ป ี่ท 19 ฉบับท่ี 72 เวศารสราษร ฐกิจอุตสาหกรรม INDUSTRIAL ECONOMICS JOURNAL ประจําเดือนเมษายน – ิมถุนายน 2566 ขับเคลื่อนสังคมคารบอนต่ํา สรางสมดุลภาคอุตสาหกรรม ISSN : 1905 - 0992 สูเปาหมาย NET ZERO บทความพเ� ศษ เกรด็ ความรู นานาสาระ ผลกระทบของมาตรการควบคมุ การปลอ ยกา ซเร�อนกระจก คุณภาพนาํ้ Upcycling and Sustainability (CBAM) ตอภาคอตุ สาหกรรมไทย เพ่อ� การพัฒนาทย่ี ่ังยนื Foods ทาํ ความรจู กั เทรนดอาหาร สขุ ภาพเพ�อ่ สิง� แวดลอม และโอกาส มาตรการดา นสิ�งแวดลอ ม ผลกระทบ พลงั งานไฮโดรเจน สาํ หรบั ผูประกอบการไทย และแนวทางการปรับตวั ของอุตสาหกรรมปูนซีเมนต พลงั งานทางเลือกใหมในอนาคต นอรเ วย ผนู าํ การใชย านยนตไฟฟา (Electric Vehicle : EV) ของโลก ความทาทายของการสงออกชน�ิ สวนยานยนตไทยในอนาคต
CONTENTS ปีที ี่�่ 19 ฉบัับที่่� 72 ประจำำ�เดือื นเมษายน – มิถิ ุนุ ายน 2566 3 เรื่�อ่ งเด่น่ ประจำฉบัับ บรรณาธิิการแถลง ขับั เคลื่�่อนสังั คมคาร์์บอนต่่ำ สร้า้ งสมดุุล สวััสดีีท่่านผู้้อ� ่า่ นทุุกท่่าน วารสารเศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม ฉบับั ที่่� 72 ภาคอุุตสาหกรรม สู่�่เป้า้ หมาย NET ZERO ประจำ�ำ เดือื นเมษายน – มิิถุุนายน 2566 นำำ�เสนอเรื่อ� งเด่น่ “ขัับเคลื่�่อนสัังคม คาร์์บอนต่ำำ�� สร้้างสมดุุลภาคอุุตสาหกรรม สู่�เป้า้ หมาย NET ZERO” 7 บทความพิเิ ศษ สศอ. บทความพิเิ ศษเรื่อ� ง “ผลกระทบของมาตรการควบคุมุ การปล่อ่ ย ก๊า๊ ซเรืือนกระจก (CBAM) ต่อ่ ภาคอุตุ สาหกรรมไทย” “มาตรการด้้านสิ่�งแวดล้้อม ผลกระทบของมาตรการควบคุุมการ ผลกระทบและแนวทางการปรัับตัวั ของอุตุ สาหกรรมปููนซีีเมนต์”์ “นอร์เ์ วย์์ ปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก (CBAM) ผู้น�้ ำ�ำ การใช้ย้ านยนต์ไ์ ฟฟ้า้ (Electric Vehicle : EV) ของโลก” และ “ความท้้าทาย ต่่อภาคอุตุ สาหกรรมไทย ของการส่่งออกชิ้น� ส่่วนยานยนต์ไ์ ทยในอนาคต” สััมภาษณ์์พิิเศษพบกัับ ดร.ศิิรกาญจน์์ เหลืืองสกุุล ผู้้�อำำ�นวยการ มาตรการด้้านสิ่ง่� แวดล้อ้ ม ผลกระทบ กองสารสนเทศและดััชนีีเศรษฐกิิจอุตุ สาหกรรม และแนวทางการปรับั ตัวั ของ ต่่อด้้วย นานาสาระ “Upcycling and Sustainability Foods อุุตสาหกรรมปููนซีีเมนต์์ ทำ�ำ ความรู้�้จัักเทรนด์์อาหารสุุขภาพเพื่่�อสิ่่�งแวดล้้อมและโอกาสสำำ�หรัับ ผู้้�ประกอบการไทย” เกร็็ดความรู้้�คู่่�อุุตสาหกรรม “คุุณภาพน้ำ�ำ�เพื่่�อการพััฒนา นอร์์เวย์์ ผู้�นำการใช้้ยานยนต์์ไฟฟ้า้ ที่่�ยั่�งยืืน” และ “พลังั งานไฮโดรเจน พลังั งานทางเลือื กใหม่่ในอนาคต” (Electric Vehicle : EV) ของโลก แล้้วพบกัันใหม่่อีีกครั้�งกัับวารสารฯ ฉบัับหน้้า ค่่ะ ความท้้าทายของการส่่งออก ชิ้ �นส่่วนยานยนต์์ ไทยในอนาคต ด้้วยความปรารถนาดีี บรรณาธิกิ าร 20 สัมั ภาษณ์์พิเิ ศษ ท ี่ป่� รึกึ ษา บรรณาธิิการบริิหาร ดร.ศิิรกาญจน์์ เหลืืองสกุลุ วรวรรณ ชิิตอรุุณ รวีวี รรณ อุุตรนคร ผู้ �อำนวยการกองสารสนเทศและดััชนีี ผู้้อ� ำ�ำ นวยการสำำ�นักั งานเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรม เลขานุกุ ารกรม สำ�ำ นักั งาน เศรษฐกิิจอุตุ สาหกรรม ศิริ ิเิ พ็็ญ เกีียรติิเฟื่�่องฟูู เศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม รองผู้อ�้ ำำ�นวยการสำ�ำ นัักงานเศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม กองบรรณาธิกิ าร 24 ภาวะแนวโน้้มเศรษฐกิิจอุตุ สาหกรรม กฤศ จันั ทร์ส์ ุวุ รรณ วรนารถ มีภี ููมิริ ู้้� สรุุปดัชั นีอี ุุตสาหกรรมไทย รองผู้้�อำำ�นวยการสำำ�นักั งานเศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม กฤษฎา นุุรักั ษ์์ อนุุวััตร จุุลินิ ทร ศิริ ินิ ารถ ปรีชี า ไตรมาส 1/2566 และการคาดการณ์์ ผู้้�เชี่ย� วชาญด้้านเศรษฐกิิจอุุตสาหกรรมระหว่่างประเทศ จัันทิมิ า ยาเกิ้น� พธูู ทองจุุล พิิชิิตพล แก้้วงาม 27 นานาสาระ ผู้�้เชี่ย� วชาญด้้านการพัฒั นาอุุตสาหกรรม อัมั พร สุุวรรณรัตั น์์ ชาลีี ขันั ศิิริิ สุจุ ิริ ภา หาญสวััสดิ์� Upcycling and Sustainability Foods ผู้�เ้ ชี่ย� วชาญด้้านการเพิ่่ม� ความสามารถในการแข่่งขันั ภููริิตา มณียี ม ทำความรู้้�จัักเทรนด์อ์ าหารสุุขภาพเพื่่อ� ภาคอุตุ สาหกรรม บุุญอนัันต์์ เศวตสิทิ ธิ์�์ สิ่�่งแวดล้้อมและโอกาสสำหรัับ วิิลาวััลย์์ ดำจุตุ ิิ เทพยุุดา วงศ์ว์ ิริ ััติิ ผู้้�ประกอบการไทย ผู้�เ้ ชี่ย� วชาญด้้านการชี้น� ำำ�และเตือื นภัยั ภาคอุุตสาหกรรม พิมิ พ์ก์ มล ไชยสมภาร ปฏิิญญา มั่่�งคั่ �ง 30 เกร็็ดความรู้้�คู่่�อุตุ สาหกรรม คุณุ ภาพน้้ำเพื่อ�่ การพัฒั นาที่่ย� ั่่ง� ยืืน พลัังงานไฮโดรเจน พลัังงานทางเลืือกใหม่่ในอนาคต 35 รอบรั้้�วอุตุ สาหกรรม ภาพกิิจกรรมการดำเนิินงานที่่ผ� ่่านมา 43 OIE Business Indicator การส่่งออก – นำเข้า้ สิินค้า้ อุตุ สาหกรรมไทย The Early Warning System of Industrial Economic ดัชั นีีชี้�นำเตืือนภััยเศรษฐกิิจ อุตุ สาหกรรม (MPI)
ปเรรื่ะ�อ่ จงำเฉด่บน่ ัับ ขัับเคลื่่�อนสัังคมคาร์์บอนต่่ำ สร้้างสมดุุลภาคอุุตสาหกรรม สู่่�เป้้าหมาย NET ZERO กองนโยบายอุุตสาหกรรมมหภาค ทุกุ วันั นี้้�เราจะได้้ยิินคำำ�ว่่า “NET ZERO” หรืือ เป้้าหมาย สุทุ ธิเิ ป็็นศููนย์์กันั บ่อ่ ยมากขึ้้�น โดยคำำ�นี้้ไ� ด้้ถููกย้ำ�ำ�จากผู้�น้ ำ�ำ ประเทศ และนักั เคลื่�อ่ นไหวทางสิ่ง� แวดล้้อม ที่่�ได้้มีีข้้อตกลงร่่วมกันั ในการประชุุมรััฐภาคีีกรอบอนุุสััญญาสหประชาชาติิ ว่่าด้้วยการเปลี่่�ยนแปลงสภาพภููมิิอากาศ สมัยั ที่่� 26 (Conference of the Parties of UNFCCC: COP 26) ที่่เ� มือื งกลาสโกว์์ ประเทศสกอตแลนด์์ เมื่่อ� ปลายปีี ค.ศ. 2021 ที่่ผ� ่า่ นมา ซึ่่�งเป็น็ การกำ�ำ หนดเป้้าหมาย การวางแผนการลดปริิมาณการปล่อ่ ยก๊๊าซเรืือนกระจก สู่�ชั้น� บรรยากาศโลก และเป็น็ การจัดั การกับั สภาวะ โลกร้้อนที่่�ทุุกประเทศกำำ�ลัังเผชิิญอยู่่� ซึ่่�งเป้้าหมาย การปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกสุุทธิิเป็็นศููนย์์ หรืือ Net Zero Emission นั้้�น เป็็นแนวคิิดที่่�ไม่่ให้้มีี ปริิมาณก๊๊าซที่่�ทำ�ำ ให้้เกิิดภาวะโลกร้้อนเพิ่่�มขึ้�้น ในชั้ �นบรรยากาศมากไปกว่่านี้้�อีีกแล้้ว โดยสามารถ ทำ�ำ ได้้ทั้้ง� การลดปริิมาณการปล่อ่ ยก๊๊าซเรืือนกระจก และ ชดเชยด้้วยการกำำ�จััดก๊๊าซดัังกล่่าวเท่่ากัับจำำ�นวนที่่�ปล่่อย ออกไป เป้า้ หมาย Net Zero จากการประชุมุ COP 26 นั้้�น เป็็นการดำำ�เนิินการที่่�มีีความเชื่ �อมโยงต่่อเนื่่�องมาจากความตกลง ปารีีสว่่าด้้วยการเปลี่�ยนแปลงสภาพภููมิอิ ากาศ หรือื Paris Agreement เมื่่�อปีี ค.ศ. 2015 ที่่�พยายามควบคุุมอุุณหภููมิิเฉลี่�ยของโลกไม่่ให้้สููงเกิินกว่่า 2 องศาเซลเซีียส และจำำ�กัดั ไม่่ให้้เกินิ 1.5 องศาเซลเซียี ส เมื่อ� เทียี บกัับก่อ่ นยุุคปฏิิวัตั ิิอุตุ สาหกรรม หรืือ ปีี ค.ศ. 1850 ซึ่่ง� จะทำำ�ได้้ก็ต็ ่่อเมื่อ� โลกบรรลุุเป้า้ หมายการปล่่อยก๊า๊ ซเรือื นกระจกสุทุ ธิเิ ป็็นศููนย์ภ์ ายในปีี ค.ศ. 2050 และระหว่่างทางนั้้�น นานาชาติไิ ด้้ให้้คำ�ำ มั่่น� สัญั ญา ว่า่ จะลดปริิมาณการปล่อ่ ยก๊า๊ ซคาร์บ์ อนไดออกไซด์์ร้้อยละ 55 ภายในปีี ค.ศ. 2030 โดยประเทศไทยได้้ตั้้ง� เป้า้ หมายความเป็็นกลาง ทางคาร์์บอนให้้ได้้ภายในปีี ค.ศ. 2050 และการปล่่อยก๊า๊ ซเรืือนกระจกสุุทธิิเป็น็ ศููนย์์ หรือื NET ZERO ให้้ได้้ภายในปีี ค.ศ. 2065 สำำ�หรับั การประชุมุ COP 27 ที่่�เมืืองซาร์์มเอลซีคี ประเทศอีียิปิ ต์์ ระหว่่างวัันที่่� 6-18 พฤศจิิกายน 2565 ที่่�ผ่่านมา ก็ไ็ ด้้มีกี าร ติดิ ตามว่่าแต่่ละประเทศได้้ดำำ�เนิินการอะไรไปแล้้วบ้้าง โดยมีเี นื้้�อหาการพููดคุยุ หลััก ๆ ถึึงการลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก การช่ว่ ยเหลืือ ประเทศต่า่ ง ๆ รับั มือื กับั ภาวะโลกร้้อน การให้้ความช่่วยเหลือื ทางวิชิ าการ เทคนิคิ และการเงิินแก่่ประเทศกำ�ำ ลังั พััฒนา และการลด การพึ่่ง� พาพลัังงานถ่า่ นหิินของแต่่ละประเทศ นอกจากนี้้�ยังั มีกี ารพููดคุุยถึึงประเด็็นการจัดั ตั้้ง� ตลาดคาร์บ์ อนเครดิติ เพื่่�อช่ว่ ยสะท้้อน ให้้เห็น็ ถึึงต้้นทุุนการผลิิตสิินค้้าและบริกิ ารที่่แ� ท้้จริงิ ว่่าที่่บ� ริโิ ภคอยู่่�นั้้�น ใช้้ทรััพยากรของโลกไปมากเพียี งใด เ ศรษฐกิจอุตสาหวการรสรามร 3
การจััดการก๊า๊ ซเรืือนกระจก • การใช้้เทคโนโลยีีการดัักจัับและกัักเก็็บคาร์์บอน ในชั้น�้ บรรยากาศ (Carbon Capture and Storage: CCS) และการดักั จับั ใช้ป้ ระโยชน์์ และกัักเก็็บคาร์์บอน (Carbon Capture, Utilization and จากการจััดอัันดัับประเทศที่่ม� ีีการปล่่อยก๊า๊ ซเรืือนกระจก Storage: CCUS) จากการดัักจับั คาร์์บอนก่่อนที่่�จะแข็ง็ ตััว และนำำ� สููงสุุดของสถาบันั ทรััพยากรโลก (World Resources Institute: คาร์บ์ อนไปกักั เก็บ็ ฝังั ไว้้ในชั้�นหิินใต้้ดินิ ที่่ม� ีีความลึึกและปลอดภัยั WRI)ในปีีค.ศ.2018ประเทศที่่อ� ยู่่�ใน3 อัันดัับแรกได้้แก่่ประเทศจีีน ซึ่่�งเป็็นระบบดููดคาร์์บอนออกจากชั้ �นบรรยากาศและนำ�ำ มา (สััดส่่วนร้้อยละ 26.1 ของก๊๊าซเรืือนกระจกที่่�มีีการปล่่อยทั่่�วโลก) กักั เก็็บได้้โดยตรง และเป็็นการลดการปล่อ่ ยคาร์บ์ อนไดออกไซด์์ สหรััฐอเมริิกา (สััดส่่วนร้้อยละ 12.67) และสหภาพยุุโรป (สััดส่่วน สู่่�บรรยากาศของภาคการผลิิต ร้้อยละ 7.52) ตามลำำ�ดัับ ในขณะที่่�ประเทศไทยมีีการปล่่อยก๊๊าซ เรืือนกระจกเป็็นลำำ�ดัับที่่� 19 ของโลก หรืือคิิดเป็็นร้้อยละ 0.88 โดยการปล่่อยก๊า๊ ซเรือื นกระจกที่่�กล่า่ วถึึงนั้้�น เกิดิ จากการเผาผลาญ น้ำ��ำ มันั ก๊๊าซ และถ่่านหิิน ทั้้ง� จากภาคครัวั เรืือน ภาคอุุตสาหกรรม ภาคเกษตร และภาคการขนส่่ง ซึ่่ง� การสร้้างสมดุลุ ให้้กัับสภาพ ภููมิิอากาศของโลกด้้วยการจำกััดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก และการกำจััดก๊า๊ ซเรือื นกระจกที่่�ถููกปล่อ่ ยเข้้าสู่�ชั้�นบรรยากาศ ไปแล้้ว สามารถดำำ�เนิินการได้้ด้้วยการหาวิธิ ีลี ดและป้อ้ งกัันไม่่ให้้ มีีการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกสู่ �ชั้ �นบรรยากาศเพิ่่�มขึ้�้นพร้้อมกัับ วิิธีีบรรเทาความเสีียหายที่่�เกิิดขึ้�้นในอดีีตจากการปล่่อย ก๊๊าซเรือื นกระจกตลอดหลายปีีที่่�ผ่า่ นมา ทั้้ง� นี้้� จากการที่่�ผู้้เ� ขีียน มีโี อกาสเข้้าร่่วมฟังั บรรยายพิเิ ศษจากผู้้แ� ทนบริษิ ัทั ExxonMobi Corporation ได้้นำำ�เสนอแนวทางดำำ�เนิินการในการจััดการ ก๊า๊ ซเรืือนกระจก ดังั นี้้� 4 วารสาร เศรษฐกจิ อุตสาหกรรม
• การพัฒั นาแพลตฟอร์ม์ การซื้�อขายคาร์์บอนเครดิติ การจ่่ายเงินิ ตามผลลััพธ์์ ผ่่านการใช้้กลไกราคาในการกำำ�หนดราคาหรือื เพิ่่�มต้้นทุนุ ให้้กัับ (Result-based Climate Finance: RBCF) ผู้ป�้ ล่อ่ ยก๊า๊ ซคาร์บ์ อนไดออกไซด์ ์ รับั ผิดิ ชอบต่อ่ ก๊า๊ ซคาร์บ์ อนไดออกไซด์์ ที่่ต� นเองปล่่อยออกมา ซึ่่�งเป็น็ หนึ่่�งในกลไกสนัับสนุนุ นโยบายการลด หน่ว่ ยงานจะได้้รับั เงิินจากกองทุุนเมื่อ� บรรลุุเป้้าหมาย การปล่่อยคาร์บ์ อน โดยมีเี ครื่�องมือื ในการกำำ�หนดราคาคาร์์บอน ที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับการลดการปล่่อยคาร์์บอนตามที่่� ได้้แก่่ กำ�ำ หนดไว้้ ซึ่่�งจะเป็น็ การส่่งเสริมิ ให้้ผู้ป้� ล่่อยมลพิษิ พยายามพััฒนาเพื่่�อลดการปล่่อยคาร์์บอนให้้ได้้ ภาษีีคาร์บ์ อน ตามเป้้าหมาย และกระตุ้้�นให้้ผู้้�ผลิิตนำ�ำ เงินิ กองทุุน ไปลงทุนุ ด้้านการลดการปล่่อยคาร์์บอน โดยวิธิ ีนี ี้้จ� ะมีี (Carbon Tax) ส่ว่ นช่่วยผลัักดัันให้้สามารถบรรลุุเป้า้ หมายผ่่านการ เป็็นการกำำ�หนดอััตราภาษีีต่่อปริิมาณการปล่่อย เชื่�อมโยงด้้านการเงิินและผลลัพั ธ์์ของแต่ล่ ะหน่ว่ ยงาน และยังั เป็น็ การสร้้างกลไกตลาดคาร์บ์ อนได้้อีกี ด้้วย คาร์์บอนที่่�เกิิดขึ้้�น ซึ่่�งเปรีียบเสมืือนการส่่งเสริิม ด้้านการเงิินให้้กัับบริษิ ััทที่่ส� ามารถปล่่อยคาร์์บอน จะเห็น็ ได้้ว่่า กลไกตลาดคาร์บ์ อนเป็น็ ทั้้�งการจำ�ำ กััดปริิมาณ ออกมาในปริิมาณน้้อยกว่า่ อย่า่ งไรก็ต็ าม แม้้ว่า่ วิธิ ีีนี้้� การปล่อ่ ยก๊๊าซเรืือนกระจก และยังั เป็็นการกำำ�จัดั ก๊า๊ ซเรือื นกระจก สามารถกำ�ำ หนดราคาที่่�แน่่นอนของการจัดั เก็็บภาษีี โดยการพััฒนาเทคโนโลยีีให้้สอดรับั เพื่่�อสร้้างโอกาสทางธุรุ กิจิ คาร์์บอนได้้ แต่อ่ าจจะไม่ส่ ามารถควบคุุมปริิมาณ ที่่�จะเกิิดขึ้�้นในอนาคต และส่่งผลให้้เกิิดการพััฒนาที่่�สมดุุล การปล่่อยคาร์์บอนได้้เท่่าที่่�ควร เนื่่�องจากผู้้�ผลิิต ทั้้�งด้้านเศรษฐกิิจ สังั คม และสิ่�งแวดล้้อม บางราย อาจยิินยอมในการจ่่ายภาษีีคาร์์บอน • นอกจากนี้้� การสร้้างพื้้�นที่่�สีเี ขียี ว การฟื้�น้ ฟููป่่า รวมถึึง แทนที่่�จะพััฒนาเทคโนโลยีีในการลดการปล่่อย การปกป้้องพื้้�นที่่�ป่่าที่่�มีีอยู่่�แล้้วไม่่ให้้ถููกทำ�ำ ลายไปมากกว่่าเดิิม คาร์บ์ อนไดออกไซด์์ ยัังเป็็นอีีกหนึ่่�งเครื่ �องมืือที่่�ช่่วยดููดซัับและดัักจัับคาร์์บอนได้้ อย่่างมีปี ระสิทิ ธิิภาพ และเป็น็ วิธิ ีีที่่ท� ุกุ คนสามารถช่ว่ ยกันั ทำ�ำ ได้้ ระบบสิทิ ธิซิื้อ� ขายการปล่อ่ ยก๊า๊ ซเรืือนกระจก ง่า่ ย ๆ เพราะต้้นไม้้เพียี ง 1 ต้้น สามารถดููดซับั คาร์์บอนได้้เฉลี่�ย 9-15 กิิโลกรัมั CO2 และลดอุณุ หภููมิิรอบพื้้น� ที่่ป� ลููกป่่าได้้ถึึง 2-4 (Emission Trading System: ETS) องศาเซลเซีียส เป็น็ การกำำ�หนดเพดานการปล่อ่ ยก๊๊าซเรือื นกระจก การขับั เคลื่่�อนเชิิงนโยบายในการจััดการ หรือื Capและจัดั สรรสิทิ ธิใิ นการปล่อ่ ยก๊า๊ ซเรือื นกระจก ก๊๊าซเรืือนกระจก ในรููปแบบใบอนุุญาต (Allowance) ให้้กัับผู้้�ผลิิต โดยหากผู้้�ผลิิตรายที่่�สามารถปล่่อยคาร์์บอนได้้ นอกจากการหาวิิธีีจััดการก๊๊าซเรืือนกระจกใน ต่ำ�ำ� กว่า่ ปริมิ าณที่่�กำำ�หนดไว้้ในใบอนุุญาต ก็็สามารถนำ�ำ ชั้น� บรรยากาศแล้้ว ประเทศต่่าง ๆ ยัังให้้ความสำ�ำ คััญกับั การส่่งเสริมิ จำ�ำ นวนคาร์บ์ อนที่่�เหลือื ไปขายต่อ่ ได้้ ในทางกลับั กันั การใช้้พลัังงานที่่�ปล่่อยคาร์์บอนต่ำำ�� ซึ่่�งเป็็นจุุดเริ่ �มต้้นของ ผู้ผ�้ ลิิตที่่ป� ล่่อยคาร์์บอนมากกว่า่ ปริมิ าณที่่ก� ำำ�หนดไว้้ การไม่่ปล่่อยคาร์์บอนไดออกไซด์์สู่�ชั้น� บรรยากาศ โดยมีีการออก ในใบอนุญุ าตก็็จำ�ำ เป็็นต้้องซื้อ� สิิทธิกิ ารปล่่อยคาร์บ์ อน กฎระเบียี บ/นโยบาย เช่่น สหภาพยุโุ รปมีีการออกกฎระเบียี บ ต่่อจากผู้้�ผลิิตรายอื่ �น ซึ่่�งจะทำำ�ให้้เกิิดการซื้ �อขาย พลัังงานทดแทน (Renewable Energy Directive) ที่่ก� ำำ�หนด แลกเปลี่�ยนคาร์์บอนระหว่่างผู้ผ�้ ลิติ อย่า่ งไรก็็ตาม ให้้การใช้้พลัังงานในภาคขนส่่งต้้องมาจากพลัังงานที่่�สามารถ แม้้ว่่าวิิธีีนี้้�จะสามารถควบคุุมปริิมาณการปล่่อย ทดแทนได้้ (พลังั งานไฟฟ้้า เชื้�อเพลิงิ ชีวี ภาพ พลังั งานน้ำ�ำ� เป็็นต้้น) คาร์์บอนในภาพรวมได้้ แต่่ราคาใบอนุุญาตจะ รวมทั้้�งกำ�ำ หนดมาตรการการปรับั ราคาคาร์บ์ อนก่่อนข้้ามพรมแดน มีีราคาผัันผวนขึ้้�นอยู่่�กัับความต้้องการซื้้�อขาย ของสหภาพยุโุ รป (Carbon Border Adjustment Management: ใบอนุญุ าตในตลาด CBAM) ซึ่่�งเป็น็ หนึ่่ง� ในมาตรการสำ�ำ คัญั ของ European Green Deal ที่่�สหภาพยุุโรปจะนำำ�มาปรัับใช้้ และถืือเป็็นจุุดเปลี่ �ยน กลไก สำำ�คััญที่่�เปรีียบเสมืือนกำ�ำ แพงให้้ผู้้�ผลิิตข้้ามผ่่านโดยการผลิิต สิินค้้าให้้เป็็นมิิตรกัับสิ่่�งแวดล้้อม สหราชอาณาจัักรได้้ประกาศ Crediting Mechanism เป็็นการสร้้างกลไกด้้านเครดิิตที่่�เกิิดจากการดำ�ำ เนิิน เ ศรษฐกิจอตุ สาหวการรสรามร 5 โครงการลดการปล่่อยคาร์์บอนของภาครััฐและ เอกชนให้้สามารถซื้้�อขายคาร์์บอนเครดิิตผ่่าน หน่ว่ ยงาน Third Party ที่่ไ� ด้้รัับการยอมรับั ในการ ตรวจสอบการลดการปล่อ่ ยมลพิิษ ก่อ่ นจะเปลี่ย� น ปริิมาณการปล่่อยคาร์์บอนเป็น็ จำำ�นวนเครดิิต และ นำ�ำ คาร์์บอนเครดิติ ไปขายในตลาดคาร์บ์ อนได้้
แผนยุุทธศาสตร์์ Industrial Decarbonization Strategy และ National Hydrogen Strategy เพื่่อ� ลดการปล่อ่ ย ก๊า๊ ซเรือื นกระจก สหรัฐั อเมริกิ าได้้พััฒนาเทคโนโลยีี Blue Hydrogen ด้้วยระบบ CCUS ที่่�เป็น็ การแยก ไฮโดรเจนออกจากคาร์บ์ อนด้้วยการนำ�ำ คาร์บ์ อน ไปกักั เก็บ็ ใต้้ดิิน และทำำ�ให้้เกิดิ การดัันไฮโดรเจน ออกมาสู่ �ชั้ �นบรรยากาศในปริิมาณที่่�มากขึ้้�น ซึ่่�งมาตรการต่า่ ง ๆ ที่่�กล่่าวมาข้้างต้้น จะเป็็นการ ช่่วยลดการเกิิดภาวะโลกร้้อน และยัังลดปััญหา การขาดแคลนพลังั งานในอนาคตได้้ สำ�ำ หรัับประเทศไทย ในบริิบทของภาคอุตุ สาหกรรม กระทรวงอุุตสาหกรรมในฐานะหน่่วยงานภาครััฐที่่�รับั ผิิดชอบดููแล การพััฒนาอุตุ สาหกรรมและผู้ป�้ ระกอบการของประเทศ โดยกรมโรงงาน อุตุ สาหกรรมได้้มีีการขับั เคลื่�่อนการลดก๊า๊ ซเรือื นกระจกในภาคอุุตสาหกรรม ผ่่านการกำ�ำ กับั ดููแลให้้โรงงานตระหนักั ถึึงความสำ�ำ คัญั และใช้้ทรัพั ยากรอย่่างมีปี ระสิิทธิิภาพ รวมทั้้ง� มีแี นวทางการส่ง่ เสริมิ ยกระดัับผู้ป้� ระกอบการ ควบคู่่�ไปกัับการคำ�ำ นึึงถึึงความปลอดภััย ต่่อชุุมชนและสิ่ง� แวดล้้อม ผ่่านระบบการจััดการด้้านสิ่�งแวดล้้อม (Environmental Management System) ซึ่่�งจะมีกี ารยกระดัับ มาตรฐาน Green Industry ให้้โรงงานเป็็นอุตุ สาหกรรมสีีเขียี ว และผลักั ดันั Eco Industrial Town เพื่่�อให้้โรงงานสามารถอยู่่�ร่่วมกับั ชุุมชนได้้อย่า่ งยั่ง� ยืนื การผลัักดััน Industrial Waste Symbiosis ที่่�เป็็นการแลกเปลี่�ยนขยะจากโรงงานหนึ่่ง� ไปสู่�การเป็น็ วัตั ถุดุ ิิบของอีกี โรงงานหนึ่่ง� สำำ�นักั งานมาตรฐานผลิติ ภััณฑ์อ์ ุุตสาหกรรม (สมอ.) ในฐานะผู้�้แทนประเทศไทย ได้้บรรลุุข้้อตกลงกับั องค์ก์ ารภููมิภิ าคเอเชียี แปซิฟิ ิกิ ว่่าด้้วยการรับั รองระบบงาน (Asia Pacific Accreditation Cooperation: APAC) ด้้านการตรวจสอบก๊า๊ ซเรือื นกระจก และ การจดทะเบีียนบุคุ ลากร ทำ�ำ ให้้หน่่วยรับั รองที่่�ได้้รัับการรัับรองจาก สมอ. เป็็นที่่ย� อมรับั จากประเทศสมาชิิก APAC กว่่า 30 ประเทศทั่่ว� โลก และยัังช่่วยลดภาระค่่าใช้้จ่่ายให้้กับั ผู้�้ประกอบการไทยโดยไม่่ต้้องตรวจสอบซ้ำ��ำ พร้้อมเกิิดการเคลื่่อ� นย้้ายแรงงานอย่า่ งเสรีี ซึ่่�งถืือเป็น็ เครื่อ� งมือื สำำ�คัญั ที่่�จะทำำ�ให้้ประเทศไทยลดการปล่อ่ ยก๊า๊ ซเรือื นกระจกจากภาคอุตุ สาหกรรม นอกจากนี้้ � สำำ�นักั งานเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรม ได้้เสนอนโยบาย 30@30 ต่อ่ คณะกรรมการนโยบายยานยนต์ไ์ ฟฟ้า้ แห่่งชาติิ (บอร์์ดอีวี ี)ี เพื่่อ� ส่ง่ เสริมิ การตั้้�งเป้า้ หมายผลิิตรถยนต์์ ZEV (Zero Emission Vehicle) หรืือรถยนต์์ที่่ป� ล่่อยมลพิิษเป็็นศููนย์ใ์ นไทยให้้ได้้อย่า่ งน้้อยร้้อยละ 30 ของการผลิติ ยานยนต์ท์ ั้้ง� หมด ในปีี ค.ศ. 2030 หรือื เฉลี่ย� ประมาณ 725,000 คััน ซึ่่�งจะเป็น็ กลไกสำ�ำ คัญั ที่่ท� ำ�ำ ให้้ประเทศไทยก้้าวสู่่�สังั คมคาร์บ์ อนต่ำำ�� อีีกทั้้ง� ยัังเป็น็ การสนับั สนุนุ ภาคอุตุ สาหกรรมไทยให้้ปรัับตััวสอดรับั กับั แนวโน้้มโลก มีีการประกอบกิิจการที่่เ� ป็น็ มิิตรต่่อสิ่่�งแวดล้้อม นำ�ำ ไปสู่�การพัฒั นา ที่่�สมดุลุ และยั่�งยืืน ภาคอุตุ สาหกรรมกับั การพััฒนานวััตกรรมสู่�ความเป็น็ กลางทางคาร์บ์ อน ภาคอุุตสาหกรรมเริ่ม� ให้้ความสำ�ำ คัญั กัับการปรับั ตััวรัับมืือกับั การเปลี่ย� นแปลงสภาพภููมิิอากาศ โดยมีกี ารนำำ�เสนอผลิิตภััณฑ์์ และบริกิ ารคาร์์บอนต่ำ�ำ�มากขึ้้�น มีีการปรัับเปลี่่�ยนรููปแบบธุรุ กิิจในรููปแบบ Net Zero และพัฒั นาไปสู่�เทคโนโลยีีสีีเขีียวมากยิ่ง� ขึ้�้น เพื่่อ� ตอบโจทย์ก์ ระแสโลกและคนรุ่�นใหม่่ โดยมีตี ััวอย่่างการปรับั ตัวั ของภาคอุุตสาหกรรม ดังั นี้้� อุุตสาหกรรมยานยนต์์ มีกี ารพััฒนาแบตเตอรี่่ไ� ฟฟ้้าที่่ไ� ม่่ปล่อ่ ยคาร์์บอน การพัฒั นานวัตั กรรมที่่ช� ่ว่ ยให้้รถมีนี ้ำำ��หนัักเบา ซึ่่�งจะทำำ�ให้้ประหยััดพลังั งาน และสามารถวิ่่�งได้้ไกลขึ้�้น ด้้วยการใช้้ซิลิ ิโิ คน Elastomer แทนแก้้ว/ กระจกสำ�ำ หรับั ใช้้เป็น็ ไฟหน้้ารถ การใช้้อะคริิลิิคแทนแผ่่นยางรองพื้้�น การใช้้พลาสติิกที่่�มีีความแข็็งแรงเทียี บเคียี งกับั เหล็ก็ / โลหะ สำ�ำ หรับั กันั ชนหน้้า/ หลััง การฉีดี โพลิยิ ููริิเทนชนิิดพิิเศษเพื่่�อเสริมิ โครงสร้้าง ให้้เหมาะสมกัับการใช้้งาน นอกจากนี้้� ได้้มีีการแข่่งขันั รถยนต์ไ์ ฟฟ้า้ พลัังงานสะอาดชิิงแชมป์โ์ ลก (Formula E) ซึ่่ง� เป็น็ โอกาสในการ ทดสอบและพัฒั นาเทคโนโลยีียานยนต์์ไฟฟ้้าใหม่่ ๆ ให้้มีีประสิทิ ธิิภาพสููงขึ้น�้ เป็น็ รถยนต์์ไฟฟ้้าที่่�สามารถขับั ได้้ 240 km/hr ต่่อเนื่่�อง โดยไม่ต่ ้้องพักั และสามารถเร่ง่ จาก 0 km/hr เป็็น 100 km/hr ภายใน 2.8 วิินาทีี ซึ่่�งมีีประสิทิ ธิิภาพดีเี ทีียบเท่า่ รถแข่่ง Formula One และสามารถตอบโจทย์ค์ าร์บ์ อนต่ำ��ำ ได้้ด้้วย 6 วารสาร เศรษฐกิจอุตสาหกรรม
อุุตสาหกรรมบรรจุภุ ััณฑ์์ ทั้้�งนี้้� การลดการปล่่อยก๊า๊ ซคาร์บ์ อนไดออกไซด์์จำ�ำ เป็็น มีีการออกแบบบรรจุุภััณฑ์เ์ พื่่�อสิ่่ง� แวดล้้อม (Eco Design) ต้้องอาศัยั ความร่ว่ มมืือจากทุกุ ภาคส่่วนที่่�เกี่ย� วข้้อง โดยภาครัฐั มีบี ทบาทในการพัฒั นาปััจจััยที่่�เอื้�ออำ�ำ นวยผ่า่ นกลไกต่า่ ง ๆ อาทิิ โดยการปรัับปรุุงกระบวนการผลิิตที่่�รองรัับวััตถุุดิิบรีีไซเคิิล การพััฒนาโครงสร้้างพื้้�นฐานเพื่่�อส่ง่ เสริมิ ให้้ภาคอุุตสาหกรรมปรับั สู่่� และการใช้เ้ ม็็ดพลาสติิกน้้อยลงแต่ค่ งคุุณภาพเท่่าเดิมิ นอกจากนี้้� การเป็น็ Net Zero อย่า่ งเต็ม็ รููปแบบ การกำ�ำ หนดนโยบายที่่�ชัดั เจน ยังั มีีการพัฒั นาบรรจุุภััณฑ์์ที่่�ช่ว่ ยยืดื อายุุอาหาร โดยออกแบบ เพื่่�อให้้ผู้้ป� ระกอบการรับั รู้้�และปรัับตััวตามแนวนโยบายดัังกล่า่ วได้้ ให้้ฟิิล์์มแนบติิดกัับผลิิตภัณั ฑ์์ ซึ่่ง� จะช่่วยยืดื อายุุและทำ�ำ ให้้ผลิิตภัณั ฑ์์ รวมถึึงการออกนโยบาย/ มาตรการส่ง่ เสริิมให้้สังั คมและผู้บ้� ริิโภค มีีความสดใหม่่ เป็น็ การลดการเกิดิ ขยะอาหารเน่า่ เสีียและลด มีีความรัับผิดิ ชอบและปรัับเปลี่�ยนพฤติิกรรมมาสนใจผลิติ ภััณฑ์์ การสร้้างก๊๊าซมีเี ทนที่่ท� ำำ�ให้้โลกร้้อนได้้อีกี ด้้วย การใช้ว้ ัสั ดุุชนิิดเดียี ว ที่่เ� ป็น็ มิิตรกัับสิ่่�งแวดล้้อมมากขึ้�น้ ในขณะที่่�ภาคเอกชนมีบี ทบาท (Mono Material) สำำ�หรับั บรรจุภุ ัณั ฑ์์เพื่่อ� ให้้สามารถรีีไซเคิิล ในประเด็น็ สำำ�คัญั เช่่น การนำ�ำ นวัตั กรรม/เทคโนโลยีีมาใช้เ้ พื่่�อเพิ่่ม� ได้้ทัันทีี การพััฒนาสารเพิ่่�มความเข้้ากัันได้้ (Compatibilizer) ซึ่่ง� จะ ประสิทิ ธิิภาพการผลิิต การพัฒั นากลไกด้้านการตลาดเพื่่�อสร้้าง ช่ว่ ยให้้ Multi Material ที่่ม� ีีความแตกต่่างกันั สามารถประสานกัันได้้ การมีสี ่่วนร่ว่ มรัับผิดิ ชอบของผู้้�ผลิิตและผู้้�บริิโภค การสร้้างผลกำำ�ไร ง่่ายขึ้้�น รวมถึึงการพััฒนา Advance Recycling Process ทางธุุรกิิจจากการขายคาร์์บอนเครดิิตที่่�จะเป็็นโอกาสใหม่่ โดยการนำ�ำ ขยะพลาสติิกที่่�ใช้้แล้้วกลัับมาใช้้เป็็นเม็็ดพลาสติิก ทางการค้้า เป็น็ ต้้น สำ�ำ หรัับภาคสัังคม ก็็สามารถมีีส่ว่ นร่ว่ มใน Green PE ที่่�สามารถใช้้กัับบรรจุุภััณฑ์์อาหาร ซึ่่�งจะได้้รัับ การลดการปล่อ่ ยคาร์์บอนในกิจิ กรรมที่่ไ� ม่จ่ ำ�ำ เป็็น ผ่า่ นการดำ�ำ เนิิน สิิทธิิประโยชน์์ทางภาษีีสำำ�หรัับการส่่งออก และเป็็นการเพิ่่�ม กิจิ กรรมในชีวี ิติ ประจำำ�วันั เช่น่ การลดการใช้้พลาสติกิ ครั้ง� เดียี วทิ้้ง� ขีีดความสามารถให้้กับั ผู้�ผ้ ลิติ ได้้อีกี ด้้วย การลดขยะอาหารเหลืือทิ้้�ง การปรับั พฤติิกรรมการเดิินทาง เป็น็ ต้้น ซึ่ง� การรวมพลังั ของทุุกภาคส่ว่ น จะเป็น็ กลไกสำำ�คัญั ในการปรัับ อุตุ สาหกรรมการผลิติ Ethylene สมดุลุ ให้้เกิิดการขัับเคลื่�่อนการพัฒั นาเศรษฐกิจิ ไปพร้้อม ๆ กัับ การสร้้างสภาพแวดล้้อมที่่�ดีใี ห้้กับั ประชาชน และการอนุุรัักษ์์ มีีการตั้ง� โรงงาน Ethylene and Derivatives Complex ทรัพั ยากรธรรมชาติ/ิ สิ่�งแวดล้้อม สร้้างการเติิบโตที่่ส� มดุลุ และ ณ เมือื ง Alberta ประเทศแคนาดา ซึ่่�งเป็น็ โรงงานแรกของโลก ยั่ง� ยืนื ทั้้�งด้้านเศรษฐกิจิ สังั คม และสิ่ง� แวดล้้อม นำำ�ไปสู่�เป้า้ หมาย ที่่ป� ล่อ่ ยก๊า๊ ซคาร์บ์ อนไดออกไซด์ส์ ุทุ ธิเิ ป็น็ ศููนย์์ โดยเลือื กใช้เ้ ทคโนโลยีี ความเป็็นกลางทางคาร์์บอนและการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก ที่่�เหมาะสมในการลดคาร์์บอนไดออกไซด์ ์ มีีการใช้โ้ ครงสร้้างพื้้�นฐาน สุุทธิเิ ป็็นศููนย์์ หรืือ NET ZERO ได้้ในที่่�สุุด ร่ว่ มกััน มีีโครงการจัดั เก็็บคาร์บ์ อนลงใต้้ดิินและมีีการนำำ� Hydrogen ไปใช้้เป็็นพลัังงาน ซึ่่�งโดยทั่่�วไป กระบวนการผลิิต Ethylene จำำ�เป็็นต้้องใช้้ความร้้อนสููงและปล่่อยก๊๊าซคาร์์บอนไดออกไซด์์ เป็น็ จำำ�นวนมาก จดั ทำำ� โดย : นางสาวพชรวรรณ สนธมิ ลุ แหลง่ ขอ้ มลู อา้ งองิ : 1. การเข้ารว่ มฟงั บรรยายพเิ ศษ “Regulatory Framework and Incentives for Low Carbon Future Society” จดั โดย สถาบนั ปโิ ตรเลยี มแหง่ ประเทศไทย เมื่อวนั ที่ 22 พฤศจกิ ายน 2565 2. การเข้ารว่ มสมั มนา “นวตั กรรม BCG สคู่ วามเปน็ กลางทางคารบ์ อนและอตุ สาหกรรมทย่ี ง่ั ยนื ” จดั โดย กรมโรงงานอตุ สาหกรรม รว่ มกบั กลมุ่ บรษิ ทั ดาว ประเทศไทย เมื่อวนั ท่ี 17 สงิ หาคม 2565 3. https://www.bbc.com/thai/international-59150935 4. https://www.bangkokbanksme.com/en/6sme3-carbon-credit 5. การจดั ลำ�ำดบั องคก์ ร Climate Watch ในปี 2561: https://www.wri.org 6. https://www.scg.com/esg/environmental/climate-emergency /plant-beat-heat/netzero-plant 7. รปู ที่ 1: Net Zero, https://climate.setsocialimpact.com/carethebear/article/detail/28 8. รปู ท่ี 2: การปลอ่ ยกา๊ ซเรอื นกระจก, https://climate.onep.go.th/wp-content/up- loads/2022/11/07-GHG-Inventory_compressed.pdf 9. รปู ที่ 3: Carbon Capture and Storage, https://www.dmp.wa.gov.au/Petroleum/Car- bon-Capture-and-Storage-1599.aspx 10. รปู ท่ี 4 : http://www.tgo.or.th/2020/index.php เ ศรษฐกจิ อตุ สาหวการรสรามร 7
บทคสวาศมอพ.ิเิ ศษ ผลกระทบของมาตรการควบคุุม การปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก โอกาสหรืืออุุปสรรค ต่่อภาคอุุตสาหกรรมไทย กองวิิจััยเศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม ด้้วยสถานการณ์ป์ ัจั จุุบันั ที่�ท่ ั่่�วโลกประสบกับั ภาวะโลกร้อ้ น ซึ่่�งมีีสาเหตุุสำคััญมาจากการเปลี่�่ยนแปลงสภาพภููมิิอากาศ (Climate Changes) ก่่อให้้เกิิดภัยั พิิบััติิทางธรรมชาติิและมีีความ รุุนแรงมากขึ้�นในภููมิภิ าคต่่าง ๆ ทั่่�วโลก เช่่น ปััญหาน้้ำท่่วม ไฟไหม้ป้ ่า่ ซึ่�่งเป็็นผลจากกิิจกรรมของมนุุษย์์และภาคอุุตสาหกรรมที่่�ได้้ ปล่่อยก๊๊าซคาร์์บอนไดออกไซด์์ (CO2) ออกสู่่�ชั้�นบรรยากาศเป็็น จำนวนมากในช่่วงกว่่า 20 ปีีที่�่ผ่่านมา จนกลายเป็น็ ปัญั หาสำคััญและ เป็็นความท้า้ ทายในการร่่วมมืือของประเทศต่่าง ๆ เพื่�่อแก้้ไขปััญหา อย่่างเร่่งด่่วน ซึ่�่งภายใต้้ความร่่วมมืือในการแก้้ไขปัญั หา อาจก่่อให้เ้ กิิด การกีีดกัันทางการค้้า (Technical barriers to trade) แอบแฝงที่�จ่ ะ ส่่งผลต่่อต้น้ ทุนุ การผลิิตสินิ ค้้า สืืบเนื่่�องมาจากการเปลี่�ยนแปลงสภาพภููมิอิ ากาศส่ง่ ผลให้้ทั่่ว� โลก ประสบปัญั หาภาวะโลกร้้อน องค์์การสหประชาชาติิ (United Nations : UN) ได้้มีีการดำำ�เนิินงานภายใต้้กรอบอนุุสััญญาสหประชาชาติิว่่าด้้วยการ เปลี่�ยนแปลงสภาพภููมิิอากาศ (United Nations Framework Convention on Climate Change : UNFCCC) ผ่่านข้้อตกลงสำำ�คััญต่่าง ๆ เช่่น กรอบความตกลงปารีีส (Paris Agreement : PA) เพื่่อ� ประสานและขัับเคลื่�อ่ น ความร่่วมมืือของประเทศสมาชิกิ ซึ่่ง� สหภาพยุุโรป (European Union : EU) ได้้ประกาศนโยบายแผนปฏิิรููปสีเี ขีียว (European Green Deal) มีีเป้้าหมาย เพื่่อ� ลดคาร์์บอนไดออกไซด์ล์ งร้้อยละ 55 ในปีี พ.ศ. 2573 (ค.ศ. 2030) หรือื Fit for 55 Package และลดลงเป็น็ ศููนย์ภ์ ายในปี ี พ.ศ. 2593 (ค.ศ. 2050) โดยมีีมาตรการหนึ่่�งในนโยบายแผนปฏิิรููปสีีเขีียวที่่�สำ�ำ คััญ ได้้แก่่ มาตรการ ปรับั ภาษีีคาร์บ์ อนก่่อนข้้ามพรมแดนของสหภาพยุุโรป (Carbon Border Adjustment Mechanism : CBAM) เป็น็ การกำ�ำ หนดราคาสินิ ค้้านำำ�เข้้า บางประเภท เพื่่อ� ป้อ้ งกัันการนำำ�เข้้าสิินค้้าที่่�ปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกสููงเข้้ามา ในกลุ่�มประเทศสมาชิกิ สหภาพยุโุ รป 8 วารสาร เศรษฐกิจอตุ สาหกรรม
ปััจจุุบัันทั่่�วโลกให้้ความสำ�ำ คััญกัับการพััฒนาประเทศ กระบวนการผลิติ และได้้รับั ผลกระทบจากมาตรการ CBAM นี้้� อย่่างยั่�งยืืน เช่่น ในสหภาพยุุโรปได้้มีีการกำำ�หนดเป้้าหมาย มีี 3 อุุตสาหกรรม ได้้แก่่ พลาสติิก เหล็็ก และอลููมิิเนีียม ในการพััฒนาให้้เกิดิ ความสมดุุล 3 ด้้าน ได้้แก่่ การใช้้ทรัพั ยากร ซึ่ง� ในปีี 2565 (ม.ค.-ธ.ค.) มีีมููลค่่าส่ง่ ออกรวมอยู่่�ที่่� 676 201 และ หมุนุ เวียี นอย่่างยั่ง� ยืืน (Circular economy) การลดการปล่อ่ ย 111 ล้้านเหรียี ญสหรัฐั ฯ หรืือคิิดเป็็นสัดั ส่ว่ นร้้อยละ 2.4 0.7 และ ก๊า๊ ซเรือื นกระจกเป็็นศููนย์์ (Carbon neutrality) และการสร้้าง 0.4 ของมููลค่่าสิินค้้าที่่ส� ่ง่ ไปยังั สหภาพยุุโรป ซึ่่�งถือื เป็น็ สััดส่่วนที่่� สิ่�งแวดล้้อมที่่�ปลอดสารพิิษ (Toxic-free environment) ไม่่มากนััก โดยมุ่ �งเน้้นควบคุุมการปล่่อยก๊๊าซคาร์์บอนไดออกไซด์์ซึ่่�งเป็็น ขณะเดีียวกัันประเทศสหรััฐอเมริิกาซึ่่�งเป็็นประเทศ สาเหตุุสำ�ำ คััญที่่�ก่่อให้้เกิิดปััญหาก๊๊าซเรืือนกระจกและ คู่�ค้าหลัักและสำ�ำ คััญของไทยอยู่่�ระหว่า่ งการพิิจารณาร่่างกฎหมาย ภาวะโลกร้้อน โดยสหภาพยุุโรปมีกี ารขับั เคลื่อ่� นเพื่่อ� แก้้ปัญั หา การเก็็บภาษีีคาร์์บอน (Clean Competition Act: CCA) การเปลี่่�ยนแปลงสภาพภููมิิอากาศโดยประกาศใช้้นโยบาย เพื่่อ� กำ�ำ หนดราคาคาร์บ์ อนจากสินิ ค้้าที่่�ก่่อให้้เกิิดก๊๊าซเรือื นกระจก แผนปฏิริ ููปสีเี ขียี ว (European Green Deal) อย่า่ งเข้้มข้้นและ เข้้มข้้นที่่�ผลิิตในประเทศและจากการนำำ�เข้้า (CBAM) ซึ่่�งจะ จริงิ จังั เช่น่ มีผี ลบัังคับั ใช้ใ้ นวัันที่่� 1 มกราคม 2569 โดยสิินค้้าที่่�มีคี วามเสี่ย� งสููง ต่่อการรั่�วไหลของคาร์บ์ อน CBAM ที่่ไ� ทยส่่งไปสหรัฐั อเมริกิ า 1 ในช่่วงแรก (ปีี 2566-2568) โดยมีีผลบังั คับั ใช้้ในวัันที่�่ 1 มีี 2 อุตุ สาหกรรมหลักั ได้้แก่่ พลาสติกิ และอลููมิิเนียี ม โดยใน ตุลุ าคม 2566 เป็น็ การรายงานปริมิ าณของการปล่่อย ปีี 2565 (ม.ค.-ธ.ค.) มีีมููลค่่าส่่งออกรวมอยู่่�ที่่� 1,245 และ คาร์บ์ อนไดออกไซด์์ในการผลิติ สินิ ค้้า และจะเริ่�มบัังคัับใช้เ้ ต็ม็ 884 ล้้านเหรียี ญสหรััฐฯ หรืือคิิดเป็น็ สััดส่ว่ นร้้อยละ 2.1 และ รููปแบบในวัันที่�่ 1 มกราคม 2569 ผู้�นำเข้า้ ต้อ้ งซื้อ� ใบรับั รอง 1.5 ของมููลค่า่ สิินค้้าที่่�ส่่งไปยัังสหรััฐอเมริิกา CBAM (CBAM certificate) และส่่งมอบใบรับั รอง CBAM สถานะปัจั จุุบัันของประเทศไทย ได้้ให้้ความสำำ�คััญกับั การผลิิตที่่�เป็็นมิิตรกัับสิ่่�งแวดล้้อม โดยคณะรััฐมนตรีีมีีมติิ 2 ก ฎระเบีียบกำหนดให้้ลดการปล่่อยก๊๊าซคาร์บ์ อนไดออกไซด์์ เห็น็ ชอบให้้นำ�ำ โมเดลเศรษฐกิจิ สู่�การพััฒนาที่่�ยั่ง� ยืืน หรือื โมเดล ของรถยนต์์ใหม่่ที่่�ขายในสหภาพยุุโรปให้้ได้้ร้้อยละ 55 เศรษฐกิจิ BCG (Bio Circular and Green economy model) ภายในปีี พ.ศ. 2573 (ค.ศ. 2030) และเพิ่่�มเป็น็ ร้อ้ ยละ 100 เป็น็ การผสานการพัฒั นา 3 ด้้านหลักั ได้้แก่่ เศรษฐกิิจชีีวภาพ (Net Zero Emissions) ภายในปีี พ.ศ. 2578 (ค.ศ. 2035) (Bio Economy) เศรษฐกิจิ หมุุนเวียี น (Circular Economy) แ ล ะ มีี บ ท ล ง โ ท ษ ห นัั ก ส ำ ห รัั บ ผู้ � ผ ลิิ ต ร ถ ย น ต์์ ที่่� ไ ม่่ ท ำ และเศรษฐกิจิ สีเี ขีียว (Green Economy) ซึ่่�งมีีความสอดคล้้องกัับ ตามเป้้าหมาย ศาสตร์์พระราชา (The King’s Philosophy) ของพระบาทสมเด็จ็ พระปรมิินทรมหาภููมิิพลอดุุลยเดช เกี่่�ยวกัับปรััชญาของ ซึ่่�งมาตรการปรัับภาษีีคาร์์บอนก่่อนเข้้าพรมแดน เศรษฐกิิจพอเพีียง (Sufficiency Economy) เพื่่�อให้้เกิิด เป็็นหนึ่่�งในมาตรการภายใต้้นโยบายแผนปฏิิรููปสีีเขีียวของ การพััฒนาประเทศในด้้านสัังคม เศรษฐกิิจ ควบคู่่�ไปกัับ สหภาพยุโุ รป มีวี ััตถุุประสงค์์เพื่่อ� ป้อ้ งกัันการรั่�วไหลของคาร์บ์ อน การรัักษาสิ่�งแวดล้้อมอย่่างเป็็นรููปธรรม และเพื่่�อให้้ประเทศไทย (Carbon Leakage) และลดความเหลื่่อ� มล้ำ��ำ ในการแข่ง่ ขัันจากผู้�้ผลิิต บรรลุุเป้้าหมายการพััฒนาที่่�ยั่�งยืืน (Sustainable Development ต่า่ งชาติิที่่�มีีมาตรการปล่อ่ ยก๊๊าซเรือื นกระจกที่่�เข้้มข้้นน้้อยกว่า่ Goals : SDGs) ขององค์์การสหประชาชาติิ (UN) สหภาพยุโุ รป ซึ่่�งมาตรการดังั กล่า่ ว จะส่่งผลกระทบต่่อสิินค้้าที่่�มีี ความเสี่่�ยงสููงต่่อการรั่ �วไหลของคาร์์บอนในกระบวนการผลิิต ได้้แก่่ เหล็ก็ และเหล็ก็ กล้้า อลููมิิเนียี ม ซีีเมนต์์ ปุ๋๋�ยพลาสติิก ไฮโดรเจน โดยสิินค้้าไทยที่่�มีีความเสี่่�ยงของการรั่ �วไหลของคาร์์บอนใน เ ศรษฐกจิ อุตสาหวการรสรามร 9
ประเทศไทยจะได้้รัับผลกระทบโดยตรงจากมาตรการ อย่่างไรก็็ตาม หากผู้้�ประกอบการสามารถพััฒนา ควบคุุมการปล่อ่ ยคาร์บ์ อนก่อ่ นเข้้าพรมแดน (CBAM) อย่่าง กระบวนการผลิิตและการบริิการให้้เป็็นมิิตรกัับสิ่่�งแวดล้้อม หลีกี เลี่ย� งไม่ไ่ ด้้ แม้้ว่า่ ปััจจุุบันั ตลาดสหภาพยุโุ รปและสหรััฐอเมริกิ า มากขึ้�้น ลดการปล่่อยก๊า๊ ซคาร์์บอนไดออกไซด์ส์ู่�ชั้�นบรรยากาศ ยัังไม่ใ่ ช่ต่ ลาดหลักั ที่่ป� ระเทศไทยส่่งออกสินิ ค้้าที่่ม� ีคี วามเสี่ย� งสููง ถืือเป็็นการขัับเคลื่�่อนสู่ �การผลิิตที่่�เป็็นมิิตรกัับสิ่่�งแวดล้้อม ต่่อการปล่อ่ ยคาร์บ์ อน (Carbon leakage) ในอุุตสาหกรรมภายใต้้ อย่่างยั่ง� ยืนื และเป็็นการก้้าวสู่่�โอกาสในการขยายตลาดเพิ่่�มเติิม มาตรการ CBAM ได้้แก่่ เหล็็กและเหล็ก็ กล้้า อลููมิิเนียี ม ซีเี มนต์์ ปุ๋๋ย� และเป็็นการเพิ่่�มขีีดความสามารถในการแข่่งขัันกัับผู้้�ส่่งออก พลาสติกิ ไฮโดรเจน อย่า่ งไรก็็ตามผู้้ป� ระกอบการไทยที่่ต� ้้องส่ง่ ออก จากประเทศอื่่�นที่่�ไม่่สามารถปรัับตััวรองรัับมาตรการ CBAM สิินค้้าดัังกล่า่ วต่่อเนื่่�องเพื่่อ� รักั ษาฐานลููกค้้าเดิมิ ในสหภาพยุโุ รป ได้้ทันั อีกี ทั้้ง� เป็็นการปรัับตััวรองรับั การดำ�ำ เนิินมาตรการควบคุุม และสหรััฐอเมริกิ า จะต้้องดำ�ำ เนิินการ ดัังนี้้� การปล่อ่ ยคาร์บ์ อนก่อ่ นเข้้าพรมแดน (CBAM) ของประเทศอื่�น ที่่�มีีแนวโน้้มจะบัังคัับใช้้ในอนาคต เช่่น จีีน ญี่่�ปุ่�น สิิงคโปร์์ 1 ผู้้�ประกอบการไทยที่�่ส่่งสินิ ค้้าดัังกล่่าวไปยังั สหภาพยุโุ รป เกาหลีใี ต้้ เป็น็ ต้้น ข้้อเสนอแนะ เพื่่อ� เตรีียมพร้้อมกัับกฎหมาย/มาตรการ จะต้้องรายงานปริมิ าณคาร์์บอนในกระบวนการผลิติ ที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับการควบคุุมการปล่่อยก๊๊าซคาร์์บอนไดออกไซด์์ ที่�่ปล่่อยออกสู่่ช�ั้น� บรรยากาศตามมาตรการ CBAM ในกระบวนการผลิติ ที่่เ� ป็น็ สาเหตุขุ องก๊า๊ ซเรือื นกระจกและทำ�ำ ให้้เกิดิ โดยมีีผลบังั คัับใช้้อย่่างเต็็มรููปแบบ ตั้้ง� แต่่วันั ที่่� 1 ตุุลาคม การเปลี่ย� นแปลงสภาพอากาศของโลก (Climate changes) ดังั นี้้� 2566 1 ข้อ้ เสนอแนะสำหรัับผู้�ป้ ระกอบการ 2 ผู้้�ประกอบการต้้องเผชิิญกัับต้น้ ทุุนการส่่งออกที่่ส� ููงขึ้น� เกี่�ย่ วกัับมาตรการ CBAM จากการจ่่ายค่่าปรัับภาษีีคาร์์บอนก่่อนนำสิินค้้าที่่�มีี 1 ผู้้�ประกอบการที่่�อยู่�่ในอุุตสาหกรรมที่่�มีี ความเสี่่ย� งต่่อการรั่่ว� ไหลของคาร์บ์ อนในกระบวนการ ผลิิตเข้า้ พรมแดนสหภาพยุโุ รปหรืือการซื้้อ� ใบรับั รอง ความเสี่่�ยงต่่อการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก CBAM (CBAM Certificate) ซึ่่�งมีีราคาอ้้างอิิง (Carbon leakage) และต้้องส่่งออกสิินค้้า ตามราคาซื้้�อขายใบอนุุญาตปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก ไปต่่างประเทศ ควรให้้ความสำคััญอย่่างยิ่่ง� ในตลาดคาร์์บอนของสหภาพยุโุ รป ในการควบคุุมและลดการปล่่อยก๊า๊ ซเรืือนกระจก รวมทั้้�งการผลิิตที่�่เป็็นมิิตรกัับสิ่่�งแวดล้้อม 3 ผู้้�ประกอบการต้้องเตรีียมความพร้้อมด้้านต้้นทุุน มากยิ่่�งขึ้ น� การผลิิตที่�่เพิ่่�มขึ้ �นจากการวางแผนปรัับปรุุงหรืือ 2 ติิดตามและปฏิิบััติิตามมาตรฐานด้้านการ เปลี่�่ยนแปลง และพััฒนาระบบการผลิิต เพื่�่อลด การปล่่อยคาร์์บอนไดออกไซด์์ให้้น้้อยที่ส่� ุุด รวมไปถึึง จัดั การสิ่่ง� แวดล้อ้ มในระดับั สากล และมาตรการ การพััฒนาตลอดห่่วงโซ่่การผลิิตของอุุตสาหกรรม ควบคุุมและลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก ทั้้�งที่�่เป็็นสิินค้้าวััตถุุดิิบ สิินค้้ากึ่่�งสำเร็็จรููป สิินค้้า ของประเทศคู่่ค� ้้าสำคััญ และตลาดใหม่่ ๆ ที่ม่� ีี สำเร็็จรููป และการขนส่่งที่�เ่ ป็็นมิิตรกับั สิ่่ง� แวดล้อ้ ม ศักั ยภาพ 3 ผู้้�ประกอบการต้้องเตรีียมความพร้้อมด้้าน ต้้นทุุนการผลิิตที่่�เพิ่่�มขึ้ �นจากการวางแผน ปรัับปรุุงพััฒนาระบบการผลิิต เพื่่�อลดการ ปล่่อยก๊๊าซคาร์์บอนไดออกไซด์์ให้้น้้อยที่่�สุุด รวมไปถึึงการพััฒนาตลอดห่่วงโซ่่การผลิิต ของอุุตสาหกรรมทั้้ง� ที่่�เป็น็ วััตถุุดิิบ สิินค้้ากึ่่�ง สำเร็็จรููป สิินค้้าสำเร็จ็ รููป และการขนส่่งสิินค้้า วารสาร (ทางบก ทางเรืือ และทางอากาศ) 10 เศรษฐกิจอตุ สาหกรรม
2 ข้อ้ เสนอแนะสำหรัับภาครัฐั เกี่�ย่ วกับั มาตรการ CBAM 1 ส่งเสริิมและผลักั ดันั ให้ผ้ ู้้�ประกอบการตระหนักั ถึึง 4 ส ร้้างและจััดทำมาตรฐานการออกใบรัับรอง การลดการปล่่อยก๊๊าซคาร์์บอนไดออกไซด์์ CBAM ในประเทศไทยให้เ้ ป็น็ ที่ย่� อมรับั ในระดับั ในกระบวนการผลิิตให้้ได้้มากที่่�สุุดสำหรัับ สากล ปัจั จุบุ ันั ประเทศไทยมีีการจัดั ทำโครงการ อุุตสาหกรรมที่่�มีีความเสี่่�ยงสููงต่่อการปล่่อย ลดก๊า๊ ซเรืือนกระจกภาคสมัคั รใจตามมาตรฐาน คาร์บ์ อนสู่่ช�ั้�นบรรยากาศ ก่่อนที่่�สหภาพยุุโรป ของประเทศไทย (Thailand Voluntary Emission จะบัังคับั ใช้ม้ าตรการ CBAM อย่่างเป็็นทางการ Reduction Program : T-VER) และกำลััง ในวัันที่�่ 1 ตุุลาคม 2566 เป็็นต้น้ ไป ยกระดับั ให้้ได้ม้ าตรฐานสากล 2 สนับั สนุนุ ให้้ผู้้�ประกอบการปรัับปรุุงกระบวนการ 5 ส ร้้างผู้้�ประกอบการที่�่ผลิิตเครื่�่องจัักรและ ผลิิตให้้เป็็นมิิตรกัับสิ่่�งแวดล้้อมมากขึ้ �นและ อุุปกรณ์เ์ พื่่อ� ใช้ผ้ ลิิตพลัังงานสะอาดในประเทศ ลดการปล่่อยคาร์์บอนในกระบวนการผลิิต และเป็น็ การลดการนำเข้้าเครื่อ�่ งจัักรอุปุ กรณ์์ โดยการลงทุุนในพลัังงานหมุุนเวีียนมากขึ้ �น จากต่่างประเทศ อีีกทั้้�ง สามารถส่่งเครื่่�องจักั ร ซึ่่�งภาครััฐควรช่่วยผู้้�ประกอบการในการ อุุปกรณ์์ไปขายยัังต่่างประเทศ ลดหย่่อนภาษีีการนำเข้้าเครื่�่องจัักรและ 6 สร้้างผู้้�ประกอบการในอุุตสาหกรรมผลิิต อุุปกรณ์ท์ ี่่�ช่่วยในการควบคุมุ หรืือลดการปล่่อย พลังั งานทดแทนมากขึ้น� เช่่น แผงโซล่่าเซลล์์ ก๊๊าซคาร์บ์ อนไดออกไซด์์ในกระบวนการผลิติ สู่�ช่ ั้ �นบรรยากาศ กัังหันั ลม 3 ส นัับสนุุนผู้้�ประกอบการใช้้พลัังงานสะอาด 7 ส่่งเสริิมการผลิิตรถยนต์์ไฟฟ้้า (xEV) และ ซึ่�่งเป็็นพลัังงานแห่่งอนาคตที่�่เป็็นมิิตรกัับ การใช้้รถยนต์์มาตรฐาน EURO6 สิ่่�งแวดล้้อม เช่่น พลัังงานแสงอาทิิตย์์ (แผง โซล่่าเซลล์)์ พลัังงานลม (กัังหันั ลม) พลัังงานน้้ำ ในการหมุุนใบพััดของกัังหัันน้้ำและเครื่�่องปั่่�น ไฟฟ้า้ เพื่�อ่ ให้้กำเนิดิ ไฟฟ้้าในโรงไฟฟ้า้ พลังั น้้ำ จััดทำโดย : นางสาวชุุติิมา ชุุติเิ นตร แหล่ง่ ข้้อมููลอ้า้ งอิงิ : 1. ข้้อมููลนโยบาย มาตรการ กลไก และเครื่�องมืือเพื่่�อสนัับสนุุนการดำำ�เนิินงานด้้านการเปลี่�ยนอแลงสภาพภููมิิอากาศ ของ องค์ก์ ารบริหิ ารจัดั การก๊า๊ ซเรืือนกระจก (องค์ก์ ารมหาชน) 2. https://www.setsustainability.com/libraries/1035/item/european-green-deal 3. https://www.set.or.th/th/about/setsource/insights/article/55-cbam 4. ข้้อมููลส่ง่ ออกจาก www/gtis.com เ ศรษฐกิจอุตสาหวการรสรามร 11
บทคสวาศมอพ.ิเิ ศษ มาตรการด้้านสิ่่�งแวดล้้อม ผลกระทบและแนวทางการปรัับตัวั ของอุุตสาหกรรมปูนู ซีเี มนต์์ กองนโยบายอุุตสาหกรรมรายสาขา 2 ที่่ม� า : http://greenstylethailand.com/?p=4081 ก๊๊าซเรืือนกระจกมีีความสำคัญั อย่า่ งไรและ ทำไมถึงึ มีีการพููดถึงึ กันั มากขึ้้น� ในปัจั จุบุ ันั ก๊๊าซเรืือนกระจก* มีีทั้้�งที่่เ� กิิดขึ้�้นเองตามธรรมชาติิ และเกิดิ จากการทำ�ำ กิิจกรรมของมนุษุ ย์์ การมีีก๊๊าซเรือื นกระจก ที่่�เกิิดตามธรรมชาติิในปริิมาณที่่เ� หมาะสมจะช่ว่ ยให้้อุณุ หภููมิเิ ฉลี่�ย บนผิิวโลกอยู่่�ในระดับั ที่่เ� หมาะสมแก่่การดำำ�รงชีีวิติ ของมนุษุ ย์์และ สัตั ว์ ์ คือื ประมาณ 59 องศาฟาเรนไฮต์์ (ประมาณ 15 องศาเซลเซียี ส) แต่ก่ ๊๊าซเรืือนกระจกที่่�เกิดิ จากการกระทำำ�กิจิ กรรมต่่าง ๆ ของมนุษุ ย์์ ทำำ�ให้้ปริิมาณก๊๊าซเรืือนกระจกเกิิดมากขึ้้�นอย่่างมหาศาล เช่่น ก๊า๊ ซซัลั เฟอร์เ์ ฮกซะฟลููออไรด์ท์ี่่ใ� ช้้กันั ในการผลิติ ภาคอุตุ สาหกรรม ในสินิ ค้้าบางชนิดิ สามารถส่ง่ ผลกระทบทำ�ำ ให้้เกิดิ สภาวะเรือื นกระจก ได้้มากกว่า่ ก๊๊าซคาร์บ์ อนไดออกไซด์ถ์ ึึง 22,800 เท่า่ เป็น็ ต้้น จากปริิมาณมหาศาลของก๊๊าซเรืือนกระจกที่่�มนุุษย์์ ก่่อให้้เกิดิ ขึ้น้� มาในโลก ส่ง่ ผลให้้ปรากฏการณ์เ์ รือื นกระจกเกิิด ความรุนุ แรงมากกว่า่ ปกติ ิ ทำำ�ให้้อุุณหภููมิเิ ฉลี่ย� ของโลกสููงเร็็วขึ้้น� และเป็็นตััวเร่ง่ ที่่�นำำ�ไปสู่�การเปลี่�ยนแปลงสภาพอากาศอย่า่ งใหญ่่ หลวง เสี่�ยงต่อ่ การเกิดิ วิิกฤตสภาพภููมิอิ ากาศ (Climate Crisis) ซึ่�งส่่งผลกระทบมากขึ้�น้ ต่่อการดำ�ำ รงของชีีวิติ สัตั ว์์ มนุษุ ย์ ์ พัันธุ์์�พืืช การเปลี่�ยนแปลงของสภาพภููมิิประเทศ การก่่อให้้เกิิดโรคภััย และอื่�น ๆ ตามมาอีีกมากมาย * ก๊๊าซเรืือนกระจกที่่�สำ�ำ คััญ ได้้แก่่ ก๊๊าซคาร์บ์ อนไดออกไซด์์ (CO2) ก๊๊าซมีเี ทน (CH4) ก๊๊าซไนตรัสั ออกไซด์์ (N2O) ก๊า๊ ซซััลเฟอร์เ์ ฮกซะฟลููออไรด์์ (SF6) ก๊า๊ ซเปอร์ฟ์ ลููออโรคาร์บ์ อน (PFCs) ก๊๊าซไฮโดรฟลููออโรคาร์์บอน (HFCs) ก๊๊าซไนโตรเจนไตรฟลููออไรด์์ (NF3) และไอน้ำำ�� (H2O) 12 วารสาร เศรษฐกิจอตุ สาหกรรม
ผลกระทบของมาตรการด้า้ นสิ่่ง� แวดล้อ้ ม รวมถึึงการปล่่อยก๊๊าซเรือื นกระจกทางอ้้อม (Indirect ต่อ่ อุตุ สาหกรรมปููนซีีเมนต์์ Emissions) ทั้้ง� นี้้� EU จะเริ่�มใช้ม้ าตรการ CBAM ในวันั ที่่� 1 มกราคม 2566 และจะมีีผลบัังคับั ใช้เ้ ต็็มรููปแบบในวันั ที่่� 1 มกราคม 2569 จากผลกระทบของการเปลี่�ยนแปลงสภาพภููมิิอากาศ ดัังนั้้�น การส่่งสินิ ค้้าเข้้าไปใน EU หลัังวันั ที่่� 1 มกราคม 2569 (Climate Change) อันั มีสี าเหตุุสำ�ำ คััญจากก๊า๊ ซเรืือนกระจก หลาย ๆ จะต้้องมีีการแจ้้งการปล่อ่ ยก๊๊าซเรือื นกระจกและต้้องมีี CBAM ประเทศจึึงเล็็งเห็น็ ความสำำ�คััญของการลดก๊๊าซเรืือนกระจกเพื่่�อ Certificate (การซื้�อขายกันั ตามราคาภายใต้้ระบบการซื้อ� ขาย มุ่�งหวังั ลดผลกระทบต่อ่ โลกให้้น้้อยลง และความต้้องการดููแล สิิทธิใิ นการปล่อ่ ยก๊า๊ ซคาร์บ์ อน (EU Emission Trading System : สิ่่�งแวดล้้อมโลกได้้กลายเป็็นจุุดเปลี่่�ยนสำำ�คััญในการค้้าโลกที่่� EUETS) สิินค้้าใดที่่ไ� ม่่มีีCBAMCertificateจะต้้องเสีียค่า่ ธรรมเนียี ม ทำ�ำ ให้้ทั้้�งประเทศผู้ผ้� ลิิตและผู้้�นำ�ำ เข้้าต้้องหันั มาใส่่ใจเรื่�องการรักั ษ์์ หรืือค่่าปรับั ในการนำ�ำ เข้้าสิินค้้าตามอััตราที่่�ประเทศผู้�น้ ำ�ำ เข้้ากำ�ำ หนด สิ่ง� แวดล้้อมมากขึ้น�้ โดยสหภาพยุุโรป (EU) ได้้ออกแผนการปฏิริ ููป และนอกจากมาตรการของ EU แล้้วก็เ็ ป็น็ ที่่�น่า่ กัังวลว่า่ จะมีีประเทศ สีเี ขียี ว European Green Deal มีเี ป้้าหมายเพื่่�อจะลดการปล่่อย อื่�น ๆ จะนำ�ำ มาตรการรักั ษ์ส์ิ่�งแวดล้้อมเช่่นนี้้�มาใช้บ้ ังั คัับเช่่นเดีียวกันั ก๊๊าซเรืือนกระจกหรือื ก๊า๊ ซคาร์บ์ อนไดออกไซด์ล์ งร้้อยละ 50-55 ซึ่�งสหรััฐอเมริกิ าได้้มีกี ารเสนอร่่างกฎหมาย Fair, Affordable, ให้้ได้้ในปีี 2573 และลดเป็็นร้้อยละ 0 ในปีี 2593 แผนการปฏิริ ููป Innovative and Resilient Transition and Competition Act สีเี ขีียวนี้้ใ� ห้้ความสำำ�คัญั กับั มาตรการทางภาษีใี นฐานะเครื่�องมืือที่่� (Fair Transition and Competition Act) ที่่ก� ำำ�หนดให้้เก็บ็ สำ�ำ คัญั ยิ่�งในการบรรลุเุ ป้า้ หมาย และมาตรการหนึ่่ง� ที่่ถ� ููกนำำ�มาใช้้ Carbon Border Tax กับั สินิ ค้้านำ�ำ เข้้าทุุกประเทศ ยกเว้้นประเทศ คืือ มาตรการปรัับราคาคาร์์บอนก่่อนข้้ามพรมแดน (Cross ที่่�มีีการพััฒนาและประเทศที่่�มีีการบัังคัับใช้้กฎหมายและ Border Adjustment Mechanism : CBAM) โดยมีกี ารกำำ�หนด กฎระเบีียบที่่�จำ�ำ กััดหรืือลดการปล่่อยคาร์์บอนเท่่าเทีียมหรืือ ราคาคาร์์บอนสำำ�หรัับสิินค้้านำำ�เข้้าจากประเทศที่่�มีีมาตรฐาน ใกล้้เคียี งกัับกฎหมายสหรัฐั อเมริิกา โดยกำำ�หนด ให้้มีกี ารเก็็บ การลดปริมิ าณคาร์บ์ อนที่่�ต่ำ�ำ�กว่่า EU ในอััตราที่่เ� ทีียบเท่า่ กับั ค่่าธรรมเนีียมคาร์์บอน (carbon free) ในวัันที่่� 1 มกราคม 2567 สินิ ค้้าชนิดิ เดียี วกััน (like products) ที่่�ผลิติ ในประเทศเพื่่�อให้้ ซึ่่ง� จะจัดั เก็บ็ ค่า่ ธรรมเนียี มในสินิ ค้้าเป้้าหมาย คืือ ปิโิ ตรเลีียม มีีต้้นทุุนทางคาร์์บอนที่่ท� ััดเทียี มกับั สินิ ค้้าที่่ผ� ลิิตใน EU ทำำ�ให้้ ก๊๊าซธรรมชาติิ ถ่่านหิิน และสิินค้้าที่่�มีีกระบวนการผลิิตเป็็น ภาคอุุตสาหกรรมส่ง่ ออกสินิ ค้้าที่่ใ� ช้้พลังั งานเข้้มข้้นในการผลิติ มีี Carbon-Incentive เช่่น อะลููมิเิ นีียม เหล็็ก ซีีเมนต์์ และอาจจะ ต้้นทุนุ ที่่�เพิ่่ม� สููงขึ้น�้ จากการถููกเรีียกเก็บ็ ค่่าธรรมเนียี มในการปล่่อย เพิ่่�มรายการสินิ ค้้าอื่่น� ๆ ในอนาคต เพราะฉะนั้้�นเมื่่�อมาตรการ ก๊า๊ ซเรือื นกระจกจากสิินค้้าเป้า้ หมาย 7 กลุ่�ม ได้้แก่่ ด้้านสิ่่ง� แวดล้้อมที่่�ประเทศต่า่ ง ๆ ถููกนำำ�มาบังั คัับใช้้อย่่างเป็็น 1) ซีเี มนต์์ 2) อะลููมิิเนียี ม ทางการจะทำำ�ให้้ผู้ป้� ระกอบการมีีภาระด้้านต้้นทุุนเพิ่่�มขึ้น�้ และ 3) เหล็็กและเหล็็กกล้้า 4) ปุ๋๋�ย เป็น็ เหตุุให้้ผู้้ป� ระกอบการของประเทศผู้ส้� ่ง่ ออกที่่�ยัังไม่่สามารถ 5) การผลิติ ไฟฟ้า้ 6) ไฮโดรเจน ปรัับตััวได้้ก็็อาจมีีขีีดความสามารถในการแข่่งขัันลดลงได้้ใน 7) สินิ ค้้าปลายน้ำำ��บางรายการ เช่น่ น็อ็ ตและสกรููทำำ�จากเหล็ก็ ตลาดโลก จะเห็็นได้้ว่า่ จากหลักั การเลือื กสิินค้้านำ�ำ ร่อ่ งในมาตรการ ด้้านสิ่ง� แวดล้้อมของประเทศผู้้�นำ�ำ เข้้าข้้างต้้น อุตุ สาหกรรม ปููนซีีเมนต์์ ถููกเลือื กให้้เป็็น 1 ในอุุตสาหกรรมเป้า้ หมายทั้้�ง 2 มาตรการ นั่่�นเป็็นเพราะในการผลิิตปููนซีีเมนต์์มีีการใช้้พลัังงานสููงและ เ ศรษฐกจิ อตุ สาหวการรสรามร 13
มีกี ารปล่่อยก๊า๊ ซเรืือนกระจกสููงเป็น็ อันั ดับั ต้้น ๆ โดยอุตุ สาหกรรม ตามมาตรการที่่�ประเทศผู้�น้ ำำ�เข้้ากำำ�หนด และเพื่่อ� สร้้างภาพลักั ษณ์์ มีีการปล่อ่ ยก๊า๊ ซคาร์บ์ อนไดออกไซด์์ (CO2) คิดิ เป็น็ สัดั ส่ว่ นร้้อยละ ที่่�ดีีด้้านการรักั ษ์์สิ่่ง� แวดล้้อมในการทำำ�ธุุรกิิจ สินิ ค้้าปููนซีเี มนต์์ 6-7 ของการปล่อ่ ย CO2 ในภาพรวมของโลก (ในการผลิิตปููนซีเี มนต์์ เป็น็ สิินค้้าที่่�มีนี ้ำ��ำ หนัักมาก ตลาดส่ง่ ออกส่่วนใหญ่่จึึงเป็น็ ตลาด 1 ตันั จะมีีการ ปล่่อยคาร์์บอนถึึง 900-1,000 กิโิ ลกรัมั คาร์์บอน) ประเทศเพื่่อ� นบ้้าน และเมื่�อพิจิ ารณามููลค่่าการส่่งออกปููนซีีเมนต์์ นอกจากนี้้� จากความต้้องการใช้้ปููนซีีเมนต์์มีแี นวโน้้มเติิบโตต่่อเนื่่�อง ของไทยไปประเทศที่่�จะมีีการนำ�ำ มาตรการด้้านสิ่่�งแวดล้้อมมา ดังั นั้้น� โรงงานอุตุ สาหกรรมการผลิิตปููนซีีเมนต์จ์ ึึงต้้องเร่่งดำ�ำ เนินิ การ ใช้้อย่่างเข้้มงวด เช่น่ EU สหรััฐอเมริิกา พบว่่ามีมี ููลค่่าไม่ม่ าก ลดการปล่่อยก๊๊าซ CO2 ด้้วยวิิธีตี ่า่ ง ๆ ให้้มากขึ้น้� เพื่่�อเลี่ย� งข้้อจำำ�กัดั เมื่่อ� เทีียบกับั ประเทศอื่น� ดัังนี้้� มููลค่่าส่่งออกสิินค้้าปููนซีีเมนต์์ (พิกิ ัดั 2523) ไปยังั สหภาพยุโุ รปและสหรัฐั อเมริิกา หน่ว่ ย : US Dollars 2560 2561 2562 2563 2564 2565 EU 13,290 5,403 476 4,999 253 68 USA 2,104,289 2,657,262 2,245,877 5,260,648 27,261,144 14,739,593 ที่่ม� า : กรมเจรจาการค้้าระหว่่างประเทศ จะเห็็นได้้ว่่าในส่ว่ นของ EU ไทยมีกี ารส่ง่ ออกสินิ ค้้าปููนซีเี มนต์ม์ ููลค่า่ ไม่่สููง แต่่ที่่�น่า่ สนใจ คือื การส่่งออกสินิ ค้้าปููนซีีเมนต์์ไปยััง สหรััฐอเมริิกา จากสถิติ ิริ ะหว่า่ งปีี 2560-2565 พบว่า่ มููลค่า่ ส่่งออกปููนซีีเมนต์ข์ องไทยไปสหรัฐั อเมริกิ าเริ่ม� มีีแนวโน้้มเพิ่่�มสููงขึ้น�้ มาก ดัังนั้้น� หากสหรััฐอเมริิกานำ�ำ มาตรการด้้านสิ่�งแวดล้้อมมาใช้้เช่่นเดีียวกัันย่่อมต้้องส่่งผลกระทบต่่อการส่่งออกปููนซีีเมนต์ข์ องไทยมากขึ้�น้ อย่่างหลีกี เลี่ย� งไม่ไ่ ด้้ การดำเนิินการกัับมาตรการ ถึึงร้้อยละ 60 ของการผลิิตทั้้�งหมด ทั้้�งนี้้� การใช้้ปููนซีีเมนต์์ ด้า้ นสิ่่ง� แวดล้้อมของ ไฮดรอลิกิ 10,000 ตันั สามารถลดก๊๊าซเรือื นกระจกได้้ 520 ตััน อุตุ สาหกรรมปูนู ซีเี มนต์์ในประเทศไทย คาร์บ์ อนไดออกไซด์์เทีียบเท่่า ด้้านภาครััฐหน่่วยงานที่่�เกี่่�ยวข้้องได้้มีีการดำำ�เนิินการ จากความสำำ�คัญั ของการเปลี่�ยนแปลงสภาพภููมิอิ ากาศ เพื่่อ� เป็น็ การส่ง่ เสริิมและสนับั สนุุนภาคเอกชนผู้ผ้� ลิติ ให้้สามารถ ที่่ม� ีผี ลกระทบต่่อสิ่่ง� แวดล้้อมอย่่างมีนี ัยั ยะสำ�ำ คัญั ผู้�ป้ ระกอบการผลิติ ลดก๊๊าซเรือื นกระจกลงให้้ได้้มากที่่�สุดุ เช่่น มีกี ารแจ้้งข่า่ วสาร ในภาคอุุตสาหกรรมได้้มีีความตระหนัักและตื่่�นตััวในปััญหา ความคืบื หน้้าของมาตรการด้้านสิ่�งแวดล้้อมของประเทศผู้น�้ ำ�ำ เข้้า ด้้านสิ่�งแวดล้้อมมาระยะหนึ่่�งแล้้ว และจากมาตรการต่่าง ๆ ให้้ภาคอุุตสาหกรรมของไทยทราบอย่า่ งต่อ่ เนื่อ� สำำ�นักั งานมาตรฐาน ที่่�ประเทศผู้�้นำ�ำ เข้้าได้้กำ�ำ หนดขึ้�้นทำ�ำ ให้้ผู้้�ประกอบการในภาค ผลิติ ภัณั ฑ์์อุตุ สาหกรรม (สมอ.) ได้้มีกี ารกำำ�หนดมาตรฐานเพื่่�อ อุุตสาหกรรมต้้องเร่ง่ ปรับั ตััว เช่่น การปรับั กระบวนการผลิิตให้้ รองรัับผลิิตภััณฑ์ป์ ููนไฮดรอลิิก (มอก.2594-2556) และมาตรฐาน ปล่่อยคาร์บ์ อนต่ำ�ำ� การประเมิินคาร์์บอนฟุุตพริ้้น� ท์เ์ พื่่�อให้้ทราบ ผลิิตภัณั ฑ์์คอนกรีตี ผสมเสร็จ็ (มอก.213-2560) ที่่�ใช้้ปููนไฮดรอลิกิ ปริิมาณการปล่อ่ ยก๊๊าซเรืือนกระจก โดยที่่�ผ่า่ นมาผู้ป�้ ระกอบการ เป็็นส่่วนประกอบเพื่่�อสร้้างความมั่่�นใจแก่่ผู้�้บริิโภคในการใช้้ ผลิติ ได้้มีีการดำ�ำ เนิินการหลายประการเพื่่�อลดก๊า๊ ซเรือื นกระจก ปููนซีเี มนต์์ลดโลกร้้อนเพิ่่ม� ขึ้น�้ กรมโรงงานอุตุ สาหกรรม (กรอ.) เช่่น ลดการพึ่่�งพาพลัังงานจากฟอสซิิลและปรัับเปลี่ �ยนมาใช้้ ได้้ร่่วมกับั 24 หน่่วยงานจากภาครััฐ ภาควิชิ าชีพี ภาคอุตุ สาหกรรม พลังั งานทางเลือื กเพิ่่ม� เติมิ อาทิิ พลัังงานจากชีีวมวล พลัังงาน และภาคการศึึกษาประกาศ “MISSION 2023” เพื่่�อมุ่่�งเป้า้ ลด จากขยะ นำำ�พลัังงานลมร้้อนมาใช้้ผลิิตไฟฟ้้าเพื่่�อใช้้ในโรงงาน ก๊๊าซเรือื นกระจก 1,000,000 ตันั คาร์์บอนไดออกไซด์์เทียี บเท่า่ การปรัับเปลี่�ยนเทคโนโลยีกี ารผลิติ ปููนซีีเมนต์ม์ าเป็น็ ปููนซีเี มนต์์ ภายในปีี 2566 สู่่�ความเป็น็ กลางทางคาร์์บอนสาขากระบวนการ ไฮดรอลิกิ โดยใช้้วััสดุทุ ดแทนในกระบวนการผลิติ แทนการใช้้ อุุตสาหกรรม และการใช้้ผลิติ ภััณฑ์์จากมาตรการทดแทนปููนเม็ด็ ปููนเม็ด็ ซึ่่�งในกระบวนการผลิิตปููนเม็็ดมีีการปล่อ่ ยก๊๊าซเรืือนกระจก 14 วารสาร เศรษฐกิจอตุ สาหกรรม
ข้้อเสนอแนะแนวทางการปรับั ตัวั ภ าคเอกชนผู้้�ประกอบการควรต้้องเร่่งพััฒนา ของอุุตสาหกรรมปููนซีีเมนต์์ เทคโนโลยีีในด้้านต่่าง ๆ ให้้ครอบคลุุมตลอดทั้้�ง กระบวนการผลิติ โดยอาจมีีความร่่วมมืือกับั สถาบันั จากระยะเวลาอัันสั้้�นที่่�จะมีีการบัังคัับใช้้มาตรการ การศึึกษา มหาวิิทยาลััย หรืือหน่่วยงานภาครััฐที่่� สิ่่�งแวดล้้อมอย่่างเป็น็ ทางการของประเทศผู้้น� ำำ�เข้้า ทั้้ง� ภาครััฐ เกี่ย�่ วข้อ้ งกับั การพััฒนาด้้านวิทิ ยาศาสตร์แ์ ละเทคโนโลยีี และภาคเอกชนจึึงมีคี วามจำำ�เป็น็ ต้้องร่่วมมืือกัันในการปรัับตััว เพื่�อ่ เตรีียมพร้อ้ มในการปรัับตัวั ต่่อให้ส้ อดคล้อ้ งกับั ให้้สอดคล้้องกับั มาตรการดัังกล่่าว เพื่่�อลดผลกระทบที่่�จะเกิิดขึ้น้� กฎเกณฑ์์ของประเทศผู้�นำเข้้าให้้เร็็วขึ้�น และทัันต่่อ ให้้น้้อยลงที่่ส� ุดุ เช่น่ เวลาที่ป่� ระเทศผู้�ออกมาตรการจะบัังคัับใช้้ เนื่่อ� งจาก หน่่วยงานภาครััฐควรต้้องมีีการเจรจาต่่อรองกัับ มีีแนวโน้ม้ ว่่าประเทศผู้�นำเข้า้ จะขยายขอบเขตครอบคลุมุ ไปถึึงการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกทางอ้้อม (Indirect ประเทศผู้�กำหนดมาตรการ เพื่อ่� ให้ภ้ าคเอกชนมีีเวลา Emissions) ด้้วย เพีียงพอที่�่จะปรัับตััวให้้สอดคล้้องกัับมาตรการที่่� ถููกกำหนดขึ้้�นมา โดยให้้ได้้รัับผลกระทบน้้อยที่่�สุุด ภ าคเอกชนผู้�ผลิิตและผู้้�ส่่งออกอาจแจ้้งปััญหา และได้ร้ ับั ความเป็น็ ธรรมในการยอมรับั ผลการวัดั ค่่า อุุปสรรคที่�่อาจจะเกิิดจากการปรัับตััวเพื่�่อลด การปล่่อยคาร์์บอนร่่วมกััน และวิิธีีการคิดิ ค่่าธรรมเนีียม ผลกระทบจากการบัังคัับใช้้มาตรการดัังกล่่าว นำเข้้าที่�เ่ ป็น็ ธรรมและเท่่าเทีียมกับั ประเทศอื่�น่ ๆ พร้้อมทั้้�งให้้ข้้อเสนอแนะแก่่ภาครััฐเพื่่�อเป็็นข้้อมููล และแนวทางในการนำไปเจรจาต่่อรองกัับประเทศ หน่่วยงานภาครััฐที่�่เกี่่�ยวข้อ้ งต้้องเร่่งประชาสัมั พันั ธ์์และ ผู้ �กำหนดมาตรการต่่อไป แจ้ง้ ข่่าวสารใหม่่ ๆ อย่่างทัันท่่วงทีีแก่่ภาคอุุตสาหกรรม ผู้้�ส่่งออก และทุุกภาคส่่วนที่่�เกี่่�ยวข้้องเพื่่�อเตืือนภััย จัดั ทำโดย : ผลกระทบและสร้า้ งความรู้�ความเข้า้ ใจในมาตรการ นางสาวอัมั พรพรรณ วงษ์ท์ ่่าเรืือ หน่่วยงานภาครัฐั ที่เ่� กี่�ย่ วข้อ้ งควรมีีการศึึกษาเชิงิ ลึึก แหล่่งข้้อมููลอ้า้ งอิงิ : เพื่�่อให้้ทราบผลกระทบต่่ออุุตสาหกรรมปููนซีีเมนต์์ • ก๊๊าซเรือื นกระจกคือื อะไร? , http://greenstylethailand.com/?p=4081,7 พร้อ้ มมีีข้้อเสนอแนะ และมีีแนวทางสนัับสนุุนเพื่�อ่ การ ปรัับตััวทั้้�งกระบวนการผลิิตให้ส้ อดคล้้องกัับมาตรการ Feb, 2019 ที่�่ถููกกำหนดขึ้้�น การสร้้างระบบมาตรฐานที่่�ได้้รัับ • ผลกระทบของภาวะโลกร้้อน, https://www.greenpeace.org/thailand/ การยอมรัับร่่วมกัันกัับประเทศผู้ �กำหนดมาตรการ เพื่่�อลดขั้้�นตอนและค่่าใช้้จ่่ายที่�่เพิ่่�มขึ้ �นรวมทั้้�งเสนอ explore/protect/ climate/impacts มาตรการบรรเทาผลกระทบทั้้ง� ด้า้ นต้้นทุนุ ที่่�เพิ่่�มขึ้�น • European Green Deal แผนการปฏิิรููปสีีเขียี วและมาตรการทางภาษีขี อง จากการปรัับตััวและจากการค้า้ ระหว่่างประเทศ EU, CPMU ปีที ี่่� 5 ฉบับั ที่่� 11 ประจำำ�เดือื นพฤศจิิกายน 2563 ภาครััฐควรมีีมาตรการให้้การสนัับสนุุนการผลิิต • ส่ง่ ออกระทึึกดิ้�นปรับั ตัวั รัับมืือ สหรััฐ-อีียููเก็บ็ ภาษีีสิ่ง� แวดล้้อม, วันั ที่่� 28 การใช้้ปููนซีีเมนต์์ลดโลกร้้อน เพื่�อ่ ให้้เกิดิ แรงกระตุ้�น ตุุลาคม 2564, https://www.prachachat.net/economy/news-789694 ในการลดก๊๊าซเรืือนกระจกเพิ่่�มขึ้น� เช่่น มีีการให้แ้ ต้ม้ ต่่อ • สหภาพยุโุ รปเผยแพร่ร่ ่า่ งกฎหมายว่า่ ด้้วยมาตรการปรัับคาร์์บอนก่อ่ นข้้าม ในการประมููลงานภาครัฐั ของผู้้�ก่่อสร้้างที่ใ�่ ช้ป้ ููนซีีเมนต์์ พรมแดน (Carbon border Adjustment Mechanism-CBAM), https:// ลดโลกร้้อน การให้้สิิทธิิประโยชน์์จููงใจภาคเอกชน europetouch.mfa.go.th/, วันั ที่่� 6 สิงิ หาคม 2564, (วัันที่่ป� รัับปรุุงข้้อมููล 6 ผู้�ผลิติ ที่�่สามารถดำเนิินการลดก๊๊าซเรืือนกระจกใน กระบวนการผลิติ ได้เ้ พิ่่ม� ขึ้น� ประชาชนที่เ�่ ลืือกใช้ป้ ููนซีีเมนต์์ สิงิ หาคม 2564) ลดโลกร้อ้ นสามารถนำค่่าใช้้จ่่ายไปลดหย่่อนภาษีีได้้ • สนค.แนะภาคธุรุ กิจิ เร่่งปรัับตััวลดก๊๊าซเรืือนกระจก รัับมาตรการสิ่ง� แวดล้้อม , แบบมีีการกำหนดระยะเวลาการให้้การสนับั สนุนุ https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/1055593, 1 มีีนาคม หน่่วยงานภาครััฐควรเป็็นผู้�นำในการสร้้างความ 2566 ต้อ้ งการใช้้ (demand) ปููนซีีเมนต์์ลดโลกร้้อนให้้เพิ่่�มขึ้�น • โลกร้้อน : ไทยจะประกาศลดก๊๊าซเรืือนกระจก 25% ในที่่�ประชุุม COP26 แต่่ เช่่น กำหนดให้ห้ น่่วยงานภาครััฐเพิ่่ม� การใช้ป้ ููนซีีเมนต์์ ลดโลกร้อ้ นในงานก่่อสร้้างภาครััฐ มีีการปรับั ทััศนคติิ นัักสิ่ง� แวดล้้อมว่า่ น้้อยไป, ชัยั ยศ ยงค์์เจริิญชัยั , ผู้้ส�ื่�อข่่าวบีีบีซี ีีไทย, https:// และสร้า้ งความมั่่น� ใจให้ป้ ระชาขนในการเลืือกใช้ป้ ููนซีีเมนต์์ www.bbc.com/thai/international-59059419 ที่่�มา : องค์์การบริิหาร ลดโลกร้อ้ นเพิ่่ม� ขึ้�น เพื่่�อเป็็นการช่่วยสนับั สนุนุ สินิ ค้้า ลดโลกร้้อนของผู้ �ผลิิต จััดการก๊า๊ ซเรืือนกระจก, 27 ตุุลาคม 2021) • ‘อุตุ ฯ ปููนซีเี มนต์์ ' ผนึึกกำำ�ลังั พันั ธมิติ ร เดิินหน้้าลดก๊๊าซเรืือนกระจก 3 แสนตันั Co2 ในปีี 65 หวังั ช่่วยลดโลกร้้อน, vnexplorer.net ,16 กันั ยายน 2564 • กรมโรงงานฯ ผนึึกกำ�ำ ลังั 24 หน่่วยงาน ประกาศ ‘MISSION 2023’ มุ่่�งเป้า้ ลด ก๊๊าซเรืือนกระจก 1,000,000 ตััน CO2 จากมาตรการทดแทนปููนเม็็ด สู่่�ความ เป็็นกลางทางคาร์บ์ อน, สำำ�นักั บริิหารกลาง, 1-4-65, https://ops.industry. go.th/en/news-industry/217 • อุตุ สาหกรรม \"ปููนซีีเมนต์์\" ยั่่�งยืนื ลดผลกระทบสิ่่�งแวดล้้อม เติิบโตไปพร้้อม ชุุมชน https://www.bangkokbiznews.com/social/982487, 14 มกราคม 2565 • เทรนด์ก์ ารลด Emission ในอุตุ สาหกรรมปููนซีีเมนต์์โลกและนััยต่่อปููนซีีเมนต์์ ของไทย , http://www.scbeic.com/th/detail/product/cement-07122 เ ศรษฐกจิ อุตสาหวการรสรามร 15
บทคสวาศมอพ.ิเิ ศษ “นอร์์เวย์”์ ยผู้ �นานำกยานรใตช์้์ ้ไฟฟ้้า (Electric Vehicle: EV) ของโลก กองเศรษฐกิิจอุุตสาหกรรมระหว่่างประเทศ การแก้้ไขปัญั หาการเปลี่ย�่ นแปลงสภาพภููมิิอากาศ แผนภาพที่่� 1: แผนที่่�กลุ่�มประเทศนอร์ด์ ิิก (Climate Change) เป็็นหนึ่่�งในเป้้าหมายสำคััญของ เป้า้ หมายการพัฒั นาที่่�ยั่�งยืืนขององค์ก์ ารสหประชาชาติใิ นปีี ภููมิหิ ลังั การส่่งเสริิม ค.ศ. 2030 (Sustainable Development Goals: SDG การใช้้ยานยนต์์ไฟฟ้า้ ของนอร์์เวย์์ Goals 2030) ซึ่�ง่ หลายประเทศได้ม้ ีีการนำแนวคิิดการปล่่อย ก๊า๊ ซเรืือนกระจกสุุทธิิเป็็นศููนย์์ (Net Zero Emission)1 นอร์เ์ วย์เ์ ป็น็ หนึ่่ง� ในประเทศผู้ผ�้ ลิติ น้ำ�ำ� มันั และก๊า๊ ซธรรมชาติิ มาประยุกุ ต์ก์ ัับนโยบายและกิจิ กรรมทางเศรษฐกิจิ ต่่าง ๆ ใหญ่่ที่่ส� ุดุ ในยุุโรป ในช่่วงทศวรรษที่่� 1990 นอร์เ์ วย์ม์ ีกี ารปล่อ่ ยก๊๊าซ ครอบคลุมุ ด้้านการผลิติ การค้า้ การขนส่่ง และการบริิการ เรืือนกระจกสููงถึึง 51.7 ล้้านตัันต่่อปีี เทีียบเท่า่ กัับปริิมาณรถยนต์์ โดยหนึ่่�งในภููมิิภาคที่ม�่ ีีความกระตืือรืือร้น้ อย่่างมากในการ 11 ล้้านคััน ซึ่่ง� เป็็นปริิมาณที่่�สููงมากเมื่่�อเทีียบกับั ประเทศอื่น� ๆ ลดปัญั หาดังั กล่่าว ได้แ้ ก่่ กลุ่่ม� ประเทศนอร์ด์ ิิก (Nordic)2 ในยุโุ รป เพื่่�อลดปัญั หาดัังกล่่าวรัฐั บาลนอร์์เวย์ใ์ นขณะนั้้�นจึึงริเิ ริ่ม� ที่�ม่ ีีการตั้้�งเป้า้ หมาย Zero Emission ให้เ้ กิิดขึ้้�นภายใน ส่่งเสริิมการใช้้ยานยนต์์ไฟฟ้้าโดยมุ่ �งเน้้นที่่�รถโดยสารและ หรืือก่่อนปีี ค.ศ. 2050 โดยจากรายงานการศึึกษาของ ขนส่่งสาธารณะ นอกจากนี้้� นอร์์เวย์ย์ ัังได้้มีีการจัดั ตั้้ง� สมาคม องค์ก์ ารสหประชาชาติพิ บว่่าภาคการขนส่่งเป็น็ กิิจกรรม Norsk Elbilforening (Norwegian EV Association) เพื่่อ� รณรงค์์ ทางเศรษฐกิิจที่่�มีีการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกสููงที่่�สุุดถึึง ร้้อยละ 25 ของการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกทั้้�งหมดส่่งผล ให้ก้ ลุ่่ม� ประเทศนอร์์ดิกิ ให้ค้ วามสำคััญอย่่างจริิงจัังในการ ส่่งเสริมิ การใช้้ยานยนต์์ไฟฟ้้า (Electric Vehicle: EV) มาแทนที่�่ยานยนต์์ที่่�ใช้้พลัังงานฟอสซิิล ทั้้�งนี้้� นอร์์เวย์์ ซึ่�่งอยู่�่ในกลุ่่�มนอร์์ดิิกเป็็นประเทศที่่�มีีความก้้าวหน้้า มากที่�่สุุด โดยในปีี ค.ศ. 2022 นอร์์เวย์์เป็็นประเทศที่�่มีี สัดั ส่่วนยานยนต์์ไฟฟ้า้ ต่่อประชากรสููงที่ส�่ ุุดในโลก (https://electrek.co) 1Net Zero Emissions คือื การที่่�ปริิมาณการปล่อ่ ยก๊า๊ ซเรืือนกระจกมีคี วามสมดุุลเท่่ากับั ก๊า๊ ซเรือื นกระจกที่่�ถููกดููดซัับออกจาก ชั้้�นบรรยากาศ ซึ่่ง� จะทำ�ำ ให้้ปริมิ าณก๊๊าซ เรือื นกระจกมีปี ริิมาณค่่อนข้้างคงที่่�ในชั้น� บรรยากาศ (https://www.pier.or.th) 2 กลุ่�มประเทศนอร์์ดิิก ตั้้ง� อยู่่�ในบริิเวณทวีีปยุโุ รปตอนเหนืือ ประกอบไปด้้วยรัฐั เอกราช (Sovereign States) 5 ประเทศ ได้้แก่่ เดนมาร์ก์ ฟิินแลนด์์ ไอซ์์แลนด์์ นอร์์เวย์์ และสวีีเดน และ 3 ดิินแดนปกครองตนเองในสังั กััด ได้้แก่่ กรีีนแลนด์์และหมู่�เกาะแฟโร 16 วารสาร เศรษฐกิจอตุ สาหกรรม
และกระตุ้้น� การใช้ย้ านยนต์ไ์ ฟฟ้้าในประเทศ รวมทั้้�งมีีการ แผนภาพที่่� 2: สัดั ส่่วนรถยนต์์ใหม่่ในนอร์เ์ วย์์ ปีี ค.ศ. 2011 - 2020 ออกมาตรการจููงใจต่่าง ๆ เช่่น การลดภาษีี การยกเว้้น ค่่าผ่า่ นทางพิิเศษ การไม่เ่ สียี ค่่าที่่�จอดรถในเขตเมืือง รวมทั้้ง� มาตรการอื่�น ๆ เพื่่�อกระตุ้น� ความต้้องการการใช้ย้ านยนต์์ไฟฟ้า้ ให้้เพิ่่ม� สููงขึ้้น� อย่า่ งไรก็็ดีี การใช้้ยานยนต์์ไฟฟ้า้ ยังั มีปี ริิมาณ ไม่่มากนัักในช่่วงแรก จนมาถึึงช่่วงคริิสต์์ทศวรรษ 2010 เทคโนโลยีีของ EV มีีการพััฒนาขึ้�้นอย่่างมาก โดยเฉพาะ แบตเตอรี่่แ� ละการประจุุไฟฟ้้า โดยสัดั ส่ว่ นของรถยนต์์ใหม่่ ที่่�เป็น็ EV เมื่่อ� เทียี บกัับรถยนต์อ์ อกใหม่ท่ ั้้�งหมดของนอร์เ์ วย์์ เพิ่่�มขึ้�น้ จากร้้อยละ 3 ในช่ว่ งคริสิ ต์์ทศวรรษ 2000 เป็น็ ร้้อยละ 54.3 ในปีี ค.ศ. 2020 ซึ่่�งมากกว่่ารถยนต์์พลัังงานสัันดาป และไฮบริิดรวมกััน (แผนภาพที่่� 2) และเพิ่่�มเป็็นร้้อยละ 64.5 และ 79.3 ในปีี ค.ศ. 2021 และ 2022 ตามลำำ�ดัับ นอกจากนี้้� นอร์์เวย์ย์ ังั มีีการส่ง่ เสริมิ การใช้้ EV ในระบบขนส่ง่ สาธารณะ อาทิิ รถโดยสาร รถราง และรถไฟ รวมทั้้ง� พาหนะ เดิินทางขนาดเล็็ก เช่่น e-scooter, e-bikes, และ e-snowmobile ซึ่่ง� เป็น็ มิิตรกัับสภาพแวดล้้อมและการท่่องเที่่�ยว โดยเฉพาะ e-snowmobile ซึ่่ง� ช่ว่ ยทำ�ำ ให้้นักั เดินิ ทางสามารถใกล้้ชิิดธรรมชาติไิ ด้้มากกว่า่ การเดิินทางด้้วย snowmobile ที่่�ใช้้พลัังงานสัันดาป เนื่่อ� งจากเครื่อ� งยนต์์พลังั งานสันั ดาปก่อ่ ให้้เกิิดเสีียงดังั ควันั ดำ�ำ และมีีกลิ่�นน้ำำ��มััน รวมถึึงรบกวนทััศนีียภาพและระบบนิิเวศโดยรวม เบื้้�องหลังั ความสำเร็็จของนอร์เ์ วย์์ นอกจากมาตรการจููงใจต่า่ ง ๆ นอร์์เวย์์ได้้มีกี ารลงทุุน ในการส่ง่ เสริมิ การใช้ย้ านยนต์์ไฟฟ้้า ในโครงสร้้างพื้้น� ฐานเพื่่�อรองรับั ยานยนต์ไ์ ฟฟ้า้ ทั้้�งด้้านการผลิติ ไฟฟ้า้ ที่่�เป็็นมิิตรต่่อสิ่่�งแวดล้้อม (Green Electricity) ซึ่่ง� แม้้ว่่า แม้้ว่่าราคาพลัังงานจากไฟฟ้้าจะถููกกว่่าเชื้�อเพลิิง นอร์เ์ วย์์จะเป็น็ ประเทศผู้ผ้� ลิติ น้ำ�ำ�มันั และก๊๊าซธรรมชาติิ แต่่เกืือบ จากฟอสซิิล แต่่การที่่�จะทำำ�ให้้ผู้้�บริิโภคเปลี่ �ยนการใช้้รถยนต์์ ทั้้ง� หมดเป็็นการผลิิตเพื่่อ� การส่ง่ ออก โดยการผลิติ ไฟฟ้้าในประเทศ แบบเดิมิ ที่่ใ� ช้ก้ ารสัันดาปภายในเป็็นยานยนต์์ไฟฟ้า้ ราคาพลัังงาน กว่า่ ร้้อยละ 90 เป็น็ พลังั งานน้ำ�ำ� ที่่เ� หลือื เป็น็ การผลิติ จากพลังั งานลม อย่า่ งเดียี วอาจไม่เ่ พีียงพอจึึงจำำ�เป็น็ ต้้องสร้้างแรงจููงใจเพิ่่�มเติิม สำำ�หรับั สถานีีประจุุไฟฟ้า้ (Charging Station) ได้้มีีการลงทุนุ ใน ให้้แก่่ผู้บ้� ริโิ ภคทั้้�งในด้้านราคาและความสะดวกสบายในการใช้ง้ าน เครือื ข่่ายถนนหลัักเกือื บทุุกสายมากกว่่า 5,600 แห่ง่ ครอบคลุุม รััฐบาลนอร์์เวย์์จึึงได้้ออกมาตรการจููงใจทั้้�งด้้านภาษีีและไม่่ใช่่ กว่่า 1,700 กิโิ ลเมตรทั่่ว� ประเทศ ทั้้�งนี้้� ในปีี ค.ศ. 2018 ได้้มีีการ ภาษีเี พื่่อ� เพิ่่�ม Demand ในตลาด โดยมาตรการจููงใจทางภาษีี ติดิ ตั้้�งการประจุไุ ฟฟ้้าแบบไร้้สาย (Wireless Charging) สำ�ำ หรับั ได้้แก่่ การยกเว้้นภาษีสี ำ�ำ หรับั การซื้�อรถยนต์์ EV นำำ�เข้้า การยกเว้้น รถแท็็กซี่่� เพื่่�อลดเวลาในการหาสถานีีและรอการประจุุไฟฟ้้า ภาษีีมููลค่่าเพิ่่�มร้้อยละ 25 การไม่่ต้้องเสีียภาษีี การใช้้ถนน นอกจากนี้้� รััฐบาลท้้องถิ่ �นยัังมีีการให้้เงิินสนัับสนุุนเพื่่�อจููงใจ (Road Tax) นอกจากนี้้� ในส่่วนของภาษีรี ถยนต์์ (Car Tax) ในการติิดตั้้ง� สถานีปี ระจุุไฟฟ้า้ ที่่�บ้้าน (Home Charging Station) มีีการนำำ�แนวทางผู้�้ก่่อมลพิษิ เป็็นผู้้จ� ่่าย (Polluter Pays Principle) อีกี ด้้วย ซึ่�งรถยนต์์ที่่ป� ล่อ่ ยมลพิิษสููง (High Emission) จะต้้องจ่า่ ยภาษีีที่่� สููงกว่่า รวมทั้้�ง การซื้้อ� รถยนต์ใ์ หม่ท่ ี่่�ใช้้พลังั งานฟอสซิลิ จะถููก เ ศรษฐกิจอุตสาหวการรสรามร 17 เก็็บภาษีีเพิ่่�มโดยมีีการคำ�ำ นวณน้ำ�ำ�หนัักของก๊๊าซเรืือนกระจก ที่่�ปล่่อยออกมาในอััตราก้้าวหน้้า ดัังนั้้�นรถยนต์์ใหม่่ที่่�มีีขนาด ยิ่�งใหญ่่จะมีีราคายิ่�งสููง สำ�ำ หรัับมาตรการการจููงใจอื่�น ๆ สำ�ำ หรัับ รถยนต์์ EV ได้้แก่่ การยกเว้้นหรือื ลดหย่่อนค่า่ ผ่่านทางพิเิ ศษ การลดค่า่ ธรรมเนียี มสำ�ำ หรัับการใช้้เรือื ข้้ามฟากสำ�ำ หรัับรถยนต์์ การไม่เ่ สียี ค่า่ จอดรถในพื้้น� ที่่�สาธารณะ และการใช้้ทางเดิินรถ สาธารณะ เป็็นต้้น
ทิิศทางในอนาคต แผนภาพที่่� 3: สถานีีประจุไุ ฟฟ้้าบริเิ วณตอนเหนืือของนอร์เ์ วย์์ (เขตอาร์ค์ ติิก) สำหรับั ยานยนต์์ไฟฟ้า้ ของนอร์์เวย์์ ความพยายามของนอร์เ์ วย์์ เป็็น Best Practice ที่่ส� ำ�ำ คัญั ให้้กัับ แม้้ว่่าการระบาดของโควิิด-19 จะชะลอ ประเทศต่า่ ง ๆ ในการนำำ�มาประยุกุ ต์ใ์ ช้้กัับประเทศของตน โดยเฉพาะ ความต้้องการรถยนต์์ใหม่่ในยุุโรปรวมทั้้�งนอร์์เวย์์ ประเทศไทยซึ่�งมีีนโยบายในการผลักั ดันั เป็็นศููนย์์กลางยานยนต์์ไฟฟ้้าของ เนื่่�องจากการสนัับสนุนุ การทำำ�งานที่่�บ้้าน (Work from ภููมิิภาค โดยจากประสบการณ์ข์ องนอร์เ์ วย์ช์ี้�ให้้เห็น็ ว่่า ภาคอุุตสาหกรรม Home) แต่่ในปีี ค.ศ. 2021 – 2022 สััดส่่วนของ ของไทยควรมีีการบููรณาการร่่วมมืือกัันทุุกภาคส่่วน ทั้้�งหน่่วยงานรััฐ รถยนต์์ EV ในตลาดนอร์เ์ วย์ย์ ังั คงปรัับตััวสููงขึ้�้น ทั้้�งนี้้� ซึ่ง� เป็น็ ผู้้�กำ�ำ หนดนโยบายและการออกมาตรการสนับั สนุนุ ผู้ป�้ ระกอบการ รััฐสภาของนอร์์เวย์์ได้้กำ�ำ หนดเป้้าหมายแห่่งชาติิให้้ ภาคเอกชนสถาบัันการศึึกษาและหน่่วยงานวิิจััย เพื่่�อผลัักดัันให้้ ภายในปีี ค.ศ. 2025 รถยนต์อ์ อกใหม่่จะต้้องเป็น็ รถยนต์์ ยานยนต์ไ์ ฟฟ้้าในประเทศไทยมีคี วามสะดวกในการใช้้ มีีราคาที่่�แข่่งขัันได้้ Zero-emission เท่า่ นั้้น� โดยในปีี ค.ศ. 2023 รััฐบาล กับั รถยนต์ท์ ี่่ใ� ช้้พลัังงานฟอสซิลิ โดยจะเห็น็ ได้้ว่่าแม้้ว่่านอร์์เวย์์จะเป็น็ ได้้ออกมาตรการสนัับสนุุน EV เพิ่่�มเติิม โดยกำ�ำ หนดให้้ ประเทศที่่ม� ีรี ายได้้สููง ราคา EV ที่่�ถููกและจับั ต้้องได้้ก็็ยังั เป็็นสิ่�งจููงใจที่่ส� ำ�ำ คัญั รถแท็็กซี่ใ� นนอร์เ์ วย์จ์ ะต้้องเป็็นรููปแบบ Emission-Free ในการตัดั สินิ ใจของผู้้�บริิโภคในการเปลี่�ยนจากรถยนต์พ์ ลังั งานสัันดาป รวมทั้้�งมีีการศึึกษาความเป็็นไปได้้ในการเปิิดตลาด เป็็นยานยนต์์ไฟฟ้า้ นอกจากนี้้� ประเทศไทยควรมีีการลงทุนุ ในสิ่�งอำำ�นวย รถยนต์์ EV มือื สอง ซึ่่ง� มีีราคาที่่�ถููกกว่า่ สำ�ำ หรัับประชาชน ความสะดวกของยานยนต์ไ์ ฟฟ้า้ โดยเฉพาะสถานีีประจุุไฟฟ้า้ จะต้้องมีี ที่่ม� ีรี ายได้้ไม่่สููงนััก การลงทุนุ อย่า่ งเพียี งพอ หาได้้ง่า่ ย และมีคี วามทั่่ว� ถึึง แม้้ในพื้้น� ที่่ห� ่า่ งไกล จากข้้อมููลข้้างต้้นจะเห็็นได้้ว่่า ความสำำ�เร็็จ หรือื การสนับั สนุนุ ต้้นทุนุ ด้้านอุปุ กรณ์ก์ ารประจุไุ ฟฟ้า้ ในครัวั เรือื นให้้มีี ในการเป็็นผู้�้นำำ�การใช้้ยานยนต์์ไฟฟ้้าของนอร์์เวย์์ ราคาที่่เ� หมาะสม รวมทั้้ง� การสนับั สนุนุ มาตรการจููงใจทั้้ง� ในด้้านภาษีี ไม่่ได้้เกิิดขึ้�้นอย่่างฉัับพลััน แต่่เป็็นกระบวนการที่่� และไม่่ใช่่ภาษีีอย่่างเพีียงพอและต่่อเนื่่�องเพื่่�อให้้ผู้�้ประกอบการ ดำำ�เนิินการมาอย่่างต่่อเนื่่�อง ปััจจััยสำำ�คััญที่่�ทำำ�ให้้ ยานยนต์์ไฟฟ้้าของไทยมีีความสามารถในการแข่่งขัันเพิ่่�มขึ้้�น ทั้้�งนี้้� ผู้บ�้ ริิโภคตัดั สิินใจเลืือกใช้ย้ านยนต์์ไฟฟ้า้ ได้้แก่่ ราคา หากสามารถดำำ�เนิินการได้้การบรรลุุเป้้าหมายข้้างต้้นก็็จะเป็็นสิ่่�งที่่� และความสะดวกสบายในการใช้้งาน การทำ�ำ ให้้ราคา EV เกิิดขึ้้�นได้้ในอนาคตอันั ใกล้้ จับั ต้้องได้้ด้้วยการใช้ม้ าตรการทางภาษีี และการอำ�ำ นวย ความสะดวกในการใช้้ EV เช่่น การไม่่เสีียค่่าจอดรถ ในพื้้น� ที่่�สาธารณะ การให้้เงินิ สนัับสนุุนการมีเี ครื่�องประจุุ ไฟฟ้า้ ที่่บ� ้้านและที่่ท� ำำ�งาน การลงทุนุ ในเครือื ข่่ายของ สถานีีประจุุไฟฟ้้าที่่�มีีอยู่่�ทั่่�วประเทศ ไม่่เว้้นแต่่พื้้�นที่่� ในเขตห่่างไกลในบริิเวณเขตอาร์ก์ ติิกที่่�มีีอากาศหนาวเย็น็ ก็็สามารถหาสถานีีประจุไุ ฟฟ้้าได้้ง่่าย 18 วารสาร จัดั ทำโดย : นายพงษ์์ศักั ดิ์� เลาสวัสั ดิ์ช� ััยกุุล เศรษฐกิจอุตสาหกรรม แหล่่งข้้อมููลอ้า้ งอิงิ : Norsk Elbilforening (Norwegian EV Association) World Economic Forum https://electrek.co/ กระทรวงอุตุ สาหกรรม http://www.dreamstime.com http://www.forbes.com
ความท้้าทายของ บทคสวาศมอพ.ิเิ ศษ การส่ง่ ออก ชิ้้น� ส่่วนยานยนต์์ไทย ในอนาคต กองวิิจัยั เศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม การส่่งออกชิ้�นส่่วนยานยนต์์และยางยานพาหนะของไทยเป็็นหนึ่�่งในอุุตสาหกรรมที่่�มีีศัักยภาพ และมีีความสำคัญั ต่่อระบบเศรษฐกิจิ ของประเทศ โดยในปีี 2565 การส่่งออกชิ้น� ส่่วนยานยนต์ ์ มีีมููลค่่ารวม ประมาณ 7.5 แสนล้้านบาท หรืือร้้อยละ 7.5 ของมููลค่่าการส่่งออกทั้้�งหมดของไทย ขยายตััวร้้อยละ 10.0 เมื่่อ� เทีียบกัับปีี 2564 นอกจากนี้้� อุุตสาหกรรมชิ้�นส่่วนยานยนต์์ยังั เชื่่อ� มโยงกับั อุุตสาหกรรมหลายประเภท ทั้้ง� โลหะ พลาสติกิ และยาง นับั เป็็นอุตุ สาหกรรมที่�่เป็็นฟันั เฟืืองหลัักที่ช่� ่่วยให้เ้ ศรษฐกิจิ ภายในประเทศขัับเคลื่่�อน ต่่อเนื่่�องกัันไปเป็็นลููกโซ่่ แต่่นัับจากนี้้� การส่่งออกชิ้�นส่่วนยานยนต์ก์ ำลังั ก้า้ วสู่่ค� วามท้้าทายใหม่่จากยานยนต์์ ไฟฟ้้าที่่�เริ่�มเข้้ามามีีบทบาทมากขึ้�น ซึ่�่งกระทบต่่อผู้�ผลิิตชิ้�นส่่วนยานยนต์์โดยตรง อีีกทั้้�งมาตรการกีีดกััน ทางการค้้ารููปแบบใหม่่ที่�เ่ ปลี่ย�่ นแปลงไป ส่่งผลให้ภ้ าคการผลิติ ไทยต้อ้ งเร่่งปรับั ตัวั ให้้ทันั ต่่อสถานการณ์์โลก ที่แ�่ ปรผัันอย่่างรวดเร็ว็ สถานการณ์์การส่ง่ ออก ชิ้น� ส่ว่ นยานยนต์์และยางยานพาหนะ โดยเฉลี่�ย 5 ปีีที่่�ผ่า่ นมา (2561-2565) การส่ง่ ออก ชิ้�นส่่วนยานยนต์์ อาทิิ ส่ว่ นประกอบและอุุปกรณ์์รถยนต์์ เครื่ �องยนต์์สัันดาปภายในแบบลููกสููบและส่่วนประกอบ อุุปกรณ์์ไฟฟ้้าจุุดระเบิิดเครื่ �องยนต์์และส่่วนประกอบ รวมถึึงยางยานพาหนะมีีมููลค่า่ รวมสููงถึึง 6.5 แสนล้้านบาท คิิดเป็็นร้้อยละ 48.6 ของมููลค่่าส่่งออกยานยนต์์ทั้้�งหมด โดยมููลค่่าส่่งออกยานยนต์์ทั้้�งหมด ซึ่่ง� ประกอบด้้วยยานยนต์์ ชิ้น� ส่ว่ นยานยนต์์ ยางยานพาหนะ และส่่วนประกอบอื่่�น ๆ มีมี ููลค่า่ เฉลี่ย� ปีลี ะไม่่ต่ำ�ำ�กว่า่ 1.3 ล้้านล้้านบาท ทั้้ง� นี้้�ในปีี 2564 และ ปีี 2565 มีมี ููลค่า่ ส่ง่ ออกยานยนต์์ทั้้�งหมด 1.4 และ 1.5 ล้้านล้้านบาท ตามลำ�ำ ดับั จะเห็น็ ได้้ว่่ามููลค่่าส่ง่ ออกชิ้น� ส่ว่ น ยานยนต์์ มีีสััดส่่วนประมาณครึ่�งหนึ่ง� ของมููลค่่าส่ง่ ออกยานยนต์์ ทั้้ง� หมด สำ�ำ หรัับการส่่งออกยานยนต์ท์ ั้้ง� รถยนต์์นั่่ง� รถปิคิ อััพ รถยนต์เ์ ชิิงพานิิชย์์ รถจัักรยานยนต์์ และรถจัักรยาน มีีมููลค่า่ เฉลี่ย� ประมาณปีีละ 6.6 แสนล้้านบาท คิดิ เป็็นสััดส่ว่ นร้้อยละ 49.4 นอกนั้้น� เป็น็ มููลค่า่ ส่ง่ ออกส่ว่ นประกอบอื่่�น ๆ เฉลี่ย� ปีีละ 2.7 หมื่่�นล้้านบาท หรือื คิดิ เป็น็ ร้้อยละ 2.0 (ภาพที่่� 1) เ ศรษฐกิจอตุ สาหวการรสรามร 19
แนวโน้ม้ การส่ง่ ออกชิ้้�นส่ว่ นยานยนต์์ในระยะต่อ่ ไป ในปีี 2566 กลุ่�มอุุตสาหกรรมยานยนต์์ สภาอุุตสาหกรรมแห่่งประเทศไทย ประมาณการว่่า การผลิิตรถยนต์์จะสููงถึึง 1,950,000 ล้้านคััน ขยายตััวร้้อยละ 3.5 เมื่อ� เทียี บกัับปีี 2565 โดยคาดว่่าการส่ง่ ออกรถยนต์ข์ องไทยจะมีีไม่น่ ้้อยกว่า่ 1 ล้้านคััน ซึ่ง� ประเทศไทย ผลิติ รถยนต์์ในรููปแบบเครื่�องยนต์ส์ ัันดาปภายใน (ICE) เป็น็ หลััก สะท้้อนได้้ว่่าอุุปสงค์ค์ วามต้้องการชิ้�นส่ว่ นยานยนต์ใ์ นตลาดโลกยัังคง มีีแนวโน้้มเติิบโตต่อ่ ไปได้้รองรัับจำ�ำ นวนยานยนต์์สะสมที่่อ� อกสู่่�ท้้องตลาด ทั้้�งนี้้� การส่่งออกชิ้�นส่่วนยานยนต์์ต้้องเผชิิญกับั ปััจจััยสนัับสนุุน และปััจจััยกดดันั ประกอบด้้วย ปััจจััยสนัับสนุนุ ปััจจัยั กดดััน 1 กิิจกรรมทางเศรษฐกิิจกลัับมาดำเนิินการได้้ตามปกติิ 1 เศรษฐกิจิ โลกชะลอตัวั จากภาวะเงินิ เฟ้อ้ ส่่งผลให้้ ช่่วยหนุุนให้ค้ วามต้้องการใช้้ชิ้น� ส่่วนยานยนต์์ ปรับั ตัวั ค่่าครองชีีพปรัับตััวสููงขึ้�น บั่่น� ทอนกำลัังซื้อ� ผู้�บริิโภค เพิ่่�มขึ้น� ตามไปด้้วย เพื่�่อรองรัับการเติบิ โตของรถยนต์์ ใหม่่และรถยนต์์สะสมที่่�มีีจำนวนมากในตลาด 2 ความไม่่แน่่นอนของนโยบายการค้า้ ระหว่่างสหรััฐฯ 2 ต้้นทุนุ การผลิติ ชิ้�นส่่วนยานยนต์์เพิ่่�มขึ้�น เนื่่�องจาก และจีีน รวมทั้้�งความขััดแย้้งทางภููมิิรััฐศาสตร์์ ราคาวััตถุุดิิบทั้้�งอะลููมิิเนีียม เหล็็ก และสแตนเลส อาจส่่งผลให้ค้ ำสั่ง� ซื้�อชิ้�นส่่วนยานยนต์์ไทยได้้อานิิสงส์์ รวมถึึงราคาพลังั งานอยู่ใ่� นระดัับสููง ส่่งผลให้ผู้้�ผลิติ จากการโยกย้า้ ยคำสั่่ง� ซื้อ� (Trade Diversion) ต้อ้ งแบกรัับภาระมากขึ้�น 3 ก ารย้้ายฐานการผลิติ ของบริษิ ัทั เจ้้าของเทคโนโลยีี 3 ค วามผัันผวนของภาวะเศรษฐกิิจโลก อาจทำให้้ระบบ เพื่่�อลดความเสี่�่ยงจากการพึ่่�งพิิงฐานการผลิิต โลจิสิ ติิกส์ล์ ่่าช้้า ส่่งผลให้ก้ ารผลิติ ชิ้�นส่่วนยานยนต์์ เพีียงแห่่งเดีียว ตลอดจนมาตรการส่่งเสริิมการลงทุนุ ที่�่พึ่่�งพาวััตถุุดิิบนำเข้้าจากต่่างประเทศหยุุดชะงััก ของบีีโอไอ ช่่วยดึึงดููดการลงทุนุ ภายในประเทศมากขึ้�น บางช่่วงเวลา ซึ่�่งเป็็นผลให้้การผลิิตเพื่�่อส่่งออก ไม่่สามารถส่่งมอบสิินค้้าได้ต้ ามระยะเวลาที่่ก� ำหนดไว้้ 20 วารสาร เศรษฐกิจอุตสาหกรรม
ผลกระทบที่�อ่ าจเกิดิ ขึ้้�นกับั ผู้�้ผลิิตชิ้�นส่่วน หลายรายการไม่จ่ ำำ�เป็น็ ต้้องใช้้ในรถยนต์ไ์ ฟฟ้า้ เช่่น เครื่�องยนต์์ ยานยนต์์ไทยในอนาคต จะถููกแทนที่่�ด้้วยมอเตอร์์และแบตเตอรี่่ � อย่า่ งไรก็ต็ าม ตลาด คู่�ค้าเดิิมของไทยเป็น็ ยานยนต์์ ICE ยัังคงมีีความต้้องการชิ้น� ส่ว่ น สภาวะโลกร้้อนที่่�ก่่อตััวขึ้น�้ จากปรากฏการณ์์เรืือนกระจก ยานยนต์เ์ พื่่อ� ซ่อ่ มแซม/บำำ�รุงุ รัักษารถยนต์ใ์ นอีกี ระยะหนึ่่ง� รวมทั้้�ง รวมถึึงปััญหาฝุ่�น PM 2.5 ที่่�ส่ง่ ผลให้้เกิิดภาวะอากาศแปรปรวน ผู้้�บริโิ ภคบางส่่วนเชื่อ� มั่่�นในการใช้้รถยนต์์ ICE มากกว่่าโดยคำำ�นึึง ภััยธรรมชาติิ และกระทบต่่อสุขุ ภาพของประชาชน ส่ว่ นหนึ่่�ง ถึึงค่า่ ใช้้จ่า่ ยในการบำำ�รุุงรัักษาและอายุกุ ารใช้้งานของแบตเตอรี่่� เป็็นผลจากการเผาไหม้้ของเครื่�องยนต์์สัันดาปภายใน (ICE) ในระยะยาว รวมถึึงปั๊๊ม� ชาร์์จรถยนต์์ไฟฟ้า้ ยังั มีีจำ�ำ กัดั โดยเฉพาะ ทั่่�วโลกจึึงหัันมาตระหนัักถึึงปััญหาดัังกล่่าวและเพื่่�อเป็็นการ เทคโนโลยีกี ารชาร์์จไฟฟ้้าแบบ Quick Charge ที่่�ชาร์์จไฟฟ้า้ บรรเทามลภาวะทางอากาศ หลายประเทศโดยเฉพาะสหภาพยุุโรป ปริิมาณมากในระยะเวลาที่่�ลดลง ซึ่่ง� แต่ล่ ะประเทศอยู่่�ระหว่่าง จึึงประกาศยกเลิกิ การใช้ย้ านยนต์์สัันดาปภายใน ICE (BAN) และ การพัฒั นาโครงสร้้างพื้้�นฐานให้้รองรัับการใช้ง้ านเพิ่่�มขึ้้�น จึึงเป็น็ เข้้าสู่�ยานยนต์์สมัยั ใหม่ท่ ี่่�ปล่่อยมลพิษิ เป็น็ ศููนย์์ (Zero Emission เหตุุให้้รถยนต์์ ICE ยัังคงมีคี วามต้้องการในตลาดโลก ทั้้�งนี้้� ผู้ผ้� ลิติ Vehicle: ZEV) ในอนาคต อีกี ทั้้ง� พฤติกิ รรมผู้บ�้ ริิโภคให้้ความสนใจ ชิ้�นส่่วนยานยนต์ท์ ี่่ไ� ด้้รัับผลกระทบจากยานยนต์์สมัยั ใหม่่ แบ่่งได้้ กัับยานยนต์์สมััยใหม่่ที่่�เป็็นระบบอััตโนมััติิและมีีการเชื่ �อมต่่อ 4 กลุ่�ม ดังั นี้้� ที่่�ทัันสมัยั มากขึ้น�้ กอปรกัับราคาน้ำ��ำ มัันที่่�ปรับั ตััวอยู่่�ในระดัับสููง จึึงเร่ง่ ให้้ยานยนต์์ไฟฟ้า้ ครองตลาดได้้ไม่่ยากนักั ซึ่่ง� ส่่งผลกระทบต่่อ อุตุ สาหกรรมชิ้น� ส่่วนยานยนต์์โดยตรง เนื่่�องจากชิ้�นส่่วนยานยนต์์ กลุ่่�มที่�่ 1 กลุ่่�มที่่� 2 กลุ่่�มที่่� 3 กลุ่่ม� ที่่� 4 Tier 2-3 ได้้รัับ Tier 2-3 ผู้�้ผลิติ Tier 1 Tier 2-3 ผลกระทบบางส่่วน ได้ร้ ับั ผลกระทบโดยตรง ไม่่ได้้รับั ผลกระทบ ที่ต�่ ้อ้ งปรัับตััว ผู้�ผ้ ลิิตชิ้น� ส่ว่ นยานยนต์์ ผู้�้ผลิิตชิ้น� ส่่วนยานยนต์์ ผู้้�ผลิติ ชิ้น� ส่่วนยานยนต์์ ผู้้ผ� ลิิตชิ้�นส่ว่ นยานยนต์์ ลำดัับที่่� 1 ลำดัับที่�่ 2 และ 3 ลำดับั ที่�่ 2 และ 3 ลำดับั ที่่� 2 และ 3 (1st Tier) (บางสายการผลิิต) (โดยเฉพาะ SME) (2nd Tier-3rd Tier) โดยเป็็นผู้ �ผลิิตชิ้้�นส่่วนฯ ผู้้�ผลิิตชิ้้�นส่่วนฯ ที่่�เป็็น ผู้้�ผลิิตชิ้้�นส่่วนฯ ที่่�อาจ ผู้้�ผลิิตชิ้้�นส่่วนฯ ที่่�ไม่่ ให้ก้ ัับค่่ายผู้�ผลิิตรถยนต์์ บริิษััทเครืือข่่ายหรืือมีี ไ ด้้ รัั บ ค ำ สั่่� ง ซื้ � อ ลดล ง สามารถปรับั ตัวั ได้้ส่่วนหนึ่่ง� โดยตรง หรืือตลาด OEM ความสัมั พัันธ์์ในการผลิิต เช่่น หม้อ้ น้้ำ ท่่อไอเสียี และ เป็็นเพราะข้้อจำกััดด้้าน จึึงไม่่ได้้รัับผลกระทบ เพีียง ชิ้�นส่่วนฯ ให้้กัับผู้้�ผลิิต ถัังน้้ำมััน เป็น็ ต้น้ อาจต้้อง เงิินทุนุ และขาดองค์ค์ วามรู้� แค่่ต้้องเรีียนรู้ �เทคโนโลยีี ลำดัับที่่� 1 อยู่่�แล้้ว เพีียงแต่่ ขยัับไปผลิิตชิ้้�นส่่วนให้้ จากเทคโนโลยีเี ฉพาะด้า้ น แ ล ะ น วัั ต ก รร ม ต า ม ที่่� ต้้องปรัับตััวในระยะแรก ตลาดอื่�่น เช่่น เครื่อ่� งจัักร อาจจำเป็็นต้้องปรัับสู่่� โรงงานประกอบรถยนต์์ เ พื่่� อ รัั บ ก า รถ่่ า ย ท อ ด การเกษตร หุ่่�นยนต์์และ อุุตสาหกรรมใหม่่ เช่่น กำหนด ซึ่ง� กลุ่่ม� นี้้ร� วมถึงึ เ ท ค โ น โ ลยีี จ า ก บ ริิษัั ท ระบบอัตั โนมัตั ิิ ควบคู่ไ่� ปกับั อุตุ สาหกรรมผลิิตชิ้้�นส่่วน ผู้�ผลิิตชิ้้น� ส่่วนฯ ที่่จ� ำเป็็น เจ้้าของเทคโนโลยีีและ การผลิิตชิ้้�นส่่วนอะไหล่่ เฟอร์์นิิเจอร์์, เครื่่�องจัักร ในยานยนต์์ไฟฟ้้า เช่่น เข้้าสู่�่ห่่วงโซ่่การผลิิตใน ทดแทนหรืือตลาด REM อุตุ สาหกรรม หรืืออื่น�่ ๆ ตัวั ถังั ช่่วงล่่าง และชิ้�นส่่วน อุุตสาหกรรมยานยนต์์ ที่่�ยัังมีีทิิศทางเติิบโตตาม ภายในห้อ้ งโดยสาร เป็น็ ต้น้ สมัยั ใหม่่ตามลำดับั ต่่อไป จำนวนรถยนต์ส์ ะสม เ ศรษฐกิจอุตสาหวการรสรามร 21
การเปลี่ย่� นแปลงของอุตุ สาหกรรมชิ้น� ส่่วน มาตรการกีีดกัันทางการค้า้ ยานยนต์์ในระยะข้า้ งหน้า้ มาตรการกีดี กันั การค้้าที่่ม� ิิใช่ภ่ าษีี (Non-Tariff Barrier) ในระยะแรก (1-2 ปี ี ข้้างหน้้า) คาดว่า่ รถยนต์ไ์ ฟฟ้้า โดยเฉพาะมาตรการที่่�เกี่ย� วข้้องกับั สิ่่ง� แวดล้้อมได้้เข้้ามามีีบทบาท มีแี นวโน้้มเติบิ โตอย่่างค่่อยเป็น็ ค่่อยไป ส่่วนใหญ่เ่ ป็็นรถยนต์์ไฮบริิด มากขึ้น้� อาทิิ นโยบายแผนการปฏิิรููปสีีเขีียว (European Green (Hybrid Electric Vehicle: HEV) และรถยนต์์ไฟฟ้า้ ปลั๊ก� อิินไฮบริิด Deal) ของสหภาพยุุโรป หนึ่่�งในมาตรการนั้้น� คือื CBAM (Carbon (Plug-in Hybrid Electric Vehicle: PHEV) โดยผู้บ้� ริิโภคยัังคงมีี Border Adjustment Mechanism) หรืือมาตรการปรัับราคา ความกัังวลต่่อความจุุของแบตเตอรี่่�ยานยนต์์และสถานีีชาร์์จ คาร์์บอนก่อ่ นข้้ามพรมแดน คืือ การกำ�ำ หนดราคาสิินค้้านำ�ำ เข้้า แบตเตอรี่่�ที่่�ยัังมีีไม่่เพีียงพอ ซึ่่�งเป็็นอุุปสรรคต่่อการเดิินทาง บางประเภท ป้อ้ งกัันการนำำ�เข้้าสินิ ค้้าที่่�ปล่อ่ ยก๊า๊ ซเรือื นกระจกสููง ในบางท้้องที่่� ดัังนั้้น� ผู้ผ้� ลิิตชิ้น� ส่ว่ นยานยนต์์ OEM (Original เข้้ามาในกลุ่�มประเทศสมาชิิก เบื้้อ� งต้้นจะจััดเก็็บกัับอุตุ สาหกรรม Brand Manufacturer) จึึงได้้รับั ผลกระทบไม่่มากนััก เนื่่�องจาก เป้้าหมาย 7 กลุ่�ม ได้้แก่่ เหล็็กและเหล็็กกล้้า อะลููมิเิ นีียม ซีีเมนต์์ ความต้้องการชิ้�นส่ว่ นยานยนต์ ์ สำำ�หรับั รถยนต์ร์ ะบบสันั ดาปภายใน ปุ๋๋ย� บริิการไฟฟ้า้ ไฮโดรเจน น็็อตและสกรููที่่�ทำ�ำ จากเหล็ก็ และ (ICE) ที่่�มีีอย่่างต่่อเนื่่�อง รวมถึึงผู้้�ผลิิตชิ้�นส่่วนยานยนต์์ REM เหล็็กกล้้า โดยจะเริ่�มเก็็บภาษีีจริิงในปีี 2569 (ค.ศ. 2026) (Replacement Equipment Manufacturer) ยังั มีแี นวโน้้ม ดัังนั้้น� หากประเทศไทยในฐานะผู้�ร้ ัับจ้้างผลิติ ที่่ใ� ช้้วััตถุดุ ิบิ ที่่�อยู่่� เติบิ โตตามจำ�ำ นวนยานยนต์ส์ ะสมจำำ�นวนมาก ในข้้อกำำ�หนดดัังกล่่าวไม่่ปรัับตััวอาจต้้องแบกรัับต้้นทุุนทาง ในระยะยาว (3 ปีขี ้้างหน้้า) คาดว่า่ รถยนต์์ไฟฟ้า้ แบบ ภาษีีที่่�เพิ่่ม� ขึ้้�น นอกจากนี้้� หลายประเทศเริ่�มให้้ความสนใจกับั แบตเตอรี่่� (Battery Electric Vehicle: BEV) จะเพิ่่�มขึ้น�้ อย่่าง มาตรการและนโยบายที่่เ� กี่ย� วข้้องกัับการเปลี่�ยนแปลงสภาพภููมิิ รวดเร็ว็ ผลจากพัฒั นาการของแบตเตอรี่่ท� ี่่�เป็น็ เครื่�องยนต์ห์ ลััก อากาศ (Climate Change) มากขึ้น�้ ทั้้ง� สหรัฐั ฯ ญี่่�ปุ่�น เกาหลีีใต้้ ในรถยนต์์ไฟฟ้า้ จะมีีประสิทิ ธิภิ าพเพิ่่ม� ขึ้น�้ และราคาที่่�ปรัับลดลง และสิิงคโปร์์ ซึ่่�งเป็็นตลาดส่่งออกชิ้ �นส่่วนยานยนต์์ที่่�สำำ�คััญ ซึ่่�งในปัจั จุบุ ันั เริ่�มมีรี าคาใกล้้เคีียงรถยนต์์ ICE มากขึ้้�น นับั เป็็น ของไทย จึึงเป็็นความท้้าทายที่่�ภาครัฐั และภาคเอกชนต้้องติิดตาม จุุดเปลี่ย� นที่่ไ� ทยต้้องเร่่งปรัับตัวั อีีกทั้้�งอุปุ กรณ์แ์ ละส่ว่ นประกอบ สถานการณ์ต์ ่่อไป ของรถยนต์์ ICE บางประเภทจะลดความสำำ�คััญลง เช่่น เครื่อ� งยนต์์ ด้้านอุุตสาหกรรมยางล้้อรถยนต์์ไทยถููกเก็็บอากร หม้้อน้ำ��ำ ท่่อไอเสีีย ระบบจ่่ายน้ำ�ำ� มันั ถังั น้ำ��ำ มััน ระบบจุุดระเบิดิ ตอบโต้้การทุ่�มตลาด (Anti-dumping: AD) ซึ่่�งเป็น็ มาตรการ และเกีียร์์ ขณะที่่�ชิ้ �นส่่วนยานยนต์์ที่่�จำำ�เป็็นต้้องใช้้ในยานยนต์์ ที่่ส� หรััฐฯ ปกป้อ้ งอุุตสาหกรรมยางล้้อรถยนต์ภ์ ายในประเทศ ยังั เติิบโตได้้ เช่น่ ชิ้้น� ส่ว่ นช่ว่ งล่า่ ง (Suspension) ตััวถังั ระบบ ที่่�อาจได้้รัับความเสียี หายจากการนำำ�เข้้ายางล้้อรถยนต์์ที่่ม� ีรี าคา ส่อ่ งสว่า่ ง ไฟตััดหมอกอัตั โนมััติิ ฝาปิดิ กระบะท้้ายเปิิดด้้วยไฮดรอลิิก ต่ำ�ำ�กว่่ามููลค่่าปกติิหรืือเกิิดการทุ่�มตลาด ส่่งผลให้้อากร AD รวมทั้้�งอุปุ กรณ์์ตกแต่ง่ ประดับั ยนต์์ และอุปุ กรณ์ภ์ ายใน เป็น็ ต้้น ที่่ผ� ู้้ส� ่ง่ ออกยางล้้อรถยนต์ไ์ ทยที่่�ส่ง่ ไปสหรัฐั ฯ ถููกเก็็บภาษีนี ำ�ำ เข้้า เพิ่่�มขึ้น�้ โดยเฉลี่่ย� ประมาณร้้อยละ 14 ทั้้ง� นี้้� สหรััฐฯ เป็็นตลาด มาตรการทางการค้้าที่่ก� ระทบต่่อ ส่่งออกยางยานพาหนะรายใหญ่่ของไทย ซึ่่�งผู้้�ประกอบการ การส่ง่ ออกชิ้้�นส่่วนยานยนต์์ อาจต้้องขยายฐานการตลาดไปยัังประเทศอื่ �นเพิ่่�มขึ้น�้ มาตรการสนับั สนุนุ การค้้า ประเทศไทยมีีข้้อตกลงทางการค้้าเสรีีจำ�ำ นวนมาก ทั้้�งความตกลงหุ้้�นส่่วนทางเศรษฐกิิจระดัับภููมิิภาค (RCEP) ความตกลงเขตการค้้าเสรีี (Free Trade Area: FTA) อาทิิ FTA อาเซียี น-จีีน อาเซียี น-ญี่่ป�ุ่�น ไทย-ญี่่ป�ุ่�น ไทย-อินิ เดีีย และ ไทย-ออสเตรเลีีย สำำ�หรัับชิ้้�นส่่วนยานยนต์์ที่่�ใช้้สิิทธิิประโยชน์์ ทางการค้้าภายใต้้ FTA ต่่าง ๆ เช่่น เครื่�องยนต์์สัันดาปภายในแบบ ลููกสููบ (เครื่ �องยนต์์ดีีเซลและกึ่ �งดีีเซล) กัันชนและส่่วนประกอบ ถุุงลมนิริ ภััยพร้้อมระบบพองลม รวมทั้้�งส่่วนประกอบของดังั กล่า่ ว ล้้วนแต่่ได้้รัับประโยชน์์จากการลดหรืือยกเว้้นภาษีี เพื่่�อขจััด อุปุ สรรคทางการค้้า ช่่วยเพิ่่�มโอกาสการส่่งออก และขยายฐาน การตลาดใหม่่ นับั เป็็นการเพิ่่ม� ขีีดความสามารถในการแข่ง่ ขััน ให้้กัับผู้ป�้ ระกอบการในอุตุ สาหกรรมดัังกล่่าวได้้เป็น็ อย่า่ งดีี 22 วารสาร เศรษฐกจิ อตุ สาหกรรม
โอกาสและข้้อจำกััดของผู้ผ้� ลิิตชิ้น� ส่่วน สำ�ำ หรัับข้้อจำำ�กััดที่่�ผู้�้ผลิิตชิ้�นส่่วนยานยนต์์กำ�ำ ลัังเผชิิญ ยานยนต์์ไทย ได้้แก่่ ประเทศไทยไม่่สามารถผลิิตวััตถุุดิิบหลัักของยานยนต์์ ไฟฟ้้าได้้ เช่่น มอเตอร์์และแบตเตอรี่่�ยานยนต์์ไฟฟ้้าที่่�ต้้อง ภาพรวมผู้้�ผลิิตชิ้�นส่่วนยานยนต์์ไทยเพื่่�อการส่่งออก นำำ�เข้้าวััตถุดุ ิิบจากต่า่ งประเทศทั้้�งหมด ทำำ�ให้้เสีียเปรีียบจากต้้นทุุน มีีข้้อได้้เปรีียบจากการที่่�ห่ว่ งโซ่่อุุปทานมีคี วามเข้้มแข็ง็ เนื่่อ� งจาก ที่่ส� ููงขึ้น�้ รวมทั้้�งผู้้ผ� ลิติ ชิ้น� ส่่วนยานยนต์์ไทยไม่ม่ ีีอำ�ำ นาจต่อ่ รองกัับ มีีประสบการณ์์และความเชี่ �ยวชาญจากการเป็็นฐานการผลิิต ผู้้�ผลิติ ยานยนต์์ซึ่ง� เป็น็ บริิษัทั ต่า่ งชาติ ิ อีีกทั้้ง� ผู้้ผ� ลิิตชิ้�นส่ว่ นยานยนต์์ ให้้บริิษััทยานยนต์์เจ้้าของเทคโนโลยีีมาช้้านาน รวมถึึงมีี ที่่เ� ป็น็ วิสิ าหกิิจขนาดกลางและขนาดย่่อมขาดแคลนเงิินทุนุ และ ความพร้้อมทางด้้านเครื่�องจัักรและอุปุ กรณ์เ์ ป็น็ อย่่างดีี ทำำ�ให้้ ใช้้เทคโนโลยีีเดิิมในระบบการผลิิต อาจพััฒนาไปสู่ �การผลิิต มีีความพร้้อมสููงในการปรัับตััวไปสู่�การผลิิตชิ้ �นส่่วนยานยนต์์ ชิ้ �นส่่วนยานยนต์์สมััยใหม่่ช้้ากว่่าที่่�คาดการณ์์ไว้้หรืือต้้องเร่่ง สมััยใหม่่ โดยเฉพาะผู้้�ผลิิตชิ้�นส่่วนยานยนต์์ป้้อนตลาด OEM ยกระดับั การผลิิตให้้ทัันกับั เทคโนโลยีที ี่่ม� ีีการเปลี่ย� นแปลงอย่่าง อีีกทั้้�ง ประเทศไทยตั้้�งอยู่่�กึ่่�งกลางคาบสมุุทรอิินโดจีีน ซึ่่�งเป็็น รวดเร็็ว ศููนย์ก์ ลางของภููมิิภาค และท่า่ เรือื ที่่ม� ีีความพร้้อมต่่อการขนส่่ง อย่า่ งไรก็็ตาม ผู้้ผ� ลิิตชิ้�นส่ว่ นยานยนต์์ไทยอาจแสวงหา สินิ ค้้าไปทั่่�วโลก ประกอบกัับทักั ษะแรงงานของไทยมีีความพร้้อม สิิทธิิประโยชน์์จากการส่่งเสริิมการลงทุุนของสำ�ำ นัักงาน จากประสบการณ์ใ์ นการฝึึกงานในบริิษัทั รายใหญ่่ เช่่น Isuzu, คณะกรรมการส่ง่ เสริิมการลงทุนุ (The Board of Investment of Toyota และ Honda Thailand : BOI) ได้้อีกี ช่่องทางหนึ่่�ง โดยปััจจุบุ ัันมีกี ารปลดล็อ็ ก ข้้อกำ�ำ หนดบางประเภททั้้�งการยกเลิิกเงื่อ� นไขห้้ามรัับสิทิ ธิปิ ระโยชน์์ จากหน่่วยงานอื่่�น เนื่่�องจากการขัับเคลื่่�อนอุุตสาหกรรมต้้อง อาศััยมาตรการหลายประการควบคู่่�กััน การยกเลิิกเงื่�อนไข การได้้รับั การรัับรองมาตรฐาน ISO 18000 ซึ่่ง� เป็็นมาตรฐาน ระบบการจััดการอาชีีวอนามัยั และความปลอดภัยั แต่ป่ รับั เงื่อ� นไข เป็็นการปฏิิบััติิตามกฎหมายหรืือข้้อกำำ�หนดด้้านมาตรฐาน และความปลอดภััยของหน่่วยงานที่่�เกี่่�ยวข้้อง ซึ่่�งจะช่่วยให้้ ผู้้�ประกอบการรายเล็ก็ หรือื ธุุรกิจิ STARTUP เข้้าถึึงสิิทธิปิ ระโยชน์์ ของ BOI ได้้มากขึ้�้น นอกจากนี้้� ศููนย์์ทดสอบยานยนต์์และ ยางล้้อแห่่งชาติิ (ATTRIC) ซึ่่�งเป็็นศููนย์์วิิจััยและทดสอบ มาตรฐานชิ้น� ส่ว่ นยานยนต์์สมัยั ใหม่่ เปิดิ ให้้ทดสอบมาตรฐาน ชิ้�นส่่วนยานยนต์ ์ อาทิิ ยางล้้อรถยนต์์ แบตเตอรี่่� เพื่่อ� ผลักั ดันั ให้้เกิิดการทดสอบมาตรฐานยานยนต์ส์ มััยใหม่่อย่่างครบวงจร ในระดัับภููมิภิ าค อัันเป็็นการลดอุปุ สรรคต่อ่ การพัฒั นาชิ้�นส่่วน ยานยนต์์สมััยใหม่่ให้้ได้้มาตรฐานเป็็นที่่�ยอมรัับในระดัับสากล ถืือเป็็นโอกาสที่่�ช่่วยยกระดัับศัักยภาพการผลิิตและพััฒนา อุุตสาหกรรมชิ้น� ส่่วนยานยนต์ไ์ ทยในระยะยาวต่อ่ ไปได้้ จััดทำโดย : นางสาวอัมั พร สุวุ รรณรัตั น์์ แหล่่งข้อ้ มูลู อ้า้ งอิิง : - กลุ่�มอุุตสาหกรรมชิ้�นส่ว่ นยานยนต์ ์ ลุยุ 4 ทิศิ ทางใหญ่่ ดันั ไทยผงาดยานยนต์์สมััยใหม่,่ ฐานเศรษฐกิจิ ดิิจิทิ ััล - คณะกรรมการส่่งเสริิมการลงทุนุ (BOI) - โครงการศึึกษาศัักยภาพชิ้้�นส่ว่ นยานยนต์์ไทย เพื่่อ� เข้้าสู่่�ห่่วงโซ่ก่ ารผลิิตในอุุตสาหกรรมเป้้าหมาย (S-Curve), กลุ่�มอุตุ สาหกรรมชิ้�นส่่วนและอะไหล่ย่ านยนต์์ สภาอุตุ สาหกรรมแห่ง่ ประเทศไทย (2563) - แนวโน้้มธุรุ กิจิ /อุตุ สาหกรรมปีี 2563-65: อุตุ สาหกรรมชิ้น� ส่ว่ นยานยนต์์, วิิจัยั กรุงุ ศรีี - รายงานสถานการณ์์การใช้้สิิทธิิประโยชน์์ทางการค้้าภายใต้้ความตกลงการค้้าเสรีี (FTA) ปีี 2565 (เดืือนมกราคม - เดือื นมีนี าคม), กรมการค้้าต่า่ งประเทศ - EUROPEAN GREEN DEAL ประเด็็นสำ�ำ คัญั ที่่ผ� ู้�ส้ ่ง่ ออกไทยต้้องรู้�้, ตลาดหลักั ทรััพย์์แห่่งประเทศไทย เ ศรษฐกจิ อตุ สาหวการรสรามร 23
สััมพิภเิ าศษษณ์์ “ ขับั เคลื่อ่� นการพัฒั นางาน ด้า้ นเทคโนโลยีีสารสนเทศ อััพเดตระบบต่่าง ๆ เพื่อ�่ รองรับั การใช้ง้ านภายในองค์์กร และอำนวยความสะดวกให้ผ้ ู้้�ประกอบการ ”ดร.ศิิรกาญจน์ ์ เหลืืองสกุลุ ผู้�อำนวยการกองสารสนเทศ และดััชนีเี ศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม ประสบการณ์ท์ ี่เ�่ ข้า้ มารัับราชการ ในแวดวงกระทรวงอุุตสาหกรรม ก่่อนที่่�จะเข้้ารัับราชการ ได้้เคยทำ�ำ งานเอกชนมาประมาณ 2 ปีี ทำ�ำ งานได้้สักั ระยะหนึ่่�งก็็รู้้ส� ึึกว่า่ ต้้องหาความรู้�้เพิ่่ม� ขึ้น�้ จึึงได้้ไปที่่ส� ำ�ำ นัักงาน คณะกรรมการข้้าราชการพลเรืือน (กพ.) เพื่่�อศึึกษาเกี่่�ยวกัับทุุนรััฐบาล และนั่่น� จึึงเป็น็ จุุดเริ่ม� ต้้นของการรับั ราชการโดยได้้สมัคั รแข่่งขันั สอบชิิงทุุน ของกระทรวงวิทิ ยาศาสตร์์ ตามความต้้องการของกรมโรงงานอุตุ สาหกรรม เป็็นทุุนระดัับปริิญญาโท-เอก ด้้านเทคโนโลยีีการจััดการมลพิิษอากาศ และได้้ไปศึึกษาต่่อที่่�ประเทศสหรััฐอเมริิกา หลัังจากนั้้�นกลัับมาทำำ�งาน บรรจุุเข้้ารัับราชการที่่�กรมโรงงานอุุตสาหกรรม ส่่วนงานมลพิิษอากาศ ในปีี 2547 เริ่�มทำำ�งานในตรงนั้้น� ได้้ประมาณ 2 เดืือน ก็ถ็ ููกย้้ายไปงานด้้าน กากอุุตสาหกรรม เนื่่�องจากในตอนนั้้น� งานด้้านนี้้�กำ�ำ ลังั ต้้องถููกพัฒั นา จึึงได้้มา ช่ว่ ยออกประกาศกระทรวงอุุตสาหกรรม เรื่อ� งการจััดการสิ่ง� ปฏิิกููลและวััสดุทุ ี่่� ไม่ใ่ ช้แ้ ล้้ว พ.ศ. 2548 และร่ว่ มพัฒั นาระบบงานด้้านการจััดการกากอุตุ สาหกรรม อยู่่�ประมาณ 7 ปีี หลัังจากนั้้น� ได้้ย้้ายกลับั มาทำ�ำ งานในส่่วนมลพิษิ อากาศอีกี ครั้�ง ประมาณ 4–5 ปีี ก็ไ็ ด้้ออกกฎหมายว่่าด้้วยการรายงานมลพิษิ น้ำ��ำ และอากาศ จากโรงงานอุุตสาหกรรมผ่่านระบบอิเิ ล็ก็ ทรอนิกิ ส์์ และได้้รัับโอกาสให้้ไปจััดการ เรื่อ� งการนำ�ำ เข้้าเศษพลาสติิก ที่่ก� องบริิหารจัดั การวััตถุุอันั ตราย อยู่่� 2 ปีี ก็ไ็ ด้้ จััดทีมี ตรวจตู้�ส้ ิินค้้าเศษพลาสติิกนำ�ำ เข้้าทุุกคอนเทนเนอร์์ร่ว่ มกัับศุลุ กากร และ ได้้ยกร่่างระเบียี บการนำ�ำ เข้้าเศษพลาสติิก ขณะนั้้น� เกิิดสถานการณ์โ์ รคโควิิด-19 จึึงได้้ออกกฎหมายการปฏิิบััติิงานเกี่่�ยวกัับการอนุุญาตวััตถุุอัันตรายที่่�อยู่่� ในความรัับผิดิ ชอบของกรมโรงงานอุุตสาหกรรมทางอิิเล็ก็ ทรอนิกิ ส์์ ถือื เป็็น จุดุ เริ่ม� ต้้นในการปรับั ระบบการทำ�ำ งานเป็น็ แบบอิเิ ล็ก็ ทรอนิกิ ส์ม์ ากขึ้น�้ นอกจากนี้้� ยัังได้้จััดทำำ�ร่า่ งกฎหมายให้้นำ�ำ ขยะติิดเชื้อ� ประเภทพลาสติกิ ไปกำำ�จััดที่่โ� รงงาน ลำ�ำ ดับั ประเภท 101 เพื่่อ� เผาทำำ�ลายเป็น็ พลัังงาน ถึึงแม้้ว่า่ ช่่วงนั้้�นจะเป็็น การทำ�ำ งานค่อ่ นข้้างหนััก แต่่ก็ไ็ ด้้รับั ประสบการณ์์หลายอย่่าง หลัังจากนั้้�น ก็็ได้้ย้้ายกลัับมาทำ�ำ งานที่่ส� ่่วนมลพิิษอากาศอีีกครั้ง� เพื่่�อผลัักดันั กฎหมายว่า่ ด้้วย การตรวจวัดั มลพิิษจากปล่่องระบายอากาศด้้วยเครื่�องมือื อัตั โนมััติิ (CEMS) 24 วารสาร เศรษฐกิจอุตสาหกรรม
กฎหมายควบคุุมการระบายสารอิินทรีีย์์ระเหย (VOCs) และ กฎหมายว่่าด้้วยการรายงานการปลดปล่่อยและเคลื่่�อนย้้าย มลพิิษ (PRTR) จนกระทั่่�งได้้รับั มอบหมายให้้มาปฏิิบัตั ิหิ น้้าที่่ท� ี่่� กองสารสนเทศและดััชนีีเศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม สำำ�นัักงาน เศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม ในเดือื นกุมุ ภาพันั ธ์์ 2566 ถึึงแม้้จะเรีียนจบมาทางด้้านอากาศ ซึ่่�งเป็็นสาขา เฉพาะด้้าน และอาจจะไม่่ได้้ใช้้วิชิ าที่่เ� รียี นจบมาโดยตรง แต่ไ่ ด้้ใช้้ กระบวนการคิิดวิเิ คราะห์์ ในการศึึกษา ค้้นหาข้้อมููล และแก้้ไข ปััญหา เพื่่อ� ให้้สามารถนำำ�ไปสู่�การวางแนวทางในการแก้้ไขปััญหา ได้้ จะเห็็นว่่า ผอ. ค่่อนข้้างได้้มีีโอกาสทำำ�งานหลายอย่่างก็ข็ อ ฝากถึึงผู้อ�้ ่่านทุกุ ท่า่ นอย่่ากลััวการเปลี่ย� นแปลง และการเรีียนรู้้�สิ่ง� ใหม่่ ๆ เพราะถ้้าเรากลัวั การเปลี่ย� นแปลงเราจะไม่ส่ ามารถเรียี นรู้้� อะไรได้้เลย แต่่ถ้้าเราพร้้อมรัับการเปลี่�ยนแปลง เราก็็จะพร้้อม รัับที่่�จะเรีียนรู้้�สิ่ง� ใหม่่ ๆ ได้้เสมอ ภารกิิจหน้้าที่่� ความรัับผิดิ ชอบ ภารกิจิ งานอีีกส่ว่ นหนึ่่ง� คือื งานด้้านสารสนเทศ ซึ่่�งจะแบ่ง่ ในบทบาทผู้�้อำนวยการกอง งานเป็็น 2 ส่ว่ น คืือ ส่่วนแรกเป็็นการพัฒั นานโยบาย แนวปฏิิบัตั ิิ และกรอบการดำำ�เนินิ งานด้้านเทคโนโลยีีและสารสนเทศของ สศอ. การเข้้ามารับั ตำ�ำ แหน่ง่ ผู้้�อำำ�นวยการกองสารสนเทศและ รวมไปถึึงระบบจัดั การความมั่�นคงและความปลอดภััยทางไซเบอร์์ ดััชนีเี ศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม (กส.) สำำ�นัักงานเศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม ซึ่่�งเรื่�องนี้้ถ� ือื ว่า่ เป็็นเรื่�องที่่ส� ำ�ำ คัญั มาก กส. ได้้วางมาตรการการ (สศอ.) เป็็นการย้้ายมาดำำ�รงตำำ�แหน่่งต่่างกรมฯ ครั้�งแรก จึึงมีี เข้้าถึึงชั้�นข้้อมููล การยืืนยัันตััวตน การตรวจสอบข้้อมููลแบบ ความรู้้�สึึกตื่�นเต้้น และยิินดีเี ป็็นอย่่างยิ่�งที่่�ได้้มีโี อกาสร่ว่ มงานกัับ หลายชั้�นเพื่่�อป้อ้ งกัันข้้อมููลที่่�รัับแจ้้งจากผู้้�ประกอบการสููญหาย เพื่่อ� นร่่วมงานใหม่ ่ ทีมี งานใหม่่ ถึึงแม้้ว่่า กส. จะมีีจำ�ำ นวนบุุคลากร นอกจากนี้้� กส. ได้้จััดทำำ�ระบบ mirror สำำ�หรัับสำำ�รองข้้อมููล ไม่่มากนััก แต่่ก็็ประทัับใจที่่�ทุุกคนล้้วนมีีความตั้�งใจทุ่�มเทกัับ ทำำ�ให้้เมื่่�อมีีระบบใดระบบหนึ่่ง� เกิดิ ความผิิดพลาด ก็็ยังั สามารถ งาน และมีคี วามเป็็นมือื อาชีพี กัันอย่่างมาก นำ�ำ อีกี ระบบหนึ่่ง� ขึ้้น� มาทำำ�งานได้้ทันั ทีี ส่ว่ นที่่ส� อง กส. ได้้พัฒั นา กส. มีีภารกิิจอยู่่� 2 ลัักษณะ คืือ งานดััชนีีเศรษฐกิิจ ระบบงานที่่�ให้้บริิการภายใน สศอ. เช่่น ระบบงานสารบรรณ อุตุ สาหกรรม และงานด้้านสารสนเทศ โดยภารกิิจงานส่่วนแรก ระบบการลาออนไลน์์ รวมถึึงจััดหาอุุปกรณ์์คอมพิิวเตอร์์ โน๊ต๊ บุ๊�ก งานดััชนีีเศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม มีี 2 กิิจกรรมสำำ�คััญ ได้้แก่่ ระบบไฟสำ�ำ รองประจำำ�เครื่�องคอมพิิวเตอร์์ หรืือแม้้แต่่กระทั่่�ง การสำำ�รวจข้้อมููล ดำำ�เนิินการโดยทีีมงานที่่�ปรึึกษาโครงการ เก้้าอี้้�ทำำ�งานสำำ�หรัับเจ้้าหน้้าที่่�ตามหลัักสรีีรศาสตร์์ และ กส. ซึ่ง� ตลอดระยะเวลาที่่�ผ่่านมา ได้้พััฒนาในส่่วนนี้้�มาพอสมควรจาก ยังั ให้้บริิการคำำ�ปรึึกษา ข้้อแนะนำำ�ในการใช้ง้ าน แก้้ไขปัญั หาระบบ เดิมิ ที่่�เราดำ�ำ เนิินการสำ�ำ รวจและเก็็บข้้อมููลบนกระดาษ ตอนนี้้�ได้้ และบริกิ ารบำ�ำ รุุงรักั ษาอุุปกรณ์ใ์ ห้้สามารถรองรับั การปฏิิบััติิงาน ปรัับเปลี่ �ยนวิิธีีการมาเก็็บในระบบฐานข้้อมููล ให้้ผู้้�ประกอบการ ของเจ้้าหน้้าที่่� สศอ. ดำำ�เนิินการแจ้้งข้้อมููล รง.8 และ รง.9 ผ่่านระบบ iSingleForm ซึ่่�งเจ้้าหน้้าที่่�จะดำ�ำ เนิินการตรวจสอบและประมวลผลข้้อมููล เพื่่อ� จััดทำ�ำ เป็น็ ดัชั นีีเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรมประจำำ�เดืือน และรายงาน ผลิติ ภาพประจำำ�ปีี ซึ่่ง� ก็็ได้้รับั ความกรุุณาจากท่่านผู้อ้� ำำ�นวยการ สำ�ำ นักั งานเศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม (ผศอ.) เป็็นอย่่างมาก ที่่�ท่่าน ได้้ให้้ความเอาใจใส่แ่ ละซัักถามประเด็น็ ที่่�เกี่่ย� วเนื่่�อง ทำ�ำ ให้้เกิิด การพััฒนาการตรวจสอบความสัมั พัันธ์์ของข้้อมููลกัับปัจั จััยต่า่ ง ๆ รวมถึึงวิิธีีการคิดิ และการพััฒนาดััชนีีเพื่่�อให้้ตอบโจทย์์เศรษฐกิิจ อุุตสาหกรรมในยุคุ ปัจั จุุบันั มากยิ่�งขึ้�้น เ ศรษฐกิจอุตสาหวการรสรามร 25
แผนงานหรืือประเด็็นสำคััญที่ ่� กส. จังั หวััด ขณะนี้้ไ� ด้้มีกี ารทดลองพัฒั นาดัชั นีเี ศรษฐกิิจอุตุ สาหกรรม ต้้องดำเนิินการเพื่�่อตอบสนองนโยบาย MIND ระดัับภููมิิภาคร่ว่ มกัับธนาคารแห่ง่ ประเทศไทย (ธปท.) เป็น็ ประจำ�ำ ทุุกเดือื น สำ�ำ หรับั 3 ภููมิิภาค ได้้แก่่ ภาคเหนือื ตะวันั ออกเฉียี งเหนืือ กส. มุ่�งมั่�นนำำ� สศอ. สู่่�องค์ก์ รดิิจิทิ ัลั เพื่่อ� ให้้บริิการอย่า่ งมีี และภาคใต้้ เพื่่�อให้้เห็น็ ภาพแนวโน้้มเศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรมชััดเจน ประสิทิ ธิิภาพ โดยได้้ตั้้ง� เป้า้ หมายเป็น็ ศููนย์์กลางข้้อมููลด้้านเศรษฐกิิจ มากขึ้้น� เนื่่�องจากโครงสร้้างอุตุ สาหกรรมแต่ล่ ะพื้้น� ที่่�แตกต่า่ งกััน อุุตสาหกรรม และเชื่อ� มโยงกัับระบบ i-industry ซึ่่ง� เป็น็ ระบบ ข้้อมููลภาพรวมในระดับั ประเทศอาจจะไม่่สะท้้อนศัักยภาพหรือื ให้้บริิการกลางของกระทรวงอุุตสาหกรรม เป็น็ ประตูสู่�ระบบงาน การเปลี่�ยนแปลงในระดัับภููมิภิ าค ทั้้�งนี้้� ในอนาคต กส. จะพัฒั นา ระดัับกรมทุกุ กรม กส.สศอ. อยู่่�ในขั้�นตอนวางแผนการดำ�ำ เนินิ งาน ดััชนีีเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรมระดับั จังั หวััด หากทำ�ำ ได้้ จะทำ�ำ ให้้ พัฒั นา OIE Gateway เพื่่อ� ใช้เ้ ชื่�อมต่อ่ กับั i-industry ซึ่่�ง OIE สามารถมองเห็น็ ภาพการเติิบโตหรือื สภาวะเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรม Gateway จะเป็็นประตููขั้้น� ที่่� 2 ในการตรวจสอบตััวตนและสิิทธิิ ของจัังหวัดั ได้้ดีขี ึ้้�น ส่่งผลให้้การวางแผนพัฒั นาหรืือการช่่วยเหลือื การเข้้าใช้ง้ านของผู้้�ใช้ง้ านแต่่ละคน เพิ่่ม� ความมั่่น� ใจในการเข้้าถึึง อุตุ สาหกรรมมีีประสิทิ ธิภิ าพมากขึ้�้น เพื่่อ� ให้้จำ�ำ นวนการรายงาน ข้้อมููลและป้อ้ งกันั การเข้้าโจมตีีระบบจากภายนอก ระบบงานของ ข้้อมููลในแต่ล่ ะจัังหวัดั มีีมากพอที่่จ� ะนำ�ำ มาใช้้ในการประมวลผล สศอ. แบ่ง่ ออกเป็็น 5 ระบบงานหลักั ได้้แก่่ กส. ได้้ดำ�ำ เนิินการจัดั อบรมเชิงิ ปฏิบิ ััติิการร่่วมกัับ กองตรวจราชการ 1. ระบบ Back Office ซึ่่ง� เป็น็ ระบบงานภายใน และสำ�ำ นักั งานอุุตสาหกรรมจังั หวััด ตั้้ง� แต่่ต้้นปีี 2566 เรื่�อยมา สำ�ำ นัักงานและใช้้งานโดยเจ้้าหน้้าที่่� สศอ. เช่่น ระบบแสกนเวลา มีีจำ�ำ นวนเจ้้าหน้้าที่่ไ� ด้้รับั การอบรมแล้้ว 96 ราย แบ่ง่ เป็็น ภาคเหนืือ เข้้าทำำ�งาน ซึ่่ง� จะเชื่อ� มเข้้ากัับระบบสารสนเทศทรัพั ยากรบุคุ คล 30 ราย ภาคตะวัันออกเฉียี งเหนือื 37 ราย และภาคใต้้ 29 ราย (DPIS) ระบบติดิ ตามงบประมาณ/โครงการระบบจััดการเอกสาร นอกจากนี้้� ได้้จััดอบรมเชิงิ ปฏิบิ ััติกิ ารให้้แก่่ผู้�ป้ ระกอบกิจิ การ ระบบวัันลา และระบบตรวจสอบรายชื่อ� ที่่ป� รึึกษา เป็น็ ต้้น โรงงานผ่่านระบบออนไลน์์ เพื่่�อให้้ความรู้เ�้ กี่�ยวกัับการกรอกข้้อมููล 2. ศููนย์์กลางข้้อมููลด้้านเศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม แล้้วจำำ�นวน 1,160 ราย ทั้้ง� ยัังได้้หารืือกับั สอจ. เพื่่�อรับั ฟังั ข้้อคิิด ซึ่ง� กส. ได้้พัฒั นารููปแบบและช่่องทางการเผยแพร่ด่ ััชนีเี ศรษฐกิิจ เห็็นในการใช้้ประโยชน์ข์ ้้อมููลจากระบบ iSingleForm และเพื่่อ� อุุตสาหกรรมและข้้อมููลสถิิติิอุุตสาหกรรมให้้มีีข้้อมููลที่่�เข้้าใจ คััดเลืือกโรงงานในกลุ่�มอุุตสาหกรรมสำ�ำ คััญที่่�จะผลัักดัันให้้ ได้้ง่า่ ย ชัดั เจน และตรงตามความต้้องการของผู้้ใ� ช้ง้ าน แจ้้งข้้อมููลผ่่านระบบ iSingleForm เพื่่อ� ให้้ข้้อมููลของจัังหวัดั 3. ระบบการให้้การรับั รอง/เห็็นชอบ ได้้แก่่ ระบบ ECO มีคี วามครอบคลุุม และสามารถใช้้ติิดตามสถานการณ์เ์ ศรษฐกิจิ Sticker รถยนต์์ รถจัักรยานยนต์์ ยางล้้อรถยนต์์ รวมถึึงผลการ อุุตสาหกรรมในระดัับจังั หวััดได้้ ซึ่่ง� หากจำำ�นวนโรงงานที่่�รายงาน พิิจารณาสินิ ค้้าตามข้้อตกลง JTEPA หรือื RCEP มีีความครอบคลุมุ มากเพียี งใด ก็จ็ ะสะท้้อนสภาวะเศรษฐกิิจ 4. ระบบการแจ้ง้ ข้้อมููลการประกอบกิิจการโรงงาน อุุตสาหกรรมของจังั หวััดนั้้�นได้้ดียีิ่ง� ขึ้�น้ ตามแบบ รง.8 และ รง.9 ผ่่านระบบรายงานข้้อมููลกลางของ กส. ยัังมีี mascot “Mr.Index” เป็็นสััญลัักษณ์์และ กระทรวงอุตุ สาหกรรม (iSingleForm) ทำ�ำ หน้้าที่่�ให้้ข้้อมููลเกี่่�ยวกัับดััชนีีเศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม 5. แพลตฟอร์์มการบริิการข้อ้ มูลู สำำ�หรับั บริิการ ซึ่่�งผู้้�ประกอบการสามารถแชทสอบถามข้้อสงสััยเกี่่�ยวกัับ ประชาชนทั่่�วไป และบริกิ ารหน่ว่ ยงาน ซึ่่ง� กส. อยู่่�ระหว่า่ งพััฒนา การรายงาน รง.8 รง.9 และข้้อมููลสถิติ ิอิ ุตุ สาหกรรม ผ่า่ นช่อ่ งทาง แพลตฟอร์ม์ เพื่่�อให้้การยื่�นคำ�ำ ขอและการยืนื ยัันตััวตนของผู้้�ที่่จ� ะ LINE Official “i-index : OIE” ซึ่่ง� จะได้้รัับคำำ�ตอบอย่่างรวดเร็ว็ นำำ�ข้้อมููลไปใช้เ้ ป็น็ แบบอิเิ ล็ก็ ทรอนิิกส์์ โดยเจ้้าหน้้าที่่�และผู้�้ขอใช้้ ข้้อมููลสามารถเลืือกชุุดข้้อมููลที่่�ตรงกัับความต้้องการผ่่านระบบ เองได้้โดยตรง แล้้วระบบจะจัดั ทำ�ำ และส่ง่ ข้้อมููลให้้กับั ผู้้ข� อใช้้ข้้อมููล ทางอิิเล็ก็ ทรอนิกิ ส์์เช่น่ กันั ซึ่่ง� จะช่่วยลดความผิดิ พลาดและลดเวลา การจััดเตรีียมข้้อมููลของเจ้้าหน้้าที่่� นอกจากนี้้� กส. ได้้ดำำ�เนินิ การผลัักดันั การรายงานที่่� ผู้�้ประกอบการต้้องรายงานมาไว้้ที่่�เดีียวผ่่านระบบ iSingleForm โดยในส่่วนที่่� สศอ. รัับผิดิ ชอบ ได้้แก่่ การรายงานตามแบบ รง.8 และ รง.9 ซึ่่ง� เป็น็ เรื่อ� งเกี่ย� วกัับผลการประกอบกิิจการของโรงงาน ด้้านการผลิติ และด้้านเศรษฐศาสตร์์ เป็น็ สำ�ำ คัญั นอกจากนี้้ย� ังั ประกอบด้้วยข้้อมููลสิ่่�งแวดล้้อม ความปลอดภััย และมาตรฐาน ผลิติ ภัณั ฑ์์อุตุ สาหกรรม ซึ่่�งเมื่่อ� ผู้ป�้ ระกอบการได้้รายงานข้้อมููล ประจำำ�เดือื นแล้้ว กส. จะประมวลผลข้้อมููลกลัับให้้กัับอุุตสาหกรรม 26 วารสาร เศรษฐกจิ อุตสาหกรรม
เป้้าหมายและแนวทางการดำเนิินงานของ รวมถึึงการรัักษาความปลอดภัยั ของข้้อมููลให้้มีคี วามเสถียี รภาพ กส. กัับการพััฒนาอุุตสาหกรรมและรองรัับ มากยิ่ �งขึ้�้น พร้้อมทั้้�งส่่งเสริิมการนำำ�เทคโนโลยีีความปลอดภััย เทคโนโลยีีที่�่มีีการพััฒนาอย่า่ งต่่อเนื่่�อง ต่่าง ๆ เข้้ามาใช้้ผ่่านแพลตฟอร์ม์ ของ สศอ. เช่น่ การตรวจสอบ แหล่ง่ การเข้้าระบบ การยืืนยันั ตัวั ตน และการตรวจสอบสิทิ ธิ์�์ ประเทศไทยเป็็นหนึ่่�งในประเทศที่่�มีีการใช้้โซเชีียล เพื่่�อให้้การดำำ�เนิินธุรุ กรรมภาครััฐมีคี วามปลอดภััยยิ่�งขึ้�น้ แพลตฟอร์ม์ ค่่อนข้้างสููง การเข้้าถึึงอินิ เทอร์เ์ น็ต็ และธุุรกรรมด้้าน กส.สศอ. ให้้ความสำ�ำ คััญกับั การจัดั ทำ�ำ ดััชนีีเศรษฐกิจิ อิิเล็็กทรอนิิกส์์มีีการพัฒั นาอย่่างก้้าวกระโดด และภาคอุุตสาหกรรม อุตุ สาหกรรมมาก เพราะเป็น็ ข้้อมููลที่่ช� ่ว่ ยให้้สามารถเห็น็ สถานการณ์์ มีกี ารใช้้สื่อ� อิิเล็ก็ ทรอนิิกส์์มากขึ้้�น ดัังนั้้น� กส. จึึงมุ่�งเน้้นไปที่่ธ� ุุรกรรม แนวโน้้มของภาคอุตุ สาหกรรมได้้ ซึ่่�งจะส่ง่ ผลต่อ่ เศรษฐกิจิ ของ ภาครัฐั ที่่�ให้้บริิการแก่่ประชาชน และระบบการให้้บริิการผ่่านรููป ประเทศ ข้้อมููลเหล่่านี้้�ถููกนำำ�ไปใช้้ในการวางแผนการพััฒนา แบบ aApplication เพื่่อ� ให้้ผู้ป�้ ระกอบการสามารถติิดตามงาน อุุตสาหกรรมของประเทศในอนาคต เราพบว่า่ หลายอุตุ สาหกรรม และประชาชนสามารถตรวจสอบข้้อมููลในการทำ�ำ ธุุรกรรมกัับ ศัักยภาพในการแข่่งขันั ลดลง ทำำ�ให้้ต้้องมองหากลยุุทธ์ใ์ หม่ว่ ่่า ภาครัฐั อย่่างสะดวกรวดเร็็ว และประหยััดมากยิ่�งขึ้้น� รวมทั้้ง� การเพิ่่�ม ถ้้าอุุตสาหกรรมเดิิมไม่่สามารถแข่่งขัันได้้ เราต้้องส่่งเสริิม ศัักยภาพการให้้บริิการผ่่าน web based เพื่่�อให้้บรรลุเุ ป้า้ หมาย อุุตสาหกรรมอะไร ที่่ผ� ่่านมารัฐั บาลให้้การสนัับสนุุน S-Curve และ การให้้บริกิ ารธุุรกรรมภาครัฐั แบบอิิเล็ก็ ทรอนิกิ ส์์ 100% New S-Curve ซึ่่�งเป็็นอุุตสาหกรรมแห่่งอนาคต เพื่่อ� ฉายภาพ การให้้บริกิ ารแก่่ผู้้�ประกอบการของ สศอ. ดำำ�เนินิ การ ไปยังั อนาคตว่่า ประเทศไทยต้้องไปถึึงจุุดไหนจึึงจะยังั คงความ ในรููปแบบ one stop service ผ่า่ นระบบ i-industry ซึ่่�งเป็็นระบบ สามารถในการแข่ง่ ขันั ได้้ ขณะเดียี วกันั ในอนาคตอาจจะมีกี าร single gateway ของกระทรวงอุตุ สาหกรรม ผู้้�ประกอบการ ปรับั ขึ้้น� ค่่าแรง ต้้องมองว่่าจะต้้องทำำ�อะไรเพื่่�อให้้ประเทศไทยยัังคง สามารถทำ�ำ ธุุกรรมที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับการประกอบกิิจการโรงงาน ความสามารถในการแข่่งขันั ไว้้ได้้ ซึ่่ง� กส. อยู่่�ระหว่า่ งการจัดั ทำำ� ภายใต้้ภารกิิจของ สศอ. ได้้ทั้้�งหมด โดยไม่่ต้้องแยกติิดต่่อ ข้้อเสนออุุตสาหกรรม smart engineering services โดยจะเน้้น หน่่วยงานต่่าง ๆ เป็น็ การลดความซ้ำ�ำ� ซ้้อนในการทำ�ำ งาน และ ในเรื่�องการส่ง่ เสริมิ การใช้เ้ ทคโนโลยีีและการวางระบบควบคุมุ ดำำ�เนินิ การได้้อย่่างรวดเร็็ว ทั้้ง� การรายงานข้้อมููล การยื่�นขออนุุญาต การทำำ�งานของโรงงาน เพื่่อ� ให้้ผลิติ ภาพด้้านแรงงานสููงขึ้้น� และ และการบริกิ ารอุตุ สาหกรรม พร้้อมทั้้ง� สามารถติดิ ตามสถานการณ์์ ผลัักดันั ให้้ดัชั นีีอุตุ สาหกรรมเพิ่่ม� ขึ้�น้ ได้้ นอกจากนี้้� สิ่่�งที่่เ� ราให้้ ดำ�ำ เนิินงานของเจ้้าหน้้าที่่ไ� ด้้ในทุุกขั้น� ตอน ความสำ�ำ คัญั และพยายามสร้้างความตระหนััก คืือ การสื่่อ� สาร กส. ให้้ความสำ�ำ คััญมากในเรื่�องการนำำ�เทคโนโลยีดี ้้าน ให้้ผู้้�ประกอบการเห็น็ ว่่าดััชนีีอุตุ สาหกรรมคือื อะไร และสามารถ Cyber Security มาประยุกุ ต์์ใช้้ เพื่่อ� ให้้ความมั่่น� ใจแก่่ผู้ป้� ระกอบ นำำ�ไปใช้้ประโยชน์์ได้้อย่่างไร ถึึงแม้้ว่่าตอนนี้้ด� ััชนีอี ุตุ สาหกรรม การในการเข้้าสู่�ระบบการให้้บริิการแบบอิิเล็ก็ ทรอนิกิ ส์ ์ สิ่่ง� ที่่ส� ำำ�คััญ จะสะท้้อนภาพใหญ่ข่ องประเทศ แต่่ต่่อไปในอนาคต กส. จะพัฒั นา ที่่�สุุด คือื การเข้้าถึึงและการป้อ้ งกันั การรั่ว� ไหลข้้อมููลที่่�มีคี วามสำ�ำ คััญ ข้้อมููลเป็น็ รายจังั หวััดมากขึ้น�้ ใกล้้ตัวั มากยิ่ง� ขึ้้น� และผู้้ป� ระกอบการ และเป็็นข้้อมููลชั้้�นความลับั เช่น่ ข้้อมููลการรายงานด้้านเศรษฐกิิจ จะสามารถรับั รู้�ว้ ่่าการประกอบกิิจการของเขาส่ง่ ผลต่อ่ เศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม ดัังนั้้น� กส. จึึงดำำ�เนิินการตามนโยบายและแผนงาน ของจังั หวััดมากน้้อยเพียี งใด เพราะปััจจุุบันั เศรษฐกิจิ ฐานราก ด้้านความปลอดภัยั เพื่่อ� ให้้เกิิดความโปร่่งใสในการบริหิ ารจััดการ ที่่เ� ป็็นกิจิ การค้้าขายในประเทศ ยัังคงเป็น็ ส่ว่ นหนึ่่�งที่่�ช่ว่ ยพยุุง ข้้อมููล เพิ่่�มประสิิทธิภิ าพในการป้้องกัันการเปลี่�ยนแปลงข้้อมููล เศรษฐกิิจของประเทศไว้้ ผอ.ศิิรกาญจน์ฯ์ กล่า่ วทิ้้ง� ท้้ายไว้้ว่า่ “การรับั ราชการต้อ้ ง ตระหนักั ว่่าเราเป็น็ ข้า้ ราชการทำไม หลายคนมีเี ป้า้ หมายแรก ในการรัับราชการ ซึ่ง่� ต้อ้ งกลับั ไปทบทวนว่่าตอนที่่เ� ราตัดั สินิ ใจ เข้้ารับั ราชการเพราะอะไร ส่่วนตััว ผอ. ตั้้ง� ปณิธิ านไว้้ว่า่ จะ ต้อ้ งไม่เ่ ป็็นข้้าราชการในแบบที่่�เราไม่่ชอบ คืือ เช้้าชามเย็็นชาม ไม่่ค่อ่ ยทำงาน ถึึงแม้้จะทำให้เ้ ราสบาย แต่ไ่ ม่ม่ ีคี ุุณค่า่ ดัังนั้้�น ฝากถึงึ ข้า้ ราชการรุ่�นใหม่ใ่ ห้เ้ ร่ง่ ทำงานเพื่่อ� เสริมิ สร้า้ งประสบการณ์์ ซึ่�่งการที่่�ได้้มาทำงานที่่� สศอ. มีีความดีีใจที่่�ได้้ทำงานเยอะ เพราะการทำงานเยอะ ส่่งผลให้้ก้า้ วต่่อไปของเรามัันไม่ย่ าก จากการที่่เ� คยได้ท้ ำงานมาหลายอย่่างแล้ว้ จึึงทำให้ม้ องเห็น็ ความสำคัญั ระหว่า่ งการทำงานด้า้ นต่า่ ง ๆ และทำให้ส้ ามารถ มองเห็็นงานได้้ชััดเจนยิ่�งขึ้้�น ขอให้้กำลัังใจคนรุ่�นใหม่่ที่่�เป็็น ข้า้ ราชการให้ท้ ำงานด้ว้ ยความภาคภูมู ิใิ จ และทุ่�มเทให้ก้ ับั งาน” เ ศรษฐกิจอตุ สาหวการรสรามร 27
อภุตุาเศวสระาแษหนฐกวกิรโิจนร้้มม ดััชนีีอุตุ สาหกรรม ไตรมาส 1/2566 กองสารสนเทศและดััชนีเี ศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรม ดััชนีีผลผลิิตอุุตสาหกรรม (Manufacturing Production Index : MPI) ไตรมาส 1/2566 (เดืือนมกราคม ถึึงมีีนาคม) เมื่่�อเปรีียบเทีียบกัับไตรมาสเดีียวกัันของปีีก่่อน ลดลงร้้อยละ 3.94 โดยดััชนีีการส่่งสิินค้้า และดััชนีีผลิิตภาพ แรงงานอุุตสาหกรรม ปรัับตััวลดลงร้้อยละ 4.18 และ 0.89 ตามลำดัับ ดััชนีีสิินค้้าสำเร็็จรููปคงคลััง ดััชนีีอััตราส่่วน สิินค้้าสำเร็็จรููปคงคลััง และดััชนีีแรงงานอุุตสาหกรรม ปรัับตััวเพิ่่�มขึ้้�นร้้อยละ 2.38 13.21 และ 0.25 ตามลำดัับ สำหรัับอััตราการใช้้กำลัังการผลิิต อยู่�ที่�ร้้อยละ 63.66 (รายละเอีียดแสดงในตารางที่่� 1 และรููปที่่� 1) อุุตสาหกรรมสำคััญ ที่่�มีีการปรัับตััวลดลงในไตรมาสนี้้� เช่่น อุุตสาหกรรมคอมพิิวเตอร์์และอุุปกรณ์์ต่่อพ่่วง เฟอร์์นิิเจอร์์ พลาสติิกและยางสัังเคราะห์์ ขั้้�นต้น้ เสื้�อผ้้า เครื่อ� งแต่ง่ กาย และการแปรรููปและการถนอมผลไม้้และผักั เป็น็ ต้น้ สำำ�หรับั อุุตสาหกรรมที่่ป� รับั ตััวเพิ่่�มขึ้้น� เมื่่�อเปรีียบเทีียบกัับไตรมาสเดียี วกันั ของปีีก่อ่ น เช่น่ อุตุ สาหกรรมยานยนต์์ ผลิติ ภััณฑ์ท์ ี่่ไ� ด้้จากการกลั่น� ปิิโตรเลียี ม น้ำ�ำ�ตาล น้ำ��ำ มันั ปาล์ม์ และรถจัักรยานยนต์์ เป็็นต้้น (รายละเอียี ดแสดงในตารางที่่� 2) ตารางที่่� 1 ดัชั นีอี ุุตสาหกรรมรายไตรมาส ดัชั นีีอุุตสาหกรรม รายไตรมาส (70 กลุ่่ม� อุตุ สาหกรรม) ดัชั นีีอุตุ สาหกรรม ไตรมาส 1/2565 ไตรมาส 4/2565 ไตรมาส 1/2566 อัตั ราการเปลี่่�ยนแปลง อััตราการเปลี่่�ยนแปลง (ม.ค.-มีี.ค.) (ต.ค.-ธ.ค.) (ม.ค.-มีี.ค.) เมื่�่อเทีียบกับั ไตรมาสก่่อน (%MoM) เมื่�อ่ เทีียบกับั ไตรมาสเดีียวกัันของปีีก่่อน (%YoY) ดััชนีผี ลผลิิตอุตุ สาหกรรม (ถ่ว่ งน้ำ�ำ�หนักั มููลค่่าเพิ่่ม� ) 105.22 94.11 101.07 7.40 -3.94 ดัชั นีีการส่่งสิินค้้า ดัชั นีีสิินค้้าสำำ�เร็็จรููปคงคลังั 103.80 97.04 99.46 2.50 -4.18 ดััชนีอี ััตราส่่วนสินิ ค้้าสำำ�เร็จ็ รููปคงคลััง 137.26 133.18 140.52 5.51 2.38 ดััชนีแี รงงานอุตุ สาหกรรม 136.52 148.73 154.56 3.92 13.21 ดัชั นีีผลิิตภาพแรงงานอุตุ สาหกรรม 97.93 97.20 98.17 1.00 0.25 อััตราการใช้้กำ�ำ ลังั การผลิติ 109.22 103.30 108.25 4.79 -0.89 66.77 60.32 63.66 - - ที่่ม� า : กองสารสนเทศและดััชนีีเศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม สำำ�นัักงาน รููปที่่� 1 ดััชนีอี ุตุ สาหกรรมรายไตรมาส เศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม หมายเหตุุ : ฐานเฉลี่ย� ปีี 2559 เป็็นดััชนีที ี่่ย� ัังไม่ไ่ ด้้ปรัับผลกระทบ ของฤดููกาล 28 วารสาร ที่่�มา : กองสารสนเทศและดััชนีเี ศรษฐกิิจอุตุ สาหกรรม สำ�ำ นัักงานเศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม หมายเหตุุ : ฐานเฉลี่�ยปีี 2559 เป็น็ ดัชั นีีที่่�ยังั ไม่่ได้้ปรัับผลกระทบของฤดููกาล เศรษฐกิจอตุ สาหกรรม
อุตุ สาหกรรมสำคัญั 5 อันั ดัับแรกที่่ม� ีีการปรับั ตัวั อุตุ สาหกรรมสำคััญ 5 อัันดับั แรกที่�ม่ ีีการปรับั ตััว เพิ่่ม� ขึ้�นซึ่ง่� ส่่งผลต่่อดัชั นีีผลผลิติ อุตุ สาหกรรม ลดลงซึ่่�งส่่งผลต่่อดััชนีีผลผลิิตอุุตสาหกรรม ในไตรมาสที่่� 1 ของปีี 2566 มีีดัังนี้้� ในไตรมาสที่�่ 1 ของปีี 2566 มีีดัังนี้้� ยานยนต์์ ปรัับตััวเพิ่่�มขึ้้�นร้้อยละ 7.22 เมื่�อเทีียบกัับ คอมพิวิ เตอร์แ์ ละอุปุ กรณ์์ต่่อพ่่วง ปรัับตัวั ไตรมาสเดีียวกัันของปีีก่่อน ภาวะการผลิิตเพิ่่�มขึ้�้นจาก ลดลงร้้อยละ 37.64 เมื่่�อเทีียบกัับไตรมาสเดีียวกััน รถยนต์์นั่่ง� ขนาดเล็็ก และรถยนต์ข์ นาดกลาง เป็น็ หลััก ของปีีก่่อน ภาวะการผลิิตปรัับตััวลดลงจากสิินค้้า เนื่่�องจากปีีก่่อนเกิิดปััญหาขาดแคลนชิ้ �นส่่วน Hard Disk Drive เป็็นหลักั เนื่่อ� งจากภาวะเศรษฐกิจิ โลก เซมิิคอนดัักเตอร์์ ในปีีนี้้�ปััญหานี้้�ได้้คลี่�คลาย โดยผู้้�ผลิิต ที่่�ชะลอตััวต่่อเนื่�อง ประกอบกัับกำำ�ลัังซื้�อของผู้้�บริิโภค รถยนต์์ได้้รัับชิ้้�นส่่วนเซมิิคอนดัักเตอร์์มากขึ้้�น ที่่�ปรัับตััวลดลง ทำำ�ให้้สามารถผลิิตและส่่งมอบรถยนต์์ได้้มากขึ้�้น เฟอร์น์ ิเิ จอร์์ ปรัับตััวลดลงร้้อยละ 48.88 เมื่�อเทียี บกับั ผลิติ ภััณฑ์์ที่�่ได้้จากการกลั่่น� ปิโิ ตรเลีียม ไตรมาสเดีียวกัันของปีีก่่อน ภาวะการผลิิตลดลงจาก ปรับั ตัวั เพิ่่ม� ขึ้น�้ ร้้อยละ 30.52 เมื่อ� เทียี บกับั ไตรมาสเดีียวกััน เครื่อ� งเรืือนที่่ท� ำำ�ด้้วยไม้้ และเครื่�องเรือื นที่่ท� ำ�ำ ด้้วยโลหะ ของปีกี ่อ่ น ภาวะการผลิติ เพิ่่ม� ขึ้น�้ จากสินิ ค้้าน้ำ�ำ� มันั เครื่อ� งบิิน เป็น็ หลักั เนื่่อ� งจากความต้้องการใช้้สินิ ค้้าชะลอตัวั ลง น้ำ��ำ มันั แก๊ส๊ โซฮอล์์ และน้ำ�ำ� มันั เบนซินิ เป็น็ หลักั เนื่่อ� งจาก การฟื้น�้ ตัวั ของภาคการท่อ่ งเที่่ย� ว หลังั จากมีกี ารเปิดิ ประเทศ พ ลาสติกิ และยางสัังเคราะห์์ขั้น� ต้น้ ปรัับตััว รับั นักั ท่อ่ งเที่่ย� วต่า่ งชาติติั้ง� แต่ก่ ลางปีกี ่อ่ นเป็น็ ต้้นมา ลดลงร้้อยละ 16.56 เมื่่�อเทีียบกัับไตรมาสเดีียวกััน น้้ำตาล ปรับั ตัวั เพิ่่ม� ขึ้น้� ร้้อยละ 10.47 เมื่่อ� เทียี บกับั ของปีกี ่่อน ภาวะการผลิิตลดลงจาก Ethylene และ Polystyrene resin (PS) เป็็นหลััก ซึ่่�งเป็็นผลจาก ไตรมาสเดียี วกันั ของปีกี ่อ่ น เนื่่อ� งจากมีปี ริมิ าณอ้้อยเข้้าหีบี การที่่�เศรษฐกิิจโลกชะลอตััวส่่งผลให้้ความต้้องการใช้้ มากกว่า่ ปีกี ่อ่ น พลาสติิกและยางสัังเคราะห์์ต่่าง ๆ ลดลง จึึงต้้องมีี การปรัับลดการผลิิตเพื่่�อให้้สอดคล้้องกัับความต้้องการ น้้ำมันั ปาล์ม์ ปรับั ตัวั เพิ่่ม� ขึ้น�้ ร้้อยละ 37.60 เมื่อ� เทียี บกับั บริิโภคของตลาด ไตรมาสเดีียวกัันของปีีก่อ่ น เนื่่�องจากในปีีนี้้ม� ีผี ลปาล์์ม เสื้ �อผ้้าเครื่อ่� งแต่่งกาย ปรับั ตััวลดลงร้้อยละ 27.94 ออกสู่ �ตลาดเป็็นจำำ�นวนมาก ส่่งผลให้้โรงงานสามารถ ผลิติ สินิ ค้้าได้้อย่า่ งเต็ม็ ที่่เ� พื่่อ� รองรับั การจำ�ำ หน่า่ ยในช่ว่ งต่อ่ ไป เมื่่อ� เทียี บกับั ไตรมาสเดียี วกัันของปีกี ่อ่ น ภาวะการผลิิต ลดลงจากเครื่ �องแต่่งกายชั้ �นนอกบุุรุุษและเด็็กชาย จัักรยานยนต์์ ปรัับตััวเพิ่่�มขึ้�้นร้้อยละ 16.67 ที่่ท� ำ�ำ จากผ้้าทอ เครื่�องแต่่งกายชั้น� ในสตรีีและเด็็กหญิิง ที่่ท� ำำ�จากผ้้าทอ และเครื่�องแต่่งกายบุรุ ุษุ และเด็็กชาย เมื่่�อเทีียบกัับไตรมาสเดีียวกัันของปีีก่่อน เนื่่�องจาก ที่่ท� ำ�ำ จากผ้้าทอ เป็น็ หลักั เนื่่อ� งจากคำ�ำ สั่่ง� ซื้อ� จากในประเทศ ภาวะเศรษฐกิจิ ในประเทศที่่ข� ยายตัวั จากภาคการท่อ่ งเที่่ย� ว และต่า่ งประเทศปรับั ตัวั ลดลง รายได้้เกษตรกรที่่ป� รับั ตัวั สููงขึ้น�้ และระดับั ราคาสินิ ค้้า โดยรวมปรับั ตัวั ดีขี ึ้น�้ รวมถึึงมีกี ารส่ง่ ออกรถจักั รยานยนต์์ การแปรรููปและการถนอมผลไม้แ้ ละผักั ไปตลาดญี่่ป�ุ่�น และสหรัฐั อเมริกิ าได้้มากขึ้น�้ นอกจากนี้้� ปัญั หาการขาดแคลนชิ้น� ส่ว่ นการผลิติ ในปีนีี้้ไ� ด้้คลี่ค� ลายลง ปรับั ตัวั ลดลงร้้อยละ 18.67 เมื่�อเทียี บกับั ไตรมาสเดียี วกันั ของปีีก่่อน ภาวะการผลิติ ลดลงจากสินิ ค้้ากะทิิ สับั ปะรด กระป๋๋อง ผัักผลไม้้อบแห้้ง และผลไม้้กระป๋๋องอื่�น ๆ เป็็นหลััก เนื่�องจากความต้้องการของตลาดปรัับตััว ลดลงโดยเฉพาะตลาดส่่งออก เช่่น สหรััฐอเมริิกา ญี่่�ปุ่�น และออสเตรเลีีย เป็็นต้้น สำำ�หรัับสัับปะรดกระป๋๋อง เป็็นผลจากปริิมาณผลผลิิตสัับปะรดปีีนี้้�ลดลงจาก ปีีก่่อนตามการลดลงของพื้้�นที่่�เพาะปลููก เ ศรษฐกิจอตุ สาหวการรสรามร 29
ตารางที่่� 2 ดััชนีีผลผลิิตอุตุ สาหกรรมภาพรวมรายสาขาสำคัญั 10 อัันดับั แรก ตามน้้ำหนักั โครงสร้า้ งอุตุ สาหกรรม ดััชนีีผลผลิิตอุุตสาหกรรมรายสาขาสำคััญ ผลิิตภััณฑ์์ น้้ำหนักั 2563 2564 2565 ไตรมาส 2566 ก.พ. 3/2565 4/2565 1/2566 ม.ค. 99.22 มีี.ค. -2.38 104.65 ดััชนีรี วมยัังไม่ไ่ ด้้ปรัับฤดููกาล 100.00 92.31 97.71 98.05 97.40 94.11 101.07 99.34 133.78 -4.56 (%YoY) -9.46 5.84 0.35 7.70 -6.04 -3.94 -4.81 7.07 119.17 90.00 -5.63 TSIC : 10 การผลิิตผลิิตภััณฑ์อ์ าหาร 16.44530 101.46 104.64 106.96 98.88 102.35 128.67 133.06 -13.79 113.99 104.37 -7.05 (%YoY) -6.00 3.13 2.21 8.47 -0.40 0.73 0.82 116.22 7.33 TSIC : 11 การผลิิตเครื่�องดื่�ม 3.89610 99.02 98.78 100.24 90.33 104.66 99.11 93.34 88.83 6.15 99.93 (%YoY) -6.25 -0.25 1.48 2.53 1.85 -8.03 -3.04 -8.23 93.12 -10.18 TSIC : 19 การผลิติ ถ่า่ นโค้้กและ 9.54740 97.72 95.68 104.05 107.52 96.31 111.73 114.61 99.50 ผลิติ ภัณั ฑ์ท์ี่่ไ� ด้้จากการกลั่น� ปิโิ ตรเลียี ม -3.53 96.56 -2.36 (%YoY) -6.71 -2.08 8.75 17.29 -8.73 7.46 8.96 107.51 0.56 TSIC : 20 การผลิิตเคมีีภัณั ฑ์แ์ ละ 7.96490 101.45 105.25 97.55 100.33 83.55 91.55 85.90 90.68 -0.82 ผลิิตภััณฑ์์เคมีี -3.24 3.74 -7.31 -6.65 -16.58 -11.71 -16.63 -5.90 92.92 (%YoY) 79.27 -12.13 88.82 TSIC : 22 การผลิติ ผลิติ ภััณฑ์์ยาง 8.84530 91.49 97.01 95.95 97.57 91.41 96.10 95.68 -14.48 และพลาสติิก -7.69 6.04 -1.09 2.36 -8.66 -4.73 -8.15 91.81 -16.28 (%YoY) -9.51 100.63 105.25 -12.22 TSIC : 23 การผลิิตผลิติ ภััณฑ์์อื่น� ๆ 5.50260 95.49 94.98 97.83 96.76 96.38 99.34 93.96 111.64 ที่่�ทำำ�จากแร่อ่ โลหะ 5.35 6.71 (%YoY) -4.98 -0.53 3.00 9.58 3.19 -0.75 -1.99 TSIC : 24 การผลิติ โลหะขั้�นมููลฐาน 3.56480 89.30 102.07 91.11 83.90 84.83 89.51 84.94 (%YoY) -7.14 14.30 -10.74 -12.71 -10.32 -8.92 -8.41 TSIC : 26 การผลิติ ผลิติ ภัณั ฑ์์ 8.88570 94.27 102.69 91.14 91.22 85.25 80.92 74.69 คอมพิวิ เตอร์ ์ อิเิ ล็ก็ ทรอนิกิ ส์์ และ อุปุ กรณ์ท์ี่่ใ� ช้ใ้ นทางทัศั นศาสตร์์ (%YoY) -1.07 8.92 -11.24 -9.21 -18.39 -17.47 -21.69 TSIC : 27 การผลิิตอุปุ กรณ์ไ์ ฟฟ้้า 3.00010 97.04 102.62 96.53 93.80 88.59 94.47 90.98 (%YoY) 3.76 5.75 -5.94 0.97 -13.76 -10.37 -9.14 TSIC : 29 การผลิติ ยานยนต์์ รถพ่่วง 13.80210 75.25 89.52 99.78 104.75 109.60 107.29 104.96 และรถกึ่่�งพ่่วง (%YoY) -28.89 18.97 11.47 35.79 8.46 6.19 6.49 ที่่�มา: กองสารสนเทศและดััชนีเี ศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรม สำ�ำ นัักงานเศรษฐกิิจอุตุ สาหกรรม หมายเหตุุ: ฐานเฉลี่�ยปีี 2559 เป็น็ ดััชนีีที่่�ยังั ไม่่ได้้ปรัับผลกระทบของฤดููกาล ทั้้ง� นี้้� สามารถสืืบค้้นข้้อมููลรายละเอียี ดดััชนีอี ุุตสาหกรรม ได้้ที่่�เว็บ็ ไซต์ข์ องสำำ�นักั งานเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรม (สศอ.) https://www.oie.go.th 30 วารสาร เศรษฐกิจอุตสาหกรรม
นานาสาระ “Upcycling and Sustainability Foods” ทำความรู้้�จัักเทรนด์์อาหารสุุขภาพเพื่่�อสิ่�่งแวดล้้อมและโอกาส สำหรัับผู้้�ประกอบการไทย กองเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรมระหว่่างประเทศ ความเป็็นมาและการเติิบโตของแนวคิิดอาหาร ไม่่เพีียงแต่่ส่่งผลทางเศรษฐกิิจเท่่านั้้�นแต่่ยัังส่่งผลกระทบ อัพั ไซเคิิล (Upcycled/Upcycling Food) ด้้านสิ่ง� แวดล้้อมอีกี ด้้วย อาทิิ ประเทศอังั กฤษมีอี าหารที่่�สููญเสียี อย่า่ งเปล่า่ ประโยชน์ม์ ากถึึง 17 ล้้านตันั /ปีี สหรัฐั อเมริกิ า 34 ล้้านตันั /ปีี ปริมิ าณอาหารเหลือื จากการรับั ประทาน การทำ�ำ อาหาร กลุ่�มประเทศในสหภาพยุุโรป 90 ล้้านตันั /ปีี และในหลายประเทศ รวมถึึงอาหารเน่า่ เสียี ที่่ไ� ม่ส่ ามารถรับั ประทานได้้ นอกจากจะเป็น็ ต่า่ งประสบปััญหาอาหารเหลือื ทิ้้ง� และส่ง่ ผลกระทบต่่อสิ่่ง� แวดล้้อม การสููญเสียี อาหารซึ่่ง� ส่ง่ ผลโดยตรงต่อ่ ความมั่่น� คงทางอาหารแล้้ว มากขึ้น�้ เช่่นเดีียวกััน ขยะอาหาร (Food waste) เหล่่านี้้ย� ัังสามารถสร้้างมลพิิษทาง นอกจากนี้้� รายงานของ Fi Asia ยังั ระบุุว่่าในปัจั จุุบันั สิ่�งแวดล้้อมได้้ด้้วย จากข้้อมููลขององค์์การอาหารและเกษตร กลุ่ �มผู้้�บริิโภครุ่ �นใหม่่มีีความใส่่ใจในการเลืือกซื้้�อผลิิตภััณฑ์์ แห่ง่ สหประชาชาติิ (FAO) ประเมิินว่า่ ก๊๊าซคาร์บ์ อนไดออกไซด์์ ที่่�นำ�ำ ส่่วนผสมหรืือวััตถุุดิิบที่่�มองว่่าไร้้ประโยชน์์มาใช้้อีีกครั้�ง ที่่เ� กิดิ จากอาหารเหลือื ทิ้้ง� ในโลกนี้้อ� าจมีปี ริมิ าณเทียี บได้้เท่า่ กับั โดยช่่วงปีี 2019 - ไตรมาสแรกปีี 2022 พบว่่าค่า่ เฉลี่ย� ของ 3,300 ล้้านตันั คาร์บ์ อนไดออกไซด์/์ ปีี แบรนด์์ที่่�ได้้รับั รองว่่าผลิิตภัณั ฑ์์อาหารและเครื่�องดื่ม� นี้้�ผลิิตจาก รายงานของ Food ingredients Asia (Fi Asia) “ของเหลืือใช้้ในกระบวนการผลิิตอาหาร” มีีเพิ่่�มขึ้�้นถึึง 48% ได้้ระบุุถึึง 9 เทรนด์์ของอาหารและเครื่อ� งดื่่�มสำำ�หรับั ปีี 2023 อาทิิ 1) ผลิติ ภััณฑ์์ “Nes tisane” ชาจากกากเมล็ด็ กาแฟที่่เ� หลือื ซึ่ง� ในภาพรวมพบว่า่ ผู้บ�้ ริโิ ภคเน้้นอาหารที่่ต� อบโจทย์ด์ ้้านสุขุ ภาพ จากกระบวนการทำำ�กาแฟ 2) ผลิิตภัณั ฑ์์ “แยมเปลือื กกล้้วย” โดยหนึ่่�งในเทรนด์์อาหารที่่�ผู้�้บริิโภคและภาคการผลิิตของ ผลิติ จากเปลือื กกล้้วยที่่เ� หลือื จากกระบวนการผลิติ 3) ผลิติ ภััณฑ์์ อุตุ สาหกรรมอาหารหันั มาให้้ความสนใจมากขึ้น�้ คือื การตระหนักั “Regrained”Snack Bar จากกากธััญพืชื ซึ่่ง� ได้้จากกระบวนการ ถึึงความมั่่น� คงด้้านอาหาร รวมถึึงกระบวนการผลิิตอาหารที่่ด� ีี ผลิติ เบียี ร์์ 4) ผลิิตภัณั ฑ์์ “Upcycled Fruit Protein Powders” ต่อ่ สิ่่ง� แวดล้้อม หรือื “Upcycling and Sustainability Foods” ในประเทศแคนาดาที่่�เปลี่่�ยนผลไม้้ตกเกรดมาเป็็นผงโปรตีีน คำ�ำ ว่า่ “Upcycle” มาจากคำ�ำ ว่า่ Upgrade + Recycle คือื การนำ�ำ เอา และ 5) หนัังสืือ “Future 50 Foods Cookbook” จาก ของที่่เ� หลือื ใช้ห้ รือื ขยะมาทำ�ำ ให้้เกิดิ ประโยชน์ห์ รือื เกิดิ มููลค่า่ มากขึ้น�้ Knorr Germany ตำำ�ราอาหารที่่�มุ่�งเน้้นเมนูู ที่่�ไม่่ค่่อยมีีคนรู้�จ้ ััก โดยในแวดวงอาหารคือื การนำำ�เอาอาหารขยะที่่�เหลืือมาสร้้าง เพื่่�อส่่งเสริิมให้้คนทานอย่่างรัักษาสมดุุลความหลากหลาย ผลิติ ภัณั ฑ์์ หรือื By-product ในขณะที่่ค� ำ�ำ ว่า่ “Sustainable Food” ทางชีวี ภาพ หมายถึึงวิิธีีการเตรีียมอาหารในลัักษณะที่่�ส่่งผลกระทบ น้้อยต่่อสิ่่�งแวดล้้อมและต่่อโลกใบนี้้ � นั่่น� ก็็คือื การนำำ�เอาของที่่�เหลือื ใช้้ ZERO จากกระบวนการผลิิตมาทำำ�ให้้เกิิดประโยชน์์สููงสุุด และผู้บ�้ ริโิ ภค WASTE ภาคครััวเรืือนก็็หัันมาปรัับพฤติิกรรมการรัับประทาน รวมถึึง การวางแผนการซื้อ� เพื่่�อลดปริิมาณขยะจากอาหารให้้ได้้มากที่่�สุุด เ ศรษฐกจิ อตุ สาหวการรสรามร 31 เพื่่�อสุุขภาพที่่�ดีีและช่่วยรัักษาสิ่�งแวดล้้อม โดยรายงานของ Mintel Global Consumer research ระบุวุ ่า่ 60% ของผู้้บ� ริิโภค ชาวออสเตรเลียี และนิวิ ซีแี ลนด์์ เห็น็ ด้้วยกับั การให้้ผลิติ ภัณั ฑ์อ์ าหาร แ ล ะ เ ค รื่ � อ ง ดื่่� ม ที่่� ร ะ บุุ ผลข้้อมููล เชิิ ง สิ่่� ง แวดล้้อ ม ผลิิ ต ภัั ณ ฑ์์ อาทิิ Carbon footprint, Eco - Score ทั้้�งนี้ก� ว่า่ 1 ใน 3 ของอาหาร ทั่่ว� โลกที่่ผ� ลิติ ขึ้น�้ ไม่่ได้้ถููกรัับประทานและกลายเป็็นขยะอาหาร
แนวโน้้มสิินค้า้ อาหารอััพไซเคิิลในตลาดโลก 2. สาธารณรัฐั เกาหลีี (เกาหลีีใต้้) ในช่่วงไม่่กี่่�ปีีที่่�ผ่่านมาภััยคุุกคามด้้านสิ่่�งแวดล้้อม National Assembly Research Service of Korea ได้้ ที่่เ� พิ่่�มขึ้�้น ได้้เพิ่่ม� ความตระหนัักด้้านสิ่ง� แวดล้้อมให้้กัับผู้�บ้ ริิโภค ทั่่ว� โลก ส่ง่ ผลให้้ความสนใจในอุตุ สาหกรรมที่่ย�ั่ง� ยืนื ก็เ็ พิ่่ม� ขึ้น้� เช่น่ กันั ให้้ข้้อมููลว่่าปริิมาณขยะอาหาร/วันั ของเกาหลีใี ต้้ในปีี 2562 อยู่่�ที่่� ผู้บ�้ ริโิ ภคยุคุ ใหม่พ่ ยายามลดขยะจากอาหารและซื้้อ� สินิ ค้้าอาหาร 21,065 ตััน เพิ่่�มขึ้้�นจากปีี 2556 ที่่�มีีปริิมาณขยะ 16,032 ตััน ที่่�เป็็นมิิตรกัับสิ่่�งแวดล้้อมซึ่่�งสอดคล้้องกัับกระแสเกี่่�ยวกัับ ร้้อยละ 31 และจากรายงานของ Korea Agro-Fisheries & Food Zero Waste ถึึงแม้้ว่า่ ผู้บ�้ ริโิ ภคจะตระหนักั ในเชิงิ บวกต่อ่ การเติบิ โต Trade Corporation ซึ่่ง� เป็น็ หน่ว่ ยงานของรัฐั บาลที่่ก� ่่อตั้้�งขึ้�้นใน อย่า่ งยั่ง� ยืนื และการปกป้อ้ งสิ่ง� แวดล้้อม แต่ก่ ็ไ็ ม่ใ่ ช่เ่ รื่อ� งง่า่ ยที่่จ� ะกระตุ้น� ปีี 2510 มีภี ารกิิจในการส่่งเสริมิ การค้้าการส่่งออกและการตลาด ให้้ผู้�บ้ ริโิ ภคซื้�ออาหารอัพั ไซเคิลิ เนื่่�องจากยัังถููกมองว่า่ เป็็นอาหาร ของอาหารและเครื่�องดื่�มเกาหลีีทั่่�วโลก ได้้รายงานว่า่ ขนาดของ ที่่ท� ำ�ำ มาจากเศษอาหารที่่ถ�ููกทิ้้ง� เป็น็ ขยะ อย่า่ งไรก็ต็ าม กระแสอัพั ไซเคิลิ อุตุ สาหกรรมอาหารอััพไซเคิิล/อััพไซเคิิลทั่่�วโลกในปีี 2565 อยู่่�ที่่� เริ่ม� ดึึงดููดความสนใจผู้บ�้ ริโิ ภคมากขึ้น้� โดยเฉพาะกลุ่�มที่่ใ� ห้้ความสำ�ำ คัญั ประมาณ 53,000 ล้้านดอลลาร์ส์ หรัฐั (ประมาณ 70 ล้้านล้้านวอน) กัับความคิิดสร้้างสรรค์์และค่่านิิยมการรัักษาสิ่่�งแวดล้้อม โดยมีีอัตั ราการเติบิ โตเฉลี่ย� ต่อ่ ปีอี ยู่่�ที่่� 4.6% และคาดว่า่ จะเพิ่่�มขึ้�น้ ปััจจุุบัันมีีหลายประเทศได้้ให้้ความสำำ�คััญกัับการผลิิต เป็น็ ประมาณ 83.3 พัันล้้านดอลลาร์์ (ประมาณ 110 ล้้านล้้านวอน) ที่่�สนัับสนุนุ กระบวนการอััพไซเคิิล/อาหารอัพั ไซเคิิลมากขึ้น�้ อาทิิ ภายในปีี 2575 สหรัฐั อเมริกิ า และสาธารณรัฐั เกาหลีี ภายใต้้สถานการณ์ด์ ัังกล่่าว กระบวนการผลิิตที่่เ� ป็็นมิิตร ต่่อสิ่่�งแวดล้้อมเพื่่อ� ลดขยะอาหาร รวมไปถึึงกระบวนการอัพั ไซเคิลิ / 1. สหรัฐั อเมริิกา อาหารอััพไซเคิิล ภายใต้้แนวคิิดการบริิโภคอย่่างมีีจริิยธรรม เพื่่อ� รัักษาสิ่ง� แวดล้้อม ได้้กลายเป็็นเทรนด์ใ์ หม่่ในอุตุ สาหกรรม สหรััฐอเมริิกาได้้ชื่่�อว่่าเป็็นหนึ่่�งในประเทศที่่�ผลิิต อาหารโลก โดยทั่่ว� ไปอาหารอััพไซเคิลิ มักั ผลิิตมาจากส่่วนผสม ขยะอาหารมากที่่ส� ุดุ ในโลก ปัจั จุบุ ันั หลายหน่ว่ ยงาน ในสหรัฐั อเมริกิ า อาหารจากผลผลิิตพลอยได้้ (by product) ปัจั จุบุ ัันมีีผู้บ�้ ุกุ เบิิก ได้้มีีส่่วนเกี่่�ยวข้้องกัับการสนัับสนุุนกระบวนการอััพไซเคิิล/ ในอุุตสาหกรรมอาหารเกาหลีใี ต้้ที่่ก� ำ�ำ ลัังพยายามสร้้างตลาดสำำ�หรับั อาหารอััพไซเคิลิ ที่่ก� ำ�ำ ลังั เติบิ โตในขณะนี้้� โดยเมื่่อ� เดือื นพฤษภาคม อาหารอััพไซเคิลิ ภายใต้้เป้้าหมายสำ�ำ คััญเพื่่อ� ปกป้้องสิ่�งแวดล้้อม 2563 Upcycled Food Association (UFA) ซึ่่�งเป็็นองค์์กร และการบริโิ ภคอย่า่ งมีีคุณุ ค่า่ โดยตัวั อย่า่ งของการผลิติ สินิ ค้้า ไม่่แสวงหากำ�ำ ไรในรััฐโคโลราโด สหรัฐั อเมริกิ า ได้้ให้้คำำ�จำ�ำ กัดั ความ อาหารจากผลผลิิตพลอยได้้ อาทิิ ข้้าวบาร์์เลย์์ ซึ่่�งได้้จากการ ของอาหารอัพั ไซเคิิล (Upcycled Foods) ไว้้ว่่า \"เป็น็ การจัดั หา ผลิิตเบียี ร์์ ผลผลิติ พลอยได้้เหล่่านี้้ส� ามารถนำ�ำ ไปอัพั ไซเคิลิ เป็็น และผลิิตส่่วนผสมที่่�ปกติิคนไม่่นิิยมบริโิ ภค โดยใช้้ห่ว่ งโซ่่อุุปทาน ผลิิตภััณฑ์ข์ นมเอเนอร์์จี้�บาร์แ์ บบแท่ง่ กราโนลา หรืือขนมอื่น� ๆ ที่่�ตรวจสอบได้้ และมีีผลกระทบในเชิิงบวกต่อ่ สิ่่�งแวดล้้อม” โดย ที่่�มีีข้้อดีที างโภชนาการ อาทิิ โปรตีนี สููง ใยอาหารสููง และแคลอรีีต่ำ�ำ� UFA ได้้กำำ�หนดมาตรฐานการรับั รองอาหารอัพั ไซเคิลิ และประกาศ เครื่�องหมายรัับรองเพื่่อ� ส่ง่ เสริิมอุตุ สาหกรรมดังั กล่า่ ว ดัังนี้้� 2.1. ตััวอย่า่ งผลิิตภััณฑ์์อาหารที่่�ใช้้ผลผลิิตพลอยได้้ • บริษิ ัทั Tous les Jours ผลิติ ภัณั ฑ์์ Whole wheat bread 1.1 ฉลากรับั รองอาหารอัพั ไซเคิิล มีีส่ว่ นผสมอัพั ไซเคิลิ จากผลผลิติ พลอยได้้ข้้าวบาร์เ์ ลย์์ ซึ่ง� นำำ�มาใช้้แทนข้้าวสาลีี ซึ่่ง� จะช่่วยลดปัญั หาการปล่อ่ ย คาร์์บอนไดออกไซด์ใ์ นขณะที่่ฝ� ัังหรือื เผาเมล็็ดข้้าวจาก ที่่�มา : https://www.upcycledfood.org/overview-1 การผลิิตเบีียร์์ • บริิษััท CJ Cheil Jedang ผลิิตภััณฑ์์ Snack Chip • เกณฑ์์มาตรฐาน ให้้เครื่�องหมายรัับรองแก่่ผลิิตภััณฑ์์ มีีส่่วนผสมอััพไซเคิิลถั่่�วเหลืืองบริิสุุทธิ์์� และเมล็็ดข้้าว อาหารที่่ผ� ลิิตด้้วยส่่วนผสมที่่อ� ััพไซเคิิลแล้้วอย่่างน้้อย ที่่�แตกแล้้ว มีีจุุดเด่่นที่่�ใช้้ผลิิตภััณฑ์์โปรตีีนสููงจากกาก 10% ขึ้�้นไป โดยพิิจารณาจากน้ำำ�� หนััก ถั่�วเหลืืองและปลายข้้าวที่่�ถููกทิ้้�งจากการผลิิต รวมทั้้�งใช้้ บรรจุุภัณั ฑ์์อัพั ไซเคิิลจากขวดพลาสติิก 32 วารสาร เศรษฐกจิ อุตสาหกรรม
2.2. ผลิิตภััณฑ์์อาหารที่่�ใช้้ผลผลิิตทางการเกษตรที่่ม� ีีมูลู ค่า่ ต่่ำ • แพลตฟอร์ม์ YES US • บริษิ ัทั Join N Join ผลิติ ภัณั ฑ์์ Choco Ball ขนมอัพั ไซเคิลิ (เว็็บไซต์์: https://m.yes-us.co.kr/) สิินค้้าเกษตร เจ้้าแรกในเกาหลีีใต้้ที่่�ใส่่โลโก้้อาหารอััพไซเคิิลลงบน บรรจุุภััณฑ์์เพื่่�อแสดงให้้เห็็นว่่าเป็็นอาหารอััพไซเคิิล หลากหลายชนิดิ ตามสั่ง� ที่่�ไม่่ได้้มาตรฐาน (รููปร่า่ งลักั ษณะ โดยเป็น็ การสร้้างมููลค่า่ เพิ่่ม� ของสินิ ค้้าโดยใช้้อะควาฟาบา ไม่ส่ มบููรณ์)์ บริิการจัดั ส่ง่ แบบธรรมดาด้้วยเทคโนโลยีี AI (ถั่ว� ลููกไก่)่ แทนไข่ข่ าว เป็น็ ครั้�งแรกในเกาหลีีใต้้ตั้้�งแต่เ่ ดือื นพฤศจิกิ ายน 2564 • บริษิ ัทั WTBT Factory (Ugly Vegetable Rescue 2.5. นโยบายรัฐั บาลหรืือการสนับั สนุนุ Factory) ผลิิตภััณฑ์์ Vegetable Pickle ถืือเป็็น กระทรวงเกษตร อาหาร และกิิจการชนบทของเกาหลีีใต้้ การสร้้างวััฎจัักรแหล่่งที่่�มาของอาหารที่่�ดีีโดยการใช้้ (Ministry of Agriculture, Food and Rural Affairs: MAFRA) วัตั ถุุดิบิ ที่่�มีมี ููลค่่าต่ำ��ำ เนื่่อ� งจากรููปร่า่ งหน้้าตา สีี รอยแตก จัดั ประชุมุ นานาชาติริ ่ว่ มกับั Korea National Food Cluster หรืือขนาดที่่ไ� ม่่เป็็นไปตามมาตรฐาน จึึงทำ�ำ ให้้ไม่่สามารถ (ศููนย์ว์ ิจิ ัยั พัฒั นา และสนับั สนุนุ อุตุ สาหกรรมเฉพาะด้้านอาหาร ขายได้้ในไฮเปอร์ม์ าร์์เก็็ตหรืือซุุปเปอร์ม์ าร์์เก็ต็ ทั่่ว� ไปได้้ ที่่ม�ุ่�งเน้้นการส่่งออก) ภายใต้้หััวข้้อ “ยุุคการบริิโภคอย่่างคุ้้�มค่า่ • บริษิ ัทั Unlimeat (Jigueen Company) ผลิิตภััณฑ์์ การคัดั สรร และความมุ่�งมั่่�นในอุตุ สาหกรรมอาหาร” ภายใต้้ Plant based meat - Fulled pork มีีส่่วนผสมอััพไซเคิิล สถานการณ์์การเปลี่�ยนแปลงสภาพภููมิอิ ากาศ และความเป็็นกลาง จากกากถั่ �วเหลืืองพร่่องมัันเนยและกากข้้าวกล้้อง ทางคาร์์บอนเมื่่�อเดืือนมิิถุุนายน 2565 ระหว่่างการประชุุม ซึ่่�งจะช่่วยลดปััญหาการปล่่อยคาร์์บอนไดออกไซด์์ หนึ่่�งในหััวข้้อที่่�เป็็นหััวใจสำำ�คััญ คืือการพััฒนาอาหารอััพไซเคิิล ในขณะที่่ฝ� ังั หรืือเผาถั่�วเหลืืองและกากข้้าวกล้้อง โดยที่่�ประชุุมได้้กล่า่ วถึึงความพยายามของสัังคมในการจััดการ และการพััฒนาอาหารอััพไซเคิิลนั้้�นจะไม่่ใช่่ทางเลืือกอีีกต่่อไป 2.3. ผลิิตภััณฑ์อ์ าหารสัตั ว์์อัพั ไซเคิิล แต่จ่ ะเป็น็ ทางเลืือกที่่จ� ำำ�เป็็นสำำ�หรับั อนาคตในไม่่ช้้า • บริษิ ัทั Lorenz ผลิติ ภัณั ฑ์์ Pet Gum มีสี ่ว่ นผสมอัพั ไซเคิลิ MAFRA ยัังไม่่มีีนโยบายเฉพาะเกี่ย� วกับั อาหารอัพั ไซเคิลิ / จากผักั ที่่ห� น้้าตาไม่น่ ่า่ รับั ประทาน ซึ่่ง� เป็น็ การสร้้างมููลค่า่ อััพไซเคิิล แต่่มีกี ิจิ กรรมที่่�ดำำ�เนินิ การโดย MAFRA ที่่เ� ป็็นไปตามหลักั เพิ่่�มของสิินค้้าอาหารสััตว์์เลี้้�ยงให้้เป็็นเกรดเดีียวกัับ การการบริโิ ภคอย่่างรู้�้คุุณค่่าและการพััฒนาอาหารท้้องถิ่น� สู่่�อาหาร อาหารคน โดยใช้้ผัักที่่ม� ีมี ููลค่่าการค้้าต่ำ��ำ อััพไซเคิิล/อััพไซเคิิลเพื่่�อลดปริิมาณขยะอาหาร โดย MAFRA • บริิษัทั Ballys ผลิิตภััณฑ์์ Nutritional supplements ได้้จัดั สรรงบประมาณตั้้�งแต่ป่ ีี 2562 เพื่่�อค้้นหาโมเดลด้้านสัังคม for pet มีสี ่ว่ นผสมอัพั ไซเคิลิ จากปลากระพง โดยการสร้าง ที่่�สนัับสนุุนอาหารท้้องถิ่น� และพััฒนาการค้้าสำำ�หรัับผลิติ ภัณั ฑ์์ มููลค่่าเพิ่่ม� ของสิินค้้าอาหารสัตั ว์์เลี้�ยงที่่�แปรรููปจากน้ำำ�� มััน เกษตรที่่ไ� ม่่ได้้มาตรฐานในพื้้น� ที่่ช� นบท โดยผู้�ส้ มััครที่่ไ� ด้้รัับเลือื กใน ปลากระพง ระดัับดีเี ด่น่ จะได้้รับั การสนัับสนุุนค่่าใช้้จ่า่ ยทางธุรุ กิจิ ประมาณ 20 ถึึง 50 ล้้านวอน ขึ้�น้ อยู่่�กับั ขนาดของธุุรกิจิ และข้้อเสนอทางธุรุ กิจิ 2.4. แพลตฟอร์ม์ อััพไซเคิิลของเกาหลีีใต้้ ซึ่ง� ในโครงการยังั มีกี ารสนับั สนุนุ ในด้้านต่า่ ง ๆ รวมถึึงการให้้คำ�ำ ปรึึกษา แพลตฟอร์ม์ ที่่เ� ป็็นตััวแทนการค้้าออนไลน์์นำ�ำ สิินค้้าเกษตร จากผู้เ�้ ชี่ย� วชาญอีกี ด้้วย ชุมุ ชนหมู่�บ้านฟาร์ม์ เพื่่อ� สังั คม องค์ก์ รเศรษฐกิจิ ที่่�เป็็นมิิตรกัับสิ่่�งแวดล้้อม อาทิิ สิินค้้าที่่�มีีรููปร่่างลัักษณะหรืือผิิว เพื่่�อสัังคม และองค์ก์ รภาคประชาสังั คมที่่�มีสี ่ว่ นร่่วมในกิจิ กรรม ที่่�ไม่่ได้้มาตรฐานแต่่ไม่ม่ ีีปััญหาด้้านรสชาติินำ�ำ มาจำำ�หน่า่ ยในราคา ทางสังั คมที่่เ� กี่ย� วข้้องกัับอาหารท้้องถิ่น� และแผนอาหารท้้องถิ่�น ต่ำำ�� กว่่าปกติิ แพลตฟอร์ม์ เหล่า่ นี้้พ� ยายามเชื่�อมโยงระหว่า่ งเกษตรกร กัับผู้้บ� ริิโภค ไม่่เพีียงแต่เ่ พื่่�อลดส่่วนต่า่ งในการจััดจำำ�หน่่ายแต่ย่ ังั ให้้ “Upcycling and Sustainability Foods” โอกาส ความรู้แ้� ก่่ผู้�้บริโิ ภคให้้มีคี วามเข้้าใจที่่�ดีียิ่ง� ขึ้�้นเกี่�ยวกับั การบริโิ ภค สำหรับั ผู้้�ประกอบการ อย่่างรู้�้คุุณค่่าด้้วยการซื้้อ� สิินค้้าเกษตรอััพไซเคิลิ ภายใต้้แนวคิิด โลกมีแี นวโน้้มที่่�จะเปลี่ย� นจากการบริโิ ภคอาหารจาก Save the farm, Save us และ Save the earth อาทิิ แนวคิดิ “มาตรฐานความปลอดภัยั ของอาหารที่่เ� ชื่อ� ถือื ได้้” โดยอาหาร • แพลตฟอร์ม์ Ugly Us จะยังั คงต้้องปลอดภัยั สำ�ำ หรับั ผู้บ�้ ริโิ ภค แต่ม่ ีแี นวโน้้มที่่จ� ะเพิ่่ม� ประเด็น็ (เว็บ็ ไซต์์: https://uglyus.co.kr/main) “ความรัับผิิดชอบต่่อสังั คมและสิ่ง� สิ่ง� แวดล้้อม”เนื่�องจากความสนใจ สิินค้้ากล่อ่ งรวมสินิ ค้้าเกษตรหลากหลายชนิิดที่่เ� ป็็นมิติ ร ของผู้้�บริิโภคที่่�เพิ่่�มขึ้�้นต่่อการพััฒนาที่่�ยั่�งยืืนต่่อสัังคม และ การเปลี่ย� นแปลงด้้านสิ่ง� แวดล้้อมที่่เ� กิิดจากสภาพอากาศที่่ผ� ิดิ ปกติิ ต่อ่ สิ่่ง� แวดล้้อม (Organic or Non Pesticide Certified) ส่่งผลให้้ความสนใจในอุุตสาหกรรมอาหารที่่�เป็น็ มิิตรต่่อสิ่่ง� แวดล้้อม แต่ไ่ ม่่ได้้มาตรฐาน (รููปร่า่ งภายนอกดููไม่ด่ ีี) ให้้บริกิ าร เพิ่่�มขึ้น�้ เพื่่อ� ตอบสนองความต้้องการที่่�หลากหลายของผู้�บ้ ริิโภค จััดส่่งแบบธรรมดาส่่งตรงจากฟาร์์มถึึงหน้้าบ้้านเป็็น ที่่�ต้้องการบริิโภคอย่่างชาญฉลาด ผู้้�ประกอบการจึึงจำำ�เป็็น ครั้ง� แรกในเกาหลีีใต้้ตั้้�งแต่่เดืือนตุุลาคม 2563 มีจี ำ�ำ นวน ผู้�ใ้ ช้้บริิการกว่่า 10,000 คน (2564) เ ศรษฐกิจอุตสาหวการรสรามร 33
ที่่�จะต้้องคอยพัฒั นาสิินค้้าอาหารต่่าง ๆ ให้้สอดคล้้องกับั มาตรฐาน ที่่�ผลิิตสิินค้้าหลายเกรด และหลายรููปแบบจากส่่วนต่่าง ๆ ความปลอดภััย มีีความสามารถในการแข่่งขััน รัักษ์์โลก และ เพื่่�อใช้ว้ ัตั ถุุดิบิ ทุุกส่ว่ นอย่่างมีีประสิทิ ธิิภาพและคุ้�มค่า่ มากที่่ส� ุุด มีคี วามหลากหลาย อาหารแบบอัพั ไซเคิิลจึึงถืือเป็็นเทรนด์ใ์ หม่่ ในส่ว่ นของภาคอุุตสาหกรรมขนาดกลางและเล็ก็ หรือื ของปีี 2565 โดยจากรายงาน Future Market พบว่่าตลาด SME จำ�ำ นวนกว่า่ 90% ของอุุตสาหกรรมผลิติ อาหาร ยังั ขาด อาหารอััพไซเคิิลมีีมููลค่่าถึึง 46.7 พัันล้้านเหรีียญสหรััฐ และ กระบวนการแปรรููปเพื่่�อลดส่่วนเหลืือทิ้้�งและลดปริิมาณการ มีีอััตราการเติิบโตประจำำ�ปีีร้้อยละอยู่่�ที่่� 5 ในระยะเวลา 10 ปีี สููญเสียี ระหว่า่ งการแปรรููปได้้ไม่่ครอบคลุมุ เท่่าที่่�ควร เนื่่�องจาก ข้้างหน้้า และปััจจุบุ ัันสมาคม Upcycled Food Association ได้้ มีีข้้อจำำ�กััดเรื่ �องเงิินทุุน องค์์ความรู้้� ซึ่่�งในตอนนี้้�ทั้้�งภาครััฐและ เริ่ม� ดำ�ำ เนิินการออกใบรัับรองและตราสัญั ลักั ษณ์์ให้้กับั อาหารแบบ ภาคเอกชนได้้ให้้ความสำ�ำ คััญกัับการนำ�ำ เอาสิ่่�งเหลืือใช้้จาก อััพไซเคิลิ อีกี ด้้วย กระบวนการผลิติ อาหารมาใช้ง้ านอย่า่ งคุ้ม� ค่า่ ด้้วยกระบวนการแปรรููป ที่่น� ำ�ำ สารอาหารจากส่ว่ นเหลือื ที่่ม� าแปรรููปให้้เป็น็ ผลิติ ภัณั ฑ์อ์ื่น� ๆ ต่อ่ ไป สำ�ำ หรับั ประเทศไทย จะเห็็นได้้ว่่าการผลิิตสิินค้้าอาหาร รวมถึึงการสร้้างความตระหนััก เสริมิ สร้้างศักั ยภาพ และองค์ค์ วามรู้้� อััพไซเคิิล สอดคล้้องกัับการผลัักดัันโมเดลเศรษฐกิิจชีีวภาพ- ในการลดการสููญเสีียอาหารในขั้�นตอนต่า่ ง ๆ ทั้้�งนี้้ � ขยะอาหาร เศรษฐกิิจหมุุนเวีียน-เศรษฐกิิจสีีเขีียว (Bio-Circular-Green หรือื ขยะเหลืือใช้้จากภาคครัวั เรือื นและภาคการผลิติ ขนาดกลาง Economy: BCG Model) ของรััฐบาล ซึ่่�งเป็็นรููปแบบการ และเล็็กแม้้มีีปริิมาณน้้อย แต่่เมื่่�อมองในภาพรวมขยะเหล่่านี้้� พัฒั นาเศรษฐกิจิ ที่่พ� ัฒั นาต่อ่ ยอดจากจุดุ แข็ง็ ของประเทศไทยที่่�มีี ส่่งผลกระทบต่่อสิ่่�งแวดล้้อมและเผาผลาญทรััพยากรอาหาร ความหลากหลาย ทางชีีวภาพ และความหลากหลายทางวััฒนธรรม เป็น็ จำ�ำ นวนมาก การปรับั เปลี่ย� นพฤติกิ รรมโดยเริ่ม� จากภาคครัวั เรือื น เป็็นการเชื่อ� มโยงหลักั เศรษฐกิิจพอเพีียง (Sufficiency Economy รวมถึึงการแบ่ง่ ปันั องค์ค์ วามรู้�จ้ ึึงมีีส่่วนช่่วยลดการสููญเสียี อาหาร Philosophy : SEP) และสอดคล้้องกัับเป้้าหมายการพััฒนา และปริมิ าณขยะอาหาร และถือื เป็น็ อีกี หนึ่่ง� โอกาสของผู้ป�้ ระกอบการ ที่่�ยั่ง� ยืืน (Sustainable Development Goals: SDGs) โดยโมเดล อาหารที่่จ� ะได้้พัฒั นาสินิ ค้้าของตนเองให้้เป็น็ มิิตรกับั สิ่่ง� แวดล้้อม เศรษฐกิิจ BCG จะทำ�ำ หน้้าที่่�บููรณาการการพััฒนาตั้�งแต่ต่ ้้นน้ำ��ำ ถึึง มากขึ้�น้ และยัังเป็็นการเพิ่่ม� รายได้้ให้้กัับภาคธุุรกิิจและสอดรัับ ปลายน้ำ�ำ� ใช้้องค์ค์ วามรู้้�ด้้านวิทิ ยาศาสตร์์ เทคโนโลยีี และนวัตั กรรม กัับกระแสอััพไซเคิลิ ที่่น� ่า่ จัับตามอง สร้้างมููลค่่าเพิ่่ม� (Value Creation) ซึ่่ง� มุ่�งเน้้นในประเด็น็ สำ�ำ คััญ อาทิิ สินิ ค้้าอาหารอัพั ไซเคิลิ เป็น็ อีกี คำ�ำ ตอบที่่ส� ามารถตอบโจทย์์ 1) ก ารใช้ป้ ระโยชน์์จากความหลากหลายทางชีีวภาพ ประเด็็นความรับั ผิิดชอบต่อ่ สัังคมได้้ดีียิ่�งและมีีแนวโน้้มที่่�ตลาด จะขยายตััวเพิ่่�มขึ้น้� ในอนาคต อย่า่ งไรก็ด็ ี ี อาหารอััพไซเคิลิ จะใช้้ และวัฒั นธรรม ผลผลิิตพลอยได้้จากสิินค้้าทางการเกษตรที่่ม� ีีมููลค่า่ ผลิติ ภัณั ฑ์์ต่ำำ�� 2) การผลิติ และการบริิโภคอย่า่ งยั่�งยืืน เป็น็ วััตถุดุ ิบิ ดังั นั้้น� จึึงมีีความจำ�ำ เป็็นอย่่างยิ่�งที่่�จะต้้องประเมิิน 3) การลดและใช้้ประโยชน์ข์ องทิ้้�งจากกระบวนการผลิติ ความเหมาะสมของผลิิตภััณฑ์์และประเมิินความปลอดภััย ของอาหาร เพื่่อ� ต่อ่ สู้�้กับั อคติิที่่�อาจถููกมองว่า่ ผลผลิติ อาหารพลอยได้้ สิินค้้าและบริกิ าร เป็น็ เพีียงของเหลือื ทิ้้�งและไม่่มีีคุุณสมบััติทิ ี่่จ� ะใช้เ้ ป็็นส่่วนผสมที่่�ดีี 4) การสร้้างมููลค่า่ เพิ่่ม� ตลอดห่ว่ งโซ่ม่ ููลค่า่ ตั้้ง� แต่ภ่ าคเกษตร สำำ�หรัับอาหาร โดยต้้องสร้้างความตระหนัักรู้้�และความเข้้าใจ แก่ผ่ ู้บ�้ ริิโภคอย่่างจริงิ จัังและต่่อเนื่่อ� ง ที่่เ� ป็็นต้้นน้ำำ��จนถึึงภาคการผลิติ และบริกิ าร 5) ส ร้้างภููมิิคุ้้�มกััน พึ่่�งพาตนเอง และเพิ่่�มสมรรถนะ จัดั ทำโดย : นางศุุภวรรณ เทอดเกีียรติ์บ� ููรณะ ในการฟื้น�้ ตััวอย่า่ งรวดเร็ว็ แหล่่งข้อ้ มูลู อ้า้ งอิงิ : ทั้้�งนี้้� ประเทศไทยมีีปริิมาณขยะมููลฝอยกว่่า 26.77 1. ประเด็็นที่่�น่่าสนใจในเรื่อ� งของความยั่�งยืืน “อัพั ไซเคิิล” ล้้านตััน ซึ่่ง� ในปริิมาณนี้้ม� ีขี ยะอาหารมากถึึง 64% โดยเฉพาะใน กรุุงเทพฯ มีปี ริมิ าณขยะมููลฝอย 9,000 ตััน/วันั ซึ่่ง� ในจำำ�นวนนี้ม� ีขี ยะ (Upcycle) ในอุุตสาหกรรมอาหาร อาหารมากถึึง 50% ในมุุมของนักั โภชนาการอาหาร อาหารเหลืือใช้้ จาก Food ingredients – Fi Asia Page แบ่่งได้้ 2 รููปแบบ 1) อาหารเหลือื จากการรัับประทานหรือื 2. Review of food upcycling in South Korea. อาหารส่่วนเกิิน และ 2) อาหารเหลืือจากกระบวนการผลิิต https://www.fairplanet.org/story/how-korean-startups-are-upping- อาหารที่่�นำำ�มาแปรรููป อาทิิ หนัังปลาแซลมอน หรืือแคบหมูู การนำ�ำ อาหารเหลืือแบบแรกมาแปรรููปเพื่่�อจำำ�หน่่ายนั้้น� ไม่่สามารถ the-upcycling-game/ ทำำ�ได้้เนื่่�องจากผิดิ กฎหมาย ทำ�ำ ได้้เฉพาะการจำำ�หน่่ายจ่า่ ยแจกหรือื 3. 2022 Mintel Consulting Sustainability Barometer บริิจาค ในลักั ษณะคลัังอาหาร หรือื food bank แต่อ่ าหารเหลืือ https://www.mintel.com/press-centre/mintel-consulting-2022-sus- ในรููปแบบที่่�สอง สำำ�หรับั ประเทศไทยมีีการผลิิตและแปรรููปอาหาร เหลืือใช้้จากกระบวนการผลิติ อาหารแล้้ว โดยเฉพาะอุุตสาหกรรม tainability-barometer ขนาดใหญ่่ อาทิิ โรงงานแปรรููปเนื้้�อสััตว์์ ปลา และผัักผลไม้้ 34 วารสาร เศรษฐกิจอุตสาหกรรม
คู่่เ�กอุตุ ร็ส็ดาคหวกามรรรู้ม้� คุณุ ภาพน้้ำ เพื่อ�่ การพััฒนาที่่ย� ั่่ง� ยืืน กองเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรมระหว่า่ งประเทศ องค์์การสหประชาชาติิมีีแผนปฏิิบััติิการระดัับสากลระหว่่างปีี 2561 – 2571 (ค.ศ.2018 – 2028) ที่่�มีีชื่�อว่่า “น้้ำเพื่่�อการพััฒนา อย่่างยั่�งยืืน” (Water for Sustainable Development) ซึ่่�งเน้้นไปที่่�การพััฒนาอย่่างยั่�งยืืนและมีีการจััดการที่่�ผสมผสานในเรื่�องของ ทรััพยากรให้้บรรลุุวััตถุุประสงค์์ทั้้�งในด้้านเศรษฐกิิจ สัังคม และสิ่�งแวดล้้อม ในส่่วนของประเทศไทยได้้ให้้ความสำำ�คััญในการบริิหาร จััดการน้ำำ��มาโดยตลอด โดยมีีการจััดทำำ�ยุุทธศาสตร์์ชาติิระยะ 20 ปีี (พ.ศ.2561 – 2580) ซึ่่�งยึึดแนวทางตามหลัักปรััชญาของเศรษฐกิิจ พอเพีียง และสอดคล้้องกัับการพััฒนาที่่�ยั่�งยืืนในประเด็็นการสร้้างหลัักประกัันเรื่�องน้ำำ��และการสุุขาภิิบาล ให้้มีีการจััดการอย่่างยั่�งยืืน และมีีสภาพพร้้อมใช้้สำำ�หรัับทุุกคน ฉะนั้้�น น้ำ�ำ�จึึงเป็็นทรััพยากรที่่�มีีความสำำ�คััญในทุุกมิิติิ จากประสบการณ์์ของผู้้�เขีียนที่่�ได้้เคยทำำ�งาน ด้้านการจััดการคุุณภาพน้ำ�ำ�พบว่่า ปััจจุุบัันสถานการณ์์ทรััพยากรน้ำ�ำ�ได้้เปลี่�ยนแปลงไปตามสภาวะภููมิิอากาศของโลก การเพิ่่�มขึ้้�นของ จำำ�นวนประชากร และการเติิบโตของชุุมชนเมืืองและระบบเศรษฐกิิจ ทำำ�ให้้คุุณภาพน้ำำ��ได้้เกิิดการขาดแคลน ไม่่เพีียงพอต่่อการอุุปโภค และบริิโภค รวมถึึงสภาพคุุณภาพน้ำำ��ที่่�เสื่�อมโทรมลง ผู้้�เขีียนจึึงขอถ่่ายทอดประสบการณ์์แบบฉบัับย่่อ แผนภาพที่�่ 1 แสดงการบ่่งบอกคุุณภาพน้้ำโดยรวมของประเทศไทย ในการวิิเคราะห์์สภาพน้ำ�ำ�ว่่าเป็็นอย่่างไร โดยในเบื้้�องต้้น ผู้้�อ่่านต้้องทราบนิิยามของคำำ�ว่่าแหล่่งน้ำำ��ผิิวดิินก่่อน โดยตามประกาศคณะกรรมการสิ่่�งแวดล้้อมแห่่งชาติิ ฉบัับที่่� 8 (พ.ศ. 2537) ภายใต้้พระราชบััญญััติิส่่งเสริิม และรัักษาคุุณภาพสิ่่�งแวดล้้อมแห่่งชาติิ พ.ศ. 2535 ได้้ให้้ คำำ�นิิยาม แหล่่งน้ำำ��ผิิวดิิน ไว้้ว่่า หมายถึึง แม่่น้ำำ�� ลำำ�คลอง หนอง บึึง ทะเลสาบ อ่่างเก็็บน้ำ�ำ� และแหล่่งน้ำ�ำ�สาธารณะที่่� อยู่่�ในผืืนแผ่่นดิิน ซึ่่�งหมายความรวมถึึงแหล่่งน้ำ�ำ�สาธารณะที่่� อยู่่�บนเกาะด้้วย แต่่ไม่่รวมถึึงน้ำำ��บาดาล และกรณีีแหล่่งน้ำ�ำ� ติิดกัับทะเลให้้หมายความถึึงแหล่่งน้ำ�ำ�ที่่�อยู่่�ในภายในปากน้ำ�ำ� หรืือปากทะเลสาบ จากการติิดตามตรวจสอบคุุณภาพน้ำ�ำ� ในช่่วง 10 ปีีที่่�ผ่่านมา ตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2555 – 2564 และ ประเมิินสถานการณ์์คุุณภาพน้ำ�ำ�แหล่่งน้ำ�ำ�ผิิวดิิน พบว่่า คุุณภาพน้ำ�ำ�แหล่่งน้ำำ��ผิิวดิินมีีแนวโน้้มดีีขึ้�้นเล็็กน้้อย และ คุุณภาพน้ำ�ำ�ของแหล่่งน้ำำ��ส่่วนใหญ่่อยู่่�ในเกณฑ์์พอใช้้ถึึงดีี (แผนภาพที่่� 1) ดััชนีีคุุณภาพน้้ำ Water Quality Index : WQI ที่่�มา : รายงานการดำำ�เนิินงานกองจััดการคุุณภาพน้ำำ�� พ.ศ. 2564 ดีีมาก ดีี เ ศรษฐกจิ อตุ สาหวการรสรามร 35 พอใช้้ เสื่�อมโทรม เสื่�อมโทรมมาก ไม่่ได้้ตรวจวััด แม่่น้ำ�ำ� แหล่่งน้ำำ��นิ่่�ง ขอบเขตจัังหวััด
ลักษณะของคุณภาพน้�้ำำ การตรวจสอบคุุณภาพน้ำำ��ทางชีีวภาพ เป็็นวิิธีีการหนึ่่�งที่่�นำำ�มาใช้้ในการประเมิินคุุณภาพน้ำำ�� เพื่่�อประเมิินการเปลี่�ยนแปลง ทั้้�งทางกายภาพและทางเคมีี วิิธีีการอย่่างง่่ายสำำ�หรัับผู้้�เริ่ �มต้้นเรีียนรู้้�คืือการสัังเกตจากสิ่ �งมีีชีีวิิตที่่�ดำำ�รงชีีวิิตอยู่่�ในแหล่่งน้ำ�ำ� ซึ่่�งก็็ต้้อง แยกแยะเพิ่่�มเติิม เช่่น หากพบปลาพลวง ปลาเสืือพ่่นน้ำำ�� ปลาเข็็ม หรืือปลาผีีเสื้�อ ก็็บ่่งชี้�ได้้ว่่าแหล่่งน้ำำ��นั้้�นมีีคุุณภาพน้ำำ��ที่่�ดีี แต่่หากพบ หนอนแมลงวัันดอกไม้้ หนอนริ้�นน้ำ�ำ�จืืด เราก็็สามารถบ่่งชี้�เบื้้�องต้้นได้้ว่่าแหล่่งน้ำ�ำ�นั้้�นอาจจะไม่่ดีีหรืือสกปรก (แผนภาพที่่� 2) แผนภาพที่่� 2 แสดงสิ่�งมีีชีีวิิตที่่�ชี้�บ่่งอย่่างง่่าย น้้ำดีี น้้ำสกปรก แต่่การตรวจสอบด้้วยสิ่่�งมีีชีีวิิตเพีียงอย่่างเดีียวอาจเป็็นเรื่�องที่่�ยากเกิินไปและอาจจะไม่่สามารถชี้้�บ่่งได้้อย่่างละเอีียด และครบถ้้วน จึึงได้้มีีการประเมิินคุุณภาพน้ำำ��ที่่�เปลี่�ยนแปลงไปทางด้้านเคมีีเข้้ามาช่่วยเสริิม โดยจะต้้องมีีการเก็็บตััวอย่่างน้ำ�ำ�สำำ�หรัับน้ำ�ำ� ผิิวดิิน เพื่่�อใช้้ทดสอบคุุณภาพและนำำ�มาเทีียบกัับมาตรฐานคุุณภาพน้ำ�ำ�ผิิวดิิน วิิธีีการเก็็บตััวอย่่างน้้ำ สำำ�หรัับผู้้�อ่่านคงอาจเริ่�มสงสััยวิิธีีการเก็็บตััวอย่่างน้ำำ�� ทำำ�ไมจะต้้องมีีการเก็็บ แล้้วมีีวิิธีีการเก็็บอย่่างไรถึึงจะนำำ�ไปวิิเคราะห์์ ทางห้้องปฏิิบััติิการหรืือที่่�เรีียกง่่าย ๆ ว่่า ห้้อง Lab ได้้ ผู้้�เขีียนจึึงขอ สรุุปวิิธีีการเก็็บตััวอย่่างแบบเข้้าใจง่่าย โดยจะมีีการเก็็บด้้วยกััน 2 วิิธีี วิิธีีแรกเรีียกว่่าการจ้้วง (Grab Sampling) โดยจ้้วงครั้�งเดีียวที่่�จุุดเดีียว ในเวลาใดเวลาหนึ่่�งให้้เพีียงพอแล้้วนำำ�ไปวิิเคราะห์์ อาจเก็็บที่่�ริิมตลิ่ �ง กลางสะพาน หรืือง่่าย ๆ คืือ จุุดที่่�เราจะจ้้วงกว้้างเท่่าไร เราเก็็บ กึ่�งกลางความกว้้าง และ ณ จุุดเก็็บต้้องวััดความลึึกและเก็็บจุุดกึ่่�งกลาง ความลึึกด้้วย เช่่น ลำำ�น้ำำ��กว้้าง 5 เมตร ลึึก 3 เมตร ก็็จะเก็็บที่่�จุุด 3 เมตรจากตลิ่�ง และลึึกที่่� 1.5 เมตร (แผนภาพที่่� 3) และอีีกวิิธีีเก็็บตััวอย่่างน้ำำ��อีีกวิิธีีหนึ่่�ง เรีียกว่่า การเก็็บตััวอย่่าง แบบผสมรวม (Composite Sampling) เป็็นการเก็็บตััวอย่่าง แบบผสม โดยการเก็็บตััวอย่่าง ณ จุุดเดีียวกััน แต่่ต่่างเวลากััน เช่่น เก็็บทุุกชั่�วโมงในเวลา 2 ชั่่ว� โมง หรืือทุกุ 3 ชั่่�วโมงในเวลา 1 วันั แล้้วนำำ�มา รวมกันั โดยสรุุปแล้้ว ส่่วนมากเราจะใช้้วิิธีีการเก็็บตัวั อย่่างน้ำ�ำ�แบบจ้้วง เนื่่อ� งจาก สะดวก รวดเร็ว็ และใช้้เวลาน้้อยกว่า่ พารามิิเตอร์์หรืือตััวชี้ �บ่่งคุุณภาพน้้ำทางเคมีี แผนภาพที่่� 3 แสดงวิิธีีการเก็็บแบบจ้้วง และทดสอบคุุณภาพ น้ำ�ำ�พื้้�นฐาน ภายหลัังจากการเก็บ็ ตััวอย่่างน้ำ��ำ ด้้วยวิธิ ีกี ารต่่าง ๆ แล้้ว จำำ�เป็น็ ต้้องรีีบนำ�ำ ส่่งห้้องปฏิบิ ัตั ิิการหรืือห้้อง Lab และในแต่่ละตัวั บ่่งชี้� ในทีนี ี้้� จะขอใช้้คำำ�ว่า่ “พารามิเิ ตอร์”์ จำำ�เป็็นต้้องมีีการใส่่สารเพื่่อ� คงสภาพ ตััวอย่่างน้ำำ��ให้้เหมืือนเดิิมกัับที่่�เก็็บมา โดยพารามิิเตอร์์ที่่�มีีอิิทธิิพล 36 วารสาร เศรษฐกจิ อุตสาหกรรม
หรือื เป็็นตััวบ่่งชี้�คุุณภาพน้ำ�ำ� ว่า่ เป็็นน้ำ��ำ ดีีหรืือน้ำ��ำ เสีีย จะมีีอยู่่�ด้้วยกันั เพื่่�อให้้เห็็นภาพการบ่่งชี้�คุุณภาพน้ำำ��ที่่�ชััดเจนขึ้้�น ผู้้�เขีียน 5 พารามิเิ ตอร์์ ได้้แก่่ จึึงสุ่�มตััวอย่่างการเก็็บตััวอย่่างน้ำ�ำ�ลุ่่�มน้ำำ��ท่่าจีีน เช่่น ลุ่�มน้ำำ��ท่่าจีีน1 โดยเฉพาะแม่่น้ำำ��ท่่าจีีนช่่วงตอนกลาง (กิิโลเมตรที่่� 82 – กิิโลเมตร 1 ออกซิิเจนละลายน้้ำ (Dissolved Oxygen หรืือ DO) ที่่� 202) เป็็นแหล่่งน้ำ�ำ�ประเภทที่่� 3 หรืือเรีียกง่่าย ๆ ว่่า คุุณภาพน้ำำ�� สามารถบ่่งชี้�การดำำ�รงชีีวิิตของสััตว์์น้ำ��ำ โดยรวมยิ่�ง ต้้องอยู่่�ในเกณฑ์์พอใช้้ หรืือค่่า WQI ต้้องอยู่่�ในช่่วงระหว่่าง มีีค่่ามากกว่า่ 4 มิลิ ลิกิ รััมต่อ่ ลิติ ร ยิ่่ง� แสดงว่่าคุณุ ภาพน้ำ��ำ 61 – 70 ซึ่่�งจากการเก็็บตััวอย่่างน้ำ�ำ�ที่่�ผ่่านมา ปีี 2554 – 2564 บริิเวณนั้้�นดีี อยู่่�ในเกณฑ์์เสื่�อมโทรมเป็็นส่่วนใหญ่่ โดยมีีค่่าคะแนนอยู่่�ระหว่่าง 31 – 60 (แผนภาพที่่� 5) 2 ความสกปรกในรููปสารอิินทรีีย์์ (Biochemical แผนภาพที่่� 5 แสดงตััวอย่่างการบ่่งชี้�คุุณภาพน้ำ�ำ� Oxygen Demand หรือื BOD) ใช้ใ้ นการประเมิินประเภท แหล่่งน้ำำ��ผิิวดินิ สามารถบ่่งชี้�ความสกปรกของแหล่ง่ น้ำ��ำ สรุุปได้้ว่่า ขั้้�นตอนการจะชี้�บ่่งคุุณภาพน้ำ�ำ�ในแต่่ละ ยิ่�งมีคี ่า่ น้้อยกว่่า 2 มิลิ ลิกิ รัมั ต่อ่ ลิิตรยิ่ง� ดีี แหล่่งน้ำำ��ผิิวดิิน จำำ�เป็็นต้้องมีีขั้ �นตอนและวิิธีีการในการดำำ�เนิินการ เพื่่�อใช้้สำำ�หรัับอ้้างอิิงและนำำ�ไปสู่�การแก้้ไขปััญหา เช่่น การบำำ�บััด 3 การปนเปื้อ้� นของแบคทีีเรีียกลุ่่�มโคลิฟิ อร์ม์ ทั้้ง� หมด น้ำ�ำ�เสีียก่่อนปล่่อยสู่�สาธารณะ การนำำ�น้ำ�ำ�ในกระบวนการผลิิต (Total Coliform Bacteria หรืือ TCB) ใช้้ในการประเมิิน ที่่�ผ่่านการบำำ�บััดแล้้วกลัับมาใช้้ใหม่่ ทั้้�งนี้้� เพื่่�อแก้้ไขปััญหา ประเภทแหล่่งน้ำำ��ผิิวดิิน สามารถบ่่งชี้�ถึึงการปนเปื้้อ� น ปััญหาการขาดแคลนทรััพยากรน้ำ�ำ�ในช่่วงฤดููแล้้ง ลดการปล่่อย แบคทีีเรีียกลุ่ �มโคลิิฟอร์์มจากธรรมชาติิโดยครอบคลุุม ของเสีียจากแหล่่งกำำ�เนิิดสู่่�แหล่่งน้ำำ��สาธารณะ และเพื่่�อประโยชน์์ ถึึงกลุ่�มฟีคี อลโคลิฟิ อร์ม์ จากสิ่�งขับั ถ่่ายในลำ�ำ ไส้้ของสัตั ว์์ ต่่อการอุุปโภคและบริิโภค เพื่่�อการเกษตรกรรม และอุุตสาหกรรม เลือื ดอุ่่�น ห้้ามมีีค่า่ เกิินกว่า่ 20,000 เอ็ม็ .พี.ี เอ็็นต่่อ 100 ที่่�เหมาะสมต่่อไปในอนาคต ตามแนวทางการพััฒนาที่่�ยั่�งยืืน มิลิ ลิลิ ิติ ร จััดทำโดย : 4 การปนเปื้้�อนของแบคทีีเรีียฟีีคอลโคลิิฟอร์์ม นางสาวศศิวิ รุุณ นวกวงษ์์ (Fecal Coliform Bacterial หรืือ FCB) ใช้ใ้ นการประเมินิ ประเภทแหล่่งน้ำ�ำ�ผิวิ ดิิน สามารถบ่่งชี้ถ� ึึงการปนเปื้�อ้ น แหล่่งข้้อมููลอ้้างอิิง : แบคทีเี รียี กลุ่�มฟีคี อลโคลิิฟอร์ม์ จากสิ่�งขัับถ่่ายในลำ�ำ ไส้้ของ - กรมควบคุมุ มลพิิษ สััตว์์เลือื ดอุ่่�นที่่ส� ำ�ำ คัญั คืือ คน และสุุกร ห้้ามมีคี ่่าเกินิ กว่่า - สำำ�นัักงานสิ่ง� แวดล้้อมและควบคุมุ มลพิษิ 4,000 เอ็็ม.พี.ี เอ็น็ ต่อ่ 100 มิิลลิิลิติ ร และสุุดท้้าย - พระราชบัญั ญัตั ิิส่่งเสริมิ และรักั ษาคุุณภาพน้ำ��ำ สิ่่�งแวดล้้อมแห่ง่ ชาติ ิ พ.ศ. 2535 1ตามประกาศกรมควบคุุมมลพิิษ ลงวัันที่่� 7 มิิถุุนายน 2537 เรื่�อง กำำ�หนดประเภท 5 แอมโมเนีีย (NH3-N) สามารถบ่่งชี้�ถึึงการปนเปื้้�อน ของแหล่่งน้ำำ��ในแม่่น้ำำ��ท่่าจีีน ได้้แบ่่งแม่่น้ำ�ำ�ท่่าจีีนตั้้�งแต่่ปากแม่่น้ำำ�� อำำ�เภอเมืือง น้ำ��ำ เสียี จากกิิจกรรมมนุษุ ย์์ ได้้แก่่ การขัับถ่่าย ปุ๋๋�ยจาก จัังหวััดสมุุทรสาคร ขึ้�้นไปทางตอนเหนืือจนถึึงจุุดเริ่ �มต้้นของแม่่น้ำ�ำ�ที่่�จัังหวััดชััยนาท การเกษตร อาหารสััตว์์น้ำำ��ที่่�เหลืือตกค้้าง ห้้ามมีีค่่า ออกเป็็น 3 ช่่วง ได้้แก่่ ท่่าจีีนตอนล่่าง กิิโลเมตร 0 – กิิโลเมตร 82 จััดเป็็นแหล่่งน้ำ�ำ� เกิินกว่่า 0.5 มิิลลิิกรััมต่่อลิิตร ผู้้�อ่่านหลายท่่านอาจ ประเภทที่่� 4 ตอนกลางกิิโลเมตร 82 - กิิโลเมตร 202 จััดเป็็นแหล่่งน้ำ�ำ�ประเภทที่่� 3 เริ่�มสงสัยั ว่า่ แล้้วถ้้าพารามิเิ ตอร์ท์ ั้้�ง 5 ตััวมีผี สมกันั ทั้้ง� และตอนล่่าง กิิโลเมตรที่่� 202 ถึึง กิิโลเมตรที่่� 325 จััดเป็็นแหล่่งน้ำำ��ประเภทที่่� 2 ค่่าเกินิ กว่า่ กำำ�หนดและค่่าไม่่เกินิ กว่า่ กำ�ำ หนดจะพิจิ ารณา เ ศรษฐกิจอตุ สาหวการรสรามร 37 ได้้จากอะไร เราสามารถพิจิ ารณาได้้จากตัวั ชี้้�บ่่งคุณุ ภาพน้ำ�ำ� หรือื Water Quality Index (WQI) ที่่�เป็น็ การนำำ�เอา ค่่าพารามิิเตอร์์ที่่�ตรวจวััดไว้้ในทุุกจุุดของลำำ�น้ำำ��นั้้�นมา ค่า่ หาเฉลี่ย� โดยมีคี ่า่ ตั้ง� แต่่ 0-100 ซึ่่ง� แบ่ง่ ได้้ตามแผนภาพที่่� 4 แผนภาพที่่� 4 เกณฑ์์คะแนน WQI คะแนน เกณฑ์์คุุณภาพน้้ำ ประเภท 91-100 ดีีมาก 1 2 71-90 ดีี 3 4 61-70 พอใช้้ 5 31-60 เสื่อ่� มโทรม 0-30 เสื่อ�่ มโทรมมาก
พลัังงานไฮโดรเจน พลังั งานทางเลืือกใหม่่ในอนาคต น้ำำ��มัันปิิโตรเลีียม เป็็นน้ำ�ำ�มัันดิิบที่่�เกิิดจากการสะสม กองเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรมระหว่า่ งประเทศ และทับั ถมกันั ของฟอสซิลิ ในธรรมชาติิ เช่่น ซากพืืช ซากสัตั ว์์ จากสถานการณ์์ด้้านการเปลี่�ยนแปลงสภาพภููมิิอากาศ และแร่่ธาตุบุ างชนิิด เป็็นพลัังงานจากเชื้�อเพลิงิ ที่่ใ� ช้้แล้้วหมดไป ในปััจจุบุ ััน ที่่เ� กิดิ จากการเผาไหม้้ของเชื้อ� เพลิิง ภััยจากธรรมชาติิ (Non-renewable Energy) ซึ่่ง� เมื่่�อผ่่านกระบวนการกลั่น� แล้้ว การเผาป่่า ภาวะฝุ่�น PM 2.5 ที่่ส� ่ง่ ผลต่อ่ การเกิิดภาวะโลกร้้อน จะได้้เป็็นน้ำำ��มัันสำ�ำ เร็็จรููปที่่�ใช้้กัันอยู่่�ในปััจจุุบันั อาทิิ น้ำ��ำ มัันเบนซิิน และมีผี ลกระทบต่่อสุขุ ภาพของประชาชน อีกี ทั้้ง� ยังั มีผี ลกระทบ น้ำำ��มัันดีีเซล น้ำ��ำ มัันเตา นัับจากปีี 2561-2565 ที่่ผ� ่่านมา พบว่า่ จากปัจั จัยั ภายนอกที่่ส� ่่งผลต่อ่ ความผันั ผวนของราคาพลัังงาน ประเทศไทยมีีการนำ�ำ เข้้าน้ำ��ำ มัันดิิบจากต่า่ งประเทศ คิดิ เป็็นสััดส่ว่ น ได้้แก่่ การเกิิดสงครามความขััดแย้้งระหว่่างรััสเซีีย-ยููเครน ร้้อยละ 88 (873 พัันบาห์์เรลต่อ่ วััน) ร้้อยละ 89 (883 พันั บาห์เ์ รล ซึ่่�งส่่งผลต่่อภาวะการขาดแคลนพลัังงาน และราคาพลังั งานมีี ต่่อวันั ) ร้้อยละ 88 (873 พันั บาห์์เรลต่่อวันั ) ร้้อยละ 90 (893 แนวโน้้มเพิ่่ม� สููงขึ้น้� ซึ่่�งทุุกประเทศทั่่ว� โลกต่า่ งมีคี วามตื่่น� ตัวั และ พัันบาห์์เรลต่่อวััน) และร้้อยละ 92 (913 พัันบาห์์เรลต่่อวััน) ได้้ให้้ความสำ�ำ คััญต่อ่ เรื่�องดัังกล่า่ ว ในขณะเดีียวกันั ประเทศไทย ตามลำ�ำ ดับั ทั้้�งนี้้� จะเห็น็ ได้้ว่า่ การนำ�ำ เข้้าน้ำ��ำ มันั ดิิบของไทยมีแี นวโน้้ม เองได้้มองหาแหล่่งพลัังงานทางเลืือกอื่�น เพื่่�อแก้้ไขปััญหา เพิ่่ม� มากขึ้น้� อย่่างต่อ่ เนื่่อ� ง ยกเว้้นในปีี 2563 ที่่�เกิดิ การแพร่ร่ ะบาด การเปลี่ย� นแปลงของสภาพภููมิิอากาศ ประกอบกัับ สืืบเนื่่�องจาก ของโควิิด-19 ส่ง่ ผลให้้ความต้้องการการใช้้น้ำ��มัันดิบิ ภายในประเทศ ผลการประชุุม COP26 ซึ่่ง� ประเทศไทยได้้แสดงเจตจำ�ำ นงโดยมุ่�ง ลดน้้อยลง เป้า้ หมายในการปลดปล่อ่ ยคาร์บ์ อนเป็น็ ศููนย์์ (Net Zero Emission) 38 วารสาร เศรษฐกิจอุตสาหกรรม
ภายในปีี 2050 และการปล่อ่ ยก๊๊าซเรือื นกระจกเป็น็ ศููนย์์ (Net Zero มีีปริิมาณความเข้้มขัันของคาร์์บอนต่ำำ�� ไฮโดรเจนสีีเทา (Gray GHG Emission) ภายในปีี 2065 ซึ่่ง� พลังั งานทางเลืือกมีีหลาย Hydrogen) ผลิิตจากก๊า๊ ซธรรมชาติหิ รือื มีเี ทน (เชื้อ� เพลิงิ ฟอสซิลิ ) ประเภท อาทิิ พลังั งานลม พลัังงานแสงอาทิิตย์์ พลัังงานไฮโดรเจน มีีปริิมาณความเข้้มข้้นของคาร์์บอนสููง เป็็นต้้น ซึ่่�งจากการที่่� และพลังั งานน้ำำ�� เป็็นต้้น ซึ่่�งในบทความนี้้� ผู้เ�้ ขีียนจะขอหยิบิ ยก ไฮโดรเจนถููกผลิิตขึ้้�นจากแหล่ง่ พลังั งานหลายรููปแบบ ไฮโดรเจน เฉพาะพลัังงานไฮโดรเจน ซึ่่ง� การใช้้พลัังงานไฮโดรเจนจะเป็น็ จึึงถููกจััดเป็็นพาหะพลัังงาน (Energy Carrier) มากกว่่าเป็็น พลัังงานทางเลือื กที่่เ� ข้้ามาทดแทนการใช้้เชื้�อเพลิิงฟอสซิลิ ที่่�ใช้้แล้้ว แหล่ง่ พลังั งาน (Energy Source) ซึ่่ง� สามารถเก็บ็ รักั ษาและนำ�ำ ไปใช้้ หมดไป อีกี ทั้้�งยัังสามารถผลิิตจากแหล่่งพลัังงานที่่�นำ�ำ กลัับมาใช้้ ในรููปแบบต่า่ ง ๆ เช่่น เซลล์เ์ ชื้�อเพลิงิ (Fuel cell) เชื้�อเพลิิงชีีวภาพ ได้้ใหม่่และไม่่หมดไป ซึ่่�งเมื่่�อพิจิ ารณาจากตััวเลขสถิิติปิ ริมิ าณ (Biofuel) อุุตสาหกรรมเคมีี และโลหะ ยานพาหนะที่่ข� ับั เคลื่่อ� น การใช้ไ้ ฮโดรเจนทั่่ว� โลก จะเห็น็ ได้้ว่่ามีีปริมิ าณสููงถึึง 94 ล้้านตััน ในระยะทางไกล เป็็นต้้น ซึ่่ง� มีตี ัวั อย่า่ งในหลาย ๆ ประเทศที่่ด� ำำ�เนินิ ในปีี 2021 ซึ่่ง� สููงกว่่าปีี 2019 ก่อ่ นการแพร่่ระบาดของโควิิด-19 โครงการในการพััฒนาด้้านนวััตกรรมและเทคโนโลยีใี นการนำำ� ที่่�ปริิมาณการใช้ไ้ ฮโดรเจนอยู่่�ที่่� 91 ล้้านตััน ไฮโดรเจนมาใช้้อย่่างต่่อเนื่่อ� ง เช่น่ รถไฟฟ้า้ พลัังงานไฮโดรเจน (Hydrogen Fuel Train) ที่่ไ� ด้้เริ่�มใช้้งานในประเทศเยอรมนีี พลัังงานไฮโดรเจนคืืออะไร แทนการใช้้รถไฟที่่ใ� ช้้น้ำ�ำ�มันั ดีีเซล รถบรรทุุกพลังั งานไฮโดรเจน ที่่�ผลิิตในประเทศเกาหลีี ในส่ว่ นของประเทศไทย โดยการไฟฟ้้า ไฮโดรเจนเป็็นธาตุทุ ี่่ม� ีนี ้ำำ��หนัักเบาที่่�สุุดและมีปี ริิมาณมาก ฝ่่ายผลิิตแห่่งประเทศไทยได้้มีีการดำำ�เนิินโครงการการผลิิต ที่่�สุุดในโลก เกิดิ จากการแยกโมเลกุลุ ของน้ำ�ำ� ออกเป็็นไฮโดรเจนและ ไฟฟ้้าพลัังงานหมุุนเวีียนจากกัังหัันลมและมาแปรสภาพเป็็น ออกซิิเจน คุุณสมบััติิของไฮโดรเจนคืือ ไม่่มีีสีี กลิ่�น ติิดไฟง่่าย การกัักเก็บ็ พลังั งานในรููปของก๊า๊ ซไฮโดรเจน (Wind Hydrogen สะอาด และเป็็นมิิตรกัับสิ่่�งแวดล้้อม โดยแหล่่งเชื้�อเพลิิงและ Hybrid) ซึ่่�งช่ว่ ยสร้้างเสถีียรภาพในการผลิติ และจ่า่ ยไฟฟ้้าได้้อย่่าง แหล่่งพลัังงานที่่�นำ�ำ มาใช้้ในกระบวนการผลิิตไฮโดรเจน มีีประสิิทธิภิ าพมากยิ่ง� ขึ้้�น นัับเป็น็ การบริหิ ารจััดการพลัังงานจาก ประกอบด้้วย 3 แหล่ง่ ได้้แก่่ พลัังงานหมุนุ เวีียนที่่�มีคี วามไม่แ่ น่น่ อนให้้เกิิดประสิิทธิิภาพสููงสุุด เชื้อ� เพลิิงฟอสซิลิ เช่่น ก๊า๊ ซธรรมชาติิ ถ่า่ นหินิ และน้ำำ�� มันั ปิิโตรเลีียม แหล่่งพลัังงานหมุนุ เวีียน เช่่น แสงอาทิิตย์ ์ น้ำ��ำ และชีวี มวล เป็็นต้้น พลังั งานนิวิ เคลีียร์์ โดยปััจจุุบัันได้้มีีการจำำ�แนกไฮโดรเจนออกเป็็นสีีต่่าง ๆ หลากหลายสีี ตามแหล่่งกำ�ำ เนิิดของไฮโดรเจนและความเข้้มข้้นของ คาร์์บอน อาทิิ ไฮโดรเจนสีเี ขียี ว (Green Hydrogen) ผลิติ จากแหล่่ง พลังั งานหมุนุ เวียี น โดยผ่า่ นกระบวนการ อิเิ ล็ก็ โทรไลซิิส มีปี ริมิ าณ ความเข้้มขันั ของคาร์บ์ อนต่ำ��ำ ไฮโดรเจนสีีชมพูู (Pink Hydrogen) ผลิติ จากพลัังงานนิวิ เคลียี ร์์ โดยผ่่านกระบวนการอิเิ ล็็กโทรไลซิสิ เ ศรษฐกจิ อุตสาหวการรสรามร 39
นโยบายส่่งเสริิม แยกก๊๊าซไฮโดรเจนออกมาอยู่่�แล้้ว โดยถููกนำำ�ไปใช้ใ้ นกระบวนการ พลัังงานไฮโดรเจนของไทย ผลิติ น้ำ��ำ มัันในโรงกลั่�นน้ำ��ำ มันั แต่่ใช้ใ้ นปริิมาณไม่่มาก ดังั นั้้�น ไทยอาจ ต่่อยอดในการพััฒนาการผลิิตพลัังงานไฮโดรเจนควบคู่่�กัับ ภาครััฐโดยกระทรวงพลัังงานได้้มีีการบรรจุุแผน การใช้้พลัังงานหมุุนเวีียน เช่่น พลัังงานไฟฟ้้าจากโซลาเซลล์์ การศึึกษาและพััฒนาไฮโดรเจนลงในแผนพลัังงานแห่่งชาติิ เพื่่อ� ให้้เกิดิ เป็น็ พลังั งานสะอาดที่่ม� ีปี ระสิทิ ธิภิ าพไม่ด่ ้้อยไปกว่า่ เดิมิ ปีี 2565 รวมถึึงสำำ�นัักงานคณะกรรมการส่่งเสริิมการลงทุุน ลดปริิมาณการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกที่่�เกิิดจากการเผาไหม้้ ได้้มีีการอนุุมััติิเพิ่่�มประเภทกิิจการที่่�ให้้การส่่งเสริิมการลงทุุน ของก๊๊าซธรรมชาติิ ซึ่่�งจะก่่อให้้เกิิดประโยชน์์ในภาพรวมต่่อ ในกิิจการที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับไฮโดรเจนและรถยนต์์ไฟฟ้้าเชื้ �อเพลิิง ภาคอุุตสาหกรรม ประชาชน และสิ่ง� แวดล้้อม โดยเฉพาะการพัฒั นา ไฮโดรเจน ควบคู่่�ไปกับั การใช้้ยานยนต์ไ์ ฟฟ้า้ จึึงนับั ว่่ามีแี นวโน้้ม องค์ค์ วามรู้ใ้� นการนำำ�พลังั งานไฮโดรเจนเข้้ามาใช้้ในภาคการผลิติ ที่่�ดีีที่่�ภาครััฐของไทยได้้สนัับสนุุนการดำ�ำ เนิินการในการนำำ� หรืือการนำ�ำ มาใช้้เป็น็ เซลล์เ์ ชื้�อเพลิงิ ในโรงงานอุตุ สาหกรรม ที่่ต� ้้อง พลัังงานไฮโดรเจนไปประยุุกต์์ใช้้ให้้เกิิดผลอย่่างเป็็นรููปธรรม ใช้้ไฮโดรเจนในปริิมาณมาก จึึงนับั เป็็นเรื่อ� งใหม่่ที่่จ� ำำ�เป็็นต้้องมีี และเกิดิ ประโยชน์ส์ ููงสุุดทั้้ง� นี้้� ในส่ว่ นของกระทรวงอุตุ สาหกรรม การศึึกษาค้้นคว้้า การวิิจััยและพััฒนา ทั้้�งในด้้านการพััฒนา โดยกรมโรงงานอุตุ สาหกรรมได้้มีกี ารออกยุุทธศาสตร์์ไฮโดรเจน โครงสร้้างพื้้น� ฐาน การพัฒั นาองค์์ความรู้้�และมาตรฐาน การบริิหาร (Hydrogen Strategy) เพื่่�อมุ่่�งส่่งเสริิมศัักยภาพการใช้้ จัดั การระบบโลจิิสติิกส์์ในการขนส่่ง เนื่่�องจากแรงดัันของ พลัังงานไฮโดรเจนในโรงงานอุตุ สาหกรรม ในส่ว่ นของการนิคิ ม ก๊า๊ ซไฮโดรเจนมีปี ริมิ าณสููงกว่า่ ก๊๊าซธรรมชาติถิ ึึงสามเท่า่ รวมทั้้�ง อุตุ สาหกรรมแห่ง่ ประเทศไทยได้้สนัับสนุนุ ให้้นิคิ มอุุตสาหกรรม ภาครััฐอาจมีีการแลกเปลี่่�ยนองค์์ความรู้�้กัับประเทศที่่�มีี เช่่น พื้้น� ที่่�นิิคมอุตุ สาหกรรมสมาร์ท์ ปาร์์ค หันั มาใช้้พลัังงานจาก ความเชี่ย� วชาญในการถ่า่ ยทอดเทคโนโลยีี ตลอดจนอาจมีกี าร แผงผลิิตไฟฟ้า้ จากแสงอาทิติ ย์์ (Solar cell) พลัังงานสะอาด หารืือร่ว่ มกับั ภาคเอกชน เพื่่�อกำ�ำ หนดเป็น็ แนวทางในการดำ�ำ เนิิน และพลังั งานสีีเขียี ว (Green Energy) รวมทั้้�งไฮโดรเจนมาเป็น็ นโยบายร่ว่ มกัันบนพื้้น� ฐานของความเป็็นไปได้้ ความเหมาะสม พลัังงานทดแทน เป็น็ ต้้น อย่า่ งไรก็ด็ ีี การใช้้พลังั งานไฮโดรเจน ต้้นทุุน และระยะเวลาที่่�จะดำ�ำ เนิินการ เพื่่�อขับั เคลื่�่อนนโยบาย ยัังมีีข้้อจำำ�กััด อาทิิ ต้้นทุุนการผลิิตไฮโดรเจนจากเชื้ �อเพลิิง ส่่งเสริิมพลัังงานไฮโดรเจนของไทยให้้เกิิดผลสััมฤทธิ์�์อย่่าง สะอาด มีีราคาค่่อนข้้างสููง และจากการที่่�ไฮโดรเจนมีีขนาดเล็็ก เป็น็ รููปธรรมต่่อไปในอนาคต น้ำ�ำ� หนัักเบา และมีีคุุณสมบัตั ิใิ นการกัดั กร่อ่ น ส่ง่ ผลให้้การจััดเก็็บ และการขนส่ง่ ทำ�ำ ได้้ยาก จััดทำโดย : ซึ่ง� เมื่่�อพิจิ ารณาจากกระบวนการผลิติ ไฮโดรเจนให้้เป็น็ นางสาวสุุจิริ ภา หาญสวััสดิ์� พลังั งานสะอาดที่่�เป็น็ มิติ รกับั สิ่่�งแวดล้้อม ในรููปแบบต่า่ ง ๆ เช่น่ กระบวนการอิิเล็็กโทรไลซิิสในการแยกก๊า๊ ซไฮโดรเจน ที่่จ� ำำ�เป็็น แหล่ง่ ข้้อมููลอ้า้ งอิิง : ต้้องใช้เ้ ทคโนโลยีขีั้น� สููง ซึ่่ง� ต้้องใช้้เงิินลงทุนุ จำ�ำ นวนมาก ในขณะที่่� สำ�ำ นัักงานคณะกรรมการกำำ�กับั กิิจการพลังั งาน การใช้้พลัังงานนิิวเคลีียร์์ อาจมีขี ้้อห่ว่ งกัังวลของประชาชนในเรื่�อง การรั่�วไหลของสารกััมตภาพรัังสีี เป็็นต้้น ซึ่่�งวิิธีีการดัังกล่่าว สำำ�นัักงานนโยบายและแผนพลัังงาน ข้้างต้้น อาจยังั ไม่เ่ หมาะกับั ประเทศไทยในขณะนี้้ � อย่่างไรก็็ดีี การไฟฟ้้าฝ่า่ ยผลิติ แห่ง่ ประเทศไทย ปัจั จุุบััน จะเห็น็ ได้้ว่่า ไทยมีโี รงงานแยกก๊๊าซธรรมชาติ ิ ซึ่่�งได้้มีกี าร Global Hydrogen Review 2022 40 วารสาร กรมโรงงานอุตุ สาหกรรม การนิคิ มอุุตสาหกรรมแห่ง่ ประเทศไทย เศรษฐกิจอตุ สาหกรรม
อุุตรสอาบหรัก้้�วรรม นางวรวรรณ ชิิตอรุุณ ผู้้�อำนวยการสำนัักงานเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรม เป็น็ ประธานเปิดิ โครงการ “การเพิ่่�มประสิทิ ธิภิ าพการปฏิิบััติงิ านด้า้ นพััสดุตุ าม พ.ร.บ. และระเบียี บกระทรวงการคลัังว่่าด้้วยการจััดซื้อ�้ จััดจ้า้ งและการบริิหารพััสดุภุ าครัฐั พ.ศ. 2560” เพื่่�อให้้บุุคลากรของสศอ. ได้้รัับความรู้้�ความเข้้าใจ มีีทัักษะในการทำำ�งาน เพิ่่�มขึ้้�น และสามารถนำำ�ไปปรัับใช้้ รวมถึึงแก้้ไขปััญหาในการปฏิิบััติิงานได้้อย่่างมีี ประสิทิ ธิิภาพ เมื่อ� วันั ที่่� 25 เมษายน 2566 ณ ห้้องประชุมุ 601 อาคารสำำ�นัักงานเศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม นางศิิริิเพ็็ญ เกีียรติิเฟื่่�องฟูู รองผู้�อำนวยการ สำนัักงานเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรม พร้้อมด้้วยเจ้้าหน้้าที่่� สำ�ำ นักั งานเศรษฐกิจิ อุตุ สาหกรรม เข้้าร่ว่ มกิจิ กรรม Kickoff โครงการ “จิิตอาสารวมพลังั คน MIND ปรัับปรุงุ ภููมิทิ ััศน์์ อาคารนารายณ์์” โดยมี ี ดร.ณัฐั พล รังั สิติ พล ปลัดั กระทรวง อุุตสาหกรรม เป็็นประธานเปิิดโครงการ เมื่่�อวัันที่่� 10 พฤษภาคม 2566 ณ อาคารนารายณ์์ กระทรวงอุตุ สาหกรรม เ ศรษฐกิจอตุ สาหวการรสรามร 41
นางวรวรรณ ชิิตอรุุณ ผู้้�อำนวยการสำนัักงานเศรษฐกิิจอุุตสาหกรรม เป็็นประธานเปิิดงาน “Manufacturing Expo 2023” และงานสััมมนาทางวิิชาการ “Automotive Summit 2023” พร้้อมกล่่าวปาฐกถาหัวั ข้้อ “พลิิกโฉมอนาคตอุตุ สาหกรรม ยานยนต์ไ์ ทย” (Reshape the Future of Thai Automotive Industry) เมื่่อ� วันั ที่่� 21 มิถิ ุุนายน 2566 ณ ห้้องแกรนด์์ฮอลล์์ 203 ศููนย์์นิทิ รรศการและการประชุมุ ไบเทค บางนา กรุุงเทพฯ 42 วารสาร เศรษฐกจิ อตุ สาหกรรม
การส่่งออก – นำเข้้า BInudsOiicInEaetsosr สิินค้้าอุุตสาหกรรมไทย ไตรมาส 1 ปีี 2566 ไตรมาส 1 ปีี 2566 การส่ง่ ออกสิินค้้าอุุตสาหกรรม (ไม่ร่ วมทองคำำ�) หดตัวั ร้้อยละ 3.2 เมื่่�อเทีียบกับั ช่่วงเดียี วกัันของปีีก่อ่ น เนื่่�องจากภาวะ เศรษฐกิิจโลกและประเทศคู่่�ค้้าชะลอตััว โดยสิินค้้าสำ�ำ คัญั ที่่ห� ดตััว อาทิิ เม็็ดพลาสติิก เคมีีภััณฑ์ ์ สิ่่ง� ทอ ผลิิตภััณฑ์์ยาง ผลิติ ภััณฑ์อ์ ะลููมิเิ นีียม ผลิิตภััณฑ์พ์ ลาสติกิ ส่่วนตลาดส่ง่ ออกที่่�เป็น็ คู่�ค้าสำ�ำ คััญของไทยส่่วนใหญ่่ หดตััว เช่น่ สหรัฐั อเมริิกา จีีน ญี่่�ปุ่�น CLMV สหภาพยุโุ รป (27) ไม่ร่ วมสหราช อาณาจัักร อิินเดีีย และออสเตรเลีีย ในขณะที่่�กลุ่�มประเทศตะวันั ออกกลาง (15) และอาเซียี น (5) ขยายตัวั ได้้ดีี หมายเหตุุ : อ าเซียี น (5) ได้แ้ ก่่ อินิ โดนีเี ซียี มาเลเซีีย ฟิิลิิปปิินส์์ สิงิ คโปร์์ และบรูไู น CLMV ได้้แก่่ กััมพูชู า ลาว เมีียนมา และเวีียดนาม ไตรมาส 1 ปีี 2566 การนำำ�เข้้าสิินค้้าหดตััวร้้อยละ 0.5 เมื่่อ� เทีียบกัับ ช่่วงเดีียวกันั ของปีกี ่่อน เนื่่�องจากเศรษฐกิจิ โลกที่่�ชะลอตัวั ลง โดยการนำำ�เข้้า สิินค้้าเชื้�อเพลิงิ ขยายตััวร้้อยละ 6.5 จากราคาพลัังงานที่่ล� ดลง สินิ ค้้าทุุน หดตััวร้้อยละ 3.8 จากการนำำ�เข้้าเครื่�องคอมพิิวเตอร์์อุุปกรณ์์และ ส่่วนประกอบ สิินค้้าวัตั ถุดุ ิิบและกึ่�งสำ�ำ เร็จ็ รููป (ไม่่รวมทองคำ�ำ ) หดตััวร้้อยละ 4.1 จากการนำำ�เข้้าเคมีภี ัณั ฑ์์ อะลููมิเิ นียี มและผลิิตภััณฑ์ท์ ำ�ำ จากอะลููมิเิ นียี ม วััสดุทุ ำำ�จากยาง สิินค้้าอุปุ โภคบริิโภคขยายตัวั ร้้อยละ 1.3 สิินค้า้ 2564 2565 2566 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 ส่ง่ ออกสินิ ค้้าอุตุ สาหกรรม (ไม่ร่ วมทองคำ�ำ ) 9.1% 45.1% 22.4% 20.7% 8.7% 6.4% 5.8% -8.1% -3.2% นำ�ำ เข้้าสิินค้้าทุนุ 6.9% 27.3% 23.0% 13.2% 12.1% 8.1% -0.5% -8.5% -3.8% 17.2% 50.5% 53.1% 31.7% 17.6% 12.5% 5.8% -8.9% -4.1% นำ�ำ เข้้าวัตั ถุุดิบิ และกึึงสำ�ำ เร็จ็ รููป (ไม่ร่ วมทองคำ�ำ ) สินิ ค้้าอุุตสาหกรรม 3 อัันดับั แรกในตลาดส่่งออกสำคััญของไทย ไตรมาส 1 ปีี 2566 • รถยนต์น์ ั่่ง� • เครื่อ� งปรับั อากาศ • เครื่อ� งโทรสาร • รถยนต์น์ั่่ง� • ผลิติ ภัณั ฑ์อ์ ลููมิเิ นียี ม และส่ว่ นประกอบ โทรศัพั ท์์ (+51.5%) และส่ว่ นประกอบ (+61.6%) (+103.7%) (+29.1%) • เครื่อ� งคอมพิวิ เตอร์์ (+31.8%) • ไม้้และผลิิตภััณฑ์์ไม้้ • เหล็ก็ เหล็ก็ กล้้า และส่่วนประกอบ • หม้้อแปลงไฟฟ้า้ และผลิติ ภัณั ฑ์์ และส่ว่ นประกอบ • เครื่อ� งปรับั อากาศ (+131.4%) (+33.8%) และส่ว่ นประกอบ (+39.9%) (+79.8%) • อัญั มณีแี ละ • อััญมณีแี ละ (+16.1%) เครื่อ� งประดับั • เครื่อ� งสำ�ำ อาง สบู่� เครื่อ� งประดัับ • เครื่อ� งมือื แพทย์์ (หักั ทอง) และผลิติ ภัณั ฑ์์ (หัักทอง) และอุปุ กรณ์์ • เครื่อ� งจักั รกล และส่ว่ นประกอบ (+71.8%) (+25.0%) (+106.1%) (+46.5%) (+10.6%) ที่่ม� า : กระทรวงพาณิิชย์์ ประมวลผลโดยสำ�ำ นัักงานเศรษฐกิจิ อุุตสาหกรรม เ ศรษฐกจิ อุตสาหวการรสรามร 43
ตัวั ชี้�วัดั เศรษฐกิจิ ภาคอุุตสาหกรรม
Search
Read the Text Version
- 1 - 44
Pages:
