สารคดีท่องเที่ยวชุมชน เขมราฐ

52 à¢ÁÃÒ° 04 þ. 1,500 àμÕ§ á¹Ç¤Ô´ãËÁ‹à¾×èͪØÁª¹ เมือ่ สกั ครูพูดคางไวถงึ เรอื่ งการนำขอมลู TCNAP มาใชในการจัดการดานสาธารณสุข เลยพานนึกไปถึง เรอื่ งราวของโรงพยาบาลสง เสรมิ สขุ ภาพตำบล (รพ.สต.) หลายตอหลายแหงท่ีผมมีโอกาสไดไปสัมผัสและแลก เปล่ียนความรกู บั ผูอำนวยการโรงพยาบาลหลายทาน

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 53 เชอ่ื หรอื ไมค รบั จนถงึ ทกุ วนั นผ้ี มกย็ งั ไมค อ ยเขา ใจ นโยบายเกี่ยวกับการใหบริการดานสาธารณสุขของบาน เราอยดู ี อยาหาวาบนเลยนะครับ แตอ ดไมไ ดจ ริงๆ ย่งิ มองไปถึงความไมเทาเทียมท่ีคนในภาคการเกษตรหรือ ภาคชนบทไดรบั แลว ยิง่ ชวนใหรูสึกคบั ขอ งใจ คิดดูนะครับ ตามหัวเมืองใหญๆ หรืออยางใน เมอื งหลวงนั้น ทง้ั แพทยแ ละพยาบาลแทบจะเดนิ ชนกัน ขวักไขวไปหมด หากแตในชนบท บุคลากรดานนี้แทบ จะนับหวั ไดเลย แมว า สมัยนอ้ี าจจะดขี ึ้นกวา แตก อ นบาง เล็กนอยจากการขยายสถานบริการดานสาธารณสุขให กระจายตวั ในชนบทมากขนึ้ กระนน้ั กต็ าม บนขอ เทจ็ จรงิ วันน้ีก็ยังพบวาความไมเปนธรรมในการเขาถึงบริการ สาธารณสุขยังคงดำรงอยู ทั้งเร่ืองการกระจายบุคลากร ไมเ ปน ธรรม ศกั ยภาพของบคุ ลากรทม่ี ีขอ จำกดั อุปกรณ และเครอ่ื งมอื ทางการแพทยไ มเ พยี งพอ ปญ หาเหลา นย้ี งั รอการแกไ ข ผมกไ็ ดแ ตห วงั วา ในอนาคตอนั ใกลน ี้ ปญ หา ตา งๆ จะทุเลาเบาบางลงบา ง

54 à¢ÁÃÒ° จากปญหาการใหบริการดานสาธารณสุข โดย ภาค รัฐ ที่ ยัง ไม ส า ม า ร ถ ตอบ สนอง ความ ตองการของประชาชนใหครอบคลุมทุกกลุม จึง เปนท่ีมาของการใหบริการดานสาธารณสุขโดย ชุมชน สวนจะมีลักษณะการจัดการอยางไร ใคร เปน คนรบั ผดิ ชอบ และมคี วามนา เชอื่ ถอื ขนาดไหน นั้น เราลองมาเปด มุมมองในเรือ่ งนี้กนั ดู

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 55 ºÃ¡Ô ÒÃÊØ¢ÀÒ¾¶Ö§ºÒŒ ¹ จากแหลงเรียนรูการใชโปรแกรม TCNAP ผมใช เวลาเพียงพริบตาเดียวก็มาถึงแหลงเรียนรูโรงพยาบาล

56 à¢ÁÃÒ° 1,500 เตียง เพราะอยตู ิดกนั น่เี อง เดินแคไ มก ่ีกาวกถ็ งึ แตไ หนละ เตยี งพยาบาล 1,500 เตยี งทว่ี านั้น และผูท่ีไขขอสงสัยเร่ืองนี้ใหกระจางก็ไมใชใครอ่ืน หากแตเ ปน ‘นอ งส’ุ สนุ นั ทา เครอื สดี า นกั เรยี นทนุ ภายใต โครงการ 4 ป 3 สราง ของทานนายกฯวชิระน่ีเอง เธอ เลา ใหฟงวา “แนวคิดเรื่องโรงพยาบาล 1,500 เตียง เปน แนวคิดที่เกิดจากความตองการที่จะแกไขปญหาคนไข ลน สถานพยาบาลและปญ หาการขาดแคลนบคุ ลากรดา น สาธารณสุข จากเดิมแทนท่ีผูปวยจะตองเดินทางไปหา แพทยที่โรงพยาบาล ซ่ึงบางคร้ังก็ตองใชเวลารอคิวพบ หมอทงั้ วนั และยงั ตอ งเสยี คา ใชจ า ยในการเดนิ ทางอกี ไม นอ ย ทางเทศบาลจงึ มแี นวคดิ วา ในเมอ่ื มขี อ มลู TCNAP อยูในมือแลว รูวาผูปวยคนไหนอยูที่ไหน จึงเริ่มทำเปน โครงการสรา งระบบบรกิ ารสาธารณสขุ โดยภาคประชาชน ทส่ี ำคญั คนปว ยกไ็ มต อ งเดนิ ทางไปถงึ สถานพยาบาลดว ย เพยี งแคร ออยทู ี่บา นเด๋ยี วก็มคี นไปรักษาถึงท่ี” ฟง ดดู แี ถมเปน แนวคดิ ทส่ี รา งสรรค หากคนขส้ี งสยั อยา งผมกลับมคี ำถามในใจ “เราจะเช่ือม่ันในคุณภาพของอาสาสมัครไดมาก นอยแคไหน บริการท่ีไดรับจะเทียบเทากับโรงพยาบาล หรือเปลา แลวถาเกิดอะไรผิดพลาดขึ้นมาใครจะรับผิด

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 57 ชอบ” เหมือนนองสจุ ะเดาใจออก เธออธิบายตอ ไปวา “ขอสงสัยเรื่องคุณภาพนั้นตองเขาใจในเบื้องตน กอ น อยา งแรกคอื คนทม่ี าทำงานนไี้ ดต อ งผา นการอบรม ดา นสาธารณสขุ อยางเขมงวด ซ่งึ อสม. ทท่ี ำงานรว มกนั เขาก็มีความรูดานนี้ดีพอ อยางที่สองคือ เราเนนการ ทำงานในเชงิ รกุ โดยการเขา ไปตรวจสขุ ภาพของประชาชน กอ นทจ่ี ะเกดิ โรคภยั เชน ตรวจโรคเบาหวาน โรคความดนั โลหิตสูง สวนคนท่ีปวยหนักจนเกินความสามารถจริงๆ เราก็จะประสานสง ตอ ไปยงั โรงพยาบาลประจำอำเภอ” μÍ‹ ÂÍ´¢ÍŒ ÁÙÅ TCNAP ÊÙ‹¡ÒôÙáżÙÊŒ Ù§ÇÂÑ นอกจากการทำงานเชิงรุกท่ีเนนการปองกันแทน การรกั ษา อีกสวนหนง่ึ ทน่ี าสนใจของโครงการนี้ คอื การ เขา ไปดแู ลผสู งู อายแุ ละผปู ว ยเรอ้ื รงั ถงึ ภายในบา น ซง่ึ นอ งสุ เลาแนวคดิ ใหฟง วา “อีกหนึ่งปญหาใหญทางดานสาธารณสุขที่พบคือ ปญ หาผูสูงอายุทปี่ วยเร้ือรังและไมม คี นดูแล ซ่งึ กลุมของ เราเลง็ เหน็ แลว วา เรอ่ื งนเี้ ปน เรอ่ื งใหญ ประมาณป 2553 จึงมีการจัดต้ังกลุมดูแลผูสูงอายุขึ้นมาทั้ง 8 ชุมชน มี ตัวแทนจากชุมชน 5 คน ประกอบดว ย อสม. 3 คน คณะ กรรมการหมบู าน 1 คน และ อปพร. 1 คน โดยคัดเลอื ก

58 à¢ÁÃÒ° จากผูท ี่มจี ิตอาสาเปน หลกั ไมมกี ารบงั คบั กนั ” นอกจากบริการดานสาธารณสุขที่ผูสูงอายุจะได รบั แลว ผลพลอยไดอ กี อยา งคอื ผูสูงอายุจะไดรบั ขอ มูล ขาวสารของชุมชนอยางตอเนื่อง โดยทุกคร้ังที่ อสม. เขา ไปบรกิ ารทบ่ี า นนน้ั จะนำขอ มลู ขา วสารหรอื สวสั ดกิ าร ตา งๆ ไปแจงแกผสู ูงอายุและผูทด่ี ูแลใหไ ดรบั ทราบดว ย ที่สำคัญนองสุยังย้ำดวยวา ในเร่ืองคุณภาพการ ดแู ลผสู งู อายนุ นั้ ไมต อ งเปน หว ง จติ อาสาทกุ คนลว นผา น การอบรมเฉพาะดา นการดูแลผูสงู อายมุ าเปนอยางดี “ขอมลู ผูสงู อายุทเ่ี ราใชจะมอี ยู 2 สว น ท้ังขอมลู ทะเบียนรายช่ือ เอกสารบันทึกตางๆ ของ อสม. อผส. และขอ มลู TCNAP ซง่ึ สว นนจ้ี ะมคี วามสำคญั มาก เพราะ เปนขอมูลที่จะทำใหทราบสภาพปญหาดานสุขภาพของ ผูสงู อายุในชุมชน” ประโยชนข องขอ มลู TCNAP นบั วา ครอบคลมุ และ ใชป ระโยชนไ ดด ที เี ดยี ว หากชมุ ชนใดจะนำแนวคดิ นไ้ี ปใช บางกไ็ มถอื วา ผิดกตกิ าอะไร สวนปญหาการทำงานเทาท่ีคุยกันตอนน้ีพบวา ยังคงเปนเรื่องของจำนวนบุคลากรทม่ี ีจำนวนจำกดั โดย เฉพาะในสวนของพยาบาลวิชาชีพประจำเทศบาล ซึ่ง ขณะน้ีมีเพยี งนองสุคนเดียวเทา น้นั ทำใหบางคร้ังผูปวย ตองรอรับบริการนานพอสมควร ปจ จุบันทางเทศบาลจึง

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 59 ไดหาแนวทางสงเสริมดวยการสงนักเรียนทุนไปเรียนตอ คณะพยาบาลศาสตร มหาวิทยาลัยขอนแกน เพื่อเพิ่ม ศักยภาพมากขนึ้ ขณะเดยี วกัน ในดานอปุ กรณก ารแพทยต างๆ น้นั นองสุเลาวาไมมีปญหาอะไร เพราะเทศบาลสนับสนุน เต็มที่ อีกทั้งโรงพยาบาลเขมราฐก็ไมปลอยปละละเลย โดยไดเขามาชวยเหลือท้ังกำลังคนและอุปกรณดานการ แพทยอยเู สมอ เห็นความเขมแข็งในการทำงานของทองถิ่นเชน น้ีแลว นับวาเปนการทุมเทเพ่ือสวนรวมอยางแทจริง เหมือนกับคำพูดท่ีวาสามัคคีคือพลัง เพราะหากแตละ หนวยงานองคกรทำงานแบบตางคนตางทำ คนละทิศ ละทาง แลวชาวบา นตาดำๆ จะหนั หนาไปพึง่ ใคร ÍÊÁ.¹ŒÍ ¡ÅÁ‹Ø ¨μÔ ÍÒÊÒμÑǨ͌  ขณะกำลังจะกลาวคำอำลา นองสุกลาวเสริมมา อกี คำรบ “โครงการเราไมไดม แี ตผใู หญเทา นน้ั ทเ่ี ขารวม แต ยงั มกี ลมุ เดก็ และเยาวชนมาเปน อสม.นอ ยอกี ดว ย ตรงนี้ ทานนายกฯต้ังใจเลยวาจะปลูกฝงจิตสำนึกความเปน เจาของชุมชน และความกตัญูตอผูหลักผูใหญใหแก คนรุนใหม”

60 à¢ÁÃÒ° และเชน เดยี วกนั นองสุยังคงเนนย้ำดว ยวา อสม. นอยเหลาน้ีลวนผานการอบรมความรูมาแลวในระดับ หน่งึ ทำใหม ัน่ ใจไดว ามีทกั ษะในการดแู ลผูปว ยและผูส งู อายุเพียงพอ “เรอื่ งนเี้ ปน อกี เรอื่ งทอี่ ยากยำ้ เลยวา ไมต อ งหว ง ทง้ั อสม.เดก็ และ อสม.ผใู หญ ทกุ คนมคี วามรคู วามสามารถ ในการดูแลผูปวยและผูสูงอายุ ทุกคร้ังที่ อสม.นอย ลงพื้นท่ี เราก็ไมไดปลอยใหไ ปโดยลำพงั แตจะมี อสม. และ อผส. คอยเปนพ่เี ลย้ี งไปดวยเสมอ “โครงการท่ีเกิดข้ึนเปนผลงานท่ีสรางความภูมิใจ แกเ รามาก เพราะผสู งู อายไุ ดร บั การดแู ล และรสู กึ มกี ำลงั ใจทเี่ หน็ ลกู หลานเปน หว งเปน ใยมาเยย่ี มเยยี น เกดิ ความ สนั พนั ธอ นั ดใี นชมุ ชน สว นเยาวชนเองมคี วามสขุ ทไ่ี ดช ว ย เหลอื ผอู นื่ เกดิ ความรแู ละทกั ษะในการดแู ลสขุ ภาพผู อ่นื และตนเอง” ไดยนิ ไดฟ งเชน นแ้ี ลว กอ็ ดรสู ึกชนื่ ใจแทน ผูเฒาผูแกบานน้ีเมืองนี้ไมไดจริงๆ ที่ไมมีใคร

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 61 ลืมความสำคัญของพวกเขา และที่สำคัญยังมีเด็กและ เยาวชนรนุ ใหมเ ขา มาสานตอ การทำงาน สมกบั เปน ความ หวงั และอนาคตของตำบลเขมราฐตวั จริง

62 à¢ÁÃÒ° 05 »ÅØ¡»˜œ¹Èٹ¾Ñ²¹Òà´ç¡àÅç¡ ÁÒμðҹ¡ÒÃѹμÕ เสร็จจากภาคเชา ผมขอตัวไปเดินเลนในตัวเมือง พักใหญ เพราะเกิดอาการติดอกติดใจเสนหของเมือง เลก็ ๆ รมิ นำ้ โขงเมอื งน้ี บรรยากาศภายในเมอื งเทา ทเี่ หน็ นบั วา เปน เมอื งท่ี มคี วามสงบรม เยน็ นา อยอู าศยั ไมน อ ย ทง้ั ตกึ รามบา นชอ ง

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 63 ทย่ี ังไมมีอาคารสงู ๆ มาบดบงั ทัศนียภาพสกั เทา ไร โดย เฉพาะตัวบานสวนใหญที่ยังคงมีลักษณะเปนบานไม สไตลโบราณ สวนตึกแถวหรืออาคารสมัยใหมท่ีไม เขาพวกก็พอมีใหเห็นบางประปราย ไมไดผุดขึ้นเปน ดอกเหด็ เหมอื นอยา งหวั เมอื งใหญๆ ทผ่ี มตดิ ใจทสี่ ดุ กน็ า จะเปน เรอื่ งของผงั เมอื งทมี่ กี ารวางโครงขา ยถนนเชอ่ื มกนั อยา งทว่ั ถงึ ทส่ี ำคญั ยงั พบอกี ดว ยวา ผงั เมอื งของทน่ี ไ่ี มไ ด ยุงเหยงิ เสียจนไรร ะเบียบ ผมเดินชมนกชมไมไ ปเรือ่ ยๆ จนไปเจอวัดโบราณ แหงหนึ่ง เมื่อเงยหนาข้ึนอานปายถึงไดทราบวา ท่ีนี่คือ วัดโพธ์ิ ซ่ึงถือวาเปนอารามประจำเมืองเขมราฐก็วาได

64 à¢ÁÃÒ° ตามประวัติเลากันวา แมชีขาวผูสรางวัดนี้ขึ้นมา ทาน หนีภัยสงครามมาจากเมืองเวียงจันทน สมัยประมาณ พระเจาตากสินหรืออาจกลาวไดวารวมยุคสมัยเดียวกับ เจา พระวอ เจาพระตา กไ็ มผ ดิ ประการใด ไหนๆ ก็ไดมาเยือนถึงวัดสำคัญขนาดนี้ จึงถือ โอกาสเขาไปกราบสักการะพระพุทธรูปประจำเมือง สักหนอยตามธรรมเนยี มปฏิบัติ สถาปตยกรรมภายในวัดมีกลิ่นอายวัฒนธรรม ลา นชา งรว มสมยั กบั ยคุ อาณาจกั รลา นชา งรม ขาวเวยี งจนั ทน ภายในอโุ บสถเปน ทป่ี ระดษิ ฐานของพระเจา ใหญอ งคแ สน ซึ่งเปนพระพุทธรูปปางมารวิชัย ขนาดหนาตักกวาง 1.09 เมตร สูง 1.59 เมตร สรางดว ยอิฐโบราณ ตาม

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 65 ประวัติเลากันวา พระพุทธรูป องคนี้นับเปนพระพุทธรูปเกา แกท่ีสุดองคหน่ึงของจังหวัด อุบลราชธานี ขณะกำลังเพลิดเพลิน อยนู นั้ พลนั นกึ ขนึ้ มาไดว า มนี ดั สำคญั กบั วทิ ยากรประจำแหลง เรียนรูศูนยพัฒนาเด็กเล็ก จึง เปนอันตองกราบลาพระเจา ใหญองคแสนอีกคร้ังกอนจะ ออกเดินทางตอ ไป ผมไปถึงศูนยเด็กเล็กราวบายโมงเศษ อันเปน เวลาที่เหลาหนูนอยวัยนารักเขานอนกลางวันกันเปนท่ี เรยี บรอ ย เสยี ดายทไ่ี มไ ดเ หน็ บรรยากาศขณะเดก็ ๆ วง่ิ เลน สง เสียงเจยี๊ วจาว คงนาสนกุ เหมอื นจับปใู สก ระดง ภายในศนู ยเ ดก็ เลก็ เทศบาลเขมราฐ มองครา วๆ จะ พบอาคารทงั้ สน้ิ 3 หลงั ประกอบดว ย อาคารอำนวยการ ซง่ึ เปน อาคารอเนกประสงคไ ปในตวั อาคารหอ งเรยี นเดก็ เลก็ 3-4 ขวบ ถัดไปทางดา นหลงั จะเปนโรงครวั สภาพโดยรวมบอกไดเลยวา เปน ศนู ยเด็กเล็กของ ภาครฐั ทใี่ ครมาเหน็ เปน ตอ งอจิ ฉาอยา งแนน อน ทงั้ อาคาร หลังใหมท ่ีสสี นั สดใส สะอาดตา บริเวณโดยรอบมพี นื้ ท่ี

66 à¢ÁÃÒ° กวางขวางเขียวขจี และส่ิงที่เยายวนใจเด็กๆ มากที่สุด คือ สนามเด็กเลนขนาดใหญเทียบเทาโรงเรียนอนุบาล ช่อื ดงั ในกรงุ เทพฯเลยทีเดียว คุณครูสาวทานหน่ีึงเดินมาทักดวยรอยย้ิมสดใส แนะนำตวั กันเสร็จสรรพจึงทราบวา เธอเปน ชาวเขมราฐ โดยกำเนิด และดวยสำนึกรักบานเกิดจึงกลับมาทำงาน ทน่ี เี่ พอ่ื ดแู ลศนู ยเ ดก็ เลก็ แหง น้ี ‘ครจู งิ๋ ’ เจยี ระไน สตุ เศวต ครูสาวชาวเขมราฐ เลา ที่มาของศูนยเด็กเล็กใหฟ งวา “กอ นทจ่ี ะมศี นู ยแ หง น้ี เดมิ ทเี ขมราฐมศี นู ยร บั เลยี้ ง เด็กเล็กอยูแลว แตจะไปตั้งอยูตามวัดตางๆ ตอนนั้นมี ทั้งหมด 3 แหง ปญหาคือแตละแหงมีคุณภาพท่ีไมได มาตรฐาน เดก็ ท่ีจบไปก็ไมไ ดร บั การยอมรบั จากโรงเรียน ในระดับช้นั อนุบาล “ตอนนั้นทุกคนรูปญหา แตก็ยังไมมีคนเขามาแก จนมาถงึ สมยั นายกฯวชริ ะ ทานเล็งเห็นความสำคัญของ ปญหาดานนี้ ประกอบกับเทศบาลมีนโยบาย 4 ป 3 สรา ง จงึ ไดม กี ารทำประชาคมสอบถามความตอ งการของ คนในพนื้ ที่ จนไดข อสรปุ วา ชมุ ชนตอ งการศนู ยเดก็ เลก็ ที่ ไดม าตรฐานและใหโ อนงานทง้ั หมดมาอยใู นความรบั ผดิ ชอบ ของเทศบาล ศูนยเด็กเล็กแหงน้ีจึงไดถือกำเนิดข้ึนใน เดือนพฤษภาคม 2552” ครสู าวอธิบายฉะฉาน ครูจิ๋งบอกอีกวา หลังจากถายโอนศูนยรับเล้ียง

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 67

68 à¢ÁÃÒ° เด็กเล็กท่มี ีอยูเดมิ ใหขึน้ ตรงตอเทศบาลแลว ยิ่งทำใหครู พ่ีเล้ียงในแตละพ้ืนท่ีเกิดความพึงพอใจท่ีทองถิ่นเห็น ความสำคัญและเอาใจใส “สำหรับ ครู พี่ เลี้ยง ยิ่ง รูสึก ดีใจ มาก ท่ี ผูใหญ ใน เทศบาลใหค วามสนใจในเรอ่ื งน้ี และเมอ่ื ไดท ำงานรว มกนั กจ็ ะชว ยใหเ กดิ การแลกเปลยี่ นความรู ทำใหก ารดแู ลเดก็ มคี ณุ ภาพมากขนึ้ เพราะทผ่ี า นมาครสู ว นใหญม แี ตค วามรู ความเช่ยี วชาญในการเลี้ยงดเู ด็ก แตในดานวชิ าการอาจ ยงั ไมเ ขม แขง็ มากนกั ดงั นนั้ เมอื่ เปด ศนู ยเ ดก็ เลก็ เทศบาล เขมราฐข้ึนมา ทำใหทางสำนักงานเขตการศึกษาไดเขา ชวยเสริมดานวิชาการดวย” ครูจิ๋งเลาดวยสีหนายิ้มแยม สมกับเปนครพู ี่เล้ียงเดก็ à´¡ç 2 ÀÒÉÒ ¤ÇÒÁÀÙÁÔã¨Ç²Ñ ¹¸ÃÃÁ·ŒÍ§¶¹Ôè ครูจ๋ิงยอมรับวา ท่ีผานมาศูนยเด็กเล็กอาจยัง ประสบปญหาเรื่องความเขมขนทางวิชาการ ทำให เทศบาลเล็งเห็นวาควรมีการพัฒนาใหไดมาตรฐาน โดย อาศัยความรวมมือจากหนวยงานดานการศึกษาใหเขา มาชว ยหนนุ เสริมในจุดออน เพอ่ื ใหเ ด็กๆ ชาวเขมราฐได เตบิ โตอยางมีคณุ ภาพไมนอ ยหนา ตำบลอ่นื “การพัฒนาศูนยเด็กเล็กจำเปนตองทำใหไดตาม เกณฑมาตรฐานของกรมอนามัยและกรมสงเสริมการ

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 69 ปกครองสว นทอ งถน่ิ อยา งไรกต็ าม ทกุ ครง้ั ทเี่ รามปี ญ หา ก็จะไดร บั ความชวยเหลือจากผูหลักผูใหญในตำบล โดย เฉพาะผูทรงคุณวุฒิทางการศึกษาที่พรอมจะเขามาชวย เสมอ” ครูจ๋ิงบอกอีกวา โดยทั่วไปศูนยเด็กเล็กในระดับ ทองถ่ินจะตองมีหนวยงานภาครัฐเขามารวมตรวจสอบ มาตรฐานทง้ั ทางดา นวชิ าการและคณุ ภาพในการดแู ลเดก็ ขณะเดียวกัน ตวั ครูพ่ีเลี้ยงเองกต็ องมีการพัฒนาความรู ความสามารถ รวมถงึ เขยี นหลกั สตู รใหเ หมาะสมและตรง ตามความตอ งการของทองถิน่ “จรงิ ๆ แลว ครทู น่ี ม่ี คี วามสามารถทกุ อยา ง โดยเฉพาะ ในเรื่องการพฒั นาเด็ก แตป ญหาทผี่ านมาคือ เมอื่ เราจัด กิจกรรมการเรียนการสอนข้ึนมาแลวไมมีการบันทึกให เปน ระบบ เม่ือหนวยงานภายนอกเขา มาตรวจดูรายงาน ทำใหเ ราไมม หี ลกั ฐานยนื ยนั วา ไดส อนอะไรไปบา ง” ปญหานี้อาจไมใชเรื่องใหญ หากแตตองใชระยะ เวลาในการปรบั ปรงุ กระบวนการเรยี นการสอนใหเ ปน ไป ตามเงอื่ นไขและกตกิ าของการประเมนิ คณุ ภาพการศกึ ษา ซง่ึ ครูประจำศนู ยเ ด็กเลก็ ไมไดน ่งิ นอนใจ “ที่ศูนยเดก็ เลก็ เราจะใชหลักสตู รท่ีอิงกบั หลกั สูตร ของกรมการปกครองสว นทอ งถนิ่ เนน ไปทกี่ ารพฒั นาการ ของเด็กทั้ง 4 ดาน ไดแก รา งกาย อารมณ สงั คม และ

70 à¢ÁÃÒ° สติปญญา ภายใตหลักสูตรการสรางเสริมประสบการณ เพอื่ เปน การเตรยี มความพรอมกอ นเขา สูระดับอนุบาล” สำหรับผมแลว ส่ิงท่ีโดดเดนในศูนยเด็กเล็ก เทศบาลตำบลเขมราฐก็คือ การเรียนการสอนแบบ 2 ภาษา คอื ภาษากลางและภาษาถน่ิ บง บอกถงึ ความภมู ใิ จ ในเอกลกั ษณแ ละวัฒนธรรมทอ งถนิ่ ของตนเอง “ในดานการสอนจะมีการใชท้ังภาษากลางและ ภาษาอสี านควบคกู นั โดยในสว นของวชิ าการจะใชภ าษา กลางเปน หลกั เพอื่ เปน การเตรยี มความพรอ มใหเ ดก็ เลก็ กอนเขาอนุบาล สวนภาษาอสี านนน้ั จะใชสอื่ สารในชีวติ ประจำวันปกติ” เราคุยกันตอถึงเร่ืองเกณฑการวัดและประเมินผล วา เด็กตองมีความพรอมขนาดไหน หรือตองมีทักษะ ดานใดบางจึงจะผานการประเมินและไดเขาเรียนตอ ในระดับอนุบาล ครูจงิ๋ ใหค ำตอบวา หลักสำคญั จะเนนใหเ ด็กเล็กมี ความพรอมทั้ง 4 ดานดังท่ีกลาวไปแลว โดยจะมีคณะ กรรมการเปน ผปู ระเมนิ จากนนั้ จงึ จะออกใบรบั รองวา เดก็ มพี ฒั นาการในแตละดานอยา งไรบา ง เพอ่ื เปน หลักฐาน ยืนยนั กอ นสง ตอไปยงั โรงเรียนอนุบาล อยา งไรก็ดี สำหรบั เด็กท่ีอายเุ กิน 5 ขวบ อนั เปน เกณฑสูงสุดที่จะอยูในศูนยเด็กเล็ก หากไมผานการ

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 71 ประเมิน ทางศูนยเด็กเล็กก็พรอมจะดูแลตอไปโดย ไมปลอยลอยแพ ·¡Ø ½†ÒÂÁÊÕ ‹Ç¹ÃÇ‹ Á áËÅ‹§ÃÇÁ¨ÔμÍÒÊÒ คุยออกรสกันมาพักใหญ จนกระทั่งไดทราบวา วัตถุประสงคของการเปดศูนยเด็กเล็กอีกประการหน่ึง ที่สำคัญไมนอยไปกวาเร่ืองของมาตรฐานหลักสูตรก็คือ การมีสวนรวมของคนในชุมชน เพราะหากกิจกรรมใดๆ กต็ าม ไมไ ดร บั การยอมรบั หรอื ไมไ ดร บั ความรว มมอื จาก ชมุ ชน ผลลพั ธใ นระยะยาวทไี่ ดก ไ็ มน า จะพน ไปจากความ ฉาบฉวยทีไ่ มยั่งยืนคงทน “วตั ถปุ ระสงคอีกดา นหนึง่ ของการตั้งศูนยเดก็ เล็ก แหงนี้ก็เพื่อตองการแบงเบาภาระผูปกครอง ชวยให ผปู กครองมเี วลาไปประกอบอาชีพ และเพอ่ื ใหทุกคนใน ชมุ ชนไดเ ขา มามสี ว นรว มในการสง เสรมิ พฒั นาการแกเ ดก็ โดยเฉพาะอยางย่ิงเรื่องของการมีสวนรวมของชุมชนนั้น เปน สง่ิ ท่ีเทศบาลเนนมาก เน่อื งจากคณะผบู รหิ ารอยาก ใหเกิดความตระหนักวาชุมชนนี้เปนของเราทุกคน เรา ทุกคนมีหนาที่ตองใสใจดูแลรักษา เพื่อท่ีจะสรางความ เปนชุมชนนาอยู ประชาชนมีคุณภาพชีวิตดี ไรความ ทุกขยาก” ครูจ๋งิ กลา วดว ยนำ้ เสียงจรงิ จังและหนกั แนน ขณะเดียวกัน ครูจ๋ิงเลาตอถึงกระบวนการสราง

การมีสว นรว มของคนในชมุ ชนดวยวา เร่ิมจากการต้ังคณะกรรมการศูนย เด็กเล็กซ่ึงประกอบดวยคนจากหลาย ภาคสวน อาทิ เจาอาวาสวัดท่ีเคย อุปถัมภศูนยเด็กเล็กมากอน ผูทรง คณุ วฒุ ทิ างการศกึ ษาในพน้ื ที่ ตวั แทน ผปู กครอง ตวั แทนกรรมการชมุ ชน เจา หนาท่ีจากเทศบาล และตัวแทนครูพ่ี เลย้ี ง โดยทกุ ครง้ั ทจ่ี ะตอ งมกี ารตดั สนิ ใจในเรอ่ื งใดเรอ่ื งหนงึ่ ไมว า จะเปน การ จัดกิจกรรม การเขียนหลักสูตร การ ประเมนิ ผลการศึกษา ทกุ ฝายจะตอง ตดั สนิ ใจรว มกนั เสมอ ไมม กี ารตดั สนิ ใจ ใดๆ โดยพลการ เพ่ือใหการทำงาน เกิดความโปรง ใสทกุ ขัน้ ตอน อีกเร่ืองหน่ึงที่ชุมชนเขามามี บทบาทอยา งเหน็ ไดช ดั คอื การเขา รว ม ทำกิจกรรมตางๆ ของกลุมจิตอาสา โดยเฉพาะกลุมผูสูงอายุท่ีจะเขามา สงเสริมการออกกำลังกายใหกับเด็ก การสอนภาษาถ่ิน รวมทั้งการอบรม วฒั นธรรมทองถน่ิ เปน ตน



74 à¢ÁÃÒ° ไดฟงครูจ๋ิงยืนยันเชนนี้แลว ทำใหผมรูสึกไดดวย หัวใจเลยวา คนเขมราฐใหความสำคัญกับศูนยเด็กเล็ก แหง นม้ี ากขนาดไหน กอนจากกัน ผมถามครจู ๋งิ วา แผนงานในอนาคต ของศูนยเด็กเล็ก คนในชุมชนวาดหวังไวอยางไร ครูจิ๋ง สรุปสั้นๆ ท้ิงทายวา วันขางหนาจะเปนอยางไรอาจ ไมสำคัญเทากับทำวันนี้ใหเต็มกำลังที่สุด โดยเฉพาะ การสรางความรูความเขาใจใหกับพอแมและผูปกครอง ในการดูแลบุตรหลานหรือสานตอกิจกรรมจากทาง โรงเรยี น เพราะการเรยี นรจู ากคนในครอบครวั คอื พนื้ ฐาน ทดี่ ีทส่ี ดุ สำหรบั เด็ก

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 75 06 ‘».«ÔμÕé’ »˜œ¹àÂÒǪ¹´ÒÇÃØ‹§à¢ÁÃÒ° ทุกคร้ังที่ไดลงพ้ืนที่ไปเย่ียมเยือนชุมชนสุขภาวะ หลายท่ีหลายแหง ผมรสู ึกเหมอื นตัวเองไดเปดโลกทศั น ใหมท ุกครงั้ อยา งเชน คร้ังนี้ทีไ่ ดมาเยือนเขมราฐ มแี หลง เรยี นรมู ากมายซง่ึ ผมเองไมเ คยไดเ หน็ ทไ่ี หนมากอ น และ มีเสนห ท ่ีไมธ รรมดา หลงั รำ่ ลาครูจ๋งิ ท่ศี นู ยเด็กเล็ก ผมเดินยอ นกลบั ไป ที่เทศบาลตำบลเขมราฐ ทวาทองฟาท่ีสดใสเมื่อชวงเชา กลับถูกแทนที่ดวยหยาดพระพิรุณเล็กนอยถึงปานกลาง แตก็ไมเปนอุปสรรคในการเดินทางอะไรนัก สวนตัวผม กลับรูส กึ วา ดเี สยี อีก วิวทิวทศั นต างๆ จะไดดเู ขียวสดชื่น ขึ้นมาบา ง ผมเดนิ ลดั เลาะไปถงึ ทที่ ำการเทศบาลราว 4 โมง เย็น เม่ือเดินข้ึนไปถึงหองประชุมช้ัน 2 ก็พบหนุมใหญ ชาวปกษใ ตน่ังรอผมอยกู อ นแลว อาจารยสุรวุฒิ ยทุ ธชนะ ผูประสานงานโครงการ ชุมชนสุขภาวะ แนะนำตัวดวยทาทีเปนกันเอง กอนจะ เอย เชอ้ื เชญิ ใหผ มแวะไปเยย่ี มชมแหลง เรยี นรทู ส่ี ำคญั แหง หน่ึงของเขมราฐ โดยรับประกนั วาจะตองทำใหผ มต่นื ตา

76 à¢ÁÃÒ° ต่นื ใจอยา งแนน อน “เด๋ียวพ่ีจะพาไปดูแหลงเรียนรูพิเศษสำหรับวันนี้ นะ เปน แหลง เรยี นรทู ถ่ี อื วา สรา งชอ่ื เสยี งใหค นทงั้ ประเทศ

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 77 รจู กั เขมราฐเลยละ ยงั ไงกเ็ ตรยี มตวั ใหพ รอ มนะ 6 โมงเยน็ เจอกัน” ผมนึกสงสัย พ่ีเขาจะพาผมไปแหลงเรียนรูแบบ

78 à¢ÁÃÒ° ไหนนะ ในใจก็ยิง่ รสู ึกตน่ื เตนตามไปดวย Ç‹Ò·»èÕ Å´Ñ ËÇÑ ã¨äÁ‹ÂÍÁᾌ 18.00 น. ตามเวลานัด คนหนงึ่ คน กลอ งหนึ่งตวั ยนื กลางสนามฟตุ บอล พรอ มความลนุ ระทกึ สว นเรอ่ื งราว จะเปน อยางไรนนั้ ลองมาตดิ ตามดู ผมออกจากตัวเขตเทศบาลตำบลเขมราฐไปตาม เสนทางท่นี ่ังรถบัสมาเมอ่ื เชานี้ ผานทารถ ผา นโรงเรยี น เขมราฐพทิ ยาคม ประมาณ 2-3 กโิ ลเมตร ซายมือเปน โรงพยาบาล ขวามอื เปน โรงเรยี นบา นเหนอื หนา โรงเรยี น มีปายขอ ความ ‘สโมสร ป.ซิต้ี’ ตงั้ เดน ตระหงาน สภาพภายนอกเทา ทสี่ งั เกตดกู เ็ ปน โรงเรยี นประถม ประจำตำบลธรรมดา ไมนาจะมีอะไรพิเศษพิสดาร แต พอกวาดสายตาใหถวนถี่ก็พบวาสนามฟุตบอลโรงเรียน แหง นเ้ี ทยี บชน้ั มาตรฐานเดยี วกบั สนามฟตุ บอลของสถาบนั การศึกษาดงั ๆ เลยทเี ดียว หลงั ลงจากรถ ผมเรม่ิ สอบถามนอ งๆ นกั กฬี าทยี่ นื อยขู า งสนามทนั ทวี า ใครเปน เจา ภาพสโมสร ป.ซติ ้ี แหลง เรียนรูระดบั ยกั ษใหญแหงน้ี มองไปตามนิ้วของนองนักกีฬา ผมแทบไมเชื่อ สายตาตวั เอง โคช คนเกงประจำสโมสร ป.ซิตี้ ไมใ ชผ ูชาย รางกายแข็งแรงกำยำอยางท่ีคิด แตเปนชายผูนั่งเกาอี้

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 79 รถเขน็ คันนั้น “พ่ีจำไดรางๆ วา วันนั้นเกิดอุบัติเหตุรถแหกโคง พอต่ืนมาอีกทีพบตัวเองนอนอยูบนเตียงโรงพยาบาล ขยับตัวก็ไมได ที่สำคัญรางกายทอนลางไมมีความรูสึก อะไรเลย พอถามหมอถึงไดรูวากระดูกสันหลังหัก” ‘โคชแหงน’ ปริญญา เหล็กดี เลาเร่ืองราวแตหนหลัง ใหฟ ง ซ้ำรายท่ีสุด คราวเคราะหคร้ังนั้นดันมาเกิดข้ึนใน วนั ทโ่ี คช แหงน กำลงั จะเดนิ ทางไปรบั ตำแหนง ปลดั อำเภอ ที่แกอุตสาหมมุ านะเพียรพยายามสอบเขา ใหได “แรกๆ ก็ทำใจยอมรับสภาพตัวเองไมไดท่ีตอง เปนคนพกิ าร เดนิ เหนิ กไ็ มไ ด ท่ไี หนทคี่ นบอกวามีหมอดี ทั้งหมอผีหมอบาน พี่ไปหมด หมดเงินไปเปนแสนๆ แต ก็ไมมีอะไรดีข้ึน เสียท้ังเวลา เสียทั้งเงิน ในท่ีสุดก็ตอง ยอมรบั ชะตากรรม” โคช แหงน เลา แตแลว จูๆ โชคชะตากเ็ ลน ตลก ชวี ิตของวา ทีป่ ลัด อำเภอพลิกผันมาเปนโคชใหกับนักกีฬาเยาวชนของ เขมราฐ ตรงน้ีตา งหากทนี่ าตดิ ตาม “กไ็ มม อี ะไรมาก เมอ่ื เลอื กทจี่ ะมชี วี ติ อยกู ต็ อ งสตู อ ไป จากนนั้ พกี่ ห็ นั มาประกอบธรุ กจิ สว นตวั พอเรมิ่ ยงั ชพี อยไู ด เราก็คิดแลว วา ตองทำในส่ิงท่รี ัก น่นั คอื ฟุตบอล”

80 à¢ÁÃÒ° โคชแหงนบอกถึงจดุ เปลีย่ นคร้ังสำคัญในชวี ติ áçºÑ¹´ÒÅ㨢ͧÂʹ⤌ª กฬี าฟตุ บอลนน้ั สำคญั ตอ ชวี ติ ของเขาอยา งไร และ เหตใุ ดคนเขมราฐจงึ มอบความไวว างใจใหโ คช แหงน นคี่ อื คำถามทผี่ มพรั่งพรูออกมา “พชี่ อบฟตุ บอลมาตง้ั แตเ ดก็ เลน จนตดิ ทมี เยาวชน ระดับจังหวัดมาหลายสมัย ผานศึกมาแลวหลายสนาม หลังจบ ม.6 จากโรงเรียนเขมราฐพิทยาคม เลยลองไป สมัครคัดตัวนักฟุตบอลที่โรงเรียนจาอากาศ โรงเรียนที่ นักเตะไทยใฝฝ น ในอดีต “แตผลทอ่ี อกมาไมไ ดเ ปนอยางหวงั พี่ไมผ า นการ คัดตัว จากจุดนั้นมันเหมือนปมที่คางคาใจมาตลอดวา ตัวเราไมมีโอกาสไดเปน นกั กฬี ากไ็ มเ ปน ไร แตส กั วนั ตอ งปน เดก็ รนุ ลกู รนุ หลาน ในเขมราฐใหข้ึนไปติดทีม ชั้นนำในกรุงเทพฯใหได” ผมลองเลยี บๆเคยี งๆ ถามโคชแหง นวา ถาไม ประสบ อุบัติเหตุ เสีย กอน แกยงั จะมคี วามมงุ มนั่ ปน ลกู หลานชาวเขมราฐใหเปน นัก

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 81 ฟตุ บอลชนั้ นำอยหู รอื ไม โคช แหงน ตอบดว ยความจรงิ ใจวา ไมว า จะเจบ็ ปว ย พิการ หรือรางกายไมครบ 32 ถงึ อยางไรก็จะไมละท้ิง ความต้งั ใจนี้เปนแน “ส่ิงเดียวที่พ่ีคิดอยูเสมอคือ จะตองผลักดันให เด็กที่รักฟุตบอลกาวไปสูระดับทีมชาติและมีช่ือเสียง ในวงการนี้ใหไ ด” จากจุดเร่มิ ตน ในป 2543 โคชแหงนตอ งใชค วาม พยายามอยา งแรงกลา กวา จะปลกุ ปน สโมสร ป.ซติ ้ี ขนึ้ มา เริม่ จากการคดั เลอื กเด็ก 10 กวา คน ซึง่ มที งั้ หลานชาย ของตัวเองและเพ่ือนๆ ของหลานที่มีใจรักในกีฬา ฟตุ บอล “นักกีฬารุนแรกของเราตองฝกซอมกันอยางหนัก ถามีโปรแกรมแขง ขนั ท่ีไหน พี่สงเขาสมัครหมด ท้งั ระดบั อำเภอ ระดบั จงั หวดั จนในทส่ี ดุ ทมี ของเรากส็ ามารถควา แชมปป ระจำอำเภอเขมราฐในระดบั อายุ 10 ขวบ ตอนนนั้ คนในเขมราฐตน่ื ตาตนื่ ใจกนั มาก เขาไมค ดิ มากอ นวา โคช พกิ ารขาลบี อยา งพจ่ี ะทำได” ความสำเรจ็ ทเี่ กดิ ขน้ึ นตี้ อ งยอมรบั วา มาจากความ ตั้งใจของเหลานองๆ เยาวชน และความเช่ือม่ันศรัทธา ในตัวผนู ำ ทำใหโ คชแหงน สามารถพาทีม ป.ซิตี้ ไปควา แชมประดับอำเภอมาได และจากจุดนั้นเองไดทำให

82 à¢ÁÃÒ°



84 à¢ÁÃÒ° บรรดาผูปกครองชาวเขมราฐแหแหนกันพาลูกหลานมา ฝากตวั เปน ศิษยโคชแหงน เมื่อไดรับความไววางใจจากคนในชุมชนอยาง ลนหลามเชนนี้ ย่ิงทำใหโคชแหงนเกิดกำลังใจในการ สรา งทมี ใหเ ขม แข็งยิง่ ขนึ้ นำมาซง่ึ การจดั โครงการ ‘ป.ซิต้ี สัญจร’ ออกตระเวนไปตามตำบลตางๆ เพื่อมองหา นักเตะฝเทาดีๆ ท่ีมีแววเปนดาวรุงสรางชื่อเสียงใหกับ สโมสร ÍÑμ¤Ñ´à§Ô¹ äÁ‹ÍÑμ¤´Ñ ã¨ อุปสรรคสำคัญอยางหน่ึงในการจัดกิจกรรมใดๆ ก็ตาม ทุกอยางลวนตองมีทอน้ำเล้ียงจึงจะสามารถ เดินหนาตอไปได โคชแหงนตองใชทั้งเงินทุนของตัวเอง และเงินท่ีผูมจี ติ ศรทั ธาบริจาคมา “พอ แมเ ดก็ เองกไ็ มค อ ยมเี งนิ สง่ิ ทพี่ อ แมเ ดก็ เหลา นี้ พอจะสนับสนุนน้ำใจใหกับสโมสรไดก็เปนพวกขาวปลา อาหาร ซ่ึงถือวาแคน้ีก็มากพอแลว คนท่ีพาลูกมาฝาก กบั พี่กเ็ พราะอยากใหเดก็ มอี นาคต อยากใหไ ดด ี เมอ่ื เรา รบั ลูกเขามาแลวก็ตองสงเสรมิ ใหถ ึงท่ีสดุ “เชื่อมั้ยวา พี่เคยพาเด็กไปแขง ท่กี รุงเทพฯ เงนิ จะ ซอ้ื ขา วกนิ ยงั ไมม ี สโมสรเราอตั คดั กนั มาก ไกย า งตวั หนงึ่ ตองฉีกแบงกันกินทั้งทีม ในขณะที่ทีมอื่นเขามีเงินทุน

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 85 สนับสนุน อยากกินอะไรก็ได อยากซ้ือเสื้อผารองเทา ฟุตบอลดีๆ เขาก็ซ้ือไดหมด แตเราก็สอนเด็กวาอยา หมกมุนในเร่ืองส่ิงของนอกกายจนเกินไป ทุกอยางตอง ใชความพยายาม ถาเรามีความพยายามแลวสักวันหน่ึง เราจะประสบความสำเรจ็ ได ถา เราตงั้ ใจเลน ฟตุ บอลใหด ี ผลลพั ธท ต่ี ามมายอ มดเี อง สำคญั ทส่ี ดุ หา มหวงั รวยทางลดั หามลมบอล และหา มเลนพนันบอลเด็ดขาด” ผมฟงโคชแหงนเลาแลว ย่ิงทำใหรูสึกฮึกเหิมตาม ไปดว ย แมส ถานะของสโมสร ป.ซติ ี้ จะคอ นขา งขดั สนเงนิ ทุน แตสำคญั อยูท ห่ี วั ใจท่ีกลา แกรง เกินรอย ทุกวันน้ีโคชแหงนยังคงทำหนาท่ีฝกซอมนักกีฬา เยาวชนดวยตนเอง ทุกๆ เชาเขาจะหอบลูกฟุตบอลขึ้น รถตุกตุกไปยังสนามฝกซอมอยางไมรูจักเหน็ดเหนื่อย เม่ือซอมเสร็จก็กลับไปทำงานของตัวเอง ตกเย็นก็นั่งรถ ออกไปซอ มอกี รอบ เปน อยา งนเ้ี สมอตน เสมอปลายตงั้ แต เริ่มตน ฟอรม ทมี ป.ซิตี้ “พี่ทำทุกอยางเพราะใจรัก ลำบากนิดหนอยไม เปน ไร ทุกวันน้ีมเี ด็กหลายคนที่ไปไดด ใี นวงการฟุตบอล เรากพ็ ลอยชน่ื ใจไปดว ย ความฝน ทจ่ี ะปน เดก็ เขมราฐใหม ี ตัวตนในวงการฟุตบอลระดับชาติตอนนี้ถือวาสำเร็จ ในระดบั หนงึ่ ตอนนนี้ กั บอลทผ่ี า นการบม เพาะจากสโมสร ป.ซิต้ี มีไมตำ่ กวา 40 คน กระจายตวั อยตู ามสถาบันการ

86 à¢ÁÃÒ° ศึกษาช้ันนำในกรุงเทพฯ บางคนโดดเดนจนถึงขั้นติด ทมี ชาตกิ ็ม”ี โคชแหงนเลา ดว ยความตนื้ ตนั ใจ ทวา ในความรงุ โรจนก ย็ อ มมคี วามรว งโรยเสมอ ใน ขณะท่ีลูกศิษยของโคชแหงนกำลังกาวสูรุงอรุณของชีวิต นักฟุตบอล สุขภาพของโคช แหงน กลบั คอยๆ ทรดุ โทรม ลง โดยเฉพาะระบบการขบั ถา ยทเ่ี รม่ิ มปี ญ หาไมส ามารถ ควบคมุ ได ซงึ่ โคช แหงน ยอมรบั ความจรงิ ขอ นดี้ ี แตก ไ็ มเ คย คิดทอแทตอ โชคชะตา หากวันนยี้ งั พอมีเรยี่ วแรงก็พรอ ม จะฝก ซอ มเยาวชนนักฟุตบอลตอ ไป “ทกุ วนั นเี้ หนอื่ ยนะ แตถ า พไ่ี มท ำกไ็ มม ใี ครทำ ไมใ ช วา เขาปลอ ยปละละเลย เพยี งแตไ มม ใี ครอดทนไดเ หมอื น อยางพี่ และสงิ่ ท่ีช่นื ใจท่ีสุดในตอนนี้กค็ อื ทุกครั้งทม่ี ีเด็ก โทรมาบอกวาตัวเองทำไดแลว พ่ีนี่น้ำตาไหลเลย ก็ได แตหวังวาพระเจาจะใหเวลาเราไดสรางคนรุนใหมตอไป อกี เรอื่ ยๆ” ส้นิ สดุ การสนทนา ดวงตะวนั กำลังอสั ดง ดวงดาว เรม่ิ เปลง แสงระยบิ ระยบั ขนึ้ มาแทนที่ คงไมต างอะไรกบั เด็กและเยาวชนที่โคชแหงนปลุกปนข้ึนมา สักวันหนึ่ง พวกเขาเหลานั้นคงไดเปลงแสงสกาวเปนดาวดวงใหม ประดับวงการฟตุ บอลไทย สมดังความฝนอันสูงสุดของ โคช แหงน

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 87

07 ÊÙ§ÇÑÂÍ‹ҧÁդس¤‹Ò เรอ่ื งราวของโคช แหงน ทำใหค่ำคืนแรกในเขมราฐ ของผมเปยมไปดวยความ อิ่มเอมใจ คืนนั้นผมนอน ฟงเสียงลำน้ำโขงที่ไหลริน เปนเพลงกลอมนอนอยาง มีความสุข ผมช่ืนชอบเสนหของเมืองริมโขงก็เพราะเหตุน้ี ไมว า จะเปน คนื เดอื นหงายหรอื คนื เดอื นมดื กล็ ว นมคี วาม งดงามในแบบที่ตางกัน ท้ังแสงดาวและเงาจันทรตางก็ ชว ยกนั ขบั ความงามของลำนำ้ แหง นใี้ หผ คู นไดร ว มดม่ื ดำ่ ขอเพียงแคเปดตา เปดใจ ก็จะพบวาความงามของโลก เรานี้อยใู กลแ คเอื้อม ไมรู วา บรรยากาศ พา ไป หรื อ เปน เพราะ ความ เหน็ดเหน่ือยมาตลอดท้ังวัน คืนนั้นผมนอนหลับฝนดี อยางมีความสุข มารูสึกตัวอีกทีก็เม่ือเสียงโทรศัพท ดังข้นึ แตเ ชามดื “นอ งตนื่ หรอื ยงั เดย๋ี วพจี่ ะใหค นไปรบั นะ เชา นเ้ี รา จะไปดูแหลง เรยี นรขู องชมรมผูสูงอายุกัน” หลังวางหูโทรศัพทแลว กมมองดูเวลา ตายละสิ

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 89 พี่สุรวุฒินัดไวตี 5 ครึ่งน่ี แลว ตอนนก้ี โ่ี มงแลว ละ วา แลว ก็รีบกระวีกระวาดอาบน้ำ แตง ตัว เพ่ือ จะ ไป ให ทัน กิจกรรมออกกำลังกายของ ผูสงู อายทุ ีว่ า กันวา นาดูชม จะโทษใครดีละ เอา เปน วา โทษ ความ สวยงาม ของชมุ ชนแหง นกี้ แ็ ลว กนั ทท่ี ำใหผ มนอนฝน หวานไมย อม ตื่นลกุ ขึ้นจากเตยี ง ¤³Ø ÂÒÂàÍ×éÍà¿Íœ„ ¤Ø³μÒà¼è×ÍἋ หยาด น้ำคาง ยัง ไมทัน ระเหยหาย แสงดาวยงั ไมท นั สนิ้ นกนอยเพิ่งจะออกหากิน เปน เวลาเดียวกับบรรดาผูสูงวัยของ เมืองริมน้ำโขงเตรียมตัวออก ไป ยืด เสน ยืด สาย ตอนรับ เชา วันใหมก นั อยางพรอมเพรียง เห็นเหลาคุณตาคุณยาย เตน กายบรหิ ารกนั แตเ ชา มดื แลว อดละอายตัวเองไมไ ด ย่ิงกมลง

90 à¢ÁÃÒ°

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 91

92 à¢ÁÃÒ° มองรอบเอวตัวเองแลว ยิ่งสะทอนใจ ขนื ปลอยไวอ ยา งน้ี มีหวังหว งยางถามหาแนๆ รอบๆ บรเิ วณลานออกกำลังกายของผสู ูงอายนุ ้ัน เปน ทตี่ งั้ ของสถานทส่ี ำคญั หลายแหง ของเขมราฐ ไมว า จะ เปนอนสุ าวรยี พระเจาเทพวงศาเมือง หรอื อปุ ฮาด (ก่ำ) เจาเมืองคนแรก ถัดไปเปนศาลหลักเมือง สวนบริเวณ ดา นหลงั สดุ เปน ทตี่ ง้ั ของศาลดอนปตู า และใกลๆ กนั นน้ั เปนตกึ ชมรมผสู งู อายุ ผมเดนิ ถา ยภาพบรรยากาศโดยรอบไดส กั พกั แสง ตะวันเริ่มออกมาทักทายสวนทางกับแสงดาวที่คอยๆ โบกมือลา จากนั้นนักกายบริหารสูงวัยของเราก็พรอม จะน่ังพูดคุยถึงกิจกรรมที่จัดขึ้นในทุกๆ เชา ดวยสีหนา ชน่ื ม่นื ยายบุญยอ สมสิน ประธานชมรมผูสูงอายุออก กำลงั กายเพ่อื สขุ ภาพ ตำบลเขมราฐ เร่มิ ตนเลา ที่มาของ ชมรมใหฟ ง วา “ชมรมของเราเดิมทีมีสมาชิกเพียงแค 3 คน เรา ตั้งใจแควาอยากจะมาออกกำลังเพื่อใหรางกายเข็งแรง และจะไดปราศจากโรคภัย ทีแรกก็ไมไดคิดหรอกวาจะ มีคนมารวมดวยมากขนาดนี้ ทำไปทำมาก็มีการชักชวน ผสู งู อายทุ ี่รจู ักกนั และอยูบานใกลกนั เขา มารว มกจิ กรรม จนตอนน้ีมสี มาชกิ อยรู าว 30 คน”

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 93 เฉพาะ กิจกรร ม การ ออก กำลัง กาย ข อง คน แ ก คน เ ฒา อ าจ ถือ ได วา เปน เ ร่ื อ ง ปกติ ธรรมดา แตที่ไมธรรมดา ย่ิงไปกวานั้นก็คือ ชมรม ผู สูง อายุ กลุม นี้ เอง ยัง มี การ ประยุกต พลิก แพลง เปนกิจกรรมเตนแอโรบิก มวยไทย “กจิ กรรมเตน แอโรบกิ มวยไทยที่หลานเห็นนะ คือ การซอมเพื่อเปนตัวแทนไป แขง ขันกับตำบลอ่นื ๆ” คณุ ยายเลาไปยิ้มไป นอกจากจะเนนหนักในเร่ืองการออกกำลังกาย และสง เสรมิ สขุ ภาพแลว ทางชมรมผสู งู อายยุ งั เขา ไปหนนุ เสริมในกิจกรรมของศูนยเด็กเล็กเทศบาลตำบลเขมราฐ อกี ดว ย รวมทงั้ ยงั มกี จิ กรรมอน่ื ๆ ในการชว ยเหลอื สงั คม อีกมากมาย เชน การทอดผาปาหาเงินเขาวัด การเขา วัดฟงธรรม มหกรรมกีฬาเครือขายสัมพันธ การตรวจ สุขภาพผูสูงอายฟุ รี รวมทั้งกิจกรรมการกุศลทวั่ ไป “เราไมใชกลุมที่มารวมตัวกันเพ่ือออกกำลังกาย

94 à¢ÁÃÒ°

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 95

96 à¢ÁÃÒ° อยางเดียว หากมีงานอะไรท่ีเราพอจะชวยเหลือไดก็ พรอ มจะเขา รว มดว ย อยา งเชน โครงการคณุ ยายเออื้ เฟอ คณุ ตาเผอ่ื แผ ซง่ึ เราภมู ใิ จมาก เพราะสามารถทำใหส งั คม เห็นวา คนแกอ ยา งเราก็มคี ณุ คา ไมใ ชแ กแ ลวแกเลย “สวนกิจกรรมที่เขาไปทำนั้น เราจะเนนไปท่ีการ ปลูกจิตสำนึกใหแกเด็กๆ ท้ังการสอนศิลปวัฒนธรรม ประจำถ่นิ การพาเขา วดั เพ่ือฟง เทศนฟง ธรรม ทำสมาธิ เปนการปลูกฝงคานิยมคุณงามความดี บางครั้งก็เลา นิทานพื้นบาน การละเลนพื้นบาน และเพลงกลอม เดก็ ” ยายบุญยอเลาเสียจนเห็นภาพเลยวา ชมรมผูสูง อายุนั้นทำงานแบบบูรณาการแคไหน เชื่อแลววาผูเฒา ผูแกเมืองเขมราฐนี้ ทา นมพี ลังงานเหลือเฟอ จริงๆ à¤Òþ¡μÔ¡Ò¡ÒÃÍÂË٠Nj Á¡¹Ñ แม ชมร ม ผู สูง อายุ จะ มี สมาชิก มากมาย และ มี กิจกรรมชวยเหลือสังคมอยางตอเนื่อง แตส่ิงหน่ึงที่ ไมอ าจหลกี เลยี่ งไดก ค็ อื การเผชญิ กบั ปญ หาและอปุ สรรค ตางๆ ลองมาฟง กนั วา กลมุ ผสู งู อายมุ ีทางออกอยางไร เมอื่ ตองเผชญิ หนา กับปญหา “ตองยอมรับวาธรรมชาติอยางหนึ่งของผูสูงอายุ ก็คอื มกั จะคดิ วาตวั เองถกู ทกุ อยาง เถยี งกันไมจ บ เม่ือ

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 97 ถงึ ที่สุดแลวหากมีความคดิ เห็นขัดแยง กนั เรากจ็ ะตดั สนิ ดว ยการโหวตเสยี งขา งมาก ซ่ึงทกุ คนกต็ อ งยอมรับในกฎ กตกิ า เราถอื วา กจิ กรรมทกุ อยา งทำดว ยความเตม็ ใจและ ทำดวยจติ อาสา กเ็ ลยไมร วู า จะทะเลาะกนั ไปทำไม “อกี เรอ่ื งทบ่ี อกไปแลว กอ็ าจจะขำกไ็ ดน ะ คอื พวกเรา คนแกท ำเอกสารราชการกนั ไมค อ ยเปน ตอ งใหล กู หลาน ทำให หรือถาจำเปนจริงๆ ก็ตองไปขอใหเจาหนาที่ เทศบาลมาชวยจัดทำเอกสาร เพราะเวลาเราจะเสนอ โครงการอะไรน้ันจะพูดแคปากเปลาไมได ตรงนี้เปนส่ิง ทเี่ รากำลังหาทางแกไขอยู” สุดทายแลว ชมรมผูสูงอายุก็สามารถดำเนิน กิจกรรมมาไดอยางคอยเปนคอยไป โดยกุญแจสำคัญที่ ทำใหการทำงานสามารถขับเคล่ือนตอไปไดก็คือ ความ เขมแข็งของเหลาสมาชิกทุกคนท่ีมีจุดมุงหมายเดียวกัน ในการทำประโยชนเพื่อชุมชน “ชมรมของเราประสบความสำเรจ็ ไดเ พราะสมาชกิ และคณะกรรมการเขมแข็ง ขณะเดียวกันก็ตองจัด กจิ กรรมใหต อ เนอ่ื ง ไมเ ชน นนั้ กไ็ มย ง่ั ยนื เคลด็ ลบั ของเรา ก็มเี พยี งเทา นแ้ี หละหลาน” ยายบญุ ยอเลาไปยิม้ ไป ขณะกำลังนั่งคุยกันออกรสตามประสายายกับ หลาน เวลาก็ลวงเลยไปโดยไมรูตัว เหลือบดูหนาปด นาิกากพ็ บวาเปนเวลา 7 โมงเชาแลว กลุมผูสงู อายจุ งึ

98 à¢ÁÃÒ° คอยๆ ทยอยแยกยายกันกลบั ไปพกั ผอ นตามอัธยาศัย ผมถือโอกาสร่ำลาคุณยาย พรอมเก็บเอาความรู ที่คุณยายถายทอดเปนวิทยาทานบรรจุไวในกระเปาแหง ความทรงจำ

ÈÃÕÈÑ¡´Ôì ¾Ô¡ØÅá¡ŒÇ 99

100 à¢ÁÃÒ°