรฐำน สำระกำรเรียนรู้ เวลำ น้ำหนกั 3 เศรษฐศาสตร์ กำรเรยี นรู้ / (ชวั่ โมง) คะแนน (100 ) ตวั ชวี้ ัด - สนิ ค้าทจี่ าเปน็ ในการดารงชีวติ ที่ 1๕ 1๐ ส 3.1 ป.3/1 ส 3.1 ป.3/2 เรยี กวา่ ปจั จยั 4 ส 3.1 ป.3/3 ส 3.2 ป.3/1 - สินค้าที่เป็นความตอ้ งการของ ส 3.2 ป.3/2 ส 3.2 ป.3/3 มนษุ ย์อาจเป็นสนิ คา้ ท่จี าเปน็ หรอื ไม่ จาเปน็ ตอ่ การดารงชีวิต - ประโยชน์และคณุ ค่าของสินค้า และบริการทสี่ นองความต้องการ ของมนษุ ย์ - หลกั การเลอื กสนิ ค้าที่จาเปน็ - ใชบ้ ญั ชีรับจา่ ยวเิ คราะหก์ ารใช้ จ่ายทีจ่ าเป็นและเหมาะสม - วางแผนการใชจ้ า่ ยเงนิ ของตนเอง - วางแผนการแสวงหารายได้ที่ สจุ รติ และเหมาะสม - วางแผนการนาเงนิ ทเี่ หลอื จา่ ยมา ใชอ้ ยา่ งเหมาะสม - ความหมายของผผู้ ลติ และ ผูบ้ ริโภค - ความหมายของสนิ ค้าและบรกิ าร - ปัญหาพน้ื ฐานทางเศรษฐกจิ ท่ี เกดิ จากความหายากของทรพั ยากร กบั ความต้องการของมนษุ ย์ - สนิ ค้าและบริการท่ภี าครัฐทกุ ระดบั จดั หาและให้บริการแก่ ประชาชน - ความหมายและความสาคญั ของ ภาษีท่รี ฐั นามาสร้างความเจรญิ และ ให้บรกิ ารแกป่ ระชาชน - ความหมายและความสาคัญ ของภาษีท่รี ัฐนามาสร้างความเจรญิ และใหบ้ รกิ ารแกป่ ระชาชน - ตัวอย่างของภาษี

๔๙ หน่วยท่ี ชือ่ หนว่ ย มำตรฐำนกำรเรียนรู้ สำระกำรเรยี นรู้ เวลำ นำ้ หนัก 4 / ตวั ชี้วัด (ชว่ั โมง) คะแนน 5 ( 100 ) 6 - ความสาคัญและผลกระทบของ การแข่งขนั ทางการค้าที่มีผลทาให้ ราคาสนิ คา้ ลดลง สรุปทบทวนภำพรวม (สอบปลำยภำคเรียนที่ 1 ) 5 ๑0 ภมู ิศาสตร์ ส 5.1 ป.3/1 - แผนที่ แผนผัง และภาพถ่าย ๓๐ ๓๐ ส 5.1 ป.3/2 - ความสาพนั ธข์ องตาแหนง่ ระยะ ส 5.1 ป.3/3 ทศิ ทาง ส 5.2 ป.3/1 - ตาแหนง่ ท่ตี ง้ั สมั พนั ธ์ของสถานที่ ส 5.2 ป.3/2 สาคัญในบรเิ วณโรงเรียนและชุมชน ส 5.2 ป.3/3 - ภมู ปิ ระเทศและภมู ิอากาศที่มผี ล ส 5.2 ป.3/4 ต่อสภาพสงั คมในชุมชน ส 5.2 ป.3/5 - สภาพแวดลอ้ มในชุมชนในอดีต และปจั จบุ นั - การพึง่ พาส่งิ แวดล้อมในการ ดารงชวี ติ ของมนษุ ย์ - ความสมั พันธ์ของส่งิ แวดลอ้ มใน ท้องถ่นิ - สภาพแวดลอ้ มในชมุ ชนในอดตี และปัจจบุ นั - การพ่ึงพาสงิ่ แวดล้อมในการ ดารงชวี ติ ของมนษุ ย์ - ความสมั พันธข์ องสง่ิ แวดลอ้ มใน ทอ้ งถน่ิ - การประกอบอาชพี ท่ีเปน็ ผลมา จากสภาพแวดลอ้ มทางธรรมชาตใิ น ชมุ ชน - มลพิษที่เกิดจากการกระทาของ มนษุ ย์ - ลักษณะของเมอื งและชนบท การเพม่ิ และสญู เสยี ส่ิงแวดลอ้ มทา ใหช้ มุ ชนเปลี่ยนแปลง สรุปทบทวนภำพรวม (สอบปลำยภำคเรียนท่ี 2 ) ๑๐ 20 รวมทัง้ สน้ิ ตลอดปี 80 100

๕๐ ส 1๔101 สังคมศกึ ษำ ๔ คำอธบิ ำยรำยวิชำพน้ื ฐำน ชนั้ ประถมศกึ ษำปที ี่ 4 กลุ่มสำระกำรเรยี นรูส้ ังคมศกึ ษำ ศำสนำและวฒั นธรรม เวลำ ๘0 ชัว่ โมง/ปี ศึกษา รู้ เข้าใจ ความสาคัญของพระพุทธศาสนา หรือศาสนาท่ีตนนับถือ ในฐานะเป็นศูนย์รวม จิตใจของศาสนิกชนพุทธประวัติตั้งแต่บรรลุธรรมจนถึงประกาศธรรม หรือประวัติศาสดาที่ตนนับถือตามที่ กาหนดประวตั ศิ าสดาของศาสนาอน่ื ๆ โดยสังเขปความสาคัญ และมีส่วนร่วมในการบารงุ รกั ษาศาสนสถานของ ศาสนาที่ตนนบั ถอื สทิ ธิพนื้ ฐานที่เด็กทกุ คน พงึ ได้รับตามกฎหมายความแตกตา่ งทางวฒั นธรรมของกลุม่ คนใน ท้องถ่ิน เสนอวิธีการที่จะอยู่ร่วมกันอย่าง สันติสขุ ในชีวติ ประจาวันอธิบายอานาจอธิปไตยและความสาคัญ ของระบอบประชาธิปไตยอธิบายบทบาทหน้าที่ของพลเมืองในกระบวนการเลือกต้ังการเข้าร่วมกิจกรรม ประชาธิปไตยของชุมชน แนวทาการปฏิบัติตนเป็นสมาชิกที่ดีของชุมชนความสาคัญของสถาบัน พระมหากษัตริย์ตามระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขปัจจัยที่มีผลต่อการเลือกซื้อ สินค้าและบริการบอกสิทธิพื้นฐานและรักษาผลประโยชน์ของตนเองในฐานะผู้บริโภคหลักการของเศรษฐกิจ พอเพยี งและนาไปใช้ในชวี ติ ประจาวนั ของตนเอง ความสมั พันธท์ างเศรษฐกิจของคนในชุมชนหนา้ ทีเ่ บ้ืองต้น ของเงิน แหล่งทรัพยากรและสิ่งต่าง ๆ ในจังหวัดสระแก้ว สืบค้นและอธิบายข้อมูลลักษณะทางกายภาพของ จังหวัดสระแก้วและภาคตะวันออกของประเทศไทยระบุแหล่งทรัพยากรและสถานที่สาคัญในจังหวัดสระแก้ว ดว้ ยแผนที่และรูปถ่าย อธบิ ายลักษณะทางกายภาพที่ส่งผลต่อแหล่งทรัพยากรและสถานท่ีสาคัญในจังหวัด ใช้ กระบวนการวิเคราะห์ แยกแยะ สรุป อธิบาย อภิปราย ระบุ และปฏิบัติ การแสดงความเคารพพระ รตั นตรยั ปฏิบัตติ ามไตรสิกขาและหลักธรรมโอวาท 3 ในพระพุทธศาสนา หรือหลักธรรมของศาสนาท่ตี นนับ ถอื ตามท่กี าหนดปฏบิ ตั ิตนตามหลักธรรมของศาสนาที่ตนนับถอื เพือ่ การอยู่ร่วมกนั เปน็ ชาตไิ ด้อยา่ งสมานฉนั ท์มี มรรยาทของความเป็นศาสนิกชนท่ีดีตามที่กาหนดปฏิบัติตนในศาสนพิธี พิธีกรรมและวันสาคัญทางศาสนา ตามที่กาหนดไดถ้ ูกต้องปฏิบัติตนเปน็ พลเมอื งดีตามวถิ ีประชาธิปไตยในฐานะสมาชิกที่ดีของชุมชนปฏบิ ัติตนใน การเป็นผู้นาและผู้ตามท่ีดีจัดทาบัญชีครัวเรือน มีส่วนร่วมกับชุมชนในการใช้ทรัพยากรอย่างประหยัด ประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในชีวิตประจาวัน วิเคราะห์ส่ิงแวดล้อมทางกายภาพและการ เปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมและผลท่ีเกิดจากการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลต่อการดาเนินชีวิตของคนในจังหวัด สระแก้วนาเสนอแนวทางใจการจดั การส่ิงแวดลอ้ มในจังหวดั สระแก้ว เห็นคุณค่า ความสาคัญของปฏิบัติตนตามแบบอย่างการดาเนินชีวิตและข้อคิดจากประวัติสาวก ชาดก/เรื่องเล่าและศาสนิกชนตัวอย่าง ตามท่ีกาหนดชื่นชมการทาความดีของตนเอง บุคคลในครอบครัว โรงเรียนและชุมชนตามหลักศาสนา พร้อมทั้งบอกแนวปฏิบัติในการดาเนินชีวิตการสวดมนต์ แผ่เมตตา การมี สติที่เป็นพื้นฐานของสมาธิในพระพุทธศาสนา หรือการพัฒนาจิตตามแนวทางของศาสนาท่ีตนนับถือตามที่ กาหนด

๕๑ รหัสตวั ชีว้ ัด ส 1.1 ป.4/1, ป.4/2, ป.4/3, ป.4/4, ป.4/5, ป.4/6, ป.4/7, ป.4/8 ส 1.2 ป.4/1, ป.4/2, ป.4/3 ส 2.1 ป.4/1, ป.4/2, ป.4/3, ป.4/4, ป.4/5 ส 2.2 ป.4/1, ป.4/2, ป.4/3 ส 3.1ป.4/1, ป.4/2, ป.4/3 ส 3.2ป.4/1, ป.4/2 ส 5.1 ป.4/1, ป.4/2, ป.4/3 ส 5.2 ป.4/1, ป.4/2, ป.4/3 รวมทัง้ หมด 30 ตวั ชว้ี ัด

๕๒ ตัวชว้ี ดั และสำระกำรเรยี นรแู้ กนกลำง ชั้นประถมศึกษำปที ี่ 4 สำระที่ 1 ศำสนำ ศลี ธรรม จรยิ ธรรม มำตรฐำน ตวั ช้วี ัด สำระกำรเรียนรู้แกนกลำง สำระกำรเรยี นร้ทู ้องถน่ิ ส 1.1 รู้ และเขา้ ใจ 1. อธบิ ายความสาคญั  ความสาคญั ชอง ประวัติ ความสาคญั ของพระพทุ ธศาสนา พระพทุ ธศาสนา ศาสดา หลกั ธรรมของ หรือศาสนาทตี่ นนบั - พระพุทธศาสนา ในฐานะที่ พระพทุ ธศาสนาหรอื ถอื ในฐานะเป็นศูนย์ เปน็ เครอ่ื งยึดเหนยี่ วจติ ใจ ศาสนา ทีต่ น นับถอื รวมจติ ใจของ และศาสนาอน่ื มี - เปน็ ศูนย์รวมการทาความดี ศรัทธาทีถ่ ูกต้อง ยึด ศาสนกิ ชน มน่ั และปฏิบัติตาม และพฒั นาจติ ใจ เชน่ ฝกึ หลักธรรมเพอ่ื อยู่ รว่ มกันอยา่ งสนั ติสขุ สมาธิ สวดมนต์ ศึกษา หลักธรรม - เปน็ ทีป่ ระกอบศาสนพธิ ี (การทอดกฐนิ การทอดผา้ ปา่ การเวียนเทยี น การทาบญุ ) - เป็นแหล่งทากจิ กรรมทาง สังคม เชน่ การจัดประเพณี ท้องถิน่ การเผยแพรข่ อ้ มลู ขา่ วสารชุมชน และ การสง่ เสรมิ พฒั นาชุมชน 2. สรปุ พทุ ธประวัติ  สรปุ พุทธประวัติ (ทบทวน) ตัง้ แตบ่ รรลธุ รรม - ตรสั รู้ จนถงึ ประกาศธรรม - ประกาศธรรม ได้แก่ หรอื ประวัติศาสดาท่ี : โปรดชฎลิ ตนนับถือตามที่ : โปรดพระเจา้ พิมพสิ าร กาหนด : พระอคั รสาวก : แสดงโอวาทปาฏโิ มกข์

๕๓ มำตรฐำน ตวั ชว้ี ัด สำระกำรเรยี นรแู้ กนกลำง สำระกำรเรียนร้ทู อ้ งถน่ิ 3. เหน็ คณุ ค่า และ  พทุ ธสาวก พุทธสาวิกา ปฏบิ ตั ติ นตาม - พระอรุ เุ วลกัสสปะ แบบอยา่ งการดาเนนิ  ชาดก ชวี ิตและข้อคดิ จาก - กุฏิทูสกชาดก ประวตั ิสาวก ชาดก/ - มหาอกุ กุสชาดก เรอื่ งเลา่ และ  ศาสนกิ ชนตวั อยา่ ง ศาสนกิ ชนตวั อยา่ ง - สมเดจ็ พระมหติ ลาธเิ บศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราช ตามทก่ี าหนด ชนก - สมเดจ็ พระศรนี ครนิ ทรา บรมราชชนนี 4.แสดงความเคารพ  พระรัตนตรยั พระรตั นตรยั ปฏิบตั ิ : ศรทั ธา 4 ตามไตรสกิ ขาและ - พระพุทธ หลกั ธรรมโอวาท 3 : พทุ ธคณุ 3 ในพระพทุ ธศาสนา - พระธรรม หรือหลักธรรมของ : หลกั กรรม ศาสนาที่ตนนับถือ ตามทีก่ าหนด - พระสงฆ์  ไตรสกิ ขา - ศีล สมาธิ ปัญญา  โอวาท 3 - ไมท่ าชวั่ : เบญจศีล : ทจุ ริต 3 - ทาความดี : เบญจธรรม : สุจรติ 3 : พรหมวหิ าร 4 : กตญั ญกู ตเวทีตอ่ ประเทศชาติ : มงคล 38 - เคารพ - ถอ่ มคน

๕๔ มำตรฐำน ตวั ช้วี ัด สำระกำรเรียนร้แู กนกลำง สำระกำรเรยี นรทู้ ้องถน่ิ - ทาความดีใหพ้ รอ้ มไว้ ก่อน - ทาจติ ใหบ้ รสิ ทุ ธิ์ (บรหิ ารจติ และเจรญิ ปญั ญา)  พทุ ธศาสนสภุ าษิต - สขุ า สงฆฺ สฺส สามคฺคี ความพรอ้ มเพรยี งของหมู่ให้ เกิดสุข - โลโกปตถฺ มภฺ ิกา เมตฺตา เมตตาธรรม คา้ จุนโลก 5. ช่ืนชมการทา  ตวั อย่างการกระทาความดี ความดขี องตนเอง ของตนเองและบคุ คลใน บุคคลในครอบครวั ครอบครวั ในโรงเรยี น และ โรงเรยี นและชมุ ชน ในชุมชน ตามหลักศาสนา พรอ้ มทง้ั บอกแนว ปฏิบัติในการดาเนนิ ชีวิต 6. เห็นคุณค่าและ  สวดมนตไ์ หว้พระ สวดมนต์ แผเ่ มตตา สรรเสรญิ คณุ พระรัตนตรยั มสี ติทเี่ ป็นพน้ื ฐาน และแผเ่ มตตา ของสมาธใิ น - รู้ความหมายของ พระพทุ ธศาสนา สตสิ ัมปชญั ญะ สมาธิและ หรอื การพัฒนาจติ ปัญญา ตามแนวทางของ - ร้วู ธิ ปี ฏิบัติของการบริหารจติ ศาสนาท่ตี นนบั ถอื และเจรญิ ปญั ญา ตามทก่ี าหนด - ฝกึ การยนื การเดิน การน่ัง และการนอน อยา่ งมีสติ

๕๕ มำตรฐำน ตัวชว้ี ัด สำระกำรเรียนรู้แกนกลำง สำระกำรเรยี นรู้ทอ้ งถนิ่ - ฝึกการกาหนดรู้ความรสู้ ึก เมอื่ ตาเหน็ รปู หูฟังเสียง จมูกดมกลน่ิ ลิน้ ลม้ิ รส กาย สมั ผัสสง่ิ ท่มี ากระทบ ใจรบั รู้ ธรรมารมณ์ - ฝกึ ใหม้ สี มาธิในการฟัง การ อ่าน การคิด การถาม และ การเขียน 7. ปฏบิ ตั ิตนตาม  หลักธรรมเพอ่ื การอยู่ หลักธรรมของศาสนา รว่ มกันอย่างสมานฉันท์ ท่ตี นนบั ถือ เพื่อการ อยู่รว่ มกนั เปน็ ชาติได้ - เบญจศีล – เบญจธรรม อยา่ งสมานฉันท์ - ทจุ รติ 3 – สจุ รติ 3 - พรหมวหิ าร 4 - มงคล 38 : เคารพ : ถอ่ มตน : ทาความดใี หพ้ ร้อม ไว้กอ่ น - พทุ ธศาสนสุภาษิต : ความพรอ้ มเพรียงของ หมใู่ ห้เกดิ สขุ : เมตตาธรรมค้าจนุ โลก : กตญั ญูกตเวทตี อ่ ประเทศชาติ 8. อธิบายประวตั ิ  ประวตั ิศาสดา ศาสดาของศาสนา - พระพทุ ธเจ้า อ่นื ๆ โดยสังเขป - มุฮมั มดั - พระเยซู

๕๖ มำตรฐำน ตัวชี้วดั สำระกำรเรียนรแู้ กนกลำง สำระกำรเรยี นรทู้ ้องถน่ิ ส 1.2 เข้าใจ ตระหนัก 1. อภปิ ราย  ความร้เู บอื้ งต้นและ และปฏิบตั ิตนเป็นศาสนิก ความสาคัญ และมี ความสาคญั ของ ศาสนสถาน ชนทดี่ ี และธารงรักษา สว่ นรว่ มในการ  การแสดงความเคารพ พระพทุ ธศาสนาหรอื บารุงรักษาศาสน ตอ่ ศาสนสถาน ศาสนาท่ตี นนับถอื สถานของศาสนาที่  การบารงุ รักษาศาสนสถาน ตนนับถือ 2. มีมรรยาทของ  มารยาทของศาสนกิ ชน ความเปน็ ศาสนิกชน ทด่ี ีตามท่ีกาหนด - การปฏบิ ตั ิตนทเ่ี หมาะสม ตอ่ พระภกิ ษุ - การยืน การเดนิ และการ นัง่ ทเ่ี หมาะสมในโอกาสตา่ ง ๆ 3. ปฏิบตั ติ นใน  ปฏบิ ัติตนในศาสนพิธี ศาสนพิธี พธิ ีกรรม และวนั สาคญั ทาง - การอาราธนาศีล ศาสนา ตามที่ - การอาราธนาธรรม กาหนดไดถ้ กู ตอ้ ง - การอาราธนาพระปรติ ร - ระเบยี บพธิ ีและการปฏิบัติ ตนในวันธรรมสวนะ สำระที่ 2 หนำ้ ทพ่ี ลเมอื ง วฒั นธรรม และกำรดำเนนิ ชวี ิตในสงั คม มำตรฐำน ตัวชว้ี ัด สำระกำรเรยี นรูแ้ กนกลำง สำระกำรเรียนรทู้ อ้ งถน่ิ ส 2.1 เข้าใจและปฏบิ ตั ิ 1. ปฏบิ ตั ติ นเปน็  การเขา้ รว่ มกจิ กรรม ตนตามหน้าท่ขี องการเป็น พลเมอื งดตี ามวถิ ี ประชาธิปไตยของชุมชน เช่น พลเมอื งดี มีคา่ นยิ มท่ีดี ประชาธปิ ไตยใน การรณรงค์การเลอื กต้งั งามและธารงรกั ษา ฐานะสมาชิกทดี่ ีของ ประเพณแี ละวัฒนธรรมไทย ชุมชน  แนวทางการปฏิบตั ติ นเปน็ ดารงชวี ิตอยรู่ ว่ มกนั ใน สมาชิกทีด่ ขี องชมุ ชน เชน่ สงั คมไทยและสงั คมโลก อนุรักษส์ ิง่ แวดล้อม สาธารณ อยา่ งสนั ติสุข สมบตั ิ โบราณวัตถแุ ละ โบราณสถาน การพฒั นา ชมุ ชน

๕๗ มำตรฐำน ตัวชว้ี ดั สำระกำรเรียนรแู้ กนกลำง สำระกำรเรียนร้ทู อ้ งถน่ิ 2. ปฏิบตั ิตนในการ  การเปน็ ผ้นู าและผู้ตามทีด่ ี เปน็ ผนู้ าและผ้ตู าม - บทบาทและความ ท่ีดี รบั ผิดชอบของผนู้ า - บทบาทและความ รับผดิ ชอบของผตู้ ามหรือ สมาชกิ - การทางานกลุ่มให้มี ประสทิ ธผิ ลและประสิทธิภาพ และประโยชนข์ องการทางาน เปน็ กล่มุ 3. วเิ คราะห์สิทธิ  สิทธพิ ้นื ฐานของเด็ก เชน่ พื้นฐานที่เด็กทกุ คน สทิ ธิท่จี ะมชี วี ติ สิทธิทีจ่ ะไดร้ บั พึงได้รับตาม การปกปอ้ ง สิทธิ ที่จะ กฎหมาย ไดร้ บั การพัฒนา สทิ ธทิ ่ีจะมี สว่ นรว่ ม 4. อธบิ ายความ  วัฒนธรรมในภาคต่างๆ แตกตา่ งทาง ของไทย ทแี่ ตกตา่ งกัน เชน่ วฒั นธรรมของกลุ่ม การแต่งกาย ภาษา อาหาร คนในท้องถน่ิ 5. เสนอวธิ ีการที่จะ  ปญั หาและสาเหตุของการ อยูร่ ว่ มกนั อย่าง เกิดความขัดแยง้ ใน สนั ตสิ ุขใน ชวี ิตประจาวัน ชวี ติ ประจาวนั  แนวทางการแกป้ ัญหา ความขัดแยง้ ด้วยสันตวิ ธิ ี

๕๘ มำตรฐำน ตัวช้วี ดั สำระกำรเรียนรแู้ กนกลำง สำระกำรเรียนรทู้ อ้ งถนิ่ ส 2.2 เขา้ ใจระบบ 1. อธิบายอานาจ  อานาจอธิปไตย การเมอื งการปกครองใน อธปิ ไตยและ สังคมปจั จุบนั ยึดมน่ั  ความสาคัญของการ ศรทั ธาและธารงไว้ซ่งึ การ ความสาคัญของ ปกครองตามระบอบ ปกครองระบอบ ระบอบประชาธปิ ไตย ประชาธิปไตย ประชาธิปไตยอันมี พระมหากษตั ริย์ทรงเปน็ 2. อธิบายบทบาท  บทบาทหนา้ ท่ีของพลเมอื ง ประมุข หนา้ ทข่ี องพลเมอื งใน ในกระบวนการเลอื กตัง้ ท้งั กระบวนการเลอื กต้งั ก่อนการเลอื กต้งั ระหวา่ งการ เลอื กตง้ั หลงั การเลือกต้ัง 3. อธิบาย  สถาบันพระมหากษัตรยิ ใ์ น ความสาคญั ของ สงั คมไทย สถาบัน  ความสาคัญของสถาบัน พระมหากษตั รยิ ต์ าม พระมหากษัตริย์ในสังคมไทย ระบอบประชาธปิ ไตย อันมีพระมหากษตั รยิ ์ ทรงเปน็ ประมุข

๕๙ สำระที่ 3 เศรษฐศำสตร์ มำตรฐำน ตวั ช้วี ดั สำระกำรเรียนรู้แกนกลำง สำระกำรเรยี นร้ทู อ้ งถน่ิ ส 3.1 เขา้ ใจและสามารถ 1. ระบุปจั จัยทมี่ ผี ล  สนิ ค้าและบรกิ ารทม่ี อี ยู่ บรหิ ารจัดการทรพั ยากรใน ต่อการเลอื กซ้อื สนิ คา้ หลากหลายในตลาดทมี่ ีความ การผลติ และการบรโิ ภค และบรกิ าร แตกต่างดา้ นราคาและ การใชท้ รัพยากรทีม่ ีอยู่ คุณภาพ จากดั ไดอ้ ยา่ งมี ประสทิ ธภิ าพและคุ้มคา่  ปัจจัยทม่ี ีผลต่อการเลอื ก ซอ้ื สินคา้ และบรกิ ารทมี่ ี รวมท้งั เขา้ ใจหลกั การของ มากมาย ซงึ่ ข้นึ อยู่กับผูซ้ ้ือ เศรษฐกิจพอเพยี ง เพอื่ ผู้ขาย และ ตัวสินค้า เชน่ การดารงชวี ิตอย่างมีดลุ ย ความพึงพอใจของผูซ้ ้อื ราคา ภาพ สินคา้ การโฆษณา คุณภาพ ของสินค้า 2. บอกสิทธพิ ืน้ ฐาน  สิทธพิ ืน้ ฐานของผู้บรโิ ภค - วเิ คราะหก์ ารใชจ้ า่ ยของ และรกั ษา ตนเอง การใช้ ผลประโยชนข์ อง  สนิ ค้าและบรกิ ารที่มี ทรพั ยากรธรรมชาติอยา่ ง ตนเองในฐานะ เครือ่ งหมายรับรองคุณภา ประหยดั ตามหลกั การ ผูบ้ รโิ ภค ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง  หลักการและวธิ ีการเลอื ก ไปใชใ้ นชวี ติ ประจาวนั บริโภค 3. อธิบายหลกั การ  หลักการของเศรษฐกจิ ของเศรษฐกิจ พอเพยี ง พอเพยี งและนาไปใช้  การประยกุ ตใ์ ชเ้ ศรษฐกจิ ในชวี ติ ประจาวนั ของ พอเพยี งในการดารงชีวิต เช่น ตนเอง การแตง่ กาย การกนิ อาหาร การใชจ้ า่ ย

๖๐ มำตรฐำน ตัวชีว้ ัด สำระกำรเรียนร้แู กนกลำง สำระกำรเรียนร้ทู อ้ งถนิ่ ส 3.2 เขา้ ใจระบบและ 1. อธบิ าย  อาชพี สินคา้ และบริการ สถาบันทางเศรษฐกิจตา่ ง ความสมั พันธ์ทาง ตา่ ง ๆ ท่ผี ลติ ในชุมชน ๆ ความสัมพนั ธท์ าง เศรษฐกิจของคนใน เศรษฐกจิ และความจาเป็น ชุมชน  การพงึ่ พาอาศัยกนั ภายใน ของการรว่ มมอื กนั ทาง ชุมชนทาง ดา้ นเศรษฐกิจ เศรษฐกจิ ในสังคมโลก 2. อธบิ ายหนา้ ที่ เช่น ความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งผู้ เบ้อื งต้นของเงนิ ซือ้ ผ้ขู าย การกหู้ น้ยี มื สิน  การสรา้ งความเข้มแขง็ ให้ ชุมชนด้วยการใชส้ ิง่ ของทผ่ี ลติ ในชมุ ชน  ความหมายและประเภท ของเงิน  หนา้ ที่เบอ้ื งตน้ ของเงินใน ระบบเศรษฐกจิ  สกลุ เงินสาคัญทีใ่ ชใ้ นการ ซื้อขายแลกเปลี่ยนระหวา่ ง ประเทศ

๖๑ สำระท่ี 5 ภูมศิ ำสตร์ มำตรฐำน ตวั ช้วี ัด สำระกำรเรียนรแู้ กนกลำง สำระกำรเรยี นรู้ทอ้ งถนิ่ ส 5.1 เขา้ ใจปฏิสัมพันธ์ 1. สบื ค้นและอธิบาย  ลกั ษณะทางกายภาพของ ระหวา่ งมนษุ ยก์ ับ ขอ้ มูลลักษณะทาง จงั หวดั ตนเอง สง่ิ แวดลอ้ มทางกายภาพที่ กายภาพจังหวัดของ กอ่ ให้เกดิ การสร้างสรรคว์ ถิ ี ตน ดว้ ยแผนท่แี ละ การดาเนินชีวิต มีจิตสานึก รปู ภาพ และมีสว่ นรว่ มในการจัดการ ทรัพยากร และส่งิ แวดลอ้ ม 2. ระบุแหล่ง  แหลง่ ทรพั ยากรและ เพ่อื การพัฒนาที่ยัง่ ยนื ทรัพยากรและ สถานทสี่ าคัญในจงั หวัดของ สถานท่ีสาคญั ใน ตน จังหวัดของตนดว้ ย แผนทีแ่ ละรูปถา่ ย 3. อธิบายลักษณะ  ลกั ษณะทางกายภาพ ทางกายภาพที่สง่ ผล ท่ีมีผลต่อทรพั ยากรและ ต่อแหลง่ ทรพั ยากร สถานท่ีสาคญั ในจงั หวดั และสถานท่สี าคญั ใน จงั หวัด ส 5.2 เข้าใจปฏสิ มั พนั ธ์ ระหวา่ งมนษุ ย์กบั 1. วเิ คราะหส์ งิ่ แวดลอ้ ม  สงิ่ แวดลอ้ มทางกายภาพทีส่ ่งผล สง่ิ แวดลอ้ มทางกายภาพท่ี ทางกายภาพทีส่ ง่ ผลตอ่ ต่อการดาเนนิ ชวี ติ ของคนใน กอ่ ใหเ้ กดิ การสรา้ งสรรค์วิถี การดาเนนิ ชวี ิตของคน จังหวดั การดาเนนิ ชวี ิต มีจิตสานกึ ในจงั หวดั และมีสว่ นรว่ มในการ 2. อธิบายการ  การเปลยี่ นแปลง จดั การทรัพยากร และ เปล่ยี นแปลง สิง่ แวดลอ้ มในจังหวดั และผลที่ สง่ิ แวดลอ้ มเพ่ือการพัฒนา สิง่ แวดลอ้ มในจงั หวัด เกิดจากการเปล่ียนแปลงเช่น ที่ยั่งยืน และผลทเ่ี กิดจากการ การตงั้ ถิน่ ฐาน การยา้ ยถิ่น เปลย่ี นแปลง 3. นาเสนอแนวทาง  การจัดการสงิ่ แวดลอ้ ม ในจงั หวดั การจัดการ สิง่ แวดลอ้ มในจังหวัด

๖๒ โครงสรำ้ งรำยวิชำ รำยวิชำ สังคมศกึ ษำ ศำสนำ และวัฒนธรรม ชน้ั ประถมศกึ ษำปที ี่ 4 รหสั วชิ ำ ส14101 เวลำ 40 ชั่วโมง/ปี หน่วยที่ ชอ่ื หนว่ ย มำตรฐำน สำระกำรเรยี นรู้ เวลำ น้ำหนัก กำรเรยี นรู้ / (ชั่วโมง) คะแนน (100 ) ตวั ช้ีวดั 1.1 ประวตั และ ส 1.1 ป.4/1  ความสาคญั ชอง 8 ๑๐ ความสาคัญของ ส 1.1 ป.4/2 พระพุทธศาสนา ศาสนา ส 1.1 ป.4/8 - พระพทุ ธศาสนา ในฐานะท่ี เปน็ เครอื่ งยดึ เหน่ยี วจิตใจ - เปน็ ศูนยร์ วมการทาความดี และพัฒนาจติ ใจ เชน่ ฝกึ สมาธิ สวดมนต์ ศึกษาหลกั ธรรม - เป็นที่ประกอบศาสนพธิ ี (การ ทอดกฐนิ การทอดผา้ ปา่ การ เวยี นเทยี น การทาบญุ ) - เปน็ แหล่งทากิจกรรมทางสงั คม เช่น การจัดประเพณีทอ้ งถิ่น การเผยแพรข่ อ้ มูลข่าวสารชุมชน และ การสง่ เสรมิ พัฒนาชุมชน  สรปุ พทุ ธประวัติ (ทบทวน) - ตรสั รู้ - ประกาศธรรม ได้แก่ : โปรดชฎลิ : โปรดพระเจา้ พิมพสิ าร : พระอัครสาวก : แสดงโอวาทปาฏโิ มกข์  ประวตั ิศาสดา - พระพุทธเจ้า - มุฮัมมัด - พระเยซู

๖๓ หนว่ ยที่ ชอื่ หนว่ ย มำตรฐำน สำระกำรเรยี นรู้ เวลำ น้ำหนัก 1.2 กำรเรยี นร/ู้ ตวั ช้วี ัด (ช่ัวโมง) คะแนน หลกั ธรรมของ  พระรตั นตรยั (100 ) ศาสนา ส 1.1 ป.4/4 : ศรัทธา 4 4 ส 1.1 ป.4/7 3 - พระพทุ ธ : พทุ ธคุณ 3 - พระธรรม : หลกั กรรม - พระสงฆ์  ไตรสิกขา - ศีล สมาธิ ปญั ญา  โอวาท 3 - ไมท่ าชั่ว : เบญจศลี : ทุจริต 3 - ทาความดี : เบญจธรรม : สจุ รติ 3 : พรหมวิหาร 4 : กตญั ญูกตเวทีตอ่ ประเทศชาติ : มงคล 38 - เคารพ - ถอ่ มคน - ทาความดใี ห้พร้อมไว้ กอ่ น - ทาจติ ใหบ้ รสิ ทุ ธิ์ (บรหิ ารจติ และ เจรญิ ปญั ญา)  พุทธศาสนสุภาษิต - สุขา สงฆฺ สสฺ สามคคฺ ี ความพรอ้ มเพรียงของหมู่ใหเ้ กดิ สขุ - โลโกปตถฺ มฺภกิ า เมตฺตา เมตตาธรรม คา้ จนุ โลก

๖๔ หน่วยท่ี ชื่อหนว่ ย มำตรฐำน สำระกำรเรียนรู้ เวลำ น้ำหนัก กำร เรยี นรู้/ (ช่วั โมง) คะแนน • หลักธรรมเพอ่ื การอย่รู ว่ มกนั (100 ) ตัวช้ีวดั อย่างสมานฉนั ท์ - เบญจศีล – เบญจธรรม - ทจุ ริต 3 – สจุ ริต 3 - พรหมวิหาร 4 - มงคล 38 : เคารพ : ถอ่ มตน : ทาความดใี ห้พรอ้ มไว้กอ่ น - พุทธศาสนสุภาษิต : ความพรอ้ มเพรยี งของ หมใู่ หเ้ กดิ สขุ : เมตตาธรรมค้าจนุ โลก : กตัญญูกตเวทีตอ่ ประเทศชาติ 1.3 เชอ่ื มนั่ ในการทา ส 1.1 ป.4/5  ตัวอย่างการกระทาความดี ๔ ๓ ความดี ส 1.1 ป.4/6 ของตนเองและบุคคลใน ครอบครวั ในโรงเรยี น และใน ชมุ ชน  สวดมนตไ์ หวพ้ ระ สรรเสรญิ คุณพระรัตนตรยั และแผเ่ มตตา - รูค้ วามหมายของ สตสิ ัมปชญั ญะ สมาธิและ ปญั ญา - รู้วธิ ีปฏิบัตขิ องการบริหารจติ และเจรญิ ปัญญา - ฝกึ การยนื การเดิน การน่ัง และการนอน อย่างมีสติ

๖๕ หนว่ ยที่ ชื่อหน่วย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรียนรู้ เวลำ นำ้ หนัก 1.4 ศาสนิกชนทด่ี ี เรียนร/ู้ ตวั ชวี้ ัด (ชัว่ โมง) คะแนน (100 ) 1.5 ศาสนพิธี ส 1.1 ป.4/3 - ฝึกการกาหนดรู้ความร้สู กึ ส 1.2 ป.4/1 เมอื่ ตาเหน็ รปู หฟู งั เสียง จมกู ส 1.2 ป.4/2 ดมกล่ิน ล้ินลม้ิ รส กายสมั ผสั ส 1.2 ป.4/3 สิ่งท่มี ากระทบ ใจรบั รู้ ธรรมารมณ์ - ฝกึ ให้มสี มาธใิ นการฟงั การ อา่ น การคิด การถาม และการ เขียน  พทุ ธสาวก พทุ ธสาวิกา ๒ ๒ - พระอุรเุ วลกสั สปะ ๘ ๗  ชาดก - กฏุ ทิ สู กชาดก - มหาอกุ กสุ ชาดก  ศาสนิกชนตวั อยา่ ง - สมเด็จพระมหติ ลาธิเบศร อดลุ ยเดชวกิ รม พระบรมราช ชนก - สมเด็จพระศรนี ครนิ ทรา บรมราชชนนี  ความรเู้ บอ้ื งตน้ และ ความสาคญั ของ ศาสนสถาน  การแสดงความเคารพ ต่อศาสนสถาน  การบารงุ รกั ษาศาสนสถาน  มารยาทของศาสนกิ ชน - การปฏบิ ตั ติ นทเ่ี หมาะสม ต่อพระภิกษุ - การยืน การเดิน และการนงั่ ท่ี เหมาะสมในโอกาสต่าง ๆ

๖๖ หน่วยท่ี ชื่อหน่วย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรียนรู้ เวลำ น้ำหนัก เรยี นร้/ู ตวั ชวี้ ัด (ชว่ั โมง) คะแนน 2.1 การอยูร่ ว่ มกัน  ปฏบิ ตั ิตนในศาสนพิธี (100 ) อย่างมีความสุข ส 2.1 ป.4/1 4 ตามวถิ ี ส 2.1 ป.4/2 - การอาราธนาศีล ๕ ประชาธิปไตย - การอาราธนาธรรม ส 2.1 ป.4/3 - การอาราธนาพระปริตร 2.2 สิทธิเดก็ - ระเบียบพธิ แี ละการปฏบิ ตั ิ ตนในวันธรรมสวนะ  การเข้ารว่ มกิจกรรม ประชาธิปไตยของชุมชน เช่น การรณรงค์การเลอื กตัง้  แนวทางการปฏบิ ัติตนเปน็ สมาชกิ ทดี่ ีของชมุ ชน เชน่ อนรุ ักษส์ ่ิงแวดลอ้ ม สาธารณ สมบตั ิ โบราณวตั ถุและ โบราณสถาน การพฒั นาชุมชน  การเปน็ ผนู้ าและผ้ตู ามทีด่ ี - บทบาทและความ รบั ผดิ ชอบของผนู้ า - บทบาทและความ รับผดิ ชอบของผู้ตามหรือ สมาชกิ - การทางานกลุ่มใหม้ ี ประสิทธิผลและประสิทธภิ าพ และประโยชน์ของการทางาน เปน็ กลุม่  สิทธิพ้ืนฐานของเดก็ เชน่ ๔ ๒ สทิ ธิทจ่ี ะมีชวี ติ สิทธทิ ่ีจะไดร้ บั การปกปอ้ ง สทิ ธิ ท่ีจะไดร้ ับการ พัฒนา สทิ ธิที่จะมสี ว่ นรว่ ม

๖๗ หนว่ ช่อื หน่วย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรียนรู้ เวลำ น้ำหนัก ยท่ี เรยี นรู้/ตวั ชีว้ ดั (ชว่ั โมง) คะแนน ส.2.1 ป.4/4 (100 ) วัฒนธรรมไทย ส.2.1 ป.4/5  วฒั นธรรมในภาคต่างๆ ของ ๔ 2.3 ไทย ท่แี ตกตา่ งกนั เชน่ การแตง่ ๘ ๔ ส 2.2 ป.4/1 กาย ภาษา อาหาร 2.4 การเมืองและการ ส 2.2 ป.4/2 4 ๗ ปกครองของไทย ส 2.3 ป.4/3  ปญั หาและสาเหตุของการ เกิดความขัดแยง้ ใน 2 3.1 การเลอื กซ้ือสินค้า ส 3.1 ป.4/1 ชีวิตประจาวนั และบรกิ าร ส 3.1 ป.4/2  อานาจอธปิ ไตย  ความสาคัญของการ ปกครองตามระบอบ ประชาธิปไตย  บทบาทหน้าทข่ี องพลเมอื ง ในกระบวนการเลือกตงั้ ท้ังก่อน การเลอื กตง้ั ระหวา่ งการ เลือกตง้ั หลงั การเลือกตงั้  สถาบันพระมหากษัตรยิ ์ใน สังคมไทย  ความสาคัญของสถาบนั พระมหากษัตรยิ ใ์ นสงั คมไทย  สนิ คา้ และบรกิ ารท่มี ีอยู่ หลากหลายในตลาดที่มีความ แตกต่างด้านราคาและคณุ ภาพ  ปัจจัยที่มีผลตอ่ การเลอื กซอ้ื สินค้าและบริการท่มี มี ากมาย ซ่ึงข้นึ อย่กู ับผู้ซอ้ื ผู้ขาย และ ตวั สนิ คา้ เช่น ความพึงพอใจ ของผู้ซอ้ื ราคาสนิ ค้า การ โฆษณา คุณภาพของสินค้า  สทิ ธพิ ืน้ ฐานของผ้บู ริโภค  สินค้าและบริการทม่ี ี เคร่ืองหมายรับรองคณุ ภา  หลกั การและวธิ ีการเลอื ก บริโภค

๖๘ หน่วยที่ ชื่อหน่วย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรยี นรู้ เวลำ น้ำหนัก 3.2 เรียนร้/ู ตวั ชี้วัด (ชัว่ โมง) คะแนน เศรษฐกิจพอเพยี ง (100 ) และความสาคญั ทางเศรษฐกิจ ส 31 ป.4/3  หลกั การของเศรษฐกจิ 42 พอเพียง  การประยกุ ตใ์ ชเ้ ศรษฐกิจ พอเพยี งในการดารงชีวิต เช่น การแต่งกาย การกนิ อาหาร การใช้จ่าย 3.3 หน้าทขี่ องเงิน ส 3.2 ป.4/1  อาชพี สนิ คา้ และบริการ 4 ๒ ส 3.2 ป.4/2 ตา่ ง ๆ ที่ผลิต ในชมุ ชน  การพ่ึงพาอาศยั กันภายใน ชมุ ชนทาง ด้านเศรษฐกจิ เชน่ ความสัมพนั ธร์ ะหว่างผู้ ซื้อ ผขู้ าย การกูห้ น้ียมื สนิ  การสรา้ งความเข้มแขง็ ให้ ชมุ ชนดว้ ยการใชส้ ่ิงของทผ่ี ลติ ใน ชุมชน  ความหมายและประเภท ของเงนิ  หน้าที่เบ้ืองต้นของเงินใน ระบบเศรษฐกิจ  สกลุ เงินสาคญั ทใี่ ชใ้ นการซอื้ ขายแลกเปลี่ยนระหว่างประเทศ 4 สรุปทบทวนภำพรวม ( สอบปลำยภำคเรียนที่ 1 ) 4 20 ๔ ๒ 5.1 การใช้แผนทีแ่ ละ ส 5.1 ป.4/1  แผนท/ี่ ภาพถา่ ย ลกั ษณะ ภาพถา่ ยเพือ่ การ ส 5.1 ป.4/2 ทางกายภาพของจงั หวดั ตนเอง เรยี นรจู้ ังหวดั  ตาแหน่ง ระยะทางและทศิ ของทรัพยากรและสงิ่ ต่างๆ ใน จังหวดั ของตนเอง

๖๙ หนว่ ยท่ี ชอ่ื หนว่ ย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรยี นรู้ เวลำ นำ้ หนัก เรยี นรู้/ตวั ชว้ี ัด (ชวั่ โมง) คะแนน 5.2 มนษุ ย์กบั (100 ) สภาพแวดลอ้ มทาง กายภาพของชมุ ชน ส 5.1 ป.4/3  แผนทแ่ี สดงความสัมพันธ์ 22 ในจงั หวัด ของสิง่ ตา่ งๆ ที่มอี ยู่ในจังหวดั  ลักษณะทางกายภาพ (ภมู ิลกั ษณห์ รือ ภมู ปิ ระเทศและภูมอิ ากาศ) ท่ีมี ผลต่อสภาพสังคมของจงั หวัด 5.3 การเปลี่ยนแปลง ส 5.2 ป.4/1  สภาพ แวดล้อมทางกายภาพ ๘ ๖ และการอนุรักษ์ ส 5.2 ป.4/2 ของชมุ ชนทส่ี ่งผลตอ่ การดาเนนิ สิง่ แวดลอ้ มและ ส 5.2 ป.4/3 ชวี ติ ของคนในจังหวัด เชน่ ทรัพยากรธรรมชาติ ลักษณะบ้าน อาหาร ในจงั หวดั  การเปลย่ี นแปลง สภาพแวดลอ้ มในจังหวดั และผล ทเ่ี กิดจากการเปลย่ี นแปลง เช่น การตงั้ ถิ่นฐาน การย้ายถิ่น  การอนุรักษ์สง่ิ แวดล้อมและ ทรัพยากรธรรมชาติในจงั หวดั 6 สรุปทบทวนภำพรวม (สอบปลำยภำคเรียนที่ 2 ) ๘ 20 รวมท้ังส้ิน ตลอดปี 80 100

๗๐ ส 1๕101 สงั คมศึกษำ ๕ คำอธบิ ำยรำยวิชำพืน้ ฐำน ชน้ั ประถมศกึ ษำปที ่ี 5 กลุ่มสำระกำรเรยี นร้สู ังคมศกึ ษำ ศำสนำและวฒั นธรรม เวลำ 80 ช่ัวโมง/ปี บอก อธิบาย อภปิ ราย ระบุ ยกตัวอย่าง นาเสนอตวั อยา่ ง เสนอวิธกี าร สืบคน้ จาแนก รวบรวมข้อมลู วิเคราะห์ สรุปพุทธประวัติตั้งแต่เสด็จกรุงกบิลพัสด์ุจนถึงพุทธกิจสาคัญ หรือประวัติศาสดาท่ีตนนับถือ ความสาคัญของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือ ในฐานะที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมและหลักในการ พฒั นาชาติไทย องค์ประกอบ และความสาคัญของพระไตรปิฎก หรอื คัมภีร์ของศาสนาท่ีตนนับถือ ปฏิบัติตน ตามสถานภาพ บทบาท สิทธิเสรีภาพ หนา้ ที่ในฐานะพลเมอื งดี บทบาทหน้าที่ วิธกี ารเขา้ ดารงตาแหน่งของ ผู้บริหารท้องถิ่น ความเป็นมาของท้องถิ่นโดยใช้หลักฐานท่ีหลากหลาย ความแตกต่างระหว่างความจริงกับ ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเร่ืองราวในท้องถ่ิน ซ่ึงได้รับจากองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน การปกป้องคุ้มครองตนเอง หรือผู้อ่ืน การละเมิดสิทธิเด็ก โครงสร้าง อานาจ หน้าท่ี และความสาคัญของการปกครองส่วนท้องถิ่น ปัจจัย การผลิตสินค้า และบริการ หลักการสาคัญและประโยชน์ของสหกรณ์ บทบาทหน้าท่ีเบ้ืองต้นของธนาคาร ผลดีและผลเสียของการกู้ยืม รู้ตาแหน่ง (พิกัดภูมิศาสตร์ ละติจูด ลองจิจูด) ระยะ ทิศทางของภูมิภาคของ ตนเอง ลักษณะภูมิลักษณ์ท่ีสาคัญในภูมิภาคของตนเองในแผนที่ ความสัมพันธ์ของลักษณะทางกายภาพกับ ลักษณะทางสังคมในภูมิภาคของตนเอง สภาพแวดล้อมทางกายภาพที่มีอิทธิพลต่อลักษณะการตง้ั ถน่ิ ฐานและ การย้ายถ่ินของประชากรในภูมิภาค อิทธิพลของส่ิงแวดล้อมทางธรรมชาติที่ก่อให้เกิดวิถีชีวิตและการ สร้างสรรค์วัฒนธรรมในภูมิภาค นาเสนอตัวอย่างท่ีสะท้อนให้เห็นผลจากการรักษาและการทาลาย สภาพแวดล้อม และเสนอแนวคดิ ในการรักษาสภาพแวดลอ้ มในภมู ภิ าค แสดงความเคารพ พระรัตนตรัย ปฏิบัติตนตามหลักธรรมของศาสนาท่ีตนนับถือ เพ่ือการพัฒนา ตนเองและสิ่งแวดลอ้ ม และปฏบิ ัติตามไตรสกิ ขาและหลักธรรมโอวาท 3 ในพระพทุ ธศาสนาหรอื หลักธรรมของ ศาสนาที่ตนนับถือ ปฏิบัติตนในศาสนพิธี พิธีกรรม และวันสาคัญทางศาสนา และประโยชน์ที่ได้รับจากการ เข้ารว่ มกิจกรรม จดั พิธกี รรมตามศาสนาทตี่ นนับถอื อยา่ งเรยี บง่าย และมีประโยชน์ ปฏบิ ตั ติ นถกู ต้องมีมรรยาท ของความเป็นศาสนิกชนท่ีดี ตามท่ีกาหนด มีส่วนร่วมในการอนุรกั ษ์และเผยแพร่ภูมิปัญญาท้องถ่ินของชุมชน ประยกุ ตใ์ ช้แนวคิดของปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งในการทากิจกรรม ในครอบครวั โรงเรียน และชุมชน เห็นคณุ ค่า และประพฤติตนตามแบบอย่างการดาเนินชวี ิต และข้อคิดจากประวัติสาวก ชาดก เรอื่ งเล่า และ ศาสนิกชนตัวอย่าง สวดมนต์แผ่เมตตา มีสตทิ ี่เปน็ พืน้ ฐานของสมาธใิ นพระพทุ ธศาสนา หรอื การพัฒนาจิต ตามแนวทางของศาสนาท่ีตนนบั ถอื ตลอดท้ังวฒั นธรรมไทยท่ีมผี ลตอ่ การดาเนินชวี ิตในสังคมไทย รหสั ตวั ชว้ี ดั ส 1.1 ป.5/1 ป.5/2 ป.5/3 ป.5/4 ป.5/5 ป.5/6 ป.5/7 ส 1.2 ป.5/1 ป.5/2 ป.5/3 ส 2.1 ป.5/1 ป.5/2 ป.5/3 ป.5/4 ส 2.2 ป.5/ ป.5/2 ป.5/3 ส 3.1 ป.5/1 ป.5/2 ป.5/3 ส 3.2 ป.5/1 ป.5/2 ส 5.1 ป.5/1 ป.5/2 ป.5/3 ส 5.2 ป.5/1 ป.5/2 ป.5/3 รวมทั้งหมด 28 ตัวชว้ี ัด

๗๑ ตัวช้วี ัดและสำระกำรเรยี นรแู้ กนกลำง ช้นั ประถมศึกษำปที ่ี 5 สำระท่ี 1 ศำสนำ ศลี ธรรม จรยิ ธรรม มำตรฐำน ตวั ชี้วดั สำระกำรเรียนร้แู กนกลำง สำระกำรเรยี นรู้ท้องถนิ่ ส 1.1 รู้ และเขา้ ใจ 1. วเิ คราะห์  มรดกทางวฒั นธรรมทไ่ี ด้รบั ประวัติ ความสาคญั ความสาคัญของ จากพระพทุ ธศาสนา ศาสดา หลกั ธรรมของ พระพทุ ธศาสนาหรอื พระพุทธศาสนาหรอื ศาสนาท่ตี นนับถอื - มรดกทางด้านรูปธรรม ศาสนา ท่ีตน นบั ถือ ในฐานะท่ีเปน็ มรดก เช่นศาสนสถาน โบราณวตั ถุ และศาสนาอื่น มี ทางวฒั นธรรมและ สถาปัตยกรรม ศรัทธาท่ีถกู ตอ้ ง ยึด หลักในการพฒั นา ม่นั และปฏบิ ตั ติ าม ชาตไิ ทย - มรดกทางดา้ นจิตใจ เช่น หลกั ธรรมเพอื่ อยู่ หลักธรรมคาสง่ั สอน ความ รว่ มกนั อย่างสันติสุข เชอื่ และคณุ ธรรมต่าง ๆ  การนาพระพุทธศาสนาไป ใช้เปน็ แนวทางในการพฒั นา ชาติไทย - พัฒนาด้านกายภาพ และ สิ่งแวดลอ้ ม เช่น ภาวนา 4 (กาย ศลี จติ ปญั ญา) ไตรสกิ ขา (ศีล สมาธิ ปัญญา) และอรยิ สจั สี่ - พัฒนาจติ ใจ เช่น หลกั โอวาท 3(ละความชวั่ ทาดี ทาจติ ใจใหบ้ รสิ ุทธ)์ิ และการ บรหิ ารจิตและเจรญิ ปัญญา 2. สรุปพทุ ธประวัติ  สรปุ พทุ ธประวัติ (ทบทวน) ตัง้ แตเ่ สด็จ กรุงกบิลพสั ดุจ์ นถงึ  โปรดพระพุทธบดิ า (เสดจ็ พทุ ธกจิ สาคญั กรุงกบลิ พัสด์ุ) หรอื ประวตั ศิ าสดาท่ี ตนนบั ถือตามที่  พุทธกจิ สาคญั ไดแ้ ก่ กาหนด โลกัตถจรยิ า ญาตัตถจรยิ า และพุทธัตถจรยิ า

๗๒ มำตรฐำน ตวั ชวี้ ัด สำระกำรเรยี นรแู้ กนกลำง สำระกำรเรียนร้ทู ้องถน่ิ 3. เหน็ คณุ คา่ และ พทุ ธสาวก พทุ ธสาวิกา ประพฤติตนตาม - พระโสณโกฬวิ สิ ะ แบบอยา่ งการดาเนนิ  ชาดก ชวี ิตและข้อคิดจาก - จูฬเสฏฐิชาดก ประวตั สิ าวก ชาดก/ - วณั ณาโรหชาดก เร่ืองเลา่ และ ศาสนิกชนตัวอย่าง  ศาสนกิ ชนตวั อย่าง ตามที่กาหนด - สมเดจ็ พระสังฆราช (สา) - อาจารย์เสถยี ร โพธนิ ันทะ 4. อธิบาย  องค์ประกอบของ องคป์ ระกอบ และ พระไตรปิฎก ความสาคัญของ พระไตรปิฎก หรือ - พระสตุ ตันตปิฎก คมั ภรี ข์ องศาสนาที่ - พระวินยั ปิฎก - พระอภิธรรมปิฎก ตนนบั ถือ  ความสาคญั ของ พระไตรปฎิ ก 5. แสดงความเคารพ  พระรัตนตรัย พระรัตนตรัย : ศรทั ธา 4 และปฏิบตั ติ าม - พระพทุ ธ ไตรสกิ ขาและ : พุทธจริยา 3 หลกั ธรรมโอวาท 3 - พระธรรม ในพระพุทธศาสนา : อริยสจั 4 หรอื หลกั ธรรมของ : หลกั กรรม ศาสนาท่ีตนนบั ถอื - พระสงฆ์ ตามทก่ี าหนด  ไตรสิกขา - ศลี สมาธิ ปญั ญา  โอวาท 3 - ไมท่ าชวั่ : เบญจศีล : อบายมขุ 4

๗๓ มำตรฐำน ตวั ช้วี ดั สำระกำรเรยี นรแู้ กนกลำง สำระกำรเรยี นรูท้ อ้ งถน่ิ - ทาความดี : เบญจธรรม : บญุ กิรยิ าวตั ถุ 3 : อคติ 4 : อิทธิบาท 4 : กตญั ญูกตเวทีตอ่ พระพุทธศาสนา : มงคล 38 - ใฝ่รู้ ใฝเ่ รยี น - การงานไม่ อากูล - อดทน - ทาจิตให้บริสทุ ธ์ิ (บรหิ ารจิตและเจรญิ ปญั ญา)  พุทธศาสนสภุ าษติ - วิริเยน ทกุ ฺขมจฺเจติ คนจะลว่ งทกุ ขไ์ ดเ้ พราะความ เพยี ร - ปญฺญา โลกสฺมิ ปชโฺ ชโต ปัญญา คอื แสงสว่างในโลก 6. เห็นคุณคา่ และ  สวดมนต์ไหวพ้ ระ สวดมนตแ์ ผเ่ มตตา สรรเสรญิ คุณพระรัตนตรยั มีสติท่ีเปน็ พื้นฐาน และแผเ่ มตตา ของสมาธใิ น - ร้คู วามหมายของ พระพุทธศาสนา สตสิ ัมปชญั ญะ สมาธิและ หรือการพัฒนาจติ ปัญญา ตามแนวทางของ - รู้วิธีปฏิบัตแิ ละประโยชน์ของ ศาสนาทตี่ นนับถอื การบรหิ ารจิตและเจริญปัญญา ตามท่กี าหนด

๗๔ มำตรฐำน ตัวช้วี ัด สำระกำรเรียนรู้แกนกลำง สำระกำรเรียนรูท้ อ้ งถน่ิ - ฝึกการยืน การเดิน การนง่ั และ การนอน อย่างมีสติ - ฝกึ การกาหนดรู้ความรสู้ ึก เม่อื ตา เหน็ รูป หูฟงั เสียง จมกู ดมกล่ิน ล้ินลิม้ รส กาย สมั ผัสสงิ่ ท่ีมากระทบใจรบั รู้ ธรรมารมณ์ - ฝกึ ใหม้ ีสมาธใิ นการฟัง การ อ่าน การคดิ การถามและ การเขียน 7. ปฏบิ ตั ติ นตาม  โอวาท 3 (ตามสาระการ หลักธรรมของศาสนา เรยี นรูข้ อ้ 5) ที่ตนนบั ถือ เพอื่ การ พฒั นาตนเองและ ส่ิงแวดลอ้ ม ส 1.2 เขา้ ใจ ตระหนัก 1. จัดพธิ ีกรรมตาม  การจัดพธิ กี รรมท่ีเรียบงา่ ย และปฏบิ ตั ิตนเป็นศาสนกิ ศาสนาท่ีตนนับถอื ประหยัด มีประโยชน์ และ ชนทีด่ ี และธารงรกั ษา อยา่ งเรียบง่าย มี ถูกต้องตามหลกั ทางศาสนาที่ พระพทุ ธศาสนาหรอื ประโยชน์ และปฏิบตั ิ ตนนบั ถือ ศาสนาที่ตนนับถอื ตนถูกต้อง 2. ปฏิบตั ติ นใน  การมสี ่วนรว่ มในการ ศาสนพธิ ี พธิ ีกรรม จัดเตรียมสถานท่ปี ระกอบ และวนั สาคัญทาง ศาสนพธิ ี พธิ กี รรมทางศาสนา ศาสนา ตามที่  พธิ ีถวายสังฆทาน เครอื่ ง กาหนด และ สังฆทาน อภปิ รายประโยชน์ท่ี ได้รับจากการเขา้ รว่ ม  ระเบียบพธิ ใี นการทาบญุ กิจกรรม งานมงคล  ประโยชน์ของ การเข้า รว่ มศาสนพธิ ี พธิ ีกรรมทาง ศาสนา หรือกิจกรรม ในวันสาคญั ทางศาสนา

๗๕ มำตรฐำน ตวั ชวี้ ัด สำระกำรเรยี นรู้แกนกลำง สำระกำรเรยี นรทู้ อ้ งถนิ่ 3. มมี รรยาทของ  มารยาทของศาสนกิ ชน ความเป็นศาสนกิ ชน - การกราบพระรัตนตรยั ทดี่ ี ตามทกี่ าหนด - การไหว้บิดา มารดา ครู อาจารย์ ผทู้ ่ีเคารพนับถือ - การกราบศพ สำระที่ 2 หนำ้ ท่พี ลเมอื ง วัฒนธรรม และกำรดำเนินชีวิตในสังคม มำตรฐำน ตวั ช้วี ดั สำระกำรเรยี นรู้แกนกลำง สำระกำรเรียนรู้ท้องถน่ิ ส 2.1 เขา้ ใจและปฏิบตั ิ 1. ยกตัวอยา่ งและ  สถานภาพ บทบาท ตนตามหน้าทข่ี องการเปน็ ปฏบิ ตั ิตนตาม สทิ ธิ พลเมอื งดี มคี ่านิยมท่ีดี สถานภาพ บทบาท งามและธารงรักษา สทิ ธเิ สรีภาพ และ เสรภี าพ หน้าทข่ี องพลเมอื ง ประเพณีและวฒั นธรรมไทย หนา้ ท่ใี นฐานะ ดี เชน่ เคารพ เทิดทนู สถาบัน ดารงชวี ติ อยรู่ ว่ มกนั ใน พลเมอื งดี ชาติ ศาสนาพระมหากษตั ริย์ สังคมไทยและสงั คมโลก อนุรกั ษท์ รพั ยากรธรรมชาติ อยา่ งสันติสุข อนุรักษ์ศลิ ปวัฒนธรรม ปฏิบตั ิตามกฎหมาย  คุณลักษณะของพลเมอื งดี เชน่ มุมานะทาประโยชนเ์ พอ่ื ส่วนรว่ มมีคา่ นยิ ม ประชาธิปไตยมคี ุณธรรม 2. เสนอวธิ กี าร  เหตกุ ารณ์ทล่ี ะเมิดสิทธิ ปกป้องคุม้ ครอง เดก็ ในสังคมไทย ตนเองหรือผู้อื่นจาก การละเมิดสิทธเิ ดก็  แนวทางการปกปอ้ ง คุ้มครองตนเองหรือผอู้ ่ืนจาก การละเมิดสิทธเิ ดก็  การปกปอ้ งคุ้มครองสิทธิ เด็กในสงั คมไทย

๗๖ มำตรฐำน ตวั ช้วี ัด สำระกำรเรยี นรู้แกนกลำง สำระกำรเรียนร้ทู ้องถน่ิ 3. เห็นคณุ คา่  วัฒนธรรมไทย ทมี่ ีผลตอ่ วฒั นธรรมไทยทีม่ ผี ล การดาเนินชวี ิตของคนใน ตอ่ การดาเนนิ ชวี ติ ใน สังคมไทย สังคมไทย  คณุ คา่ ของวัฒนธรรมกับ การดาเนินชวี ติ 4. มีส่วนรว่ มในการ  ความสาคัญของภมู ิปญั ญา อนุรกั ษ์และเผยแพร่ ท้องถิ่น ภูมปิ ัญญาทอ้ งถน่ิ ของชมุ ชน  ตัวอยา่ งภูมิปัญญาทอ้ งถิ่น ในชมุ ชน ของตน  การอนุรกั ษ์และเผยแพร่ ภมู ิปัญญาท้องถน่ิ ของชมุ ชน ส 2.2 เขา้ ใจระบบ 1. อธบิ ายโครงสรา้ ง  โครงสร้างการปกครองใน การเมืองการปกครองใน อานาจ หนา้ ทแี่ ละ ทอ้ งถ่นิ เช่น อบต. อบจ. สังคมปจั จบุ ัน ยึดมั่น ความสาคัญของการ เทศบาล และการปกครอง ปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ พเิ ศษ เช่น พทั ยา กทม. ศรทั ธาและธารงรกั ษาไวซ้ งึ่ การปกครองระบอบ  อานาจหนา้ ทีแ่ ละ ประชาธิปไตยอนั มี ความสาคญั ของ การปกครอง พระมหากษัตรยิ ท์ รงเปน็ ส่วนทอ้ งถนิ่ ประมุข 2. ระบบุ ทบาท  บทบาทหน้าที่ และวธิ ีการ หนา้ ท่ี และวธิ ีการ เข้าดารงตาแหนง่ ของผู้บริหาร เขา้ ดารงตาแหนง่ ของ ท้องถิน่ เชน่ นายก อบต. ผบู้ ริหารทอ้ งถ่นิ นายกเทศมนตรี นายก อบจ. ผู้ว่าราชการ กทม. 3. วเิ คราะห์  องค์กรปกครองสว่ น ประโยชน์ทชี่ มุ ชน จะ ทอ้ งถ่นิ กับบรกิ าร ไดร้ ับจากองค์กร สาธารณประโยชนใ์ นชมุ ชน ปกครองส่วนทอ้ งถิ่น

๗๗ มำตรฐำน ตวั ช้ีวดั สำระกำรเรยี นรแู้ กนกลำง สำระกำรเรยี นร้ทู อ้ งถน่ิ  ปจั จัยอนื่ ๆ เช่น ราคา นา้ มัน วัตถุดิบ  พฤติกรรมของผู้บรโิ ภค  ตวั อยา่ งการผลติ สนิ ค้า และบริการทมี่ ีอยู่ในท้องถน่ิ หรือแหลง่ ผลติ สินค้าและ บรกิ ารในชุมชน  หลักการปรชั ญาของ เศรษฐกิจพอเพยี ง  การประยุกต์ใชป้ รชั ญา ของเศรษฐกิจพอเพียงใน กิจกรรมต่าง ๆ ในครอบครวั โรงเรียนและชมุ ชน เช่นการ ประหยัดพลงั งานและ ค่าใชจ้ ่ายในบา้ น โรงเรียน การวางแผนการผลิตสินค้า และบริการเพอ่ื ลดความ สญู เสียทุกประเภท การใช้ ภูมิปญั ญาทอ้ งถ่นิ  ตัวอยา่ งการผลติ สนิ คา้ และ บริการในชมุ ชน เชน่ หนงึ่ ตาบล หนึ่งผลติ ภณั ฑห์ รอื โอทอ๊ ป

๗๘ สำระที่ 3 เศรษฐศำสตร์ มำตรฐำน ตัวช้วี ัด สำระกำรเรียนร้แู กนกลำง สำระกำรเรยี นรู้ทอ้ งถนิ่ ส 3.1 เขา้ ใจและสามารถ 1. อธิบายปจั จัยการ  ความหมายและประเภท บรหิ ารจัดการทรพั ยากรใน ผลิตสินค้าและ ของปจั จัยการผลิต การผลติ และการบรโิ ภค บริการ ประกอบดว้ ย ที่ดนิ แรงงาน การใชท้ รพั ยากรท่ีมอี ยู่ ทนุ และผ้ปู ระกอบการ จากดั ได้อยา่ งมี ประสิทธิภาพและคมุ้ คา่  เทคโนโลยใี นการผลิต สินคา้ และบริการ รวมท้ังเข้าใจหลกั การของ เศรษฐกิจพอเพยี ง เพอ่ื  ปจั จัยอนื่ ๆ เชน่ ราคา การดารงชวี ิตอยา่ งมดี ุลย นา้ มัน วัตถดุ บิ ภาพ  พฤติกรรมของผู้บริโภค  ตวั อยา่ งการผลิตสินคา้ และบริการท่มี อี ย่ใู นท้องถ่นิ หรือแหลง่ ผลติ สินค้าและ บริการในชมุ ชน 2. ประยุกตใ์ ช้  หลกั การปรชั ญาของ - จัดทาบญั ชคี รัวเรอื น มี แนวคิดของปรชั ญา เศรษฐกจิ พอเพยี ง ส่วนรว่ มกับชุมชนในการใช้ ของเศรษฐกจิ ทรัพยากรอย่างประหยัด พอเพยี งในการทา  การประยกุ ต์ใช้ปรชั ญา กิจกรรม ตา่ ง ๆ ของเศรษฐกิจพอเพยี งใน ประยุกต์ใชห้ ลักปรัชญา ในครอบครวั กจิ กรรมต่าง ๆ ในครอบครัว เศรษฐกจิ พอเพยี งใน โรงเรยี นและชุมชน เช่นการ ชวี ิตประจาวัน โรงเรยี นและชมุ ชน ประหยัดพลงั งานและ ค่าใช้จา่ ยในบา้ น โรงเรยี น การวางแผนการผลติ สินค้า และบริการเพอ่ื ลดความ สญู เสียทกุ ประเภท การใช้ ภูมิปญั ญาท้องถ่นิ  ตัวอยา่ งการผลติ สนิ คา้ และ บรกิ ารในชมุ ชน เชน่ หนง่ึ ตาบล หน่งึ ผลติ ภณั ฑห์ รอื โอทอ๊ ป

๗๙ มำตรฐำน ตัวชวี้ ัด สำระกำรเรียนร้แู กนกลำง สำระกำรเรยี นรูท้ อ้ งถนิ่ 3. อธบิ ายหลกั การ  หลกั การและประโยชน์ของ สาคัญและประโยชน์ สหกรณ์ ของสหกรณ์  ประเภทของสหกรณ์ โดยสังเขป  สหกรณใ์ นโรงเรยี น (เน้น ฝกึ ปฏบิ ตั ิจรงิ )  การประยุกต์หลักการของ สหกรณม์ าใช้ในชวี ติ ประจาวนั ส 3.2 เขา้ ใจระบบและ 1. อธบิ ายบทบาท  บทบาทหน้าทขี่ องธนาคาร สถาบันทางเศรษฐกิจต่าง หน้าทีเ่ บ้ืองต้นของ โดยสงั เขป ๆ ความสัมพนั ธท์ าง ธนาคาร  ดอกเบ้ยี เงินฝาก และ ดอกเบี้ยกู้ยมื เศรษฐกิจและความจาเปน็ 2. จาแนกผลดแี ละ  การฝากเงนิ / การถอนเงนิ ของการรว่ มมือกันทาง ผลเสียของการกูย้ มื เศรษฐกจิ ในสังคมโลก  ผลดีและผลเสยี ของการ ก้ยู ืมเงนิ ทง้ั นอกระบบและใน ระบบทม่ี ตี ่อระบบเศรษฐกิจ เช่น การเสียดอกเบ้ีย การลงทุน การซอ้ื ของอุปโภค เพม่ิ ข้ึน ท่ีนาไปส่คู วามฟงุ้ เฟอ้ ฟมุ่ เฟอื ย

๘๐ สำระที่ 5 ภมู ศิ ำสตร์ ตัวชี้วดั สำระกำรเรยี นรูแ้ กนกลำง สำระกำรเรยี นรู้ทอ้ งถน่ิ มำตรฐำน 1. รูต้ าแหนง่ (พิกดั ตาแหนง่ (พกิ ัดภูมศิ าสตร์ ภูมิศาสตร์ ละตจิ ูด ละติจดู ลองจจิ ดู ) ระยะ ส 5.1 เข้าใจลักษณะของ ลองจจิ ดู ) ระยะ ทิศทาง ของภมู ภิ าคของ โลกทางกายภาพ และ ทิศทางของภมู ิภาค ตนเอง ความสัมพนั ธข์ องสรรพสง่ิ ของตนเอง ซงึ่ มีผลตอ่ กันและกัน ใน ระบบของธรรมชาติ ใช้ 2. ระบุลักษณะภูมิ  ภูมิลกั ษณ์ทสี่ าคญั ใน แผนทีแ่ ละเครอ่ื งมอื ทาง ลักษณท์ ส่ี าคญั ใน ภูมภิ าคของตนเองเชน่ แมน่ า้ ภูมิศาสตร์ในการค้นหา ภมู ภิ าคของตนเองใน ภเู ขา ป่าไม้ วิเคราะห์ สรปุ และใช้ แผนท่ี ข้อมลู ภมู ิสารสนเทศอยา่ ง มีประสทิ ธภิ าพ 3. อธิบาย  ความสมั พันธข์ องลักษณะ ความสัมพันธ์ของ ทางกายภาพ (ภมู ิ ลกั ษณะทางกายภาพ ลักษณ์และภมู อิ ากาศ) และ กบั ลักษณะทางสงั คม ลกั ษณะทางสังคม ในภมู ภิ าคของตนเอง (ภมู สิ ังคม)ในภูมภิ าคของ ตนเอง 1. วิเคราะห์  สภาพแวดลอ้ มทาง สภาพแวดลอ้ มทาง กายภาพทีม่ อี ทิ ธพิ ลตอ่ กายภาพทมี่ อี ทิ ธพิ ล ลักษณะการตง้ั ถน่ิ ฐานและ ตอ่ ลกั ษณะการตงั้ ถ่ิน การยา้ ยถิ่นของประชากรใน ฐานและการยา้ ยถน่ิ ภมู ภิ าค ของประชากร ในภูมภิ าค

๘๑ มำตรฐำน ตวั ชี้วัด สำระกำรเรียนรู้แกนกลำง สำระกำรเรียนร้ทู ้องถน่ิ 2. อธบิ ายอทิ ธพิ ล  อทิ ธพิ ลของสงิ่ แวดลอ้ ม ของสงิ่ แวดลอ้ มทาง ทางธรรมชาติทก่ี อ่ ใหเ้ กิดวิถี ธรรมชาติทก่ี อ่ ให้เกดิ ชวี ิตและการสร้างสรรค์ วถิ ชี วี ติ และการ วัฒนธรรมในภูมิภาค สร้างสรรคว์ ฒั นธรรม ในภูมิภาค 3. นาเสนอตวั อยา่ งที่  ผลจากการรกั ษาและการ สะทอ้ นใหเ้ ห็นผล ทาลายสภาพแวดล้อม จากการรกั ษาและ  แนวทางการอนรุ ักษแ์ ละ การทาลาย รกั ษาสภาพแวดล้อมในภูมภิ าค สภาพแวดลอ้ ม และ เสนอแนวคิด ในการรกั ษา สภาพแวดลอ้ มใน ภูมิภาค

๘๒ โครงสร้ำงรำยวชิ ำ รำยวิชำ สังคมศกึ ษำ ศำสนำ และวฒั นธรรม ช้ันประถมศกึ ษำปีท่ี 5 รหสั วชิ ำ ส15101 เวลำ 80 ชวั่ โมง/ปี หนว่ ยท่ี ชื่อหน่วย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรียนรู้ เวลำ น้ำหนกั เรยี นรู/้ ตวั ชีว้ ดั (ช่วั โมง) คะแนน 1 ศาสนา ศีลธรรม (100 ) จรยิ ธรรม ส 1.1 ป.5/1  มรดกทางวัฒนธรรมที่ไดร้ บั 25 20 ส 1.1 ป.5/2 จากพระพุทธศาสนา ส 1.1 ป.5/3 - มรดกทางดา้ นรปู ธรรม ส 1.1 ป.5/4 เชน่ ศาสนสถาน โบราณวัตถุ ส 1.1 ป.5/5 สถาปตั ยกรรม ส 1.1 ป.5/6 - มรดกทางดา้ นจติ ใจ เชน่ ส 1.1 ป.5/7 หลักธรรมคาสง่ั สอน ความเชอื่ ส 1.1 ป.5/1 และคุณธรรมตา่ ง ๆ ส 1.1 ป.5/2  การนาพระพุทธศาสนาไปใช้ ส 1.1 ป.5/3 เป็นแนวทางในการพฒั นาชาติ ส 1.2 ป.5/1 ไทย ส 1.2 ป.5/2 - พฒั นาดา้ นกายภาพ และ ส 1.2 ป.5/3 สิ่งแวดลอ้ ม เชน่ ภาวนา 4 (กาย ศลี จติ ปญั ญา) ไตรสกิ ขา (ศีล สมาธิ ปญั ญา) และอริยสจั สี่ - พัฒนาจติ ใจ เช่น หลัก โอวาท 3(ละความชั่ว ทาดี ทา จิตใจให้บรสิ ทุ ธ์)ิ และการบรหิ าร จติ และเจรญิ ปัญญา  สรุปพทุ ธประวตั ิ (ทบทวน)  โปรดพระพทุ ธบดิ า (เสดจ็ กรุงกบลิ พัสด์)ุ

๘๓ หนว่ ยท่ี ช่ือหนว่ ย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรียนรู้ เวลำ นำ้ หนกั เรียนร้/ู ตวั ช้วี ดั (ชัว่ โมง) คะแนน (100 )  พุทธกิจสาคญั ไดแ้ ก่ โลกัตถจรยิ า ญาตตั ถจรยิ า และ พุทธตั ถจริยา พุทธสาวก พุทธสาวิกา - พระโสณโกฬวิ สิ ะ  ชาดก - จฬู เสฏฐชิ าดก - วณั ณาโรหชาดก  ศาสนกิ ชนตัวอยา่ ง - สมเดจ็ พระสังฆราช (สา) - อาจารยเ์ สถยี ร โพธินันทะ  องคป์ ระกอบของ พระไตรปฎิ ก - พระสตุ ตันตปฎิ ก - พระวินัยปิฎก - พระอภิธรรมปฎิ ก  ความสาคัญของพระไตรปฎิ ก  พระรตั นตรัย : ศรทั ธา 4 - พระพุทธ : พทุ ธจรยิ า 3 - พระธรรม : อริยสัจ 4 : หลกั กรรม - พระสงฆ์  ไตรสกิ ขา - ศลี สมาธิ ปญั ญา  โอวาท 3 - ไมท่ าชวั่ : เบญจศลี : อบายมขุ 4

๘๔ หนว่ ยท่ี ช่ือหนว่ ย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรียนรู้ เวลำ นำ้ หนกั เรียนร้/ู ตวั ช้วี ดั (ชัว่ โมง) คะแนน (100 ) - ทาความดี : เบญจธรรม : บุญกริ ิยาวัตถุ 3 : อคติ 4 : อิทธบิ าท 4 : กตัญญกู ตเวทีต่อ พระพุทธศาสนา : มงคล 38 - ใฝร่ ู้ ใฝ่เรียน - การงานไมอ่ ากูล - อดทน - ทาจติ ใหบ้ รสิ ุทธิ (บริหารจติ และเจรญิ ปญั ญา)  พุทธศาสนสภุ าษิต - วริ เิ ยน ทกุ ฺขมจฺเจติ คนจะลว่ งทกุ ขไ์ ด้เพราะความ เพยี ร - ปญฺญา โลกสฺมิ ปชโฺ ชโต ปัญญา คอื แสงสวา่ งในโลก  สวดมนต์ไหวพ้ ระ สรรเสริญ คณุ พระรัตนตรยั และแผเ่ มตตา - รูค้ วามหมายของสติ สมั ปชญั ญะ สมาธแิ ละปญั ญา - รวู้ ิธีปฏิบตั ิและประโยชนข์ อง การบรหิ ารจิตและเจรญิ ปญั ญา - ฝึกการยนื การเดิน การนง่ั และ การนอน อยา่ งมีสติ - ฝกึ การกาหนดรู้ความรสู้ ึก เมือ่ ตา เห็นรูป หูฟงั เสยี ง จมกู ดมกล่ิน ลิ้นลมิ้ รส กายสัมผสั ส่ิงที่มากระทบใจรับรธู้ รรมารมณ์

๘๕ หนว่ ยท่ี ช่ือหนว่ ย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรียนรู้ เวลำ นำ้ หนัก เรียนร้/ู ตวั ช้วี ดั (ชัว่ โมง) คะแนน (100 ) - ฝกึ ให้มสี มาธใิ นการฟงั การ อา่ น การคิด การถามและการ เขยี น  โอวาท 3 (ตามสาระการ เรียนรขู้ อ้ 5)  การจดั พธิ กี รรมทีเ่ รียบงา่ ย ประหยดั มปี ระโยชน์ และ ถูกต้องตามหลกั ทางศาสนาที่ตน นับถือ  การมีสว่ นรว่ มในการ จัดเตรยี มสถานทปี่ ระกอบ ศาสนพิธี พธิ ีกรรมทางศาสนา  พิธถี วายสังฆทาน เครอื่ ง สังฆทาน  ระเบยี บพธิ ใี นการทาบญุ งานมงคล  ประโยชน์ของ การเข้าร่วมศา สนพธิ ี พธิ ีกรรมทางศาสนา หรอื กจิ กรรม ในวนั สาคัญทาง ศาสนา  มารยาทของศาสนิกชน - การกราบพระรัตนตรยั - การไหว้บิดา มารดา ครู อาจารย์ ผู้ท่ีเคารพนบั ถอื - การกราบศพ

๘๖ หนว่ ยที่ ชอ่ื หนว่ ย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรียนรู้ เวลำ น้ำหนัก เรยี นรู้/ตวั ชวี้ ดั (ชั่วโมง) คะแนน 2 หน้าทพี่ ลเมอื งและ (100 ) วัฒนธรรม และ ส2.1 ป.5/1 การดาเนินชวี ติ ใน ส2.1 ป.5/2  สถานภาพ บทบาท สทิ ธิ 15 10 สังคม ส2.1 ป.5/3 ส2.1 ป.5/4 เสรภี าพ หน้าท่ีของพลเมือง ส2.2 ป.5/1 ส2.2 ป.5/2 ดี เชน่ เคารพ เทิดทูนสถาบนั ส2.2 ป.5/3 ชาติ ศาสนาพระมหากษตั ริย์ อนรุ กั ษ์ทรพั ยากรธรรมชาติ อนรุ ักษ์ศิลปวฒั นธรรม ปฏิบตั ิตามกฎหมาย  คณุ ลักษณะของพลเมอื งดี เชน่ มุมานะทาประโยชน์เพอ่ื สว่ นร่วมมี ค่านิยมประชาธปิ ไตยมคี ณุ ธรรม  เหตกุ ารณ์ที่ละเมดิ สิทธิ เด็กในสงั คมไทย  แนวทางการปกปอ้ ง คุม้ ครองตนเองหรือผ้อู น่ื จาก การละเมิดสิทธเิ ดก็  การปกปอ้ งคมุ้ ครองสิทธิ เด็กในสงั คมไทย  วฒั นธรรมไทย ทีม่ ผี ลต่อ การดาเนนิ ชวี ิตของคนใน สังคมไทย  คณุ ค่าของวัฒนธรรมกบั การ ดาเนนิ ชวี ิต  ความสาคัญของภูมปิ ัญญา ทอ้ งถิน่  ตวั อยา่ งภูมปิ ญั ญาทอ้ งถิน่ ในชมุ ชน ของตน  การอนรุ ักษ์และเผยแพร่ภมู ิ ปัญญาทอ้ งถิ่นของชุมชน

๘๗ หน่วยที่ ชอ่ื หน่วย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรยี นรู้ เวลำ นำ้ หนัก 3 เศรษฐศาสตร์ เรียนร/ู้ ตวั ชี้วดั (ชวั่ โมง) คะแนน (100 )  โครงสรา้ งการปกครองใน 18 15 ทอ้ งถ่ิน เช่น อบต. อบจ. เทศบาล และการปกครอง พิเศษ เช่น พทั ยา กทม.  อานาจหนา้ ท่แี ละ ความสาคัญของ การปกครอง ส่วนทอ้ งถนิ่  บทบาทหนา้ ที่ และวิธกี าร เข้าดารงตาแหน่งของผู้บริหาร ทอ้ งถ่ิน เชน่ นายก อบต. นายกเทศมนตรี นายก อบจ.ผู้วา่ ราชการ กทม.  องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ กบั บรกิ ารสาธารณประโยชนใ์ น ชุมชน ส 3.1 ป.5/1  ความหมายและประเภท ส 3.1 ป.5/2 ของปจั จัยการผลติ ส 3.1 ป.5/3 ประกอบดว้ ย ท่ีดิน แรงงาน ส 3.2 ป.5/1 ทุนและผปู้ ระกอบการ ส 3.2 ป.5/2  เทคโนโลยีในการผลติ สนิ คา้ และบริการ  ปัจจัยอ่ืน ๆ เช่น ราคา นา้ มัน วตั ถุดิบ  พฤติกรรมของผ้บู ริโภค  ตวั อยา่ งการผลิตสินค้าและ บรกิ ารที่มอี ย่ใู นทอ้ งถิน่ หรือ แหลง่ ผลิตสนิ คา้ และบรกิ ารใน ชุมชน  หลกั การปรชั ญาของ

๘๘ หน่วยท่ี ช่ือหน่วย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรยี นรู้ เวลำ น้ำหนกั เรียนร้/ู ตวั ชว้ี ัด (ช่วั โมง) คะแนน เศรษฐกิจพอเพยี ง (100 )  การประยุกตใ์ ชป้ รชั ญา ของเศรษฐกจิ พอเพียงใน กจิ กรรมตา่ ง ๆ ในครอบครวั โรงเรยี นและชมุ ชน เช่นการ ประหยัดพลงั งานและ คา่ ใช้จ่ายในบา้ น โรงเรยี น การวางแผนการผลิตสินคา้ และบริการเพอ่ื ลดความ สูญเสยี ทกุ ประเภท การใช้ ภูมิปญั ญาท้องถน่ิ  ตัวอยา่ งการผลิตสนิ ค้าและ บริการในชุมชน เช่น หนงึ่ ตาบล หนง่ึ ผลติ ภณั ฑห์ รอื โอทอ๊ ป  หลกั การและประโยชนข์ อง สหกรณ์  ประเภทของสหกรณ์ โดยสังเขป  สหกรณ์ในโรงเรยี น (เน้น ฝกึ ปฏบิ ตั ิจรงิ )  การประยกุ ต์หลกั การของ สหกรณม์ าใช้ในชวี ติ ประจาวนั  บทบาทหน้าทข่ี องธนาคาร โดยสงั เขป  ดอกเบีย้ เงินฝาก และ ดอกเบี้ยกยู้ มื  การฝากเงนิ / การถอนเงนิ  ผลดแี ละผลเสียของการกยู้ มื เงินทง้ั นอกระบบและในระบบที่ มีต่อระบบเศรษฐกจิ เช่น การ เสียดอกเบยี้ การลงทุน การซือ้ ของอปุ โภค เพิม่ ข้นึ ทนี่ าไปสู่ความฟุ้งเฟอ้ ฟมุ่ เฟอื ย

๘๙ หนว่ ยท่ี ชื่อหน่วย มำตรฐำนกำร สำระกำรเรียนรู้ เวลำ นำ้ หนกั เรยี นรู/้ ตวั ชี้วดั (ชว่ั โมง) คะแนน (100 ) • การฝากเงนิ / การถอนเงิน • ผลดแี ละผลเสียของการกยู้ มื เงินทั้งนอกระบบและในระบบท่ี มีตอ่ ระบบเศรษฐกจิ เช่น การ เสยี ดอกเบี้ย การลงทนุ การซ้อื ของอปุ โภค เพมิ่ ขึน้ ที่นาไปสู่ความฟุง้ เฟอ้ ฟุ่มเฟอื ย ๔ สรุปทบทวนภำพรวม ( สอบปลำยภำคเรยี นท่ี 1) 5 ภมู ิศาสตร์ ส 5.1 ป.5/1  ตาแหนง่ (พิกัดภมู ิศาสตร์ ส 5.1 ป.5/2 ละติจดู ลองจิจูด) ระยะ ส 5.1 ป.5/3 ทศิ ทาง ของภูมภิ าคของตนเอง ส 5.2 ป.5/1  ภูมิลักษณท์ ่ีสาคัญในภมู ิภาค ส 5.2 ป.5/2 ของตนเองเช่น แม่นา้ ภเู ขา ส 5.2 ป.5/3 ปา่ ไม้  ความสมั พันธ์ของลักษณะ ทางกายภาพ (ภมู ิลกั ษณ์และ ภมู อิ ากาศ) และลกั ษณะทาง สังคม (ภูมสิ ังคม)ในภมู ภิ าคของ ตนเอง  สภาพแวดลอ้ มทางกายภาพ ท่มี อี ิทธิพลตอ่ ลกั ษณะการตงั้ ถ่นิ ฐานและการยา้ ยถ่นิ ของ ประชากรในภูมิภาค  อิทธพิ ลของสง่ิ แวดลอ้ มทาง ธรรมชาตทิ กี่ ่อให้เกดิ วถิ ชี วี ิตและ การสร้างสรรคว์ ฒั นธรรมใน ภมู ภิ าค  ผลจากการรกั ษาและการ ทาลายสภาพแวดลอ้ ม  แนวทางการอนุรักษ์แล 6 สรปุ ทบทวนภำพรวม ( สอบปลำยภำคเรยี นที่ 2 ) รวมทัง้ สิน้ ตลอดปี

๙๐ คำอธบิ ำยรำยวิชำพ้ืนฐำน ส 1๖101 สังคมศกึ ษำ ๖ กล่มุ สำระกำรเรยี นรูส้ งั คมศึกษำ ศำสนำและวัฒนธรรม เวลำ 80 ชว่ั โมง/ปี ชั้นประถมศึกษำปที ี่ ๖ บอก อธิบาย ยกตัวอยา่ ง นาเสนอขอ้ มูล อภปิ ราย วิเคราะห์ เปรียบเทียบ สรปุ พุทธประวัติตั้งแต่ปลง อายสุ งั ขารจนถึงสังเวชนียสถาน หรือประวัติศาสดาทีต่ นนับถือตามทก่ี าหนด ความสาคญั ของพระพทุ ธศาสนา ใน ฐานะเป็นศาสนาประจาชาติ หรือความสาคัญของศาสนาที่ตนนับถอื ความสาคญั และเคารพ พระรัตนตรัย ปฏิบัติตามไตรสิกขาและหลักธรรมโอวาท 3 ในพระพุทธศาสนา หรือหลักธรรมของศาสนาท่ีตนนับถือ หลักธรรมสาคัญของศาสนาอ่ืน ลักษณะสาคัญของศาสนพิธีพิธีกรรมของศาสนาอื่นและปฏิบัติตนได้อย่าง เหมาะสมเมอื่ ต้องเข้าร่วมพิธี รู้เก่ยี วกบั สถานทต่ี ่างๆในศาสนสถาน และปฏิบตั ติ นได้อย่างเหมาะสม ประโยชน์ ของการเข้ารว่ มใน ศาสนพิธี พิธกี รรม กิจกรรมในวันสาคัญทางศาสนา ปฏิบตั ิตนได้ถกู ต้อง การเปล่ยี นแปลง วัฒนธรรมตามกาลเวลาและธารงรักษาวัฒนธรรม อันดีงาม เห็นคุณค่าทางวัฒนธรรมที่แตกต่างกันระหว่าง กล่มุ คนในสังคมไทย บทบาท หน้าท่ขี ององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและรฐั บาล ความสาคญั ในการใช้สิทธอิ อก เสียงเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตย บทบาทของผู้ผลติ ท่ีมีความรับผดิ ชอบ บทบาทของผู้บริโภคทีร่ ูเ้ ท่าทัน วิธีและประโยชน์ของการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ผลิต ผู้บริโภค ธนาคาร และรัฐบาล การรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจภายในท้องถ่ิน ความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะทางกายภาพกับปรากฏการณ์ทาง ธรรมชาติของประเทศ ความสัมพันธ์ระหวา่ งสง่ิ แวดลอ้ มทางธรรมชาตกิ ับสิง่ แวดล้อมทางสังคมในประเทศ การ แปลงสภาพธรรมชาตใิ นประเทศไทยจากอดตี ถงึ ปัจจุบัน และผลที่เกิดข้ึนจากการเปลยี่ นแปลงน้นั แสดงตน ปฏิบัติตน ตามหลักธรรมของศาสนา ท่ีตนนับถือ เพื่อแก้ปัญหาอบายมุขและ สิ่งเสพติด เป็นพุทธมามกะ หรือแสดงตนเป็นศาสนิกชนของศาสนาท่ีตนนับถือ ปฏิบัติตามกฎหมายท่ีเกี่ยวข้องกับ ชวี ิตประจาวันของครอบครัวและชุมชน ติดตามข้อมูล ข่าวสาร เหตุการณ์ตา่ ง ๆ ในชีวิตประจาวัน เลอื กรับและ ใชข้ อ้ มลู ขา่ วสารในการเรยี นรู้ มสี ว่ นรว่ มในกิจกรรมตา่ งๆ ทสี่ ่งเสริม ประชาธปิ ไตยในทอ้ งถ่นิ และประเทศ ใช้ เครื่องมือทางภูมิศาสตร์ (แผนท่ี ภาพถ่ายชนิดต่าง ๆ) ระบุลักษณะสาคัญทางกายภาพและสังคมของประเทศ จัดทาแผนการใชท้ รพั ยากรในชุมชน เห็นคณุ ค่า และประพฤตติ นตามแบบอย่างการดาเนนิ ชีวิต และข้อคิดจากประวัติสาวก ชาดก เรอื่ งเล่า และ ศาสนิกชนตัวอย่าง สวดมนต์แผ่เมตตา และบริหารจิตเจริญปัญญา มีสติท่ีเป็นพ้ืนฐานของสมาธิใน พระพุทธศาสนา หรือการพัฒนาจิตตามแนวทางของศาสนาที่ตนนับถือ ชื่นชมการทาความดีของบุคคลใน ประเทศตามหลักศาสนา พรอ้ มทัง้ บอกแนวปฏิบตั ใิ นการดาเนนิ ชวี ติ มีมรรยาทของความเป็นศาสนิกชนท่ดี ี ตัวชี้วัด ส 1.1 ป.6/1 ป.6/2 ป.6/3 ป.6/4 ป.6/5 ป.6/6 ป.6/7 ป.6/8 ป.6/9 ส 1.2 ป.6/1 ป.6/2 ป.6/3 ป.6/4 ส 2.1 ป.6/1 ป.6/2 ป.6/3 ป.6/4 ป.6/5 ส 2.2 ป.6/1 ป.6/2 ป.6/3 ส 3.1 ป.6/1 ป.6/2 ป.6/3 ส 3.2 ป.6/1 ป.6/2 ส 5.1 ป.6/1 ป.6/2, ส 5.2 ป.6/1 ป.6/2 ป.6/3 รวมทง้ั หมด 31 ตวั ชวี้ ัด

๙๑ ตวั ช้วี ัดและสำระกำรเรยี นรแู้ กนกลำง ช้นั ประถมศึกษำปที ่ี 6 สำระที่ 1 ศำสนำ ศลี ธรรม จรยิ ธรรม มำตรฐำน ตวั ชว้ี ัด สำระกำรเรียนรแู้ กนกลำง สำระกำรเรียนร้ทู อ้ งถน่ิ ส 1.1 รู้ และเข้าใจ 1. วเิ คราะห์  พระพทุ ธศาสนาในฐานะ ประวัติ ความสาคัญ ความสาคญั ของพระ เปน็ ศาสนาประจาชาติ เชน่ ศาสดา หลกั ธรรมของ พุทธ- ศาสนาใน เป็นเอกลักษณข์ องชาติไทย พระพุทธศาสนาหรอื ฐานะเปน็ ศาสนา เปน็ รากฐานทางวฒั นธรรม ศาสนา ทตี่ น นบั ถือ ประจาชาติ หรอื ไทย เปน็ ศนู ย์รวมจิตใจ เปน็ และศาสนาอ่นื มี ความสาคญั ของ มรดกทางวัฒนธรรมไทย และ ศรัทธาท่ีถูกตอ้ ง ยึด ศาสนาทตี่ นนับถอื เปน็ หลัก ในการพฒั นาชาติ ม่นั และปฏบิ ัติตาม ไทย หลกั ธรรมเพอ่ื อยู่ ร่วมกนั อยา่ งสันตสิ ขุ 2. สรุปพทุ ธประวตั ิ  สรปุ พุทธประวัติ (ทบทวน) ตง้ั แตป่ ลงอายสุ งั ขาร - ปลงอายสุ ังขาร จนถงึ สังเวชนยี สถาน - ปัจฉมิ สาวก หรอื ประวตั ิศาสดาท่ี - ปรนิ พิ พาน ตนนบั ถอื ตามท่ี - การถวายพระเพลิง กาหนด - แจกพระบรมสารรี ิกธาตุ - สงั เวชนยี สถาน 4 3. เหน็ คณุ ค่าและ  พทุ ธสาวก พุทธสาวิกา ประพฤตติ นตาม - พระราธะ แบบอย่างการดาเนิน  ชาดก ชีวิตและข้อคิดจาก - ทีฆตี ิโกสลชาดก ประวัติสาวก ชาดก/ - สัพพทาฐิชาดก เร่ืองเลา่ และ ศาสนกิ ชนตวั อยา่ ง  ศาสนิกชนตวั อย่าง ตามทกี่ าหนด - พอ่ ขุนรามคาแหงมหาราช - สมเด็จพระมหาสมณ เจ้ากรม-พระปรมานชุ ติ ชิโนรส

๙๒ มำตรฐำน ตัวชีว้ ัด สำระกำรเรียนรแู้ กนกลำง สำระกำรเรยี นรูท้ ้องถน่ิ 4. วิเคราะห์  พระรตั นตรัย ความสาคญั และ : ศรัทธา 4 เคารพ พระ รัตนตรัย ปฏบิ ตั ติ าม - พระพทุ ธ ไตรสิกขาและ : พุทธกิจ 5 หลักธรรมโอวาท 3 ในพระพทุ ธศาสนา - พระธรรม : อรยิ สจั 4 หรอื หลกั ธรรมของ : หลักกรรม ศาสนาท่ตี น นบั ถอื ตามทกี่ าหนด - พระสงฆ์  ไตรสกิ ข - ศลี สมาธิ ปัญญา  โอวาท 3 - ไม่ทาช่ัว : เบญจศลี : อบายมขุ 6 : อกศุ ลมูล 3 - ทาความดี : เบญจธรรม : กุศลมลู 3 : พละ 4 : คารวะ 6 : กตัญญูกตเวทตี อ่ พระมหากษตั ริย์ : มงคล 38 - มวี ินัย - การงานไมม่ ี โทษ - ไม่ประมาทใน ธรรม - ทาจิตให้บรสิ ุทธิ์ (บรหิ าร จิตและเจรญิ ปญั ญา)  พทุ ธศาสนสุภาษติ - สจฺเจน กติ ตฺ ึ ปปฺโปติ คนจะไดเ้ กียรตดิ ว้ ยสจั จะ - ยถาวาที ตถาการี พูดเช่นไร ทาเชน่ น้ัน

๙๓ มำตรฐำน ตวั ชีว้ ดั สำระกำรเรียนร้แู กนกลำง สำระกำรเรียนรทู้ อ้ งถนิ่ 5. ชน่ื ชมการทา • ตวั อยา่ งการกระทาความดี ความดีของบคุ คลใน ของบคุ คลในประเทศ ประเทศตามหลกั ศาสนา พรอ้ มทั้ง บอกแนวปฏบิ ัติในการ ดาเนนิ ชวี ติ 6. เหน็ คุณคา่ และ • สวดมนต์ไหวพ้ ระ สวดมนตแ์ ผ่เมตตา สรรเสรญิ คุณพระรตั นตรัย และบริหารจิตเจรญิ และแผเ่ มตตา ปญั ญา มสี ติทเี่ ปน็ - รู้ความหมายของ พืน้ ฐานของสมาธิใน สตสิ ัมปชญั ญะ สมาธแิ ละ พระพทุ ธศาสนา ปัญญา หรอื การพฒั นาจิต ตามแนวทางของ - ร้วู ิธปี ฏิบตั ิและประโยชน์ ศาสนา ทตี่ นนบั ถอื ของ การบรหิ ารจิตและเจรญิ ตามทีก่ าหนด ปญั ญา - ฝกึ การยนื การเดนิ การน่ัง และ การนอนอย่างมสี ติ - ฝกึ การกาหนดรคู้ วามรูส้ กึ เมื่อตาเห็นรปู หูฟังเสยี ง จมกู ดมกล่ิน ลิน้ ล้มิ รส กาย สมั ผัสส่ิงทีม่ ากระทบ ใจรบั รู้ ธรรมารมณ์ - ฝกึ ใหม้ ีสมาธิในการฟงั การอ่าน การคดิ การ ถาม และการเขยี น

๙๔ มำตรฐำน ตัวช้ีวดั สำระกำรเรียนรูแ้ กนกลำง สำระกำรเรยี นรู้ทอ้ งถนิ่ 7. ปฏบิ ตั ติ นตาม  หลกั ธรรม : อริยสจั 4 หลักธรรมของศาสนา หลักกรรม ทต่ี นนบั ถอื เพอ่ื  โอวาท 3 : เบญจศลี – แก้ปญั หาอบายมุข เบญจธรรม อบายมุข 6 และ สิง่ เสพตดิ อกศุ ลมูล 3 กศุ ลมลู 3 8. อธบิ ายหลกั ธรรม  หลกั ธรรมสาคญั ของ สาคญั ของศาสนา ศาสนาตา่ ง ๆ อืน่ ๆ โดยสังเขป - พระพุทธศาสนา : อริยสจั 4 โอวาท 3 ฯลฯ - ศาสนาอสิ ลาม : หลกั ศรทั ธา หลักปฏบิ ัติ หลัก จรยิ ธรรม - ครสิ ต์ศาสนา : บัญญัติ 10 ประการ 9. อธิบายลกั ษณะ  ศาสนพิธีของศาสนาตา่ งๆ สาคญั ของศาสนพธิ ี - พระพทุ ธศาสนา พธิ กี รรมของศาสนา : ศาสนพธิ ีที่เปน็ พทุ ธ อื่นๆ และปฏบิ ตั ติ น บญั ญตั ิ เชน่ บรรพชา ไดอ้ ยา่ งเหมาะสมเมอื่ อุปสมบท ตอ้ งเขา้ รว่ มพธิ ี : ศาสนพิธีที่เกยี่ วเนอ่ื ง กบั พระพทุ ธศาสนา เชน่ ทาบญุ พิธเี นอ่ื งในวนั สาคญั ทางศาสนา

๙๕ มำตรฐำน ตวั ชีว้ ดั สำระกำรเรียนรูแ้ กนกลำง สำระกำรเรียนร้ทู ้องถน่ิ : ศาสนาอสิ ลาม เช่น การละหมาด การถอื ศลี อด การบาเพญ็ ฮจั ญ์ ฯลฯ : คริสตศ์ าสนา เช่น ศลี ล้างบาป ศีลอภัยบาป ศีล กาลัง ศลี มหาสนทิ ฯลฯ : ศาสนาฮินดู เช่น พิธี ศราทธ์ พิธบี ูชาเทวดา ส 1.2 เขา้ ใจ ตระหนกั 1. อธบิ ายความรู้  ความรูเ้ บอ้ื งตน้ เก่ียวกบั และปฏิบตั ิตนเปน็ ศาสนิก เกี่ยวกับสถานทีต่ ่างๆ สถานที่ตา่ ง ๆภายในวดั เช่น ชนท่ีดี และธารงรกั ษา ในศาสนสถาน และ เขตพทุ ธาวาส สงั ฆาวาส พระพทุ ธศาสนา หรอื ปฏบิ ัตติ นได้อยา่ ง  การปฏิบัตติ นทเ่ี หมาะสม ภายในวดั ศาสนาทต่ี นนบั ถอื เหมาะสม 2. มีมรรยาทของ  มารยาทของศาสนกิ ชน ความเป็นศาสนกิ ชน - การถวายของแก่พระภิกษุ ท่ดี ี ตามท่ีกาหนด - การปฏิบตั ติ นในขณะฟัง ธรรม - การปฏิบตั ิตนตาม แนวทางของพุทธศาสนิกชน เพื่อประโยชนต์ ่อศาสนา

๙๖ มำตรฐำน ตัวชว้ี ดั สำระกำรเรยี นรู้แกนกลำง สำระกำรเรยี นร้ทู อ้ งถนิ่ 3. อธิบำยประโยชน์  ทบทวนกำรอำรำธนำศีล ของกำรเข้ำรว่ มใน อำรำธนำธรรม และ ศำสนพธิ ี พิธีกรรม อำรำธนำ และกจิ กรรมใน วันสำคัญทำง พระปริตร ศำสนำ ตำมท่ี  พธิ ีทอดผำ้ ป่ำ กำหนด และปฏิบัติ  พิธที อดกฐนิ ตนได้ถกู ต้อง  ระเบียบพธิ ีในกำรทำบญุ งำนอวมงคล  กำรปฏิบัติตนท่ถี ูกตอ้ ง ในศำสนพิธพี ิธกี รรม และวนั สำคญั ทำงศำสนำ เชน่ วนั มำฆบูชำ วนั วิสำขบชู ำ วัน อฐั มีบูชำ วนั อำสำฬหบูชำ วนั ธรรมสวนะ  ประโยชนข์ องกำรเขำ้ รว่ มในศำสนพิธ/ี พธิ ีกรรม และวนั สำคญั ทำงศำสนำ 4. แสดงตนเปน็ พุทธมำมกะ หรือ  กำรแสดงตนเปน็ พุทธ แสดงตนเป็นศำสนกิ มำมกะ ชนของศำสนำทต่ี น - ขั้นเตรยี มกำร นบั ถอื - ขนั้ พิธีกำร

๙๗ สำระท่ี 2 หนำ้ ทพ่ี ลเมอื ง วฒั นธรรม และกำรดำเนนิ ชวี ติ ในสงั คม มำตรฐำน ตัวช้วี ัด สำระกำรเรยี นรแู้ กนกลำง สำระกำรเรียนรทู้ อ้ งถนิ่ ส 2.1 เขา้ ใจและปฏิบตั ิ 1. ปฏิบตั ิตาม  กฎหมายที่เกยี่ วขอ้ งกบั ตนตามหนา้ ท่ีของการเปน็ กฎหมายที่เกีย่ วขอ้ ง ชีวิตประจาวันเชน่ พลเมอื งดี มคี า่ นยิ มท่ีดี กบั ชวี ิตประจาวัน งามและธารงรักษา ของครอบครวั และ - กฎหมายจราจร ประเพณแี ละวัฒนธรรมไทย ชุมชน - กฎหมายทะเบยี น ดารงชวี ติ อยรู่ ว่ มกันใน ราษฎร สังคมไทยและสงั คมโลก - กฎหมายยาเสพติดให้ อยา่ งสนั ตสิ ขุ โทษ - เทศบัญญตั ิ ข้อบญั ญัติ อบต. อบจ.  ประโยชน์ของการปฏิบัติ ตนตามกฎหมายดังกล่าว 2. วเิ คราะห์การ  ความหมายและประเภท เปล่ียนแปลง ของวฒั นธรรม วฒั นธรรมตาม  การเปล่ยี นแปลง กาลเวลาและธารง วฒั นธรรมตามกาลเวลาทม่ี ี รักษาวัฒนธรรม อัน ผลต่อตนเองและสังคมไทย ดีงาม  แนวทางการธารงรกั ษา วฒั นธรรมไทย 3. แสดงออกถงึ  ความหมายและสาคญั ของ มารยาทไทย มารยาทไทยได้ เหมาะสมถูก  มารยาทไทยและมารยาท กาลเทศะ สังคม เช่น การแสดงความ เคารพ การยืน การเดิน การ นงั่ การนอน การรบั ของส่ง ของ การรบั ประทานอาหาร การแสดงกริ ิยาอาการ การ ทกั ทาย การสนทนา การใช้ คาพดู