ວິຊ_ເຄມີ

3. ການຊງ່ ັ ຊາສມົ ຜນົ ດວ້ ຍວທິ ີພຶດຊະຄະນດິ a Cu + b HNO3  c Cu(NO3)2 + d NO + e H2O Cu a = c e=4 H b = 2e c=3 N b = 2c + d  d = b – 2 c a=3 O 3b=6c+d+e 3 (2c + d) = 6 c + d + e 6c+3d=6c+d+e 2d=e 3(2e) = 6c + (b – 2 c) + e 6e = 6 c + b – 2 c = e 5e = 4c + b 5e = 4c + 2e  3 e = 4 c ຖາ້ e = 4, c = 3   4. ການຊງ່ ັ ຊາສມົ ຜນົ ດວ້ ຍວທິ ີແຍກເປັນສມົ ຜນົ ຍອ່ ຍ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 K2Cr2O7 + HCℓ  ………+………+……..+……… K2Cr2O7  K2O + Cr2O3 + 3O K2O + 2 HCℓ  2 KCℓ + H2O Cr2O3 + 6 HCℓ  2 CrCℓ3 + 3 H2O 3O + 6 HCℓ  3 Cℓ2 + 3 H2O K2Cr2O7 + 14 HCℓ  2 KCℓ + 2 CrCℓ3 + 3 Cℓ2 + 7 H2O   5. ການຊງ່ ັ ຊາດວ້ ຍວທິ ີເຄ່ ງິ ສມົ ຜນົ (ວທິ ີອອີ ງົ ເອເລັກຕຣງົ ) ຂແໍ້ ນະນາໍ (1) ຖາ້ ປະຕກິ ລິ ິຍາເກດີ ໃນທາດລະລາຍອາຊດິ ກ. ຖາ້ ເປັນສມົ ຜນົ ໂມເລກນຸ ຕອ້ ງຂຽນສມົ ຜນົ ຢໃູ່ ນຮບູ ຮາ່ ງອອີ ງົ ກອ່ ນ ຂ. ຂຽນເຄ່ ງິ ສມົ ຜນົ ທ່ ີມກີ ານປຽ່ ນແປງເລກອກົ ຊດີ າຊງົ ຄ. ຊງ່ ັ ຊາຈາໍ ນວນອາໂຕມອ່ ນື ທ່ ີບ່ ໍແມນ່ ອກົ ຊແີ ຊນ ແລະ ຮໂີ ດຣແຊນກອ່ ນ ງ. ຊງ່ ັ ຊາຈາໍ ນວນອາໂຕມອກົ ຊແີ ຊນດວ້ ຍການຕ່ ມື ນາໍ້ ຈ. ຊງ່ ັ ຊາຈາໍ ນວນອາໂຕມຮໂີ ດຮແຊນດວ້ ຍການຕ່ ມື ສ. ຊງ່ ັ ຊາໄຟຟ້າບນັ ຈດຸ ວ້ ຍການຕ່ ມື ເອເລັກຕຣງົ ຊ. ຄນູ ຕວົ ເລກທ່ ີໄດຈ້ າກການຕ່ ມື ເອເລັກຕຣງົ ຄນູ ໄຂວກ່ ນັ ຂອງເຄ່ ງິ ສມົ ຜນົ ຍ. ບວກແຕລ່ ະເຄ່ ງິ ສມົ ຜນົ ເຂົ້າດວ້ ຍກນັ ດ. ຄດັ ຈອ້ ນທກຸ ພາກສວ່ ນທ່ ີຄກື ນັ ທງັ ສອງເບອ້ື ງຂອງສມົ ຜນົ ຕ. ຂຽນສມົ ຜນົ ຄນື ໃຫຄ້ ບົ ຖວ້ ນແລວ້ ນບັ ຈາໍ ນວນອາໂຕມຂອງແຕລ່ ະທາດໃນແຕລ່ ະເບອ້ື ງຂອງສມົ ຜນົ ໃຫເ້ ທ່ ົາກນັ ~ 47 ~

ຖ. ຖາ້ ເປັນສມົ ຜນົ ອອີ ງົ ພາຍຫຼງັ ຄດັ ຈອ້ ນແລວ້ ກຕໍ ອ້ ງໃຫຈ້ າໍ ນວນອາໂຕມ ແລະ ຈາໍ ນວນໄຟຟ້າບນັ ຈຸ ທງັ ສອງເບອ້ື ງໃຫເ້ ທ່ ົາກນັ . (2) ຖາ້ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເກດີ ໃນທາດລະລາຍ ບາເຊີ ກ. ຖາ້ ເປັນສມົ ຜນົ ໂມເລກນູ ຕອ້ ງຂຽນສມົ ຜນົ ຢໃູ່ ນຮບູ ຮາ່ ງອອີ ງົ ກອ່ ນ ຂ. ຂຽນເຄ່ ງິ ສມົ ຜນົ ທ່ ີມກີ ານປ່ຽນແປງເລກອກົ ຊດີ າຊງົ ຄ. ຊງ່ ັ ຊາຈາໍ ນວນອາໂຕມອ່ ນື ທ່ ີບ່ ໍແມນ່ ອກົ ຊແີ ຊນ ແລະ ຮໂີ ດຣແຊນກອ່ ນ ງ. ຊງ່ ັ ຊາຈາໍ ນວນອາໂຕມອກົ ຊແີ ຊນດວ້ ຍການຕ່ ມື ນາໍ້ ໃສເບອ້ື ງທ່ ີມອີ ກົ ຊແີ ຊນຫຼາຍກວາ່ ຈ. ຊງ່ ັ ຊາຈາໍ ນວນອາໂຕມ H ດວ້ ຍການຕ່ ມື ສ. ສມົ ຜນົ ຈງ່ ົ ຊງ່ ັ ຊາຕ່ ມື ອກີ ອກີ ດວ້ ຍການຕ່ ມື OH ໃສສ່ າໍ ຫຼບັ 1 ອາໂຕມ H ທ່ ີເກນີ ແລວ້ ຕ່ ມື H2O ໃສເ່ ບອື້່ ງກງົ ກນັ ຂາ້ ມໃນຈາໍ ນວນທ່ ີເທ່ ົາກນັ . ຊ. ຊງ່ ັ ຊາໄຟຟ້າບນັ ຈດຸ ວ້ ຍການຕ່ ມື ໃສເ່ ບອ້ື ງທ່ ີຕ່ ມື ຍ. ບວກແຕລ່ ະເຄ່ ງິ ສມົ ຜນົ ເຂົ້າດວ້ ຍກນັ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ດ. ຄດັ ຈອ້ ນທກຸ ພາກສວ່ ນທ່ ີຄກື ນັ ທງັ ສອງເບອ້ື ງຂອງສມົ ຜນົ ຕ. ຂຽນສມົ ຜນົ ຄນື ໃຫຄ້ ບົ ຖວ້ ນແລວ້ ນບັ ຈາໍ ນວນອາໂຕມຂອງແຕລ່ ະທາດໃນແຕລ່ ະເບອື້ ງຂອງສມົ ຜນົ ໃຫເ້ ທ່ ົາກນັ ຖ. ຖາ້ ເປັນສມົ ຜນົ ອອີ ງົ ພາຍຫຼງັ ຄດັ ຈອ້ ນແລວ້ ກຕໍ ອ້ ງໃຫຈ້ າໍ ນວນອາໂຕມ ແລະ ຈາໍ ນວນໄຟຟ້າບນັ ຈຸ ທງັ ສອງເບອ້ື ງໃຫເ້ ທ່ ົາກນັ  ຕວົ ຢາ່ ງການຊງ່ ັ ຊາດວ້ ຍວທິ ີເຄ່ ງິ ສມົ ຜນົ - ຖາ້ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເກດີ ໃນທາດລະລາຍອາຊດິ ຕວົ ຢາ່ ງ: Cr2O72- + H+ + SO 2 Cr3+ + SO42- + H2O 3 1 Cr2O72- + 14H+ + 6é 2Cr3+ + 7H2O 3 SO32- + H2O SO42- + 2H+ + 2é Cr2O72- + 14H+ + 6é + 3SO32- + 3H2O  2Cr3+ +7H2O + 3SO42-+ 6H++6é 8H+ 4H2O Cr2O72- + 8H+ + 3SO32-  2Cr3+ + 3SO42- + 4H2O - ຖາ້ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເກດີ ໃນທາດລະລາຍບາເຊີ EX: Aℓ + NO3- + OH- + H2O Aℓ(OH)4- + NH3 8Aℓ + 4OH- Aℓ(OH)4- + 3é 3 NO3- + 6H2O + 8é NH3 + 9OH- 8Al + 32OH- + 3NO3- + 18H2O 8All(OH)4- + 3NH3 + 27OH- 8Al + 5OH- + 3NO3- + 18H2O 8Al(OH)4- + NH3 ~ 48 ~

6. ການຊງ່ ັ ຊາສມົ ຜນົ ມຫີ ຼາຍຂນັ້ ຕອນ ຂແໍ້ ນະນາໍ - ຊງ່ ັ ຊາແຕລ່ ະສມົ ຜນົ ຍອ່ ຍກອ່ ນ - ຊອກຫາຕວົ ຄນູ ຮວ່ ມຂອງສມົ ຜນົ - ເຮັດໃຫຈ້ າໍ ນວນໂມເລກນູ ຂອງທາດທ່ ີເປັນຕວົ ຄນູ ຮວ່ ມຂອງສມົ ຜນົ ໃຫເ້ ທ່ ົາກນັ ຕວົ ຢາ່ ງ : (1) (2) - ຄນູ 6 ໃສສ່ ມົ ຜນົ ທີ (2) (3) - ຄນູ 4 ໃສສ່ ມົ ຜນົ ທີ (3) -------------------------------------------------- - ບວກ 3 ສມົ ຜນົ ເຂົ້າກນັ --------------------------------------------------- ຕວົ ຢາ່ ງ : ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຕວົ ຢາ່ ງ: + ຕວົ ຢາ່ ງ : ບດົ ເຝິກຫດັ ຈງ່ ົ ຊງ່ ັ ຊາສມົ ຜນົ ປະຕກິ ລິ ິຍາພອ້ ມທງັ ບອກທາດອກົ ຊດີ ງັ ແລະ ເຣດກຸ ເຕີ H3O+ Cr3+ 1) Cr2O 2 + HNO2 +  + NO  + H2O 7 3 2) Zn2[Fe(CN)6] + NaOH  Na2ZnO2 + Na4[Fe(CN)6] + H2O 3) As2S3 + H2O2 + NH4OH  (NH4)2SO4 + (NH4)3AsO4 + H2O 4) [Fe(CN)6]3- + H2O2 + OH  Fe(CN) 4 + H2O + O2 6 5) P4 + OH + H2O  PH3 + H2PO  2 6) Cu3P + H+ + MnO   Cu2 + H3PO4 + Cr3+ + H2O 4 ~ 49 ~

7) Fe(CN) 3 + H+ + MnO   Fe3+ + CO2 + NO  + Mn2+ + H2O 6 4 3 8) ZnSO4 + K3[Fe(CN)6] + KI  K2Zn3[Fe(CN)6]2 + K2SO4 + I2 9) Zn + H3O+ + NO   Zn2+ + H2O + N2O 3 10) P + HNO3 + H2O  H3PO4 + NO + NO2 11) As2S3 + NO  + H+  H2AsO  + SO 2 + NO2 + H2O 3 4 4 12) SrCℓ2 + KMnCℓ4 + H3PO4  Mr3(PO4)2 + Sr3(PO4)2 + K3PO4+H2O+ Cℓ2 13) K2C2O2 + NaMnO4 + H3PO4  Na3PO4 + Mn3(PO4)2 +K3PO4+ H2O 14) Cℓ2 + Ba(OH)2  BaCℓ2 + Ba(CℓO3)2 + H2O 15) CH2 = CH2 + KMnO4 + H2O  CH2 – CH2 + MnO2 + KOH  OH OH 16) R – CH2OH + K2Cr2O7 + H2SO4  R – CHO + K2SO4 + Cr2(SO4)3 + H2O 17) Mn2+ + NaBiO3 + H+  MnO  + Na+ + Bi3+ + H2O 4 18) Fe3O4 + CℓO + OH  FeO 2 + H2O + Cℓ 4 19) Fe(OH)3 + NaOH + Cℓ2  Na2FeO4 + NaCℓ + H2O ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ---------------------------------------------------------------------------------------------------- ~ 50 ~

ພາກທີ IX ພາວະຂອງທາດ - ທາດຕາ່ ງໆຄງົ ຕວົ ຢໄູ່ ດ້ 3 ພາວະເຊ່ ັນ : ອາຍ,ແຂງ,ແຫຼວ. - ເພ່ ິນອງີ ຈດຸ ເປ່ ືອຍແລະຈດຸ ຟດົ ຂອງນາໍ້ ສດົ ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ຫອ້ ງເພ່ ືອບອກພາວະຂອງທາດ: 1) ຖາ້ ອນຸ ຫະພມູ ຫອ້ ງຕາ່ ໍ ກວາ່ ຈດຸ ເປ່ ືອຍຂອງທາດໃດທາດນນັ້ ຈະຢໃູ່ ນພາວະແຂງ. ຕວົ ຢາ່ ງ: Zn ຢໃູ່ ນພາວະແຂງ ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ 25°C ມຈີ ດຸ ເປ່ ືອຍ 420°C ແລະ ຈດຸ ຟດົ 906 °C 2) ຖາ້ ອນຸ ຫະພມູ ຫອ້ ງສງູ ກວາ່ ຈດຸ ເປ່ ືອຍຂອງທາດໃດທາດນນັ້ ຈະຢໃູ່ ນພາວະອາຍ. ຕວົ ຢາ່ ງ: O2 ຢໃູ່ ນພາວະອາຍ ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ 25°C ມຈີ ດຸ ເປ່ ືອຍ -219°C ແລະ ຈດຸ ຟດົ -183 °C 2) ຖາ້ ອນຸ ຫະພມູ ຫອ້ ງສງູ ກວາ່ ຈດຸ ເປ່ ືອຍແຕຕ່ າ່ ໍ ກວາ່ ຈດຸ ຟດົ ຂອງທາດໃດທາດນນັ້ ຈະຢໃູ່ ນພາວະແຫຼວ. ຕວົ ຢາ່ ງ: H2O ຢໃູ່ ນພາວະແຫຼວ ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ 25°C ມຈີ ດຸ ເປ່ ືອຍ 0°C ແລະ ຈດຸ ຟດົ 100 °C ດດູ ຄວາມຮອ້ ນ ( ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ທາດອາຍການຄວບແໜນ້ການແຂງຕວົທາດແຂງ ທາດແຫຼວ ການຫຼອມແຫຼວ ການລະເຫີຍ ການລະເຫີດ/ການແຂງ-ອາຍ ຄາຍຄວາມຮອ້ ນ I. ທາດແຂງ 1. ການເກດີ ພຶກຂອງທາດແຂງ: ທາດແຂງສາມາດຈດັ ລຽງອະນພຸ າກຢງ່ ມລີ ະບຽບແຍຍແຜນມຮີ ບູ ຊງົ ເລຂາຄະນດິ ຢາ່ ງແນນ່ ອນໄດໂ້ ຄງ ສາ້ ງທ່ ີເປັນຮບູ ພຶກ ເອນ້ີ ວາ່ : ທາດແຂງພຶກ (Crystalline solid) ພຶກຂອງທາດແຂງແຕລ່ ະ ຊະນດິ ມກັ ຈະມຜີ ິວໜາ້ ທ່ ີກຽ້ ງ ແລະ ເກດີ ເປັນມມູ ດວ້ ຍຄາ່ ທ່ ີແນນ່ ອນເຊ່ ງິ ເປັນລກັ ຊະນະຂອງທາດ ແຂງແຕລ່ ະຊະນດິ ພຶກຂອງທາດແຂງມຈີ ດຸ ເປ່ ືອຍຄງົ ທ່ ີ ແລະ ໄລຍະຂອງການເປ່ ືອຍສນັ້ . ທາດແຂງຊະນດິ ໜ່ ຶງໆ ອາດຈະມພີ ຶກຫຼາຍຮບູ ແບບເຊ່ ັນ: ມາດ ມພີ ຶກຮບູ ຣອມບກິ (Rhombic Sulphur) ແລະ ໂມໂນຄນຼີ ກິ (Monoclinic Sulphur), ກາກບອນມພີ ຶກຮບູ ແບບກາຼ ຟິຕ (Graphit) ແລະ ຮບູ ແບບເພັດ, ຟສົ ຟໍ ມພີ ຶກເປັນຟສົ ຟໍແດງ ແລະ ຟສົ ຟໍຂາວ ເປັນຕນົ້ . ~ 51 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ20132. ການລະເຫີດຂອງທາດແຂງ: ໝາຍເຖງິ ການທ່ ີທາດແຂງປ່ຽນພາວະກາຍເປັນອາຍໂດຍບ່ ໍຜາ່ ນພາວະແຫຼວເຊ່ ັນ : ການລະເຫີດຂອງ ນາຟຕາແລນ ແລະ ທາດ I2 ເປັນຕນົ້ ການລະເຫີດເປັນການປຽ່ ນແປງປະເພດດດູ ຄວາມຮອ້ ນ ແລະ ຈະເກດີ ຂນື້ ທ່ ີຜິວໜາ້ ຂອງທາດແຂງຄກື ບັ ການລະເຫີຍທ່ ີເກດີ ຂນ້ື ທ່ ີຜິວຂອງທາດແຫຼວ ດງ່ ັ ນນັ້ ທາດ ແຂງທ່ ີລະເຫີດໄດຖ້ າ້ ມພີ ້ືນທ່ ີຜິວຫຼາຍ ການລະເຫີດກ່ຈໍ ະເກດີ ຂນ້ື ຫຼາຍ ນອກຈາກນກ້ີ ານລະເຫີດຍງັ ຂນ້ື ຢກູ່ ບັ ອນຸ ຫະພມູ ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ສງູ ກວາ່ ຈະມກີ ານລະເຫີດ ຫຼາຍກວາ່ ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ຕາ່ ໍ .   II. ທາດແຫຼວ 1. ທາດແຫຼວເປັນພາວະໜ່ ຶງຂອງທາດ ມຮີ ບູ ຮາ່ ງປຽ່ນແປງໄປຕາມລກັ ສະນະຂອງພາຊະນະທ່ ີບນັ ຈຸ ມີ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ຫຼາຍກວາ່ ທາດອາຍ ແຕນ່ ອ້ ຍກວາ່ ທາດແຂງ ສາມາດເຮັດໃຫເ້ ປັນ ທາດແຂງໄດໂ້ ດຍການລດຸ ອນຸ ຫະພມູ ລງົ ແລະ ເຮັດໃຫເ້ ປັນອາຍຫຼືເປັນກາສ ໄດໂ້ ດຍການເພ່ ີມ ອນຸ ຫະພມູ ໃຫເ້ ຖງິ ຈດຸ ຟດົ 2. ການແພຂ່ ອງທາດແຫຼວ : ທາດແຫຼວ ສາມາດແພໄ່ ດເ້ ຊ່ ັນດຽວກນັ ກບັ ອາຍ ແຕກ່ ານແຜຂ່ ອງແຫຼວຊາ້ ກວາ່ ການແຜຂ່ ອງອາຍຫຼາຍ 3. ການລະເຫີຍ : ໝາຍເຖງິ ຂະບວນການທ່ ີທາດແຫຼວປ່ຽນພາວະກາຍເປັນອາຍ ການລະເຫີຍເປັນຄນຸ ລກັ ສະໜ່ ຶງຂອງທາດແຫຼວ ໂດຍທ່ ີການລະເຫີຍຈະເກດີ ຂນ້ຶ ສະເພາະ ບໍລິເວນຜິວໜາ້ ຂອງທາດແຫຼວ ເທ່ ົານນັ້ . ເນ່ອື ງຈາກໂມເລກນຸ ຂອງທາດແຫຼວ ມພີ ະລງັ ງານເດອື ນເຄ່ ອື ນໃນຕວົ ຈ່ງຶ ເຄ່ ອື ນໄຫວຕະຫຼອດເວລາ ຈ່ງຶ ເຮັດໃຫເ້ ກດີ ການຕາໍ ກນັ ມກີ ານຖາ່ ຍເທພະລງັ ງານລະຫວາ່ ງກນັ ຖາ້ ໂມເລກນຸ ເຫ່ ົຼານຢີ້ ບູ່ ໍລິເວນ ຜິວໜາ້ ຂອງທາດແຫຼວ ແລະ ໄດຮ້ ບັ ການຖາ່ ຍເທພະລງັ ງານ ຈາກການຕາໍ ກນັ ຫຼາຍພໍ ຈນົ ເອົາຊະນະ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ໄດ້ ໂມເລກນຸ ຂອງທາດແຫຼວ ກຈໍ ະລດຸ ອອກຈາກຜິວໜາ້ ໄປ ເອນ້ີ ວາ່ : ທາດແຫຼວເກດີ ການລະເຫີຍ. ການລະເຫີຍຈະຕອ້ ງໃຊພ້ ະລງັ ງານຈາໍ ນວນໜ່ ຶງ ຈ່ງຶ ເປັນການປ່ຽນແປງປະເພດດດູ ຄວາມຮອ້ ນ ດງ່ ັ ຈະເຫັນໄດວ້ າ່ : ເມ່ອື ເຫ່ ືອລະເຫີຍອອກຈາກຜິວໜງັ ຈະຮສູ້ ກຶ ເຢັນ. 4. ການຟດົ : ເປັນການປຽ່ ນພາວະແຫຼວກາຍເປັນອາຍຄກື ບັ ການລະເຫີຍ ພຽງແຕກ່ ານຟດົ ຈະເກດີ ຂນ້ື ທ່ວົ ໆໄປຂອງທາດແຫຼວ ແຕກ່ ານລະເຫີຍຈະເກດີ ຂນື້ ສະເພາະບໍລເິ ວນຜິວໜາ້ ຂອງທາດແຫຼວ. ເມ່ອື ທາດແຫຼວໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮອ້ ນ ຈະເຮັດໃຫໂ້ ມເລກນຸ ມພີ ະລງັ ງານເດນີ ເຄ່ ອື ນສງູ ຂນ້ື ເຊ່ ງິ ເມ່ອື ມີ ພະລງັ ງານຫຼາຍ ຈນົ ເອົາຊະນະແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ໄດ້ ໂມເລກນຸ ຂອງທາດແຫຼວຈະລຸ ດອອກໄປຈາກທາດແຫຼວກາຍເປັນອາຍ. ແຕຖ່ າ້ ໃຫຄ້ ວາມຮອ້ ນຫຼາຍເກນີ ໄປຈນົ ໂມເລກນຸ ທ່ ີມີ ພະລງັ ງານສງູ ໆ ລດຸ ອອກໄປຈາດທາດແຫຼວບ່ ໍທນັ ກ່ຈໍ ະເກດີ ຟອງຂນື້ ໃນທາດແຫຼວ ແລະ ປດູ ຂນ້ື ສຜູ່ ິວ ຂອງທາດແຫຼວ ເຮັດໃຫກ້ ານເກດີ ຟອງ ແຜໄ່ ປທ່ວົ ທາດແຫຼວ ແລະ ຫຸຼດອອກໄປຈາກທາດແຫຼວໃນທ່ ີ ສດຸ . ຂະນະທ່ ີທາດແຫຼວກາໍ ລງັ ເກດີ ຟອງນນັ້ ເອນີ້ ວາ່ : ທາດແຫຼວກາໍ ລງັ ຟດົ ໂດຍຄວາມດນັ ແຫຼວອາຍຂອງທາດແຫຼວເທ່ ົາກບັ ຄວາມດນັ ຂອງບນັ ຍາກາດໃນຂະນະນນັ້ . 5. ແຮງດງຶ ຜິວ ແລະ ຄວາມຕງຶ ຜິວ : ໃນທາດແຫຼວ ໂມເລກນຸ ທ່ ີຢທູ່ າງກາງ ຈະເກດີ ແຮງດງຶ ດດູ ກບັ ໂມເລກນູ ອ່ ນື ທ່ ີຢອູ່ ອ້ ມຮອບທກຸ ທິດທາງແຕໂ່ ມເລກນຸ ທ່ ີຢບູ່ ໍລິເວນຜິວໜາ້ ຂອງທາດແຫຼວຈະຖກື ~ 52 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ດງຶ ດດູ ໂດຍໂມເລກນຸ ທ່ ີຢດູ່ າ້ ນລມຸ່ ແລະດາ້ ນຂາ້ ງເທ່ ົານນັ້ ຜນົ ລວມຂອງແຮງດງຶ ດດູ ຈະມທີ ິດທາງ ລງົ ສູ່ ເບອື້ ງລມຸ່ ເຮັດໃຫໂ້ ມເລກນຸ ທ່ ີຜິວໜາ້ ຖກື ດງຶ ເຂົ້າພາຍໃນທາດແຫຼວ ແຮງດງຶ ດດູ ທ່ ີດງຶ ໂມເລກນຸ ບໍລິ ເວນຜິວໜາ້ ເຂົ້າພາຍໃນທາດແຫຼວ ເພ່ ືອໃຫພ້ ື້ນຜິວຂອງທາດແຫຼວລດຸ ລງົ ເຫຼືອໜອ້ ຍທ່ ີສດຸ ເອນ້ີ ວາ່ : ແຮງດງຶ ຜິວ (Tension force) ດງ່ ັ ຮບູ ລມຸ່ ນ້ີ : ຕວົ ຢາ່ ງ : ຜນົ ຂອງການເກດີ ແຮງດງຶ ຜິວເຊ່ ັນ : ຢອດນາໍ້ ຢເູ່ ທິງແຜນ່ ກະຈກົ ຈະມລີ ກັ ສະນະເປັນ ຮບູ ກມົ ແທນທ່ ີຈະແຜອ່ ອກເປັນແຜນ່ ບາງໆເພາະລກັ ສະນະຮບູ ກມົ ມພີ ້ືນທ່ ີຜິວນອ້ ຍກວາ່ ການແຜ່ ອອກເປັນແຜນ່ ບາງໆ. ໃນທາງກງົ ກນັ ຂາ້ ມ ຖາ້ ຕອ້ ງການເພ່ ີມພື້ນຜິວຂອງທາດແຫຼວເຊ່ ັນ: ຈາກມລີ ກັ ສະນະກມົ ກາຍເປັນ ແຜນ່ ບາງໆ ຈະຕອ້ ງເພ້ີມພ້ືນທ່ ີຜິວຂອງທາດແຫຼວ ໂດຍໂມເລກນຸ ທ່ ີຢດູຸ າ້ ນໃນຂອງທາດແຫຼວຈະຕອ້ ງ ເຄ່ ອື ນທ່ ີອອກມາຍງັ ຜິວໜາ້ ຂອງທາດແຫຼວ ໂມເລກນຸ ທ່ ີຢດູ່ າ້ ນໃນຂອງທາດແຫຼວຈະເຄ່ ອື ນທ່ ີມາຍງັ ຜິວໜາ້ ຂອງທາດແຫຼວໄດໂ້ ມເລກນຸ ເຫ່ ົຼານນັ້ ຈະຕອ້ ງໃຊພ້ ະລງັ ງານ ເພ່ ືອເອົາຊະນະແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ທ່ ີຢອູ່ ອ້ ມຂາ້ ງຫຼືເວົ້າໄດວ້ າ່ ການເພ່ ີມພ້ືນທ່ ີຜິວຂອງທາດແຫຼວໜ່ ຶງຫວົ ໜວ່ ຍ ເອນ້ີ ວາ່ : ຄວາມຕງຶ ຜິວ (Surface tension) ຕວົ ຢາ່ ງ: ບາຫຼອດມແີ ຮງດງຶ ຜິວ ແລະ ຄວາມຕງຶ ຜິວສງູ ກວາ່ ນາໍ້ ຫຼາຍ ນາໍ້ ມແີ ຮງດງຶ ຜິວ ແລະ ຄວາມ ຕງຶ ຜິວສງູ ກວາ່ ເຮັກຊານ ເພາະບາຫຼອດມແີ ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງອະນພຸ າກເປັນພນັ ທະໂລຫະເຊ່ ງິ ແຂງ ແຮງຫຼາຍ ນາໍ້ ມແີ ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງອະນພຸ າກເປັນພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ ເຊ່ ງິ ອອ່ ນກວາ່ ພນັ ທະໂລຫະ ຫຼາຍ ແລະ ເຮັກຊານມແີ ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງອະນພຸ າກເປັນແຮງລອນດອນ ເຊ່ ງິ ອອ່ ນກວາ່ ພນັ ທະຮີ ໂດຣແຊນ. (ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ 25 °C, Hg ຄວາມຕງຶ ຜິວ= 0,486 N/m, H2O ຄວາມຕງຶ ຜິວ = 0,072 N/m, C6H14 ຄວາມຕງຶ ຜິວ= 0,018 N/m) ຄວາມດງຶ ຜິວຂອງທາດແຫຼວນອກຈາກຂນຶ້ ຢກູ່ ບັ ຊະນດິ ຂອງທາດແຫຼວແລວ້ ຍງັ ຂນ້ຶ ຢກູ່ ບັ ອນຸ ຫະພມູ ຄ:ື ເມ່ອື ອນຸ ຫະພມູ ເພ່ ີມຂນຶ້ ຄວາມຕງຶ ຜິວຂອງທາດແຫຼວຈະລດຸ ລງົ ເພາະເມ່ອື ອນຸ ຫະພມູ ເພ່ ີມ ຂນ້ຶ ພະລງັ ງານເຄ່ ອື ນທ່ ີຂອງແຕລ່ ະໂມເລກນຸ ເພ່ ີມຂນຶ້ ເຮັດໃຫແ້ ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ລດຸ ລງົ ນອກຈາກນກ້ີ ານຕ່ ມື ທາດບາງຢາ່ ງລງົ ໃນທາດແຫຼວ ສາມາດເຮັດໃຫຄ້ ວາມຕງຶ ຜິວປຽ່ ນແປງໄດເ້ ຊ່ ັນ: ເມ່ອື ຕ່ ມື ສະບຫູ ຼືແຟັບລງົ ໃນນ◌້ າໍ ຈະເຮັດໃຫຄ້ ວາມຕງຶ ຜິວຂອງນາໍ້ ລດຸ ລງົ ເຮັດໃຫເ້ ສອື້ ຜາ້ ປຽກນາໍ້ ຢາ່ ງ ໄວວາ ແລະ ຊອ່ ຍກາໍ ຈດັ ຮອຍໄຂມນັ ຫຼືນາໍ້ ມນັ ອອກຈາກເສອ້ື ຜາ້ ໄດ.້ ປະກດົ ການທ່ ີນກັ ຮຽນສາມາດພບົ ໄດໃ້ ນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ທ່ ີເກດີ ຈາກແຮງດງຶ ຜິວເຊ່ ັນ: ແມງໄມສ້ າມາດຢູ່ ເທິງໜາ້ ນາໍ້ ໄດ,້ ຢອດນາໍ້ ຢເູ່ ທິງໃບໄມ,້ ນາໍ້ ລນົ້ ຂອບພາຊະນະບນັ ຈເຸ ປັນຕນົ້ . ~ 53 ~

III. ທາດກາສ 1. ຄນຸ ລກັ ສະນະຂອງກາສ ຄນຸ ລກັ ສະນະທ່ວົ ໄປຂອງກາສໄດແ້ ກ:່ - ມຮີ ບູ ຮາ່ ງ ແລະ ບໍລິມາດບ່ ໍແນນ່ ອນ, ປຽ່ ນແປງໄປຕາມພາຊະນະທ່ ີບນັ ຈ.ຸ - ສາມາດແຜກ່ ະຈາຍ ແລະ ເຄ່ ອື ນທ່ ີໄດໄ້ ວ ເພາະວາ່ ມແີ ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ນອ້ ຍ ກວາ່ ທາດແຫຼວ ແລະ ທາດແຂງ. - ກາສຕາ່ ງໆຕງັ້ ແຕ່ 2 ຊະນດິ ຂນຶ້ ໄປ ເມ່ອື ເອົາມາໃສພ່ າຊະນະດຽວກນັ ຈະປະສມົ ກນັ ເປັນ ເນອ້ື ດຽວ. - ບໍລິມາດຂອງກາສຂນ້ຶ ກບັ ອນຸ ຫະພ,ູ ຄວາມດນັ ແລະ ຈາໍ ນວນໂມລ. ດງ່ ັ ນນັ້ , ເມ່ອື ບອກບໍລິ ມາດຂອງກາສ ຕອ້ ງບອກອນຸ ຫະພມູ , ຄວາມດນັ ແລະ ຈາໍ ນວນໂມລນາໍ . 2. ປດັ ໄຈທ່ ີເ່ ຮັດໃຫລ້ ກັ ສະນະຂອງກາສມກີ ານປຽນ່ ແປງ. ປດັ ໄຈທີເຮັດໃຫລ້ ກັ ສະນະຂອງກາສມກີ ານປຽນ່ ເເປງມີ : ບໍລມິ າດ, ອນຸ ຫະພມູ ເເລະ ຄວາມດນັ . ກ. ບໍລິມາດ (voIume) ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ໝາຍເຖງິ ບໍລມິ າດຂອງພາຊະນະທ່ ີບນັ ຈຸ (ບໍລມິ າດຂອງກາສກຄໍ ບື ໍລມິ າດຂອງພາຊະນະທ່ ີ ບນັ ຈກຸ າສ) ຫວົ ໝວ່ ຍຂອງບໍລມິ າດທີຍມົ ໃຊໄ້ ດເ້ ເກ່ : ລິດ (L), ເດຊເີ ເມດັ ກອ້ ນ (dm3), ຊງັ ຕເີ ເມດັ ກອ້ ນ (cm3) ການປຽບທຽບ: 1L = 1dm3= 1000 cm3 = 1000 mL ຂ. ອນຸ ຫະພມູ (Temperature) ອນຸ ຫະພມູ ເເມນ່ ມາດຕາສວ່ ນທີໃຊບ້ ອກລະດບັ ຄວາມຮອ້ ນ-ເຢັນຂອງທາດ. ເຄ່ ອື ງວດັ ເເທກ ອນຸ ຫະພມູ ມີ ບາຫຼອດ (Thermometer), ປີໂຣເເມດັ (pyrrometer). ຫວົ ໜວ່ ຍທ່ ີໃຊວ້ ດັ ແທກອນຸ ຫະພມູ ແບງ່ ອອກເປັນຫຼາຍຊະນດິ ເຊ່ ັນ:  ຫວົ ໜວ່ ຍຂອງອງົ ສາເເຊນຊອີ ສຸ (0C) ແບງ່ ມາດຕາສວ່ ນລະຫວາ່ ງຈດຸ ກາ້ ມແຂງແລະຈດຸ ຟດົ ຂອງນາໍ້ ເປັນ 100 ວາ່ ງເທ່ ົາກນັ ແຕລ່ ະຫວາ່ ງເທ່ ົາກບັ 10C  ຫວົ ໜວ່ ຍຂອງອງົ ສາຟາເຣນຮາຍ (0F) ແບງ່ ມາດຕາສວ່ ນລະຫວາ່ ງຈດຸ ກາ້ ມແຂງແລະຈດຸ ຟດົ ຂອງນາໍ້ ເປັນ 180 ວາ່ ງເທ່ ົາກນັ ແຕລ່ ະຫວາ່ ງເທ່ ົາກບັ 10F  ຫວົ ໜວ່ ຍຂອງອງົ ສາແກນວນິ (K) ແບງ່ ມາດຕາສວ່ ນລະຫວາ່ ງຈດຸ ກາ້ ມແຂງແລະຈດຸ ຟດົ ຂອງ ນາໍ້ ເປັນ 100 ວາ່ ງເທ່ ົາກນັ ແຕລ່ ະຫວາ່ ງເທ່ ົາກບັ 1K ຄວາມສາໍ ພນັ ລະຫວາ່ ງອງົ ສາທງັ 3 ເປັນດງ່ ັ ນ້ີ : K = 273,15 + 0C K = 273,15 + 5 ( 0F  32 ) 9 0C = 5 ( 0F  32 ) 9 ~ 54 ~

ຄ. ຄວາມດນັ (pressure) ໝາຍເຖງິ ແຮງທ່ ີກະທບົ ຕ່ ໍ 1 ຫວົ ໜວ່ ຍພ້ືນທ່ ີໃຊກ້ າໍ ນດົ ທິດທາງການໄຫຼຂອງທາດແຫຼວ ແລະ ອາຍໄດ້ ໂດຍທ່ ີທາດແຫຼວແລະອາຍ ຈະໄຫຼຈາກສວ່ ນທ່ ີມຄີ ວາມດນັ ສງູ ຫາຄວາມດນັ ຕາ່ ໍ . ຫວົ ໝວ່ ຍທ່ ີໃຊວ້ ດັ ເເທກຄວາມດນັ ໄດເ້ ເກ:່ ບນັ ຍາກາດ (atm), ມນິ ລເີ ເມດັ ບາຫຼອດ (mmHg), ນວິ ເຕນີ ຕ່ ໍຕາເເມດັ (N/m2), ບາ (bar), ທໍ (Torr), ປາສະການ (Pa). ຫວົ ໝວ່ ຍເຫ່ ົຼານມີ້ ກີ ານພວົ ພນັ ກນັ ດງ່ ັ ນ.ີ້ 1 ບນັ ຍາກາດ (atm) = 760 mmHg = 760 Tor = 1,01325 x 105 pa = 1,01325 x 1 05 N/m2 = 1,01325 x 105 bar 3. ປະເພດຂອງກາສ ກ. ກາສສມົ ມດຸ (ldeaI gas) ຫຼື ກາສສມົ ບນູ ເເບບ ໝາຍເຖງິ ກາສທ່ ີບ່ ໍມແີ ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ບ່ ໍມບີ ໍລິມາດຂອງໂມເລກນຸ ມພີ ຶດຕກິ າໍ ຕາ່ ງໆ ເປັນໄປຕາມກດົ ເກນຂອງກາສເຊ່ ັນ: ກດົ ເກນຂອງບອຍ (Boyle). ຂ. ກາສແທຈ້ ງິ ໝາຍເຖງິ ກາສທ່ ີມແີ ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ມບີ ໍລິມາດຂອງໂມເລກນຸ ກາສຈງິ ກ່ຄໍ ື ກາສຢໃູ່ ນທາໍ ມະຊາດ ມພີ ຶດຕກິ າໍ ຕາ່ ງໆ ບ່ ໍເປັນໄປຕາມກດົ ເກນຂອງກາສເຊ່ ັນ: ກດົ ເກນ ຂອງບອຍ. ກາສຈງິ ມລີ ກັ ສະນະຄາ້ ຍກາສສມົ ມດຸ ເມ່ອື ອນຸ ຫະພມູ ສງູ ໆ ແລະ ຄວາມດນັ ຕາ່ ໍ ໆ   4. ກດົ ເກນຕາ່ ງໆຂອງກາສສມົ ມດຸ 4.1. ກດົ ເກນບອຍ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ບໍລມິ າດຂອງກາສ ຈະແປຜນັ ກບັ ຄວາມດນັ ຂອງກາສນນັ້ ເມ່ອື ອນຸ ຫະພມູ ແລະຈາໍ ນວນໂມລຄງົ ທ່ ີ V ຂນຶ້ ກບັ ຫຼື V V = ຫຼື PV = K P1V1 = P2V2 ເມ່ອື T,n ຄງົ ທ່ ີ V = ບໍລິມາດຂອງກາສ P = ຄວາມດນັ ຂອງກາສ K = ຄາ່ ຄງົ ທ່ ີ ຕວົ ຢາ່ ງ : ກາສຈາໍ ນວນ 3 ກຣາມ, ບໍລມິ າດ 224 cm3ເມ່ອື ຄວາມດນັ 755 mmHg ຖາ້ ປ່ຽນ ຄວາມດນັ ເປັນ 760 mmHg ໂດຍໃຫອ້ ນຸ ຫະພມູ ຄງົ ທ່ ີແລະບໍລິມາດຂອງກາສ ຈະມເີ ທ່ ົາໃດ? ວທິ ີແກ້ : ຮວູ້ າ່ : P1 = 755 mmHg P2 = 760mmHg T = ຄງົ ທ່ ີ V1 = 224 cm3 V2 = ? ຈາກສດູ : P1V1 = P2V2  = ~ 55 ~

ແທນຄາ່ ເຮົາໄດ້ : = = 222,53 4.2. ກດົ ເກນຂອງຊາກເລີ (Charles Law) ກດົ ເກນຂອງຊາກເລີກາ່ ວວາ່ “ເມ່ອື ຄວາມດນັ ຄງົ ທ່ ີ, ບໍລິມາດຂອງກາສໃດໜ່ ຶງທ່ ີມມີ ວນສານ ຄງົ ທ່ ີຈະເປັນອດັ ຕາສວ່ ນກງົ ກບັ ອນຸ ຫະພມູ ແກນວນິ (K)”. VT V = KT = =K ດງ່ ັ ນນັ້ : = = ………= =K V1  V2 ເມ່ອື P,n ຄງົ ທ່ ີ T1 T2 V : ຄບື ໍລມິ າດຂອງກາສ T : ຄອື ນຸ ຫະພມູ ຂອງກາສມຫີ ວົ ໜວ່ ຍເປັນແກນວນິ (K) ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຕວົ ຢາ່ ງ : ບໍລິມາດຂອງອາຍ A ທ່ ີ 00C ເທ່ ົາກບັ 450 cm3 ບໍລິມາດຂອງອາຍ A ຈະ ມເີ ທ່ ົາໃດ ທ່ ີ 100C ຖາ້ ຄວາມດນັ ຄງົ ທ່ ີ. ວທິ ີແກ້ : ຮວູ້ າ່ T1 = 00C +273 = 273 K ສວ່ ນ P ຄງົ ທ່ ີ = 100C +273 = 283 K ຈາກສດູ V1  V2  = = = 466,48 cm3 T1 T2 4.3. ກດົ ເກນຂອງເກລດຸ ຊກັ ກດົ ເກນຂອງເກລດຸ ຊກັ ເວົ້າວາ່ : “ເມ່ອື ບໍລິມາດຄງົ ທ່ ີ, ຄວາມດນັ ຂອງກາສໃດໜ່ ຶງທ່ ີມມີ ວນ ສານຄງົ ທ່ ີຈະປຽນ່ ເເປງໄປຕາມອນຸ ຫະພມູ ອນຸ ຫະພມູ ເເກນວນິ ”. P = KT  K= (K ແມນ່ ຄາ່ ຄງົ ທ່ ີ) P1  P2 ເມ່ອື V, n ຄງົ ທ່ ີ T1 T2 p ແມນ່ ຄວາມດນັ ຂອງກາສ ແລະ T ແມນ່ ອນຸ ຫະພນູ ເປັນແກນວນິ ຕວົ ຢາ່ ງ: ອາຍ X ຈາໍ ນວນໜ່ ຶງບນັ ຈໃຸ ນຖງັ ເຊ່ ງິ ມບີ ໍລມິ າດ 2 L, ວດັ ແທກຄວາມດນັ ທ່ ີ ອນຸ ຫະພມູ 270C ໄດເ້ ທ່ ົາກບັ 800 mmHg ຖາ້ ຕອ້ ງການໃຫຄ້ ວາມດນັ ຂອງອາຍ X ພາຍ ໃນຖງັ ເພ່ ີມຂນ້ຶ ອກີ 200 mmHg ຈະຕອ້ ງເພ້ີມອນຸ ຫະພມູ ອກີ ຈກັ ອງົ ສາ 0C   ວທິ ີແກ້ : ຮວູ້ າ່ T1= 27 + 273 = 300 K, T2 = ? V = ແມນ່ ບໍລິມາດຄງົ ທ່ ີເພາະວາ່ ຍງັ ເເມນ່ ຖງັ ໝວ່ ຍເກ່ າົ ~ 56 ~

P1 = 800 mmHg, p2 = 800 + 200 = 1000 mmHg == = = = 375 K ຈະຕອ້ ງເພ່ ີມອນຸ ຫະພມູ ອກີ : 102 – 27 = 75   4.4. ກດົ ເກນອາໂວກາໂດຣ ກດົ ເກນອາໂວກາໂດຣກາ່ ວວາ່ : “ເມ່ອື ອນຸ ຫະພມູ ເເລະ ຄວາມດນັ ຄງົ ທ່ ີ, ບໍລມິ າດຂອງ ກາສຈະຂນື້ ກບັ ຈາໍ ນວນໂມລຂອງກາສນນັ້ .” V n (ບໍລມິ າດ ແລະ ຈາໍ ນວນໂມລ) V = Kn V= ແມນ່ ບໍລມິ າດຂອງກາສ, n = ແມນ່ ຈາໍ ນວນໂມລຂອງກາສ, K =ຄາ່ ຄງົ ທ່ ີ ໂດຍໃຊສ້ ດູ ຄດິ ໄລ:່ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013V1  V2 ຫຼືV1  n2 ເມ່ອື T, P ຄງົ ທ່ ີ n1 n2 V2 n1   ຕວົ ຢາ່ ງ ເມ່ອື ຈດູ ທາດປະສມົ ຮໂີ ດຣກາກບວົ H-C ຊະນດິ ໜ່ ຶງ 10 cm3 ຕອ້ ງໃຊ້ O2 60 cm3. ໃຫໄ້ ໝຢ້ າ່ ງສມົ ບນູ ແລວ້ ຈະໄດຮ້ ບັ CO2 40 cm3 ແລະ H2O ຈາໍ ນວນໜ່ ຶງ (ບໍລິມາດ ຂອງອາຍຕາ່ ງໆລວ້ ນແຕວ່ ດັ ແທກໃນເງ່ອື ນໄຂອນັ ດຽວກນັ ) ວທິ ີແກ້ ສມົ ຜນົ CXHY + ( X  Y ) O2  X CO2 + Y H2O 4 2 10cm3  60cm3  40cm3 10cm3 10cm3 10cm3 X=4 X + Y  6  Y  2  Y 8 4 4   4.5. ກດົ ເກນລວມຂອງກາສ ກດົ ເກນລວມຂອງກາສໄດຈ້ າກການເອົາກດົ ເກນຂອງບອຍ ແລະ ກດົ ເກນຂອງຊາກເລີ ມາລວມເຂົ້າກນັ , ກດົ ເກນລວມຂອງກາສມດີ ງ່ ັ ນ:ີ້ ຈາກກດົ ເກນຂອງບອຍແມນ່ ໃຊ້ V ແລະ , ຈາກກດົ ເກນຂອງຊາກເລີແມນ່ ໃຊ້ V ແລະ T ຕາມກດົ ເກນລວມ V V= K= ~ 57 ~

ດງ່ ັ ນນັ້ ,ຈ່ງຶ ໄດສ້ ດູ ລວມດງ່ ັ ນີ້ : P1V1  P2V2 ເມ່ອື n ຄງົ ທ່ ີ T1 T2   ຕວົ ຢາ່ ງ ໃນການທດົ ລອງຄງັ້ ໜ່ ຶງເຮັດການເກບັ ຮໂີ ດຣແຊນໄວເ້ ທິງໜາ້ ນາໍ້ , ມບີ ໍລມິ າດ 155 cm3 ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ 100C ໃນຄວາມດນັ 747 mmHg ຢາກຮວູ້ າ່ ອາຍຮໂີ ດຣແຊນ ຈາໍ ນວນນຈີ້ ະ ມບີ ໍລິມາດເທ່ ົາໃດໃນSTPແລະມຈີ ກັ ໂມເລກນຸ ກາໍ ນດົ ໃຫຄ້ ວາມດນັ ຂອງອາຍນາໍ້ ອ່ ມີ ຕວົ ທ່ ີ 100C ເທ່ ົາ 9 mmHg ວທິ ີແກ້ ຄວາມດນັ ລວມ = ຜນົ ບວກຂອງຄວາມດນັ ຍອ່ ຍ ຄວາມດນັ ຂອງອາຍ H2 ປຽກທ່ ີ 100C = ຄວາມດນັ ຂອງອາຍH2ແຫງ້ + ຄວາມດນັ ຂອງ ອາຍນາໍ້ ອ່ ມີ ຕວົ ຄວາມດນັ ຂອງອາຍ H2 ແຫງ້ ທ່ ີ 100C = 747 – 9 = 738 mmHg V1 = 155 cm3 T1 = 10 + 273 = 283 K ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013V2= ? T2 = 273 K P1 = 738 mmHg P2 = 760 mmHg = = = = 145,19 cm3 ກາສ H2 ໃນ STP = 22,4 dm3  6,02.1023 ໂມເລກນຸ ກາສ H2 145,19 dm 3 ໃນ STP  x 1000 x  0,14519 6,02.1023  3,9.1021 ໂມເລກນຸ 22,4   4.6. ສມົ ຜນົ ຂອງກາສສມົ ມດຸ P = ຄວາມດນັ ຂອງກາສ, ມຫີ ວົ ໜວ່ ຍເປັນບນັ ຍາກາດ (atm) V = ບໍລມິ າດຂອງກາສ, ມຫີ ວົ ໜວ່ ຍເປັນ dm3 ຫຼື L n = ຈາໍ ນວມໂມລຂອງກາສ T = ອນຸ ຫະພມູ ຂອງກາສ, ມຫີ ວົ ໝວ່ ຍເປັນເເກນວນິ (K) R = ຄາ່ ຄງົ ທ່ ີຂອງກາສຕ່ ໍໂມລ = 0,08205 L.atm/K/mol   ການຄດິ ໄລ່ ຕວົ ຢາ່ ງ 1 ທາດອາຍນໂີ ຕຣເເຊນຈາໍ ນວນ 10 L, ຢອູ່ ນຸ ຫະພມູ 250C, ຄວາມດນັ 760mmHg ຈະມີ ຈາໍ ນວນໂມລແລະຈາໍ ນວນໂມເລກນຸ ເທ່ ົາໃດ? ~ 58 ~

ວທິ ີແກ້ ຈາກສດູ : PV = nRT  n  PV RT P  760  1 atm 760 T  25  273  298 K n  (1atm)(10L)  0,41 mol (0,082L.atmK 1mol 1 )(298K ) ອາຍ N2 1mol  6,02.1023 ໂມເລກນຸ 0,41 mol  x  x  2,47.1023 ໂມເລກນຸ   ຕວົ ຢາ່ ງ 2 ກາສ X ມມີ ວນສານໂມເລກນຸ 92, ຈງ່ ົ ຊອກຫາຄວາມໜາແໜນ້ ຂອງກາສ X ໃນ ອນຸ ຫະພມູ ເເລະ ຄວາມດນັ ມາດຕະຖານ ? ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ວທິ ີເເກ້ ຈາກສດູ d = PM RT P = 1 atm, M = 92 gmol-1, R = 0,082 L.atm.K-1.mol-1, T= 273 K d  1atm  92g.mol 1  4,11g / L 0,082L  atmK 1mol 1  273K                                4.7. ກດົ ເກນຄວາມດນັ ຍອ່ ຍຂອງດອນຕນັ ຖາ້ ກາໍ ນດົ ໃຫ້ PT = ຄວາມດນັ ລວມຂອງກາສ P1, P2, P3,..., Pn = ຄວາມດນັ ຍອ່ ຍ ຂອງກາສຊະນດິ ທີ 1 , 2 , 3,...n ຕາມລາໍ ດບັ ຈາກກດົ ເກນຄວາມດນັ ຍອ່ ຍຂອງດອນຕນັ ຂຽນເປັນສມົ ຜນົ ໄດດ້ ງ່ ັ ນ:້ີ PT = P1 + P2 + P3 + ... + Pn ການຄດິ ໄລຫ່ າຄວາມດນັ ຍອ່ ຍຂອງກາສ ວທິ ີທີ1 : ຄດິ ໄລໂ່ ດຍໃຊກ້ ດົ ເກນຂອງບອຍ ໃຊສ້ ດູ : P1V1 = P2V2 = P2 = P1 = ຄວາມດນັ ເດມີ ຂອງກາສເເຕລ່ ະຊະນດິ ກອ່ ນປນົ ກນັ P2 = ຄວາມດນັ ຍອຍ່ ຂອງອາຍແຕລ່ ະຊະນດິ V1 = ບໍລມິ າດເດມີ ຂອງກາສເເຕລ່ ະຊະນດິ ກອ່ ນປນົ ກນັ V2 = ບໍລມິ າດໃໝຂ່ ອງກາສຫຼງັ ຈາກປນົ ກນັ ເຊ່ ັນ : ຖາ້ ໃຫອ້ າຍ A ປະສມົ ກບັ ອາຍ B ຈະຄດິ ໄລຫ່ າຄວາມດນັ ຍອ່ ຍໄດດ້ ງ່ ັ ນ້ີ : ຄວາມດນັ ຍອ່ ຍຂອງອາຍ A(PA) = P1V1 V2 ~ 59 ~

ຄວາມດນັ ຍອ່ ຍຂອງອາຍ B(PA) = P1V1 V2 ແລະຄວາມດນັ ລວມ PT = PA + PB ຫຼື PT = ( P1V1 ) A  ( P1V1 )B V2 V2 ຕວົ ຢາ່ ງ AB ພາຊະນະ A ບນັ ຈຸ 4 dm3 ບນັ ຈອຸ າຍ Ar ຄວາມດນັ 2 atm ແລະ ພາຊະນະ B ບນັ ຈຸ 2 dm3 ບນັ ຈອຸ າຍ He ມຄີ ວາມດນັ 1,5 atm ເມ່ອື ເປີດວາວໃຫອ້ າຍທງັ ສອງປະສມົ ກນັ ຢາ່ ງສມົ ບນູ ຈງ່ ົ ຄດິ ໄລຫ່ າ ຄວາມດນັ ລວມຂອງອາຍໃນພາຊະນະ A ແລະ B   ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ວທິ ີແກ້ ເມ່ອື ເປີດວາວໃຫອ້ າຍທງັ ສອງຈະມບີ ໍລິມາດ = 4 + 2 = 6 dm3 ໂດຍໃຫອ້ ນຸ ຫະພມູ ຄງົ ທ່ ີແຕຄ່ ວາມດນັ ຂອງອາຍທງັ ສອງລດົ ລງົ ຄດິ ໄລໄ່ ດດ້ ງ່ ັ ນ:ີ້ P1V1 = P2V2  P2 = P2 ຂອງອາຍ Ar = 24  1,33atm 6 P2 ຂອງອາຍ He = 1,5  2  0,5atm 6 ຄວາມດນັ ລວມຂອງກາສໃນພາຊະນະ A ແລະ B ພາຍຫຼງັ ເປີດວາວ Pລວມ = 1,33 + 0,5 = 1,83 atm   4.8. ກດົ ເກນການແຜຜ່ າ່ ນຂອງກາສ. ກດົ ເກນການແຜຜ່ າ່ ນຂອງກາສຂອງເກຣແຮມ ຕວົ ຢາ່ ງ 1 : ອາຍໃດຕ່ ໍໄປນແີ້ ຜໄ່ ດໄ້ ວກວ່ າ CH4 2 ເທ່ ົາ. ກ. He ຂ. Ar ຄ. Ne ງ. O2 ກາໍ ນດົ ມວນສານອາໂຕມໃຫດ້ ງ່ ັ ນ້ີ : He = 4, O=16, Ne = 20, Ar = 40 ວທິ ີແກ້ RX  M CH4  M CH4  12  4  16 RX  2 RCH 4 MX RCH 4 2 = 16  4= 16  MX  16 4 ອາຍ X ມມີ ວນສານໂມເລກນຸ ເທ່ ົາ 4 MX MX 4 ກາສ X ມໂີ ມເລກນຸ = 4 ຄອື າຍເຮລີ (He) ~ 60 ~

ຕວົ ຢາ່ ງ 2 ພາຍໃຕຄ້ ວາມດນັ ແລະ ອນຸ ຫະພມູ ດຽວກນັ ອາຍອາເຊຕແີ ລນ (C2H2) ມຄີ ວາມ ໜາແໜນ້ ເປັນຈກັ ເທ່ ົາຂອງເຮລອີ ອມ (He). ວທິ ີແກ້ ຈາກ V2  M1  d1 V1 M 2 d2 M1  d1 M2 d2 M1 = ມວນສານໂມເລກນຸ C2H2 = 26 ; d1 = ຄວາມໜາແນນ້ ຂອງ C2H2 M2 = ມວນສານໂມເລກນຸ He = 4 ; d2 = ຄວາມໜາແນນ້ ຂອງ He ແທນໃສສ່ ດູ : 26  d1  6,5 4 d2 1 ຄວາມໜາແໜນ້ ຂອງ C2H2 ເປັນ 6,5 ເທ່ ົາຂອງ He ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013   5. ທິດສະດເີ ດນີ ເຄ່ ອື ນຂອງກາສ ຕວົ ຢາ່ ງ ພະລງັ ເດນີ ເຄ່ ອື ນສະເລຍ່ ຂອງກາສ CO ທ່ ີ 27°C, ຖາ້ ກາສ CO ເຄ່ ອື ນທ່ ີດວ້ ຍຄວາມໄວສະ ເລຍ່ 4,5.104 cm/s ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ດງ່ ັ ກາ່ ວ. ວທິ ີແກ້ ຈາກ E = 1 mv2 2  m = ມວນສານ 1 ໂມເລກນຸ = 28 g = 28  103 Kg 6,02.1023 6,02.1023 V = 4,5.104 cm/s = 4,5.102 m/s  E = 2 1 mv2 = 1 28103 4,5.102 2 2  6,02 1023  4,7 1021 J ---------------------------------------------------------------------------------------------------- ~ 61 ~

ພາກທີ X ເຄມອີ ງົ ຄະທາດ - ທາດອງົ ຄະທາດມອີ ກົ ຊແີ ຊນເປັນອງົ ປະກອບໃນຈເຸ ຄ່ ອື ນໄຫວເຄມີ (ຈຕຸ ດັ ສນິ ເຄມີ Functional group) - ທາດອງົ ຄະທາດທ່ ີມີ C, H, O ເປັນອງົ ປະກອບມໂີ ຄງສາ້ ງຂອງໂມເລກນຸ ທ່ ີມຈີ ເຸ ຄ່ ອື ນໄຫວເຄມແີ ຕກຕາ່ ງ ກນັ ເຮັດໃຫຈ້ າໍ ແນກປະເພດຂອງທາດອງົ ຄະທາດເປັນ ອາລໂກລ, ອານເດຮດິ , ເຊຕອນ (ກໂີ ຕນ), ອາ ຊດິ ກາກໂບຊລີ ກິ ແລະ ແອັດສະແຕເປັນຕນົ້ . - ຈເຸ ຄ່ ອື ນໄຫວເຄມນີ ອກຈາກຈະໃຊບ້ ອກປະເພດຂອງອງົ ຄະທາດແລວ້ ຍງັ ສາມາດກາໍ ນດົ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ ຂອງທາດອງົ ຄະທາດໄດອ້ ກີ ດວ້ ຍ. - ຖາ້ ເຮົາສາມາດວເິ ຄາະໂຄງສາ້ ງ ແລະ ຈເຸ ຄ່ ອື ນໄຫວເຄມຂີ ອງທາດປະສມົ ອງົ ຄະທາດແຕລ່ ະປະເພດແລວ້ , ພິຈາລະນາການປຽບທຽບຈະເຮັດໃຫເ້ ຮົາສກຶ ສາປະເພດ ແລະ ຄນຸ ລກັ ສະນະຂອງທາດອງົ ຄະທາດແຕລ່ ະ ຊະນດິ ໄດດ້ ວ້ ຍຄວາມເຂົ້າໃຈບ່ ໍຕອ້ ງໃຊຄ້ ວາມຈ່ຈື າໍ ແລະ ສາມາດນາໍ ໃຊຕ້ ອບຄາໍ ຖາມ ຫຼື ວເິ ຄາະຄາໍ ຕອບ ໄດງ້ າ່ ຍຂນ້ຶ . I. ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມທີ ່ ີກຽ່ ວຂອ້ ງກບັ ເຄມອີ ງົ ຄະທາດ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 1. ປະຕກິ ລິ ຍິ າການເຜົາໄໝ້ (Combustion reaction) ປະຕກິ ລິ ິຍາການເຜົາໄໝສ້ ມົ ບນູ (Complete combustion) CxH y   x  y  O2  x CO2  y H 2O  4  2 - ປະຕກິ ລິ ິຍາການເຜົາໄໝບ້ ່ ໍສມົ ບນູ (Incomplete combustion) 2 CxH y   3x  y  O2  x CO  x CO2  y  2  4 H2O 2. ປະຕກິ ລິ ິຍາແທນບອ່ ນ (Substitution reaction) - ປະຕກິ ລິ ຍິ າແທນບອ່ ນດວ້ ຍຈທຸ ີ VII A ຫຼື ຈຮຸ າໂລແຊນ (Halogenation) CH4 + Cℓ2 ແສງສະຫວາ່ ງ CH3Cℓ + HCℓ - ຖາ້ ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ Cℓ2 (Chlorination)                                         Cℓ + Cℓ2  FeCl3                + HCℓ   - ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ Br2 (Bromination)                                     Br                  + Br2 FeCl3                + HBr 3. ປະຕກິ ລິ ຍິ າສມົ ຮວ່ ມ (Addition reaction) ປະຕກິ ລິ ຍິ າສມົ ຮວ່ ມກບັ ທາດຈຸ VII A ຫຼື ຈຮຸ າໂລແຊນ (Halogenation addition) CH2 = CH – CH2 + Br2  CH2 – CH – CH3  Br ~ 6B2 r~

                                  Cℓ     + Cℓ2  Cℓ - ປະຕກິ ລິ ິຍາສມົ ຮວ່ ມກບັ H2 (Hydrogenation) CH2 = CH – CH3 + H2 Ni CH3 – CH2 – CH3                                                         H H                         + H2 Ni 4. ການໝກັ (Fermentation)  H2O C6H12O6 ໝກັ (ຢີສ) 2 C2H5OH + 2 CO2 (C6H10O5) n H2O C12H22O11 ປະຕກິ ລິ ິຍາຮໂີ ດຣລີຊສີ ແປ້ງ (C6H10O5) n H2SO4  C6H10O5 H2O  C12H22O11 H2SO4  C6H12O6   5. ປະຕກິ ລິ ຍິ າຖອນຮໂີ ດຣແຊນ (Dehydrogenation reaction) CH3 – CH2 – CH3 Cr2O3 CH3 – CH = CH2 + H2 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 6. ປະຕກິ ລິ ຍິ າຖອນນາໍ້ (Dehydratation reaction) CH3CH2OH H2SO4  CH2 = CH2 + H2O 7. ປະຕກິ ລິ ຍິ າຮໂີ ດຣລີຊສີ (Hydrolysis) O O   R – C – O – R’ + H2O R – C – OH + R’ – OH 8. ປະຕກິ ລິ ຍິ າແຍກສະຫຼາຍດວ້ ຍຄວາມຮອ້ ນ (Cracking) C14H30  2 C6H12 + C2H4 + H2 9. ປະຕກິ ລິ ິຍາຈາວ (Neutralization reaction) OO   R – C – OH + NaOH  R – C – O – Na + H2O 10. ປະຕກິ ລິ ິຍາການເກດີ ແອັດສະແຕ (Esterification reaction) O O + H2O   R – C – O – H + R’ – OH R – C – O – R’ ~ 63 ~

11. ປະຕກິ ລິ ິຍາການເກດີ ສະບູ່ (Saponification reaction) R’ – OH OO   R – C – O – R’ + NaOH  R – C – ONa + 12. ປະຕກິ ລິ ຍິ າອກົ ຊດີ າຊງົ (Oxydation reaction) ໂດຍ KMnO4 ຫຼື K2Cr2O7 OO   R – C – H  R – C – OH 13. ປະຕກິ ລິ ິຍາເຣດກຸ ຊງົ (Reduction reaction) ໂດຍ LiAℓH4 O  R – C – H  R – CH2OH 14. ປະຕກິ ລິ ຍິ າອກົ ຊດີ າຊງົ - ເຣດກຸ ຊງົ (ປະຕກິ ລິ ິຍາ Redox) H2S + Cℓ2  2 HCℓ + S ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 15. ປະຕກິ ລິ ິຍາ Autoredox (ຫຼື Disproportionation) P4 + 3 OH + H2O  H2PO  + PH3 2 Cℓ2 + KOH  KCℓ + KCℓO + H2O 16. ປະຕກິ ລິ ິຍາ Alkylation ເປັນປະຕກິ ລິ ິຍາທ່ ີຮວ່ ມໂມເລກນຸ ຂອງອາລແກນ ກບັ ອາລການ ເປັນອາລການໂມເລກນຸ ໃຫຍຂ່ ນຶ້ ໂດຍມີ H2SO4 ເປັນຕວົ ເລ່ ັງປະຕກິ ລິ ຍິ າ. CH3 CH3 H2SO4 CH3 CH3  ຄວາມຮອ້ ນ  CH3 – C = CH2 + CH3 – CH – CH3 CH3 – CH – CH2 – C – CH3  CH3 17. ປະຕກິ ລິ ິຍາ (Reforming) ຄວາມຮອ້ ນ CH3 CH3 –CH2 –CH2 –CH2 –CH2 –CH3 ຕວົ ເລ່ ັງປະຕກິ ລິ ິຍາ  CH3 – CH – CH – CH3  CH3 ~ 64 ~

18. ປະຕກິ ລິ ິຍາໂປລີແມ ສອງແບບ CH2 = CH2 ກ. ປະຕກິ ລິ ຍິ າໂປລີແມ ແບບສມົ ຮວ່ ມ (Addition polymerization) ເກດີ ຈາກໂປລແີ ມທ່ ີເປັນທາດປະສມົ ຂອງຮໂີ ດຣກາກບວົ ບ່ ໍອ່ ມີ ຕວົ ເຊ່ ັນ :   CH2 = CH2 ; CH2 = CHCℓ ; CH3 – CH = CH2 ;   ຕວົ ຢາ່ ງ : (CH2 = CHCℓ)n  ( CH2 – CHCℓ –) n ຂ. ປະຕກິ ລິ ຍິ າໂປລີແມແບບຄວບແໜນ້ (Condensation polymerization) ເກດີ ຈາກໂມໂນແມທ່ ີຈເຸ ຄ່ ອື ນໄຫວເຄມຢີ າ່ ງນອ້ ຍ 2 ຈໃຸ ນໂມເລກນຸ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າໄດໂ້ ມເລກນຸ ຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ມໂີ ມເລກນຸ ນອ້ ຍທ່ ີເກດີ ຈາກປະຕກິ ລິ ິຍາບອ່ ນຈເຸ ຄ່ ອື ນໄຫວເຄມເີ ກດີ ຂນ້ຶ ນາໍ ເຊ່ ັນ : HO – CH2 – CH2 – OH ; NH2 – CH2 – COOH ; HOOC – (CH2)4 –COOH ; NH2(CH2)6 – NH2 ; HOOC COOH   ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຕວົ ຢາ່ ງ : COOH  n HO – CH2 – CH2 – OH + HOOC   ( O – CH2 – CH2 – O – C C – O –) + n H2O II. ການຂຽນສມົ ຜນົ 1. ຈງ່ ົ ຂຽນສມົ ຜນົ ລມຸ່ ນໃີ້ ຫຄ້ ບົ ຖວ້ ນ CH3 Br2 …………………… + ………………….. ແສງສະຫວາ່ ງ OH Na ……………………. + …………………. ຕອບ : Br2 CH2Br + HBr CH3 ແສງສະຫວາ່ ງ + ½ H2 OH OH Na CH3 ONa ~ 65 ~

2. ທາດ A ແລະ B ເປັນທາດອງົ ຄະທາດທ່ ີມຈີ າໍ ນວນອາໂຕມກາກບອນ (C) ພຽງ 2 ອາໂຕມ ແຕ່ ເປັນທາດປະສມົ ຊະນດິ ຕາ່ ງກນັ ດງ່ ັ ປະຕກິ ລິ ຍິ າລມຸ່ ນີ້ : A+ B  W + H2O B + NaHCO3  X + H2O + CO2 B + Na  Y + ½ H2 A + NaHCO3  ບ່ ໍເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ A + Na  Z + H2 ຈງ່ ົ ຂຽນສດູ ໂຄງສາ້ ງຂອງທາດ A, B, W, X, Y, Z. ວທິ ີແກ້ :A ແມນ່ ອາລໂກລທ່ ີມອີ າໂຕມ C ສດູ ໂຄງສາ້ ງ CH3 – CH2 – OH B ແມນ່ ອາຊດິ ທ່ ີມີ 2 ອາໂຕມ C ສດູ ໂຄງສາ້ ງ CH3 – COOH W ມສີ ດູ ໂຄງສາ້ ງ CH3 – COO – CH2 – CH3 X ມສີ ດູ ໂຄງສາ້ ງ CH3 – COO – Na Y ມສີ ດູ ໂຄງສາ້ ງ CH3 – COO – Na Z ມສີ ດູ ໂຄງສາ້ ງ CH3 – CH2 – O – Na ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 CH3 CH3 H   3. CH3 – C = CH2 + O3 H2O, Zn CH3 – C = O + O = C – H   ເຊຕອນ ອາລເດຮດີ     4. CH2 – CH2 + NH3  CH2 – CH2  O OH OH     CH2 – CH2 + HCl  CH2 – CH2  O  OH Cl   CH2 – CH2 + CH3OH  CH2 – CH2   O OH OCH3  O O   5. R – C – O – R’ + NH3  R – C – NH2 + R’ – OH ອາມດິ 6. OOCH3 OOCH3 + Br2  Br Br ~ 66 ~

  O – CHO O + Cu2+ + 4 OH     O – C – OH 7. + Cu2O + 2 H2O OH 8. 3 + 2 KMnO4 + 4 H2O  3 OH + 2 MnO2 + 2 KOH   OO   9. CH3 – CH2 – C – NH2 + H2O  CH3 – CH2 – C – OH + NH3 10. CH2NH2 CH2NH3Cl + HCl  ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 OH O OH O 11.   C – OH + CH3OH C – O – CH3 + H2O   O O ດງ່ ັ  (CH3)2CH – C – OH + CH3CH2NH2  12. (CH3)2CH – C – NH – CH2CH3 + H2O O O 13.   C – O CH2CH3 C – ONa + NaOH  + CH3CH2OH OH OH 14. O O  C – ONa  C – OH + HCl  + NaCl OH OH ~ 67 ~

  O O   15. C – OH C – ONa + 2 Na  + H2 OH OH OO   16. C – OH C – ONa + NaHCO3  + H2O + CO2 OH OH   III. ອໂີ ຊແມ (Isomer) - ແມນ່ ທາດທ່ ີມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ຄກື ນັ ແຕມ່ ສີ ດູ ໂຄງສາ້ ງຕາ່ ງກນັ . - ອໂີ ຊແມຣ ແບງ່ ອອກເປັນ 2 ປະເພດຄື : ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 1. Structural Isomerism ເປັນປະກດົ ການທ່ ີທາດມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ຄກື ນັ ແຕມ່ ກີ ານຈດັ ລຽງຕວົ ຂອງອາໂຕມພາຍໃນໂມເລກນຸ ຫຼື ມໂີ ຄງສາ້ ງຕາ່ ງກນັ ແບງ່ ອອກເປັນ 4 ຊະນດິ ຄື : ກ. Skeletal Isomerism ຄປື ະກດົ ການທ່ ີທາດ ມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ຄກື ນັ ແຕມ່ ໂີ ຄງສາ້ ງຂອງຕອ່ ງໂສກ້ າກບອນ ຢໃູ່ ນຕາໍ ແໜງ່ ຕາ່ ງກນັ ຕວົ ຢາ່ ງ : C4H10 CH3 – CH2 – CH2 – CH3 CH3 – CH – CH3  CH3 ຂ. Position Isomerism ຄປື ະກດົ ການທ່ ີທາດມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ຄກື ນັ ແຕມ່ ສີ ດູ ໂຄງສາ້ ງຕາ່ ງກນັ ແລະ ຕາ່ ງກນັ ບອ່ ນທ່ ີອາ ໂຕມ ຫຼື ກມຸ່ ອາໂຕມທ່ ີຕດິ ຢກູ່ ບັ ກາກບອນໃນຕອ່ ງໂສກ້ າກບອນຢໃູ່ ນຕາໍ ແໜງ່ ຕາ່ ງກນັ ເຊ່ ັນ : C4H9Cℓ CH2 – CH2 – CH2 – CH3 CH3 – CH – CH2 – CH3   Cℓ Cℓ ~ 68 ~

ຄ. Metamerism ຄປື ະກດົ ການທ່ ີທາດມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ຄກື ນັ ແຕໂ່ ຄງສາ້ ງຕາ່ ງກນັ ບອ່ ນທ່ ີມຈີ າໍ ນວນອາໂຕມ ກາກບອນ ເຊ່ ງິ ເກດີ ພນັ ທະກບັ ຈເຸ ຄ່ ອື ນໄຫວເຄມີ (Function group) 2 ຂາ້ ງໃນໂມເລກນຸ ຂອງທາດປະສມົ ປະເພດດຽວກນັ ບ່ ໍເທ່ ົາກນັ ເຊ່ ັນ : C4H10O CH3 – CH2 – CH2 – O – CH3 CH3 – CH2 – O – CH2 – CH3 ງ. Functional Isomerism ຄປື ະກດົ ການທ່ ີທາດມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ຄກື ນັ ແຕມ່ ສີ ດູ ໂຄງສາ້ ງຕາ່ ງກນັ ແລະ ຕາ່ ງກນັ ບອ່ ນທ່ ີແຕ່ ລະອໂີ ຊແມ ມຈີ ເຸ ຄ່ ອື ນໄຫວເຄມບີ ່ ໍຄກື ນັ . ຕວົ ຢາ່ ງ CH2 = CH – CH3 CH2 CH2 CH2  C3H6  C3H4 C  C – CH3 CH2 CH2 = C = CH2 CH2 = CH2 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013  ອາລໂກລ (CnH2n+1OH) ແລະ ເອແຕ (CnH2n+1 – O – CnH2n+1) ມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ລວມ ອນັ ດຽວກນັ : CnH2n+2O (n  2) ຕວົ ຢາ່ ງ : C2H6O : CH3 – CH2OH ; CH3 – O – CH3  ອາລເດຮດິ (CnH2n+1CHO) ແລະ ເຊຕອນ (CnH2n+1COCnH2n+1) ມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ລວມ ອນັ ດຽວກນັ : CnH2nO (n  3) ຕວົ ຢາ່ ງ : C3H6O : CH3 – CH2 – CHO ; CH3 – CO – CH3  ອາຊດິ ກາກໂບຊລີ ກິ (CnH2n+1COOH) ແລະ ແອັດສະແຕ (CnH2n+1COOCnH2n+1) ມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ລວມອນັ ດຽວກນັ : CnH2nO2 (n  2) ຕວົ ຢາ່ ງ : C2H4O2 : CH3 – COOH ; H – COO – CH3 2. Stereo-Isomerism ເປັນປະກດົ ການທ່ ີທາດມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ຄກື ນັ ແຕມ່ ສີ ດູ ໂຄງສາ້ ງຄາ້ ຍຄກື ນັ ແຕມ່ ກີ ານຈດັ ລຽງຕວົ ຂອງ ອາໂຕມ ຫຼື ກມຸ່ ອາໂຕມໃນໂມເລກນຸ ແບງ່ ອອກເປັນ 2 ຊະນດິ ຄື : ກ. Geometrie Isomerism (Cis – trans Isomerism) ຄປື ະກດົ ການທ່ ີ ທາດມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ຄກື ນັ ແຕມ່ ກີ ມຸ່ ອາໂຕມຂອງທາດຄກື ນັ ຈບັ ຢກູ່ ບັ ອາໂຕມ ກາກບອນທ່ ີເກດີ ພນັ ທະຄໃູ່ ນທິດທາງຕາ່ ງກນັ . - ຖາ້ ກມຸ່ ອາໂຕມຂອງທາດຄກື ນັ ຈບັ ກບັ ອາໂຕມກາກບອນທ່ ີເກດີ ພນັ ທະຄຢູ່ ເູ່ ບອ້ື ງດຽວກນັ ຂອງ ພນັ ທະຄູ່ ເອນີ້ ວາ່ : Cis Isomer - ແຕຖ່ າ້ ກມຸ່ ຄກື ນັ ຈບັ ກບັ ອາໂຕມກາກບອນທ່ ີເກດີ ພນັ ທະຄກູ່ ງົ ກນັ ຂາ້ ມກນັ ຂອງພນັ ທະຄເູ່ ອນ້ີ ວາ່ : Trans Isomer ~ 69 ~

ຕວົ ຢາ່ ງ : Cℓ H C=C Cℓ Cℓ C=C H Cℓ Trans 1,2 - ດກີ ໂຼໍ ຣເອແຕນ HH Cis 1,2 - ດກີ ໂຼໍ ຣເອແຕນ CH3 CH2 – CH3 C=C H CH2 – CH3 C=C H CH3 Trans 3-ເມຕລີ -2-ແປງແຕນ CH3 CH3 Cis 3-ເມຕລີ -2-ແປງແຕນ ຂ. Optical Isomerism ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ເປັນປະກດົ ການທ່ ີໂມເລກນຸ ຂອງທາດ 2 ໂມເລກນຸ ຄກື ນັ ແຕມ່ ໂີ ຄງສາ້ ງເປັນເງາົ ຊ່ ງຶ ກນັ ແລະກນັ ແລະ ໂຄງສາ້ ງທງັ ສອງນີ້ ບ່ ໍສາມາດຊອ້ ນທບັ ກນັ ໄດ,້ ພວກໂມເລກນຸ ທ່ ີຈະເກດີ ອໂີ ຊແມແບບນີ້ ອາໂຕມກາງຕອ້ ງຕດິ ກບັ ອາໂຕມ ຫຼື ກມຸ່ ອາໂຕມ ຕາ່ ງກນັ 4 ອາໂຕມ ຫຼື 4 ກມຸ່ . ຕວົ ຢາ່ ງ : ອາຊດິ ລກັ ຕກິ CH3 – CH – COOH  OH COOH COOH COOH COOH     HO – C – H HO – C – H H – C – OH H – C – OH     CH3 CH3 CH3 CH3 Dextro Lactic acide Levo Lactic acide  ໝາຍເຫດ : CnH2nO2 ອາຊດິ , ແອັດສະແຕ C3H6O2 CH3 – C = CH CH2 = CH – CH – OH CH2 – CH = CH  ;  ;  OH OH OH OH OH OH OH ; OH OH ~ 70 ~

ເຄມອີ ງົ ຄະທາດ ຮໂີ ດຣກາກບວົ ຮໂີ ດຣກາກບວົ ອະນມຸ ນູ ຂອງ ອາລຟີ າຕກິ ອາລຊີ ກີ ກຼິ ຮໂີ ດຣກາກບວົ ອາລການ ໂອໂມຊກີ ກຼິ ເອເຕໂຣຊກີ ກຼິ ອາລແກນ ອາລກນີ Homocyclic Heterocyclic ອາລຊີ ກີ ກຼິ ອາໂຣມາຕກິ Alicyclic Aromatic   ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 1. ໂອໂມຊກີ ກຼິ (Homocyclic) ໝາຍເຖງິ ທາດປະສມົ ທ່ ີອາໂຕມ ກາກບອນ ທງັ ໝດົ ຫຼື ບາງສວ່ ນຕ່ ໍກນັ ເປັນວງົ ໂດຍທ່ ີໃນວງົ ແຫວນນນັ້ ມີ ແຕກ່ າກບອນລວ້ ນໆ. ຕວົ ຢາ່ ງ C C C  OH C–C C CC    CC C–C CC CC   CC CC 2. ເອເຕໂຣຊກີ ກຼິ (Heterocyclic) ໝາຍເຖງິ ທາດປະສມົ ທ່ ີອາໂຕມກາກບອນ ຕ່ ໍກນັ ເປັນວງົ ໂດຍມອີ າໂຕມຂອງທາດອ່ ນື ເຊ່ ັນ : O, N, S ຢູ່ ໃນວງົ ນາໍ . ຕວົ ຢາ່ ງ ປີໂຣລ ຟຣູ ານ ຕໂີຼ ອເຟນ N Pyrol Furan Triophene ປີຣດີ ນິ ~ 71 ~ Pyridine

ບດົ ເຝິກຫດັ 1) ອາຊດິ ອງົ ຄະທາດຊະນດິ ໜ່ ືງມສີ ດູ CxHyCOOH ປະກອບດວ້ ຍ H = 9,1% ດາ້ ນມວນສານ, ອາຊດິ ນ້ີ 0,05 ໂມລ ມມີ ວນສານ 4,4 g. ຈງ່ ົ ຊອກຫາ : ກ) ມວນສານໂມເລກນຸ ຂອງອາຊດິ ນ້ີ ຂ) ສດູ ໂມເລກນຸ ແລະ ສດູ ໂຄງສາ້ ງທ່ ີເປັນໄປໄດທ້ ງັ ໝດົ ພອ້ ມທງັ ບອກຊ່ ື ຄ) ເມ່ອື ນາໍ ເອົາອາຊດິ ນມ້ີ າທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ອາລໂກລ CnH2n+1OH ຈະໄດ້ ແອັດສະແຕ ທ່ ີມມີ ວນ ສານໂມເລກນຸ ເທ່ ົາ 116 g/mol. ໃຫຂ້ ຽນສດູ ໂຄງສາ້ ງພອ້ ມທງັ ອາ່ ນຊ່ ອື າລໂກລດງ່ ັ ກາ່ ວ (ກํານດົ ມວນສານອາໂຕມ C = 12 ; O = 16 ; H = 1) ວທິ ີແກ້ ກ) ຊອກມວນສານໂມເລກນຸ ຈາກສດູ n  m  M  m  4,4 g  88 g / mol n 0,05 mol M ຂ) ຊອກສດູ ໂມເລກນຸ ແລະ ສດູ ໂຄງສາ້ ງທ່ ີເປັນໄປໄດ້ ພອ້ ມທງັ ບອກຊ່ ື : ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 - ຊອກຈາໍ ນວນໂມລອາໂຕມ H 88  y 1 ຈາກສດູ CxHYCOOH ເຮົາມີ 100 9,1 88 9,1 = 100 (y + 1) 800,8 = 100 y + 100 800,8 – 100 = 100 y y = 800,8 100 = 7 100 - ຊອກຈາໍ ນວນໂມລອາໂຕມຂອງ C ຈາກສດູ CxHyCOOH = 88 12 x + 7 + 12 + (162) + 1 = 88 12x = 88 – 52 x = 88  52 = 3 12 ສດູ ໂມເລກນຸ ຂອງອາຊດິ ແມນ່ : C3H7COOH ສດູ ໂຄງສາ້ ງ CH3CH2CH2COOH ອາຊດິ ບຕູ າໂນອກິ CH3 – CH – COOH ອາຊດິ 2-ເມຕລິ ໂປຼປາໂນອກິ    CH3 ຄ) ຊອກສດູ ຂອງອາລໂກລ C3H7COOH + CnH2n+1OH  C3H7COOCnH2n+1 + H2O C3H7COOCnH2n+1 = M ~ 72 ~

(123) + 7 + 12 + (162) + 14n + 1 = 116 88 + 14 n = 116  n = 116  88 = 2 14 ສດູ ໂຄງສາ້ ງຂອງອາລໂກນ ແມນ່ CH3CH2OH 2) ອາຊດິ ອາເຊຕກິ 0,1 mol ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ທາດ A – OH ໃນອດັ ຕາສວ່ ນ 1 : 1 ໄດທ້ າດ B 11,7g ຄດິ ເປັນ 90% ຂອງຜນົ ໄດຕ້ າມທິດສະດ.ີ ຈງ່ ົ ຊອກຫາສດູ ໂມເລກນຸ ຂອງ A – OH ວທິ ີແກ້ CH3COOH + A – OH  B + H2O 0,1mol 0,1mol 0,1mol 0,1mol - ຊອກມວນສານ B ຈາກສດູ  100   ສວ່ ນຮອ້ ຍຜນົ ຜະລດິ = ຜນົ ໄດຕ້ ວົ ຈງິ ຜນົ ໄດຕ້ າມທິດສະດີ 90 = 11,7  100 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຜນົ ໄດຕ້ າມທິດສະດີ ຜນົ ໄດຕ້ າມທິດສະດີ = 11,7 100 = 13 g 90 ດງ່ ັ ນນັ້ ທາດ B 0,1mol = 13g CH3COOH 0,1mol  60 = 6g H2O 0,1mol  18 = 1,8g ຈາກກດົ ເກນຮກັ ສາມວນສານ CH3COOH + A – OH  B + H2O m (CH3COOH) + m (A – OH)  m (B) + m (H2O) 6g + m (A – OH) = m (B) + m (H2O) 6g + m (A – OH) = 13g + 1,8g m (A – OH) = 8,8g 0,1mol  8,8 g [m (A – OH)] 1 mol  M  M = 8,8 g 1mol = 88 g/mol 0,1mol ສດູ ທ່ວົ ໄປຂອງອາລໂກນ CnH2n+2 O = 88 n = 88 18 = 5 14n + 18 = 88  14 ສດູ ໂມເລກນຸ ຂອງອາລໂກລແມນ່ : C5H12O   ~ 73 ~

3) ທາດ A ເປັນອາຊດິ ອງົ ຄະທາດທ່ ີມຈີ ຸ ( COOH) 2 ຈຸ ເມ່ອື ນາໍ ເອົາທາດ A ໜກັ 1,218 g ມາ ລະລາຍໃນນາໍ້ ແລວ້ ເຮັດໃຫມ້ ບີ ໍລມິ າດເປັນ 250 cm3, ທາດລະລາຍອາຊດິ ນີ້ ບໍລມິ າດ 25 cm3 ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າພໍດກີ ບັ ທາດລະລາຍ NaOH ເຂັມ້ ຂນຸ້ 0,1 mol/dm3 ບໍລິມາດ 21 cm3. ຈງ່ ົ ຊອກຫາມວນສານໂມເລກນຸ ຂອງທາດ A. ວທິ ີແກ້ ທາດ A ເປັນອາຊດິ ອງົ ຄະທາດທ່ ີມຈີ ຸ  COOH 2 ຈຸ ໂດຍທ່ວົ ໄປອາຊດິ ທ່ ີມຈີ ຸ  COOH 1 ຈຸ ໃນໂມເລກນຸ ຈະທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາພໍດກີ ບັ NaOH ໃນອດັ ຕາສວ່ ນໂດຍໂມລ 1 : 1 ແລະ ຖາ້ ອາຊດິ ທ່ ີມີ ຈຸ  COOH 2 ຈຸ ຈະທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າພໍດກີ ບັ NaOH ໃນອດັ ຕາສວ່ ນ 1 : 2 - ຊອກມວນສານຂອງທາດ A ໃນທາດລະລາຍ 25 cm3 250 cm3  1,218 g 25 cm3  mA  mA = 0,1218 g ຕາມສມົ ຜນົ : n (NaOH) = CV  0,1 21 = 0,0021 1000 1000 A + 2 NaOHສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ເກອື ຂອງ Na + 2 H2O 1mol = 2 mol 0,1218 0,0021mol x ຈາກສມົ ຜນົ : mol A  1 mol NaOH 2 0,1218 x = 1  x = 116 g/mol 0,0021 2   ຫຼື ອກີ ວທິ ີ 1 - ຊອກ mA = 1,218 g  25 = 0,1218 g 250 - ຊອກ nNaOH = 0,1 21 = 0,0021 mol 1000 ຕາມສມົ ຜນົ A + 2 NaOH  ເກອື ຂອງ Na + 2 H2O 0,1218 g = 0,0021mol M 2 mol M= 0,1218 g  2 mol = 116 g/mol 0,0021mol ~ 74 ~

4) ທາດປະສມົ ຮໂີ ດກຼ າກບວົ X ເມ່ອື ເຜົາໄໝຢ້ າ່ ງສມົ ບນູ ຈະໄດ້ CO2 ແລະ H2O ໃນອດັ ຕາສວ່ ນເທ່ ົາກນັ ທາງດາ້ ນບໍລມິ າດທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ແລະ ຄວາມດນັ ດຽວກນັ . ເມ່ອື ນາໍ X 8,4g ໄປທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າການຕ່ ມື ດວ້ ຍ Cℓ2 ທ່ ີມຫີ ຼາຍເກນີ ພໍໃນບອ່ ນມດື ຈະໄດຜ້ ະລດິ ຕະພນັ ໃໝໜ່ ກັ 15,5 gຈງ່ ົ ຊອກຫາມວນສານໂມເລ ກນຸ ຂອງທາດ X   ວທິ ີແກ້ ໃຫສ້ ດູ ຂອງທາດປະສມົ ຮໂີ ດກຼ າກບວົ X ແມນ່ CaHb CaHb +  a  b  O2  a CO2 + b H2O  4  2 ຈາກໂຈດກາໍ ນດົ : VCO2  VH2O a  b  b=2a 2 ດງ່ ັ ນນັ້ ສດູ ຂອງ X ຄື CaH2a CaH2a + n Cℓ2  CaH2aCℓn ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ20132 8,4 g = 15,5 g 12 a  2 a 12 a  2 a  35,5 n 8,4(14 a + 35,5 n) = 15,5 (14 a) 117,6 a + 298,2 n = 217 a 298,2 n = 99,4 a a  298,2 =3  a  3  a=3n n 99,4 n 1 ເນ່ອື ງຈາກຄາ່ ຂອງ Cℓ ເປັນເລກຄູ່ ຈາໍ ນວນ Cℓ ທ່ ີຕ່ ມື ເຂົ້າໃນທາດຈ່ງຶ ເປັນຈາໍ ນວນເລກຄູ່ n=2 ຈະໄດຄ້ າ່ a = 3 2 = 6 ສດູ ທາດ X = C6H12 ມວນສານໂມເລກນຸ ຂອງ X = 84   5) ເພ່ ີນມທີ າດສມົ ປນົ ຂອງທາດ ອານແກນ ກບັ ໂປຼປານ ຈາໍ ນວນ 5 cm3 ໄປເຜົາໄໝຢ້ າ່ ງສມົ ບນູ ປາກດົ ວາ່ ຕອ້ ງໃຊອ້ ກົ ຊແີ ຊນ 27 cm3 ຈ່ງື ຈະທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາພໍດກີ ບັ ທາດສມົ ປນົ ດງ່ ັ ກາ່ ວ ເມ່ອື ປະຕກິ ຍິ າສນິ້ ສດຸ ລງົ ເຫັນວາ່ ມີ CO2 ເກດີ ຂນຶ້ 17cm3 ໃນບໍລມິ າດ ແລະ ຄວາມດນັ ດຽວກນັ . ຈງ່ ົ ຊອກຫາສດູ ໂມເລກນຸ ຂອງອານແກນ ວທິ ີແກ້ ວາງ X ມບີ ໍລມິ າດ A cm3 C3H8 ມບີ ໍລມິ າດ (5 – A cm3) ~ 75 ~

ສມົ ຜນົ ເຄມທີ ່ ີເກດີ ຂນຶ້ CnH2n + 3n O2  n CO2 + n H2O 2 A cm3 3n A cm3 n A cm3 n A cm3 2 C3H8 + 5 O2  3 CO2 + 4 H2O (5–A) 5(5–A) 3(5–A) 4(5–A) ຖາ້ ໃຊ້ O2 27cm3 ແລະ ເກດີ CO2 17cm3 (1) 3n A + 5 (5–A) = 27 2 (2) n A + 3 (5–A) = 17 ຈາກສມົ ຜນົ (1) 3 nA + 50 – 10 A = 54 (3) ຈາກສມົ ຜນົ (2) n A + 15 – 3 A = 17 (4) ເອົາສມົ ຜນົ (4)  3 ຈະໄດ້ 3 n A + 45 – 9 A = 51 ເອົາສມົ ຜນົ (3) – (5) ຈະໄດ້ 5 – A = 3ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 A=5–3=2 ໃຫ້ A = 2 ແທນໃສສ່ ມົ ຜນົ (4) ເພ່ ືອຊອກຫາຄາ່ ຂອງ n ຈາກສມົ ຜນົ (4) = n A + 15 – 3 A = 17 2 n + 15 – 6 = 17 2n=8  n=4 ສດູ ອານແກນ CnH2n ແມນ່ C4H8   ວທິ ີ 2 ວາງ X ແມນ່ ຈາໍ ນວນໂມນຂອງ CnH2n ວາງ Y ແມນ່ ຈາໍ ນວນໂມນຂອງ C3H8 ສມົ ຜນົ ການຜາົ ໄໝ້ X C2H2n + 3n X O2  n X CO2 + n X H2O 2 Y C3H8 + 5 Y O2  3 Y CO2 + 4 Y H2O (1) X + Y = 5 (2) 3n X + 5Y = 27 2 (3) n X + 3Y = 17  n X = 17 – 3Y ເອົາສມົ ຜນົ (2)  2 ເຮົາຈະໄດ້ 3 n X + 10 Y = 54 (4) ແທນຄາ່ n X ໃນສມົ ຜນົ (3) ໃສສ່ ມົ ຜນົ (4) ເຮົາຈະໄດ້ 3(17–3Y) + 10Y = 54 ~ 76 ~

51 – 9Y + 10Y = 54  Y = 3 ແທນຄາ່ Y ໃສສ່ ມົ ຜນົ (1) ເພ່ ືອຊອກ X X+Y=5  X=2 ແທນຄາ່ X ໃສສ່ ມົ ຜນົ (3) : n X + 3 Y = 17 2 n + 9 = 17 2n = 8  n = 4 ສດູ ໂມເລກນຸ C4H8 6) ກຣຼໍ ວົ ຂອງໂລຫະ M ປະກອບດວ້ ຍໂລຫະ M = 45,6 % ໂດຍມວນສານ ແລະ ມມີ ວນສານໂມເລກນຸ 260 g/mol ກາໍ ນດົ ໃຫ້ 1 ໂມເລກນຸ ຂອງ ກຣຼໍ ວົ ຂອງໂລຫະ M ມໂີ ລຫະ M ພຽງ 1ອາໂຕມ. ຈງ່ ົ ຊອກ ມວນສານອາໂຕມຂອງໂລຫະ M.   ວທິ ີແກ້ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 MCℓx 45,6  54,4  M = 35,5 x  45,6 = 29,75 x M 35,4 x 54,4 MCℓx = 260 29,75 x + 35,5 x = 260 65,25 x = 260 x = 3,98 4 M + 4(35,5) = 260  M = 260 – 142 = 118 g 7) ທາດປະສມົ ຊະນດິ ໜ່ ືງ ມມີ ວນສານໂມເລກນຸ ເທ່ ົາ 114 g/mol. ຈາກການວເິ ຄາະ ພບົ ວາ່ ປະກອບ ດວ້ ຍ H  9 ດາ້ ນມວນສານ ນອກນນັ້ ເປັນກາກບອນ (C). 57 ຈງ່ ົ ຊອກສດູ ໂມເລກນຸ ຂອງທາດປະສມົ ດງ່ ັ ກາ່ ວ. ວທິ ີແກ້ n (C) = 96 = 8 12 H = 9 114 = 18 57 m C = 114 – 18 = 96  ສດູ ໂມເລກນຸ C8H18   ~ 77 ~

ວທິ ີ 2 ໃນທາດປະສມົ 114 ມີ H = 9 114 = 18 57 C= 48 114 = 96 57 nH = m  18 = 18 M 1 nC = m  96 =8  ສດູ ໂມເລກນຸ C8H18 M 12   8) ຕວົ ລະລາຍ D ມຈີ ດຸ ຟດົ 62°C ແລະມຄີ າ່ Kb = 4° C/m ເມ່ອື ລະລາຍທາດ A , B ,C ໃນຕວົ ລະລາຍ D ໄດທ້ າດລະລາຍທ່ ີມຈີ ດຸ ຟດົ ດງ່ ັ ຕາຕະລາງລມຸ່ ນີ້ :   ທາດ ນາໍ້ ໜກັ ຂອງຕວົ ຖກື ລະລາຍໃນຕວົ ລະລາຍ ຈດຸ ຟດົ °C A 7,5 64 B 10 66 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 C 18 68    ທາດ A ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ທາດ B ໄດທ້ າດດງ່ ັ ສມົ ຜນົ 2 A + B  3 C ເມ່ອື ນາໍ ທາດ A 45 g ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ທາດ B 10 g ຈະໄດທ້ າດ C 27 g. ຈງ່ ົ ຊອກສວ່ ນຮອ້ ຍຜນົ ຜະລດິ ຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ ານ.ີ້ ວທິ ີແກ້ Tb = Kb  m1 1000  M = Kb  m1 1000 M  m2 m2  Tb ທາດ A= 4  7,5 1000 = 150 100 64  62 B = 4 10 1000 = 100 100 66  62 C = 4 10 1000 = 120 100 68  62 nA = 45 g = 0,3 mol 150 g / mol nB = 10 g = 0,1 mol 100 g / mol ຈາກສມົ ຜນົ : 2 A + B  3 C ~ 78 ~

ຕາມສມົ ຜນົ ເຫັນວາ່ A ໃຊເ້ ປັນ 2 ເທ່ ົາຂອງທາດ B ສະແດງວາ່ ທາດ B ໃຊໝ້ ດົ ກອ່ ນທາດ ດງ່ ັ ນນັ້ B ເປັນທາດກາໍ ນດົ ປະລິມານ 2 A + B  3 C 1mol = 3mol  nC = 3mol  0,1mol = 0,3 mol 0,1mol 1mol nC mC = 0,3120 = 36g ສວ່ ນຮອ້ ຍຜນົ ຜະລິດ = 27  100 = 75 % 36 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ~ 79 ~

ພາກທີ XI ບດົ ສອບເສັງຕວົ ຢາ່ ງ ຫວົ ບດົ (1) 1) ຂໍຄ້ ວາມຕ່ ໍໄປນຂ້ີ ໍໃ້ ດຖກື ຕອ້ ງໃຫໝ້ າຍ ໃສ່ ກ) ນາໍ້ ກອ້ ນເປັນທາດເນອ້ື ດຽວ ຂ) ກາສຫງຸ ຕມົ້ ເປັນທາດລະລາຍ ຄ) ນາໍ້ ເກອື ເປັນຄອນລອຍ ງ) ນາໍ້ (ℓ) ນາໍ້ (S) ເປັນການປ່ຽນແປງປະເພດດດູ ພະລງັ ງານ ຈ) ການກນ່ ັ ລະດບັ ສວ່ ນທາດທ່ ີມຈີ ດຸ ຟດົ ສງູ ກວາ່ ຈະຖກື ກນ່ ັ ອອກມາກອ່ ນທາດທ່ ີມຈີ ດຸ ຟດົ ຕາ່ ໍ ສ) ເພ່ ີນສາມາດແຍກນາຟຕາແລນທ່ ີລະລາຍໃນເອແຕດວ້ ຍວທິ ີການຕອງ 2) ຈງ່ ົ ຂຽນແລະຊງ່ ັ ຊາສມົ ຜນົ ແສງສະຫວາ່ ງ ກ) …………. + ………. O  Na ຂ) CH3CH2 – C – NH – ………… + ……….. + H2O NaOH ………. + …………… ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຄ) MgCℓm • nH2O + AgNO3 3) ທາດທ່ ີມຊີ ່ ວື າ່ 2-ເມຕລິ ໂປຼປິລເຟນລິ ອາເຊຕດັ ໄດມ້ າຈາກອາລໂກນແລະອາຊດິ ທ່ ີມຊີ ່ ວື າ່ ແນວໃດ? ແລະມສີ ດູ ໂຄງສາ້ ງແນວໃດ? 4) ທາດປະສມົ A ມີ C = 54% ແລະ H = 9,1% ຖາ້ ໃຫທ້ າດ A ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ Na ຈະໄດ້ ກາສ H2 ແຕຖ່ າ້ ໃຫທ້ າດAທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ NaHCO3 ຈະໄດ້ CO2ແລະຖາ້ ສດູ ໂມເລກນຸ ຂອງ ທາດ A ເປັນ 2 ເທ່ ົາຂອງສດູ ງາ່ ຍດາຍຂອງທາດ A. ຖາມວາ່ ທາດຈະມສີ ດູ ໂມເລກນຸ ແນວໃດ ? ແລະມມີ ວນສານໂມເລກນຸ ເທ່ ົາໃດ? 5) ກາໍ ນດົ ທາດ 19X 20Y 37Z ຂໃໍ້ ດບ່ ໍຖກື ຕອ້ ງ ກ) ຄາ່ ENຂອງ Y>X>Z ຂ) ຂະໜາດອາໂຕມ Z>X>Y ຄ) ພະລງັ ງານ IE1 X>Y>Z ງ) ຈດຸ ເປ່ ືອຍແລະຈດຸ ຟດົ Y>X>Z 6) ທາດ X ມີ 2 ອໂີ ຊຕບົ ແຕລ່ ະອໂີ ຊຕບົ ມສີ ນັ ຍາລກັ ນວິ ເຄຍຼ ເປັນ ແລະ ມວນສານອາໂຕມ ສະເລຍ່ ຂອງ X ເປັນ d. ຈງ່ ົ ຊອກຫາ % ຂອງອໂີ ຊຕບົ ຕວົ ໜ່ ືງຂອງທາດ X ໃນທາໍ ມະຊາດ 7) ເພ່ ີນນາໍ ເອົາເກອື ຊຸນຟດັ ຂອງໂລຫະຈຸ II A 1,8 g ໄປລະລາຍໃນນາໍ້ ໄດທ້ າດລະລາຍ 50 mL ເພ່ ືອກະທບົ ຈາວກບັ ທາດລະລາຍດງ່ ັ ກາ່ ວຕອ້ ງໃຊ້ BaCℓ2 0,75mol/L ຈາໍ ນວນ 20 mL ກ) ຊອກຫາຄວາມເຂັມ້ ຂອງທາດລະລາຍເກອື ຊຸນຟດັ ເປັນmol/L ຂ) ຊອກຫາສດູ ໂມເລກນຸ ຂອງທາດລະລາຍເກອື ຊຸນຟດັ ດງ່ ັ ກາ່ ວ 8) ທາດໃດມພີ ນັ ທະອອີ ງົ ແລະ ທາດໃດມພີ ນັ ທະໂກວາລງັ H2O , CaCℓ2 , H2S , KF , Na2S, AℓCℓ3 , NH3 , BeCℓ2 , MgO , CH4 ~ 80 ~

9) ເມ່ອື ນາໍ ເອົາທາດລະລາຍອາຊດິ ແຮງມີ pH = 3 ບໍລມິ າດ 10 cm3 ປນົ ກບັ ນາໍ້ ຈນົ ບໍລມິ າດ 890 cm3 ແລວ້ ຕ່ ມື ບາເຊແີ ຮງທ່ ີມີ pH = 10 ຈາໍ ນວນ 10 cm3 ລງົ ໄປ ຈະໄດທ້ າດລະລາຍມີ pH = ? 10) ຖາ້ ທາດ X ມກີ ານຈດັ ລຽງເອເລັກຕງຼ ົ (2 8 8 1 ) ແລະທາດ Y ມກີ ານຈດັ ລຽງເອເລັກຕງົ (2 8 6) ທາດປະສມົ ລະຫວາ່ ງ X ແລະ Y ຄວນມລີ ກັ ສະນະເປັນແນວໃດ ? ກ) XY2 ຂ) X-Y-X ຄ) X2+(Y-)2 ງ) (X+)2Y2- ---------------------------------------------------------------------------------------------------- ຫວົ ບດົ (2) 1) ຈງ່ ົ ບອກວທິ ີການແຍກທາດຕ່ ໍໄປນີ້ : ກ) ແຍກນາໍ້ ມນັ ພືດອອກຈາກນາໍ້ ຂ) ແຍກເກອື ກນິ ອອກຈາກນາໍ້ ທະເລ ຄ) ແຍກທາດປະສມົ ຮໂິ ດກຼ າກບວົ ອອກຈາກນາໍ້ ມນັ ດບິ 2) ໃຫບ້ ອກລກັ ສະນະຂອງທາດລະລາຍ; ຄອລລອຍ ;ແຂວນລອຍ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 3) ໃຫສ້ ນັ ຍະລກັ ຂອງທາດຕ່ ໍໄປນ້ີ : 3Li ; 4Be ; 5B ; 6C ; 7N ກ) ທາດໃດມຄີ າ່ IE1 ນອ້ ຍສດຸ ຂ) Be ແລະ B ທາດໃດມຄີ າ່ IE3 ສງູ ສດຸ ຄ) ຈງ່ ົ ລຽງຂະໜາດອາໂຕມຂອງທາດດງ່ ັ ກາ່ ວແຕນ່ ອ້ ຍຫາໃຫຍ່ 4) ທາດມນູ X ຢຈູ່ ທຸ ີ 7 ຮອບວຽນທີ 4 ຈງ່ ົ ຕອບຄາໍ ຖາມ ກ) ທາດມນູ X ມກີ ານຈດັ ລຽງເອເລັກຕງຼ ົ ເປັນແບບໃດ? ຂ) ທາດມນູ X ມເີ ລກອາໂຕມເທ່ ົາໃດ?ເມ່ອື ເປັນອອີ ງົ ຈະມໄີ ຟຟ້າບນັ ຈເຸ ທ່ ົາໃດ? 5) ທາດມນູ X ມີ ເລກອາໂຕມເທ່ ົາ19 ແລະ ທາດມນູ Y ມເີ ລກອາໂຕມເທ່ ົາ35 ຈງ່ ົ ຕອບຄາໍ ຖາມ ກ) ທາດປະສມົ X ກບັ Y ມສີ ດູ ແນວໃດ? ຂ) ຂຽນສດູ ໂຄງສາ້ ງສະແດງພນັ ທະເຄມຂີ ອງທາດປະສມົ Xກບັ Y 6) ຈງ່ ົ ຂຽນແລະຊງ່ ັ ຊາສມົ ຜນົ (2 ຄະແນນ) ກ) NH  + SO 2 + Na+ + OH  4 4 ຂ) MgCℓm • nH2O + AgNO3  7) ຈງ່ ົ ຄດິ ໄລຫ່ າພະລງັ ງານພນັ ທະສະເລຍ່ ( KJ/mol ) ຂອງ X-Y (1,5ຄະແນນ) ຈາກຂໍມ້ ນູ ຕ່ ໍໄປນ:ີ້ X(s)  X(g) ດດູ ພະລງັ ງານ 717 KJ Y2(g)  2Y(g) ດດູ ພະລງັ ງານ 435 KJ X(s) + 2Y2(g)  XY4(g) ຄາຍພະລງັ ງານ 75 KJ ~ 81 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ20138) ອາຊດິ ອງົ ຄະທາດຊະນດິ ໜ່ ືງມສີ ດູ CxHyCOOH ປະກອບດວ້ ຍ H 9,1% ດາ້ ນມວນສານ ອາຊດິ ນີ້ 0,05ໂມນມມີ ວນສານ4,4g ຈງ່ ົ ຊອກຫາ: ກ) ມວນສານໂມເລກນຸ ຂອງອາຊດິ ນີ້ ຂ) ສດູ ໂມເລກນຸ ແລະສດູ ໂຄງສາ້ ງທ່ ີເປັນໄປໄດທ້ ງັ ໝດົ ພອ້ ມທງັ ບອກຊ່ ື ຄ) ເມ່ອື ນາໍ ເອົາອາຊດິ ນມ້ີ າປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ ອາລໂກນCnH2n+1OH ຈະໄດແ້ ອັດສະແຕທ່ ີມີ ມວນສານ ໂມເລກນຸ ເທ່ ົາ 116 ໃຫຂ້ ຽນສດູ ໂຄງສາ້ ງພອ້ ມທງັ ບອກຊ່ ຂື ອງອາລໂກນດງ່ ັ ກາ່ ວ ---------------------------------------------------------------------------------------------------- ~ 82 ~

ຫວົ ບດົ (3) 1. ທາດ A ແລະ B ເປັນທາດໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ໂດຍທາດ B ຢຈູ່ ຸ VII A ແລະມເີ ລກອາໂຕມຫລາຍ ກວ່ າທາດ A , ສວ່ ນທາດ C ແລະ D ຢໃູ່ ນຮອບວຽນດຽວກນັ ໂດຍທາດ C ເປັນທາດ ຈຸ I ສວ່ ນ D ຢຈູ່ ດຸ ຽວກບັ ທາດ A ໂດຍເລກອາໂຕມຂອງທາດ D ຫລາຍກວ່ າທາດ A ແລະທາດ A ມີ e  ຊນັ້ ນອກສດຸ ເທ່ ົາກບັ 2. ຈງ່ ົ ຕອບຄາໍ ຖາມລມຸ່ ນີ້ : ກ) ແຕມ້ ແຜນວາດຂອງທາດ A, B, ,C ແລະ D ໃສຕ່ າຕະລາງ ຂ) ຈດັ ລຽງຂະໜາດອາໂຕມແຕນ່ ອ້ ຍຫາໃຫຍ່ ຄ) ຈດັ ລຽງພະລງັ ງານ IE1ຈາກນອ້ ຍຫາໃຫຍ່ 2. ຈງ່ ົ ແຕມ້ ສດູ ແບບຈາໍ້ ເມດັ ແລະສດູ ແບບຂດີ ເສັນ້ ຂອງທາດປະສມົ ລະຫວາ່ ງ NH3 ກບັ BCℓ3 3. ທາດ X ມກີ ານຈດັ ລຽງ e ເປັນ 2,4 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ທາດ y ຢຈູ່ ທຸ ່ ີ VII ຮອບວຽນທ່ ີ 2 ເພ່ ືອຢາກທາໍ ລາຍພນັ ທະໃນໂມເລກນູ ຂອງທາດປະສມົ ລະຫວາ່ ງ X ແລະ Y 1mol ຈະຕອ້ ງໃຊພ້ ະລງັ ຈກັ KJ ? ( ກາໍ ນດົ ໃຫ້ (X-Y) = 80 KJ) 4. ທາດ A ເປັນອາຊດີ ອງົ ຄະທາດທ່ ີມຈີ ກຸ າກບກົ ຊລິ 2 ຈຸ ເມ່ອື ນํາເອົາທາດ A ໜກັ 1,218g ມາລະລາຍໃນນາໍ້ ແລວ້ ເຮັດໃຫມ້ ມບີ ໍລິມາດ 250 cm3, ທາດລະລາຍອາຊດີ ນມີ້ ບີ ໍລມິ າດ 25 cm3 ທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາພໍດກີ ບັ ທາດລະລາຍ NaOH ເຂັມ້ 0,1 mol/L ບໍລມິ າດ 21 cm3 ຈງ່ ົ ຊອກຫາມວນ ສານໂມເລກນູ ຂອງທາດ A 5. ທາດ A ມີ 2 ອໂີ ຊຕບົ ເຊ່ ງິ ມມີ ວນສານ 14 ແລະ 12,9 ທາດ B ມມີ ວນສານອາໂຕມ 36 ທາດ ປະສມົ AB4 ມມີ ວນສານໂມເລກນູ 157 ຈງ່ ົ ຊອກຫາ % ຂອງອໂີ ຊຕບົ ທ່ ີມມີ ວນສານ 14 6. ທາດປະສມົ ຮໂີ ດກຼ າກບວົ X ເມ່ອື ເຜົາໄໝຢ້ າ່ ງສມົ ບນຸ ຈະໄດກ້ າສ CO2ແລະ H2O ໃນອດັ ຕາສວ່ ນເທ່ ົາ ກນັ ໂດຍບໍລິມາດທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ແລະຄວາມດນັ ອນັ ດຽວກນັ . ເມ່ນື າໍ ເອົາທາດນີ້ 8,4g ໄປປະຕກິ ລິ ຍິ າສມົ ຮວ່ ມກບັ Cℓ2 ຫລາຍເກນີ ພໍໃນບອ່ ນມດື ຈະໄດຜ້ ະລດິ ຕະພນັ ໃໝໜ່ ກັ 15,5g. ຈງ່ ົ ຊອກຫາສດູ ໂມເລກນູ ຂອງທາດ X 7. ຖາ້ ຕອ້ ງການໃຫບ້ ໍລິມາດຂອງກາສສມົ ບນູ ທ່ ີ STP ເພ່ ີມຂນ້ຶ ເປັນ 2 ເທ່ ົາ ໂດຍການຫລດຸ ຄວາມດນັ ລງົ 25 % ຈະຕອ້ ງເຮັດທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ເທ່ ົາໃດ ? -----------------------‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐  ~ 83 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ເອກະສານອາ້ ງອງີ : 1. ເທພຈາໍ ນງົ ແສງສນູ ທອນ, ສຣິ ຣິ ຕັ ກກິ ຜນົ “ ເຄມີ ຣວມ ມ 4-5-6 ” 2. ບນຸ ຈນັ ຄນູ ພິລາພນັ , ວໄິ ນສຂຸ ລາດ “ ເຄມພີ ື້ນຖານ I ” ກະຊວງສກຶ ສາທິການ, ສນູ ພດັ ທະນາຄູ 1998 3. ສາໍ ຣານ ພິທະສນຸ ທອນ “ຄມູ່ ຄື ເູ ພ່ ີມເຕມີ ລາຍວຊິ າເຄມີ ມ4-ມ6 ເຫັຼ້ມ1,2,3 ” ສາໍ ນກັ ພິມ ພສ ພດັ ທະນາຈາໍ ກດັ ພສ 2551 4. ນພິ ນົ ທະຊະທອງຣດັ ສະໝີ “ເຄມີ ມປາຍ, ມ 4-5-6” ສາໍ ນກັ ພິມ The Book ເດອື ນມງັ ກອນ, ພສ 2550   ~ 84 ~

ຄາໍ ຖາມ: (ສາໍ ລບັ ຄງັ ຂສໍ້ ອບ ມ. 7) 1) ທາດ A ແລະ B ປະຕກິ ລິ ິຍາກນັ ເກດີ ທາດປະສມົ 2 ຊະນດິ , ຊະນດິ ທາໍ ອດິ ມີ A 40%. ຈງ່ ົ ຄດິ ໄລ່ ຫາສວ່ ນຮອ້ ຍຂອງ A ໃນຊະນດິ ທີ 2 ເມ່ອື A1 : A2 = 1 : 3 ທ່ ີປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ B ຄງົ ທ່ ີ. ວທິ ີແກ:້ ຊະນດິ ທີ 1 ມີ B 60 ຕ່ ໍ A 40 ມີ B 1 ຕ່ ໍ A 40 ……… (1) 60 ຊະນດິ ທີ 2 ມີ B 100 - X ຕ່ ໍ A X B 1 ຕ່ ໍ A X …….. (2) 100  X ຈາກ(1) ແລະ (2) ເມ່ອື B ຄງົ ທ່ ີ A1 : A2 = 40 : X 60 100  X ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ເມ່ອື A1 : A2 = 1 : 3 40 : X = 1 : 3 60 100  X 40100  X   1  X  66,67 % 60X 3 ດງ່ ັ ນນັ້ : ໃນທາດປະສມົ ຊະນດິ ທີ 2 ມີ A ຢູ່ 66,67 % 2) ກາສ A3 20 cm3 ທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາພໍດກີ ບັ ກາສ B2 45 cm3ເກດີ ກາສ C 30 cm3 ຈງ່ ົ ຫາສດູ ຂອງກາສ C ດງ່ ັ ກາ່ ວ. ວທິ ີແກ:້ ສມົ ຜນົ A3 + B2  C(AXBY) 20 cm3 45cm3 30cm3 ອດັ ຕາສວ່ ນບໍ 4 9 6 cm3  Gay Lussac ລມິ າດທ່ ີຕາ່ ໍ ສດຸ 4 9 6 ໂມເລກນຸ  Avogadro ຈະໄດ:້ 4A3 + 9B2  6AXBY   X = 2, Y = 3   ດງ່ ັ ນນັ້ : ສດູ ຂອງກາສ C ຄ:ື A2B3 3) ຈາກທາດປະສມົ CO2, NH3, NaCl, SiO2 ຖາມວາ່ ຂໍຄ້ ວາມຕ່ ໍໄປນຂີ້ ໍໃ້ ດຖກື ແລະ ຂໍໃ້ ດຜິດ ? 1   

ກ) CO2 ແລະ NH3 ເປັນໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ . ຂ) SiO2 ແລະ CO2 ເປນັ ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ . ຄ) CO2, NH3, ແລະ NaCl ເປັນທາດປະສມົ ໂກວາລງັ ທງັ ໝດົ . ງ) CO2, NH3, ແລະ SiO2 ເປັນທາດປະສມົ ໂກວາລງັ ທງັ ໝດົ . ຕອບ: ຂໍຄ້ ວາມທ່ ີຖກື ແລະ ຜິດ. ຂໍຄ້ ວາມທ່ ີຖກື : ຂ) ແລະ ງ) ຂຄໍ້ ວາມທ່ ີຜິດ: ກ) ແລະ ຄ) 4) ທາດ X ແລະ Y ມກີ ານແຈກຢາຍເອເລກັ ຕຣງົ ຕາມລາໍ ດບັ ແມນ່ 1S22S22P63S2 ແລະ 1S22S22P63S23P5 ຖາມວາ່ ຂຄໍ້ ວາມຕ່ ໍໄປນຂີ້ ໃໍ້ ດຖກື ແລະ ຂໍໃ້ ດຜິດ ? ກ) ທາດປະສມົ ລະຫວາ່ ງ X ແລະ Y ເປັນທາດປະສມົ ອອີ ງົ . ຂ) ທາດປະສມົ ລະຫວາ່ ງ X ແລະ Y ເປັນທາດປະສມົ ໂກວາລງັ . ຄ) ຂະໜາດອາໂຕມຂອງ X ໃຫຍ່ ກວາ່ ທາດ Y ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ງ) ຂະໜາດອາໂຕມຂອງ X ນອ້ ຍກວາ່ ທາດ Y ຕອບ: ຂໍຄ້ ວາມທ່ ີຖກື ແລະ ຜິດ. ຂຄໍ້ ວາມທ່ ີຖກື : ກ) ແລະ ຄ) ຂຄໍ້ ວາມທ່ ີຜິດ: ຂ) ແລະ ງ) 5) ຈາກສນັ ຍາລກັ 39 X  , Y40 2 ແລະ A31 3 ຖາມວາ່ ຂໍຄ້ ວາມຕ່ ໍໄປນຂ້ີ ໃໍ້ ດຖກື ແລະ ຂໍໃ້ ດຜິດ ? 19 20 15 ກ) ທາດ 39 X  ແລະ Y40 2 ມຈີ າໍ ນວນເນຕີ ຣງົ ເທ່ ົາກນັ . 19 20 ຂ) ທາດ 39 X  ແລະ 31 A3 ມຈີ າໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ ເທ່ ົາກນັ . 19 15 ຄ) 39 X  ມຂີ ະໜາດອ່ ອີ ງົ ໃຫຍກ່ ວາ່ Y40 2 19 20 ງ) ທາດ Y ແລະ A ຢຮູ່ ອບວຽນດຽວກນັ . ຕອບ: ຂຄໍ້ ວາມທ່ ີຖກື ແລະ ຜິດ. ຂໍຄ້ ວາມທ່ ີຖກື : ກ) ແລະ ຂ) ຂຄໍ້ ວາມທ່ ີຜິດ: ຄ) ແລະ ງ) 6) ຈງ່ ົ ເລືອກຄາໍ ຕອບທ່ ີຖກື ຕອ້ ງຈາກຂຄໍ້ ວາມຕ່ ໍໄປນ:້ີ - ທາດມນູ X ເລກອາໂຕມ 11, ທາດມນູ Y ມເີ ລກອາໂຕມ 8, ສດູ ໂມເລກນຸ ເມ່ອື X ຢກູ່ ບັ Y ຂໍ້ ໃດຖກື ຕອ້ ງ: ກ) XY2 ຂ) X 2Y 2   

- ທາດມນູ X ມກີ ານຈດັ ລຽງເອເລັກຕຣງົ 1S22S22P6, ທາດມນູ Y ມກີ ານຈດັ ລຽງເອເລັກຕຣງົ 1S22S22P4 ສດູ ໂມເລກນຸ ເມ່ອື X ຢກູ່ ບັ Y ເປັນທາດປະສມົ ຂໍໃ້ ດຖກື ຕອ້ ງ: ກ) ໂກວາລງັ ຂ) ອອີ ງົ ຕອບ: ຂຄໍ້ ວາມທ່ ີຖກື : ຂ) X 2Y ແລະ ກ) ໂກວາລງັ 7) ກາໍ ນດົ ໃຫທ້ າດຕ່ ໍໄປນ:້ີ H2O, N2, NH3, H2S, O3, CH4, SO2, BF3, SiH4, CO2, HCl. - ພນັ ທະມຂີ ວົ້ , ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ . - ພນັ ທະມຂີ ວົ້ , ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ . - ພນັ ທະບ່ ໍມຂີ ວົ້ , ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ . - ພນັ ທະມບີ ່ ໍຂວົ້ , ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ . ຕອບ: - ພນັ ທະມຂີ ວົ້ , ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ : H2O, NH3, H2S, HCl, SO2 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 - ພນັ ທະມຂີ ວົ້ , ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ : CH4, SiH4, CO2, BF3, - ພນັ ທະບ່ ໍມຂີ ວົ້ , ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ : N2 - ພນັ ທະມບີ ່ ໍຂວົ້ , ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ : O3 8) ທາດທ່ ີມພີ ນັ ທະໂກວາລງັ ແບບມຂີ ວົ້ ນອ້ ຍທ່ ີສດຸ ຄທື າດໃດ? ກ) H2O ຂ) CH4 ຄ) HCl ງ) NH3 ຕອບ: ຂໍ້ ຂ) ເພາະ (C–H) ມຄີ າ່ ∆EN ນອ້ ຍທ່ ີສດຸ ຈ່ງຶ ເປັນພນັ ທະມຂີ ວົ້ ນອ້ ຍທ່ ີສດຸ . 9) ທາດໃດບ່ ໍມພີ ນັ ທະ H ໃນໂມເລກນຸ . ກ) H2S ຂ) CH3COOH ຄ) NH3 ງ) CH3OH ຕອບ: ຂໍ້ ກ) H2S 10) ທາດປະສມົ ຊະນດິ ໃດທ່ ີມພີ ນັ ທະຊະນດິ ໂຄອໍດນິ າດໂກວາລງັ . ກ) HCl ຂ) CH2Cl2 ຄ) HNO3 ງ) NaF ຕອບ: ຂໍ້ ຄ) HNO3 11) ທາດປະສມົ ຕ່ ໍໄປນກ້ີ ານລວມຕວົ ຂອງທາດໃດບ່ ໍເປັນໄປຕາມກດົ ອກົ ເຕດ. ກ) NH3, H2O2 ; ຂ) BF3, PCl5 ; ຄ) H2SO4, SO3 ; ງ) H2CO3, SO2 3   

ຕອບ: ຂໍ້ ຂ) BF3, PCl5 12. ໃນປະຕກິ ລິ ຍິ າຕ່ ໍໄປນ:ີ້ BCl3 + NH3  H3NBCl3 ຊະນດິ ຂອງພນັ ທະທ່ ີເກດີ ຂນ້ຶ ໃນພະລດິ ຕະພນັ ຄຂື ໃໍ້ ດ? ກ) ອອີ ງົ ຂ) ໂກວາລງັ ຄ) ໂຄອໍດນິ າດໂກວາລງັ ງ) ພນັ ທະH ຕອບ: ຂໍ້ ຄ) ໂຄອໍດນິ າດໂກວາລງັ 13. ທາດຄໃູ່ ດມຮີ ບູ ຮາ່ ງເປັນຮບູ ທບົ ງ(ໍ ຕວົ ວ)ີ ທງັ ຄ?ູ່ ກ) H2S, SO2 ; ຂ) H2O, CO2 ; ຄ) H2O, BeCl3 ; ງ) H2O, ICl2- ຕອບ: ຂໍ້ ກ) H2S, SO2 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 14. ທາດປະສມົ ຕ່ ໍໄປນກີ້ ານລວມຕວົ ຂອງທາດໃດບ່ ໍເປັນໄປຕາມກດົ ອກົ ເຕດ. ກ) H2SO4; ຂ) SiH3; ຄ) PCl5; ງ) NH4+ ຕອບ: ຂໍ້ ຄ) PCl5 15. ທາດໃດຕ່ ໍໄປນມ້ີ ທີ ງັ ພນັ ທະອອີ ງົ ແລະພນັ ທະໂກວາລງັ ກ) H2O ຂ) C2H5Cl ຄ) NaOH ງ) KCl ຕອບ: ຂໍ້ ຄ) NaOH 16. ທາດປະສມົ ຄໃູ່ ດທ່ ີມພີ ນັ ທະ H ? ກ) CH3OH, HCl ; ຂ) H2O, CO2 ; ຄ) CH3COCH3, CCl4 ; ງ) CH4, NH3 ຕອບ: ຂໍ້ ກ) CH3OH, HCl 17)ອອີ ງົ X2+ ແລະ Y- ມຈີ າໍ ນວນ e- ເທ່ ົາກນັ 18 e- ກ) ທາດ X ແລະ Y ມເີ ລກອາໂຕມເທ່ ົາໃດ? 4   

ຂ) ທາດ X ແລະ Y ຢຈູ່ ໃຸ ດ ? ຮອບວຽນໃດ ? ຄ) ທາດປະສມົ ລະຫວາ່ ງ X ແລະ Y ຂຽນແນວໃດ? ຕອບ: ກ) ທາດ X ມເີ ລກອາໂຕມ 20 ; Y ມເີ ລກອາໂຕມ 17 ຂ) 20X 2,8,8,2 ຢຈູ່ ທຸ ີ IIA ຮອບວຽນທີ 4 17Y 2,8,7 ຢຈູ່ ທຸ ີ VIIA ຮອບວຽນທີ 3 ຄ) ທາດປະສມົ XY2 18)ກາໍ ນດົ ເລກອາໂຕມຂອງທາດດງ່ ັ ນ:້ີ 13A, 19B, 20C, 12D. ຈງ່ ົ ລຽງລາໍ ດບັ ຂະໜາດອາໂຕມແຕ່ ໃຫຍ່ ຫານອ້ ຍ. ຕອບ: B>C>D>A ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 19)ທາດ X ຢຈູ່ ທຸ ີ III ຮອບວຽນທີ 4 ມກີ ານຈດັ ລຽງ e-ເປັນແນວໃດ? ແລະ ມເີ ລກອາໂຕມເທ່ ົາໃດ ? ຕອບ: X ມເີ ລກອາໂຕມ 31 ການຈດັ ລຽງ e- ແມນ່ 2,8,18,3 20)ຖາ້ ພະລງັ ງານ IE ຂອງທາດ X ມດີ ງ່ ັ ນ:ີ້ IE1= 0,6 MJ/mol; IE2=1,1 MJ/mol; IE3= 5 MJ/mol; IE4= 6,5 MJ/mol ສນັ ຍາລກັ ນວິ ເຄຍຼ ຂອງ X ແມນ່ ຂໍໃ້ ດ ? ກ) 12 X ຂ) X23 ຄ) X27 ງ) X40 6 11 13 20 ຕອບ: ຂໍ້ ງ) X40 20 21)ຖາ້ A ແລະ B ເປັນອໂີ ຊບາກນັ . A ມເີ ລກອາໂຕມເທ່ ົາ 2 ແລະ ມເີ ນຕີ ຣງົ ເທ່ ົາກບັ b ແລະ B ມີ ເລກອາໂຕມເທ່ ົາກບັ c ຖາມວາ່ ເນຕີ ຣງົ ຂອງ y ມຄີ າ່ ເທ່ ົາໃດ ? ຕອບ: 2 b A 2bcB ດງ່ ັ ນນັ້ : n=(2+b)-c 2 22)ທາດ A ມີ 2 ອໂີ ຊຕບົ ຄ:ື 28A ແລະ 28,5A ເຊ່ ງິ ປະກອບດວ້ ຍ 28A ມີ 3 ສວ່ ນ ແລະ 28,5A ມີ 2 ສວ່ ນ. 5   

ກ) ຈງ່ ົ ຊອກຫາ % ຂອງທາດ 28A ແລະ 28,5A ຂ) ຊອກຫາມວນສານອາໂຕມສະເລຍ່ ຕອບ: ກ) 28A 5 100 % 3  X  ?  X  3100  60 % 5 28,5A 100% - 60% = 40% ຂ) ມວນສານອາໂຕມສະເລຍ່ = 28  60  28,5  40 100 ມວນສານອາໂຕມສະເລຍ່ = 28,2 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 23)ທາດ X ແລະ Y ເປັນອາໂຕມຂອງທາດເຊ່ ງິ ເປັນອໂີ ຊຕບົ ກນັ . ຖາ້ X ມຈີ າໍ ນວນເນຕີ ຣງົ ໃນນວິ ເຄຍຼ ເທ່ ົາກບັ b ແລະ Y ມຈີ າໍ ນວນ e- ເທ່ ົາກບັ a ມເີ ລກມວນສານເທ່ ົາກບັ c ຖາມວາ່ ເລກເລກມວນສານຂອງ X ແລະຈາໍ ນວນເນຕີ ຣງົ ຂອງ Y ມຄີ າ່ ? ຕອບ: a  b X caY a nb e  p  a ເລກມວນສານ X  a  b ຈາໍ ນວນເນຕີ ຣງົ ຂອງ Y ແມນ່ n  c  a 24)ທາດ A ແລະ B ເປັນທາດໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ໂດຍ B ຢຈູ່ ຸ VIIA ແລະ ມເີ ລກອາໂຕມຫຼາຍກວາ່ A. ສວ່ ນ C ແລະ D ຢໃູ່ ນຮອບວຽນດຽວກນັ ໂດຍ C ເປັນທາດຢຈູ່ ຸ I ສວ່ ນ D ຢຈູ່ ດຸ ຽວກນັ ກບັ A ໂດຍເລກອາໂຕມຂອງ D ຫຼາຍກວາ່ A ແລະ ມີ e- ຊນັ້ ນອກສດຸ ເທ່ ົາກບັ 2 ກ) ຈງ່ ົ ຂຽນ A,B,C,D ລງົ ໃສຕ່ າຕະລາງ. ຂ) ພະລງັ ງານ IE1 ລຽງຕາມລາໍ ດບັ ຈາກນອ້ ຍຫາໃຫຍ.່ ຄ) ຂະໜາດອາໂຕມລຽງລາໍ ດບັ ຈາກນອ້ ຍຫາໃຫຍ.່ 6   

ຕອບ: VIIA ກ) IA IIA ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 AB CD ຂ) ພະລງັ ງານ IE1 ລຽງຕາມລາໍ ດບັ ຈາກນອ້ ຍຫາໃຫຍ.່ 7  C<D<A<B ຄ) ຂະໜາດອາໂຕມລຽງລາໍ ດບັ ຈາກນອ້ ຍຫາໃຫຍ.່ B<A<D<C 25)ຖາ້ ເພ່ ິນຄນົ້ ພບົ ທາດ ທີ 114 - ຖາມວາ່ ທາດນຄ້ີ ວນຈະຢຈູ່ ໃຸ ດ? ຮອບວຽນໃດ? - ມຊີ ່ ຕື າມລະບບົ I.U.PAC ແນວໃດ ? ຕອບ: ສມົ ມດຸ ທາດທີ 114 ມກີ ານຈດັ ລຽງ e- ເປັນ 2,8,18,32,32,18,4 ຫຼື 1s22s22p63s23p64s23d104p65s24d105p66s24f145d106p67s25f146d107p2 - ທາດນມ້ີ ຊີ ່ ວື າ່ : Ununquadium ຂຽນຫຍໍ:້ Uuq 26) ຈງ່ ົ ຂຽນການຈດັ ລຽງ e- ຕາມລາໍ ດບັ ຊນັ້ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍ s,p,d,f ຂອງ Fe2+ ແລະ Fe3+ ຕອບ: 26Fe 1s22s22p63s23p64s23d6 26Fe2+ 1s22s22p63s23p64s03d6 26Fe3+ 1s22s22p63s23p64s03d5  

27)ໃນຫອ້ ງທດົ ລອງເພ່ ິນປງຸ ແຕງ່ ກາສ Cl2 ໂດຍໃຊອ້ າຊດິ HCl ທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ K2Cr2O7 ຕາມ ສມົ ຜນົ . K2Cr2O7 + HCl  KCl + CrCl3 + Cl2 + H2O ກ) ຈງ່ ົ ຊງ່ ັ ຊາສມົ ຜນົ ຂ) ຖາ້ ໃຊ້ K2Cr2O7 96% ໂດຍມວນສານໜກັ 61,3 g ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ HCl ມຄີ ວາມເຂັມ້ 30% ໂດຍມວນສານຕ່ ໍບໍລມິ າດຈາໍ ນວນ 365 Cm3 ຈະໄດກ້ າສ Cl2 ບໍລມິ າດເທ່ ົາໃດໃນ STP? ຕອບ: ກ) K2Cr2O7 + 14HCl  2KCl + 2CrCl3 + 3Cl2 + 7H2O ຂ) ຊອກຈາໍ ນວນໂມລຂອງ K2Cr2O7 ແລະ HCl K2Cr2O7 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ201396  X  X  58,848g 100 61,3 n  58,848  0,2mol 294 HCl 30  X  X  109,5g 100 365 n  109,5  3mol 36,5 ຈາກສມົ ຜນົ ເຫັນວາ່ : K2Cr2O7 ໃຊໝ້ ດົ HCl ເຫຼືອ. ຊອກບໍລມິ າດຂອງ Cl2 ໃນ STP : K2Cr2O7 + 14HCl  2KCl + 2CrCl3 + 3Cl2 + 7H2O 1mol  3mol  22,4L 0,2mol V ? VCl2  0,2  3 22,4  13,44L  13,44dm3 1 8   

28)ກາສ A ບໍລມິ າດ 11,2 dm3 ໃນ STP ໜກັ 14g ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າພໍດກີ ບັ ກາສ H2 33,6 dm3 ທ່ ີ STP ໄດພ້ ະລດິ ຕະພນັ B 6,02.1023 ໂມເລກນຸ . ຈງ່ ົ ຊອກຫາມວນສານໂມເລກນຸ ຂອງກາສ B. ຕອບ: A(g) + H2(g)  B(g) 11,2 dm3 33,6 dm3 6,02.1023 ໂມເລກນຸ n  11,2 n  33,6 n  6,02 1023 22,4 22,4 6,02 1023 1 mol 3 mol 1mol 2 2 14 g 3  2= 3 g 2 ຈາກກດົ ເກນຮກັ ສາມວນສານ: ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 m + m = mAg  H 2g  Bg  14 g + 3 g = 17 g 29)ປະຕກິ ລິ ຍິ າລະຫວາ່ ງທາດປະສມົ ສມົ ມດຸ A ແລະ B ຕາມສມົ ຜນົ : A + 3B  4C ຈາກການທດົ ລອງເພ່ ືອທດົ ສອບປະສດິ ທິພາບຂອງປະຕກິ ລິ ິຍານພີ້ ບົ ວາ່ : ສວ່ ນຮອ້ ຍຂອງຜນົ ໄດມ້ ີ 75 % ຖາ້ ຕອ້ ງການປງຸ ແຕງ່ ທາດປະສມົ C 6 ໂມລ ຈະຕອ້ ງໃຊ້ A ແລະ B ຊະນດິ ລະຈກັ ໂມລ? ຕອບ: A + 3B  4C 75% = 6 100  X  6 100  8mol X 75 ຈາກສມົ ຜນົ : A + 3B  4C 1mol  3mol  4mol  X  6mol  Y  2mol Y X 8mol 9   

30)ກາສຮໂີ ດກຼ າກບວົ 2 ຊະນດິ ມສີ ດູ CxHa ແລະ CyHb ຕາ່ ງກ່ປໍ ະກອບດວ້ ຍ C= 85,7% ແລະ H= 14,3% ໂດຍມວນສານ. ຖາ້ ກາສ CxHa 0,04 mol ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ O2 0,18 mol ໄດ້ CO2 0,12 mol ແລະ H2O 0,12 mol. ສວ່ ນກາສ CyHb 0,06 mol ທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ O2 0,18 mol ໄດ້ CO2 0,12 mol ແລະ H2O 0,12 mol ຈງ່ ົ ຊອກຫາສດູ ຂອງ CxHa ແລະ CyHb ຕອບ: CxHa + O2  CO2 + H2O 0,04 0,18 0,12 0,12 0,04 0,04 0,04 0,04 3 93 3 2 ດງ່ ັ ນນັ້ ສດູ CxHa ຈ່ງຶ ແມນ່ C3H6 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 CyHb + O2  CO2 + H2O 0,06 0,18 0,12 0,12 0,06 0,06 0,06 0,06 1322 ດງ່ ັ ນນັ້ ສດູ CyHb ຈ່ງຶ ແມນ່ C2H4 31)ເມ່ອື ນາໍ ເອົາເກອື MSO4.nH2O ໜກັ 7,16g ມາລະລາຍນາໍ້ ຈນົ ລະລາຍໝດົ ແລວ້ ຕ່ ມື ທາດລະລາຍ BaCl2 ລງົ ໄປຫຼາຍເກນີ ພໍປາກດົ ວາ່ ໄດພ້ ຶກ BaSO4 ໜກັ 6g. ຖາ້ ມວນສານໂມເລກນຸ ຂອງ MSO4 ເທ່ ົາກບັ 152g/mol ຈງ່ ົ ຊອກຫາຄາ່ ຂອງ n. ຕອບ: MSO4.nH2O + BaCl2  BaSO4 + MCl2 + nH2O 7,16  6 n7 152  18n 233 32)ເມ່ອື ນາໍ ເອົາທາດປນົ ລະຫວາ່ ງ MgCO3 ກບັ CaCO3 ໜກັ 13g ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ HCl ຫຼາຍ ເກນີ ພໍແລວ້ ວດັ ແທກເອົາບໍລິມາດຂອງ CO2 ທ່ ີເກດີ ຂນື້ ໄດ້ 3,36 dm3 ໃນ STP. ຈງ່ ົ ຊອກ ຫາ%ດາ້ ນມວນສານຂອງ MgCO3 ແລະ CaCO3 ໃນທາດປນົ . 10   

ຕອບ: ວາງ X ແມນ່ ຈາໍ ນວນໂມລຂອງ MgCO3 Y ແມນ່ ຈາໍ ນວນໂມລຂອງ CaCO3 X MgCO3 + 2 X HCl  X MgCl2 + X H2O + X CO2 Y CaCO3 + 2 Y HCl  Y CaCl2 + Y H2O + Y CO2 ສ/ຜ (1) X MgCO3 + Y CaCO3 = 13g ສ/ຜ (2) CO2 (X + Y) = 3,36 dm3 84 X + 100 Y = 13g ສ/ຜ (3) (X + Y) = 3,36  0,15  X  0,15  Y 22,4 ສ/ຜ (3) ແທນໃສ່ ສ/ຜ (1):ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 84(0,15 - Y) + 100Y = 13 12,6 - 84Y + 100Y = 13 -16Y = -0,4  Y=0,025 mol - ຊອກ X = 0,15 – Y  X= 0,125 mol - ຊອກ mMgCO3 ແລະ mCaCO3 ໃນທາດປນົ . mMgCO3  0,125  84  10,5g mCaCO3  0,025 100  2,5g - ຊອກ% ຂອງ MgCO3 ແລະ CaCO3 13g  100%  X  80,77% 10,5g X % CaCO3 = 100% - 80,77% = 19,23% 11   

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ວທິ ີທ່ ີ2: (1) MgCO3 + 2HCl  MgCl2 + H2O + CO2 (2) CaCO3 + 2HCl  CaCl2 + H2O + CO2 12  ວາງໃຫ້ MgCO3 Xg ແລະ CaCO3 (13 – X)g ຈາກສ/ຜ (1) MgCO3 1 mol ເກດີ ກາສ CO2 1 mol 84 g ເກດີ ກາສ CO2 22,4 dm3 ໃນ STP X g ເກດີ ກາສ CO2  22,4dm3  ( X )g 84g ຈາກສ/ຜ (2) CaCO3 1 mol ເກດີ ກາສ CO2 1 mol 100 g ເກດີ ກາສ CO2 22,4 dm3 ໃນ STP (13g - X ) ເກດີ ກາສ 13  X  22,4 100 ຈາກປະຕກິ ລິ ຍິ າໄດ້ CO2 ເກດີ ຂນື້ 3,36 dm3 22,4X  22,413  X   3,36 84 100 2240X  24460,8 1881,6X  28224 X  3763,2  10,5 358,4 % MgCO3 13g 100 % 10,5g  ?  X  10,5 100  80,77 % 13 % CaCO3 100% - 80,77% = 19,23% 33)ຈາກປະຕກິ ລິ ິຍາ: Fe2O3(s) + 3CO(g)  2Fe(s) + 3CO2(g)