การเตรียมผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด OR61

วิธีการสอนใหผ้ ปู้ ่ วยฝึ กการไอ1. จดั ใหผ้ ปู้ ่ วยอย่ใู นท่านงั่ เอนไปขา้ งหนา้ เล็กนอ้ ย2.ใหผ้ ปู้ ่ วยประสานมือทงั้ 2 ขา้ ง และกดเบาๆ เหนือ บริเวณที่คิดว่าจะมี แผลผ่าตดั ทง้ั น้ีเพ่ือช่วยทาใหแ้ ผล อยู่น่ิงระหว่างการไอ เพื่อลด อาการเจ็บขณะที่ไอ

3.ให้ผู้ป่ วยหายใจเข้า – ออก ตามวิธีท่ฝี ึ กข้างต้นก่อน4. แล้วให้หายใจเข้าเตม็ ท่ี อ้าปากเล็กน้อย5.ให้ผู้ป่ วยไอ 3-4 ครัง้6. แล้วให้อ้าปาก ให้ผู้ป่ วยหายใจลึก ๆ และไอแรงๆ อย่าง เร็ว 1-2 ครัง้ จะทาให้เสมหะท่มี ีอยู่ในปอดออกมาได้

แนะนาให้ผู้ป่ วยลุกออกจากเตียงให้เร็วท่สี ุด  มักจะให้ผู้ป่ วยลุกขนึ้ น่ังบนเตยี งหลังผ่าตดั 24 ช่ัวโมง  วันรุ่งขนึ้ จงึ ให้เดนิ รอบๆ เตียง ทงั้ นีเ้ พ่อื ป้องกนั มใิ ห้เกดิ การค่ังของระบบไหลเวียน และการเกดิ ล่มิ ในหลอดเลอื ด (Thrombosis) และ ช่วยลดปัญหาอ่ืนๆ เช่น อาเจียน ท้องอดื ปัสสาวะลาบาก เป็ นต้น ยกเว้นมีข้อห้าม หรือการผ่าตดั บางอย่างท่ตี ้องให้ผู้ป่ วยนอน พกั ผ่อนบนเตียงอย่างเดยี ว (Absolute bed rest)



การเตรียมผู้ป่ วยในวันก่อนผ่าตดั และวันท่จี ะผ่าตดั

อาหารและนา้ ด่ืม ควรงดอาหารผู้ป่ วยก่อนผ่าตดั อย่างน้อย 6 ช่ัวโมง สาหรับ อาหาร เหลวใสให้ได้ 2 ช่ัวโมงก่อนผ่าตดั ถ้าผู้ป่ วยปากแห้ง ให้ ผู้ป่ วยบ้วนปาก บ่อยๆ ถ้าผู้ป่ วยได้รับอาหารหรือนา้ เข้าไปใน ระยะเวลาท่หี ้ามนี้ ต้องรีบ รายงานให้แพทย์ทราบทนั ที ซ่งึ แพทย์อาจเล่ือนการผ่าตัดออกไป หรือ อาจใส่สายเข้าไปท่ี กระเพาะอาหาร เพ่อื ดดู เอาอาหารในกระเพาะ อาหารออกมา สูตร 2 ช.ม. = นา้ clear liquid 4 ช.ม. = นมแม่ 6 ช.ม. = อาหารท่วั ไป

ถา้ เป็ นการผ่าตดั เล็ก หรือการผ่าตดั ที่ไม่เก่ียวขอ้ งกบั อวยั วะในช่องทอ้ ง แพทยอ์ าจใหส้ วนอุจจาระหรือไม่ก็ได้ หรือใหร้ บั ประทานยาระบาย ก่อน วนั ผ่าตดั แต่ถา้ เป็ นการผ่าตดั ใหญ่หรือผ่าตดั เปิ ดส่ชู ่องทอ้ ง แพทยจ์ ะใหม้ ี การสวนอุจจาระก่อนผ่าตดั ซ่ึงอาจจะสวนอุจจาระดว้ ย น้าสบู่ หรือ สวนอุจจาระดว้ ย 0.9% NSS

เน่ืองจากผวิ หนังเป็ นแหล่งท่มี ีเชือ้ จุลนิ ทรีย์ท่อี ย่บู นผิวได้มาก เพราะเป็ น บริเวณท่กี ว้าง ดงั นัน้ ต้องมกี ารเตรียมความสะอาด ผวิ หนังบริเวณท่จี ะ ผ่าตัด เพ่อื เป็ นการลดจานวนจลุ ินทรีย์ การเตรียมบริเวณท่จี ะผ่าตัดต้อง เตรียมให้กว้างกว่าบริเวณท่จี ะผ่าตดั จริง ต้องทาให้สะอาดปราศจากเชือ้ ท่ี ทาให้เกดิ โรค กาจัด ขนและส่งิ สกปรกต่างๆ

วิธีการเตรียมความสะอาดผวิ หนังก่อนผ่าตัดเตรียมเคร่ืองใช้ ประกอบด้วย ถาดส่ีเหล่ียม 1 ใบบรรจุ มดี โกนหนวดพร้อม ใบมีดท่คี มและ สะอาด 1 อัน กรรไกร ผ้าก๊อส 2-3 ชนิ้ กระดาษรองขน หรือ ผม ผ้ายางรองกันเปื้อน สบ่ใู ส่ชามกลม สบ่ทู ่ใี ช้โดยมาก คือ Hibiscrub หรือ นา้ สบู่ เหยือกกับ ชามรูปไต

จบั มดี โกนให้ถนัด ดงึ ผิวหนังบริเวณท่จี ะโกนให้ตงึ วางใบมดี ประมาณ45º กับผิวหนัง และโกนไปตามแนวขน การลาก ใบมีดโกนแต่ละครัง้ ลากยาวประมาณ 6 - 8 นิว้ โกนบริเวณผ่าตดั ให้สะอาดปราศจากขน ระวังอย่าให้มีดโกนบาดผิวหนังผู้ป่ วย

การเตรียมเฉพาะท่ี

การเตรียมผ่าตัดบริเวณศีรษะโกนผมบริเวณศีรษะออก เช็ดใบหู และทาความสะอาดช่องหูภายนอก ดว้ ยไมพ้ นั สาลีท่ีปราศจากเช้ือ เตรียมบริเวณลงมาถึงแนวกระดกู ไหปลารา้ ทง้ั หนา้ และหลงั ไม่ตอ้ งเตรียมบริเวณใบหนา้

การเตรียมผ่าตดั บริเวณหแู ละป่ ุมกระดกู มาสตอยด์ เตรยี มบรเิ วณกวา้ งเป็นวงรอบออกไปจากหู ประมาณ 1 – 2 นว้ิ โกนขนอ่อนที่ใบหูดว้ ย

การเตรียมผ่าตดั บริเวณคอเช่น ผ่าตดั ต่อมไทรอยด์ เตรียมบริเวณจากใตค้ างลงมาถึงระดบั ราว หวั นม และจากหวั ไหล่ขา้ งขวาถึงขา้ งซา้ ย

การเตรียมผ่าตัดบริเวณหน้าอกเช่น ผ่าตดั เตา้ นม เตรียม ดา้ นหนา้ จากคอตอนบนจนถึงระดบัสะดือ จากแนวยาวของหวั นมขา้ งท่ีไม่ไดท้ าผ่าตดั ไปจนถึง ก่ึงกลางหลงั ของขา้ งที่ทาผ่าตดั โกนรกั แร้ ทง้ั 2ขา้ ง และขนอ่อนของตน้แขนจนถึงตา่ กว่าขอ้ ศอก 1 น้ิว

การเตรียมผ่าตัดบริเวณท้องเช่น ผ่าตดั ท่อน้าดี ถงุ น้าดี กระเพาะอาหาร ลาไสเ้ ล็ก ลาไสใ้ หญ่ ผ่าตดั คลอดเด็กทางหนา้ ทอ้ ง (C/S) เตรียม ตง้ั แต่ระดบั รกั แรล้ ง มาถึง ฝี เย็บ

การเตรียมผา่ ตดั บริเวณท้องต่ากวา่ สะดือเช่น ไสต้ ิ่ง ไสเ้ ลื่อน เตรียมบริเวณตงั้ แต่ระดบั ราวนมลง มาถึงตน้ ขารวมทงั้ บริเวณฝี เย็บดว้ ย

การเตรียมผ่าตัดบริเวณไตเตรียมดา้ นหนา้ จากบริเวณรกั แรจ้ นถึง บริเวณอวยั วะสืบพนั ธุ์ และตน้ ขา ทงั้ 2 ขา้ ง ดา้ นขา้ งจากรกั แรถ้ ึงตะโพกดา้ น หลงั จาก แนวกึ่งกลางลาตวั ดา้ นหนา้ ออ้ มไปจนถึง กระดกู สนั หลงั ซีกของไตขา้ งท่ีจะทาการผ่าตดั นน้ั

การเตรียมผ่าตัดบริเวณฝี เยบ็บริเวณฝี เย็บ ไดแ้ ก่ ทวารหนกั ช่องคลอด ต.ย. เช่น การผ่าตดั ต่อม ลกู หมาก เตรียมตง้ั แต่ระดบั สะดือลงมาถึงฝี เย็บ และดา้ นใน ของตน้ ขาและกน้

การเตรียมผ่าตัดบริเวณ แขน ข้อศอก และมือ เตรียมบริเวณแขนขา้ งที่จะทาผ่าตดั ทงั้ ดา้ นหนา้ และดา้ นหลงั จาก หวั ไหล่ถึงปลายน้ิวมือ รวมทง้ั โกนขนรกั แร้ ตดั เล็บใหส้ น้ั

การเตรียมผ่าตดั บริเวณไหล่เตรียมบริเวณจากคอลงมาถึง บริเวณหนา้ ทอ้ งส่วนบน ดา้ นขา้ งเตรียม ดา้ นท่ี จะผ่าตดั ตงั้ แต่บริเวณห่างจากแนวเสน้ ก่ึงกลาง ลาตวั ดา้ นหนา้ 2 น้ิว ไปจนถึงห่างจากแนว เสน้ กึ่งกลางลาตวั ของหลงั 2 น้ิว เตรียม บริเวณแขนขา้ งท่ีจะทาช่วงบนจนถึงตา่ กว่า ขอ้ ศอก 2 น้ิว โกนขนรกั แรด้ ว้ ย

การเตรียมผ่าตัดบริเวณ ตะโพกและต้นขาเตรียมบริเวณจาก ระดบั เอวลงมา ถึงระดบั ต่ากวา่ หวั เขา่ ขา้ งท่ีจะทา 6 น้ิว ทง้ั ดา้ นหนา้ ดา้ นหลงั ดา้ นขา้ ง รวมทง้ั เตรียมบริเวณ อวยั วะสืบพนั ธุภ์ ายนอกดว้ ย

การเตรียมผ่าตดั บริเวณหวั เข่า เตรียมจากขาหนีบถึงขอ้ เทา้ ขา้ งท่ี จะทาผ่าตดั โดยรอบ

การเตรียมผ่าตัดบริเวณ ปลายขาเตรียมจาก เหนือหวั เข่า ประมาณ 8 น้ิว ลงมาถึงเทา้ ขา้ งท่ีจะ ผ่าตดั ตดั เล็บเทา้ ใหส้ นั้ และทาความสะอาดเล็บดว้ ย

การเตรียมผ่าตดั บริเวณเท้าเตรียมจากใตห้ วั เข่าลงไปถึงเทา้ ขา้ งท่ีจะทาผ่าตดั ตดั เล็บเทา้ ให้ สนั้ และทาความ สะอาดเล็บดว้ ย

การเตรียมเฉพาะท่อี ่นื ๆบริเวณช่องคลอด นอกจากตอ้ งโกนขนและทาความสะอาด ผิวหนงั แลว้ อาจตอ้ งสวนลา้ งช่องคลอดดว้ ยน้ายาระงบั เช้ือ

 บริเวณทวารหนัก ลาไส้ใหญ่ อาจต้องสวนอุจจาระจนกระท่งั นา้ ออกมาใส

บริเวณช่องปาก หรือคอ ถ้าไม่มคี าส่ังแพทย์ให้เตรียมพเิ ศษ ต้องทาความ สะอาด ฟันให้สะอาด และบ้วนปากด้วยนา้ ยาบ้วนปากชนิดท่มี ตี วั ยากาจัด เชือ้ โรค เช่น Special mouth wash (SMW)

การดแู ลสภาพร่างกายท่วั ไปในคืนก่อนวันผ่าตดั• ทาความสะอาดปาก ฟัน และบ้วนปากด้วยนา้ ยาบ้วนปากชนิดท่มี ีตวั ยากาจัดเชือ้ โรคดงั กล่าว ถ้าผู้ป่ วยทาเองได้ ถอดฟันปลอมออก ของปลอมต่างๆ ต้องถอดออก

 ส่ือไฟฟ้าต่างๆ เช่น ก๊ิบที่ทาดว้ ยโลหะ ท่ีคาดผมที่ทาดว้ ยโลหะใหถ้ อดออก

ไม่ใหผ้ ปู้ ่ วยแต่งหนา้ ทาปาก ทาเล็บ ถา้ ทาเล็บ ควรลบสีเล็บ ดว้ ยน้ายาลา้ งเล็บ

เช้าวันท่จี ะผ่าตดั อาบน้าทาความสะอาดร่างกายตามปกติ เปลี่ยนเส้ือผา้ เป็ นชุดสาหรบั ใส่เพื่อผ่าตดั และหวีผม เก็บผมให้ เรียบรอ้ ย

ตอ้ งสงั เกตภาวะทางอารมณข์ องผปู้ ่ วย

 วัดและบันทกึ Vital signs สภาพร่างกายท่วั ไป และอาการ ต่างๆ ถ้าผดิ ปกติ ให้รีบรายงานแพทย์

การให้ยาแก่ผู้ป่ วยก่อนผ่าตดั

เตรียมเคร่ืองมือเคร่ืองใช้ต่างๆ ท่พี ิเศษ

แผ่นบันทกึ รายงานต่างๆ ถา้ ผูป้ ่ วยอายุ < 15 ปี ใหผ้ ูป้ กครองที่มีอานาจ ตาม กฎหมายเป็ นผเู้ ซ็นแทน ผ่าตดั ฉุกเฉิน และผปู้ ่ วยไม่สามารถเซ็นใบยินยอม ผ่าตดั ได้ ควรใหญ้ าติหรือ ครอบครวั เป็ นผเู้ ซ็นแทน ถา้ ติดต่อญาติไม่ทนั เวลา แพทยส์ ามารถทาผ่าตดั ได้ โดยไดร้ บั อนุมตั ิจากผูอ้ านวยการร.พ.

การส่งผู้ป่ วยไปห้องผ่าตดั

การดูแลครอบครัวผู้ป่ วย

การเตรียมผ่าตัดในรายฉุกเฉิน

 เจาะเลือดผูป้ ่ วยเพ่ือส่งตรวจ CBC Hematocrit Blood group ทนั ที เปิ ดเสน้ ใหน้ ้าเกลือทางหลอดเลือดดา ถา้ ผปู้ ่ วยจาเป็ นตอ้ งดมยาสลบ และ ผปู้ ่ วยรบั ประทานอาหารเขา้ ไปแพทย์ อาจใหใ้ ส่สายยางทางจมกู เขา้ ไปในกระเพาะอาหาร เพ่ือลา้ งกระเพาะ อาหาร ดดู อาหารท่ีคงั่ คา้ งออกมา ตรวจปัสสาวะและใหก้ ระเพาะปัสสาวะว่าง ถา้ ผปู้ ่ วยไม่สามารถถ่าย ปัสสาวะได้ อาจคาสายสวนปัสสาวะ

การพยาบาลหลังผ่าตดั เม่ือกลับหอผู้ป่ วย การดแู ลตวั ผู้ป่ วยเอง ตรวจดสู ภาพท่วั ไปของผู้ป่ วย วัด Vital signs ตรวจดลู ักษณะของ ผิวหนัง เช่น ซดี แห้ง ชืน้ ร้อน หรือเยน็ และระดบั ความรู้สกึ ตวั ของผู้ป่ วย ตรวจดวู ่าแผลผ่าตดั มีเลือด หรือมี Discharge ไหลซึมออกมา หรือไม่ หากผู้ป่ วย มีสายยางท่ตี ดิ ออกมาซ่งึ จะต้องต่อลงขวดหรือ เคร่ืองดดู ให้ต่อให้เรียบร้อยและถกู ต้อง การดแู ลครอบครัวผู้ป่ วย

การป้องกนั และลดอาการแทรกซ้อนหลังผ่าตดั ระบบทางเดินหายใจ ท่พี บบ่อย คอื หลอดลมอักเสบ(Bronchitis) ปอดแฟบ และปอดบวม (Pneumonia)การป้องกัน สาลักอาเจยี นเข้าไปในปอด พลิกตวั ผู้ป่ วย บ่อยๆ ให้ผู้ป่ วยได้มีการเคล่ือนไหว ลุกจากเตียงเร็วท่สี ุด ให้ผู้ป่ วย หายใจเข้าออกลึกๆ ไออย่างมีประสิทธภิ าพ

 อาการสะอึก มักพบว่าในผู้ป่ วยท่ที าการผ่าตดั ในช่องท้อง หรือทาการผ่าตดั ใกล้กระบังลม การป้องกัน มีดงั นี้ โดยให้ผู้ป่ วยหายใจเข้า-ออกในถงุ กระดาษเป็ นพกั ๆ เพ่อื ให้สูดเอาแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เข้าไป หรือแพทย์อาจให้ยาระงบั หรือยากล่อมประสาท (Tranquilizers) เช่น Diazepam plasil

 แผลตดิ เชือ้ มักจะปรากฏอาการอกั เสบให้เหน็ ก่อนภายใน36 – 48 ช่ัวโมงแรกหลังผ่าตัด มอี าการแดง ร้อน รอบๆ แผลผ่าตัด อาการตดิ เชือ้ มักเกดิ ให้เหน็ ในวันท่ี 5 หลังผ่าตดั

 แผลแยก อาจพบในรายท่มี ีการตดิ เชือ้ การเยบ็ แผลปิ ดไม่ดพี อ หรือใน รายท่ไี อ หรือจามรุนแรงมาก โดยไม่ได้ช่วยพยุงแผลผ่าตัดไว้ ในกรณีท่ี ผ่าตดั อวัยวะในช่องท้อง ผู้ท่มี ีแนวโน้มท่จี ะเกดิ แผลแยกได้แก่ ผู้ป่ วยท่ี ได้รับอาหารไม่พอเพยี ง ผู้ป่ วยเรือ้ รัง และคนท่อี ้วนมาก