แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามยั และสภาพแวดล้อมในการท�ำ งาน พ.ศ. 2554 7. ตวั อย่างการคำ� นวณเก่ียวกับเรอื่ งเสียง 1) การคำ� นวณปรมิ าณเสยี งสะสมทผี่ ปู้ ฏบิ ตั งิ านไดร้ บั คดิ เปน็ เปอรเ์ ซน็ ต์ (D) ทร่ี ะดบั เสยี ง (L) คงทต่ี ลอดระยะเวลาการทำ� งาน (T) สามารถคำ� นวณได้จากสตู ร D = 100 x CT โดยท่ี C = ระยะเวลาการทำ� งานตลอดวนั T = ระยะเวลาอ้างองิ สำ� หรับระดับเสยี งท่กี �ำหนดทไ่ี ดจ้ าก ตารางแนบท้ายประกาศกรมฯ ข้อควรระวัง หนว่ ยทีใ่ ช้ระหว่าง C กบั T ในการคำ� นวณต้องอยู่ในหนว่ ยเดยี วกนั (ช่ัวโมง-ช่วั โมง หรือ นาท-ี นาท)ี ตัวอย่างท่ี 1 คำ� นวณปริมาณเสียงสะสมท่ีผู้ปฏิบัติงานได้รับท่ีความดัง 85 เดซิเบลเอ ในระยะเวลา การท�ำงาน 8 ชว่ั โมง ค่าท่ีไดจ้ ากโจทย์ ระยะเวลาการท�ำงานตลอดวัน (C) = 8 ชั่วโมง ระดับความดงั เสยี ง (L) = 85 เดซิเบลเอ นำ� ไปคำ� นวณหาระยะเวลาอา้ งอิง T ซง่ึ ได้จากตารางแนบทา้ ยประกาศกรมฯ (8 ช่ัวโมง) การคำ� นวณปรมิ าณเสียงสะสมเปน็ เปอร์เซน็ ต ์ D = 100 x CT น�ำคา่ C และ T ทไ่ี ด้มาแทนในสตู ร D = 100 x 88 D = 100% ดงั น้นั ปรมิ าณการสัมผัสเสียงสะสมเท่ากับ 100% ในเวลาทำ� งาน 8 ชว่ั โมง กองความปลอดภัยแรงงาน 47 กรมสวัสดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมินสภาพแวดล้อมในการท�ำ งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 ตัวอย่างท่ี 2 คำ� นวณปริมาณเสียงสะสมท่ีผู้ปฏิบัติงานได้รับท่ีความดัง 82 เดซิเบลเอ ในระยะเวลา การทำ� งาน 12 ชัว่ โมง (8 ช่วั โมง และ OT อีก 4 ชวั่ โมง) ค่าทไ่ี ดจ้ ากโจทย์ ระยะเวลาการทำ� งานตลอดวัน (C) = 12 ชว่ั โมง ระดบั ความดงั เสยี ง (L) = 82 เดซเิ บลเอ น�ำไปค�ำนวณหาระยะเวลาอา้ งองิ T ซ่งึ ไดจ้ ากตารางแนบท้ายประกาศกรมฯ การค�ำนวณปริมาณเสยี งสะสมเป็นเปอรเ์ ซน็ ต ์ D = 100 x CT นำ� คา่ C และ T ทไี่ ดม้ าแทนในสมการ D = 100 x 1162 D = 75 ดังน้ันปริมาณการสมั ผัสเสยี งสะสมเทา่ กบั 75% ในเวลาทำ� งาน 12 ชวั่ โมง 2) การค�ำนวณปริมาณเสียงสะสมที่ผู้ปฏิบัติงานได้รับ คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ (D) ที่คนงานสัมผัส เสียง (L) ในระยะเวลาการท�ำงาน (T) ท่ีแตกต่างกันต้งั แต่สองชว่ งขน้ึ ไป สามารถคำ� นวณไดจ้ ากสตู ร D = 100 x CT11 + CT22 +..... CTnn โดยท ่ี Cn = ระยะเวลาท้ังหมดทส่ี ัมผสั เสียงดงั ทีร่ ะดับหนึง่ Tn = ระยะเวลาอ้างองิ ส�ำหรับระดับเสยี งทไ่ี ด้จากการค�ำนวณ ตัวอย่างที่ 3 พนักงานคนหน่ึงมีบริเวณการท�ำงาน 2 จุดในแต่ละวัน จุดแรกใช้ระยะเวลาท�ำงาน 4 ชั่วโมง ระดับความดังของเสียงที่ตรวจวัดได้ 85 เดซิเบลเอ จุดท่ีสองใช้ระยะเวลาการท�ำงาน 4 ชั่วโมง ระดบั ความดงั เสยี งทีต่ รวจวัดได้ 82 เดซเิ บลเอ ใหค้ �ำนวณหาปริมาณการสมั ผสั เสยี งคิดเป็นเปอร์เซน็ ต์ D = 100 x CT11 + CT22 +.... CTnn นำ� ไปหาคา่ T1 จุดท่ี 1 ทราบคา่ C1 = 4 ช่วั โมง L1 = 85 dBA T1 = 8 ชวั่ โมง (ดูจากตารางแนบท้ายประกาศกรมฯ) 48 กองความปลอดภัยแรงงาน กรมสวัสดิการและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภัย อาชวี อนามัย และสภาพแวดล้อมในการท�ำ งาน พ.ศ. 2554 จดุ ท่ี 2 ทราบคา่ C2 = 4 ชวั่ โมง L2 = 82 dBA นำ� ไปหาค่า T2 T2 = 16 ชั่วโมง แทนค่าในสมการเพื่อหาค่าปริมาณการสัมผสั เสยี ง D = 100 x CT11 + CT22 +.... CTnn ปริมาณการสัมผสั เสียง (D) = 100 x 48 + 146 = 100 x 12 + 14 = 100 x 42 + 41 = 100 x 43 = 100 x 0.75 = 75% ดังนัน้ ปรมิ าณการสมั ผสั เสยี งสะสมของพนกั งานคนน้ีเท่ากบั 75% ในเวลาการทำ� งาน 8 ชั่วโมง ตวั อยา่ งท่ี 4 พนกั งานคนหนง่ึ มบี รเิ วณการทำ� งาน 4 จดุ ในแตล่ ะวนั ซงึ่ มรี ายละเอยี ดการรบั สมั ผสั เสยี ง ดงั นี้ - จุดแรกใชร้ ะยะเวลาทำ� งาน 1 ช่วั โมง ระดับความดงั ของเสยี งทตี่ รวจวดั ได้ 82 เดซเิ บลเอ - จุดทสี่ องใชร้ ะยะเวลาการทำ� งาน 4 ช่ัวโมง ระดบั ความดงั เสียงทต่ี รวจวดั ได้ 85 เดซเิ บลเอ - จดุ ที่สามใชร้ ะยะเวลาการท�ำงาน 2 ช่ัวโมง ระดับความดงั เสยี งทตี่ รวจวดั ได้ 90 เดซเิ บลเอ - จดุ ท่สี ใี่ ชร้ ะยะเวลาการทำ� งาน 1 ชวั่ โมง ระดบั ความดงั เสียงทีต่ รวจวดั ได้ 93 เดซิเบลเอ ใหค้ ำ� นวณหาปริมาณการรับสัมผัสเสียงเป็นเปอรเ์ ซ็นต์ตลอดระยะเวลาการทำ� งานของพนักงานท่านนี้ กองความปลอดภยั แรงงาน 49 กรมสวัสดิการและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดล้อมในการท�ำ งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภัย อาชวี อนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 สูตรคำ� นวณ D = 100 x CT11 + CT22 +.... CTnn จดุ ท่ี 1 ทราบค่า C1 = 1 ช่วั โมง (60 นาที) L1 = 82 dBA นำ� ไปหาค่า T1 T1 = 16 ชวั่ โมง หรือ 960 นาที จุดท่ี 2 ทราบคา่ C2 = 4 ช่ัวโมง (240 นาที) L2 = 85 dBA น�ำไปหาคา่ T2 T2 = 8 ชั่วโมง หรอื 480 นาที จุดที่ 3 ทราบค่า C3 = 2 ชั่วโมง (120 นาที) L3 = 90 dBA น�ำไปหาคา่ T3 T3 = 2 ชว่ั โมง 31 นาที หรอื 151 นาที จดุ ที่ 4 ทราบคา่ C4 = 1 ชั่วโมง (60 นาท)ี L4 = 93 dBA นำ� ไปหาคา่ T4 T4 = 1 ชัว่ โมง 16 นาที หรือ 76 นาที สรุป ค่าทไี่ ด้ C1 = 1 ชั่วโมง หรือ 60 นาที T1 = 16 ชั่วโมง หรือ 960 นาท ี C2 = 4 ชว่ั โมง หรือ 240 นาที T2 = 8 ชว่ั โมง หรอื 480 นาที C3 = 2 ช่วั โมง หรอื 120 นาที T3 = 2 ช่วั โมง 31 นาที หรือ 151 นาที C4 = 1 ชั่วโมง หรือ 60 นาท ี T4 = 1ชัว่ โมง 16 นาที หรือ 76 นาที แทนค่าในสมการเพื่อหาค่าปริมาณการสมั ผสั เสยี ง D = 100 x CT11 + CT22 +.... CTnn กรณี คำ� นวณโดยใชห้ นว่ ยช่ัวโมง กรณี ค�ำนวณโดยใชห้ น่วยนาที D = 100 x 116 + 48 + 2.252 + 1.127 D = 100 x 96600 + 244800 + 112501 + 6760 D = 100 x 0.0625 + 0.5 + 0.794 + 0.787 D = 100 x 0.0625 + 0.5 + 0.795 + 0.789 D = 100 x 2.144 = 214.4% D = 100 x 2.1465 = 214.65% ดังนัน้ ปริมาณการรับสัมผสั เสียงของพนกั งานคนนี้เท่ากบั 214% 50 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวัสดกิ ารและคุม้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมินสภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 3) การค�ำนวณค่า “ปริมาณเสยี งสะสมทผ่ี ปู้ ฏบิ ัติงานได้รบั (D)” เป็นระดับเสยี งเฉลีย่ ตลอดเวลา การทำ� งาน (TWA) ปรมิ าณเสยี งสะสมทผี่ ปู้ ฏบิ ตั งิ านไดร้ บั (D) โดยทวั่ ไปสามารถวดั ไดโ้ ดยเครอ่ื งวดั ปรมิ าณเสยี งสะสม (Noise Dosimeter) แตก่ ารประเมินเสยี งตามเกณฑ์มาตรฐานกฎหมายนั้นไม่ได้พจิ ารณาจากปริมาณเสยี งสะสม ที่ผู้ปฏิบัติงานได้รับ (D) หากแต่พิจารณาจากค่าระดับเสียงเฉลี่ยตลอดเวลาการท�ำงาน (TWA) ซ่ึงปริมาณเสียง สะสมทผี่ ู้ปฏบิ ัติงานได้รับ (D) สามารถแปลงเป็นระดบั เฉลี่ยตลอดเวลาการท�ำงานได้ การแปลงค่าปริมาณเสียงสะสมท่ีผู้ปฏิบัติงานได้รับในรูปของเปอร์เซ็นต์ให้เป็นระดับเสียงเฉลี่ย ตลอดเวลาทำ� งานนัน้ จะตอ้ งตง้ั คา่ มาตรฐานการวดั ของเครอื่ งวดั ปริมาณเสียงสะสม ดงั น้ี 1. Threshold Level ท่ี 80 dBA ระดับเสยี งดังทเี่ คร่อื งวัดปรมิ าณเสยี งสะสมเร่มิ นำ� มาค�ำนวณ 2. Criteria Level ท่ี 85 dBA 3. อตั ราทพ่ี ลงั งานเพิม่ เปน็ สองเทา่ Energy Exchange Rate ท่ี 3 จากน้ันจึงจะน�ำค่าปริมาณเสียงสะสมท่ีผู้ปฏิบัติงานได้รับตลอดเวลาการท�ำงานในแต่ละวัน (อาจจะ 7, 8, 12 ชั่วโมง หรืออื่นๆ) หน่วยเป็นเปอร์เซ็นต์ แปลงค่าเป็นระดับความดังเสียงเฉลี่ย 8 ชั่วโมงได้ โดยใชส้ ูตร TWA8hr TWA8hr = 10.0 log10 1 D00 + 85 D = ปริมาณเสียงสะสมท่ีผปู้ ฏิบตั งิ านไดร้ ับหน่วยเปน็ ร้อยละ TWA8hr = ระดับเสียงเฉลย่ี ตลอดเวลาการทำ� งานแปดชว่ั โมงต่อวัน หนว่ ยเปน็ dBA คา่ TWA8 ชั่วโมง ทีค่ �ำนวณได้ตอ้ งไมเ่ กิน 85 เดซิเบลเอ ตวั อยา่ งที่ 5 ใหแ้ ปลงคา่ ปรมิ าณเสยี งสะสมทผ่ี ปู้ ฏบิ ตั งิ านไดร้ บั (D) 90% ใหเ้ ปน็ ระดบั เสยี งเฉลย่ี ตลอด 8 ช่ัวโมง (TWA )8ชวั่ โมง จากสตู ร TWA 8ชั่วโมง = 10.0 log10 D + 85 100 แทนคา่ D = 90 จะได้ TWA 8ชว่ั โมง = 10.0 log10 90 + 85 100 TWA 8ช่วั โมง = 10.0 log10 (0.9) + 85 การหาค่า log10 0.9 ท�ำไดโ้ ดย 1) ใชเ้ ครอื่ งคดิ เลขทเี่ ป็นแบบท่คี ดิ เลขยกกำ� ลงั ได้ หรือ 2) ใชโ้ ปรแกรม Calculator ทอี่ ย่ใู น windows โดยกดไปที่ Start -> All Programs > Accessories > Calculator แล้วไปท่ี View ให้เปลี่ยนจาก Standard เป็น Scientific แล้วให้กดค่า 0.9 จากนน้ั ไปมองหาปมุ่ Function ดา้ นซา้ ยมือบริเวณแถวท่ี 3 คอลัมนท์ ่ี 3 ทม่ี สี ญั ลักษณ์ log แลว้ กดหน่งึ ครัง้ จะได้ค่า ของ log10 0.9 ซ่งึ มคี ่าเทา่ กบั -0.0457 แลว้ นำ� ค่าท่ไี ด้ไปแทนคา่ กองความปลอดภัยแรงงาน 51 กรมสวัสดิการและคุม้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการดำ�เนนิ การ ตามพระราชบญั ญตั คิ วามปลอดภัย อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 TWA 8ชวั่ โมง = [10.0 x (-0.0457)] + 85 TWA 8ชั่วโมง = -0.46 + 85 = 84.54 dBA ดังน้ันระดับเสียงเฉลี่ยตลอด 8 ชั่วโมงที่ปริมาณเสียงสะสมที่ผู้ปฏิบัติงานได้รับ 90% เท่ากับ 84 dBA ตวั อยา่ งท่ี 6 ให้แปลงปริมาณเสียงสะสมท่ีผ้ปู ฏิบตั ิงานได้รบั (D) ท่ี 144.1% ให้เปน็ ระดับเสยี งเฉลี่ย ตลอด 8 ชั่วโมง (TWA8ชวั่ โมง) จากสตู ร TWA 8ช่วั โมง = 10.0 log10 D + 85 100 แทนคา่ D = 144.1 จะได้ TWA 8ช่ัวโมง = 10.0 log10 114 040.1 + 85 TWA 8ช่ัวโมง = 10.0 log10 (1.441) + 85 TWA 8ชวั่ โมง = [10.0 x (0.1586)] + 85 TWA 8ชว่ั โมง = 1.5866 + 85 TWA 8ช่ัวโมง = 86.59 dBA ดงั นนั้ ระดบั เสยี งเฉลย่ี ตลอด 8 ชัว่ โมงทีป่ ริมาณเสียงสะสมทีผ่ ปู้ ฏบิ ตั ิงานได้รบั 144.1% เท่ากบั 86 dBA 8. การควบคมุ และการปอ้ งกนั ปัจจัยท่ีก่อให้เกิดปัญหาเสียงดังในบริเวณการท�ำงาน เกิดขึ้นได้จากหลาย ๆ ปัจจัย ได้แก่ ขนาด ชนิดและจำ� นวนของเครอื่ งจักร วัตถุดิบทใ่ี ช้ในการผลิต ลักษณะของอาคารโครงสร้างของพ้นื /ผนงั และเกิดจาก กระบวนการหรือวิธีการทำ� งานของพนักงาน เสยี งดังที่เกดิ จากปัจจยั ทางดา้ นเครื่องจักร เช่น เคร่ืองป่นั ด้าย เครื่องทอผา้ ป๊มั ลม และมอเตอร์ หรอื จากอปุ กรณ์ทเี่ ปน็ ส่วนประกอบของเครื่องจักร เช่น มเู่ ลยส์ ายพานเย้ืองศูนย์ สายพานหย่อน จะท�ำให้เกิดเสียงดงั จากการเสียดสีระหว่างสายพานกับร่องสายพาน น๊อตยึดส่วนประกอบของอุปกรณ์หรือโครงสร้างหลวม เมอื่ เครอ่ื งจักรท�ำงาน จะท�ำใหเ้ กิดการกระทบกันของโลหะกอ่ ให้เกดิ เสยี งดังและลกู ปืนแตกชำ� รุด กจ็ ะก่อให้เกิด เสียงดังขณะทต่ี ลบั ลกู ปนื หมนุ เป็นตน้ เสียงดังท่ีเกิดจากกระบวนการ หรือวิธีการท�ำงานของพนักงาน เช่น การโยนช้ินงานโลหะลงภาชนะ หรือท่ีกองเก็บ การเคาะ/ตอก เพ่ือดัดหรือเคาะแต่งช้ินงาน โดยไม่มีมาตรการช่วยลดระดับเสียงที่เกิดจาก การเคาะ หรือ การนำ� แรงดนั ลมจากท่อหรือสายลม/ปืนลมมาเปา่ ตวั พนักงาน เปน็ ตน้ 52 กองความปลอดภัยแรงงาน กรมสวสั ดิการและคุม้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบัญญัตคิ วามปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 การควบคุมและป้องกันอนั ตรายจากเสียงดัง มหี ลักการส�ำคัญ 3 ประการ คือ 1. การควบคุมเสียงท่ีแหล่งก�ำเนิด ซ่ึงควรพิจารณาเป็นล�ำดับแรก เช่น การออกแบบเคร่ืองจักร เครื่องมือให้ท�ำงานเงียบ การออกแบบจัดผังการท�ำงานเพื่อลดการสัมผัสเสียง การจัดท่ีครอบปิดเครื่องจักร การติดตั้งในต�ำแหน่งให้มั่นคงและการใช้อุปกรณ์ป้องกันการส่ันสะเทือน หรือการติดต้ังวัสดุดูดซับเสียง ท่ีแหล่งก�ำเนิด เช่น Silencers, Muffler, Vibration Isolators, Damper Treatments เป็นต้น และการ บ�ำรงุ รกั ษาอยา่ งเป็นระบบและสม่�ำเสมอ 2. การควบคุมท่ีทางผ่าน เป็นการควบคุมเพ่ือต้องการลดระดับเสียงที่จะมาถึงหูของผู้ปฏิบัติงาน สามารถท�ำได้โดยการเพิ่มระยะทางระหว่างแหล่งก�ำเนิดและบริเวณท่ีมีผู้ปฏิบัติงานอยู่ การปิดก้ันห้องหรือ ทำ� ฉากกำ� บังกนั้ ทางเดินเสียง การติดตง้ั วัสดดุ ดู ซับเสยี งท่ีเพดานหรือฝาผนงั 3. การควบคุมเสียงท่ีผู้ปฏิบัติงาน เป็นการควบคุมโดยให้ผู้ปฏิบัติงานสัมผัสเสียงดังให้น้อยท่ีสุด โดยอาจหมุนเวียนคนท�ำงาน การจัดท�ำเป็นห้องควบคุม การทดสอบสมรรถภาพการได้ยิน การใช้ที่อุดหูหรือ ที่ครอบหู บางครั้งอาจต้องสวมใส่ทั้งที่อุดหูและที่ครอบหูพร้อมกัน เนื่องจากการสวมใส่ที่อุดหู หรือที่ครอบหู อยา่ งใดอยา่ งหน่งึ อาจไมเ่ พยี งพอตอ่ การปอ้ งกนั การสญู เสียการได้ยนิ กฎกระทรวงกำ� หนดมาตรฐานในการบรหิ าร จัดการ และดำ� เนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามยั และสภาพแวดล้อมในการท�ำงานเก่ียวกับความร้อน แสงสว่าง และเสียง พ.ศ. 2559 หมวด 3 เสียง ก�ำหนด มาตรการการควบคมุ ระดบั เสียงในสถานประกอบกจิ การ ดังนี้ ขอ้ 7 นายจ้างต้องควบคุมระดับเสียงมิให้ลูกจ้างได้รับสัมผัสเสียงในบริเวณสถานประกอบกิจการ ท่ีมีระดับเสียงสูงสุด (peak sound pressure level) ของเสียงกระทบหรือเสียงกระแทก (impact or impulse noise) เกิน 140 เดซิเบล หรือได้รับสัมผัสเสียงท่ีมีระดับเสียงดังต่อเนื่องแบบคงท่ี (continuous steady noise) เกนิ กว่า 115 เดซิเบลเอ ข้อ 8 นายจ้างต้องควบคุมระดับเสียงที่ลูกจ้างได้รับเฉลี่ยตลอดเวลาการทํางานในแต่ละวัน (Time Weighted Average-TWA) มิใหเ้ กินมาตรฐานตามทอี่ ธบิ ดปี ระกาศกาํ หนด (ตารางแนบท้ายประกาศกรมฯ) ข้อ 9 ภายในสถานประกอบกิจการท่ีสภาวะการทํางานมีระดับเสียงเกินมาตรฐานที่กําหนดในข้อ 7 หรอื มีระดบั เสยี งทีล่ กู จา้ งได้รบั เกนิ มาตรฐานท่กี ําหนดในข้อ 8 - นายจ้างต้องให้ลูกจ้างหยุดทํางานจนกว่าจะได้ปรับปรุงหรือแก้ไขให้ระดับเสียงเป็นไปตาม มาตรฐานทก่ี าํ หนด และให้นายจ้างดาํ เนินการปรบั ปรงุ หรือแก้ไขทางด้านวศิ วกรรม โดยการควบคุมท่ตี น้ กําเนดิ ของเสียงหรือทางผ่านของเสียง หรือบริหารจัดการเพื่อควบคุมระดับเสียงที่ลูกจ้างจะได้รับให้ไม่เกินมาตรฐาน ที่กําหนด และจัดให้มีการปิดประกาศและเอกสารหรือหลักฐานในการดําเนินการปรับปรุงหรือแก้ไขดังกล่าวไว้ เพื่อใหพ้ นกั งานตรวจความปลอดภัยสามารถตรวจสอบได้ - ในกรณีท่ีไม่สามารถดําเนินการตามวรรคหนึ่งได้ นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างสวมใส่อุปกรณ์ คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลตามที่กฎหมายก�ำหนดตลอดเวลาท่ีทํางาน เพื่อลดระดับเสียงที่สัมผัสในหู เมื่อสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลแล้ว โดยให้อยู่ในระดับที่ไม่เกินมาตรฐานตามที่กําหนดไว้ ในข้อ 7 และข้อ 8 - การคํานวณระดับเสียงที่สัมผัสในหูเม่ือสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล ตามวรรคสองใหเ้ ปน็ ไปตามทอ่ี ธบิ ดีประกาศกาํ หนด กองความปลอดภัยแรงงาน 53 กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมินสภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภัย อาชีวอนามยั และสภาพแวดล้อมในการท�ำ งาน พ.ศ. 2554 ในการใช้ท่ีอุดหูหรือท่ีครอบหู จะต้องมีการค�ำนวณระดับเสียงท่ีสัมผัสในหูเม่ือสวมใส่ โดยมี วิธีการค�ำนวณตามท่ีก�ำหนดไว้ในประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เร่ือง การค�ำนวณระดับเสียง ที่สมั ผัสในหู เมื่อสวมใส่อุปกรณค์ ุ้มครองความปลอดภัยสว่ นบุคคล ซ่ึงสอดคลอ้ งกับขอ้ มูลการลดเสียงของผูผ้ ลิต อย่างหนง่ึ อยา่ งใด ดังนี้ 1. การค�ำนวณโดยใช้ค่า Noise Reduction Rating (NRR) ท่ีระบุไว้บนผลิตภัณฑ์ กบั คา่ ตรวจวัดระดบั เสยี งเฉลย่ี ตลอดระยะเวลาการท�ำงาน โดยใชส้ ูตรคำ� นวณ ดังนี้ Protected dBA = Sound Level dBC – NRRadj หรอื Protected dBA = Sound Level dBA – [NRRadj – 7] Protected dBA หมายถึง ระดับเสียงที่สัมผัสในหูเม่ือสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัย ในสเกลเอ (Scale A) หรอื เดซเิ บลเอ Sound Level dBC หมายถงึ ระดบั เสยี งทไี่ ดจ้ ากการตรวจวดั เฉลย่ี ตลอดระยะเวลาการทาํ งาน 8 ชวั่ โมง ในสเกลซี (Scale C) หรอื เดซเิ บลซี Sound Level dBA หมายถงึ ระดบั เสยี งทไ่ี ดจ้ ากการตรวจวดั เฉลยี่ ตลอดระยะเวลาการทาํ งาน 8 ชวั่ โมง ในสเกลเอ (Scale A) หรอื เดซเิ บลเอ โดยกําหนดNใRหRม้ aกีdjารหปมราับยคถา่ ึงตาคม่าลกักาษรลณดะเแสลียะงชทน่ีรดิะขบอุไวงอ้บปุนกฉรลณากค์ หมุ้ รคือรอองุปคกวราณมป์คลุ้มอคดรภอัยงคสวว่ านมบปคุ ลคอลดดภงั ัยนสี้ ่วนบุคคล (ก) กรณีเป็นที่ครอบหูลดเสียง ให้ปรับลดเสียงลงร้อยละ 25 ของค่าการลดเสียง ท่ีระบุไว้ บนฉลากหรอื ผลิตภณั ฑ์ (ข) กรณีเปน็ ปล๊ักลดเสียงชนดิ โฟม ให้ปรับลดเสยี งลงรอ้ ยละ 50 ของค่าการลดเสียง ที่ระบุ ไว้บนฉลากหรือผลิตภัณฑ์ (ค) กรณเี ปน็ ปลัก๊ ลดเสียงชนดิ อนื่ ให้ปรับลดเสียงลงรอ้ ยละ 70 ของคา่ การลดเสียง ท่ีระบไุ ว้ บนฉลากหรือผลิตภัณฑ์ 2. การค�ำนวณโดยใช้ค่า Single Number Rating (SNR) ที่ระบุไว้บนผลิตภัณฑ์ กับคา่ ตรวจวดั ระดบั เสียงตลอดระยะเวลาการทำ� งาน โดยใช้สตู รคำ� นวณ ดงั น้ี L’AX = (LC – SNRx) + 4 A)Lห’รAือX หมายถึง ระดับเสียงท่ีสัมผัสในหูเม่ือสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัย ในสเกลเอ (Scale เดซเิ บลเอ LหCรอื ห มายถึง ระดับเสียงท่ีได้จ ากการตรวจวัดเฉลี่ยตลอดระยะการทํางาน 8 ชั่วโมงในสเกลซี (Scale C) เดซเิ บลซี SNRx หมายถึง ค่าการลดเสียงที่ระบุไว้บนฉลาก/ผลิตภัณฑ์ของอุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัย สว่ นบุคคล กรณีที่ฉลากหรืออุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล มีการระบุค่าการลดเสียงมากกว่า 1 ค่า ให้นายจ้างใช้ค่าท่ีลดเสียงที่สัมผัสในหูเม่ือสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลที่ได้จากการคํานวณ น้อยท่สี ุดเปน็ หลกั ในการพิจารณาลดระดับความดังเสียงจากสภาพแวดลอ้ มในการทํางาน 54 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดิการและค้มุ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการทำ�งานและการดำ�เนนิ การ ตามพระราชบญั ญัติความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 ตัวอย่าง การคำ� นวณระดบั เสียงทีส่ มั ผสั ในหเู มื่อสวมใส่อปุ กรณค์ มุ้ ครองความปลอดภยั ส่วนบุคคล ก�ำหนดให้พื้นท่ีท�ำงานมีระดับเสียงท่ีได้จากการตรวจวัดเฉลี่ยตลอดระยะเวลาท�ำงาน 8 ช่ัวโมง ในสเกลซี (Scale C) หรือเดซเิ บลซี และสเกลเอ (Scale A) หรือเดซเิ บลเอ คือ 97 dBC และ 90 dBA กองความปลอดภัยแรงงาน 55 กรมสวสั ดิการและคุ้มครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 ขอ้ 10 ในบริเวณที่มีระดับเสียงเกินมาตรฐานที่กําหนดในข้อ 7 หรือข้อ 8 นายจ้างต้องจัดให้มี เครื่องหมายเตอื นใหใ้ ช้อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภยั ส่วนบุคคลติดไว้ให้ลูกจ้างเห็นได้โดยชดั เจน ข้อ 11 ในกรณีท่ีสภาวะการทํางานในสถานประกอบกิจการมีระดับเสียงที่ลูกจ้างได้รับเฉลี่ย ตลอดระยะเวลาการทํางาน 8 ชั่วโมงต้ังแต่ 85 เดซิเบลเอข้ึนไป ให้นายจ้างจัดให้มีมาตรการอนุรักษ์การได้ยิน ในสถานประกอบกจิ การตามหลกั เกณฑ์และวธิ ีการท่ีอธบิ ดปี ระกาศกาํ หนด ดงั น้ี 1. รายการมาตรการอนุรักษก์ ารได้ยินในสถานประกอบกจิ การตอ้ งมีรายละเอยี ด ดงั นี้ 1.1 นโยบายการอนุรักษ์การได้ยิน 1.2 การเฝ้าระวงั เสยี งดงั (Noise Monitoring) 1.3 การเฝ้าระวังการได้ยนิ (Hearing Monitoring) 1.4 หนา้ ทคี่ วามรับผดิ ชอบของผทู้ ี่เก่ยี วขอ้ ง ท้งั น้ี ให้นายจา้ งประกาศมาตรการอนุรักษก์ ารได้ยนิ ในสถานประกอบกิจการใหล้ ูกจา้ งทราบ 2. การเฝ้าระวังเสียงดงั โดยการส�ำรวจและตรวจวัดระดับเสียง การศึกษาระยะเวลาสัมผัสเสียงดัง และการประเมิน การสมั ผัสเสยี งดงั ของลกู จา้ งในสถานประกอบกิจการ แลว้ แจ้งผลให้ลกู จ้างทราบ 3. การเฝ้าระวังการไดย้ นิ 3.1 ทดสอบสมรรถภาพการได้ยิน (Audiometric sting) แก่ลูกจ้างท่ีสัมผัสเสียงดังที่ได้รับ เฉลีย่ ตลอดระยะเวลาการทำ� งาน 8 ช่ัวโมงตั้งแต่ 85 เดซเิ บลเอข้นึ ไป และให้ทดสอบสมรรถภาพการได้ยินของ ลูกจ้างครง้ั ตอ่ ไปอยา่ งนอ้ ยปลี ะ 1 คร้ัง 3.2 แจง้ ผลการทดสอบสมรรถภาพการไดย้ นิ ใหล้ กู จา้ งทราบภายใน 7 วนั นบั แตว่ นั ทน่ี ายจา้ ง ทราบผลการทดสอบ 3.3 ทดสอบสมรรถภาพการได้ยินของลูกจ้างซ�้ำอีกครั้งภายใน 30 วันนับแต่วันที่นายจ้าง ทราบผลการทดสอบ กรณพี บวา่ ลูกจา้ งมสี มรรถภาพการไดย้ ินเป็นไปตามข้อ 5 4. เกณฑก์ ารพิจารณาผลการทดสอบสมรรถภาพการได้ยนิ 4.1 ใช้ผลการทดสอบสมรรถภาพการได้ยนิ ครัง้ แรกของลูกจา้ งทีค่ วามถี่ 500 1,000 2,000 3,000 4,000 และ 6,000 ของหูทัง้ สองขา้ งเป็นข้อมูลพื้นฐาน (Baseline Audiogram) 4.2 น�ำผลการทดสอบสมรรถภาพการได้ยินครั้งต่อไปเปรียบเทียบกับผลการทดสอบ สมรรถภาพการไดย้ นิ ทเ่ี ปน็ ข้อมลู พนื้ ฐานทุกครัง้ 5. กรณที ่ผี ลการทดสอบสมรรถภาพการได้ยิน พบว่าลูกจ้างสูญเสียการไดย้ นิ ท่ีหขู า้ งใดขา้ งหน่งึ ตั้งแต่ 15 เดซิเบลข้ึนไปที่ความถ่ีใดความถี่หนึ่ง ให้นายจ้างจัดให้มีมาตรการป้องกันอันตรายอย่างหน่ึงอย่างใด แก่ลกู จ้าง ดังน้ี 5.1 จัดให้ลูกจ้างสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลที่สามารถลดระดับเสียง ท่ลี ูกจา้ งไดร้ บั เฉล่ียตลอดระยะเวลาการท�ำงาน 8 ชัว่ โมงนอ้ ยกวา่ 85 เดซิเบลเอ 5.2 เปลย่ี นงานใหล้ กู จา้ ง หรอื หมนุ เวียนสลบั หน้าทีร่ ะหว่างลกู จ้างดว้ ยกนั เพื่อใหร้ ะดับเสยี ง ทีล่ ูกจ้างได้รับเฉลยี่ ตลอดระยะเวลาการทำ� งาน 8 ชัว่ โมงนอ้ ยกว่า 85 เดซเิ บลเอ 6. การจัดท�ำและติดแผนผังแสดงระดับเสียง (Noise Contour Map) ในแต่ละพ้ืนท่ีเกี่ยวกับ ผลการตรวจวดั ระดบั เสยี ง ตดิ ปา้ ยบอกระดบั เสยี งและเตอื นใหร้ ะวงั อนั ตรายจากเสยี งดงั รวมถงึ จดั ใหม้ เี ครอื่ งหมาย 56 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดิการและค้มุ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมินสภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบญั ญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งาน พ.ศ. 2554 เตอื นใหใ้ ชอ้ ปุ กรณค์ มุ้ ครองความปลอดภยั สว่ นบคุ คลในแตล่ ะพนื้ ทท่ี มี่ คี วามเสย่ี งจากเสยี งดงั และทกุ พนื้ ทที่ มี่ รี ะดบั เสียงดงั ตง้ั แต่ 85 เดซิเบลเอขนึ้ ไป 6.1 รปู แบบและขนาดแผนผงั แสดงระดบั เสยี ง (Noise Contour Map) หมายเหตุ 1) ชอ่ งไฟระหวา่ งตวั อักษรต้องไมแ่ ตกตา่ งกันมากกว่าร้อยละ 10 ของขอ้ ความท้งั หมด 2) ลกั ษณะของตัวอักษรตอ้ งดเู รียบงา่ ย ไมเ่ ขยี นแรเงา หรือมีลวดลาย 3) ความสูงของตัวอักษรมีความสูงอย่างน้อย 20 มิลลิเมตร และความกว้างของตัวอักษรต้อง ไมน่ ้อยกวา่ ร้อยละ 70 ของความสูงของตวั อักษร 4) ข้อความสามารถก�ำหนดเป็นภาษาอื่น ๆ ได้ เชน่ ภาษาองั กฤษ ภาษาเมยี นมา ภาษาลาว และ ภาษากัมพูชา แตต่ อ้ งมีขอ้ ความทเ่ี ปน็ ภาษาไทยกำ� กบั ไว้ดว้ ย 5) แผนผังแสดงระดับเสียง (Noise Contour Map) ต้องเห็นได้อยา่ งชัดเจนภายใต้ความสว่าง ทุกสภาวะ กองความปลอดภัยแรงงาน 57 กรมสวสั ดิการและคุม้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภัย อาชวี อนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 6.2 รปู แบบและขนาดของปา้ ยบอกระดบั เสยี งและเตอื นให้ระวังอนั ตรายจากเสยี งดงั หมายเหต ุ 1) องคป์ ระกอบของปา้ ยบอกระดบั เสยี งและระวงั อนั ตรายจากเสยี งดงั ประกอบดว้ ย สญั ลกั ษณ์ ระวงั อนั ตราย (Safety Alert Symbol) คำ� สญั ญาณ (Signal Word) สญั ลกั ษณค์ วามปลอดภยั (Safety Symbol) ขอ้ ความพืน้ ท่ีท่ีมีอันตรายจากเสยี งดัง การแสดงระดับความดังเสียง และ การปอ้ งกนั อนั ตรายจากการสมั ผสั เสยี งดงั (Word Message) 2) ชอ่ งไฟระหว่างตัวอักษรต้องไมแ่ ตกตา่ งกนั มากกวา่ ร้อยละ 10 ของขอ้ ความทัง้ หมด 3) ลกั ษณะของตวั อกั ษรต้องดูเรียบงา่ ย ไมเ่ ขียนแรเงา หรือมลี วดลาย 4) ความสงู ของตัวอกั ษรหรือตัวเลขทแ่ี สดงคำ� สญั ญาณ (Signal Word) และระดับความดังเสียง มคี วามสงู อยา่ งนอ้ ย 60 มลิ ลเิ มตร และความสงู ตวั อกั ษรทว่ั ไปมคี วามสงู อยา่ งนอ้ ย 20 มลิ ลเิ มตร และความกวา้ งของตัวอักษรตอ้ งไมน่ ้อยกว่ารอ้ ยละ 70 ของความสงู ของตวั อกั ษร 5) รปู สญั ลกั ษณแ์ ละขอ้ ความสามารถกำ� หนดเปน็ รปู แบบอน่ื ๆ ได้ แตต่ อ้ งสอ่ื ความหมายวา่ พน้ื ท่ี มีอันตรายจากเสียดัง การแสดงระดับความดังเสียง และการป้องกันอันตรายจากการ สัมผัสเสยี งดงั 6) ข้อความสามารถก�ำหนดเป็นภาษาอื่น ๆ ได้ เช่น ภาษาอังกฤษ ภาษาเมียนมา ภาษาลาว และภาษากมั พูชา แตต่ อ้ งมีข้อความทีเ่ ป็นภาษาไทยก�ำกับไว้ด้วย 7) ป้ายบอกระดับเสียงและเตือนให้ระวังอันตรายจากเสียงดัง ต้องเห็นได้อย่างชัดเจนภายใต้ ความสวา่ งทุกสภาวะ 58 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดิการและคุม้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการทำ�งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภยั อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 6.3 รปู แบบและขนาดเครอื่ งหมายเตือนให้ใช้อปุ กรณค์ ุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล หมายเหต ุ 1) พื้นท่ีสฟี า้ ตอ้ งครอบคลุมไมน่ อ้ ยกว่ารอ้ ยละ 50 ของพน้ื ท่ที ัง้ หมดของเครอื่ งหมาย 2) ชอ่ งไฟระหวา่ งตัวอักษรต้องไม่แตกตา่ งกันมากกวา่ ร้อยละ 10 ของขอ้ ความทง้ั หมด 3) ลักษณะของตัวอักษรตอ้ งดูเรียบง่าย ไมเ่ ขียนแรเงา หรอื มลี วดลาย 4) ความกวา้ งของตัวอักษรต้องไมน่ อ้ ยกวา่ ร้อยละ 70 ของความสูงของตัวอักษร 5) ความกว้าง (b) ตอ้ งไม่นอ้ ยกวา่ ร้อยละ 70 ของความสูง (a) 6) รูปสัญลักษณ์และข้อความสามารถก�ำหนดเป็นรูปแบบอ่ืน ๆ ได้ แต่ต้องสื่อความหมายว่า เปน็ การปอ้ งกนั อนั ตรายจากการสัมผสั เสยี งดัง เชน่ ตอ้ งสวมท่คี รอบหลู ดเสยี ง ต้องสวมปล๊ัก ลดเสยี ง เป็นต้น 7) ขอ้ ความสามารถก�ำหนดเป็นภาษาอื่น ๆ ได้ เช่น ภาษาอังกฤษ ภาษาเมยี นมา ภาษาลาว และ ภาษากมั พชู า แตต่ อ้ งมขี อ้ ความที่เปน็ ภาษาไทยก�ำกับไวด้ ว้ ย 8) เครื่องหมายเตือนให้ใช้อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลต้องเห็นได้อย่างชัดเจน ภายใต้ความสวา่ งทกุ สภาวะ กองความปลอดภัยแรงงาน 59 กรมสวัสดิการและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมินสภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการดำ�เนนิ การ ตามพระราชบญั ญัติความปลอดภัย อาชีวอนามยั และสภาพแวดล้อมในการท�ำ งาน พ.ศ. 2554 7. การอบรมใหค้ วามรคู้ วามเขา้ ใจเกย่ี วกบั มาตรการอนรุ กั ษก์ ารไดย้ นิ ความสำ� คญั ของการทดสอบ สมรรถภาพการได้ยิน อันตรายของเสียงดัง การควบคุม ป้องกัน และการใช้อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัย ส่วนบุคคลแก่ลกู จ้างทีท่ �ำงานในบริเวณทม่ี รี ะดบั เสียงดังท่ีไดร้ บั เฉล่ียตลอดระยะเวลาการทำ� งาน 8 ชว่ั โมงต้ังแต่ 85 เดซิเบลเอข้นึ ไป และลูกจา้ งทีเ่ กี่ยวข้องในสถานประกอบกิจการ 8. ประเมินผลและทบทวนการจัดการมาตรการอนุรักษ์การได้ยินในสถานประกอบกิจการ ไม่นอ้ ยกว่าปลี ะ 1 ครง้ั 9. บนั ทกึ ขอ้ มลู และจดั ทำ� เอกสารการดำ� เนนิ การตามขอ้ 2 ถงึ ขอ้ 8 เกบ็ ไวใ้ นสถานประกอบกจิ การ ไม่นอ้ ยกวา่ 5 ปี พร้อมที่จะให้พนักงานตรวจความปลอดภยั ตรวจสอบได้ 9. เอกสารอ้างองิ 1. Occupational Safety & Health Administration . U.S. Department of Labor Regulations (Standards – 29 CFR) Occupational noise exposure. - 1910.95 , Web Site : http://www.osha. gov/ pls/oshaweb/ owadisp.show_document?p_table=STANDARDS&p_id=9735 2. คณาจารย์ภาควิชาสรรี วทิ ยา คณะวทิ ยาศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล สรีรวทิ ยา , 2539 3. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช สาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพ เอกสารการสอนชุดวิชาสุขศาสตร์ อตุ สาหกรรมพื้นฐาน หน่วยท่ี 9 – 15 , 2541 4. สถาบนั ความปลอดภยั ในการทำ� งาน กรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน คมู่ อื การตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดล้อมดา้ นกายภาพ , 2545 5. นายณฐั ชยวศั สงวนไชยกฤษณ์ สถาบนั ความปลอดภยั ในการทำ� งาน เอกสารแนวทางการปฏบิ ตั ติ าม มาตรฐานสากล วธิ กี ารคำ� นวณ และการใชโ้ ปรแกรมคำ� นวณ สำ� หรบั การประเมนิ ผลสภาพแวดลอ้ มการทำ� งาน เก่ียวกบั เสียง, 2549 6. รศ. ดร. วนั ทนี พันธปุ์ ระสิทธ์ิ มหาวิทยาลัยมหิดล เสยี งและโครงการอนุรกั ษ์การไดย้ ิน (II) ,วารสาร ความปลอดภยั และสิง่ แวดล้อมปที ี่ 9, 2542 7. รศ. สราวธุ สธุ รรมาสา มหาวทิ ยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธริ าช การจดั การมลพษิ ทางเสยี งจากอตุ สาหกรรม (Industrial Noise Pollution Management), 2547 60 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวัสดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมนิ สภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบัญญตั ิความปลอดภยั อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 แนวทางการจัดทำ� แผนป้องกันและระงบั อัคคภี ัยตามกฎกระทรวง กำ� หนดมาตรฐานในการบรหิ าร จดั การ และดำ� เนนิ การดา้ นความปลอดภยั อาชีวอนามยั และสภาพแวดล้อมในการท�ำงานเกยี่ วกบั การปอ้ งกัน และระงับอัคคภี ัย พ.ศ. 2555 ข้อ 4 แผนปอ้ งกันและระงบั อัคคภี ยั กฎกระทรวงกำ� หนดมาตรฐานในการบรหิ าร จัดการ และด�ำเนินการด้านความปลอดภัย อาชวี อนามัย และสภาพแวดลอ้ มในการทำ� งานเกย่ี วกบั การปอ้ งกนั และระงบั อคั คภี ยั พ.ศ. 2555 ขอ้ 4 กำ� หนดใหส้ ถานประกอบ กจิ การทีม่ ลี ูกจา้ งต้ังแต่ 10 คนข้นึ ไป นายจ้างต้องจัดให้มีแผนปอ้ งกันและระงบั อคั คีภัยในสถานประกอบกิจการ ประกอบดว้ ย การตรวจตรา การอบรม การรณรงคป์ อ้ งกนั อคั คภี ยั การดบั เพลงิ การอพยพหนไี ฟ และการบรรเทาทกุ ข์ โดยให้นายจ้างจัดเก็บแผนป้องกันและระงับอัคคีภัย ณ สถานประกอบกิจการพร้อมที่จะให้พนักงานตรวจ ความปลอดภยั ตรวจสอบได้ กองความปลอดภัยแรงงาน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน จึงจัดให้มีแนวการจัดท�ำแผน การปอ้ งกันและระงับอัคคีภยั ไว้ ดงั น้ี วัตถุประสงค์ 1. เพอ่ื เป็นการปอ้ งกันการสูญเสียทง้ั ชีวิตและทรพั ย์สนิ จากอคั คีภัย 2. เพ่อื สรา้ งความม่ันใจในเรือ่ งความปลอดภัยต่อพนกั งานกรณีเกดิ เหตุเพลงิ ไหม้ 3. เพอ่ื ลดอตั ราการเสย่ี งตอ่ การเกิดเหตุอัคคีภยั 4. เพ่ือสร้างทศั นคติท่ดี ีตอ่ พนกั งานในสถานประกอบกิจการ แผนป้องกนั และระงับอัคคภี ยั ประกอบด้วย 1. แผนการตรวจตรา 2. แผนการอบรม 3. แผนการรณรงคป์ ้องกนั อคั คีภยั 4. แผนการดบั เพลงิ 5. แผนอพยพหนไี ฟ 6. แผนบรรเทาทุกข์ 1. แผนการตรวจตรา เปน็ แผนการสำ� รวจความเสยี่ งและตรวจตรา เพอื่ เฝา้ ระวงั ปอ้ งกนั และขจดั ตน้ เหตขุ องการเกดิ เพลงิ ไหม้ ก่อนจัดท�ำแผนควรมีข้อมูลต่าง ๆ ดังต่อไปนี้ เชื้อเพลิง สารเคมี สารไวไฟ ระบบไฟฟ้าจุดที่มีโอกาสเส่ียงต่อ การเกิดเพลิงไหม้ และต้องมีการบันทึกข้อมูลเก่ียวกับ คุณสมบัติลักษณะการลุกไหม้ ปริมาณของสารอันตราย ทม่ี อี ย่สู ูงสดุ ชนิดของสารดบั เพลงิ และปริมาณทต่ี ้องใช้ เพื่อประกอบการวางแผน การตรวจตรา ควรมีการก�ำหนดบคุ คล พืน้ ทที่ ร่ี บั ผดิ ชอบ หวั ข้อและจดุ ทตี่ ้องตรวจ ระยะเวลา ความถี่ ผตู้ รวจสอบรายงาน การสง่ รายงานผล การแจง้ ข้อบกพร่องในการตรวจตราทีช่ ดั เจน กองความปลอดภยั แรงงาน 61 กรมสวัสดกิ ารและคุ้มครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบญั ญตั คิ วามปลอดภยั อาชวี อนามัย และสภาพแวดลอ้ มในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 ตวั อยา่ งของหวั ขอ้ ทค่ี วรตรวจตรา เชน่ - จุดทเ่ี ส่ียงต่อการเกดิ เหตุเพลงิ ไหม้ - การใช้ และการเก็บวัตถุไวไฟ - ของเสียติดไฟง่าย - เชื้อเพลิง - แหล่งความรอ้ นตา่ ง ๆ - อปุ กรณด์ ับเพลงิ - ทางหนไี ฟ 2. แผนการอบรม เป็นการอบรมให้ความรู้กับพนักงานทั้งในเชิงป้องกันและการปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุ ซ่ึงการเกิดอัคคีภัย ภายในสถานประกอบกิจการ ย่อมน�ำมาซ่ึงความสูญเสียต่อธุรกิจการค้าท้ังทางตรงและทางอ้อม ไม่ว่าจะเป็น ทรัพย์สินเสียหาย การผลิต การบริการหยุดชะงัก เสียโอกาสการขาย หรืออาจถึงขั้นมีผู้ที่ได้รับบาดเจ็บหรือ เสียชีวิต ดังนั้นในการป้องกันและลดความเสี่ยงด้านการเกิดอัคคีภัย จึงจ�ำเป็นต้องจัดให้มีแผนการอบรม โดยกำ� หนดผรู้ ับผิดชอบ ระยะเวลาด�ำเนนิ การ และงบประมาณใหช้ ัดเจน ตัวอยา่ งของหลักสูตรทีต่ ้องจดั ทำ� ในแผนการอบรม - การจดั ฝกึ อบรมการดับเพลงิ ข้ันต้นใหก้ ับพนกั งาน - การฝึกซ้อมดับเพลิงและฝกึ ซ้อมอพยพหนีไฟ ตัวอย่างของหลักสตู รทีค่ วรจดั ทำ� ในแผนการอบรม - การปฐมพยาบาล - การผายปอดและนวดหวั ใจ 3. แผนการรณรงคป์ อ้ งกันอคั คีภัย แผนการรณรงค์ป้องกันอัคคีภัย เป็นแผนเพื่อป้องกันการเกิดอัคคีภัยในสถานประกอบกิจการ โดยเปน็ การสรา้ งความสนใจ และสง่ เสรมิ ในเรอ่ื งการปอ้ งกนั อคั คภี ยั ใหเ้ กดิ ขนึ้ ในทกุ ระดบั ของพนกั งานในแผนการ รณรงค์ป้องกันอัคคภี ัยควรกำ� หนดผรู้ บั ผดิ ชอบ ระยะเวลาด�ำเนินการ และงบประมาณใหช้ ัดเจน ตวั อย่างหัวข้อท่จี ะท�ำการรณรงค์ปอ้ งกนั อคั คีภยั เช่น - 5 ส. - การลดการสูบบหุ รี่ - การจัดนทิ รรศการ - จดั ทำ� โปสเตอร์ - การใช้ส่ือตา่ ง ๆ 62 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดิการและคุ้มครองแรงงาน
4. แผนการดับเพลิง แผนการดับเพลงิ ตวั อย่างลา� ดบั ขัน้ ตอนการปฏิบัตเิ มอ่ื พนกั งานพบเหตุเพลงิ ไหม้ เจา้ หนา้ ที่ความปลอดภยั ผูอ้ า� นวยการดบั เพลิง แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการทํางานและการดาํ เนนิ การ ในการท�างาน หรอื ผจู้ ดั การโรงงาน ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชวี อนามัย และสภาพแวดล้อมในการทํางาน พ.ศ. 2554 ระดับวิชาชพี แจ้ง หรอื ผู้รับผิดชอบ ถ้าดบั ได้ ให้รายงาน หัวหน้าหน่วย รายงาน หวั หน้าแผนก รายงาน ผจู้ ดั การฝ่าย ผบู้ งั คบั บัญชา ดับได้ แจ้ง ตามล�าดบั ข้ัน กองความปลอดภยั แรงงาน พนักงาน แจ้งเพ่อื นร่วมงาน - ใชแ้ ผนปฏิบัตกิ ารระงบั ผู้อ�านวยการดับเพลิง กรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน ทพี่ บเหตุ หรอื หัวหน้างาน เหตุเพลิงไหมข้ น้ั ตน้ หรอื ผู้จัดการโรงงาน เพลงิ ไหม้ และเขา้ ดับเพลิงทนั ที ตัดสินใจแจง้ หนว่ ยงาน - แจง้ ประชาสมั พันธ์ ดบั เพลิงจากภายนอก ถา้ ดับไมไ่ ด้ - แจง้ เจา้ หน้าทคี่ วามปลอดภยั ถา้ ดบั ไม่ได้ หรอื ใช้แผนปฏบิ ัตกิ าร รายงาน เมื่อเกิดเหตุขั้นรนุ แรง ในการท�างานระดบั วิชาชพี หรือผู้รบั ผดิ ชอบ (ถา้ ม)ี 63
64 ตัวอยา่ ง การก�าหนดตัวบุคคลและหนา้ ท่ีเพอื่ ระงบั เหตเุ พลงิ ไหมข้ ัน้ ตน้ แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการทาํ งานและการดําเนินการ กองความปลอดภัยแรงงาน ฝา่ ย / แผนก........................................................... หัวหน้าชุดดบั เพลงิ ข้นั ต้น ตามพระราชบญั ญัติความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทาํ งาน พ.ศ. 2554 กรมสวัสดิการและคุม้ ครองแรงงาน บริเวณ................................................................... ชือ่ ......................................................................... ชุด......................................................................... พนกั งานท่ปี ฏิบตั ิงานอ่นื พนักงานผจญเพลิงขน้ั ตน้ ในขณะเกิดเพลงิ ไหม้ ผรู้ บั ผิดชอบ 1. ช่ือ....................................................................... ผูร้ บั ผดิ ชอบ 1. ชื่อ...................................................................... 2. ชอ่ื ....................................................................... 2. ชื่อ...................................................................... 3. ชอื่ ....................................................................... 3. ชอื่ ...................................................................... หนา้ ท่ี 1.......................................................................................... หน้าท่ี 1........................................................................................... 2.......................................................................................... 2........................................................................................... 3.......................................................................................... 3........................................................................................... หมายเหตุ 1. พนกั งานทปี่ ฏบิ ตั งิ านอน่ื ในขณะเกดิ เหตเุ พลงิ ไหม้ หมายถงึ ผคู้ วบคมุ เครอื่ งจกั ร ผคู้ วบคมุ ไฟฟา้ ทมี ควบคมุ เครอื่ งสบู นา้� ดบั เพลงิ เปน็ ตน้ ซงึ่ จะตอ้ งกา� หนด ตามความจ�าเป็นของสถานประกอบกิจการ 2. หนา้ ทีใ่ หร้ ะบตุ ามทกี่ �าหนดใหป้ ฏบิ ตั งิ านในขณะเกดิ เพลิงไหม้ เช่น ปฏิบตั ิงานควบคมุ เครอ่ื งจกั ร ควบคมุ ไฟฟ้า ควบคมุ เคร่อื งสูบนา�้ ดับเพลิง
ตวั อยา่ ง โครงสร้างหนว่ ยงานปอ้ งกนั ระงับอคั คีภัยเมือ่ เกดิ เหตเุ พลิงไหม้ขั้นรุนแรง (ถ้าม)ี ผอู้ า� นวยการดบั เพลิง ชือ่ .......................................... ฝา่ ยไฟฟ้า ฝ่ายปฏิบตั ิการ ฝา่ ยสื่อสารและประสานงาน ฝ่ายเคลือ่ นยา้ ยภายใน ภายนอก ฝา่ ยสง่ เสรมิ ปฏิบตั กิ าร แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการทํางานและการดาํ เนนิ การ ชอ่ื ......................... ชอื่ ............................ ชอ่ื .......................................... ชือ่ .......................................... ชอ่ื .......................................... ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชวี อนามัย และสภาพแวดล้อมในการทํางาน พ.ศ. 2554 พนกั งาน หนว่ ยดบั เพลงิ หนว่ ยจัดหาและ หนว่ ยสนับสนุน หนว่ ยยาม หน่วยเดนิ เครื่อง หนว่ ยดับเพลงิ ควบคุมเครอ่ื ง ชอ่ื ............................ สนับสนนุ การดบั เพลงิ ช่อื ....................... รกั ษาการณ์ สูบน้�าฉกุ เฉนิ จากพื้นท่อี นื่ ชอ่ื ......................... ชอื่ ....................... ชื่อ....................... ช่อื ....................... ชือ่ ....................... กองความปลอดภยั แรงงาน ช่วยชีวติ ยานพาหนะ ชว่ ยชีวิต ยานพาหนะ กรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน ชอื่ ......................... ช่อื ......................... ชอื่ ......................... ชอื่ ......................... ชอื่ ......................... ชื่อ......................... ชื่อ......................... ชือ่ ......................... 65 หมายเหตุ 1. การปฏบิ ตั ิตามแผนปฏิบตั กิ ารเตม็ รปู แบบนจ้ี ะใช้เมือ่ เกิดเพลงิ ไหม้อยา่ งรุนแรง 2. การเกดิ เพลงิ ไหมภ้ ายในพนื้ ทต่ี า่ ง ๆ เพยี งเลก็ นอ้ ย ใหห้ วั หนา้ แผนกดา� เนนิ การสงั่ การดบั เพลงิ ตามแผนการปฏบิ ตั กิ ารเมอ่ื เกดิ เพลงิ ไหมข้ น้ั ตน้ และโทรศพั ท์ แจง้ ศูนยร์ วมขา่ วและสือ่ สาร หรือผ้อู �านวยการดบั เพลิง หรือเจ้าหน้าทคี่ วามปลอดภัยในการทา� งานระดับวิชาชีพ
แนวทางการตรวจวัดและประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการทำ�งานและการดำ�เนนิ การ ตามพระราชบัญญตั คิ วามปลอดภยั อาชวี อนามัย และสภาพแวดลอ้ มในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 หนา้ ทข่ี องผู้ปฏบิ ัติงานตามโครงสร้างหนว่ ยงานปอ้ งกันระงับอคั คีภัยเมอื่ เกดิ เหตุเพลิงไหมข้ ัน้ รนุ แรง (ถ้ามี) ผปู้ ฏิบัติงาน หนา้ ทรี่ ับผิดชอบ ผอู้ ำ� นวยการดับเพลงิ ให้ปฏิบัตดิ ังนี้ 1. รบั ฟงั รายการตา่ ง ๆ เพอื่ สง่ั การการใชแ้ ผนตา่ ง ๆ ฝ่ายไฟฟ้า 2. ขอความช่วยเหลอื จากหน่วยงานทีเ่ กี่ยวขอ้ ง ฝ่ายปฏบิ ตั ิการ 3. รายงานผลการเกิดเพลิงไหม้ต่อผู้บังคับบัญชา ระดับสงู ขนึ้ ไป 4. ให้ขา่ วแกส่ ื่อมวลชน ใหป้ ฏบิ ัติดังน้ี 1. เมอ่ื เกดิ เพลงิ ไหมใ้ หร้ บี เขา้ ไปทเ่ี กดิ เหตุ เพอ่ื รบั คำ� สงั่ ตดั ไฟจากฝา่ ยปฏบิ ตั กิ าร 2. รับคำ� ส่งั จากผูอ้ �ำนวยการดบั เพลงิ หวั หนา้ ฝ่ายปฏิบตั ิการใหถ้ อื ปฏบิ ัติดงั นี้ 1. เมื่อเกิดเพลิงไหม้ในพื้นที่ให้หัวหน้าฝ่ายปฏิบัติการ แยกชุดปฏิบตั ิการออกเป็น 2 ชดุ คอื ชดุ ควบคมุ เครอ่ื งจกั ร และชุดดับเพลงิ 1.1 ชุดควบคุมเครือ่ งจักร เมื่อเกิดเพลิงไหม้ในพ้ืนที่ใด ให้ชุดควบคุม เคร่ืองจักรท�ำการควบคุมเครื่องจักรให้ท�ำงานต่อไป จนกว่าจะได้รับค�ำส่ังให้หยุดเครื่องจากหัวหน้าฝ่าย ปฏบิ ตั กิ าร กรณที ไี่ มส่ ามารถเดนิ เครอื่ ง หรอื ไดร้ บั คำ� สง่ั ให้หยุดเคร่ืองให้ชุดควบคุมเคร่ืองจักรไปช่วยท�ำการ ดบั เพลงิ 1.2 ชดุ ดับเพลงิ เมอ่ื เกดิ เพลงิ ไหมใ้ นพนื้ ทตี่ วั เองไมว่ า่ มากหรอื น้อย ชดุ ปฏิบัติการชุดนี้จะแยกตวั ออกจากการควบคุม เครอ่ื งจกั รออกทำ� การดบั เพลิงโดยทนั ทที เี่ กดิ เพลงิ ไหม้ โดยไม่ต้องหยุดเคร่ืองและให้ปฏิบัติการภายใต้ค�ำสั่ง ของหัวหน้าฝ่ายปฏิบัติการในพ้ืนที่ ในการปฏิบัติการ หากจ�ำเป็นต้องขอความช่วยเหลือจากหน่วยอื่นให้ หัวหน้าฝ่ายปฏิบัติการส่ังด�ำเนินการ 2. ทนั ทที ที่ ราบเหตเุ พลงิ ไหมใ้ นพน้ื ทขี่ องตวั เอง ใหแ้ จง้ ข่าวโทรศัพท์ถึงเจ้าหน้าท่ีความปลอดภัย ถึง ผอู้ ำ� นวยการดบั เพลงิ และโทรศพั ทแ์ จง้ ศนู ยร์ วมขา่ ว 66 กองความปลอดภัยแรงงาน กรมสวัสดิการและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภัย อาชวี อนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 ผู้ปฏิบตั งิ าน หนา้ ท่รี ับผิดชอบ ฝา่ ยสื่อสารและประสานงาน หนว่ ยจัดหาและสนับสนุนในการดับเพลิง ใหป้ ฏบิ ัตดิ งั นี้ - ผปู้ ระสานงาน 1. คอยชว่ ยเหลอื ประสานงานระหวา่ งบคุ คลทเี่ กย่ี วขอ้ ง 2. รับค�ำสั่งจากผู้อ�ำนวยการดับเพลิงและติดต่อผ่าน - ยามรักษาการณ์ ศนู ยร์ วมขา่ ว ฝ่ายเคล่ือนย้ายภายใน - ภายนอก 3. สง่ั การแทนผอู้ ำ� นวยการดบั เพลงิ ถา้ ไดร้ บั มอบหมาย ฝา่ ยส่งเสรมิ ปฏิบัติการ ใหเ้ จา้ หนา้ ทค่ี วามปลอดภยั คอยชว่ ยเหลอื ดังนี้ - หน่วยตดิ ต่อดับเพลิงจากพน้ื ทอ่ี ื่น 1. คอยช่วยเหลือประสานงานระหว่างผู้อ�ำนวยการ ดับเพลิง ยามรักษาการณ์ และผ้เู กีย่ วข้อง 2. คอยรับ-ส่งค�ำสั่งจากผู้อ�ำนวยการดับเพลิงในการ ติดตอ่ ศูนยข์ ่าว 3. สงั่ การแทนผอู้ ำ� นวยการดบั เพลงิ ในกรณที ผ่ี อู้ ำ� นวยการ ดับเพลิง มอบหมาย 1. ใหร้ บี ไปยงั จดุ เกดิ เหตุ คอยรบั คำ� สงั่ จากผอู้ ำ� นวยการ ดับเพลงิ และหัวหน้าฝ่ายประสานงาน 2. ป้องกันมิให้บุคคลภายนอกที่ไม่มีหน้าที่เกี่ยวข้อง เขา้ กอ่ นไดร้ บั อนุญาต 3. ควบคมุ ปอ้ งกนั ทรพั ยส์ นิ ทฝ่ี า่ ยเคลอื่ นยา้ ยนำ� มาเกบ็ ไว้ 1. ให้รับผิดชอบในการก�ำหนดจุดปลอดภัยอัคคีภัย ในการเกบ็ วสั ดุครภุ ณั ฑ์ 2. อ�ำนวยความสะดวกในการเคล่ือนย้ายขนส่งวัสดุ ครุภัณฑ์ 3. จัดยานพาหนะและอปุ กรณ์ขนย้าย ให้ปฏบิ ตั ดิ ังน้ี 1. ให้แจ้งสญั ญาณ SAFETY ORDER SYSTEM (SOS) 2. พนักงานที่ทราบเหตุเพลิงไหม้และต้องการเข้ามา ช่วยเหลือดับเพลิง ให้รายงานตัวต่อผู้อ�ำนวยการ ดับเพลิงเพื่อท�ำการแบ่งเป็นชุดช่วยเหลือส่งเสริม การปฏบิ ัติงาน 3. ส�ำหรับการเกิดอัคคีภัยในบริเวณเครื่องจักร ชุดดับเพลิงควรมาจากชุดดับเพลิงในสถานที่นั้น ผู้ท่ีมาช่วยเหลือควรช่วยเหลือในการล�ำเลียง อุปกรณ์ดบั เพลงิ 4. คอยค�ำส่ังจากผู้อ�ำนวยการดับเพลิง ให้คอยอยู่ บริเวณทเ่ี กิดเพลงิ ไหม้ กองความปลอดภัยแรงงาน 67 กรมสวสั ดกิ ารและคุ้มครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการทำ�งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชีวอนามยั และสภาพแวดลอ้ มในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 ผู้ปฏิบตั งิ าน หน้าทรี่ บั ผดิ ชอบ - หน่วยเดินเครื่องสูบนำ�้ ฉุกเฉิน ให้ปฏบิ ัติดงั น้ี 1. ให้เดินเคร่ืองสูบน้�ำดับเพลิงทันทีที่ได้รับแจ้งเหตุ ศนู ยร์ วมขา่ ว / ส่ือสาร เพลงิ ไหม้ 2. ทำ� การควบคมุ ดแู ลเครอ่ื งสบู นำ�้ ดบั เพลงิ ขณะทเ่ี กดิ เพลงิ ไหม้ 3. ในเวลาปกติให้ตรวจสอบเครือ่ งมอื อุปกรณใ์ ช้งาน ตามรายการตรวจเชค็ ใหป้ ฏิบัติดังน้ี 1. เมอื่ ทราบขา่ วเกดิ เพลงิ ไหมจ้ ะตอ้ งทำ� การตรวจสอบขา่ ว 2. แจง้ เหตเุ พลิงไหม้ 3. ตดิ ตามข่าว แจ้งข่าวเป็นระยะ 4. ตดิ ตอ่ ขอความช่วยเหลือ (ถ้ามีการสอ่ื สาร) 5. แจง้ ข่าวอีกครง้ั เมือ่ เพลิงสงบ 68 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการทำ�งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญตั คิ วามปลอดภัย อาชวี อนามยั และสภาพแวดลอ้ มในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 ตวั อย่างผรู้ ับผดิ ชอบในต�ำแหนง่ ต่าง ๆ ตามผูป้ ฏิบตั ิงาน ตามโครงสรา้ งหน่วยงานปอ้ งกนั ระงับอัคคีภยั เมือ่ เกิดเหตเุ พลงิ ไหมข้ ้นั รุนแรง (ถ้าม)ี ตำ� แหน่ง เวลาปกติ (วันธรรมดา) นอกเวลาปกติ (วันธรรมดา) วนั หยดุ 08.00-17.00 น. 17.00-08.00 น. 08.00-24.00-08.00 น. 1. ผอู้ �ำนวยการ - ผอู้ ำ� นวยการฝา่ ยปฏบิ ตั ิ - หวั หนา้ แผนก/หนว่ ย - หัวหน้าแผนก/หนว่ ย ดบั เพลิง การหรอื ผไู้ ดร้ บั มอบหมาย ประจ�ำพืน้ ทห่ี รอื ใกล้เคยี ง ประจ�ำพ้นื ท่ีหรือใกล้เคยี ง 2. หวั หนา้ ฝา่ ยไฟฟา้ - หวั หนา้ แผนกไฟฟา้ - พนกั งานนอนเวร................. - พนกั งานนอนเวร............... 3. หวั หนา้ ฝ่าย - ผจู้ ดั การฝา่ ยโรงงานหรอื - ............................................ - .......................................... ปฏบิ ตั ิการ ผไู้ ดร้ ับมอบหมาย - หนว่ ยคมุ - พนักงานคุมเครื่องจักร - พนกั งานคุมเคร่อื งจักรปกติ - พนกั งานคมุ เครอื่ งจกั รปกติ เคร่ืองจักร ปกติ - ทีม Emergency - ทมี Emergency - ทมี Emergency Response Response Response .......................................... ........................................ ................................................. .......................................... 4. หวั หนา้ ฝา่ ยสอ่ื สาร - ผจู้ ดั การฝา่ ยบคุ คลหรอื - ............................................. - .......................................... และประสานงาน ผรู้ ับมอบหมาย หน่วยสนับสนนุ - พยาบาล - พยาบาลประจ�ำบรษิ ัท - ทีมปฐมพยาบาล - ทมี ปฐมพยาบาล - เจ้าหนา้ ท่ี - พนกั งานขบั รถพยาบาล - พนักงานขบั รถพยาบาล - พนักงานขบั รถพยาบาล ยานพาหนะ - เจ้าหน้าทศ่ี นู ย์ - พนักงานรับโทรศพั ท์ - ............................................. - .......................................... รวมข่าวและ สือ่ สาร หนว่ ยจัดหาและ สนบั สนนุ การดบั เพลงิ - ผู้ประสานงาน - เจา้ หนา้ ทคี่ วามปลอดภยั - ผู้จ่ายอปุ กรณ์ (อยู่ระหว่างการรอ ดบั เพลิง อุปกรณ์ดบั เพลงิ ) - ผู้ส่ือขา่ วผา่ น - หัวหน้าฝ่ายปฏิบัติการ ศนู ยร์ วมขา่ ว (ตอนต้น) จป. (เมื่อไป และส่อื สาร ถงึ ท่ีเกิดเหต)ุ - หนว่ ยยาม - ผู้ประสานงานยาม - หัวหนา้ ยามรักษาการณ์ - หวั หน้ายามรกั ษาการณ์ รกั ษาการณ์ รักษาการณ์ กองความปลอดภัยแรงงาน 69 กรมสวัสดิการและคุม้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 ตำ� แหนง่ เวลาปกติ (วนั ธรรมดา) นอกเวลาปกติ (วันธรรมดา) วันหยุด 08.00-17.00 น. 17.00-08.00 น. 08.00-24.00-08.00 น. 5. หวั หน้าฝา่ ย - หวั หนา้ ฝา่ ยแผนกธรุ การ - นายเวรประจำ� วนั - นายเวรประจ�ำวันหยุด เคล่อื นยา้ ย หรอื ผไู้ ด้รบั มอบหมาย ภายใน/ภายนอก 6. หัวหน้าฝา่ ย - ผ้จู ัดการฝ่าย - ............................................. - .......................................... สง่ เสรมิ ปฏบิ ตั กิ าร - หนว่ ยเดนิ เครอื่ ง - จากหน่วยธุรการ/ - จากหนว่ ยธุรการ/ซอ่ มบ�ำรุง - จากหนว่ ยธรุ การ/ซอ่ มบำ� รงุ สบู นำ�้ ฉุกเฉนิ ซ่อมบ�ำรุง - หน่วยตดิ ต่อ ชอ่ื .................................... ชอ่ื ............................................. ชอื่ .......................................... ดับเพลิงจาก พน้ื ทีอ่ ่นื - ใช้ Safety - ผู้กดสัญญาณแจง้ เหตุ - ผูก้ ดสญั ญาณแจง้ เหตุ - ผกู้ ดสัญญาณแจง้ เหตุ Order System จาก SOS..................... จาก SOS.............................. จาก SOS........................... (SOS) 5. แผนอพยพหนไี ฟ แผนอพยพหนีไฟนั้นก�ำหนดขึ้นเพ่ือความปลอดภัยของชีวิตและทรัพย์สินของพนักงานและของ สถานประกอบกิจการในขณะเกิดเหตุเพลิงไหม้ แผนอพยพหนีไฟท่ีก�ำหนดขึ้นนั้น มีองค์ประกอบต่าง ๆ เช่น หน่วยตรวจสอบจ�ำนวนพนักงาน, ผู้น�ำทางหนีไฟ, จุดนัดพบ, หน่วยช่วยชีวิต และยานพาหนะ ฯลฯ ควรก�ำหนดผู้รับผิดชอบในแต่ละหน่วยงาน โดยขึ้นตรงต่อผ้อู ำ� นวยการอพยพหนไี ฟหรือผ้อู ำ� นวยการดบั เพลงิ ดงั นี้ - ผอู้ ำ� นวยการอพยพหนไี ฟหรือผูอ้ ำ� นวยการดับเพลิง ช่อื ...................................................... - ผ้ชู ่วยผอู้ �ำนวยการอพยพหนีไฟหรือผ้ชู ่วยผอู้ ำ� นวยการดับเพลงิ ชื่อ ...................................................... ในแผนดงั กล่าวควรก�ำหนดใหม้ กี ารปฏบิ ตั ิดังนี้ 1. ผู้น�ำทางหนีไฟ จะเป็นผูน้ �ำทางพนกั งานอพยพหนไี ฟไปตามทางออกทีจ่ ดั ไว้ 2. จุดนัดพบหรอื เรียกอีกอย่างว่า “จุดรวมพล” จะเปน็ สถานท่ที ป่ี ลอดภัย ซง่ึ พนักงานสามารถท่จี ะ มารายงานตวั และทำ� การตรวจสอบนับจำ� นวนได้ 3. หนว่ ยตรวจสอบจ�ำนวนพนักงาน มีหนา้ ที่ตรวจนบั จ�ำนวนพนกั งานวา่ มกี ารอพยพหนไี ฟออกมา ภายนอกบริเวณที่ปลอดภัยครบทุกคนหรือไม่ หากพบว่าพนักงานอพยพหนีไฟออกมาไม่ครบตามจำ� นวนจริง ซ่ึงหมายถึงยังมพี นักงานติดอยใู่ นพ้ืนทท่ี ี่เกดิ อัคคีภัย 4. หนว่ ยชว่ ยชวี ติ และยานพาหนะ จะเขา้ คน้ หาและทำ� การชว่ ยชวี ติ พนกั งานทยี่ งั ตดิ คา้ งอยใู่ นอาคาร หรอื ในพน้ื ทีท่ ีไ่ ดเ้ กดิ อัคคภี ยั รวมถึงกรณขี องพนักงานทอี่ อกมาอยทู่ ี่จุดรวมพลแล้วมีอาการเปน็ ลม ชอ็ คหมดสติ หรอื บาดเจบ็ เปน็ ตน้ หนว่ ยชว่ ยชวี ติ และยานพาหนะจะทำ� การปฐมพยาบาลเบอื้ งตน้ และตดิ ตอ่ หนว่ ยยานพาหนะให้ ในกรณีทพี่ ยาบาลหรือแพทยพ์ ิจารณาแล้วต้องน�ำสง่ โรงพยาบาล 70 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวัสดิการและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมนิ สภาพแวดล้อมในการทํางานและการดาํ เนนิ การ ตามพระราชบญั ญตั คิ วามปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทํางาน พ.ศ. 2554 ตวั อย่าง แผนอพยพหนีไฟ ผู้อา� นวยการ หรือผูช้ ่วยผู้อา� นวยการดับเพลงิ สัง่ ใชแ้ ผนอพยพหนไี ฟไปยังประชาสมั พันธ์ ประชาสมั พันธ์ประกาศ พร้อมกดสญั ญาณแจง้ เหตุเพลิงไหม้ ผู้นา� ทางจะถอื (สัญลกั ษณ์ธง) นา� พนักงาน ออกจากพื้นท่ีปฏิบตั ิงานตามชอ่ งทางที่กา� หนด ผูน้ �าทางน�าพนักงานไปยังจุดรวมพล ผู้น�าทาง & ผูต้ รวจสอบยอด ทา� การตรวจสอบยอดพนกั งาน รีบน�าผู้ปว่ ยหรือ ผูต้ รวจสอบยอดแจ้งตอ่ ผู้อา� นวยการ ยอดไม่ครบ ผูบ้ าดเจบ็ หรอื ผ้ชู ว่ ยผู้อ�านวยการดับเพลิง ณ จุดรวมพล สง่ หนว่ ยพยาบาลหรือ ยอดครบ สถานพยาบาล ใกลเ้ คยี ง ผอู้ า� นวยการหรอื ผูช้ ว่ ยผูอ้ า� นวยการดบั เพลิง ผ้อู า� นวยการดับเพลงิ หรือผู้ช่วย แจ้งใหพ้ นกั งานอยู่ในจดุ รวมพล ส่ังหน่วยงานช่วยชีวิต (ถา้ มี) จนกวา่ เหตุการณ์สงบ หรอื เจา้ หนา้ ทด่ี บั เพลงิ จาก ภายนอกค้นหาผูต้ ดิ คา้ ง หน่วยช่วยชวี ติ หรอื เจา้ หน้าท่ี ดบั เพลงิ จากภายนอกค้นหา ผตู้ ดิ คา้ งและรายงานผลให้ ผู้อา� นวยการหรือผู้ชว่ ย ผู้อ�านวยการดับเพลงิ ทราบ กองความปลอดภยั แรงงาน 71 กรมสวสั ดกิ ารและคุ้มครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบญั ญัติความปลอดภัย อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการท�ำ งาน พ.ศ. 2554 6. แผนบรรเทาทกุ ข์ แผนบรรเทาทุกขจ์ ะประกอบดว้ ยหัวข้อตา่ ง ๆ ดงั น้ี 1. การประสานงานกับหน่วยงานของรฐั 2. การส�ำรวจความเสยี หาย 3. การรายงานตวั ของเจ้าหน้าท่ีทกุ ฝ่ายและก�ำหนดจุดนดั พบเพอื่ รอรบั คำ� ส่งั 4. การชว่ ยชีวิตและขุดคน้ หาผูเ้ สยี ชีวิต 5. การเคล่ือนย้ายผูป้ ระสบภัย ทรพั ยส์ นิ และผู้เสียชีวิต 6. การประเมนิ ความเสียหาย ผลการปฏบิ ตั งิ านและรายงานสถานการณเ์ พลงิ ไหม้ 7. การช่วยเหลอื สงเคราะหผ์ ู้ประสบภยั 8. การปรับปรุงแก้ไขปญั หาเฉพาะหน้าเพอ่ื ให้ธรุ กจิ สามารถด�ำเนินการได้โดยเรว็ ทสี่ ุด ตวั อย่างการก�ำหนดหนา้ ท่ีรบั ผิดชอบของผู้ปฏบิ ตั ิการในแผนบรรเทาทกุ ข์ หน้าทร่ี บั ผิดชอบ ผ้ปู ฏิบตั ิ 1. การประสานงานกบั หน่วยงานของรฐั หวั หนา้ ทมี ..................................................................... พนกั งานรว่ มทมี ............................................................ 2. การส�ำรวจความเสยี หาย หวั หนา้ ทมี ..................................................................... พนกั งานรว่ มทมี ............................................................ 3. การรายงานตัวของเจ้าหน้าที่ทุกฝ่ายและก�ำหนด หวั หนา้ ทมี ..................................................................... จุดนัดพบของบุคลากร พนกั งานรว่ มทมี ............................................................ 4. การชว่ ยชีวติ และค้นหาผปู้ ระสบภัย หวั หนา้ ทมี ..................................................................... พนกั งานรว่ มทมี ............................................................ 5. การเคลอื่ นยา้ ยผปู้ ระสบภยั ทรพั ยส์ นิ และผเู้ สยี ชวี ติ หวั หนา้ ทมี ..................................................................... พนกั งานรว่ มทมี ............................................................. 6. การประเมนิ ความเสียหาย ผลการปฏบิ ตั ิงาน และ หวั หนา้ ทมี ..................................................................... การรายงานสถานการณ์เพลงิ ไหม้ พนกั งานรว่ มทมี ............................................................ 7. การชว่ ยเหลอื สงเคราะหผ์ ้ปู ระสบภยั หวั หนา้ ทมี ...................................................................... พนกั งานรว่ มทมี ............................................................. 8. การปรับปรุงแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเพื่อให้ธุรกิจ หวั หนา้ ทมี ..................................................................... สามารถด�ำเนินการได้โดยเร็วทสี่ ดุ พนกั งานรว่ มทมี ............................................................ 72 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดกิ ารและคุ้มครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดล้อมในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชวี อนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 แนวทางการพิจารณาใหค้ วามเห็นชอบแผนและรายละเอียดเกยี่ วกับ การฝึกซ้อมดบั เพลิงและฝกึ ซ้อมอพยพหนไี ฟ กรณนี ายจา้ งจดั ใหม้ ี การฝึกซ้อมเองตามกฎกระทรวงกำ� หนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และด�ำเนินการด้านความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ� งานเกี่ยวกบั การปอ้ งกัน และระงับอคั คภี ยั พ.ศ. 2555 ขอ้ 30 ตามท่ีกฎกระทรวงก�ำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และด�ำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการท�ำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ข้อ 30 วรรคหน่ึง ก�ำหนดให้นายจ้างท่ีจะด�ำเนินการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟเอง ขอความเห็นชอบ แผนการฝกึ ซอ้ มดบั เพลงิ และฝกึ ซอ้ มอพยพหนไี ฟ รวมทงั้ รายละเอยี ดเกยี่ วกบั การฝกึ ซอ้ มตอ่ อธบิ ดกี รมสวสั ดกิ าร และคุ้มครองแรงงานหรอื ผซู้ งึ่ อธบิ ดมี อบหมาย ก่อนการฝึกซ้อมไม่น้อยกว่า 30 วัน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน โดยกองความปลอดภัยแรงงาน จึงจัดท�ำแนวทางการพิจารณา ให้ความเห็นชอบแผนและรายละเอียดการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ กรณีนายจ้างจัดให้มี การฝกึ ซอ้ มเอง ประกอบด้วยหัวขอ้ ดังต่อไปนี้ 1. ข้อมูลทว่ั ไปเก่ยี วกับสถานประกอบกจิ การ 2. กิจกรรมส�ำหรบั การฝึกซ้อมดับเพลงิ และฝึกซอ้ มอพยพหนไี ฟ 3. ขอ้ มูลเก่ียวกบั ปัจจัยเสี่ยงท่ีกอ่ ใหเ้ กิดอคั คภี ยั ได้ 4. แผนผังบรเิ วณรอบสถานประกอบกิจการและแผนผงั แสดงเสน้ ทางหนีไฟ 5. แผนการดับเพลงิ และแผนการอพยพหนีไฟ ของสถานประกอบกจิ การ 6. เหตกุ ารณ์จ�ำลอง 7. ผู้ดำ� เนินการฝกึ ซ้อม 8. การประเมินผลการฝึกซ้อม 9. อปุ กรณแ์ ละระยะเวลาการฝกึ ซอ้ ม ท้ังน้ี รายละเอียดของการจดั ท�ำ เป็นดังน้ี หัวขอ้ ที่ 1 ข้อมูลทัว่ ไปเกยี่ วกบั สถานประกอบกิจการ ประกอบดว้ ยข้อมูลดังตอ่ ไปน้ี 1.1 ชอื่ สถานประกอบกจิ การ..................................................................................................................... สถานทฝ่ี กึ ซอ้ ม................................................................................................................................ 1.2 ทต่ี ง้ั ................................................................................................................................................. 1.3 ประเภทกจิ การ............................................................................................................................... 1.4 จำ� นวนลกู จา้ ง/พนักงาน/ลูกจ้างรบั เหมา รวม................................................................................ 1.5 กระบวนการผลติ (โดยสงั เขป)......................................................................................................... ................................(อาจเขยี นเปน็ รปู ของแผนผงั กระบวนการผลติ ).............................................. กองความปลอดภัยแรงงาน 73 กรมสวัสดิการและคุม้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภยั อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการท�ำ งาน พ.ศ. 2554 หัวข้อท่ี 2 กจิ กรรมสำ� หรบั การฝกึ ซ้อมดับเพลงิ และฝกึ ซ้อมอพยพหนไี ฟ นายจ้างควรมีกิจกรรมส�ำหรับการเตรียมการเพื่อการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ และกจิ กรรมเพ่ือการฝกึ ทบทวนความรู้ ความเขา้ ใจของทมี งาน กิจกรรมสำ� หรับการฝึกซอ้ มดับเพลงิ และการฝกึ ซอ้ มอพยพหนีไฟ เปน็ ดงั นี้ กจิ กรรม ผเู้ กี่ยวข้อง 1. การประชุมวางแผน ผทู้ ร่ี ับผดิ ชอบด�ำเนินการฝกึ ซอ้ ม 2. การประชุมชี้แจงแผนการดับเพลิงแผนการอพยพ บุคคลท่ีมีหน้าที่ตามแผน ผู้ท่ีรับผิดชอบด�ำเนินการ หนีไฟ การค้นหาและช่วยเหลือผู้ประสบภัย และ ฝึกซอ้ ม ซกั ซ้อมเหตกุ ารณ์จ�ำลอง 3. การฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ ทุกคนในองค์กรปฏิบัติตามท่ีก�ำหนดในแผนฯ และ ตามเหตกุ ารณ์จำ� ลอง ณ สภาพการท�ำงานจรงิ เหตกุ ารณจ์ �ำลอง 4. การสรปุ ประเมนิ ผลการฝกึ ซ้อม ผู้ทร่ี บั ผิดชอบด�ำเนนิ การฝกึ ซอ้ ม 5. การฝึกทบทวนการใชอ้ ุปกรณ์ดับเพลิง พนักงานดับเพลิงข้ันต้น หมายเหตุ กจิ กรรมท่ี 2 และกจิ กรรมที่ 3 เป็นกิจกรรมบังคบั ที่สถานประกอบกิจการต้องดำ� เนนิ การ หัวข้อที่ 3 ข้อมูลเกยี่ วกับปจั จัยเสยี่ งทก่ี อ่ ให้เกิดอัคคภี ยั ได้ ใหร้ ะบปุ จั จยั เสยี่ งทอี่ าจกอ่ ใหเ้ กดิ อคั คภี ยั ในสถานประกอบกจิ การเฉพาะหนว่ ยงานทปี่ ระสงคจ์ ะทำ� การ ฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ เช่น เอกสารต่าง ๆ เฟอร์นิเจอร์ อุปกรณ์ไฟฟ้า สารไวไฟ สารเคมี อนั ตราย การเชอื่ ม การตัดโลหะ เตาเผา การจดุ ไฟ กระแสไฟฟ้าสถติ เครอ่ื งท�ำความร้อน การลกุ ไหมด้ ้วยตนเอง ความเสียดทานของเครื่องจกั ร อุปกรณโ์ ลหะ ความร้อนจากผวิ ของวัตถุ เป็นต้น หวั ข้อที่ 4 แผนผงั บรเิ วณสถานประกอบกิจการและแผนผงั แสดงเสน้ ทางหนีไฟ 4.1 แผนผงั บรเิ วณสถานประกอบกิจการ 4.1.1 แผนผังบริเวณรอบสถานประกอบกิจการเฉพาะหน่วยงานที่จะท�ำการฝึกซ้อมดับเพลิง และฝกึ ซอ้ มอพยพหนไี ฟ ทแี่ สดงใหเ้ หน็ อาคารทงั้ หมดของหนว่ ยงาน อาคารใกลเ้ คยี ง และถนนโดยรอบหนว่ ยงาน 4.1.2 สถานทีแ่ สดงจดุ รวมพล 4.1.3 แผนผังแสดงการติดตงั้ อปุ กรณด์ ับเพลงิ 4.2 แผนผงั แสดงเสน้ ทางหนีไฟของสถานประกอบกิจการ แผนผังแสดงเส้นทางการหนีไฟของสถานประกอบกิจการ เฉพาะหน่วยงานที่จะท�ำการฝึกซ้อม ดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ ตามท่ีก�ำหนดไว้ในแผนการอพยพหนีไฟ ส�ำหรับกรณีท่ีหน่วยงานเป็นอาคาร หลายชั้น ให้แนบแผนผังแสดงเส้นทางหนีไฟทุกชั้น ทั้งน้ี ต้องเป็นแผนผังท่ีมีรายละเอียดแสดงเส้นทางหนีไฟ ที่ชดั เจน 74 กองความปลอดภัยแรงงาน กรมสวสั ดิการและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดล้อมในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภยั อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 หัวข้อที่ 5 แผนการดบั เพลิงและแผนการอพยพหนไี ฟของสถานประกอบกจิ การ แผนการดบั เพลงิ และแผนการอพยพหนไี ฟที่ใช้อยใู่ นหนว่ ยงานท่ีจะทำ� การฝกึ ซอ้ ม 5.1 แผนการดับเพลิง ท่ีอย่างน้อยประกอบด้วย ล�ำดับข้ันตอนปฏิบัติ และการก�ำหนดบุคคล พร้อมหนา้ ที่ ในการระงับเหตเุ พลงิ ไหมข้ ั้นต้น 5.2 แผนการอพยพหนีไฟ ทีอ่ ย่างน้อยประกอบด้วย การกำ� หนดบุคคลและหน้าท่ีในการอพยพหนีไฟ การช่วยเหลอื ผู้ประสบภยั และล�ำดับข้นั ตอนการปฏบิ ัติ ตัวอยา่ งของแผนการดับเพลงิ ข้ันต้น และแผนการอพยพหนีไฟ เปน็ ดงั นี้ กองความปลอดภยั แรงงาน 75 กรมสวัสดิการและคมุ้ ครองแรงงาน
76 ตวั อยา่ งแผนการดับเพลงิ ข้นั ต้น ลา� ดับข้นั ตอนการปฏิบัติเม่ือพนกั งานพบเหตเุ พลงิ ไหม้ แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการทาํ งานและการดําเนินการ กองความปลอดภัยแรงงาน ใหร้ ายงาน เจ้าหนา้ ทคี่ วามปลอดภัย ผอู้ �านวยการดับเพลิง ตามพระราชบญั ญัติความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทาํ งาน พ.ศ. 2554 กรมสวัสดิการและคุม้ ครองแรงงาน ผู้บังคบั บญั ชา ในการทา� งาน หรือผู้จัดการโรงงาน ตามล�าดับขัน้ ระดบั วิชาชพี รายงาน ผู้จดั การฝา่ ย ถา้ ดับได้ แจ้ง หรือผ้รู ับผดิ ชอบ หัวหนา้ หน่วย รายงาน หวั หน้าแผนก พนกั งาน แจง้ เพอื่ นร่วมงาน ดับได้ แจ้ง ท่พี บเหตุ หรือหัวหน้างาน เพลงิ ไหม้ และเขา้ ดบั เพลิงทันที ถา้ ดับไม่ได้ - ใชแ้ ผนปฏบิ ตั กิ ารระงบั ถา้ ดับไมไ่ ด้ ผู้อา� นวยการดับเพลงิ เหตเุ พลงิ ไหมข้ ้นั ตน้ รายงาน หรอื ผู้จดั การโรงงาน ตดั สนิ ใจแจง้ หนว่ ยงาน - แจง้ ประชาสมั พันธ์ ดบั เพลิงจากภายนอก - แจ้งเจา้ หนา้ ท่ี หรือใช้แผนปฏิบตั กิ าร เมื่อเกิดเหตขุ ั้นรนุ แรง ความปลอดภัยในการ ท�างานระดับวิชาชพี (ถ้ามี) หรือผรู้ บั ผดิ ชอบ
ตัวอยา่ ง การกา� หนดตัวบุคคลและหนา้ ทเี่ พ่อื ระงบั เหตุเพลงิ ไหม้ข้นั ต้น ฝา่ ย / แผนก........................................................... หวั หนา้ ชดุ ดบั เพลงิ ขัน้ ต้น แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการทํางานและการดาํ เนนิ การ บริเวณ................................................................... ชื่อ......................................................................... ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชวี อนามัย และสภาพแวดล้อมในการทํางาน พ.ศ. 2554 ชุด......................................................................... กองความปลอดภยั แรงงาน พนกั งานที่ปฏิบัตงิ านอื่น พนกั งานผจญเพลงิ ขัน้ ตน้ กรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน ในขณะเกดิ เพลงิ ไหม้ เชน่ ทมี ควบคุมเครือ่ งจกั ร ทีมควบคุมไฟฟา้ ผรู้ ับผิดชอบ 1. ชือ่ ...................................................................... ทีมควบคุมเคร่อื งสูบนา้� ดับเพลิง 2. ชอ่ื ...................................................................... 3. ชื่อ...................................................................... ผู้รับผดิ ชอบ 1. ชือ่ ....................................................................... 2. ช่อื ....................................................................... หนา้ ที่ 1........................................................................................... 3. ชือ่ ....................................................................... 2........................................................................................... 3........................................................................................... หน้าท่ี 1.......................................................................................... 2.......................................................................................... 3.......................................................................................... 77
แนวทางการตรวจวัดและประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการด�ำ เนนิ การ ตามพระราชบัญญตั ิความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งาน พ.ศ. 2554 ตัวอยา่ งแผนอพยพหนไี ฟ การกำ� หนดบุคคลและหนา้ ท่ีการอพยพหนไี ฟ การอพยพหนีไฟที่ก�ำหนดขึ้น มีองค์ประกอบต่าง ๆ เช่น หน่วยตรวจสอบจ�ำนวนพนักงาน ผู้น�ำ ทางหนีไฟ จุดรวมพล หน่วยช่วยชีวิต และยานพาหนะ ฯลฯ โดยก�ำหนดผู้รับผิดชอบในแต่ละหน่วยงาน โดยขึ้นตรงต่อผอู้ ำ� นวยการอพยพหนีไฟหรือผูอ้ �ำนวยการดับเพลงิ ดงั นี้ - ผอู้ ำ� นวยการอพยพหนีไฟหรอื ผอู้ ำ� นวยการดบั เพลงิ ชอื่ ...................................................................... - ผชู้ ว่ ยผอู้ ำ� นวยการอพยพหนไี ฟหรอื ผชู้ ว่ ยผอู้ ำ� นวยการดบั เพลงิ ชอื่ .................................................... ในแผนดงั กล่าวควรก�ำหนดใหม้ กี ารปฏบิ ตั ิดังน้ี 1. หนว่ ยตรวจสอบจำ� นวนพนักงาน มหี นา้ ท่ีตรวจนบั จำ� นวนพนักงานว่า มกี ารอพยพหนไี ฟออกมา ภายนอกบริเวณท่ีปลอดภยั ครบทุกคนหรอื ไม่ 2. ผ้นู �ำทางหนีไฟ จะเปน็ ผ้นู �ำทางพนกั งานอพยพหนีไฟไปตามทางออกทจี่ ัดไว้ 3. จดุ รวมพล จะเป็นสถานที่ปลอดภยั ซึง่ พนักงานสามารถทจ่ี ะมารายงานตวั และทำ� การตรวจสอบ นับจ�ำนวนได้ หากพบว่าพนักงานอพยพหนีไฟออกมาไม่ครบตามจ�ำนวนจริง ซ่ึงหมายถึง ยังมีพนักงานติดอยู่ ในพื้นทท่ี ีเ่ กดิ อัคคีภัย 4. หนว่ ยชว่ ยชวี ติ และยานพาหนะ จะเขา้ คน้ หาและทำ� การชว่ ยชวี ติ พนกั งานทยี่ งั ตดิ คา้ งอยใู่ นอาคาร หรือพื้นท่ีที่ได้เกิดอัคคีภัย รวมถึงกรณีพนักงานที่ออกมาอยู่ที่จุดรวมพลแล้วมีอาการเป็นลม ช็อคหมดสติ หรือ บาดเจบ็ เปน็ ตน้ หนว่ ยชว่ ยชวี ติ และยานพาหนะจะทำ� การปฐมพยาบาลเบอ้ื งตน้ และตดิ ตอ่ หนว่ ยยานพาหนะให้ ในกรณที ่พี ยาบาลหรอื แพทยพ์ จิ ารณาแล้วตอ้ งน�ำส่งโรงพยาบาล 78 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดิการและคุม้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดล้อมในการทํางานและการดาํ เนินการ ตามพระราชบัญญัติความปลอดภยั อาชวี อนามัย และสภาพแวดลอ้ มในการทํางาน พ.ศ. 2554 ตวั อยา่ งแผนอพยพหนไี ฟ ผู้อ�านวยการ หรอื ผู้ช่วยผอู้ �านวยการดบั เพลงิ ส่งั ใช้แผนอพยพหนไี ฟไปยังประชาสมั พนั ธ์ ประชาสัมพันธ์ประกาศ พรอ้ มกดสญั ญาณแจง้ เหตเุ พลิงไหม้ ผูน้ า� ทางจะถือ (สัญลกั ษณ์ธง) สแี ดง น�าพนกั งาน ออกจากพ้นื ทปี่ ฏิบตั ิงานตามทางที่กา� หนด ผูน้ า� ทางนา� พนักงานไปยงั จุดรวมพล ผ้นู �าทาง & ผตู้ รวจสอบยอด ท�าการตรวจสอบยอดพนักงาน รีบน�าผู้ป่วยหรอื ผตู้ รวจสอบยอดแจง้ ต่อผอู้ า� นวยการ ยอดไม่ครบ ผบู้ าดเจบ็ หรือผ้ชู ่วยผ้อู า� นวยการดบั เพลิง ณ จุดรวมพล สง่ หน่วยพยาบาลหรอื ยอดครบ สถานพยาบาล ใกลเ้ คยี ง ผอู้ า� นวยการหรือผชู้ ่วยผูอ้ �านวยการดบั เพลงิ ผู้อ�านวยการดบั เพลงิ หรอื ผ้ชู ่วย แจง้ ใหพ้ นักงานอยูใ่ นจุดรวมพล สัง่ หนว่ ยงานชว่ ยชีวติ (ถ้ามี) จนกวา่ เหตุการณ์สงบ หรอื หน่วยงานดบั เพลิง จากภายนอกค้นหาผูต้ ิดคา้ ง หน่วยช่วยชวี ติ หรอื หนว่ ยงาน ดับเพลงิ จากภายนอกค้นหา ผ้ตู ดิ คา้ งและรายงานผลให้ ผู้อา� นวยการหรอื ผู้ชว่ ย ผ้อู า� นวยการดบั เพลงิ ทราบ กองความปลอดภยั แรงงาน 79 กรมสวัสดิการและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดลอ้ มในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 หวั ข้อที่ 6 เหตกุ ารณจ์ �ำลอง แนบเหตกุ ารณจ์ ำ� ลอง และรายละเอียดในการฝึกซอ้ มอย่างเปน็ ข้นั ตอน ซง่ึ ประกอบด้วย การกำ� หนด เวลา รายละเอยี ดของเหตกุ ารณจ์ �ำลอง และผ้ปู ฏบิ ัติ ทั้งน้ี เหตกุ ารณ์จ�ำลองต้องสอดคลอ้ งกบั แผนการดับเพลิง แผนการอพยพหนีไฟ และแผนบรรเทาทุกข์ของสถานประกอบกิจการ ตัวอย่างของเหตุการณ์จ�ำลองและรายละเอียดในการฝกึ ซ้อม เป็นดงั นี้ ลำ� ดับ เวลา กิจกรรม ผรู้ ับผิดชอบ 1 11.00 น. จดุ ควนั เทยี ม สมมตุ วิ ่าเกดิ เพลิงไหม้ ทแ่ี ผนก............... นาย....................................... .............................. ผู้ปฏิบัติงานท่ีพบเห็นเข้าดับเพลิง ด้วยเครื่องดับเพลิงมือถือ และตะโกนแจ้งให้เพื่อน รว่ มงานทราบ 2 11.01 น. เพ่ือนร่วมงานกดสัญญาณแจ้งเหตเุ พลงิ ไหม้ นาย....................................... 3 11.02 น. ทีมดับเพลิงเข้าด�ำเนินการดับเพลิง และพบว่า นาย....................................... ไม่สามารถระงับเพลงิ ได้ นาย....................................... แจ้งผู้อำ� นวยการดบั เพลิง (นาย...................................) นาย....................................... ทราบ โดยวธิ .ี ............................................................... ตัดสนิ ใจส่งั การใช้แผนอพยพหนไี ฟ ผอู้ �ำนวยการดบั เพลิง 4 11.02 น. แจ้งเหตุเพลงิ ไหม้ – อพยพหนีไฟ หลังจากน้ัน นาย....................................... สัญญาณแจง้ การอพยพดังอย่างตอ่ เนื่อง 5 11.02 น. - ตัดไฟฟ้าภายใน นาย....................................... - แจ้งการไฟฟ้าภมู ิภาค / นครหลวง 6 11.03 น. แจง้ สถานดี บั เพลงิ ..........................โทร........................ นาย....................................... แจง้ เหตวุ า่ ”................................................................” 7 11.03 น. ผนู้ ำ� ทางถอื สญั ลกั ษณน์ ำ� ทางคอื ................................... ผู้นำ� ทางหนีไฟของทกุ กลมุ่ รวบรวมกล่มุ และน�ำทางหนไี ฟ 8 11.03 น. พนกั งานอพยพหนไี ฟตามเสน้ ทางทกี่ ำ� หนดและไปรวม ทกุ คน ทีจ่ ุดรวมพล 9 11.07 น. พนักงานอพยพมาที่จุดรวมพล ทุกคน 10 11.08 น. - รายงานยอดผหู้ นีไฟต่อผู้อำ� นวยการดบั เพลิง ผตู้ รวจสอบยอดของทุกกล่มุ - ผตู้ รวจสอบยอดแผนก.............................รายงานวา่ มผี ูต้ ิดคา้ งจำ� นวน................................................คน นาย....................................... 80 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวัสดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดล้อมในการท�ำ งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบญั ญตั คิ วามปลอดภัย อาชวี อนามัย และสภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งาน พ.ศ. 2554 ล�ำดับ เวลา กิจกรรม ผรู้ บั ผิดชอบ 11 11.09 น. - หน่วยคน้ หาเขา้ ชว่ ยเหลอื ผู้ติดคา้ ง นาย....................................... - หรือ ผอู้ �ำนวยการดับเพลงิ แจ้งวา่ มีผู้ตดิ ค้าง นาย....................................... ต่อหนว่ ยงานดับเพลงิ จากภายนอก 12 11.10 น. หน่วยงานดับเพลงิ ปฏบิ ัติงาน 13 11.10 น. หนว่ ยชว่ ยชีวิตเขา้ ชว่ ยเหลือและนำ� ผ้รู บั บาดเจ็บ นาย....................................... ไปโรงพยาบาล นาย....................................... 14 11.20 น. เพลงิ สงบ 15 11.25 น. หน่วยตรวจสอบความเสียหายรายงานความเสียหาย นาย....................................... ข้ันตน้ ตอ่ ผ้อู ำ� นวยการดับเพลงิ 16 11.30 น. ผอู้ �ำนวยการดับเพลิงสง่ั การให้เข้าสู่ภาวะปกติ หวั ข้อท่ี 7 ผดู้ �ำเนินการฝกึ ซอ้ ม ผู้ด�ำเนินการฝึกซ้อมต้องผ่านการฝึกอบรมการดับเพลิงข้ันต้นจากหน่วยงานราชการหรือหน่วยงาน ท่ีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานรับรองเป็นอย่างน้อย โดยแนบประกาศนียบัตรเป็นหลักฐานผ่านการ ฝึกอบรมมาด้วย หัวข้อที่ 8 การประเมินผลการฝึกซอ้ ม ตอ้ งมกี ารประเมนิ ผลการฝกึ ซ้อมอย่างเป็นรูปธรรม โดยประกอบด้วย การประเมินผลการปฏิบตั ติ าม ขั้นตอน การปฏิบตั ติ ามแผน การใช้อปุ กรณ์ และการประเมินแผน ตวั อย่างการประเมินผลการฝึกซอ้ มดับเพลงิ และการฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ เปน็ ดังนี้ กองความปลอดภัยแรงงาน 81 กรมสวสั ดิการและค้มุ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวัดและประเมนิ สภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภัย อาชวี อนามยั และสภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งาน พ.ศ. 2554 ตัวอยา่ งการประเมนิ ผลการฝึกซอ้ มดบั เพลงิ และการฝกึ ซอ้ มอพยพหนีไฟ หัวข้อ รายการ ผลการประเมนิ ดี หมายเหตุ ปรบั ปรุง พอใช้ 1 การปฏบิ ัติตามขั้นตอนของลูกจา้ ง 1.1 การส่ือสาร 1.2 ลำ� ดับข้ันตอน 1.3 การควบคมุ สติ 1.4 ระยะเวลาท่ใี ชใ้ นแต่ละขน้ั ตอน 2 การปฏบิ ตั ติ ามแผน 2.1 ผ้อู ำ� นวยการดบั เพลงิ , หนีไฟ 2.2 พนกั งานดับเพลิง 2.3 พนกั งานควบคุมไฟฟ้า 2.4 ผู้ประสานงาน 2.5 หวั หน้าชดุ อพยพหนไี ฟ 2.6 ผนู้ �ำทางหนีไฟ 2.7 ผตู้ รวจสอบจ�ำนวน 2.8 หน่วยชว่ ยชีวติ 2.9 ผู้หนไี ฟ 3 การใช้อปุ กรณ์ 3.1 เครือ่ งดบั เพลิงแบบเคลอื่ นยา้ ยได้ 3.2 สายน�้ำดับเพลิง 3.3 อุปกรณค์ มุ้ ครองความปลอดภัยสว่ นบคุ ล 4 การประเมินแผน 4.1 แผนดบั เพลิง 4.2 แผนการอพยพหนีไฟ ระยะวลาที่ใชใ้ นการอพยพ ชน้ั ท่ี 1 ใช้เวลา ............. นาที ชน้ั ที่ 2 ใชเ้ วลา ............. นาที ช้ันท่.ี ...... สรปุ ประเมนิ ผลการฝึกซ้อม 1. การปฏิบตั ติ ามข้ันตอนของลูกจา้ ง ตอ้ งปรับปรุง พอใช้ ดี 2. การปฏิบัตติ ามแผน ต้องปรบั ปรงุ พอใช้ ดี 3. การใช้อุปกรณ์ ตอ้ งปรับปรงุ พอใช้ ดี 4. การประเมนิ แผน ตอ้ งปรับปรงุ พอใช้ ดี ผู้ประเมินผล........................................................................................................................................................... 82 กองความปลอดภัยแรงงาน กรมสวสั ดิการและคุม้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการดำ�เนนิ การ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภยั อาชวี อนามัย และสภาพแวดลอ้ มในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 หัวขอ้ ท่ี 9 อุปกรณ์และระยะเวลาการฝกึ ซ้อม 9.1 อปุ กรณก์ ารฝกึ ซอ้ มเปน็ อปุ กรณท์ ใี่ ชจ้ รงิ อยใู่ นสถานประกอบกจิ การทมี่ คี วามปลอดภยั และสามารถ ใช้งานได้ ไดแ้ ก่ (1) เคร่อื งดบั เพลงิ แบบเคล่อื นยา้ ยได้ (2) สายน้ำ� ดบั เพลิงและอปุ กรณป์ ระกอบ 9.2 ระยะเวลาที่ใช้ส�ำหรับการฝึกซ้อม ควรให้มีระยะเวลาท่ีเหมาะสมและเพียงพอของในแต่ละ สถานประกอบกิจการ ที่จะท�ำให้ผู้เข้าฝึกซ้อมทุกคนเข้าใจบทบาทหน้าที่ ความรับผิดชอบ และการปฏิบัติตัว ของตนเองตามแผนการดับเพลงิ แผนการอพยพหนีไฟ และให้การฝกึ ซ้อมบรรลตุ ามวตั ถปุ ระสงคท์ ต่ี ้งั ไว้ กองความปลอดภยั แรงงาน 83 กรมสวัสดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภัย อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บันทึก 84 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บนั ทกึ กองความปลอดภยั แรงงาน 85 กรมสวัสดิการและค้มุ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภัย อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บันทึก 86 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บนั ทกึ กองความปลอดภยั แรงงาน 87 กรมสวัสดิการและค้มุ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภัย อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บันทึก 88 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บนั ทกึ กองความปลอดภยั แรงงาน 89 กรมสวัสดิการและค้มุ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภัย อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บันทึก 90 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บนั ทกึ กองความปลอดภยั แรงงาน 91 กรมสวัสดิการและค้มุ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภัย อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บันทึก 92 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมินสภาพแวดล้อมในการทำ�งานและการดำ�เนินการ ตามพระราชบญั ญตั ิความปลอดภยั อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บนั ทกึ กองความปลอดภยั แรงงาน 93 กรมสวัสดิการและค้มุ ครองแรงงาน
แนวทางการตรวจวดั และประเมนิ สภาพแวดลอ้ มในการท�ำ งานและการด�ำ เนินการ ตามพระราชบญั ญัตคิ วามปลอดภัย อาชวี อนามยั และสภาพแวดล้อมในการทำ�งาน พ.ศ. 2554 บันทึก 94 กองความปลอดภยั แรงงาน กรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน
Search
