ສັງຄົມສຶກສາ ແບບຮຽນ ປ.5

ແບບຮ​ ຽນ ສງັ ຄມົ ສກຶ ສາ ປທີ ີ 5ຊນ້ັ ປະຖມົ ສກຶ ສາ ກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກລິ າ ສະຖາບັນຄນ້ົ ຄວາ້ ວິທະຍາສາດການສຶກສາ 2023

ແບບຮຽນ ສັງຄມົ ສກຶ ສາ ຊັ້ນປະຖົມສຶກສາປີທີ 5 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ລັດດາວນັ ຈິດຕະວງົ ຄາໍ ແພງ ພອນຄາໍ ມາ ກວດແກໂ້ ດຍ: ອ່ອນແກ້ວ ນວນນະວງົ ແສງເງິນ ໄວຍາກອນ ພນັ ສອນ ທນັ ນະວງົ ລັດດາວັນ ຈດິ ຕະວົງ ພິມເຂາ້ົ ໜາ້ ໂດຍ: ລດັ ດາວນັ ຈດິ ຕະວງົ ກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກິລາ ສະຖາບນັ ຄນ້ົ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດການສກຶ ສາ 2023

ຄາໍ ນາໍ ປມ້ຶ ແບບຮຽນ ວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາ ຊນ້ັ ປະຖມົ ສກຶ ສາປທີ ີ 5 ສະບບັ ນໄ້ີ ດຮ້ ບັ ການຮຽບຮຽງຂນ້ຶ ຕາມຫກັຼ ສດູ ຊນ້ັ ປະຖມົ ສກຶ ສາສະບບັ ປບັ ປງຸ ປີ 2016 ເພອ່ື ສງ່ົ ເສມີ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດຮ້ ຽນກຽ່ ວກບັ ຄວາມຮູ້ ແລະ ທກັ ສະທສ່ີ າໍ ຄນັ ໃນວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາ. ປມ້ຶ ແບບຮຽນເຫມ້ັຼ ນ້ີ ປະກອບດວ້ ຍບດົ ເປດີ ຫວົ ເລອ່ື ງ ແລະ ບດົ ຮຽນ 29 ບດົ ຊງ່ຶ ມເີ ນອ້ື ໃນສາໍ ຄນັ ເຊນ່ັ : ປະເທດລາວ ແລະ ຄນົ ລາວ, ການກສ່ໍ າ້ ງ ແລະ ປກົ ປກັ ຮກັ ສາປະເທດລາວ, ບນັ ດາປະເທດໃກຄ້ ຽງ, ຄວາມຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ໂລກ, ການ ຮວ່ ມມສື າກນົ ແລະ ຄວາມຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ເສດຖະກດິ . ເຖງິ ຢາ່ ງໃດກຕໍ າມ, ການຮຽບຮຽງປມ້ຶ ແບບຮຽນເຫມ້ັຼ ນກ້ີ ບໍ ປ່ໍ າສະຈາກໄດ້ ຂຂ້ໍ າດຕກົ ບກົ ພອ່ ງບາງປະການ. ສະນນ້ັ , ຖາ້ ທາ່ ນພບົ ເຫນັ ຈດຸ ຜດິ ພາດທາງດາ້ ນ ເນອ້ື ໃນ ຫືຼ ຮບູ ພາບກະລນຸ າສງ່ົ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງທາ່ ນມາຍງັ ສະຖາບນັ ຄນ້ົ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດການສກຶ ສາ. ຄະນະຮຽບຮຽງປມ້ຶ ແບບຮຽນເຫມ້ັຼ ນ້ີ ມຄີ ວາມຍນິ ດທີ ຈ່ີ ະ ຮບັ ເອາົ ຄາໍ ຄດິ ເຫນັ ຂອງບນັ ດາທາ່ ນເພອ່ື ປບັ ປງຸ ໃນການຈດັ ພມິ ຄງ້ັ ຕໄ່ໍ ປໃຫມ້ ຄີ ນຸ ນະ ພາບດຂີ ນ້ຶ . ສະຖາບນັ ຄນ້ົ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດການສກຶ ສາ

ສາລະບານ ບດົ ເປດິ ຫວົ ເລອ່ື ງ...............................................................................................1 ພາກທີ I ປະເທດລາວ ແລະ ຄນົ ລາວ.................................................... 6 ບດົ ທີ 1 ປະເທດລາວ......................................................................... 6 ບດົ ທີ 2 ສນັ ຍະລກັ ຂອງຊາດລາວ.......................................................11 ບດົ ທີ 3 ວນັ ສາໍ ຄນັ ຂອງຊາດລາວ....................................................... 15 ພາກທີ II ການກສ່ໍ າ້ ງ ແລະ ປກົ ປກັ ຮກັ ສາປະເທດລາວ.............................. 20 ບດົ ທີ 4 ການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງປະຊາຊນົ ລາວຕາ້ ນພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ .............. 20 ບດົ ທີ 5 ການປະກາດເອກະລາດ 12 ຕລຸ າ ປີ ຄສ 1945......................... 25 ບດົ ທີ 6 ກອງທບັ ປະຊາຊນົ ລາວ......................................................... 29 ບດົ ທີ 7 ວລິ ະກາໍ ແລະ ວລິ ະຊນົ ແຫງ່ ຊາດ............................................ 33 ບດົ ທີ 8 ພກັ ປະຊາຊນົ ປະຕວິ ດັ ລາວ.................................................... 38 ບດົ ທີ 9 ການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງປະຊາຊນົ ຕາ້ ນຈກັ ກະພດັ ອາເມຣກິ າ...................... 42 ບດົ ທີ 10 ການຢດຶ ອາໍ ນາດ ແລະ ສະຖາປະນາ ສປປ ລາວ....................... 47 ພາກທີ III ບນັ ດາປະເທດໃກຄ້ ຽງ.......................................................... 52 ບດົ ທີ 11 ປະເທດ ຈນີ ........................................................................ 52 ບດົ ທີ 12 ປະເທດ ຫວຽດນາມ............................................................ 58 ບດົ ທີ 13 ປະເທດ ໄທ....................................................................... 64 ບດົ ທີ 14 ປະເທດ ສງິ ກະໂປ ແລະ ອນິ ໂດເນເຊຍ................................... 70 ບດົ ທີ 15 ປະເທດ ມຽນມາ ແລະ ບຣໄູ ນ................................................ 77 ບດົ ທີ 16 ປະເທດ ຕມີ ແໍ ລດັ ສະເຕ ແລະ ມາເລເຊຍ................................. 84 ບດົ ທີ 17 ປະເທດ ກາໍ ປເູ ຈຍ ແລະ ຟລີ ບິ ປນິ ........................................... 91 ບດົ ທີ 18 ສະມາຄມົ ປະຊາຊາດອາຊຕີ າເວນັ ອອກສຽ່ ງໃຕ້ (ອາຊຽນ)........... 98 ພາກທີ IV ຄວາມຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ໂລກ.......................................................... 105 ບດົ ທີ 19 ໜວ່ ຍໂລກ....................................................................... 105 ບດົ ທີ 20 ມະນດຸ ໃນໂລກ................................................................. 110 ບດົ ທີ 21 ແຫງ່ຼ ອະລຍິ ະທາໍ ຂອງໂລກສະໄໝບຮູ ານ................................ 113

ບດົ ທີ 22 ກະແສວດັ ທະນະທາໍ ໂລກ.....................................................119 ພາກ V ການຮວ່ ມມສື າກນົ ............................................................. 125 ບດົ ທີ 23 ວນັ ສາໍ ຄນັ ສາກນົ ............................................................... 125 ບດົ ທີ 24 ໂລກສຂີ ຽວ....................................................................... 129 ບດົ ທີ 25 ໂລກສນັ ຕພິ າບ................................................................. 134 ພາກທີ VI ເສດຖະກດິ ...................................................................... 137 ບດົ ທີ 26 ເງນິ ................................................................................ 137 ບດົ ທີ 27 ທະນາຄານ...................................................................... 142 ບດົ ທີ 28 ຜຜູ້ ະລດິ ແລະ ຜບູ້ ລໍ ໂິ ພກ.................................................. 147 ບດົ ທີ 29 ຊບັ ພະຍາກອນກບັ ເສດຖະກດິ ຊມຸ ຊນົ ................................... 152

ບົດເປີດຫົວເລື່ອງ 1 ວິຊາສັງຄົມສຶກສາຂ້ນັ ປ.4 ສງັ ເກດແຜນວາດ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມ ï ແຜນຜງັ , ແຜນທ,່ີ ແຜນພມູ ແລະ ປະຕທິ ນິ . ï ທາໍ ມະຊາດພາກເໜອື , ພາກກາງ ແລະ ພາກ ໃຕ.້ ຄວາມຮູ້ ພມູ ສາດ ພາກເໜອື , ï ເສດຖະກດິ ພາກເໜອື , ພາກກາງ ແລະ ພາກ ພນ້ື ຖານກຽ່ ວ ກາງ, ໃຕ້ ໃຕ.້ ກບັ ສງັ ຄມົ ສກຶ ສາ ï ສງັ ຄມົ ແລະ ວດັ ທະນະທາໍ ພາກເໜອື , ພາກ ກາງ ແລະ ພາກ ໃຕ.້ ï ການທອ່ ງທຽ່ ວພາກເໜອື , ພາກກາງ ແລະ ພາກໃຕ.້ ¢••Ó Ԕ ທ້ອງຖ່ິນຂອງ ï ບາ້ ນຂອງຂອ້ ຍ. ຂອ້ ຍ ï ເມອື ງຂອງຂອ້ ຍ. ŽÁŒ‹ÆšŽÄ‰ŽŸ ï ແຂວງຂອງຂອ້ ຍ. –¼Ã à 4Á”Ê –ž“šÆ ŽÄ‰ŽŸ ຊາດລາວ ï ຊາດລາວ. ແລະ ອານາ ï ເມອື ງລາວບຮູ ານ. ຈກັ ລາວລາ້ ນ ï ການທອ້ ນໂຮມແຜນ່ ດນິ ລາວລາ້ ນຊາ້ ງ. ຊາ້ ງ ï ພະຍາສາມແສນໄທ ແລະ ເຈາ້ົ ໂພທສິ າລະ ລາດ. SS4-TB-COVER_8 Apr 22.indd 3 4/22/2022 3:18:11 PM ï ເຈາ້ົ ໄຊຍະເຊດຖາທລິ າດ. ມລໍ ະດກົ -ວດັ ï ເຈາ້ົ ສລຸ ຍິ ະວງົ ສາ. ທະນະທາໍ ລາວ ï ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງພາຍຫັຼງລັດຊະການ ຂອງເຈາ້ົ ສລຸ ຍິ ະວງົ ສາ. ເສດຖະກດິ ï ເຈາ້ົ ອະນວຸ ງົ . ï ສນິ ຄາ້ ແລະ ການບລໍ ກິ ານ. ï ມລໍ ະດກົ ທາງວດັ ທະນະທາໍ . ï ການຊ-້ື ຂາຍ. ï ຮອ່ ງຮອຍວດັ ທະນະທາໍ ລາວ. ï ເອກະລກັ ທາງວດັ ທະນະທາໍ ຂອງຊາດລາວ. ຄໍາຖາມ: 1. ນກັ ຮຽນໄດຮ້ ຫູ້ ຍງັ ແດໃ່ ນວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາຂນ້ັ ປ.4? 2. ຈງ່ົ ບອກຫວົ ຂທ້ໍ ນ່ີ ກັ ຮຽນມກັ ທສ່ີ ດຸ ໃນວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາຂນ້ັ ປ.4? ໑1

2 ວິຊາສງັ ຄົມສຶກສາຂນັ້ ປ.5 ສງັ ເກດແຜນວາດ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມ ï ການຕ່ໍສູ້ຂອງປະຊາຊົນລາວຕ້ານພວກລ່າເມືອງ ï ປະເທດລາວ. ຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ . ï ສນັ ຍະລກັ ຂອງຊາດລາວ. ï ວນັ ສາໍ ຄນັ ຂອງຊາດລາວ. ï ການປະກາດເອກະລາດ 12 ຕລຸ າ 1945. ປະເທດລາວ ï ກອງທບັ ປະຊາຊນົ ລາວ. ແລະ ຄນົ ລາວ ï ວລິ ະກາໍ ແຫງ່ ຊາດ. ການກສ່ໍ າ້ ງ ï ພກັ ປະຊາຊນົ ປະຕວິ ດັ ລາວ. ແລະ ປກົ ປກັ ï ການຕ່ໍສູ້ຂອງປະຊາຊົນຕ້ານຈັກກະພັດອາເມຣິ ຮກັ ສາປະ ເທດລາວ ກາ. ï ການຢດຶ ອາໍ ນາດ ແລະ ສະຖາປະນາ ສປປ ລາວ. ບນັ ດາປະ ï ສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ . ເທດໃກຄ້ ຽງ ï ສາທາລະນະລດັ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຫວຽດ ຄວາມຮູ້ ນາມ. ກຽ່ ວກບັ ໂລກ ï ລາຊະອານາຈກັ ໄທ. ï ປະເທດສງິ ກະໂປ ແລະ ອນິ ໂດເນ ເຊຍ. ï ປະເທດມຽນມາ ແລະ ບຣໄູ ນ. ï ປະເທດຕມີ ແໍ ລດັ ສະເຕ ແລະ ມາ ເລເຊຍ. ï ປະເທດກາໍ ປເູ ຈຍ ແລະ ຟລີ ບິ ປນິ ï ກມຸ່ ອາຊຽນ. ການຮວ່ ມ ï ມະນດຸ ໃນໂລກ. ມສື າກນົ ï ໜວ່ ຍໂລກ. ï ແຫງ່ຼ ອະລຍິ ະທາໍ ຂອງໂລກ. ï ກະແສວດັ ທະນະທາໍ ໂລກ. ເສດຖະກດິ ï ວນັ ສາໍ ຄນັ ສາກນົ . ï ໂລກສຂີ ຽວ. ï ເງນິ . ï ໂລກສນັ ຕພິ າບ. ï ທະນາຄານ. ï ຜຜູ້ ະລດິ ແລະ ຜບູ້ ລໍ ໂິ ພກ. ï ຊບັ ພະຍາກອນກບັ ເສດຖະກດິ ໃນຊມຸ ຊນົ . ຄໍາຖາມ: 1. ວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາຂນ້ັ ປ.5 ຮຽນຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ຫຍງັ ແດ?່ 2. ຫວົ ຂໃ້ໍ ດທນ່ີ ກັ ຮຽນສນົ ໃຈທສ່ີ ດຸ ໃນວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາຂນ້ັ ປ.5? 2໒

3 ທັກສະພ້ືນຖານໃນການຮຽນວຊິ າສັງຄົມສຶກສາ 1) ການໃຊແ້ ຜນທ່ີ ແລະ ແຜນຜງັ ແຜນທ:່ີ ແຜນທມ່ີ ຫີ າຼ ຍປະເພດແຕລ່ ະປະເພດມຂີ ້ໍ ມນູ ແຕກຕາ່ ງກນັ . ເພອ່ື ຢາກນາໍ ໃຊແ້ ຜນທໃ່ີ ຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ, ເຮາົ ຄວນອາ່ ນຊແ່ື ຜນທນ່ີ ນ້ັ ເພອ່ື ໃຫຮ້ ວູ້ າ່ ແມນ່ ແຜນທຫ່ີ ຍງັ ແລວ້ ຈງ່ຶ ມາສກຶ ສາເບງ່ິ ສນັ ຍະລກັ ໃນແຜນທ່ີ ແລະ ຊອກຫາເປາ້ົ ໝາຍໃນການຄນ້ົ ຄວາ້ ຂມ້ໍ ນູ . ແຜນຜງັ : ການແຕມ້ ແຜນຜງັ ໃດໜງ່ຶ ກອ່ ນອນ່ື ໃຫສ້ ງັ ເກດເບງ່ິ ຮບູ ຮາ່ ງຂອງສງ່ິ ນນ້ັ ໆຕາມທຕ່ີ ອ້ ງການ ແລວ້ ແທກ ຂະໜາດຕາ່ ງໆ. ຈາກນນ້ັ , ຈງ່ຶ ແຕມ້ ລງົ ໃສແ່ ຜນ່ ເຈຍ້ ໂດຍຫຍເ້ໍ ຂາ້ົ ຕາມມາດຕາສວ່ ນທ່ີ ກາໍ ນດົ . ມາດຕາສວ່ ນ: ແມນ່ ອດັ ຕາສວ່ ນລະຫວາ່ ງຄວາມຍາວຂອງຮບູ ທຈ່ີ ະແຕມ້ ຫານ ໃຫຄ້ ວາມຍາວຕວົ ຈງິ . ມາດຕາສວ່ ນຊວ່ ຍໃຫເ້ ຮາົ ຮໄູ້ ດວ້ າ່ ຂະໜາດໃນຮບູ ຈະນອ້ ຍ ກວາ່ ຕວົ ຈງິ ຫາຼ ຍເທອ່ື , ພຽງແຕສ່ ະແດງໃຫເ້ ຮາົ ເຫນັ ຄ:ື 1:1.000 ມຄີ ວາມໝາຍວາ່ 1 ຊງັ ຕແີ ມດັ ໃນຮບູ ເທາ່ົ ກບັ 1.000 ຊງັ ຕແີ ມດັ ຕວົ ຈງິ . ດງ່ັ ຕວົ ຢາ່ ງລມຸ່ ນ:້ີ 2) ການໃຊແ້ ຜນພມູ ແລະ ແຜນວາດ ແຜນພມູ : ແຜນພມູ ມຫີ າຼ ຍຮບູ ແບບ ຊງ່ຶ ມລີ ກັ ສະນະການໃຊງ້ ານແຕກຕາ່ ງ ກນັ . ດງ່ັ ນນ້ັ , ຜໃູ້ ຊຈ້ ະຕອ້ ງພຈິ າລະນາຢາ່ ງລະອຽດວາ່ ແຜນພມູ ແບບໃດເໝາະສມົ ກບັ ຂມ້ໍ ນູ ໃດ. ແຜນພມູ ໄດນ້ າໍ ໃຊໂ້ ດຍທວ່ົ ໄປ ໃນບດົ ລາຍງານຕາ່ ງໆເພອ່ື ສະແດງ ໃຫຜ້ ອູ້ າ່ ນ, ຜຟູ້ ງັ ສາມາດເຂາ້ົ ໃຈ ແລະ ຈຂ່ື ມ້ໍ ນູ ໄດດ້ .ີ ດງ່ັ ຕວົ ຢາ່ ງແຜນພມູ ກຽ່ ວກບັ ສະຖະຕນິ ກັ ຮຽນນ:້ີ ໓3

ແຜນວາດ: ແຜນວາດແມນ່ ເຄອ່ື ງມສື ສ່ື ານທຊ່ີ ວ່ ຍໃຫເ້ ຫນັ ພາບປະຈກັ ຕາ ເປນັ ການສງັ ລວມແນວຄດິ ໃນການນາໍ ສະເໜີ ເພອ່ື ໃຫຜ້ ອູ້ າ່ ນ, ຜຟູ້ ງັ ເຂາ້ົ ໃຈງາ່ ຍຂນ້ຶ ດ້ວຍການໃຊ້ສັນຍະລກັ ຫຼື ຮບູ ພາບໃນການສະແດງແນວຄວາມຄິດເພອື່ ສ່ືສານ ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມກຽ່ ວພນັ ກນັ . ດງ່ັ ຕວົ ຢາ່ ງລມຸ່ ນ:້ີ ປະເພດຮອ່ ງຮອຍວດັ ທະນະທາໍ ບຮູ ານສະຖານ ບຮູ ານວດັ ຖຸ ປສູ ະນຍິ ະສະຖານ ປສູ ະນຍິ ະວດັ ຖຸ - ເສາົ ຫນີ ຕງ້ັ - ພະບາງ - ວດັ ອງົ ຕ້ື - ພະພດຸ ທະຮບູ - - - - 3) ການໃຊພ້ ດຸ ທະສກັ ກະຫາຼ ດ ແລະ ຄຣດິ ສກັ ກະຫາຼ ດ ພດຸ ທະສກັ ກະຫາຼ ດ ປາກດົ ຢໃູ່ ນປະຕທິ ນິ ແບບຈນັ ທະລະຄະຕໂິ ດຍກາໍ ນດົ ເອາົ ປທີ ພ່ີ ະພດຸ ທະເຈາ້ົ ປະລນິ ພິ ານ (ຕາຍ) ເປນັ ປຕີ ງ້ັ ພດຸ ທະສກັ ກະຫາຼ ດ (ພສ). ຖາ້ ນບັ ແຕປ່ ພີ ະພດຸ ທະເຈາ້ົ ປະລນິ ພິ ານຈນົ ເຖງິ ປດັ ຈບຸ ນັ (2022) ກໝໍ າຍວາ່ ພສ ຕງ້ັ ຂນ້ຶ ມາໄດ້ 2565 ປີ ແລວ້ . ຄຣດິ ສກັ ກະຫາຼ ດ ປາກດົ ຢໃູ່ ນປະຕທິ ນິ ແບບສລຸ ຍິ ະຄະຕິ ຊງ່ຶ ກາໍ ນດົ ປທີ ພ່ີ ະ ເຍຊເູ ກດີ ຕງ້ັ ເປນັ ປທີ າໍ ອດິ ຂອງຄຣດິ ສກັ ກະຫາຼ ດ (ຄສ). ຖາ້ ນບັ ແຕປ່ ພີ ະເຍຊເູ ກດີ ຈນົ 4໔

ເຖງິ ປດັ ຈບຸ ນັ (ພສ 2565) ກໝໍ າຍວາ່ ຄສ ຕງ້ັ ຂນ້ຶ ມາໄດ້ 2022 ປີ ແລວ້ . ພສ ເກດີ ກອ່ ນ ຄສ 543 ປ.ີ ຕວົ ຢາ່ ງ ປີ ຄສ 2023, ຖາ້ ຢາກຮວູ້ າ່ ແມນ່ ປີ ພສ ເທາ່ົ ໃດແມນ່ ເຮາົ ເອາົ 2023+543=2566 ກງົ ກບັ ປີ ພສ 2566; ປີ ພສ 2566, ຖາ້ ຢາກຮວູ້ າ່ ແມນ່ ປີ ຄສ ເທາ່ົ ໃດແມນ່ ເຮາົ ເອາົ 2566-543=2023 ກງົ ກບັ ປີ ພສ 2023. ຄໍາຖາມ 1. ທກັ ສະພນ້ື ຖານໃນການຮຽນວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາມຫີ ຍງັ ແດ?່ 2. ຈງ່ົ ອະທບິ າຍ ທກັ ສະພນ້ື ຖານໃນການຮຽນວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາມາ 1 ທກັ ສະ. ການຮຽນວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາຂນ້ັ ປ.4 ແມນ່ ພວກເຮາົ ໄດຮ້ ຽນຄວາມຮູ້ ພນ້ື ຖານກຽ່ ວກບັ ສງັ ຄມົ ສກຶ ສາ, ທອ້ ງຖນ່ິ ຂອງຂອ້ ຍ, ພມູ ສາດພາກເໜອື , ພາກ ກາງ, ພາກໃຕ,້ ຊາດລາວ ແລະ ອານາຈກັ ລາວລາ້ ນຊາ້ ງ, ມລໍ ະດກົ -ວດັ ທະນະ ທາໍ ລາວ ແລະ ເສດຖະກດິ . ສວ່ ນການຮຽນວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາຂນ້ັ ປ.5 ແມນ່ ພວກເຮາົ ຈະໄດຮ້ ຽນຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ປະເທດລາວ ແລະ ຄນົ ລາວ, ການກສ່ໍ າ້ ງ ແລະ ປກົ ປກັ ຮກັ ສາປະເທດລາວ, ບນັ ດາປະເທດໃກຄ້ ຽງ, ຄວາມຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ໂລກ, ການ ຮວ່ ມມສື າກນົ ແລະ ຄວາມຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ເສດຖະກດິ . ທກັ ສະພນ້ື ຖານໃນການຮຽນວຊິ າສງັ ຄມົ ສກຶ ສາປະກອບມີ ການນາໍ ໃຊແ້ ຜນ ທ່ີ ແລະ ແຜນຜງັ , ການນາໍ ໃຊແ້ ຜນວາດ ແລະ ແຜນພມູ , ການໃຊພ້ ດຸ ທະສກັ ກະ ຫາຼ ດ ແລະ ຄຣດິ ສກັ ກະຫາຼ ດ. ໕5

ພາກທີ I ປະເທດລາວ ແລະ ຄົນລາວ ບົດທີ 1 ປະເທດລາວ 1 ທ່ຕີ ງ້ັ ຂອງປະເທດລາວ ອາ່ ນເນືອ້ ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫດັ 1 ແຜນທອ່ີ າຊຕີ າເວນັ ອອກສຽ່ ງໃຕ້ ປະເທດລາວຕງ້ັ ຢໃູ່ ຈກາງຂອງແຫມຼ ອນິ ດຈູ ນີ , ໃນເຂດຕາເວນັ ອອກສຽ່ ງໃຕ້ ຂອງທະວບີ ອາຊ,ີ ມຊີ າຍແດນຕດິ ກບັ 5 ປະເທດຄ:ື ທດິ ເໜອື ຕດິ ກບັ ປະເທດຈນີ , ທດິ ໃຕຕ້ ດິ ກບັ ປະເທດກາໍ ປເູ ຈຍ, ທດິ ຕາເວນັ ອອກຕດິ ກບັ ປະເທດຫວຽດນາມ, ທດິ ຕາເວນັ ຕກົ ຕດິ ກບັ ປະເທດໄທ ແລະ ທດິ ຕາເວນັ ຕກົ ສຽ່ ງເໜອື ຕດິ ກບັ ປະເທດມຽນ ມາ. ປະເທດລາວບມ່ໍ ຊີ າຍແດນຕດິ ກບັ ທະເລ, ແຕມ່ ເີ ສນ້ັ ທາງຜາ່ ນທາງບກົ ລະຫວາ່ ງ 6໖

ປະເທດໃນພາກພນ້ື ອາຊຕີ າເວນັ ອອກສຽ່ ງໃຕ.້ ປະເທດລາວມເີ ນອ້ື ທທ່ີ ງັ ໝດົ 236.800 ກໂິ ລຕາແມດັ , ມຮີ ບູ ຮາ່ ງຍາວຢຽດ ແຕເ່ ໜອື ເຖງິ ໃຕປ້ ະມານ 1.700 ກໂິ ລແມດັ . ຮບູ ຮາ່ ງພນ້ື ທທ່ີ າງພາກເໜອື ກວາ້ ງອອກ, ພາກກາງແຄບເຂາ້ົ ແລະ ພາກໃຕກ້ ວາ້ ງ ອອກໜອ້ ຍໜງ່ຶ . ບອ່ ນກວາ້ ງສດຸ ແມນ່ ຈາກແຂວງຫວຼ ງນາ້ໍ ທາໄປຫາເມອື ງຊາໍ ເໜອື ແຂວງຫວົ ພນັ ກວາ້ ງປະມານ 500 ກໂິ ລແມດັ . ສວ່ ນບອ່ ນແຄບທສ່ີ ດຸ ແມນ່ ຢພູ່ າກ ກາງຈາກເມອື ງທາ່ ແຂກ ແຂວງຄາໍ ມວ່ ນໄປຫາຊອ່ ງມູ່ ແຄບປະມານ 140 ກໂິ ລແມດັ . ປະເທດລາວແບງ່ ອອກເປນັ 3 ພາກ ຄ:ື ພາກເໜອື , ພາກກາງ ແລະ ພາກໃຕ.້ ຄໍາຖາມ 1 1. ຈງ່ົ ບອກທຕ່ີ ງ້ັ ຂອງປະເທດລາວ. 2. ປະເທດລາວມຊີ າຍແດນແຕລ່ ະທດິ ຕດິ ກບັ ປະເທດໃດແດ?່ 3. ຈງ່ົ ບອກຮບູ ຮາ່ ງ ແລະ ເນອ້ື ທຂີ່ ອງປະເທດລາວ. ບົດຝຶກຫດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຂຽນຊປ່ື ະເທດຕາ່ ງໆໃສຮ່ າ່ ງແຜນທລ່ີ ມຸ່ ນ.້ີ ໗7

2 ຂມໍ້ ູນພນ້ື ຖານກຽ່ ວກັບປະເທດລາວ ອ່ານເນືອ້ ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບົດຝກຶ ຫັດ 1 ປະເທດລາວມປີ ະຊາກອນທງັ ໝດົ 7,5 ລາ້ ນຄນົ (2022), ປະກອບມີ 50 ຊນົ ເຜາ່ົ . ສວ່ ນຫາຼ ຍນບັ ຖສື າສະໜາພດຸ . ພາສາທາງການແມນ່ ພາສາລາວ; ຫວົ ໜວ່ ຍ ເງນິ ຕາແມນ່ ເງນິ ກບີ . ມເີ ມອື ງຫວຼ ງຊວ່ື າ່ ນະຄອນຫວຼ ງວຽງຈນັ . ປະເທດລາວມສີ ະ ພາບພມູ ອາກາດຮອ້ ນຊມຸ່ ມີ 2 ລະດູ ຄ:ື ລະດແູ ລງ້ ແລະ ລະດຝູ ນົ . ປະເທດລາວ ປກົ ຄອງດວ້ ຍລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕປະຊາຊນົ ມປີ ະທານປະເທດເປນັ ປະມກຸ ລດັ . 8໘

ປະທານປະເທດຄນົ ປດັ ຈບຸ ນັ (2023) ແມນ່ ທາ່ ນທອງລນຸ ສສີ ລຸ ດິ . ນາຍກົ ລດັ ຖະ ມນົ ຕຄີ ນົ ປດັ ຈບຸ ນັ (2023) ແມນ່ ທາ່ ນສອນໄຊ ສພີ ນັ ດອນ. ປະເທດລາວມສີ ະຖານທ່ີ ທອ່ ງທຽ່ ວທມ່ີ ຊີ ສ່ື ຽງຫາຼ ຍແຫງ່ ເຊນ່ັ : ເມອື ງຫວຼ ງພະບາງ, ວງັ ວຽງ, ພະທາດຫວຼ ງວຽງ ຈນັ , ວດັ ພຈູ າໍ ປາສກັ , ທງ່ົ ໄຫຫນີ ຊຽງຂວາງ ແລະ ອນ່ື ໆ. ສວນເຈົ້າອະນວຸ ງົ ພະທາດຫຼວງ 1 ຜາເງິນ ວດັ ພູ ຕວົ ເມືອງຫວຼ ງພະບາງ ສະຖານທທ່ີ ອ່ ງທຽ່ ວ ເສດຖະກດິ ຂອງປະເທດລາວມກີ ານພດັ ທະນາດຂີ ນ້ຶ ຕາມລາໍ ດບັ ນບັ ຕງ້ັ ແຕ່ ມກີ ານຫນັ ປຽ່ ນເປນັ ລະບບົ ເສດຖະກດິ ຕະຫາຼ ດໃນປີ 1986. ປະເທດລາວມຊີ ບັ ພະ ຍາກອນທາໍ ມະຊາດທອ່ີ ດຸ ມົ ສມົ ບນູ ເປນັ ຕນ້ົ ແມນ່ ປາ່ ໄມ້ ແລະ ພນ້ື ທເ່ີ ຮດັ ການກະສິ ກາໍ ຂະໜາດໃຫຍ່ ລວມທງັ ແຮທ່ າດທອ່ີ ດຸ ມົ ສມົ ບນູ ເຊນ່ັ : ແຮຄ່ າໍ , ທອງ, ດບີ ກຸ , ຢບິ ຊາໍ , ກວ່ົ , ເຫກັຼ , ຖາ່ ນຫນີ , ເພດັ , ພອຍ ແລະ ຍງັ ມແີ ຫງ່ຼ ນາ້ໍ ສາໍ ລບັ ຜະລດິ ໄຟຟາ້ ສງ່ົ ອອກ ເພອ່ື ສາ້ ງລາຍຮບັ ໃຫແ້ ກປ່ ະເທດຊາດ. ຄໍາຖາມ: 1. ປະເທດລາວມລີ ະບບົ ການປກົ ຄອງຄແື ນວໃດ? ໙9

2. ຂມ້ໍ ນູ ພນ້ື ຖານທຄ່ີ ວນຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ປະເທດລາວມຫີ ຍງັ ແດ?່ 3. ເສດຖະກດິ ປະເທດລາວເປນັ ແນວໃດ? 4. ຊບັ ພະຍາກອນທາໍ ມະຊາດທສ່ີ າໍ ຄນັ ຂອງປະເທດລາວມຫີ ຍງັ ແດ?່ ບດົ ຝຶກຫດັ : ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອາ່ ນຂຄ້ໍ ວາມລມຸ່ ນ້ີ ແລວ້ ໃຊເ້ ຄອ່ື ງໝາຍ  ທເ່ີ ຫນັ ວາ່ ຖກື ແລະ ເຄອ່ື ງໝາຍ x ທເ່ີ ຫນັ ວາ່ ຜດິ . 1 ປະເທດລາວຕງ້ັ ຢໃູ່ ຈກາງຂອງແຫມຼ ອນິ ດຈູ ນີ , ໃນເຂດຕາເວນັ ອອກ ສຽ່ ງໃຕຂ້ ອງທະວບີ ອາຊ.ີ ມຊີ າຍແດນຕດິ ກບັ 5 ປະເທດ, ບມ່ໍ ຊີ າຍແດນຕດິ ກບັ ທະເລ ແຕເ່ ປນັ ເສນ້ັ ທາງຜາ່ ນທາງບກົ ລະຫວາ່ ງປະເທດໃນພາກພນ້ື ອາຊຕີ າເວນັ ອອກສຽ່ ງໃຕ,້ ມເີ ນອ້ື ທທ່ີ ງັ ໝດົ 236.800 ກໂິ ລຕາແມດັ , ຍາວປະມານ 1.700 ກໂິ ລແມດັ . ແບງ່ ອອກເປນັ 3 ພາກ, ຮບູ ຮາ່ ງພນ້ື ທທ່ີ າງພາກເໜອື ກວາ້ ງ, ພາກ ກາງແຄບ ແລະ ພາກໃຕກ້ ວາ້ ງອອກໜອ້ ຍໜງ່ຶ . ມປີ ະຊາກອນທງັ ໝດົ 7,5 ລາ້ ນ ຄນົ , ປະກອບມີ 50 ຊນົ ເຜາ່ົ , ພາສາທາງການແມນ່ ພາສາລາວ. 10 ໑໐

ບົດທີ 2 ສັນຍະລັກຂອງຊາດລາວ 1 ທຸງຊາດ ແລະ ກາຊາດ ອາ່ ນເນືອ້ ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮັດບົດຝກຶ ຫດັ 1) ທງຸ ຊາດ ທຸງຊາດລາວແມ່ນສັນຍະລັກຂອງຊາດ ຊ່ຶງກໍານົດໃຫ້ຂະໜາດຂອງແຂບສີຟ້າກວ້າງ ເທາ່ົ ກບັ 2 ເທາ່ົ ຂອງແຂບສແີ ດງ, ມສີ າມສີ ຄ:ື 2 ສຂີ າວ, ສຟີ າ້ ແລະ ສແີ ດງ. ສຕີ າ່ ງໆມຄີ ວາມ ໝາຍດງ່ັ ນ:້ີ ທງຸ ຊາດລາວ ¬ ສແີ ດງໝາຍເຖງິ ເລອື ດເນອ້ື ແຫງ່ ຄວາມເສຍສະຫະຼ ເພອ່ື ຊາດ. ¬ ສຟີ າ້ ໝາຍເຖງິ ຄວາມອດຸ ມົ ສມົ ບນູ . ¬ ສຂີ າວວງົ ເດອື ນໝາຍເຖງິ ຄວາມບລໍ ສິ ດຸ ຜດຸ ຜອ່ ງ. ໃນວນັ ສໍາຄັນຕ່າງໆເພນ່ິ ໄດ້ມກີ ານປະດັບປະດາທງຸ ຊາດຕາມບ້ານເຮືອນ, ຖະໜນົ ຫນົ ທາງຢາ່ ງວຈິ ດິ ງດົ ງາມ, ບາງບອ່ ນກຈໍ ດັ ດອກໄຟຟາ້ ສະຫບັຼ ສເີ ປນັ ທງຸ ຊາດ. ພວກເຮາົ ທກຸ ຄນົ ຕອ້ ງນາໍ ໃຊທ້ ງຸ ຊາດໃຫຖ້ ກື ວທິ ີ ແລະ ຮກັ ສາທງຸ ຊາດໄວຢ້ ບູ່ ອ່ ນສງູ , ຮກັ ສາໃຫມ້ ຄີ ວາມສະອາດຢສູ່ ະເໝ,ີ ບທ່ໍ າໍ ລາຍ ຫືຼ ເຮດັ ໃຫຈ້ ກີ ຂາດເປນັ ຕນ້ົ . 2) ກາຊາດ ກາຊາດກແໍ ມນ່ ໜງ່ຶ ໃນສນັ ຍະລກັ ຂອງຊາດ ທຖ່ີ ກື ຮບັ ຮອງໂດຍລດັ ຖະບານ ຂອງປະເທດນນ້ັ ໆ. ທກຸ ປະເທດໃນໂລກລວ້ ນແຕມ່ ກີ າຊາດ ທເ່ີ ປນັ ເອກະລກັ ຂອງ ຕນົ . ສວ່ ນຫາຼ ຍກາຊາດແມນ່ ຈະປາກດົ ຢໃູ່ ນເອກະສານທາງລດັ ຖະການ ແລະ ສະ ຖານທສ່ີ າໍ ຄນັ ຕາ່ ງໆ. ເຄອ່ື ງໝາຍກາຊາດຂອງ ສປປ ລາວເປນັ ຮບູ ວງົ ມນົ , ດາ້ ນລມຸ່ ສດຸ ເປນັ ແຖບ ຜາ້ ສແີ ດງມຕີ ວົ ໜງັ ສຂື ຽນວາ່ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ, ດາ້ ນຂາ້ ງທງັ ສອງເປນັ ຮູບຮວງເຂ້າົ ມັດດ້ວຍຜ້າສີແດງຍົກຂ້ນຶ ທາງດ້ານເທິງເຄ່ງິ ກາງ ໑໑ 11

ລະຫວາ່ ງຮບູ ຮວງເຂາ້ົ ເປນັ ຮບູ ພະທາດຫວຼ ງ ແລະ ມເີ ສນ້ັ ທາງ, ເຂອ່ື ນພະລງັ ງານນາ້ໍ , ທງ່ົ ນາ ແລະ ຮບູ ກງົ ຈກັ ຢດູ່ າ້ ນລມຸ່ ແຖບຜາ້ ສແີ ດງທມ່ີ ດັ ຮວງເຂາ້ົ ມໜີ ງັ ສຂື ຽນວາ່ : ìສນັ ຕພິ າບເອ ກະລາດປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນາຖາວອນî ຊງ່ຶ ແຕລ່ ະອງົ ປະກອບມຄີ ວາມໝາຍດງ່ັ ນ:້ີ ¬ ກງົ ຈກັ ໝາຍເຖງິ ອດຸ ສາຫະກາໍ 2 ¬ ຖະໜນົ ໝາຍເຖງິ ການຂນົ ສງ່ົ . ¬ ທງ່ົ ນາ ແລະ ປາ່ ໄມ້ ໝາຍເຖງິ ການກະສກິ າໍ . ¬ ເຂອ່ື ນພະລງັ ງານນາ້ໍ ໝາຍເຖງິ ການຜະລດິ ທາງອດຸ ສາຫະກາໍ ແລະ ກະແສໄຟຟາ້ . ຄໍາຖາມ 1. ທງຸ ຊາດລາວຖກື ປະກາດໃຊປ້ ໃີ ດ? 2. ຈງ່ົ ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍຂອງສໃີ ນທງຸ ຊາດລາວ. 3. ເຮາົ ຄວນນາໍ ໃຊ້ ແລະ ປກົ ປກັ ຮກັ ສາທງຸ ຊາດແນວໃດ? 4. ກາຊາດແມນ່ ຫຍງັ ? 5. ເຄອ່ື ງໝາຍກາຊາດຂອງ ສປປ ລາວ ປະກອບມຫີ ຍງັ ແດ?່ 6. ອງົ ປະກອບໃນເຄອ່ື ງໝາຍກາຊາດແຕລ່ ະອນັ ມຄີ ວາມໝາຍແນວໃດ? ບົດຝຶກຫດັ 1. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທາສທີ ງຸ ຊາດລາວໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ ແລວ້ ບອກຄວາມໝາຍຂອງ ແຕລ່ ະສ.ີ ໝາຍເຖິງ................................. ໝາຍເຖງິ ................................. ໝາຍເຖິງ................................. ໝາຍເຖງິ ................................. 12 ໑໒

2. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນບອກຄວາມໝາຍແຕລ່ ະອງົ ປະກອບຂອງຮບູ ກາຊາດ. ໝາຍເຖງິ ........................ 2 ໝາຍເຖິງ........................ ໝາຍເຖງິ ........................ ໝາຍເຖງິ ........................ 2 ເພງຊາດ ແລະ ເອກະລກັ ຂອງຊາດ ອ່ານເນ້ືອໃນ, ຕອບຄໍາຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝຶກຫັດ 1) ເພງຊາດ ເພງຊາດແມນ່ ສນັ ຍະລກັ ຂອງຊາດ ທມ່ີ ເີ ນອ້ື ໃນເວາ້ົ ເຖງິ ຄວາມຮກັ ຊາດ ແລະ ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກລັດຖະບານຂອງປະເທດນ້ັນໆຢ່າງເປນັ ທາງການໃຫເ້ ປນັ ເພງປະຈາໍ ຊາດຂອງຕນົ . ເພງຊາດລາວແມນ່ ເພງທມ່ີ ຊີ ວ່ື າ່ ìຊາດລາວî ໄດກ້ າໍ ນດົ ໄວ້ ຢໃູ່ ນລດັ ຖະທາໍ ມະນນູ ແຫງ່ ສປປ ລາວ, ໝວດທີ X ມເີ ນອ້ື ຮອ້ ງດງ່ັ ນ:້ີ ຊາດລາວຕງ້ັ ແຕໃ່ ດມາ ລາວທກຸ ຖວ້ ນໜາ້ ເຊດີ ຊສູ ດຸ ໃຈ ຮວ່ ມແຮງຮວ່ ມຈດິ ຮວ່ ມໃຈ ສາມກັ ຄກີ ນັ ເປນັ ກາໍ ລງັ ດຽວ ເດດັ ດຽ່ ວພອ້ ມກນັ ກາ້ ວໜາ້ ບຊູ າຊກູ ຽດຂອງລາວ ສງ່ົ ເສມີ ໃຊສ້ ດິ ເປນັ ເຈາ້ົ ລາວທກຸ ຊນົ ເຜາ່ົ ສະເໝພີ າບກນັ ບໃ່ໍ ຫພ້ ວກຈກັ ກະພດັ ແລະ ພວກຂາຍຊາດເຂາ້ົ ມາລບົ ກວນ ລາວທງັ ມວນຊເູ ອກະລາດ ອດິ ສະລະພາບຂອງຊາດລາວໄວ້ ຕດັ ສນິ ໃຈສຊູ້ ງີ ເອາົ ໄຊ ພາຊາດກາ້ ວໄປສຄູ່ ວາມວດັ ທະນາ. 2) ເອກະລກັ ຂອງຊາດ ປະເທດລາວຍງັ ມຊີ ດຸ ປະຈາໍ ຊາດທເ່ີ ປນັ ເອກະລກັ ສະເພາະ, ເຄອ່ື ງດນົ ຕປີ ະ ຈາໍ ຊາດແມນ່ ແຄນ, ອາຫານປະຈາໍ ຊາດແມນ່ ລາບທມ່ີ ສີ ວ່ ນປະສມົ ມາຈາກຊນ້ີ ແລະ ຜກັ ຫອມຊະນດິ ຕາ່ ງໆ, ດອກໄມປ້ ະຈາໍ ຊາດແມນ່ ດອກຈາໍ ປາ ເປນັ ຕນ້ົ . ໑໓ 13

ຊດຸ ປະຈາໍ ຊາດ ລາບ ດອກຈາໍ ປາ 2 ຄາໍ ຖາມ 1. ເພງຊາດແມນ່ ຫຍງັ ? 2. ເພງຊາດຂອງປະເທດໃດໜງ່ຶ ຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ການຮບັ ຮອງຈາກອງົ ການໃດ? 3. ເພງຊາດຂອງ ສປປ ລາວ ມຊີ ວ່ື າ່ ແນວໃດ? ບດົ ຝກຶ ຫັດ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຕມ່ື ເນອ້ື ໃນຂອງເພງຊາດໃສບ່ ອ່ ນວາ່ ງໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ. ຊາດລາວຕງ້ັ ແຕໃ່ ດມາ ....................................... ຮວ່ ມແຮງຮວ່ ມຈດິ ຮວ່ ມໃຈ ສາມກັ ຄກີ ນັ ເປນັ ກາໍ ລງັ ດຽວ .................................. ບຊູ າຊກູ ຽດຂອງລາວ ສງ່ົ ເສມີ ໃຊສ້ ດິ ເປນັ ເຈາ້ົ ລາວທກຸ ຊນົ ເຜາ່ົ ສະເໝພີ າບກນັ ບໃ່ໍ ຫພ້ ວກຈກັ ກະພດັ ............................................. ................................ ອດິ ສະລະພາບຂອງຊາດລາວໄວ້ ຕດັ ສນິ ໃຈສຊູ້ ງິ ເອາົ ໄຊ ພາຊາດກາ້ ວໄປສຄູ່ ວາມວດັ ທະນາ. ທງຸ ຊາດ, ກາຊາດ, ເພງຊາດ ແລະ ສງ່ິ ທເ່ີ ປນັ ເອກະລກັ ແມນ່ ສນັ ຍະ ລກັ ຂອງຊາດ. ແຕລ່ ະປະເທດລວ້ ນແຕ່ມີທຸງຊາດ, ກາຊາດ ແລະ ເພງຊາດ ທມ່ີ ີ ເນອ້ື ໃນ ແລະ ຄວາມໝາຍເປນັ ລກັ ສະນະສະເພາະຂອງຊາດຕນົ . ນອກນນ້ັ , ຍງັ ມຊີ ດຸ ປະຈາໍ ຊາດ, ເຄອ່ື ງດນົ ຕ,ີ ອາຫານ ແລະ ດອກໄມປ້ ະຈາໍ ຊາດອກີ ດວ້ ຍ. 14 ໑໔

ບົດທີ 3 ວັນສໍາຄັນຂອງຊາດລາວ 1 ວັນສໍາຄນັ ທາງປະເພນລີ າວ 3 1) ອາ່ ນເນອ້ື ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫດັ ຊາດລາວເປັນຊາດໜ່ຶງທ່ີມີມູນເຊ້ືອວັດທະທໍາສືບທອດກັນມາແຕ່ບູຮານ ນະການ ຊງ່ຶ ໃນແຕລ່ ະເດອື ນຈະມກີ ານເຮດັ ບນຸ ປະເພນທີ ແ່ີ ຕກຕາ່ ງກນັ ໄປ ເພອ່ື ສະ ແດງໃຫເ້ ຫນັ ເຖງິ ຄວາມຮບູ້ ນຸ ຄນຸ ຕສ່ໍ ງ່ິ ສກັ ສດິ ທຊ່ີ ວ່ ຍໃຫຕ້ ນົ ເອງມຊີ ວີ ດິ ການເປນັ ຢູ່ ທດ່ີ .ີ ຕາມປະເພນໃີ ນຮດີ ສບິ ສອງໃນແຕລ່ ະເດອື ນຂອງລາວຈະມບີ ນຸ ດງ່ັ ນ:້ີ ເດອື ນຈຽງ: ໃນສະໄໝບຮູ ານຈະມບີ ນຸ ເຂາ້ົ ກາໍ ສາໍ ລບັ ພະສງົ . ເດອື ນຍ:່ີ ຈະມບີ ນຸ ຄນູ ລານ (ບນຸ ກອງເຂາ້ົ ). ເດອື ນສາມ: ບນຸ ເຂາ້ົ ຈ່ີ (ບນຸ ມາຄະບຊູ າ). ເດອື ນສ:່ີ ບນຸ ພະເວດ (ບນຸ ມະຫາຊາດ). ເດອື ນຫາ້ : ບນຸ ປໃີ ໝລ່ າວ (ບນຸ ສງົ ການ). ເດອື ນຫກົ : ບນຸ ບງ້ັ ໄຟ ແລະ ບນຸ ວສິ າຄະບຊູ າ. ເດອື ນເຈດັ : ບນຸ ບຊູ າເທວະດາຟາ້ ແຖນ. ເດອື ນແປດ: ບນຸ ເຂາ້ົ ພນັ ສາ. ເດອື ນເກາ້ົ : ບນຸ ຫເ່ໍ ຂາ້ົ ປະດບັ ດນິ . ເດອື ນສບິ : ບນຸ ເຂາ້ົ ສະຫາຼ ກ. ເດອື ນສບິ ເອດັ : ບນຸ ອອກພນັ ສາ. ເດອື ນສບິ ສອງ: ບນຸ ກະຖນິ ແລະ ບນຸ ໄຫວພ້ ະທາດ. ບນັ ດາວນັ ບນຸ ເຫາ່ົຼ ນໄ້ີ ດມ້ ວີ ຖິ ກີ ານປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໍ ຕາ່ ງໆເປນັ ລກັ ສະນະ ສະເພາະຂອງໃຜມນັ . ນອກຈາກນນ້ັ , ແຕລ່ ະເຜາ່ົ , ແຕລ່ ະທອ້ ງຖນ່ິ ກມໍ ບີ ນຸ ຂອງຕນົ ສາໍ ລບັ ເຜາ່ົ ມງ້ົ ແມນ່ ເຮດັ ບນຸ ກນິ ຈຽງ, ເຜາ່ົ ຕະໂອຍ້ ແມນ່ ເຮດັ ບນຸ ລະປບຶ , ເຜາ່ົ ກມຶ ມຸ ແມນ່ ເຮດັ ບນຸ ກະເຣ)ິ . ໑໕ 15

3 ບນຸ ບງ້ັ ໄຟ ຕວົ ຢາ່ ງ: ເດອື ນຫາ້ ເຮດັ ບນຸ ປໃີ ໝລ່ າວ, ໄລຍະທຈ່ີ ດັ ແມນ່ ເດອື ນຫາ້ ລາວຕາມ ປະຕທິ ນິ ຈນັ ທະລະຄະຕິ ໂດຍທວ່ົ ໄປແລວ້ ຈະຈດັ ຢາ່ ງເປນັ ທາງການຢສູ່ າມວນັ ແຕ່ ໃນບາງທອ້ ງຖນ່ິ ອາດຈະຈດັ ເຈດັ ວນັ . ກດິ ຈະກາໍ ທປ່ີ ະຕບິ ດັ ໂດຍທວ່ົ ໄປແມນ່ ເລມ່ີ ຕນ້ົ ດວ້ ຍການເຮດັ ອະນາໄມເຮອື ນຊານບາ້ ນຊອ່ ງ, ວດັ ວາອາຮາມຕາ່ ງໆ, ເອາົ ພະລງົ , ສງົ ນາ້ໍ ພະ ແລະ ຜອູ້ າວໂຸ ສ, ບາສສີ ຂູ່ ວນັ ເປນັ ຕນ້ົ . ບນຸ ປໃີ ໝລ່ າວ 16 ໑໖

ຄໍາຖາມ 1. ຍອ້ ນຫຍງັ ຄນົ ລາວເຮາົ ຈງ່ຶ ມກີ ານຈດັ ບນຸ ປະເພນໃີ ນແຕລ່ ະເດອື ນ? 2. ຈງ່ົ ບອກຊວ່ື ນັ ບນຸ ປະເພນຂີ ອງລາວມາ 3-4 ບນຸ . ບດົ ຝຶກຫັດ ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດຮບູ ບນຸ ປະເພນລີ ມຸ່ ນ້ີ ແລວ້ ບອກວາ່ ແມນ່ ບນຸ ຫຍງັ ? ຮູບບນຸ ຕ່າງໆ ຊບື່ ຸນປະເພນີ ຮູບບນຸ ຕ່າງໆ ຊບ່ື ຸນປະເພນີ ...................... ...................... 3 ...................... ...................... ...................... ...................... 2 ວັນສໍາຄນັ ທາງລດັ ຖະການ ອ່ານເນ້ອື ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮັດບົດຝກຶ ຫດັ ວນັ ສາໍ ຄນັ ທາງລດັ ຖະການແມນ່ ຖກື ກາໍ ນດົ ໄວໃ້ ນປະຕທິ ນິ ໃນໜງ່ຶ ປ,ີ ເປນັ ວນັ ທມ່ີ ຄີ ວາມໝາຍສາໍ ຄນັ ທຕ່ີ ດິ ພນັ ກບັ ເຫດການ ແລະ ບກຸ ຄນົ ສາໍ ຄນັ ຂອງຊາດ ແລະ ສາກນົ . ພກັ ແລະ ລດັ ຖະບານໄດໃ້ ຫຄ້ ວາມສາໍ ຄນັ ຂອງວນັ ເຫາ່ົຼ ນນ້ັ ດວ້ ຍການ ຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ສະເຫມີຼ ສະຫອຼ ງ, ກາໍ ນດົ ເປນັ ວນັ ພກັ ການປະຕບິ ດັ ໜາ້ ທວ່ີ ຽກງານທາງ ລດັ ຖະການຂອງພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ, ທະຫານ, ຕາໍ ຫວຼ ດ ແລະ ຜອູ້ ອກແຮງ ງານ. ບັນດາວັນສໍາຄັນທາງລັດຖະການທ່ລີ ັດຖະບານໄດ້ອະນຸຍາດໃຫ້ພັກການ ເປນັ ເອກະພາບກນັ ໃນທວ່ົ ປະເທດ ປະກອບມີ ວນັ ທີ 1 ມງັ ກອນ ແມນ່ ວນັ ປໃີ ໝສ່ າ ກນົ , ວນັ ທີ 1 ມຖິ ນຸ າ ແມນ່ ວນັ ເດກັ ນອ້ ຍສາກນົ ແລະ ວນັ ປກູ ຕນ້ົ ໄມແ້ ຫງ່ ຊາດ, ວນັ ທີ ໑໗ 17

2 ທນັ ວາ ແມນ່ ວນັ ສະຖາປະນາ ສປປ ລາວ. ນອກນນ້ັ ຍງັ ມວີ ນັ ພກັ ລດັ ຖະການ ສະເພາະຂອງແຕລ່ ະພາກສວ່ ນ ເຊນ່ັ : ວນັ ທີ 20 ມງັ ກອນ ແມນ່ ວນັ ສາ້ ງຕງ້ັ ກອງທບັ ປະຊາຊນົ ລາວ, ວນັ ທີ 8 ມນີ າ ວນັ ແມຍ່ ງິ ສາກນົ , ວນັ ທີ 14, 15, 16 ເມສາ ແມນ່ ວນັ ປໃີ ໝລ່ າວ, ວນັ ທີ 1 ພດຶ ສະພາ ແມນ່ ວນັ ກາໍ ມະກອນສາກນົ , ວນັ ທີ 1 ມຖິ ນຸ າ ແມນ່ ວນັ ເດກັ ນອ້ ຍສາກນົ ແລະ ວນັ ປກູ ຕນ້ົ ໄມແ້ ຫງ່ ຊາດ, ວນັ ວນັ ທີ 20 ກລໍ ະກດົ ແມນ່ ວນັ ສາ້ ງຕງ້ັ ສະຫະພນັ ແມຍ່ ງິ ລາວ, ວນັ ທີ 13 ສງິ ຫາ ແມນ່ ວນັ ສມ່ື ວນຊນົ ແລະ ການ ພມິ ຈາໍ ໜາ່ ຍ, ວນັ ທີ 7 ຕລຸ າ ແມນ່ ວນັ ຄແູ ຫງ່ ຊາດ ແລະ ວນັ ສາ້ ງຕງ້ັ ທະນາຄານແຫງ່ 3 ປະເທດລາວ. ສາໍ ລບັ ກດິ ຈະກາໍ ທປ່ີ ະຕບິ ດັ ໃນວນັ ສາໍ ຄນັ ຕາ່ ງໆ ບນັ ດາອງົ ການຈດັ ຕງ້ັ ທກ່ີ ຽ່ ວຂອ້ ງຢສູ່ ນູ ກາງ ແລະ ທອ້ ງຖນ່ິ ໄດຈ້ ດັ ພທິ ລີ ະນກຶ ເຖງິ ວນັ ດງ່ັ ກາ່ ວໂດຍການຈດັ ພທິ ໂີ ຮມຊມຸ ນມຸ ຫືຼ ສາ້ ງກດິ ຈະກາໍ ຕາ່ ງໆ. ການສະເຫມີຼ ສະຫອຼ ງວນັ ສະຖາປະນາ ສປປ ລາວ ຄໍາຖາມ 1. ວນັ ພກັ ທາງລດັ ຖະການມຄີ ວາມໝາຍແນວໃດ? 2. ຈງ່ົ ບອກວນັ ສາໍ ຄນັ ທາງລດັ ຖະການຂອງລາວມາ 3-4 ວນັ . 18 ໑໘

ບົດຝກຶ ຫດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຂດີ ລກູ ສອນຈບັ ຄວູ່ ນັ ສາໍ ຄນັ ລມຸ່ ນໃ້ີ ຫຖ້ ກື ກບັ ເດອື ນ. ວນັ ກາໍ ມະກອນສາກນົ ມນີ າ 3 ວນັ ເດກັ ນອ້ ຍສາກນົ ກລໍ ະກດົ ວນັ ແມຍ່ ງິ ສາກນົ ຕລຸ າ ວນັ ສະຖາປະນາ ສປປ ລາວ ມຖິ ນຸ າ ວນັ ຄແູ ຫງ່ ຊາດ ມງັ ກອນ ວນັ ປໃີ ໝສ່ າກນົ ທນັ ວາ ວນັ ສາ້ ງຕງ້ັ ສະຫະພນັ ແມຍ່ ງິ ລາວ ພດຶ ສະພາ ຊາດລາວເປນັ ຊາດໜງ່ຶ ທມ່ີ ມີ ນູ ເຊອ້ື ວດັ ທະທາໍ ທສ່ີ ບື ທອດກນັ ມາແຕ່ ບຮູ ານນະການໃນແຕລ່ ະເດອື ນຂອງປໜີ ງ່ຶ ຈະມກີ ານເຮດັ ບນຸ ປະເພນທີ ແ່ີ ຕກຕາ່ ງ ກນັ ໄປ. ພອ້ ມກນັ ນ້ີ ກຍໍ ງັ ມວີ ນັ ສາໍ ຄນັ ທາງລດັ ຖະການທຖ່ີ ກື ກາໍ ນດົ ໄວໃ້ ນປະຕິ ທນິ ໃນໜງ່ຶ ປ,ີ ເປນັ ວນັ ທມ່ີ ຄີ ວາມໝາຍສາໍ ຄນັ ທຕ່ີ ດິ ພນັ ກບັ ເຫດການ ແລະ ບກຸ ຄນົ ສາໍ ຄນັ ຂອງຊາດ ແລະ ສາກນົ . ພກັ ແລະ ລດັ ຖະບານໄດໃ້ ຫຄ້ ວາມສາໍ ຄນັ ຂອງ ວນັ ເຫາ່ົຼ ນນ້ັ ດວ້ ຍການຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ສະເຫມີຼ ສະຫອຼ ງ, ກາໍ ນດົ ເປນັ ວນັ ພກັ ການ ປະຕບິ ດັ ໜາ້ ທວ່ີ ຽກງານທາງລດັ ຖະການ. ໑໙ 19

ພາກທີ II ການກສໍ່ າ້ ງ ແລະ ປກົ ປັກຮກັ ສາປະເທດລາວ ບດົ ທີ 4 ການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງປະຊາຊນົ ລາວຕາ້ ນພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ 1 ການຕ່ສໍ ູ້ຂອງປະຊາຊົນລາວຕາ້ ນພວກລ່າເມອື ງຂຶນ້ ຝຣັ່ງ ອາ່ ນເນອ້ື ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫດັ ນບັ ແຕພ່ ວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ເຂາ້ົ ມາຮກຸ ຮານປະເທດລາວໃນທາ້ ຍສະຕະ ວດັ ທີ 19, ພວກເຂາົ ໄດປ້ ກົ ຄອງ ແລະ ກດົ ຂຂ່ີ ດູ ຮດີ ປະຊາຊນົ ລາວຢາ່ ງໜກັ ໜວ່ ງ ເຊນ່ັ : ເກບັ ພາສອີ າກອນ, ບງັ ຄບັ ໄປອອກແຮງງານ, ເກນໄປເປນັ ທະຫານ, ເກນໄປເປນັ ຄນົ ຮບັ ໃຊ,້ ຂດຸ ຄນ້ົ ເອາົ ຊບັ ສນິ ຂອງລາວໄປປະເທດຂອງພວກເຂາົ ຢາ່ ງຫວຼ ງຫາຼ ຍເຮດັ ໃຫ້ ຊວີ ດິ ການເປນັ ຢທູ່ ກຸ ຍາກຂາດເຂນີ , ສຂຸ ະພາບຮາ່ ງກາຍກບໍ ໄ່ໍ ດຖ້ ກື ເອາົ ໃຈໃສ,່ ບໄ່ໍ ດ້ 4 ເຂາ້ົ ຮຽນໜງັ ສ,ື ເສດຖະກດິ ບຂ່ໍ ະຫຍາຍຕວົ . ຕ່ໍເຫດການດ່ັງກ່າວເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜ່ົາມີຄວາມຄຽດແຄ້ນ ແລະ ບຍ່ໍ ອມຈາໍ ນນົ . ປະຊາຊນົ ລາວ ຈງ່ຶ ໄດສ້ າມກັ ຄກີ ນັ ລກຸ ຂນ້ຶ ຕສ່ໍ ຢູ້ າ່ ງເປນັ ຂະບວນ ຟດົ ຟນ້ື ແລະ ອງົ ອາດກາ້ ຫານ, ເດນ່ັ ກວາ່ ໝແູ່ ມນ່ ຂະບວນຂອງພກ່ໍ ະດວດ ຢແູ່ ຂວງ ສະຫວນັ ນະເຂດ ປີ 1901-1903, ອງົ ແກວ້ ແລະ ອງົ ກມົ ມະດາໍ ຢພູ່ ພູ ຽງບລໍ ະເວນ ແຂວງຈາໍ ປາສກັ ປີ 1901-1907, ພະຍາຄາໍ ລື ຢເູ່ ມອື ງສງິ ແຂວງຫວຼ ງນາ້ໍ ທາ ໃນປີ 1908, ເຈາ້ົ ວນັ ນະພມູ ປີ 1908-1910 ແລະ ອງົ ແສນໃນປີ 1915-1917 ຢເູ່ ມອື ງ ຍອດອູ ແຂວງຜງ້ົ ສາລ,ີ ເຈາ້ົ ຟາ້ ປາໄຈ ຢບູ່ ນັ ດາແຂວງພາກເໜອື ໃນປີ 1918-1922, ນາຍຄຄູ າໍ ໃນປີ 1920 ຢບູ່ າ້ ນຫາດກນັ ຊາ, ເມອື ງຫາດຊາຍຟອງ. ພກ່ໍ ະດວດ ອງົ ແກວ້ 20 ໒໒໐໐

ຄາໍ ຖາມ 1. ພວກລ່າເມືອງຂນ້ຶ ຝຣ່ັງເລມີ່ ມາຮກຸ ຮານລາວເມືອ່ ໃດ? 2. ພວກລ່າເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣັ່ງໄດ້ຂູດຮີດປະຊາຊົນລາວແນວໃດ? 3. ຂະບວນການຕ່ສໍ ູ້ຕ້ານພວກລ່າເມືອງຂນຶ້ ຝຣ່ງັ ຂອງປະຊາຊນົ ລາວທ່ີ ເດ່ນັ ມີຂະບວນໃດແດ່? ບົດຝຶກຫັດ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຕມ່ື ຂມ້ໍ ນູ ໃສຕ່ າຕະລາງລມຸ່ ນໃ້ີ ຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ. ຊ່ຂື ະບວນການຕ່ໍສູ້ ເກີດຂຶ້ນໄລຍະປີ ຄສ ສະຖານທີ່ ພໍ່ກະດວດ 1901-1903 ຢແູ່ ຂວງສະຫວັນນະເຂດ 4 ອງົ ແກວ້ ແລະ ອງົ ກມົ ມະດາໍ ............................ .............................. ພະຍາຄາໍ ລື ............................ .............................. ເຈ້າົ ວນັ ນະພູມ ............................ .............................. ເຈາ້ົ ຟ້າປາໄຈ ............................ .............................. ນາຍຄູຄໍາ ............................ .............................. 2 ຜົນຂອງການຕ່ໍສູ້ ອາ່ ນເນອ້ື ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫດັ ຂະບວນການຕ່ສໍ ້ຕູ ້ານພວກລ່າເມືອງຂ້ນຶ ຝຣ່ງັ ໄດ້ດຶງດູດເອົາປະຊາຊົນເຂ້າົ ຮວ່ ມຢາ່ ງຫວຼ ງຫາຼ ຍ, ອາວດຸ ທໃ່ີ ຊມ້ ໄີ ມຄ້ ອ້ ນ, ຫອກ, ດາບ, ຫາຼ ວ, ໜາ້ ໜອ້ ງ, ປນື ແກບັ , ປນື ເພງີ ແລະ ອນ່ື ໆ. ພວກເຂາົ ເຈາ້ົ ໄດດ້ າໍ ເນນີ ການຕສ່ໍ ແູ້ ບບກອງຫອຼ ນບກຸ ໂຈມຕສີ ດັ ຕຢູ າ່ ງລຽນຕດິ ເຮດັ ໃຫກ້ າໍ ລງັ ທະຫານຂອງຝຣງ່ັ ປະລາໄຊຫາຼ ຍຄງ້ັ . ຕ່ໍ ສະພາບການນນ້ັ ພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ໄດຊ້ ອກທກຸ ວທິ ໂີ ຕຕ້ ອບ ແລະ ດບັ ສນູ ຂະ ບວນການລກຸ ຮຂື ນ້ຶ ຂອງຄນົ ລາວດວ້ ຍຫາຼ ຍຮບູ ການ ເຊນ່ັ : ນາບຂ,ູ່ ຊຈ້ື າ້ ງ, ປດິ ລອ້ ມ ໒໒໑໑ 21

ທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ , ບກຸ ໂຈມຕດີ ວ້ ຍກາໍ ລງັ ທະຫານ, ຈດູ ເລາ້ົ ເຂາ້ົ , ເຜາົ ຜານບາ້ ນ ເຮອື ນຂອງປະຊາຊນົ ຢາ່ ງໂຫດຮາ້ ຍປາ່ ເຖອ່ື ນ. ສວ່ ນຂະບວນການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງປະຊາຊນົ ລາວ ກໄໍ ດຕ້ ສ່ໍ ຢູ້ າ່ ງເຕມັ ຄວາມສາມາດ ແຕຍ່ ອ້ ນວາ່ ກາໍ ລງັ ທະຫານຍງັ ອອ່ ນນອ້ ຍ, ອາ ວດຸ ຫາ້ຼ ສະໄໝ ແລະ ບພ່ໍ ຽງພ,ໍ ຂາດການປະສານສມົ ທບົ ເຊງ່ິ ກນັ ແລະ ກນັ . ສະນນ້ັ ຈງ່ຶ ບສ່ໍ າມາດຍາດເອາົ ໄຊຊະນະໄດ.້ 4 ອາວດຸ ທໃ່ີ ຊໃ້ ນການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງປະຊາຊນົ ລາວ ເຖິງແມ່ນວ່າຂະບວນການຕ່ໍສູ້ຕ້ານພວກລ່າເມືອງຂ້ຶນຝຣ່ັງໃນໄລຍະນ້ັນ ບໄ່ໍ ດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະກຕໍ າມ, ແຕມ່ ນັ ມຄີ ວາມໝາຍສາໍ ຄນັ ອນັ ເລກິ ເຊງ່ິ ຕປ່ໍ ະຫວດັ ສາດ ລາວ, ເປນັ ບດົ ຮຽນອນັ ລາ້ໍ ຄາ່ ໃຫແ້ ກກ່ ານຕສ່ໍ ໃູ້ ນໄລຍະຕມ່ໍ າໄດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະ, ພອ້ ມ ນນ້ັ ກໄໍ ດປ້ ກຸ ລະດມົ ແລະ ເພມ່ີ ທະວນີ າ້ໍ ໃຈຮກັ ຊາດອນັ ແຮງກາ້ ໃຫແ້ ກປ່ ະຊາຊນົ ລາວ ບນັ ດາເຜາ່ົ ລກຸ ຂນ້ຶ ສບື ຕມ່ໍ ນູ ເຊອ້ື ຕສ່ໍ ອູ້ ນັ ພລິ ະອາດຫານຂອງບນັ ດາວລິ ະບລຸ ດຸ ແລະ 22 ໒໒

ນກັ ຮບົ ທໄ່ີ ດຈ້ າລກຶ ໄວໃ້ ນປະຫວດັ ສາດ ແລະ ໃນຈດິ ໃຈຂອງຄນົ ລາວຕະຫອຼ ດໄປ. 4 ກອງກາໍ ລງັ ຂອງປະຊາຊນົ ລາວໃນການຕສ່ໍ ຕູ້ າ້ ນພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ຄາໍ ຖາມ 1. ອາວຸດຂອງປະຊາຊົນລາວທໃີ່ ຊໃ້ ນຂະບວນການຕ່ສໍ ຕູ້ າ້ ນພວກລາ່ ເມອື ງຂ້ຶນຝຣັ່ງມຫີ ຍັງແດ່? 2. ຮບູ ແບບການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງປະຊາຊນົ ລາວເປນັ ແນວໃດ? 3. ຜົນຂອງການຕສ່ໍ ູ້ຂອງປະຊາຊນົ ລາວເປນັ ແນວໃດ? 4. ການຕໍ່ສຕູ້ າ້ ນພວກລ່າເມອື ງຂຶ້ນຝຣັ່ງມຄີ ວາມໝາຍສໍາຄັນແນວໃດ? ບົດຝກຶ ຫດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອາ່ ນຂຄ້ໍ ວາມລມຸ່ ນ້ີ ແລວ້ ໃຊເ້ ຄອ່ື ງໝາຍ  ທເ່ີ ຫນັ ວາ່ ຖກື ແລະ ເຄອ່ື ງໝາຍ x ທເ່ີ ຫນັ ວາ່ ຜດິ . ໒໓ 23

4 ພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ເຂາ້ົ ມາຮກຸ ຮານປະເທດລາວໃນທາ້ ຍສະຕະ ວດັ ທີ 19, ພວກເຂາົ ໄດດ້ າໍ ເນນີ ການປກົ ຄອງ ແລະ ກດົ ຂຂ່ີ ດູ ຮດີ ປະຊາຊນົ ລາວ ຢາ່ ງໜກັ ໜວ່ ງ ເຮດັ ໃຫປ້ ະຊາຊນົ ລາວບນັ ດາເຜາ່ົ ມຄີ ວາມຄຽດແຄນ້ ແລະ ລກຸ ຂນ້ຶ ຕສ່ໍ ຢູ້ າ່ ງເປນັ ຂະບວນຟດົ ຟນ້ື ແລະ ອງົ ອາດກາ້ ຫານ ປະກອບມຫີ າຼ ຍຂະບວນ ການທເ່ີ ດນ່ັ . ການຕສ່ໍ ໄູ້ ດດ້ ງຶ ດດູ ເອາົ ປະຊາຊນົ ເຂາ້ົ ຮວ່ ມຢາ່ ງຫວຼ ງຫາຼ ຍ, ດາໍ ເນນີ ການຕສ່ໍ ແູ້ ບບກອງຫອຼ ນ ເຮດັ ໃຫກ້ າໍ ລງັ ທະຫານຂອງຝຣງ່ັ ປະລາໄຊໄປຫາຼ ຍຄງ້ັ , ແຕຍ່ ອ້ ນວາ່ ກາໍ ລງັ ທະຫານຍງັ ອອ່ ນນອ້ ຍ, ອາວດຸ ຫາ້ຼ ສະໄໝ ຈງ່ຶ ບສ່ໍ າມາດຍາດ ເອາົ ໄຊຊະນະໄດ.້ ເຖງິ ຢາ່ ງໃດກຕໍ າມ ຂະບວນການຕສ່ໍ ຕູ້ າ້ ນພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ກເໍ ປນັ ບດົ ຮຽນອນັ ລາ້ໍ ຄາ່ ໃຫແ້ ກກ່ ານຕສ່ໍ ໃູ້ ນໄລຍະຕມ່ໍ າໄດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະ, ໄດປ້ ກຸ ລະດມົ ແລະ ເພມ່ີ ທະວນີ າ້ໍ ໃຈຮກັ ຊາດອນັ ແຮງກາ້ ໃຫແ້ ກປ່ ະຊາຊນົ ລາວ ບນັ ດາເຜາ່ົ . 24 ໒໔

ບົດທີ 5 ການປະກາດເອກະລາດ 12 ຕຸລາ 1945 1 ເງື່ອນໄຂຂອງການປະກາດເອກະລາດ 5 ອາ່ ນເນອ້ື ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮັດບົດຝກຶ ຫດັ ໃນສະພາບການທພ່ີ ວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ພວມຂນຸ້ ຂຽ້ ວໃນການຟນ້ື ຟກູ ານ ປກົ ຄອງລາວຄນື ນນ້ັ . ໜາ້ ທອ່ີ ນັ ຮບີ ດວ່ ນ ແລະ ສາໍ ຄນັ ຂອງການປະຕວິ ດັ ລາວແມນ່ ການກສ່ໍ າ້ ງອາໍ ນາດການປກົ ຄອງທຄີ່ ບົ ຖວ້ ນ ແລະ ເຂມ້ັ ແຂງ ແຕຂ່ ນ້ັ ສນູ ກາງລງົ ຮອດ ທອ້ ງຖນ່ິ . ດງ່ັ ນນ້ັ , ຄະນະກາໍ ມະການປະຕວິ ດັ ລາວຈງ່ຶ ໄດກ້ ະກຽມການຈດັ ຕງ້ັ ຄະນະ ລດັ ຖະບານຂນ້ຶ , ໂດຍຄດັ ເລອື ກເອາົ ຜມູ້ ບີ ດົ ບາດ ແລະ ອດິ ທພິ ນົ ຈດັ ຕງ້ັ ເປນັ ຄະ ນະລດັ ຖະບານເພອ່ື ປະກາດເອກະລາດ ແລະ ອະທປິ ະໄຕຂອງຊາດ. ເງອ່ື ນໄຂທອ່ີ າໍ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫແ້ ກກ່ ານປະກາດເອກະລາດໃນວນັ ທີ 12 ຕລຸ າ 1945 ແມນ່ ມາຈາກການປະລາໄຊຂອງພວກຟາຊິດ ໃນສງົ ຄາມໂລກຄັງ້ ທີ II ໂດຍສະເພາະ ແມນ່ ຟາຊດິ ຍປ່ີ ນຸ ທເ່ີ ຄຍີ ມອີ າໍ ນາດ ແລະ ອດິ ທພິ ນົ ຢອູ່ ນິ ດຈູ ນີ . ໃນຂະນະດຽວກນັ ນນ້ັ ຂະບວນການຕສ່ໍ ຕູ້ າ້ ນການປກົ ຄອງຂອງພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ຂອງປະຊາຊນົ 3 ຊາດອນິ ດຈູ ນີ (ລາວ, ຫວຽດນາມ, ກາໍ ປເູ ຈຍ) ກພໍ ວມດາໍ ເນນີ ຢາ່ ງແຂງແຮງ. ສະ ເພາະປະເທດລາວເຮາົ ຂະບວນການລກຸ ຮຂື ນ້ຶ ຢດຶ ອາໍ ນາດໃນເດອື ນສງິ ຫາ 1945 ໄດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະອນັ ຍງ່ິ ໃຫຍ.່ ຄາໍ ຖາມ 1. ໜາ້ ທອ່ີ ນັ ຮບີ ດວ່ ນກອ່ ນການປະກາດເອກະລາດໃນວນັ ທີ 12 ຕລຸ າ 1945 ແມນ່ ຫຍງັ ? 2. ເງອ່ື ນໄຂຂອງການປະກາດເອກະລາດໃນວນັ ທີ 12 ຕລຸ າ 1945 ມຫີ ຍງັ ແດ?່ ບດົ ຝຶກຫດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເລອື ກເອາົ ຂຄ້ໍ ວາມລມຸ່ ນຕ້ີ ມ່ື ໃສບ່ ອ່ ນວາ່ ງໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ. ພວກຟາຊິດ ການລກຸ ຮືຂນ້ຶ ຢຶດອາໍ ນາດ ຂະບວນການຕ່ສໍ ູ້ ຟາຊິດຍ່ີປຸນ ພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣງັ່ ໒໕ 25

ເງອ່ື ນໄຂທອ່ີ າໍ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫແ້ ກກ່ ານປະກາດເອກະລາດໃນວນັ ທີ 12 ຕລຸ າ 1945 ແມນ່ ມາຈາກການປະລາໄຊຂອງ....................................... ໃນ ສງົ ຄາມໂລກຄງ້ັ ທີ II ໂດຍສະເພາະແມນ່ ............................. ທເ່ີ ຄຍີ ມອີ າໍ ນາດ ແລະ ອດິ ທພິ ນົ ຢອູ່ ນິ ດຈູ ນີ . ໃນຂະນະດຽວກນັ ນນ້ັ .......................................... ຕາ້ ນການປກົ ຄອງຂອງ........................... ຂອງປະຊາຊນົ 3 ຊາດອນິ ດຈູ ນີ (ລາວ, ຫວຽດນາມ, ກາໍ ປເູ ຈຍ) ພວມດາໍ ເນນີ ຢາ່ ງແຂງແຮງ. ສະເພາະປະເທດລາວເຮາົ ຂະບວນ.................... ໃນເດອື ນ ສງິ ຫາ 1945 ໄດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະອນັ ຍງ່ິ ໃຫຍ.່ 2 ການປະກາດເອກະລາດ ອ່ານເນືອ້ ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫັດ 5 ພາຍຫງັຼ ການກະກຽມຮຽບຮອ້ ຍແລວ້ ມາໃນວນັ ທີ 12 ຕລຸ າ 1945 ຊາວນະ ຄອນຫວຼ ງວຽງຈນັ ແລະ ຊາວເມອື ງຕາ່ ງໆໃນແຂວງວຽງຈນັ ນບັ ເປນັ ໝນ່ື ໆຄນົ ໄດມ້ າ ເຕາ້ົ ໂຮມກນັ ຢຕູ່ ໜ່ໍ າ້ ຫອ້ ງການແຂວງ (ໃນລະຫວາ່ ງປີ 1945 ແຂວງວຽງຈນັ ແມນ່ ລວມ ທງັ ນະຄອນຫວຼ ງວຽງຈນັ ). ພະຍາຄາໍ ມາ້ ວຊງ່ຶ ເປນັ ເຈາ້ົ ແຂວງວຽງຈນັ ໄດອ້ າ່ ນບດົ ປາໄສທກ່ີ າ່ ວເຖງິ ເຫດ ການປະຫວດັ ສາດອນັ ສາໍ ຄນັ ຂອງຊາດຕທ່ໍ ຊ່ີ ມຸ ນມຸ . ຈາກນນ້ັ ທາ່ ນ ທາໍ ໄຊຍະສດິ ເສ ນາ ກາໍ ມະການໃນຄະນະກາໍ ມະການປະຊາຊນົ ໄດອ້ າ່ ນຄາໍ ປະກາດເອກະລາດ ແລະ ອດິ ສະລະພາບແຫງ່ ປະເທດລາວ, ປະກາດໂຮມຜນື ແຜນ່ ດນິ ລາວເຂາ້ົ ເປນັ ອນັ ໜງ່ຶ ອນັ ດຽວ, ຄໍາຖະແຫຼງການກຽ່ ວກັບການປຽ່ ນແປງການປກົ ຄອງ, ປະກາດໃຊລ້ ດັ ຖະ ທາໍ ມະນນູ ຊວ່ົ ຄາວ ແລະ ປະກາດແຕງ່ ຕງ້ັ ຄະນະລດັ ຖະບານຂອງປະເທດລາວເອ ກະລາດ. ແຕນ່ ນ້ັ ມາວນັ ທີ 12 ຕລຸ າ ໄດກ້ າຍເປນັ ວນັ ປະກາດເອກະລາດ ແລະ ອດິ ສະລະພາບຂອງປະຊາຊນົ ລາວ. 26 ໒໖

5 ສະຖານທປ່ີ ະກາດເອກະລາດຂອງລດັ ຖະບານລາວ 12 ຕລຸ າ 1945 ການປະກາດເອກະລາດມີຄວາມໝາຍສໍາຄັນທ່ີສຸດຕ່ໍປະຫວັດສາດຂອງ ຊາດລາວ, ມນັ ແມນ່ ໄຊຊະນະອນັ ຍງ່ິ ໃຫຍຂ່ ອງປະຊາຊນົ ລາວທໄ່ີ ດໂ້ ຄນ່ ລມ້ົ ແອກ ປກົ ຄອງຂອງພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ແລະ ພວກຂນຸ ເສກິ ຍປ່ີ ນຸ່ , ຍາດເອາົ ອາໍ ນາດ ການປກົ ຄອງມາໃຫປ້ ະຊາຊນົ , ສາ້ ງຄວາມເປນັ ເອກະພາບພາຍໃນ ແລະ ປະກາດ ໃຫ້ໂລກຮັບຮູ້ວ່າລາວກໍແມ່ນຊາດໜ່ຶງທ່ີມີເອກະລາດຄົບຖ້ວນຢູ່ນໍາບັນດາປະຊາ ຊາດໃນໂລກ. ຄາໍ ຖາມ 1. ເຫດການສາໍ ຄນັ ຂອງການປະກາດເອກະລາດ 12 ຕລຸ າ 1945 ມຫີ ຍງັ ແດ?່ 2. ຈງ່ົ ບອກຄວາມໝາຍຂອງການປະກາດເອກະລາດ 12 ຕລຸ າ 1945. ໒໗ ໖ 27

ບົດຝຶກຫັດ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຂດີ ລກູ ສອນຈບັ ຄບູ່ ກຸ ຄນົ ແລະ ກມຸ່ ຄນົ ເບອ້ື ງຊາ້ ຍມໃື ຫຖ້ ກື ກບັ ເຫດການເບອ້ື ງຂວາມໃື ຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ. ຊຊາາວວນນະະຄຄອອນນຫຫວຼ ວຼ ງງວວຽຽງງຈຈນັ ນັ ອອ່າ່ານນຄຄໍາໍາຖຖະະແແຫຫຼງຼງກກາານນກກ່ຽ່ຽວວກກັບັບກກາານນ ປປຽ່ ຽ່ ນນແແປປງງກກາານນປປກົ ກົ ຄຄອອງງ.. 5 ອອ່າ່ານນບບົດົດປປາາໄໄສສທທ່ີກ່ີກ່າ່າວວເເຖຖິງິງເເຫຫດດກກາານນ ພພະະຍຍາາຄຄາໍ າໍ ມມາ້ າ້ ວວ ປປະະຫຫວວດັ ດັ ສສາາດດອອນັ ນັ ສສາໍ າໍຄຄນັ ນັ ຂຂອອງງຊຊາາດດ. . ເເຕຕາ້ົາ້ົ ໂໂຮຮມມກກນັ ນັ ຢຢຕູ່ຕູ່ ໜ່ໍໜ່ໍ າ້ າ້ ຫຫອ້ ອ້ ງງກກາານນແແຂຂວວງງ.. ທທາ່ າ່ ນນ ທທາໍ າໍ ໄໄຊຊຍຍະະສສດິ ດິ ເເສສນນາາ ອອາ່ າ່ ນນຄຄາໍ າໍ ປປະະກກາາດດເເອອກກະະລລາາດດແແລລະະອອດິດິ ສສະະລຫະະຼ ພພາາບບແແຫຫງ່ ງ່ ປປະະເເທທດດລລາາວວ.. ໃນສະພາບການທ່ີພວກລ່າເມືອງຂ້ຶນຝຣ່ັງພວມຂຸ້ນຂ້ຽວຟ້ືນຟູການ ປກົ ຄອງລາວຄນື ນນ້ັ ໜາ້ ທອ່ີ ນັ ຮບີ ດວ່ ນ ແລະ ສາໍ ຄນັ ຂອງການປະຕວິ ດັ ລາວ ແມ່ນການກ່ໍສ້າງອໍານາດການປົກຄອງທີ່ຄົບຖ້ວນເຂ້ັມແຂງແຕ່ຂ້ັນສູນກາງລົງ ຮອດທອ້ ງຖນ່ິ ເພອ່ື ສາ້ ງເງອ່ື ນໄຂທອ່ີ າໍ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫແ້ ກກ່ ານປະກາດ ເອກະລາດ ໃນວນັ ທີ 12 ຕລຸ າ 1945 ຊງ່ຶ ເປນັ ເຫດການສາໍ ຄນັ , ມກີ ານອາ່ ນບດົ ປາໄສ, ຄາໍ ປະກາດ ແລະ ຄາໍ ຖະແຫງຼ ຕາ່ ງໆ ນນ້ັ ແມນ່ ໄຊຊະນະອນັ ຍງ່ິ ໃຫຍຂ່ ອງ ປະຊາຊນົ ລາວທໄ່ີ ດໂ້ ຄນ່ ລມ້ົ ແອກປກົ ຄອງຂອງພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ແລະ ພວກ ຂນຸ ເສກິ ຍປ່ີ ນຸ່ ແລະ ປະກາດໃຫໂ້ ລກຮບັ ຮວູ້ າ່ ລາວມເີ ອກະລາດຄບົ ຖວ້ ນ. 28 ໒໘

ບົດທີ 6 ກອງທັບປະຊາຊົນລາວ 1 ສະພາບການກ່ອນການສ້າງຕ້ັງກອງທບັ 6 ອ່ານເນອື້ ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝຶກຫັດ ນບັ ແຕມ່ ທ້ື າໍ ອດິ ທພ່ີ ວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ໄດກ້ າ້ ວເຂາ້ົ ມາຮກຸ ຮານຄງ້ັ ໃໝ,່ ປະຊາຊນົ ສາມຊາດອນິ ດຈູ ນີ ກໄໍ ດດ້ າໍ ເນນີ ການຕສ່ໍ ເູ້ ລອ້ື ຍມາ ຊງ່ຶ ເຮດັ ໃຫຂ້ ະບວນ ການຕສ່ໍ ເູ້ ຕບີ ໃຫຍຂ່ ະຫຍາຍຕວົ ຢາ່ ງໄວວາ ແລະ ຍາດເອາົ ໄຊຊະນະມາໄດ້ ໃນແຕ່ ລະໄລຍະ. ພາຍໃຕກ້ ານນາໍ ພາຂອງພກັ ກອມມນູ ດິ ອນິ ດຈູ ນີ ການຕສ່ໍ ດູ້ ວ້ ຍກາໍ ລງັ ອາ ວດຸ ຂອງປະຊາຊນົ ລາວ ຕາ້ ນພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ຍງ່ິ ນບັ ມນ້ື ບັ ເຕບີ ໃຫຍຂ່ ະຫຍາຍ ຕວົ ແລະ ກາ້ ວເຂາ້ົ ສໄູ່ ລຍະໃໝ,່ ບນັ ດາໜວ່ ຍກອງຫອຼ ນ ແລະ ກອງໂຄສະນາປະ ກອບອາວດຸ ໄດຮ້ ບັ ການກຕ່ໍ ງ້ັ ຂນ້ຶ ໃນທວ່ົ ປະເທດ. ຖານທໝ່ີ ນ້ັ ຕຕ່ໍ າ້ ນຕາ່ ງໆໄດຂ້ ະຫຍາຍ ກວາ້ ງອອກແຕເ່ ໜອື ຕະຫອຼ ດໃຕ.້ ບນັ ດາໜວ່ ຍກອງຫອຼ ນ ແລະ ໜວ່ ຍໂຄສະນາ ປະກອບອາວດຸ ໄດຮ້ ບັ ການສະໜບັ ສະໜນູ ຢາ່ ງກວາ້ ງຂວາງ ຈາກປະຊາຊນົ ບນັ ດາ ເຜາ່ົ ໃນທວ່ົ ປະເທດ ແລະ ສາໍ ເລດັ ໜາ້ ທປ່ີ ກຸ ລະດມົ ປະຊາຊນົ ໃຫປ້ ະກອບສວ່ ນເຂາ້ົ ໃນຂະບວນການຕຕ່ໍ າ້ ນ, ສາມາດຕສີ ດັ ຕເູ ປນັ ກມົ ກອງ, ສະກດັ ລດັ ຕຕີ າມສາຍທາງ ຊງ່ຶ ໄດກ້ ຄ່ໍ ວາມເສຍຫາຍໃຫແ້ ກພ່ ວກເຂາົ ຢາ່ ງຫວຼ ງຫາຼ ຍ. ບນົ ພນ້ື ຖານຂະບວນການ ຕສ່ໍ ຕູ້ າ້ ນພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ໄດເ້ ຕບີ ໃຫຍຂ່ ະຫຍາຍຕວົ ຢາ່ ງໄວວານນ້ັ , ໜາ້ ທ່ີ ອນັ ຮບີ ດວ່ ນຂອງການປະຕວິ ດັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫມ້ ກີ າໍ ລງັ ປະກອບອາວດຸ ທມ່ີ ກີ ານຈດັ ຕງ້ັ ອນັ ແໜນ້ ໜາ, ເປນັ ເອກະພາບແຕເ່ ທງິ ລງົ ລມຸ່ , ມກີ າໍ ລງັ ແຮງພຽງພເໍ ພອ່ື ເປນັ ຫກັຼ ແຫງ່ຼ ໃຫແ້ ກກ່ ານຕສ່ໍ ເູ້ ພອ່ື ຍາດເອາົ ເອກະລາດ ແລະ ສດິ ເສລພີ າບມາໃຫປ້ ະເທດຊາດ. ຄໍາຖາມ 1. ການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງປະຊາຊນົ ສາມຊາດອນິ ດຈູ ນີ ສງ່ົ ຜນົ ແນວໃດຕຂ່ໍ ະບວນ ການຕສ່ໍ ?ູ້ 2. ພາຍໃຕກ້ ານນາໍ ພາຂອງພກັ ກອມມນູ ດິ ອນິ ດຈູ ນີ ການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງ ປະຊາຊນົ ລາວເປນັ ແນວໃດ? 3. ໜາ້ ທອ່ີ ນັ ຮບີ ດວ່ ນຂອງການປະຕວິ ດັ ແມນ່ ຫຍງັ ? ໒໙ 29

ບດົ ຝກຶ ຫດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຂຽນຂຄ້ໍ ວາມຕມ່ື ໃສບ່ ອ່ ນວາ່ ງໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ. ພາຍໃຕກ້ ານນາໍ ພາຂອງ....................... ການຕສ່ໍ ດູ້ ວ້ ຍກາໍ ລງັ ອາວດຸ ຂອງປະຊາຊນົ ລາວ ຕາ້ ນພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ............................ ແລະ ກາ້ ວເຂາ້ົ ສໄູ່ ລຍະໃໝ,່ ບນັ ດາໜວ່ ຍກອງຫອຼ ນ ແລະ ................................. ໄດຮ້ ບັ ການກຕ່ໍ ງ້ັ ຂນ້ຶ ໃນທວ່ົ ປະເທດ ອນັ ໄດກ້ າຍເປນັ .......................... ໃຫແ້ ກ່ ຂະບວນການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງ................ບນັ ດາເຜາ່ົ . ໜ້າທ່ອີ ັນຮີບດ່ວນຂອງການປະຕິວັດຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີ.....................ທ່ມີ ີ ການຈດັ ຕງ້ັ ອນັ ແໜນ້ ໜາ, ເປນັ ເອກະພາບ..........................., ມກີ າໍ ລງັ ແຮງ 6 ພຽງພເໍ ພອ່ື ...............ໃຫແ້ ກກ່ ານຕສ່ໍ ເູ້ ພອ່ື ຍາດເອາົ ເອກະລາດ ແລະ .................. ມາໃຫປ້ ະເທດຊາດ. 2 ການສ້າງຕັງ້ ກອງທັບ ອາ່ ນເນືອ້ ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫັດ ພາຍໃຕກ້ ານນາໍ ພາຂອງພກັ ກອມມນູ ດິ ອນິ ດຈູ ນີ ປະຈາໍ ລາວ ໄດຄ້ ດັ ເລອື ກເອາົ ບນັ ດາພະນກັ ງານ, ນກັ ຮບົ ຜດູ້ ເີ ດນ່ັ ຈາກບນັ ດາໜວ່ ຍກອງຫອຼ ນ ແລະ ກອງໂຄສະນາ ປະກອບອາວດຸ ມາສາ້ ງຕງ້ັ ເປນັ ກອງທາໍ ອດິ ຂອງກອງທບັ ລາວອດິ ສະຫະຼ ຊງ່ຶ ແມນ່ ກອງ ທບັ ປະຊາຊນົ ລາວໃນປະຈບຸ ນັ ໄດຮ້ ບັ ການສາ້ ງຕງ້ັ ຂນ້ຶ ຢາ່ ງເປນັ ທາງການ ໃນວນັ ທີ 20 ມງັ ກອນ 1949 ຢເູ່ ຂດທໝ່ີ ນ້ັ ຊາໍ ເໜອື ໂດຍຈດັ ພທິ ປີ ະກາດສາ້ ງຕງ້ັ ກອງລາຊະ ວງົ ຊງ່ຶ ແມນ່ ທາ່ ນ ໄກສອນ ພມົ ວຫິ ານ ເປນັ ຜບູ້ ນັ ຊາການສງູ ສດຸ ແລະ ຄະນະໃນ ກອງບນັ ຊາການມີ ທາ່ ນ ພນູ ສປີ ະເສດີ , ທາ່ ນ ຄາໍ ໄຕ ສພີ ນັ ດອນ ແລະ ທາ່ ນ ສງິ ກະໂປ ສໂີ ຄດຈນຸ ລະມະນ.ີ ໃນເບອ້ື ງຕນ້ົ ກອງລາຊະວງົ ມປີ ນື ພຽງແຕ່ 12 ກະບອກ, ໃນນນ້ັ ມປີ ນື ເຫກັຼ ຍາວທຍ່ີ າດໄດຈ້ າກພວກຝຣງ່ັ ແລະ ປນືິ ແກບັ , ປນື ເພງີ 9 ກະບອກ. ຕມ່ໍ າບນັ ດາ ກອງອນ່ື ໆກໄໍ ດຮ້ ບັ ການປະກາດສາ້ ງຕງ້ັ ຂນ້ຶ ເປນັ ທາງການຕເ່ໍ ນອ່ື ງກນັ ມາ ເຊນ່ັ : ກອງ ໄຊຈກັ ກະພດັ , ກອງໄຊເສດຖາ, ກອງປາໄຈ ແລະ ກອງຟາ້ ງມຸ່ ພາຍໃຕກ້ ານຊນ້ີ າໍ ໂດຍກງົ ຂອງພກັ ກອມມນູ ດິ ອນິ ດຈູ ນີ ປະຈາໍ ລາວ. ນນ້ັ ແມນ່ ເຫດການປະຫວດັ ສາດ ສາໍ ຄນັ ທສ່ີ ດຸ , ເປນັ ຂດີ ໝາຍແຫງ່ ບາດກາ້ ວຂະຫຍາຍຕວົ ໃໝຂ່ ອງຂະບວນການ 30 ໓໐

ປະຕວິ ດັ ປດົ ປອ່ ຍຊາດ, ເປນັ ການປກຸ ລະດມົ ຢາ່ ງແຂງແຮງໃຫແ້ ກກ່ ອງທບັ ແລະ ປະ ຊາຊນົ ລາວກາ້ ວຂນ້ຶ ສາໍ ເລດັ ພາລະກດິ ຕສ່ໍ ກູ້ ຊູ້ າດຕາ້ ນພວກຮກຸ ຮານ, ຍາດເອາົ ໄຊຊະ ນະມາຢໃູ່ ນມຂື ອງປະຊາຊນົ ຢາ່ ງສະຫງາ່ ງາມທສ່ີ ດຸ . 6 ສວ່ ນໜງ່ຶ ພທິ ສີ ະເຫມີຼ ສະຫອຼ ງວນັ ສາ້ ງຕງ້ັ ກອງທບັ ປະຊາຊນົ ລາວຄບົ ຮອບ 71 ປີ ຄາໍ ຖາມ 1. ກອງທາໍ ອດິ ຂອງກອງທບັ ລາວອດິ ສະຫະຼ ໄດມ້ າຈາກໃສ? 2. ກອງທບັ ລາວອດິ ສະຫະຼ ສາ້ ງຕງ້ັ ຂນ້ຶ ວນັ ທ,ີ ເດອື ນ, ປໃີ ດ? 3. ຜບູ້ ນັ ຊາການສງູ ສດຸ ແລະ ຄະນະຂອງກອງທບັ ລາວອດິ ສະຫະຼ ມໃີ ຜ ແດ?່ 4. ການສາ້ ງຕງ້ັ ພກັ ປະຊາຊນົ ລາວມຄີ ວາມໝາຍສາໍ ຄນັ ແນວໃດ? ບດົ ຝຶກຫດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອາ່ ນຂຄ້ໍ ວາມລມຸ່ ນ້ີ ແລວ້ ໃຊເ້ ຄອ່ື ງໝາຍ  ທເ່ີ ຫນັ ວາ່ ຖກື ແລະ ເຄອ່ື ງໝາຍ x ທເ່ີ ຫນັ ວາ່ ຜດິ . ໓໑ 31

6 ເມອ່ື ພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ກບັ ເຂາ້ົ ມາຮກຸ ຮານຄງ້ັ ໃໝປ່ ະຊາຊນົ ສາມຊາດອນິ ດຈູ ນີ ກໄໍ ດດ້ າໍ ເນນີ ການຕສ່ໍ ເູ້ ລອ້ື ຍມາ. ພາຍໃຕກ້ ານນາໍ ພາຂອງພກັ ກອມມນູ ດິ ອນິ ດຈູ ນີ ການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງປະຊາຊນົ ລາວ ກຍໍ ງ່ິ ນບັ ມຂ້ື ະຫຍາຍຕວົ ແລະ ກາ້ ວເຂາ້ົ ສໄູ່ ລຍະໃໝ.່ ໜາ້ ທອ່ີ ນັ ຮບີ ດວ່ ນຂອງການປະຕວິ ດັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫມ້ ກີ າໍ ລງັ ປະກອບອາວດຸ ທມ່ີ ກີ ານຈດັ ຕງ້ັ ອນັ ແໜນ້ ໜາ, ເປນັ ເອກະພາບ, ມກີ າໍ ລງັ ແຮງພຽງ ພໍ ເພອ່ື ຍາດເອາົ ເອກະລາດ ແລະ ສດິ ເສລພີ າບມາໃຫປ້ ະເທດຊາດ. ພາຍໃຕກ້ ານນາໍ ພາຂອງພກັ ກອມມນູ ດິ ອນິ ດຈູ ນີ ປະຈາໍ ລາວ ໄດຄ້ ດັ ເລອື ກ ເອາົ ບນັ ດາພະນກັ ງານ, ນກັ ຮບົ ຜດູ້ ເີ ດນ່ັ ມາສາ້ ງຕງ້ັ ເປນັ ກອງທາໍ ອດິ ຂອງກອງທບັ ລາວອດິ ສະຫະຼ ຂນ້ຶ . ຕມ່ໍ າບນັ ດາກອງອນ່ື ໆກໄໍ ດຮ້ ບັ ການປະກາດສາ້ ງຕງ້ັ ຂນ້ຶ ນນ້ັ ເປັນຂີດໝາຍແຫ່ງບາດກ້າວຂະຫຍາຍຕົວໃໝ່ກ້າວຂ້ນຶ ສໍາເລັດພາລະກິດຕ່ສໍ ້ກູ ູ້ ຊາດ, ຍາດເອາົ ໄຊຊະນະມາຢໃູ່ ນມຂື ອງປະຊາຊນົ . 32 ໓໒

ບົດທີ 7 ວິລະກໍາ ແລະ ວິລະຊົນແຫ່ງຊາດ 1 ວລິ ະກໍາ ອ່ານເນື້ອໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບົດຝຶກຫັດ ວິລະກາໍ ໝາຍເຖິງບນັ ດາຜົນງານ, ຄນຸ ງາມຄວາມດຂີ ອງຜູກ້ າ້ ຫານ, ນກັ ຮບົ ທເ່ີ ສຍສະຫະຼ ຕນົ ເອງເພອ່ື ປະກອບສວ່ ນໃນວຽກງານປກົ ປກັ ຮກັ ສາປະເທດຊາດ, ໃຫມ້ ເີ ອກະລາດ ແລະ ປະຊາທປິ ະໄຕ. 7 ການຜາ່ ວງົ ປດິ ລອ້ ມຂອງກອງພນັ ທີ 2 ຊາດລາວເປນັ ຊາດໜງ່ຶ ທມ່ີ ມີ ນູ ເຊອ້ື ການຕສ່ໍ ອູ້ ນັ ຍາວນານ. ກອ່ ນຈະມກີ ານ ສ້າງຕ້ງັ ເປັນປະເທດສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວຄືດ່ງັ ປັດຈຸບັນ ນ,້ີ ບນັ ພະບລຸ ດຸ ຂອງພວກເຮາົ ໄດສ້ າ້ ງວລິ ະກາໍ ໄວຢ້ າ່ ງຫວຼ ງຫາຼ ຍ, ບນັ ດາວລິ ະກາໍ ເຫ່ົາຼ ນ້ັນແມ່ນໄດ້ມາຈາກການເສຍສະຫຼະເລືອດເນ້ືອຂອງຕົນເອງຕ່ໍສູ້ກູ້ຊາດເພ່ືອ ຮກັ ສາຄວາມເປນັ ເອກະລາດແຫງ່ ຊາດ, ອດິ ສະລະພາບ ແລະ ຄວາມຢເູ່ ຢນັ ເປນັ ສກຸ ຂອງປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜາ່ົ . ວລິ ະກາໍ ທປ່ີ ະຊາຊນົ ລາວທກຸ ຄນົ ບອ່ໍ າດ ຫງົຼ ລມື ໄດໃ້ ນ ສະໄໝຕສ່ໍ ກູ້ ຊູ້ າດ ເຊນ່ັ : ການຜາ່ ວງົ ປດິ ລອ້ ມຂອງກອງພນັ ທສີ ອງຢທູ່ ງ່ົ ໄຫຫນີ , ຕຊີ ະ ນະໃນບນ້ັ ຮບົ ຕາ່ ງໆ ເຊນ່ັ : ບນ້ັ ຮບົ ກກູ້ ຽດ, ບນ້ັ ຮບົ ຜາຖ,່ີ ບນ້ັ ຮບົ ນາ້ໍ ບາກ ແລະ ອນ່ື ໆ. ໓໓ 33

7 ບນ້ັ ຮບົ ທາ່ ແຂກ ຄາໍ ຖາມ 1. ວລິ ະກາໍ ແມນ່ ຫຍງັ ? 2. ຍອ້ ນຫຍງັ ຈງ່ຶ ເກດີ ມວີ ລິ ະກາໍ ? 3. ວລິ ະກາໍ ສະໄໝຕສ່ໍ ກູ້ ຊູ້ າດມຫີ ຍງັ ແດ?່ ບດົ ຝຶກຫດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນບອກວາ່ ຂໃ້ໍ ດແມນ່ ວລິ ະກາໍ ສະໄໝຕສ່ໍ ກູ້ ຊູ້ າດ ດວ້ ຍການໃຊເ້ ຄອ່ື ງ ໝາຍ  ໃສຫອ້ ງ ແມນ່ /ບແ່ໍ ມນ່ . ວລິ ະກາໍ ແມນ່ ບແ່ໍ ມນ່ ການຜາ່ ວງົ ປດິ ລອ້ ມຂອງກອງພນັ ທສີ ອງຢທູ່ ງ່ົ ໄຫຫນີ . ການແກໄ້ ຂເຫດການຄວາມບສ່ໍ ະຫງບົ ຢເູ່ ຂດບແ່ໍ ຕນ. ຕຊີ ະນະໃນບນ້ັ ຮບົ ນາ້ໍ ບາກ. ຕຊີ ະນະໃນບນ້ັ ຮບົ ຜາຖ.່ີ ຕຊີ ະນະໃນບນ້ັ ຮບົ ກກູ້ ຽດ. 34 ໓໔

2 ວິລະຊົນແຫງ່ ຊາດ 7 ອ່ານເນອື້ ໃນ, ຕອບຄໍາຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫດັ ວລິ ະຊນົ ແຫງ່ ຊາດແມນ່ ຜທູ້ ຜ່ີ ນົ ງານ ແລະ ຄນຸ ງາມຄວາມດໃີ ນພາລະກດິ ຮບັ ໃຊກ້ ານປະຕວິ ດັ ຊາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ, ແມນ່ ບກຸ ຄນົ ທໄ່ີ ດອ້ ທຸ ດິ ເລອື ດເນອ້ື , ເຫອ່ື ແຮງ ແລະ ສະຕປິ ນັ ຍາເຂາ້ົ ໃນພາລະກດິ ປະຕວິ ດັ ຊາດປະຊາທປິ ະໄຕ, ແມນ່ ຜທູ້ ມ່ີ ຄີ ວາມ ຈງົ ຮກັ ພກັ ດ,ີ ຕງ້ັ ຕບ່ໍ ລໍ ສິ ດຸ ຕພ່ໍ ກັ -ລດັ ແລະ ປະຊາຊນົ ຢາ່ ງສະເໝຕີ ນ້ົ ສະເໝປີ າຍ. ດວ້ ຍນາ້ໍ ໃຈຮກັ ຊາດອນັ ສງູ ສງ່ົ ກອງທບັ ລາວກຄໍ ບື ນັ ດາກາໍ ລງັ ປະກອບອາ ວດຸ ຂອງພວກເຮາົ ໄດສ້ າ້ ງວລິ ະກາໍ ອນັ ລາ້ໍ ເລດີ ທໄ່ີ ດຈ້ າລກຶ ໄວໃ້ ນໜາ້ ປະຫວດັ ສາດ ຂອງຊາດຈາໍ ນວນຫວຼ ງຫາຼ ຍ ຊງ່ຶ ມທີ ງັ ເຫດການທສ່ີ າໍ ຄນັ ແລະ ການຕສ່ໍ ເູ້ ອາົ ຊະນະ ສດັ ຕໃູ ນບນ້ັ ຮບົ ຕາ່ ງໆ. ດງ່ັ ນນ້ັ , ເພອ່ື ເປນັ ການຍອ້ ງຍສໍ ນັ ລະເສນີ ຄນຸ ງາມຄວາມດີ ໃຫແ້ ກບ່ ນັ ດາບກຸ ຄນົ ແລະ ກມົ ກອງໃນພາລະກດິ ແຫງ່ ຊາດ ມາໃນ ປີ 1979 ພກັ ແລະ ລດັ ຖະບານໄດຈ້ ດັ ຕງ້ັ ກອງປະຊມຸ ເພອ່ື ຍອ້ ງຍບໍ ກຸ ຄນົ ແລະ ໜວ່ ຍງານຕາ່ ງໆ ເອນ້ີ ວາ່ ກອງປະຊມຸ ໃຫຍວ່ ລິ ະຊນົ ແລະ ນກັ ຮບົ ແຂງ່ ຂນັ ທວ່ົ ປະເທດ ເປນັ ຄງ້ັ ທາໍ ອດິ . ໃນກອງປະຊມຸ ໄດມ້ ກີ ານຍອ້ ງຍບໍ ກຸ ຄນົ , ກມົ ກອງ, ແຂວງ, ເມອື ງ, ຕາແສງ ແລະ ບາ້ ນ ທໄ່ີ ດຮ້ ບັ ນາມມະຍດົ ເປນັ ວລິ ະຊນົ ແຫງ່ ຊາດ ເຊນ່ັ : ທາ່ ນ ໄກສອນ ພມົ ວຫິ ານ, ວລິ ະຊນົ ສທີ ອງ, ວລິ ະຊນົ ທາ້ ວຕ,ູ້ ແມຍ່ ງົ ກາຍ, ນາງບວົ ຄາໍ , ນາງແພງພອນ, ກອງ ພນັ ທີ 2, ກອງຮອ້ ຍ 15, ແຂວງຫວົ ພນັ , ເມອື ງແປກ, ຕາແສງນາທາມ, ບາ້ ນຕະ ຮວກ ແລະ ອນ່ື ໆ. ວິລະຊນົ ສີທອງ ແມ່ບຸນຕາ ແມ່ຍົງກາຍ ໓໕ 35

ດງ່ັ ນນ້ັ , ໃນຖານະທພ່ີ ວກເຮາົ ເປນັ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງຕງ້ັ ໃຈຮາ່ໍ ຮຽນ, ຝກຶ ຝນົ ຫ່ໍຼ ຫອຼ ມ ຕນົ ເອງໃຫມ້ ຄີ ນຸ ສມົ ບດັ , ຮຽນຮເູ້ ອາົ ແບບຢາ່ ງທດ່ີ ຂີ ອງວລິ ະຊນົ ແຫງ່ ຊາດ, ມຄີ ວາມ ເສຍສະຫະຼ , ເອອ້ື ເຟອ້ື ເພອ່ື ແຜ່ ແລະ ປະກອບສວ່ ນເຂາ້ົ ໃນວຽກງານສວ່ ນລວມຢາ່ ງ ຕງ້ັ ໜາ້ ດວ້ ຍຄວາມບລໍ ສິ ດຸ ໃຈ. ຄໍາຖາມ 1. ວລິ ະຊນົ ແມນ່ ຫຍງັ ? 2. ຍອ້ ນຫຍງັ ຈງ່ຶ ເກດີ ມວີ ລິ ະຊນົ ແຫງ່ ຊາດ? 3. ຈງ່ົ ບອກຊວ່ື ລິ ະຊນົ ແຫງ່ ຊາດທນ່ີ ກັ ຮຽນຮ.ູ້ ບດົ ຝກຶ ຫດັ 7 ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄນູ່ າມມະຍດົ ລມຸ່ ນໃ້ີ ຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ. ແມ່ ຍງົ ກາຍ ແຂວງວລິ ະຊນົ ກອງພນັ ທີ 2 ຕາແສງວລິ ະຊນົ ແຂວງຫວົ ພນັ ເມອື ງວລິ ະຊນົ ກອງຮອ້ ຍ 15 ບາ້ ນວລິ ະຊນົ ເມອື ງແປກ ກອງພນັ ວລິ ະຊນົ ຕາແສງນາທາມ ກອງຮອ້ ຍວລິ ະຊນົ ບາ້ ນຕະຮວກ ບກຸ ຄນົ ວລິ ະຊນົ 36 ໓໖

ວລິ ະກາໍ ໝາຍເຖງິ ບນັ ດາຜນົ ງານ, ຄນຸ ງາມຄວາມດຂີ ອງຜກູ້ າ້ ຫານ, ນກັ 7 ຮົບທ່ີເສຍສະຫຼະຕົນເອງເພ່ືອປະກອບສ່ວນໃນວຽກງານປົກປັກຮັກສາປະເທດ ຊາດ, ໃຫມ້ ເີ ອກະລາດ ແລະ ປະຊາທປິ ະໄຕ. ບນັ ດາບນັ ພະບລຸ ດຸ ຂອງພວກເຮາົ ໄດ້ສ້າງວິລະກໍາທ່ີປະຊາຊົນລາວທຸກຄົນບ່ໍອາດຫົຼງລືມໄດ້ໃນສະໄໝຕ່ໍສູ້ກູ້ຊາດ ແລະ ອນ່ື ໆ. ວລິ ະຊນົ ແຫງ່ ຊາດແມນ່ ຜທູ້ ມ່ີ ຜີ ນົ ງານ ແລະ ຄນຸ ງາມຄວາມດໃີ ນພາລະກດິ ຮບັ ໃຊກ້ ານປະຕວິ ດັ ຊາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ, ແມນ່ ຜທູ້ ມ່ີ ຄີ ວາມຈງົ ຮກັ ພກັ ດ,ີ ຕງ້ັ ຕ່ໍ ບລໍ ສິ ດຸ ຕພ່ໍ ກັ -ລດັ ແລະ ປະຊາຊນົ ຢາ່ ງສະເໝຕີ ນ້ົ ສະເໝປີ າຍ. ເພອ່ື ລະນກຶ ເຖງິ ຄນຸ ງາມຄວາມດ,ີ ພກັ ແລະ ລດັ ຖະບານ ຈງ່ຶ ໄດມ້ ອບນາມມະຍດົ ວລິ ະຊນົ ແຫງ່ ຊາດ ໃຫແ້ ກບ່ ກຸ ຄນົ , ກມົ ກອງ, ແຂວງ, ເມອື ງ, ຕາແສງ ແລະ ບາ້ ນທໄ່ີ ດປ້ ະກອບສວ່ ນ ເຂາ້ົ ໃນວຽກງານຕສ່ໍ ກູ້ ຊູ້ າດ. ໓໗ 37

ບົດທີ 8 ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ 1 ເຫດການກອ່ ນການສາ້ ງຕ້ັງພັກປະຊາຊົນປະຕິວດັ ລາວ ອາ່ ນເນອ້ື ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫດັ ກອ່ ນການສາ້ ງຕງ້ັ ພກັ ປະຊາຊນົ ລາວ, ພວກຈກັ ກະພດັ ໄດມ້ ກີ ນົ ອບຸ າຍກສ່ໍ ງົ ຄາມໂລກຄງ້ັ ໃໝຂ່ ນ້ຶ , ພວກເຂາົ ສາ້ ງກມຸ່ ຕາ່ ງໆຂນ້ຶ ເພອ່ື ຫວງັ ນາບຂ,ູ່ ປາບປາມປະ ຊາຊາດ ແລະ ຄວບຄມຸ ປະເທດຕາ່ ງໆ. ໃນຂະນະດຽວກນັ ຢບູ່ ນັ ດາປະເທດສງັ ຄມົ ນິ ຍມົ ກໄໍ ດສ້ ຢູ້ ນັ ຕາ້ ນພວກຈກັ ກະພດັ ຢາ່ ງດເຸ ດອື ດ. ຢອູ່ າຊຂີ ະບວນການຕສ່ໍ ປູ້ ດົ ປອ່ ຍຊາດຢບູ່ ນັ ດາປະເທດເມອື ງຂນ້ຶ ແລະ ເຄງ່ິ 8 ເມອື ງຂນ້ຶ ໄດຂ້ ະຫຍາຍຕວົ ໃນລະດບັ ສງູ ແລະ ໄດຮ້ ບັ ຜນົ ສາໍ ເລດັ ຢາ່ ງສະຫງາ່ ງາມ. ຢອູ່ າຊຕີ າເວນັ ອອກສຽ່ ງໃຕ,້ ພາຍຫງັຼ ສງົ ຄາມໂລກຄງ້ັ ທີ II ປະຊາຊນົ ລາວ, ຫວຽດນາມ, ກາໍ ປເູ ຈຍໄດດ້ າໍ ເນນີ ການຕສ່ໍ ຕູ້ າ້ ນຝຣງ່ັ ຊງ່ຶ ໄດເ້ ປນັ ບາດກາ້ ວຂະຫຍາຍ ຕວົ ໃໝ,່ ມນັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫມ້ ກີ ານຈດັ ຕງ້ັ ນາໍ ພາໃຫມ້ ຄີ ວາມແທດເໝາະກບັ ຈດຸ ພເິ ສດ ຂອງແຕລ່ ະປະເທດ. ປີ 1951 ກອງປະຊມຸ ໃຫຍຄ່ ງ້ັ ທີ 2 ຂອງພກັ ກອມມນູ ດິ ອນິ ດຈູ ນີ ໄດໄ້ ຂຂນ້ຶ ແລະ ໄດມ້ ມີ ະຕຕິ ກົ ລງົ ສາ້ ງຕງ້ັ ພກັ ຂອງແຕລ່ ະປະເທດຂນ້ຶ ຕາ່ ງຫາກ ເພອ່ື ນາໍ ພາການ ປະຕວິ ດັ ຢໃູ່ ນປະເທດຂອງໃຜລາວ. ສະນນ້ັ , ບນັ ດາສະມາຊກິ ພກັ ກອມມນູ ດິ ໃນອງົ ຄະນະພກັ ແຄວນ້ ລາວກໄໍ ດກ້ ຽມເງອ່ື ນໄຂເພອ່ື ກາ້ ວໄປສກູ່ ານສາ້ ງຕງ້ັ ພກັ ຂອງຕນົ . ຄາໍ ຖາມ 1. ເຫດການຂອງໂລກກອ່ ນການສ້າງຕັ້ງພກັ ປະຊາຊົນປະຕວິ ັດລາວ ເປນັ ແນວໃດ? 2. ເຫດການຂອງອາຊກີ ອ່ ນການສາ້ ງຕງ້ັ ພກັ ປະຊາຊນົ ປະຕວິ ດັ ລາວເປນັ ແນວໃດ? 3. ເຫດການຂອງອາຊຕີ າເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ກອ່ ນການສາ້ ງຕ້ັງພັກປະຊາ ຊນົ ປະຕິວດັ ລາວເປນັ ແນວໃດ? 4. ມະຕິຂອງກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄງັ້ ທີ 2 ປີ 1951 ຂອງພກັ ກອມມນູ ດິ ອນິ ດູຈີນແມນ່ ຫຍັງ? 38 ໓໘

ບົດຝກຶ ຫັດ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈດັ ເຫດການໃນຕາຕະລາງລມຸ່ ນໃ້ີ ຫຖ້ ກື ຕອ້ ງກບັ ສະຖານທ.່ີ 1. ພວກຈັກກະພດັ ໄດ້ມີກົນອບຸ າຍກໍສ່ ົງຄາມໂລກຄ້ັງໃໝ,່ ສ້າງກຸມ່ ຕ່າງໆຂຶນ້ . 8 2. ບັນດາປະເທດສງັ ຄົມນິຍມົ ໄດສ້ ູ້ຢນັ ຕາ້ ນພວກຈັກກະພດັ ຢາ່ ງດຸເດອື ດ. 3. ປະຊາຊົນລາວ, ຫວຽດນາມ, ກາໍ ປເູ ຈຍໄດດ້ າໍ ເນນີ ການຕ່ສໍ ຕູ້ າ້ ນຝຣງັ່ . 4. ແຕລ່ ະປະເທດຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການຈດັ ຕັງ້ ນໍາພາໃຫມ້ ີຄວາມແທດເໝາະ. 5. ການຕສ່ໍ ູຢ້ ່ບູ ນັ ດາປະເທດເມອື ງຂຶ້ນ ແລະ ເຄງ່ິ ເມອື ງຂນ້ຶ ໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວ ໃນລະດັບສູງ. 6. ການຕ່ໍສູ້ຢບູ່ ນັ ດາປະເທດເມອື ງຂ້ຶນ ແລະ ເຄ່ງິ ເມືອງຂ້ຶນໄດ້ຮບັ ຜນົ ສາໍ ເລດັ . ເຫດການຂອງໂລກ ເຫດການຂອງອາຊີ ເຫດການຂອງອາຊຕີ າ ເວນັ ອອກສຽ່ ງໃຕ້ .................................. ................................ ............................. .................................. ................................ ............................. .................................. ................................ ............................. .................................. ................................ ............................. 2 ການສາ້ ງຕ້ັງພັກປະຊາຊນົ ປະຕິວດັ ລາວ ອາ່ ນເນອ້ື ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫດັ ໂດຍສືບທອດພາລະກິດຕ່ສໍ ້ອູ ັນອົງອາດກ້າຫານຂອງ ພກັ ກອມມນູ ດິ ອນິ ດຈູ ນີ ແລະ ເພອ່ື ໃຫມ້ ກີ ານນາໍ ພາທເ່ີ ປນັ ເອກະພາບໃນການຕ່ໍສູ້ກູ້ຊາດຕ້ານຈັກກະພັດອາເມຣິກາ, ພກັ ປະຊາຊນົ ລາວໄດຮ້ ບັ ການສາ້ ງຕງ້ັ ຂນ້ຶ ໃນວນັ ທີ 22 ມີ ທຸງພັກ ນາ 1955 ຢເູ່ ຂດທໝ່ີ ນ້ັ ຊາໍ ເໜອື ຊງ່ຶ ຄະນະບລໍ ຫິ ານສນູ ກາງ ປະກອບມີ 5 ທາ່ ນ ໂດຍແມນ່ ປະທານ ໄກສອນ ພມົ ວຫິ ານ ເປນັ ເລຂາທກິ ານໃຫຍ.່ ໓໙ 39

ນັບແຕ່ນ້ັນມາພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວກໍໄດ້ນໍາພາປວງຊົນລາວທັງຊາດຕ່ໍ ສກູ້ ຊູ້ າດ ຈນົ ໄດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະເປນັ ຂນ້ັ ໆມາ ແລະ ໃນວນັ ທີ 3 ກມຸ ພາ 1972 ກອງປະ ຊຸມໃຫຍຄ່ ງ້ັ ທສີ ອງຂອງພກັ ໄດຕ້ ກົ ລງົ ປຽ່ ນຊພ່ື ກັ ປະຊາຊນົ ລາວມາເປນັ ພກັ ປະຊາຊນົ ປະຕວິ ດັ ລາວຈນົ ເຖງິ ປດັ ຈບຸ ນັ . 8 ປະທານ ໄກສອນ ພມົ ວຫິ ານ ອາ່ ນບດົ ລາຍງານການເມອື ງຕກ່ໍ ອງປະຊມຸ ໃຫຍສ່ າ້ ງຕງ້ັ ພກັ ປະຊາຊນົ ລາວ 22 ມນີ າ ການສາ້ ງຕງ້ັ ພກັ ປະຊາຊນົ ປະຕວິ ດັ ລາວ ແມນ່ ມຄີ ວາມໝາຍອນັ ຍງ່ິ ໃຫຍຕ່ ່ໍ ການປະຕວິ ດັ ລາວ ເພາະວາ່ ມກີ ານນາໍ ພາທແ່ີ ຂງແກນ່ , ເປນັ ລະບບົ ແລະ ເອກະ ພາບ, ເປນັ ຂດີ ໝາຍແຫງ່ ການຂະຫຍາຍຕວົ , ເປນັ ບາດລຽ້ ວອນັ ຍງ່ິ ໃຫຍໃ່ ນປະຫວດັ ສາດ ແລະ ເປນັ ໄຊຊະນະຂອງການປະຕວິ ດັ ລາວບນົ ພນ້ື ຖານການຢດຶ ຖລື ດັ ທມິ າກ -ເລນນິ . ຄາໍ ຖາມ 1. ຍອ້ ນຫຍັງຈງ່ຶ ຕ້ອງມີການສ້າງຕັງ້ ພັກປະຊາຊນົ ລາວ? 2. ການສາ້ ງຕັງ້ ພັກປະຊາຊົນລາວໄດດ້ ໍາເນນີ ໄປຄືແນວໃດ? 40 ໔໐

3. ການສາ້ ງຕັ້ງພກັ ປະຊາຊນົ ປະຕິວັດລາວມີຄວາມໝາຍສໍາຄນັ ແນວ ໃດ? ບົດຝກຶ ຫັດ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຂຽນຂມ້ໍ ນູ ໃສແ່ ຜນວາດໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງຕາມເຫດການ. ວນັ ສາ້ ງ: .................................................... 8 ສະຖານທ:່ີ ................................................. ຄະນະບລໍ ຫິ ານງານ: .................................... ................................................................ ເລຂາທກິ ານ: ............................................. ປຽ່ ນຊ່ືຈາກ: ................................................ ພກັ ປະຊາຊນົ ລາວສາ້ ງຕງ້ັ ຂນ້ຶ ໃນວນັ ທີ 22 ມນີ າ 1955 ຢເູ່ ຂດທໝ່ີ ນ້ັ ຊາໍ ເໜອື ໂດຍແມນ່ ປະທານ ໄກສອນ ພມົ ວຫິ ານ ເປນັ ເລຂາທກິ ານໃຫຍ.່ ຕມ່ໍ າ ໄດຕ້ ກົ ລງົ ປຽ່ ນຊມ່ື າເປນັ ພກັ ປະຊາຊນົ ປະຕວິ ດັ ລາວ ຈນົ ເຖງິ ປດັ ຈບຸ ນັ . ການສາ້ ງຕງ້ັ ພກັ ປະຊາຊນົ ປະຕວິ ດັ ລາວ ເປນັ ຂດີ ໝາຍແຫງ່ ການຂະຫຍາຍຕວົ , ເປນັ ບາດລຽ້ ວອນັ ຍງ່ິ ໃຫຍໃ່ ນປະຫວດັ ສາດ ແລະ ເປນັ ໄຊຊະນະຂອງການປະຕິ ວດັ ລາວ. ໔໑ 41

ບົດທີ 9 ການຕໍ່ສູ້ຂອງປະຊາຊົນຕ້ານຈັກກະພັດອາເມຣິກາ 1 ການຮຸກຮານລາວຂອງຈກັ ກະພັດອາເມຣິກາ ອາ່ ນເນອ້ື ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫດັ ຫງັຼ ຈາກສນັ ຍາເຊແີ ນວ ຈກັ ກະພດັ ອາເມຣກິ າໄດມ້ ກີ ນົ ອບຸ າຍເຂາ້ົ ມາແຊກ ແຊງຮກຸ ຮານອນິ ດຈູ ນີ ດວ້ ຍການປຽ່ ນປະເທດລາວເປນັ ເມອື ງຂນ້ຶ ແບບໃໝ,່ ເປນັ ແປນ້ ຢນັ ບກຸ ບນັ ດາປະເທດສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ . ປະຊາຊນົ ລາວ ພາຍຫງັຼ ທຕ່ີ ເີ ອາົ ຊະນະພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ແບບເກາ່ົ ຂອງຝຣງ່ັ ແທນທຈ່ີ ະມໂີ ອກາດຟນ້ື ຟສູ ນັ ຕພິ າບ ແລະ ສາ້ ງສາ ປະເທດຊາ້ໍ ພດັ ຕອ້ ງໄດຕ້ ສ່ໍ ກູ້ ບັ ລດັ ທລິ າ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ແບບໃໝຂ່ ອງອາເມຣກິ າ. ພວກເຂາົ 9 ໄດເ້ ຂາ້ົ ແຊກແຊງ ແລະ ຮກຸ ຮານລາວດວ້ ຍຫາຼ ຍຮບູ ການ ເຊນ່ັ : ໃຫກ້ ານຊວ່ ຍເຫອືຼ ຝຣງ່ັ ແລະ ແຊກຊມຶ ເຂາ້ົ ມາຊວ່ ຍເຫອືຼ ລດັ ຖະບານລາຊະອານາຈກັ ລາວ ແລະ ຫວຽດ ນາມໃຕ.້ ຕະຫອຼ ດໄລຍະທຈ່ີ ກັ ກະພດັ ອາເມຣກິ າດາໍ ເນນີ ສງົ ຄາມຮກຸ ຮານປະເທດ ລາວໃນໄລຍະແຕປ່ ີ 1960-1973 ນນ້ັ ພວກເຂາົ ໄດທ້ າໍ ລາຍເຮອື ນຊານບາ້ ນຊອ່ ງ, ຊບັ ສນິ ແລະ ຊວີ ດິ ຂອງຄນົ ລາວເປນັ ຈາໍ ນວນຫວຼ ງຫາຼ ຍ. ຄາໍ ຖາມ 1. ຈັກກະພດັ ອາເມຣກິ າໄດມ້ ກີ ນົ ອຸບາຍແນວໃດຫຼງັ ຈາກສັນຍາເຊີ ແນວ? 2. ການປຽ່ ນປະເທດລາວເປນັ ເມອື ງຂຶນ້ ແບບໃໝ່ຈຸດປະສົງເພອ່ື ຫຍງັ ? 3. ຈກັ ກະພດັ ອາເມຣິກາໄດແ້ ຊກແຊງ ແລະ ຮຸກຮານລາວດ້ວຍຮູບການ ໃດ? ບດົ ຝກຶ ຫດັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອາ່ ນຂຄ້ໍ ວາມໃນຕາຕະລາງ ແລວ້ ໃຊເ້ ຄອ່ື ງໝາຍ  ໃສຫ່ ອ້ ງທ່ີ ຖກື ແລະ ເຄອ່ື ງໝາຍ x ໃສຫ່ ອ້ ງຜດິ 42 ໔໒

ຂຄ້ໍ ວາມ ຖກື ຜດິ ຈັກກະພັດອາເມຣິກາໄດ້ມີກົນອຸບາຍເຂ້ົາມາແຊກແຊງຮຸກຮານ ອນິ ດຈູ ນີ ດວ້ ຍການປຽ່ ນປະເທດລາວເປນັ ເມອື ງຂນ້ຶ ແບບໃໝ,່ ເປນັ ແປນ້ ຢນັ ບກຸ ບນັ ດາປະເທດສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ . ພາຍຫງັຼ ທຕ່ີ ເີ ອາົ ຊະນະພວກລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣງ່ັ ປະຊາຊນົ ລາວ ໄດ້ ຟນ້ື ຟສູ ນັ ຕພິ າບ ແລະ ສາ້ ງສາປະເທດ. ຮບູ ແບບການຮກຸ ຮານ ແລະ ແຊກແຊງລາວຂອງອາເມຣກິ າແມນ່ 9 ໃຫກ້ ານຊວ່ ຍເຫອືຼ ຝຣງ່ັ ແລະ ແຊກຊມຶ ເຂາ້ົ ມາຊວ່ ຍເຫອືຼ ລດັ ຖະ ບານລາຊະອານາຈກັ ລາວ ແລະ ຫວຽດນາມໃຕ.້ ໃນໄລຍະຊມຸ ປີ ຄສ 1960-1973 ຈກັ ກະພດັ ອາເມຣກິ າບໄ່ໍ ດທ້ າໍ ລາຍເຮອື ນຊານບາ້ ນຊອ່ ງ, ຊບັ ສນິ ແລະ ຊວີ ດິ ຂອງຄນົ ລາວ. 2 ການຕສໍ່ ູ້ຂອງປະຊາຊນົ ລາວຕ້ານຈັກກະພັດອາເມຣກິ າ ອາ່ ນເນອ້ື ໃນ, ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ເຮດັ ບດົ ຝກຶ ຫດັ ການຕສ່ໍ ຂູ້ ອງປະຊາຊນົ ລາວຕາ້ ນຈກັ ກະພດັ ອາເມຣກິ າ ໔໓ 43

ການແຊກແຊງ ແລະ ຮກຸ ຮານລາວ ຂອງພວກຈກັ ກະພດັ ອາເມຣກິ າໄດ້ ເພມ່ີ ທະວນີ າ້ໍ ໃຈຮກັ ຊາດ ແລະ ຄວາມຄຽດແຄນ້ ໃຫປ້ ະຊາຊນົ ລາວບນັ ດາເຜາ່ົ ແລວ້ ເຕາ້ົ ໂຮມກາໍ ລງັ ເຂາ້ົ ກນັ ເປນັ ເອກະພາບ, ເຂມ້ັ ແຂງ ລກຸ ຂນ້ຶ ຕສ່ໍ ຕູ້ າ້ ນຈກັ ກະພດັ ອາເມ ຣກິ າ ແລະ ລກູ ມໃື ຫປ້ ະລາໄຊລງົ . ຂະບວນການຕສ່ໍ ໄູ້ ດເ້ ກດີ ຂນ້ຶ ຢຫູ່ າຼ ຍແຫງ່ ພາຍໃຕກ້ ານນາໍ ພາອນັ ສອດຄອ່ ງ ຂອງພກັ ຈງ່ຶ ເຮດັ ໃຫຫ້ າຼ ຍບນ້ັ ຮບົ ໄດຮ້ ບັ ໄຊຊະນະອນັ ໃຫຍຫ່ ວຼ ງ ຄ:ື ບນ້ັ ຮບົ ຫວຼ ງນາໍ້ ທາ, ບນ້ັ ຮບົ ນາໍ້ ບາກ (ຫວຼ ງພະບາງ), ບນ້ັ ຮບົ ຜາຖ່ີ (ຫວົ ພນັ ), ບນ້ັ ຮບົ ໂອເດແອນ (ຊຽງຂວາງ), ບນ້ັ ຮບົ ກກູ້ ຽດ (ທງ່ົ ໄຫຫນີ ຊຽງຂວາງ), ບນ້ັ ຮບົ ທາ່ ແຕງ (ສາລະວນັ ), ບນ້ັ ຮບົ ສອນເພດັ , ບນ້ັ ຮບົ ທະນງົ ກຽດ (ຊຽງຂວາງ), ບນ້ັ ຮບົ ປດົ ປອ່ ຍຊາໍ ທອງລອ້ ງ 9 ແຈງ້ (ຊຽງຂວາງ), ບນ້ັ ຮບົ ສງິ ດາໍ (ສາລະວນັ ), ບນ້ັ ຮບົ ລາມເຊນີ (ທາງເລກ 9 ແຂວງ ສະຫວນັ ນະເຂດ) ແລະ ອນ່ື ໆ. ທະຫານກອງທບັ ປະຊາຊນົ ລາວ ໄຊຊະນະຂອງກອງທບັ ແລະ ປະຊາຊນົ ລາວນບັ ແຕປ່ ີ 1960 ເຖງິ ປີ 1973 ໄດເ້ ຮດັ ໃຫຈ້ ກັ ກະພດັ ອາເມຣກິ າ ແລະ ລກູ ມປື ະລາໄຊຢາ່ ງໜກັ ໜວ່ ງ ແລະ ເຈບັ ແສບ ໂດຍສະເພາະແມນ່ ບນ້ັ ຮບົ ນາໍ້ ບາກໄດດ້ ບັ ສນູ ແລະ ຈບັ ທະຫານຝາ່ ຍຂວາໄດເ້ ກອື ບ 44 ໔໔

5.000 ຄນົ . ພາຍຫງັຼ ບນ້ັ ຮບົ ນາ້ໍ ບາກ ບນັ ດາຄາ້ ຍຂອງສດັ ຕໄູ ດຖ້ ກື ຕໃີ ຫປ້ ະລາໄຊ 9 ຢາ່ ງລຽນຕດິ , ພວກເຮາົ ສາມາດຢດຶ ເອາົ ດນິ ແດນຫາຼ ຍບອ່ ນ ທເ່ີ ປນັ ຈດຸ ສາໍ ຄນັ ທາງ ດາ້ ນຍດຸ ທະສາດຕາ່ ງໆ ເຊນ່ັ : ນາໍ້ ບາກ, ຜາຖ,່ີ ທດິ ເໜອື ຜງ້ົ ສາລ,ີ ທດິ ໃຕແ້ ຂວງຊຽງ ຂວາງ, ຕມຸ້ ລານ, ຫວ້ ຍໝນ່ື , ພະລານ (ແຂວງສະຫວນັ ນະເຂດ) ແລະ ອນ່ື ໆ. ມບີ າງ ບອ່ ນທພ່ີ ວກເຮາົ ຢດຶ ໄດແ້ ມນ່ ຢໃູ່ ນເຂດແນວຫງັຼ ຂອງພວກເຂາົ ຄ:ື ທາງທດິ ຕາເວນັ ອອກ ແລະ ທດິ ເໜອື ຂອງແຂວງໄຊຍະບລູ ີ ແລະ ບາງບອ່ ນຢພູ່ າກໃຕ.້ ຄາໍ ຖາມ 1. ຜນົ ການແຊກແຊງ ແລະ ຮຸກຮານລາວຂອງພວກຈກັ ກະພັດ ອາເມຣິກາໄດເ້ ຮັດໃຫປ້ ະຊາຊົນລາວເປນັ ແນວໃດ? 2. ບ້ັນຮບົ ທໄີ່ ດ້ຮບັ ໄຊຊະນະໃນການຕສໍ່ ຕູ້ ້ານຈກັ ກະພັດອາເມຣິກາມີ ບນ້ັ ຮບົ ໃດແດ?່ 3. ໄຊຊະນະຂອງກອງທບັ ແລະ ປະຊາຊົນລາວນບັ ແຕ່ປີ 1960 ເຖິງ ປີ 1973 ເຮດັ ໃຫ້ຈກັ ກະພັດອາເມຣກິ າ ແລະ ລກູ ມື ເປນັ ແນວໃດ? ບດົ ຝຶກຫັດ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເລອື ກເອາົ ຂຄ້ໍ ວາມລມຸ່ ນຕ້ີ ມ່ື ໃສບ່ ອ່ ນວາ່ ງໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ. 1. ຕໃີ ຫ້ປະລາໄຊຢ່າງລຽນຕດິ 2. ປະລາໄຊຢ່າງໜັກໜວ່ ງ 3. ທາງທິດຕາເວນັ ອອກ 4. ຢູພ່ າກໃຕ້ 5. ເຂດແນວຫງຼັ ໄຊຊະນະຂອງກອງທບັ ແລະ ປະຊາຊນົ ລາວນບັ ແຕປ່ ີ 1960 ເຖງິ ປີ 1973 ເຮດັ ໃຫ້ ຈກັ ກະພດັ ອາເມຣກິ າ ແລະ ລກູ ມ.ື ...................... ແລະ ເຈບັ ແສບ. ພາຍຫງັຼ ບນ້ັ ຮບົ ນາ້ໍ ບາກ ບນັ ດາຄາ້ ຍຂອງສດັ ຕໄູ ດຖ້ ກື .............................. ມບີ າງບອ່ ນທ່ີ ພວກເຮາົ ຢດຶ ໄດແ້ ມນ່ ຢໃູ່ ນ.................. ຂອງພວກເຂາົ ຄ:ື ........................ ແລະ ທດິ ເໜອື ຂອງແຂວງໄຊຍະບລູ ີ ແລະ ບາງບອ່ ນ................. ໔໕ 45