รายวิชาสังคมศึกษา (สค21001)

43 ยีชเอเปีวทนใศทเะรปงอขปขเงัสรตสาศิตัวะรป1 ่ีทงอ่ืรเ นีจนชาชะรปฐัรณราธาสศทเะรปงอขปขเงัสรตสาศิตัวะรป1.1 นานวายมรรธยราอีมะลแ งอืรเงุรญิรจเมาวคีม่ีทศทเะรปนปเ นีจนชาชะรปฐัรณราธาสอืรหนีจศทเะรป รษกัอณษกัลยาลนปเกึทนับรากีม่ีทาวคนคถรามาส่ีทรตสาศิตัวะรปงาทนาฐกัลหยดโ กลโงอขง่ึนหศทเะรปดุส่ีท งึถกอบงบ่ีทนีจมรรธยราอาว้ีชงบดไ มางยวสยาลหกาลห่ีทมรรธนฒัวปลิศ รตสาศิตัวะรปงาทนาฐกัลหีมะลแ ๆ งาตศงวชารยัมสกาจม่ิรเ ชารกัศตสิรคนอก ป2,500 - 2,000 งวชตแง้ัต ณารบโนีจงอขมางกองญิรจเมาวค ป4,000 - 5,000 งึถนานวายุยาอีมมวร. 2009 ศ.ค ป นับุจจปคุยอืคมหใคุยนีจงึถนจาม อืค กลโนใดุส่ีทกามรกาชะรปีม กออนัวะตยีชเอเคาภิมูภนใดุส่ีทญหใ่ีทศทเะรปนปเ นีจศทเะรป นีจวาชนปเญหในวสรกาชะรปยดโ กลโรกาชะรปงอขาหนใง่ึนหณามะรปอืรห นคนาลนัพ1.3 าวกรกาชะรปีม นคดิค่ีทศทเะรปนปเ าดานคแะลแยีซเสัรงยีพเงอรนปเ กลโงอข3 บัดนัอนปเดานขีมญหใงาวก่ีทน้ืพีม น่ัฮ ดุขรากะลแ นีจงอืมเงพแาํกงารสอกราก นาทะรปลชบบะร พมิพรากบบะร นปนิด ษาดะรกติลผราก ศิทม็ขเ นีจศทเะรป ้ีนุตหเยวด ป2000 าวกามีม่ีทลากณารบโตแญหใง่ิยนัอมรรกวศิวนาดรากงรคโนปเอืถ นุขงอลค

44 ๆ งาตบบแมคงัสบบแปูรรตสาศิตัวะรปนาผดไนีจวาช่ีทมรรธนฒัว ะปลิศงาทง่ัคง่ัมมาวคงอขณษกัลญัสนปเงึจ นใมยินมคงัสูสาขเนจ น้ึขงอืมเง่ึกมคงัส านิดกัศง่ึกมคงัส านิดกัศมคงัส สาทมคงัส นิหยษุนมคุยบบแมคงัสง้ัท นับุจจป ลาปนเ มิขกิส นาฏูภ ยีดเนิอ ามพ วาล มานดยีวเ อืค ศทเะรป15 บักดิตนดแมรพีมนีจศทเะรป อืนหเีลหากเะลแ ยีลเกโงอม ยีซเสัร นาถสคัซาค นาถสซีกรีค นาถสิกิจาท นาถสินากฟัอ นาถสีกาป นีจตสินวิมมอคครรพงอขงอรคกปรากตใยาภูยอนีจศทเะรป. 2492 ศ.พ ปอ่ืมเฐัรณราธาสง้ัตอกตแง้ัต งอรคกป้ีนาลหเะากเ่ีทยดโงอรคกปดไมไตแ ูจามหะลแงึมหอเ ูหงิผเ นัวหตไะากเอืนหเยตไปิธองาอนีจศทเะรป ูยอนักงยแตโ่ีทนปเงัย น้ันนีจฐัรณราธาสงอขงอืมเรากงาทะนาฐ ปเทไงุรก่ีทูยองวลหงอืมเีมง่ึซ นีจฐัรณราธาสยดโ นีจนชาชะรปฐัรณราธาสงอขงอรคกปรากตใยาภูยอ่ีท นีจงอขนวสกยีรเชใ” ญหในิดนผแนีจ“ าวาํค ”งดแนีจ“ าวนีจนชาชะรปฐัรณราธาสกยีรเมยิน) ากเามะลแ งกงอฮ อืค งหแ2 ษศเิพราหิรบตขเนวเกย( ยีชเอเคาภิมูภนใจานาํอาหมนปเนุป่ีญศทเะรปะลแนีจนชาชะรปฐัรณราธาสศทเะรปนับุจจป(Read Chaina) ยีชเอเคาภิมูภนใดุส่ีทญหใราหทงาทงัลาํกะลแจิกฐษรศเีม ิตาชาํจะรปาษาภนปเ าดมรรธาษาภอืรห งาลกนีจาษาภชในีจ น้ันราสอ่ืสอตดิตรากนใาษาภนาดนใ าผเนช56 ๆ งาตาผเนชีมนีจศทเะรป ิตาชาชะรปหสรากคงอนใชใ่ีทรากงาทาษาภาหนใง่ึนหาษาภนปเง่ึซ ศทเะรปงอขตใงาทนใดูพชใ่ีทน่ิถาษาภนใง่ึนหนปเ งุตงาวกาษาภ งอเวัตงอขาผเาํจะรปาษาภีมะจญหในวสง่ึซ วลแป6,000 าวกามีมนีจาษาภ น้ันนยีขเาษาภบัรหาํส งอข91.02 % งึถรกาชะรปนวนาํจีม ดุส่ีทญหใ่ีทาผเนชนปเ น่ัฮาผเนชีม าผเ56 ดมหง้ัทาผเนชกาจ มยีทเาทเิธทิสีมาผเนชกุทยดโ าผเ55 ยวดปไบอกะรปง่ึซยอนมุลกนชนปเ8.98 % กีออืลหเ่ีท ดมหง้ัทรกาชะรป ยามหฎกตใยาภนัก

45 3 ่ีทษรรวตศ( นิฉศงวชารคุยนใ นยีขเาษาภบบะรงารสราก อืคนีจงอขญัคาํส่ีทมรรธยราองาทนาฐการ นปเ่ีทงวชง้ัทีมนีจรตสาศิตัวะรป. ศ.ค นอก2 ่ีทษรรวตศ ณามะรปอ่ืมเ อ๊ืจงขิธทัลดิควนแานฒัพรากะลแ.) ศ.ค นอก นีจงอขมรรธนฒัว น่ือิตาชนชยดโงอรคกปกูถ็กง้ัรคงาบนใ ปไนักบัลสรกัจาณาอยาลหนปเกตแะลแนผแกป งอรคดึยรากะลแาคราก รกาชะรปงอขพยพอรากยวดดอทยาถง่ึซ ยีชเอเปีวทนใ ๆ น่ือิตาชอตงูสงายอลพิธทิอีม ยีดเนิอศทเะรปงอขปขเงัสรตสาศิตัวะรป1.2 ตใยีชเอเปีวทนใูยอง้ัต ยีดเนิอฐัรณราธาส าวรากงาทนปเงายอกยีรเอ่ืชีมอืรห ยีดเนิอศทเะรป ยตไปิธาชะรปศทเะรปนปเะลแ กลโงอขงอส่ีทบัดนัอนปเกามรกาชะรปีม ยีดเนิอปีวทุนองอขญหในวส่ีทน้ืพนปเ าษาภยอรดปแณามะรปดูพาษาภีม นคนาลนัพง่ึนหาวกกามรกาชะรปีมยดโ กลโนใดุส่ีทกามรกาชะรปีม่ีท ยดโ กลโงอข่ีส่ีทบัดนัอนปเกามอ้ืซรากจานาํอีมยีดเนิอจิกฐษรศเนาดนใ นาฏูภะลแ ลาปนเ นีจนชาชะรปฐัรณราธาสบักดิตอืนหเศิทงาทตขเาณาอ นาถสีกาปดิตอืนหเงยีฉเกตนัวะตศิท ามพพาภหสงหแฐัรณราธาสดิตอืนหเงยีฉเกออนัวะตศิท ยีดเนิอรทุมสาหมดรจตใงยีฉเกตนัวะตะลแตใงยีฉเกออนัวะตศิท ศทเาลกงับดิตกออนัวะตศิท าทเ6 ณามะรปยทไาวกญหใง่ึซ รตมเลโิกงาราต3,287,590 ่ีทน้ืพีม ยีดเนิอ นวคแนใบพ่ีท ีดคณารบโงาทนาฐกัลห ลากตสิรคนอกป3,000 อ่ืมเนตม่ิรเยีดเนิอรตสาศิตัวะรป น้ันยัมสคุยนใุธนิสาํ้นมุลมรรธยราอะลแงอืมเมคงัสงอขงอืรเงุรมาวคงึถกอบงบยีดเนิองอขตารชุคนวคแะลแบาจญป รกัจาณาอง้ัตดไ น้ันะณขนใูยอยีดเนิองอรคกป่ีทนัยราอ-ดโนิอาผเนช ชารกัศตสิรคนอก6 ่ีทษรรวตศนใ ๆ งาตาผเนชีม(Ganges plain) าคงคาํ้นมแมุลบาร่ีทนดแนิดงอรคกปูผนปเน้ึขบรกันยิรตัษกยดโงอรคกป่ีท งอขูยอนปเมาวคติวีชอตลพิธทิอีม่ีทณมหารพกวพงอขจานาํอีมมาวคนาตอตรากีมามอต ๆ บอรูยอราวิรบนปเ อ่ืชเมาวค ๆ มหใานสาศงอขดิกเอบนปเ มหใาดสาศาหงวสแนักาพงาตยวดน็หเมไ่ีทกวพญหในวส ยีดเนิอวาช (Jainism) นชเานสาศบัก(Buddhism) ธทุพานสาศ อืค านสาศ2 น้ึขญัคาํสานสาศดิกเหใาํทงึจ น้ึข ๆ มหใ นใูยองอรคกปจานาํอีม(Magodh) ธคมกวพ ยีดเนิอนใูยอกามงายอลพิธทิอีมะลแงอืรเงุรูดนิฮานสาศ่ีทะณขนใ ญัคาํสคงอยิรตัษกนปเ(Chandragupta Maurya) ะยิรมโคงวชารงหแตปุครทนัจาจเะรพ อืนหเนอตบาร่ีทบถแ งอขงวลหงอืมเนปเ(Pataliputra) รตุบีละฏาปงอืมเง้ัตงรทตปุครทนัจาจเะรพ ยีดเนิองอขรตสาศิตัวะรปนใ น้ันาลวเนใกลโงอขดุส่ีทญหใงอืมเนปเรตุบีละฏาปงอืมเาวนักวาลกง่ึซ ยีดเนิอ มาตราหาอดอรากยวด ายิริกรกกุทญ็พเาํบะลแนชเานสาศอืถบันปไนัหตปุครทนัจาจเะรพามอต งอขยัมสคุยนใ ดุส่ีทกามงอืรเงุรญิรจเง่ึซะยิรมโคงวชารน้ันกาจ มนชะรพน้ิสง่ัทะรกนจนชเานสาศงอขอ่ืชเมาวค อืรหรีมศักนวคแดรจอืนหเศิทนจลกไปไกออยีดเนิอรกัจาณาอยายขะลแลพิธทิอผแูผ ชาราหมกศโอาจเะรพ ยชารงอรคน้ึขอ่ืมเ(Orissa) าสสิรอโดรจกออนัวะตศิท (Mysore) รอซเมไดรจตใศิทนาด (Kashmir) รยีมเชคแ ยวดรกัจาณาอยายขงรท มย้ีหเดหโงายอ คงอะรพนาตอตูผมารปบารปีธิวชใงรทชาราหมกศโอาจเะรพ ๆ มหใ ธทุพอืถบันามนัหชาราหมกศโอาจเะรพอ่ืมเงัลหยาภตแ งวรมไบในปเยาตมลนคูผาฆนขเ รกไงยีรกเ่ีทพัทงอก กลโว่ัทปไตูทณมสงสยดโธทุพานสาศผแยผเมรรธพัทงอกยวดรกัจาณาอยายขรากีธิวนย่ีลปเงรท านสาศ

46 ผแยผเามาขเานสาศธทุพลพิธทิอบัรดไ่ีทง่ึนหศทเะรปกีอนปเบันยทไศทเะรปะลแ ยีชเอเนใศทเะรปะาพฉเยดโ งาวขงาวกงายอ National ครรพอ่ืชงอืมเรากครรพง้ัตรากีม ยีดเนิองอขพาภรสิออ่ืพเูสอตนักงัลพมวรรากีมดไามอต คงรณรรากีม ชารกอเนปเหใยีดเนิอยอลปดลปงาทาหราก่ีทปไงุมตแ งอืมเรากนลเดไิมคงสะรปดุจ น้ึขCongress นัหมโนาท อืค ยีดเนิองอขญัคาํสนค ษุรุบาหมยดโาํน ยีดเนิอนใน้ึขมยินิตาชนปเมาวคมดะรกุลปะลแูรมาวคหใ าวงอยกยมาวคยวดกยีรเยีดเนิอวาชง่ึซ(Mohandas Karamchand Gandhi) ีธนาค นัจมารากสาท ษฤกงัองอรคกปูผ บักูสอต(nonviolence) าสงิหอีธิวชใูผGreat Soul) าวลปแ” (Mahatama ะมตาหม“ ดไะลแ. 1922 ศ.ค ปนใิตนัสงายองวทะรปรากาํทศทเะรปง้ัทยีดเนิอวาชาํนูผนปเ ีธนาค ะมตาหม ๆบยีงเงายอ งอรกยีรเญหใง้ัรคนวบขนิดเะลแ. 1930 ศ.ค ปนใษฤกงัองอขอืลกเีษาภบ็กเกยีรเยามหฎกนาตอตยีดเนิอวาชาํน นใน้ึขดิกเดอืลเงอนน้ัขงึถนจงอืมเงาลกลจาลจรากอกรากีม. 1942 ศ.ค ปนใ ยีดเนิอยอลปดลปษฤกงัอหใ ยีดเนิองอขงอืมเยาลห ยีดเนิอหใศทเะรปงอรคกปรากจานาํอกยมอยงลกตมาวคาํทงอตษฤกงัอหใบัคงับบีบ้ีนาลหเณรากุตหเ ศทเะรปงอขรากชารดุยหนัวะลแ พาภรสิอศากะรปนัวนปเาวอืถยีดเนิอวาชง่ึซ. 1947 ศ.ค มคาหงิส15 ่ีทนัวนใ ยีดเนิอ อืค ศทเะรป2 นปเกออศทเะรปงบแงอตยีดเนิอตแษฤกงัอกาจชารกอเดไยีดเนิอ. 1947 ศ.ค ปนใ ยวด ง้ัตปไวัตกยแมิลสุมนปเนชาชะรปีม่ีทยอนนวสยีดเนิอ ยีดเนิอฐัรณราธาสศทเะรปนปเญหในวสรกาชะรปีม่ีท นาถสีกาป อ่ืชมาลสิอฐัรนปเมหใศทเะรป ะลยอร นยีดเิวารด72 ะลยอร นัยราอ-ดโนิอิตาชอ้ืชเีมยดโ นคนาล1,000 ณามะรปีมยีดเนิอรกาชะรป . 2542ศ.พ1.8 ะลยอร รกาชะรปงอขม่ิพเราการตัอ1 ะลยอร ๆ น่ือะลแ2 ะลยอร ดยอลกโงอม25 52.1 ะลยอร อืสงันหูรราการตัอะลแ. 1999) ศ.ค( ชใกัลหาษาภีม มรรธนฒัวะลแ ุธนัพิตาชนาดงาทงาตกตแมาวคีม ้ีนาลหเนคนาล1,000 าวกรกาชะรป 100 าวกกามน่ิถาษาภีมะลแนตนปเ ูดรูอาษาภ ีลากงบเาษาภ ษฤกงัอาษาภ ีดนิฮาษาภ นชเ าษาภ16 งึถดูพ ฐัรูยอยัศาอ่ีทยีดเนิอนค ้ีนาษาภชใ30 ะลยอราวกยีดเนิอนคะารพเ ิตาชาํจะรปาษาภนปเาวอืถ ีดนิฮาษาภ าษาภ ราหาอนาทะรปบัรราก ยากงตแรากวลแนักงาตกตแ่ีทาษาภชใะจกาจกอน ตในอตงาทฐัระลแอืนหเนอตงาท ยวดปไกออนักงาตกตแ็ก วาลนชาชะรปยตไปิธาชะรปฐัรณราธาสงอขปขเงัสรตสาศิตัวะรป1.3 บักวยีดเษุรุบพรรบยาสอ้ืชเบืส่ีทง่ึนหศทเะรปนปเ วาลนชาชะรปยตไปิธาชะรปฐัรณราธาสอืรหวาล ญหในวสง่ึซ น้ันาทเตน็ซเรอปเ50 งยีพเีม ๆ ทแวาล าผเยาลหยามกามยอนมุลกนชยวดบอกะรปวาลตแ ยทไวาช าขเกอืทเนบูยอมยินาขเวาชนวส บาร่ีทนบงขโาํ้นมิรูยอยัศาอ พยพอดไ ตไาษาภดูพ่ีทนชมุลก นอกป4,000 - 5,000 ณามะรปอ่ืมเรตสาศิตัวะรปงาทนาฐกัลหมาต มุลวาลวาชงอขษุรุบพรรบนปเ่ีทนย่ีมเ-งม ดไะก-ทไกวพงึถมวร นาสีอคาภนใงูสบาร่ีทะลแวาลศทเะรปนใูยอามาขเ นอนนแ่ีทงลหแกัลหง้ัตรากีมมไ้ีนาลหเนชมุลกม่ิรเกรแ นีจศทเะรปงอขตในอตกาจพยพอ่ีทายเ-งมกวพะลแ ยีชเอเนดแนิดงอขาขเบุหะลแาขเกอืทเตขเนใ ามงลพยพอมานดยีวเะลแ ามพ ยทไง้ัท ๆ งาตาผเนชอ่ืมเามอต

47 ามอตานฒัพนจน้ึขีมม่ิรเ็กนอืรเนาบงารสรากนในปเาํจมาวค รมขเ-ญอมิตาชนชงอขูยอ่ีทน่ิถนปเง่ึซ ยนเคาอ รมขเรกัจาณาองอขจานาํอตใยาภมุลบาร่ีทะลแาขเบุหณวเิรบูยอนาฐน่ิถง้ัตะลแ มรรกรตษกเงอืมเนปเ นวพงอืมเวัหงาบะรพงวลห นทนัจงยีวเรคนาอเีตมารคงสาํทงรท มุงาฟาจเะรพ.1896 ศ.พ ปนใามอต อืลหเยวชราก ตใยาภนักวยีดเรกัจาณาอนปเมวราขเชารคโงูสบาร่ีทนใงหแยาลหกีองอืมเวัหนจดอลต ดมหง้ัท าขเกอืทเบักงขโาํ้นมแมุลงาวหะรงาลกง่ึกูยอง้ัต่ีทนดแนิดนบน้ึขงาชนาลรกัจาณาอนปเง้ัตอก รมขเยิรตัษกงอข งยีชเงอืมเานปาถสกาจงัลห นาดกุทนใงอืรเงุร่ีทรกัจาณาอนปเ งอทงยีชเ-งดงยีชเงอืมเ่ีทูยองาลกยนูศีม าํนหนัอ ิตาชาํจะรปานสาศนปเามรมขเกันาํสชารกาจ ศงวากงัลิธทัลานสาศธทุพบัรงรทมุงาฟาจเะรพ วลแงอทงยีชเ-งด อ่ืชนย่ีลปเงรทมุงาฟาจเ งาชนาลงัยามรมขเกันาํสชารกาจลหงิสะปลิศปูรธทุพะรพนปเงาบะรพญิชเญัอดไะลแ ”งาบะรพงวลหงอืมเ“ นปเ ยชารงอรคน้ึขดไมุงาฟาจเะรพงอขสรอโ ถานวูภรตไทไนสแมาสายะรพ มนชะรพน้ิสมุงาฟาจเะรพอ่ืมเ . 2063ศ.พ งึถนจ ปยอร บันนาน ๆ งาตฏบกดิกเะลแจานาํองิชงยแมารคงสะารพเ งลมอ่ืสเม่ิรเงาชนาลรกัจาณาอ งวลหงอืมเยายหใดรปโงรท นผแกปนปเหใมหใน้ึขนิดนผแมวรบวระลแ ยชารงอรคน้ึขจ็ดสเาจเชารราสิธพโะรพ บักหใญิรจเมาวคงารสะลแ มายสงอขนารกุรรากกาจลกไหใอ่ืพเ นทนัจงยีวเงอืมเ่ีทูยอปไงาชนาลรกัจาณาองอข ชาระรพชาริธาฐษชเยชไาจเะรพหใดรปโงรท ลกไวายรตนเะรพยาสีมงรทะลแกามงายอนปเงาชนาลรกัจาณาอ ตครรวสจ็ดสเาจเชารราสิธพโาจเะรพอ่ืมเน้ัรค ามพจานาํอนาครากนปเอ่ืพเ านนาลรกัจาณาองอรคปไสรอโ นทนัจงยีวเงัยปไมหใงยีชเกาจตกรมวกแะรพ ญิชเญัองรทะลแ งาชนาลามบัลกจ็ดสเชาริธาฐษชเยชไาจเะรพ าวกยีรเ่ีทอืรห งวลหุตาธะรพดัวงารสงรท กามงอืรเงุรญิรจเมาวคีมงรทานสาศธทุพะรพคงอะรพงอขยัมสชัรนใ ตกรมวกแะรพนาฐษิดะรปอ่ืพเน้ึขวกแะรพดัวงารสะลแ” ีณมาฬุจกลโยีดจเุตาธะรพ“ ลากชัรยาลหามนักอตบืสงอรคกปยิรตัษกีมงาชนาลรกัจาณาอ ชาริธาฐษชเยชไาจเะรพนิดนผแงัลห นปเงรทคงอะรพ งาชนาลรกัจาณาองหแงอทคุยนปเาวอืถ ชารกิมรรธาศงวยิรุสาจเะรพลากชัรนใดุสงูสญิรจเ ชารกิมรรธาศงวยิรุสาจเะรพจ็ดเมสงัลห นชาชะรปงอขอืถบัน่ีทนปเะลแมรรธชารธิพศทนใูยอน่ัมง้ัต่ีทยิรตัษก งาชนาลรกัจาณาอ งาบะรพงวลห งาชนาลรกัจาณาอ อืค รกัจาณาอ3 นปเกออกตแงาชนาล วลแตครรวส ง้ัทมวร นาบนอ่ืพเศทเะรปงอขงอรคดึยรากตใยาภูยอกตยดโ ์ิดกัศาปาํจงาชนาลรกัจาณาอะลแ นทนัจงยีวเ นปเาขเงาบะรพงวลหกวนผดไงึจ ดไงลอืนหเนอตวาลงอืมเวัหติชิพมายสพัทงอก มายสะลแ มานดยีวเ นีจ งขโาํ้นมแงอขงาลกนอตงาทวาลงอรคดึยจานาํอผแมานดยีวเงอขนยีวหเศงวชาร นตงอขง่ึนหนวสนดแนิด 3 นปเกออกยแกตแ่ีทงาชนาลนิดนผแงอรคดึยาขเมายสพัทงอก. 2322 ศ.พ งึถนจ นทนัจงยีวเรคน ๆ บอร ชารกอเูกบอกอ่ืพเฏบกอกนผแงาวนทนัจงยีวเงหแ ศงวุนอาจเ. 2365 ศ.พ ปงึถน้ัรค ดมหง้ัทดไรกัจาณาอ งอืมเงพแาํกยาลาํทอ้ืรดไนทนัจงยีวเรคนีตามกย3 ่ีทลากชัรนใมายสพัทงอก ติวีชราหะรปษทโนิสดัตกูถจ็รเาํสมไตแ วยีดเดัวงยีพเูยออืลหเนทนัจงยีวเรคนนใดัว นอตดาวกกูถนคูผ มดะสนลปกูถนิสยพัรท งอืมเง้ัทบาราผเฟไาอเ งายอบบแมาตงารส้ีนงหแดกเะสีสดัวงอขมรรกยตปาถสกาจญัคาํสุตหเาสีมจาอ ดกเะสีสดัว อืค มหไฟไกูถมไ่ีท นตนอตรทนิสกโนตัรยัมสนใยทไมรรกยตปาถสงอข งาทกาจลไ ๆ งาตงอืมเีตะลแวาลนารกุรามพัทกย นานนูยลฑณมกาจอฮนีจกวพ. 2428 ศ.พ ปนใามอต งวลหาขนปเ มคาปลิศ - ษกัจะรปน่ืมหมรกหใง้ัตงตแงรท5 ่ีทลากชัร ตในอตนทนัจงยีวเรคนงึถามลไอืนหเนอต

48 พแยาพอฮนีจกวพ นทนัจงยีวเ่ีทอฮีตามงขโาํ้นมแมาขพัทงอกกยะลแ อืนหเยาฝวาลงอืมเวัหูยอาํจะรปามญหใ ยีสเงอตยทไ. 2436 ศ.พ ปงึถนจ ดมหปไยาพกตแอฮกวพนจ งาวขงยีชเงอืมเงึถนจีตมาตยทไ งาวขงยีชเปไน้ึขีนห ป114 งึถามวาลงอรคกปดไ่ีทกาจงัลห สศเง่ัรฝกแหใงขโาํ้นมแงอขยาซงฝบถแนดแนิด มรรธนปเมไ่ีท าญญัสิธนสชใดไสศเง่ัรฝ นีจดโนิอูสาขเลพิธทิอนผแม่ิรเกตนัวะตจานาํอาหมอ่ืมเ วาลงอรคกปสศเง่ัรฝ) นับุจจปนใวาลศทเะรป( นตบักหใดมหง้ัทงขโาํ้นมแงอขยาซงฝนดแนิดกยหใมายสบีบ บ็กเงอตง่ึซ ง่ึนหอตกีอวาลนคนปเ่ีทงอืมเาจเมุคบวคยอค งวลหาขอืรหงวขแาจเนปเสศเง่ัรฝนคีมยดโงวขแะลตแ าษกัรมไสศเง่ัรฝ น้ันน้ึขงอืมเนปเกตวาล่ีทาลวเดอลต สศเง่ัรฝงวลหาขหใจรรกฉยาชกาจขลเวัตยวส าวอืถะารพเ กันรไาทเวาลศทเะรปงอขมรรธนฒัวบักจในสดไมไนนถนปเงารสอ้ืรยดโ ุถตัวณารบโ นาถสณารบโ จิกฐษรศเงิชเนใาคีมมไงัลหาลาปนาบนดแนิดนปเ งอืมเ่ีทน้ึขลาบฐัระณคง้ัตอกะลแสศเง่ัรฝศทเะรปอืนหเยัชีม ีนนัมรอยเ งอส่ีทง้ัรคกลโมารคงสนใามอต .ศ.พ ปงึถน้ัรค นุป่ีญบักรติมธนัพนปเงลกตะลแ ีซิวลาบฐัรงัลหนุนหรากหในีจดโนิอนใสศเง่ัรฝงวลหาขะณค ีซิว มอ่ืสเม่ิรเ่ีทสศเง่ัรฝงอขจานาํอนาตอตรากนินเาํดม่ิรเมารคงสลูบิพงวลหีรตลพงอขาํนรากตใยาภลาบฐัร2484 สศเง่ัรฝพัทงอกตแ ชารกอเศากะรปวาลหใุยนุป่ีญ ามนืคบัลก์ิดกัศาปาํจะลแีรุบยชไงวขแดึยรากยวด ยอถ ีมยดโ ชาริธทิสาญาณรูบมสบอบะรงอรคกปามนัหวาล นานมไดไิตุยมารคงสงัลหง้ัรคกีอามนืคบัลกนอย็ก สศเง่ัรฝงอขลแูดมุคบวครากตใยาภดุสงูสยามหฎกนปเญูนมรรธฐัร กัรวนแ ยาลสมละรสิอวาลรากนวบข) ษฤกงัอ( ฯรกัจาณาอชารหสะลแากิรมเอฐัรหส. 2492 ศ.พ หนิมิจฮโกาจนุนสบันสรากบัรดไยดโามอตาลวเนใ วาลศทเะรปตสินวิมมอครากนวบขนปเานฒัพดไิตาชมวร มานดยีวเงอขตสินวิมมอคครรพะลแ งอขงอรคกปรากนาตอตลจาลจรากอกม่ิรเอืนหเงยีฉเกออนัวะตนาดงอืมเวัหนใวาล. 2495 ศ.พ ยอนาฮงุรกลาบฐัรกาจนุนสบันสรากตใยาภสศเง่ัรฝ กอองัลาํกนอถสศเง่ัรฝ ณรูบมสงายอชารกอเบัรดไงึจวาล ูฟนยีบเนยีดเยาค่ีทมารคงสพแสศเง่ัรฝอ่ืมเ ยาฝบัก) าวขยาฝ (นทนัจงยีวเนใยิรตัษกบบะรนุนสบันสยาฝ อืค ยาฝ2 นปเกออกยแกตแง่ึซวาลศทเะรปกาจ )ยาซยาฝ( วาลศทเะรปรากนวบข ิตาชาชะรปหสรากคงองอขกิชามสนปเาขเหใบัรมอยรากบัรดไวาล. 2498 ศ.พ นทนัจงยีวเรคนนใมสผลาบฐัราํนูผนปเีรตนมฐัรกยานงนหแาํตงราํดน้ึข ามูภณรรวุสาจเ. 2500 ศ.พ วาลงอขกออนัวะตคาภนใหนิมิจฮโงาทนสเชใามนัหมานดยีวเตสินวิมมอคลาบฐัร. 2506 ศ.พ ม่ิรเนักิรมเองัลาํกงอก ตใมานดยีวเนใตสินวิมมอคนาตอตกวพมารปบารปปไลพงัลาํกงสรากนใกัลหงาทนสเนปเ งัลหมารคงสาํทราก“ มานดยีวเมารคงสกาจกออวัตนอถากิรมเอฐัรหส. 2516 ศ.พ วาลนใบัลรากิตับิฏปามาขเ ยวดปไารกิลเงอตงึจวาลศทเะรปนใ” กาฉ ญปเมนพงุรกดึยยดโ นานมไดไศทเะรปง้ัทมานดยีวเอืนหเยัชีมตสินวิมมอคลาบฐัรกาจงัลห. 2518 ศ.พ งาวสีรศติวีชาหมาจเ มคาวนัธนอืดเนใดมหง้ัทดไจานาํอดึยวาลศทเะรปรากนวบข นองซไดไามอต กรแงหแนปเ ยตไปิธาชะรปฐัรณราธาส“ าวอ่ืชมหใศทเะรปานปาถสรากยวดามมาต กงัลลับชารกาจกออดลปกูถานฒัว . 2518ศ.พ มคาวนัธ2 ่ีทนัวอ่ืมเ วาล.ปปส อืรห” วาลนชาชะรป

49 ดวงมขเงายองอรคกปตสินวิมมอคยาบยโนชใวาล งอรคกปรากงลปแนย่ีลปเรากงัลห ป5 ะยะร หใลผงส บัจกูถนคน่ืมหยาลหรฎษาร ยอนมุลกนชมารปบารป ยทไศทเะรปบักธนัพมัสดัต านสาศธทุพมุคบวค มนชะรพน้ิสศงวิตาญะรพะลแานฒัวงาวสาจเ ศทเะรปกอนกออีนหบลหกามนวนาํจงาลกน้ัชนชะลแนชาญญป งลนจกายนาบวาช นักกักยาคนใูยอ มรรกญัสอกแงึถตสินวิมมอคบอบะรนใน่ัมอ่ืชเูผศทเะรปนาธะรป ราหิวมพ นอสกไยาน. 2535 ศ.พ ูยอปไพยพอ่ีทวาลวาช ปไกิลเกยกูถ ๆ ยอคพาภีรสเดักาํจราก นทแงนหแาํตงราํดน้ึข นัวหะสมูพ กัฮูนหยาน ะลแวย่ีทเงอทกันบัรนอตศทเะรปดปเม่ิรเวาล นอนงอืมเดิกเนาบูสนืคบัลกหใญิชเอ้ืชเรากบัรดไศทเะรปงาต ยทไศทเะรปบักธนัพมัสมาวคูฟนฟ ยทไหใลผงส นักยวดาขเ ยทไ-วาลมอ่ืชเงขโาํ้นมแมาข” พาภรติมนาพะส“ ดปเีธิพีม. 2537 ศ.พ ามงาทนิดเดไ นัวหะสมูพ กัฮูนหนาธะรป่ีทรากะลแ จิกฐษรศเะลแมรรธนฒัวนาดนใง้ัท น้ึขกามวาลอตลพิธทิอีม 9) ่ีทลากชัร( ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพาฝเาขเะลแรากงาทนปเงายอยทไนอืยเ . 2540ศ.พ ปนในยีซเาอกิชามสนปเาขเบัรมอยรากบัรดไวาลหใาํท ้ีนาลหเปูริฏปราก นชาชะรปยตไปิธาชะรปฐัรณราธาสนปเมหใศทเะรปานปาถสราก ป30 บอรบรควาล. 2548 ศ.พ ยลเดัวหงัจ่ีทงอส่ีทงหแนปเกีอชใดปเดไ็ก วาล- ยทไพาภรติมนาพะส งอเ้ีนนักวยีดเปนใะลแ) วาล.ปปส( วาล รามนยีมเพาภหสงหแฐัรณราธาสอืรหามพศทเะรปงอขปขเงัสรตสาศิตัวะรป1.4

50 ุธนัพาผเ ้ีนงหแนดแนิดนใูยอยัศาอยคเุธนัพาผเยาลหนชาชะรปีม นานวายน้ันามพงอขรตสาศิตัวะรป นีจงาวหะรนดแมรพณวเิรบกาจามงลพยพอดไามพวาช13 ่ีทษรรวตศวารามอต ญอม กแดไฏการป่ีทดุส่ีทกแากเ ามอตาลวเนใศทเะรปงอรคกป่ีทญหในวสาผเนชนปเยาลกะลแ ีดวะริอาํ้นมแมุลบาร่ีทูสาขเ ตบเิทะลแ กแดไ ิตาชอ้ืชเยาลห ๆ งาติตาชนชบักงอขวย่ีกเมาวคีม ามพพาภหสงหแฐัรณราธาสงอขรตสาศิตัวะรป นชเ ๆ งาตศงวชาระลแรกัจาณาอบักธนัพวย่ีกเรากีมงึถมวร ูยพ ญอม ามาขเพยพอดไญอมวาช ดไนตงอขณษกัลกอเนปเน้ึขมรรธยราองารสถรามาส่ีทกรแาผเนชนปเ ญอม นปเน้ึข ิมูภณรรวุสรกัจาณาอานปาถสดไะลแ ลากธทุพนอกป2400 วารอ่ืมเ้ีนงหแนดแนิดนใูยอยัศาอ งอขลพิธทิอบัรดไญอมวาช(Thaton) นอตาทงอืมเลกใณวเิรบ ณ2 ่ีทษรรวตศธทุพวารนใกรแงหแรกัจาณาอ ยัมสชัรนใานสาศธทุพะรพรพแยผเรากกาจามาวอ่ืชเง่ึซ2 ่ีทษรรวตศธทุพ วารนใยีดเนิองาทนาผธทุพานสาศ ญอมวาชงอขมรรธนฒัว มารคงสงาวหะรนใยาลาํทกูถญหในวสญอมวาชงอขกึทนับ ชาราหมกศโอาจเะรพงอข ะณษกัลมรรธนฒัวนปเงอเนตงอขณษกัลกอเนปเยาลกนจ ยีดเนิอกาจมรรธนฒัวบักนาสผมสผรากกาจน้ึขดิกเ ดไะลแามพงอขตในอตนดแนิดนใลพิธทิอีมะลแงอรคบอรคาขเดไญอมวาช14 ่ีทษรรวตศธทุพวารนใ มสผกูล )ีดวาสงห( คโะพงอืมเ่ีท ีดวมรรธุสรกัจาณาอ าวกยีรเ น้ึขมหใรกัจาณาอดิกเ วยีพเ: ูยพ: ุยป งหแฐัรณราธาสศทเะรปนดแนิดนใูยอยัศาอามาขเ่ีทนชมุลก อืค วยีพเอืรหูยพอืรหุยปวาช มโะกงอม(Binnaka) าคานนิพ ่ีทนชเ งหแยาลหน้ึขฐัรรคนานปาถสดไะลแ4 ่ีทษรรวตศธทุพตแง้ัตามพพาภหส าลวเงวชนใ(Halingyi) ียนิละหะลแ(Peikthanomyo) ยโมนโะทยปเ(Sri Ksetra) รตษกเีรศ(Mongamo) งอืมเีมาวบพนีจงอขราสกอเกาจยีดเนิอะลแนีจงาวหะราครากงาทนสเงอขง่ึนหนวสนปเามพนดแนิด วาลกงัด น้ึขดิกเมารคงสีมาวฏการปมไ บงสกัร่ีทาผเนชนปเูยพวาชะลแ งอืมเ18 ูยพวาชงอขงอรคกปจานาํอตใยาภูยอ สใมวสูยพวาช นักถรามาสมาวคงอละรปาขเหในทแวัตกอืลเดัครากยวดิตุยกัมงยแดัขอข ูยพาผเนชงาวหะร ดิผมาวคาํทะรกดไตแนวเ งัขาํจอืรหยบโรากยวดษทโงลกูถกัมรกาญชาอ ยาฝกาจาํท่ีทยากงตแงอ่ืรคเ ดัว่ีทาษกึศรากบัรดไ ๆ ก็ดเ ทาวรถเยากินานสาศธทุพะรพอืถบันูยพวาช ติวีชราหะรปษทโงอตงึจงรแยารนัอ ป20 งึถนจบวข7 ุยาอตแง้ัต ฐัรรคนอืนหเลพิธทิอีมกัมญหใดานขฐัรรคนตแ นักวยีดเนัอง่ึนหนัอนปเวัตมวรยคเมไูยพวาชงอขฐัรรคน ีมง่ึซ รตษกเีรศ กแดไ ดุส่ีทกามลพิธทิอีม่ีทฐัรรคนหใรากาณรรบงอ่ืรคเงสรากยดโกอองดสแง่ึซ ก็ลเดานข าวนาฐกัลหฏการปมไ ามพพาภหสงหแฐัรณราธาสนใดุส่ีทญหใดานขีม่ีทณารบโงอืมเนปเ าวดไอ่ืชเนาฐกัลห ปนใน้ึขดิกเศงวชารนย่ีลปเรากีมาวราดวาศงพนใงึถวาลกรากีมตแ ดใอ่ืมเน้ึขานปาถสกูถรตษกเีรศรกัจาณาอ นจเดัชมาวคีม น้ันานหนอกน้ึขานปาถสรากบัรดไงอตรตษกเีรศรกัจาณาอาวน็หเหใงดสแง่ึซ637 ชารกัศธทุพ งาทมหใงวลหงอืมเานปาถสปไน้ึขยายพยพออ่ืพเ1199 ชารกัศธทุพปนใปไง้ิทะลกูถรตษกเีรศรกัจาณาอ าว งอืมเาวอ่ืชเนาทงาบรตสาศิตัวะรปกัน ดใงอืมเอืควาลกงัดงอืมเาวดัชนแงายอบารทมไงัยตแ อืนหเนอต ษรรวตศธทุพวารนใาจเนานรกัจาณาอกาจนารกุรกูถ วาลกงัดงอืมเมาต็กรไงายอ ียคนิละหงอืมเอืควาลกงัด ยลเกีอูยพวาชงึถวาลกนาฐกัลหฏการปมไ็กน้ันกาจ15 ่ีท

51 มากุพรกัจาณาอ นดแนิดนใลพิธทิอมสง่ัสามาขเมึซกรทแพยพอ ๆ ยอค่ีทอืนหเนอตงาทกาจาผเนชนปเามพวาช จานาํองรทนัอรกัจาณาองึถนาฐกัลหีมงึจ1392 ชารกัศธทุพปง่ัทะรก ยอนะลีทามพพาภหสงหแฐัรณราธาส รากกาจงัลหยาภจานาํองาทศากาญญูสะวาภ่ีทนทแามาขเดไยดโ” (Bagan) มากุพ“ งอืมเ่ีทูยองาลกยนูศีมง่ึซ ง่ึนหนัอนปเงายอน้ึขตโบิตเดไิมน้ันกรแตแมากุพวาชงอขรกัจาณาอ ูยพวาชรกัจาณาองอขปไยาลสมอ่ืสเ นิดนผแมวรบวรถรามาสงึจคงอะรพ. 1587 - 1620) ศ.พ( าธรนโอาจเะรพงอขยัมสชัรนใง่ัทะรก นักวยีดเนัอ ชารกัศธทุพปนใดไญอมวาชงอขนอตาทงอืมเีตงรทคงอะรพอ่ืมเะลแ จ็รเาํสนักวยีดเนัอง่ึนหนัอนปเหใามพ มากุพรกัจาณาอ ามพนดแนิดนใดุส่ีทง็ขแมขเ่ีทรกัจาณาอนปเยาลก็กมากุพรกัจาณาอ1600 ูธทิสงอลอาจเะรพ. 1624 - 1655) ศ.พ( าธทิสนัยกาจเะรพงอขยัมสชัรนใน้ึขกามม่ิพเง็ขแมขเมาวคีม ดมหง้ัทบอืกเิมูภณรรวุสนในดแนิด17 ่ีทษรรวตศธทุพยาลปงวชนใหใาํท. 1655 - 1710) ศ.พ( มากุพะลแ) รคนะรพงอืมเ( รมขเ อืค งหแงอสงยีพเรกัจาณาอยดโ งอรคบอรคกูถ าขเกูถรากกาจง่ึนหนวส รากะรปงอสกัลหลผุตหเยวด งลมอ่ืสเ ๆ ยอคมากุพรกัจาณาองอขจานาํอ อืนหเนอตงาทามาขเ่ีท ลกโงอมิดรรวรกัจงอขนารกุรรากกาจง่ึนหนวสกีอะลแ จานาํอีมูผฆงสะณคยดโาํงบอรค งอมงอขจานาํอยายขรากง้ัยบัยอ่ืพเนานนูยูสพัทาํนงรทดไ. 1779 - 1830) ศ.พ ยชารงอรค( ีดบหิธารนาจเะรพ ดมหง้ัทบอืกเยาสะราํ่สะร็กมากุพรกัจาณาองอขพัท1820 ชารกัศธทุพปนใมารคงสพแคงอะรพอ่ืมเตแ ลกโ งอมรกัจาณาอหใาํท่ีทงรเวัตนปเยาลก1830 ชารกัศธทุพปนใมนชะรพงลปสรอโชาระรพกูถี ดบหิธารนาจเะรพ ถรามาส็กลกโงอมรกัจาณาอ ้ีนง้ัรคมารคงสงัลหยาภ น้ันนักวยีดเปนใมากุพรกัจาณาอนารกุรจในิสดัตลกโ ง้ัตงตแดไลกโงอมอ่ืมเงลดุสน้ิสมากุพศงวชาร ดมหง้ัทดไมากุพรกัจาณาองอขนดแนิดงอรคบอรคาขเ 1832 ชารกัศธทุพปนใามพนดแนิดราหิรบน้ึขนุหลาบฐัร ีดวาสงหะลแะวงัอ บัรดไง่ึซ ะวงัอศงวชาร ง้ัรคกีอนักกาจกออกยแกตแดไามพ มากุพรกัจาณาองอขยาลสมลรากกาจงัลห ะลแะปลิศ1907 ชารกัศธทุพปนใะวงัองอืมเ่ีทน้ึขานปาถสกูถดไมากุพรกัจาณาอกาจมรรธนฒัวงาทลพิธทิอ ตขเาณาอยวดงอ่ืนเตแ ามพงอขมรรกณรรวงหแงอทคุยนปเยาลก้ีนคุยนจูฟนฟกูถดไมากุพงอขมรรกณรรว ชารกัศธทุพปนใดไงอรคบอรคาขเญหใทไวาชกูถงึจะวงัองอืมเ ูรตัศกาจนารกุรรากนักงอปรากอตกาย่ีท 2070 ีดวาสงหงอืมเ่ีทง้ัรคกีอมหใน้ึขนตกวพงอขรกัจาณาอานปาถสดไญอมวาช ตใงาทนดแนิดบัรหาํส งอขงาลกยนูศนปเง่ึซ ญอมงอขงอทคุยนตม่ิรเดุจนปเ. 1970 - 2035) ศ.พ ยชารงอรค (ยีดจเมรรธยิรตัษกยดโ ามอตาลวเนใญหใดานขาครากงาทงาลกยนูศะลแทาวรถเยากินานสาศธทุพ ูองอตรกัจาณาอ มหใงหแรกัจาณาอานปาถสามงลพยพอดไะวงัอวาช ญหใทไกาจนารกุรกูถมากุพรกัจาณาอกาจงัลห งบเะตาจเะรพ2074 ชารกัศธทุพปนใ ยโนิยคงิมาจเะรพงอขาํนรากตใยาภูองอตงอืมเ่ีทงาลกยนูศีมยดโ ดไนักวยีดเนัอง่ึนหนัอนปเหใดมหง้ัทบอืกเามพมวรบวรถรามาสง่ึซ. 2074 - 2093) ศ.พ ยชารงอรค( ้ีตวเะช ง้ัรคกีอ

52 ง็ขแมขเงัลาํกีมญหใทไวาช คาภิมูภนใน้ึขดิกเญหใดานขงลปแนย่ีลปเรากีมดไ ้ีนาลวเะยะรงวชนใ ีมม่ิรเดไสกเุตรปโ่ีทะณขนใ งคน่ัมมไมาวคดิกเายธุยอรกัจาณาอนใยาภงอืมเราก อืนหเนอตงาทกามงายอนปเ าดรรบงอขามาขเรากนใ ดไากะละมงอรคบอรคาขเถรามาสะลแตใงยีฉเกออนัวะตยีชเอเนใลพิธทิอ งอืมเยายดไ้ีตวเะชงบเะตาจเะรพ่ีทราก ง่ึนหง้ัรคกีอญัคาํส่ีทาครากงาทงาลกยนูศนปเยาลกามพ ปรโุยวาชาคอพ ยชารงอรคงรท( งอนงรเุบาจเะรพ าครากงาทลเาํทยวดงอ่ืนเ็กง่ึนหนวสลผุตหเ ีดวาสงหงอืมเ่ีทูยอามงวลห กาจอตบืสยชารงอรคน้ึขจ็ดสเดไ ้ีตวเะชงบเะตาจเะรพงอข) ยขเ่ีพ( นัวทเะรพนปเง่ึซ. 2094 - 2124) ศ.พ . 2103)ศ.พ( ะรุปีณม ิทาอ ดไบอรยาร ๆงาตรกัจาณาองอรคบอรคาขเถรามาสะลแ ้ีตวเะชงบเะตาจเะรพ มาต็กรไงายอ ดุส่ีทลาศพไญหใงาวกตขเาณาอีมามพหใาํทคงอะรพงอขมารคงสาํทราก. 2112) ศ.พ( ายธุยอ นานมไามอตาลวเนใยาภดไะรสิอนปเนตศากะรปถรามาส็กงาตายธุยอะลแะรุปีณมง้ัท งหแยิรตัษก สกเุตรปโงอขนารกุรรากบักบอกะรป งหแยาลหน้ึขงอืมเกาจฏบกอกรากบักญิชผเงอตอ่ืมเ ะวงัองอืมเ่ีทูยอปไงวลหงอืมเยายยดโ ตในอตงาทนดแนิดงอรคบอรครากกาจวัตนอถงอตนปเาํจูองอตศงวชาร นปเหใามพนิดนผแมวรบวรถรามาส งอนงรเุบาจเะรพงอขาดดันะรพ(Anaukpetlun) นุลตพเะกอนะอาจเะรพ งอขนารกุรรากนาตอตาขเงัลาํกชใะจ่ีท จในิสดัตคงอะรพ2156 ชารกัศธทุพนใง้ัรคกีอนักวยีดเนัอง่ึนหนัอ ากเมากุพรกัจาณาองอขรตสาศมรรธกัลหูฟนฟดไกงัลลับชารดอทบืสูผ(Thalun) นุราธาจเะรพ สกเุตรปโ ดุส่ีทยาท ตในอตงาทตขเาณาออตจใสใะจ่ีทยลเะลนจ ปไนิกเกามานสาศงอ่ืรเบักาลวเชใงรทคงอะรพตแ น้ันกาจ ะวงัอกาจชารกอเศากะรปรากาํทดไ็ก ยีดเนิอนใูยอน่ัมง้ัตง่ึซสศเง่ัรฝกาจนุนสบันสรากบัรดไ่ีทีดวาสงห ญอมวาชงอขนารกุรรากกาจ2259 ชารกัศธทุพปนใปไยาลสมละลแงลอแนออ ๆยอค็กามพวาชงอขรกัจาณาอ าญพงอลอศงวชาร ว็รเดวรนัอาลวเนใยาภดไดุสดีขงึถนจง็ขแมขเมาวคงารสะลแน้ึขานปาถสรากบัรดไ าญพงอลอศงวชาร ามพวาชงอขนดแนิดงอรคบอรคามาขเ่ีทญอมวาชลไบัขดไ ามพวาชกาจมยินมาวคบัรดไ่ีทาํนูผนปเง่ึซาญพงอลอ บัลกถรามาสงัยง้ัท. 2302 ศ.พ ปนใง้ัรคกีอ ดไญอมรกัจาณาองอรคดึยาขเถรามาส็กน้ันกาจ. 2296 ศ.พ ปนใดไ . 2303ศ.พ ปนใงวลหงอืมเนปเงุกงายงอืมเหใานปาถสคงอะรพ นักวยีดเาลวเงวชนใดไ ะรุปีณมงุรกงอรคดึยาขเ มาวคบสะรปงอตตแ ายธุยอนารกุราขเพัทารตายดไคงอะรพ(Tenasserim) ีรศวานะตงอรคดึยาขเกาจงัลห .ศ.พ ยชารงอรค(Hsinbyushin , นิชหูบนิสาจเะรพ มารคงสงาวหะรนใตครรวสงรทคงอะรพอ่ืมเวลหเมล บสะรปะลแ. 2309 ศ.พ ปนใง้ัรคกีอายธุยอรกัจาณาอนารกุราขเพัทาํนดไ สรอโชาระรพ2306 - 2319) ง้ัยบัยถรามาส็กคงอะรพตแ ามพนดแนิดูสาขเจานาํอยายขมายายพะจนีจมแ ้ีนยัมสชัรนใ ามดัถปนใจ็รเาํสมาวค ้ีนนาดงาทนีจงอขนดแมรพยายขรากาํท. 2309 - 2312) ศ.พ ปงวชนใ( ง้ัรค่ีสง้ัทดไนีจงอขนารกุรราก สรอโะรพ. 2324 - 2362) ศ.พ ยชารงอรค(Bodawpaya าญพ-อดบโาจเะรพงอขยัมสชัรนใ งลิตุยกูถ ขไะยนดแนิดกวนผถรามาส็กตแ ปไายธุยออืนหเีม่ีทจานาํอยีสเญูสงอตามพ าญพงอลอาจเะรพงอขคงอะรพกีอ ยัมสชัรนใูยอง่ึซ. 2366 ศ.พ ปงอขมคารกมนอืดเงวชนใ ดไวไามาขเ(Tenasserim) ีรศวานะตะลแ(Arakan) จ็รเาํสดไมัสสัอนวคแนารกุราขเ(Maha Bandula) ะลุธนัพาหมอ่ืชงานนุข (Bagyidaw) วอดียคาบาจเะรพงอข น้ันะณขนใูยอยีดเนิองอรคบอรค่ีทษฤกงัอบักงรตยดโานหญิชผเงอตามพหใาํท

53 ามพรกัจาณาอชารงอขยาลสมลรากะลแษฤกงัอบักมารคงส บัรดไยาฝนปเษฤกงัอยดโงลิตุย. 2367 2369) ศ.พ( ง่ึนห่ีทง้ัรคษฤกงัอะลแามพงาวหะรมารคงส มัสสัอนดแนิดยีสเญูสงอตามพหใาํท ษฤกงัอบัก(Yandaboo) บโาดนัยาญญัสิธนสาํทงอตาํจามพยาฝ ะนชยัช นปเอ่ืพเ น้ันตแบัน ามพงอข ๆ งาตรกายพัรทงวตกัตนตม่ิรเ็กษฤกงัอง่ึซ ปไีรศวานะตะลแ ขไะย ะรุปีณม คงอยิรตัษก กามงายอนปเามพงาทบักหใงอืคเนคแมาวคงารส รปโคงิสูสนอปะจ่ีทบิดุถตัวบัรหาํสนักะรปกัลห ดิกเหใุตหเนตนปเ ษฤกงัอยาฝงอขนชยโะรปลผีตมจโรากาํทะลแ บโาดนัยาญญัสิธนสกิลเกยงรทงึจามอต มารคงสดุสน้ิสงัลห ง้ัรคกีอษฤกงัองอขนปเะนชยัชยดโงลบจ็กง่ึซ งอส่ีทง้ัรคษฤกงัอะลแามพงาวหะรมารคงส ามพาวมหใยีสเวาลกงัดนดแนิดกยีรเดไยดโ นตบักวไาขเงยีคเลกใ่ีทน้ืพะลแีดวาสงหกวนผดไษฤกงัอ ้ีนง้ัรค งดนิมาจเะรพยดโจานาํอดึยาขเรากยวดนตม่ิรเ ามพนใญหใง้ัรคิตัวิฏปรากดิกเหใอก้ีนง้ัรคมารคงส ตในอต านฒัพมายายพงดนิมาจเะรพ ีนนชะรพงาตาฐษชเะรพนปเง่ึซ(Pagin Min) นักะปาจเะรพกาจ(Mindon Min) กาจนารกุรรากอตกายง่ึซ ยลเะฑณัมงุรกานปาถสดไคงอะรพ ษฤกงัองอขนารกุรรากนาตอตอ่ืพเามพศทเะรป ดไษฤกงัอกาจนารกุรรากง้ัยดุยหะจ่ีทอพงยีพเมไงัย็กตแ มหใงหแงวลหงอืมเนปเน้ึข กอนยาภ ะจ่ีทอพมไีมราบีมงรท งดนิมาจเะรพงอขสรอโะรพนปเง่ึซ(Thibow) อบีธาจเะรพ ามอตยัมสชัร นิสดัตดไคงอะรพดุส่ีทนใ นดแยาชณวเิรบนใว่ัทปไยาวนุวมาวคดิกเหใาํทงึจ ดไรกัจาณาอชาระรพมุคบวค นปเษฤกงัอบักมารคงสศากะรปดไะลแ วไาํทะรกงรทดไงดนิมาจเะรพ่ีทษฤกงัอบักาญญัสิธนสกิลเกยยัทะรพ ฐัรณราธาสนดแนิดงอรคบอรคาขเถรามาสษฤกงัอหใาํท้ีนง้ัรคมารคงสงอขลผ2428 ชารกัศธทุพปนใมาส่ีทง้ัรค ดไวไาอเอืลหเ่ีทนวสามพพาภหสงหแ ยอนก็ลเ 2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสดิกเรากนอกะยะระลแ.2 429 ศ.พ ปนใษฤกงัองอขมคินาณาอนปเกตามพ นาซงออีมงรแนุรวัห่ีทมุนหาษกึศกันมุลกนปเน่ิขะต ตใงยีฉเกออนัวะตยีชเอเนใทาบทบีมามาขเดไนุป่ีญ ศากะรปรากนุนสบันสะจนุป่ีญาวดิคาขเกวพ งุกงายยัลายทิวาหมนใาษกึศกันงอขาํนูผนปเะลแ มยินิตาชกัน ศากะรปามพหใิมวย่ีนหเงวนหมายายพบัลก วลแดไามพงอรคดึยนุป่ีญอ่ืมเตแ ษฤกงัอกาจามพงอขพาภรสิอ ชารกอเ  (Anti-Fascistตสิซสาฟนาตอตนชาชะรปงหแพาภีรสเตาบินนัสรากคงอ ง้ัตอกดไนาซงออน้ันงัด ครรพอ่ืชงอืมเรากครรพนปเยาลกดไะลแ ๆ บัลงายอนุป่ีญนาตอตอ่ืพเPeoples Freedom League : AFPEL) ามพหใะจ่ีทนัยนืยษฤกงัอยดโษฤกงัอบักาจรจเดไAFPEL ครรพ วลแ2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสพแนุป่ีญอ่ืมเAFPEL าษกึรปาํคหใยวชามพาํจะรปษฤกงัอญหใงวลหาขีมะลแ พภรกัจอืรคเตใยาภงอเนตงอรคกปพาภรสิอีม ๆ น่ืองอืมเรากครรพนุนสบบันสมายายพดไษฤกงัอ ณรูบมสงายอชารกอเรากงอตAFPEL งอืมเรากครรพตแ ศทเะรปราหิรบน้ึขAFPEL ครรพหใมอยนิยงึจ จ็รเาํสลผนปเมไตแนาซงอองอขAFPEL ครรพจานาํองขแน้ึข

54 จิกฐษรศเงาทงคน่ัมมาวคงารสยาบยโนีมนาซงออ ีธิวิตนัสยดโษฤกงัอลาบฐัรบักาจรจเรากงอตะลแ ครรพนใตสินวิมมอคมยินยาฝบักงยแดัขมาวคดิกเหใาํทงึจ นค6 กีอีรตนมฐัระณคะลแนาซงออAFPEL . 2490ศ.พ มคาฎกรก19 ่ีทนัวอ่ืมเ ราหงัสบอลกูถงึจ ุนูออืรหุนน้ิขะตามอต าภสมุชะรป่ีทกาจกอองาทนิดเะณข ชใศากะรปรากีมะลแนทแีรตนมฐัรกยานนปเน้ึขดไ ดไษฤกงัอยดโ2490 มคาลุต17 ่ีทนัวอ่ืมเญูนมรรธฐัร วไราหทรากงาทิธทิสาษกัรงัยตแามพกแหใชารกอเบอม ดไงึจษฤกงัอ. 2491 ศ.พ มคารกม4 ่ีทนัวนใง่ัทะรกนจ ณรูบมสงายอามพกแหใชารกอเบอม นในักบรูสรากาหญปีมงัยะลแ ง้ัตกอืลเรากกาจาม่ีทราหทลาบฐัระณคนใงอรคกปามพศทเะรปนับุจจป าลวเดอลตูยอยอนาผเนช ยีซเีนดโนิอศทเะรปงอขปขเงัสรตสาศิตัวะรป1.5 (Requblic of Indonesia) ยีซเีนดโนิอฐัรณราธาส อืครากงาทอ่ืชอืรห(Indonesia) ยีซเีนดโนิอ ะลแยีลเรตเสออปีวทะลแตใงยีฉเกออนัวะตยีชเอเรทุมสบาคงาวหะรูยอง้ัต กลโนใดุส่ีทญหใ่ีทะากเูมหนปเ : ยีซเีนดโนิอ( วยีนเรอบะากเนบยีซเลเามศทเะรปบักดิตนดแมรพีม กฟิซปแะลแ ยีดเนิอรทุมสาหมงาวหะร ะากเนบกออนัวะตรอมิตศทเะรปะลแ) นยีรเิอ: ยีซเีนดโนิอ( ีนิกวินะากเนบีนิกวินวปาปศทเะรป), นัตนัมิลาก รอมิต รากตใยาภูยอกตงอตามอตตแ นานาชามงอืรเงุรญิรจเมาวคีม่ีทะากเูมหยวดบอกะรปยีซเีนดโนิอ ่ีทง้ัรคกลโมารคงสงวชนปเง่ึซ. 2485 ศ.พ มคารกมนอืดเนใ ป300 ณามะรปนานูยอดนลแรอธเนเงอขงอรคกป หใาํทงึจ จ็รเาํสดไปไกออยีซเีนดโนิองอขมคินาณาอาจเดนลแรอธเนเลไบัขรากาํทะลแ ยีซเีนดโนิอกุบนุป่ีญ2 กันกามนุป่ีญบักจใงาววไมาวคหใดไมไตแ นุป่ีญบักอืมมวรมาวคหใน้ันยัมสนใ ๆ ญัคาํสนคยีซเีนดโนิอาํนูผ มวราขเอขะจนุป่ีญ ามน้ึข ๆ งาตรากนวบขง้ัตดัจยีซเีนดโนิอวาชิตาชกัรูผีมอ่ืมเ อืค งลคแบอืลคเุตหเีมะารพเ ยวดนางนินเาํดะลแมุคบวค ศากะรปสากอโอืถดไยีซเีนดโนิอ รติมธนัพยาฝอตนนาํจมอยศากะรปะลแมารคงสพแนุป่ีญอ่ืมเ ชารกอเศากะรปรากบัรมอยมไมิดเมคินาณาอาจเดนลแรอธเนเตแ. 2488 ศ.พ มคาหงิส17 ่ีทนัวนใชารกอเ มารปบารปถรามาสมไ ดนลแรอธเนเาวฏการปบรูสรากกาจลผ มารปบารปาขเพัทงอกกยงึจ ยีซเีนดโนิองอข ิตุยหใอ่ืพเ ย่ีลกเลกไยวชามาขเงึจดนลแรอธเนเบักรติมธนัพนปเง่ึซษฤกงัอ ดไยีซเีนดโนิอวาชงอขพัทงอก . 2489ศ.พ อ่ืมเ(Linggadjati Agreement) ิตายดักงิลงลกตอขนใมานงลยาฝงอสง้ัทหใยดโ นักงยแดัขมาวค ดนลแรอธเนเงัลหยาภามอต ารตามุส ะลแาวชะากเนใยีซเีนดโนิอลาบฐัรงอขจานาํอบัรมอยดนลแรอธเนเยดโ น่ืยดไ ยีดเนิอะลแยีลเรตเสออ นชเ ๆน่ือศทเะรปหใาํท ยีซเีนดโนิอีตมจโาขเราหทาํนดไยดโ งลกตอขดิมเะลดไ ง้ัตยดโ ทาพิพอขบังะราขเดไิตาชาชะรปหส รากดัจาขเ ิตาชาชะรปหสงหแงคน่ัมมาวคีรตนมะณคหใงอ่ืรเ

55 มอนะรปีนะรปย่ีลกเลกไ่ีทานหาํทอ่ืพเ ากิรมเอฐัรหสะลแ มยียเลบเ ยีลเรตเสออ ยวดบอกะรปรากมรรกะณค ะลแนโรากูซ อืค ยีซเีนดโนิองอขญัคาํสนคาํนูผมุกบัจาขเดไดนลแรอธเนเตแ งิยดุยหรากีมหใงอรกยีรเดไะลแ รากินหาํตงาตกลโว่ัทศทเะรปกุท้ีนะยะรนใ ดไามกอองอสง้ัทาํนูผวัตาํนยีซเีนดโนิอราหทามอต งัขกักปไาตตัฮ ชารกอเบอมดนลแรอธเนเหในัดดกดไงคน่ัมมาวคีรตนมะณคะลแ ง่ิยงายอดนลแรอธเนเงอขาํทะรก ยีซเีนดโนิอกแ ีมยตไปิธาชะรปบบะรงอรคกปะลแ ชารกอเบัรดไยีซเีนดโนิอ. 2492 ศ.พ มคาวนัธ27 ่ีทนัวนใ มวรหใมอยนิยมไดนลแรอธเนเกาจงอ่ืนเ ูยอีมงคงัยกายงุยมาวคตแศทเะรปงอขขุมะรปนปเีดบิธานาธะรป ดนลแรอธเนเดุส่ีทลผ กีอนักบรูสะจรากมยีรตเงาตงึจยาฝงอสง้ัท ยีซเีนดโนิอบักาขเกตนัวะตนยีรเิอนดแนิด งดสแกตนัวะตนยีรเิอวาชหใะลแ กตนัวะตนยีรเิอนดแนิดลแูดมุคบวคิตาชาชะรปหสหใจานาํอนอโมอย็ก ญหในวสกตนัวะตนยีรเิอวาชาวฏการป ิตมาชะรปงยีสเกออรากลผ มไอืรหยีซเีนดโนิอบักมวระจาวิตมาชะรป ยีซเีนดโนิองอขงอรคกปมาวคนใูยอหใกตนัวะตนยีรเิอนอโงึจิตาชาชะรปหส ยีซเีนดโนิอบักมวรรากงอต . 2506ศ.พ มคาภษฤพนอืดเอ่ืมเ สนปปิลฟศทเะรปงอขปขเงัสรตสาศิตัวะรป1.6  (Republic of theสนปปิลฟฐัรณราธาส อืครากงาทอ่ืชอืรห (the Philippines) สนปปิลฟ ยีชเอเกาจงาห กฟิซปแรทุมสาหมนใูยอง้ัตะากเ7,107 นวนาํจะากเยวดบอกะรป่ีทศทเะรปนปเPhilippines) ีม่ีทวยีดเง่ึนหงยีพเศทเะรปนปเ อืคษศเิพะณษกัลีมะลแ. มก100 ณามะรป ตใงยีฉเกออนัวะตงาทญหในิดนผแ ากิรมเอฐัรหสะลแ. 2064 - 2441) ศ.พ( นปเสวิน กลโนใดุส่ีทกามวายนักงาวหะรอตดิต่ีทลเะทงาทนดแมรพ อตดุส่ีทญหใลพิธทิองอสนปเะลแ ษรรวตศ4 าลวเนปเมคินาณาอนปเสนปปิลฟงอรคดไ. 2441 - 2489) ศ.พ( สนปปิลฟงอขมรรธนฒัว ิตาชนใง่ึนหนปเะลแ ตสิรคานสาศอืถบันญหในวสรกาชะรป่ีทยีชเอเนใวยีดเิตาชนปเสนปปิลฟ ณษกัลกอเนปเ่ีทกออนัวะตะลแกตนัวะตงาวหะรนักนาสผมสผรากนปเ ดุส่ีทกามกตนัวะตกาจลพิธทิอบัรดไ่ีท นางนใวไวาลกดไ ษฤกงัอวาชรตสาศิตัวะรปกัน(Arnold Joseph Toynbee) ีบนยอท ฟซเจโ ดลนโราอ ะาพฉเ ษกัยลเะทน่ืลคยดโ กออนัวะตงัยปไาพดัพกูถ่ีทากิรมเอนิตาลศทเะรปนปเสนปปิลฟศทเะรป าวาขเงอข ะากเนใูยอยัศาอยคเ สนยปเซเมโฮโยษุนมีมาวกอบงบายทิววีชณารบโะลแีดคณารบโงาทนาฐกัลห การกรง้ัตามาขเดไยีซเีนรตโสออลูกะรตนใาษาภดูพ่ีทาผเนช นอกป50,000 ณามะรปตแง้ัตนัวาลาป ป 5,000 ตแง้ัตดมหง้ัทอืลหเ่ีทนวสยนเคาอยีชเอเบักาครากยาขอืรคเงาทนสเง้ัตดัจะลแ สนปปิลฟนใ คอ็ลากาตาษาภ อืคดูพชใสนปปิลฟวาช่ีทาษาภลากตสิรคนอก ซปเลโ ลกเีม. 2064) ศ.พ. 1521 (ศ.ค ปนใสนปปิลฟะากเูมหงึถาม นัลลจเาม ดนันิดรอฟเ มคินาณาอง้ัตรากูสปไาํนง่ึซ น้ึขนปเสวาชนชมุชง้ัตะลแ. 2108) ศ.พ. 1565 (ศ.ค ปนใสนปปิลฟงึถาม ปสักลเดเ อืถบันามนัหหใดมหง้ัทะากเวาช หใาํทดไกิลอทาคนัมรโยากินตสิรคานสาศชวบกัน น้ันกาจงัลห ามอตาลวเนใ นชกาจง้ัท ยามกาม ๆ งาตฏบกณรากุตหเบักูสอตดไนปเสพัทงอก น้ันกาจบันป300 งวชนใ ตสิรคานสาศ นุป่ีญ สศเง่ัรฝ าดนัลอฮ นีจ ษฤกงัอ กแดไง่ึซ มคินาณาองอรคบอรคามาขเมายายพ่ีทน่ือิตาชกาจะลแงอืมเน้ืพ งวชนใวารคว่ัชรากนปเงวลหงอืมเงอรคบอรคาขเษฤกงัอ่ีทงวชนใดุส่ีทกามปไยีสเญูส นปเส สกเุตรปโะลแ

56 งอขมคินาณาอะนาฐนในปเสงอขงอรคกปรากตใูยอสนปปิลฟะากเูมห (Seven Years’ War) ปด็จเมารคงส น้ันกาจบันะลแ. 2364) ศ.พ. 1821 (ศ.ค ปงึถ. 2108) ศ.พ. 1565 (ศ.ค ปตแง้ัตบัน (New Spain) มหในปเส (Manial Galleon) นยีลเลกแาลินะมอืรเนิดเราก งรตยดโนปเสงอขงอรคกปรากตใูยอ็กสนปปิลฟ าครากูสาขเงอเวัตดปเสนปปิลฟะากเูมหะลแ16 ่ีทษรรวตศยาลปงวชนใน้ึขนตม่ิรเ กโิซก็มเปไสนปปิลฟกาจ าํนูผนปเีดบิธานาธะรปีมยตไปิธาชะรปบบะรยวดงอรคกปสนปปิลฟศทเะรปนับุจจป. 1834 ศ.ค ปนใกลโ ศทเะรป นุป่ีญศทเะรปงอขปขเงัสรตสาศิตัวะรป1.7 (Nihon-koku/Nippon- นุป่ีญศทเะรป อืครากงาทอ่ืชีม) งปปิน/งฮิน(Nihon/Nippon นุป่ีญ กฟิซปแรทุมสาหมนใูยอง้ัต กออนัวะตยีชเอเคาภิมูภนใะากเูมหศทเะรปนปเ) ุกะกโงปปิน/ุกะกโงฮินkoku- บักดิต อืนหเศิทงาทนวส น้ักนุป่ีญลเะทีมยดโ นีจนชาชะรปฐัรณราธาสะลแ ีลหากเรทุมสบาคบักดิตกตนัวะตงาท ยติทาองวดงอขดินเาํกน่ิถาวลปแนุป่ีญอ่ืชงอขิจนัครษกัอวัต นดแงบแนสเนปเ กสตอ็คอโลเะทีม ยีซเสัรศทเะรป ยัทุอยติทาองหแนดแนิดาวกยีรเกูถง้ัรคงาบหใาํทงึจ บอกะรปนุป่ีญะากเูมหกลโงอข62 ่ีทบัดนัอนปเบัน รตมเลโิกงาราต377,835 าวก่ีทอ้ืนเีมนุป่ีญ บัดาํลมาต ุกกโิชะลแ ูชวิค ดโกไกฮ ูชนฮะากเอืค็กดุส่ีทญหใ่ีทะากเ ะากเ3,000 าวกญหใยอนะากเยวดปไ ดุส่ีทงูส่ีทาขเูภ ิจูฟฟไาขเูภนชเ ฟไาขเูภนปเง่ึนหนวนาํจีมน้ันนใง่ึซ าขเูภะากเูมหนปเะจกามนวสนุป่ีญงอขะากเ นคนาล128 ณามะรป อืค กลโงอข10 ่ีทบัดนัอนปเกามีมน้ันนุป่ีญงอขรกาชะรป นตนปเ ศทเะรปนใ ญหใ่ีทงอืมเตขเนปเยาลกะจ วลแยวดปไาขเลฑณมิรปณวเิรบมวราถง่ึซ วยีกเตโงุรกอืคนุป่ีญงอขงวลหงอืมเ นคนาล30 าวกกามยัศาอูยอรกาชะรปีม่ีทกลโนใดุส่ีท น้ึขฏการปกรแง้ัรคนุป่ีญงึถวาลกราก ากเนิหคุยตแง้ัตกรแง้ัรคนุป่ีญนใยัศาอามยษุนมาวนาฐษินนัส าษาภ นชเ นาดยาลหนในีจกาจลพิธทิอบัรดไนุป่ีญ1 ่ีทษรรวตศตสิรคตแง้ัตนีจกันาํสชารงอขกึทนับนใ นุป่ีญหใาํทงึจงอเนตงอขณษกัลกอเนปเหในย่ีลปเบัรปรากีม็กนักวยีดเะณขนใตแ มรรธนฒัวะลแงอรคกปราก านฒัพามาํนะลแกตนัวะตียลโนโคทเาอเบัร็กนุป่ีญ ามอตษรรวตศยาลหกีอ นับุจจปนจามนดเดดโ่ีทมรรธนฒัวีม กลโมารคงสพแกาจงัลห กออนัวะตยีชเอเนใดุส่ีทกามลพิธทิอีมะลแานหวาก่ีทศทเะรปนปเยาลกนจศทเะรป . 2490ศ.พ นใมหใญูนมรรธฐัรชใรากยดโงอรคกปรากงาทงลปแนย่ีลปเรากีม็กนุป่ีญ งอส่ีทง้ัรค งอขกิชามสนปเนุป่ีญ กลโงอขงอสบัดนัอนปเงูสีพีดีจีมยดโ จิกฐษรศเงาทาํนูผศทเะรปนปเนุป่ีญ ศทเะรปงาตงอขาหญปขไกแรากนใมวรนวสีมะจ่ีทวัตน่ืตมาวคีมะลแ คปเอเะลแ ีดีซีออโ8 ีจ ิตาชาชะรปหส ตนยงอ่ืรคเะลแรกัจงอ่ืรคเียลโนโคทเงาทาํนูผนปเงัยะลแ ีด่ีทูยอนปเมาวคนาฐรตามีมนุป่ีญ ่ีทคุยนปเ ชารกัศตสิรค นอกป300 ณามะรปอ่ืมเม่ิรเ ิ อยโะยคุย ยวดนตม่ิรเนุป่ีญรตสาศิตัวะรป งึถวาลกราก ญหในิดนผแนีจวาชพยพอูผกาจามูรมาวคบัรดไง่ึซ ะหลโีตราก วาขกูลปรากีธิวูรนยีรเม่ิรเนคูผ กยีรเง่ึซ ลากตสิรคนอก 57 ปนใ ูชน่ัฮวฮโ น่ัฮศงวชารยัมสนีจกันาํสชารงอขกึทนับนใน้ึขฏการปกรแง้ัรคนุป่ีญ งอรคกป ุกะคโทไะมะย อืคนุป่ีญนใดุส่ีทกามจานาํองรท่ีทรกัจาณาอ8 ่ีทษรรวตศธทุพงวชนใ ะว าวนุป่ีญวาช ยวดีลหากเงาทนาผนีจศทเะรปงัยปไตูทะณคงสยคเง่ึซ ะกโิมิฮีนิชารยดโ

57 ษรรวตศธทุพ ณามะรปตแง้ัตนตม่ิรเวาลกงัดคุยนในักน้ึขงารสมยิน่ีทนาสุสมาตอ่ืชง้ัตง่ึซ งฮะดโคุย ซไนัคตขเณวเิรบูยอน้ันงอรคกปรากงาลกยนูศง่ึซ ศงวชารบบแงอรคกปรากีมม่ิรเนุป่ีญ่ีทคุยนปเ12 งึถนจ9 ่ีท ยาชาจเ กัลหนปเนีจกาจามลพิธทิอบัรดไนุป่ีญะากเูมหูสีลหากเรทุมสบาคกาจามาขเดไานสาศธทุพะรพ้ีนคุยนใ งรทงัย้ีนกาจกอน นีจกาจ ๆ มหใมรรกตัวนบัรดไงึจนุป่ีญ นีจบักีรตมไธนัพมัสญิรจเปไตูทชาระณคงสงรทุกะตโชโ รากบัรดไ็กานสาศธทุพะรพดุส่ีทนใะลแ ยวดกีอกรแบับฉนุป่ีญยามหฎกนปเง่ึซ ารตามด็จเบิสญูนมรรธฐัรารต -ธทุพณามะรปตแง้ัตนตม่ิรเวาลกงัดคุยนในักน้ึขงารสมยิน่ีทนาสุสมาตอ่ืชง้ัตง่ึซ ะกึซะอยัมสตแง้ัตน้ึขกามบัรมอย ตขเณวเิรบูยอน้ันงอรคกปรากงาลกยนูศง่ึซ ศงวชารบบแงอรคกปรากีมม่ิรเนุป่ีญ่ีทคุยนปเ9 - 12 ่ีทษรรวตศ านสาศธทุพะลแปูรธทุพะรพตแ นุป่ีญะากเูมหูสีลหากเรทุมสบาคกาจามาขเดไานสาศธทุพะรพ้ีนคุยนใ ซไนัค ญิรจเปไตูทชาระณคงสงรทุกะตโชโยาชาจเ กัลหนปเนีจกาจลพิธทิอบัรดไน้ันกาจงัลหนุป่ีญศทเะรปนใ ารตงรทงัย้ีนกาจกอน กามนวนาํจนปเามญหในิดนผแกาจ ๆมหใมรรกตัวนบัรดไงึจนุป่ีญ นีจบักีรตมไธนัพมัส บัรมอยรากบัรดไ็กานสาศธทุพะรพดุส่ีทนใะลแยวดกีอกรแบับฉนุป่ีญยามหฎกนปเง่ึซ ารตามด็จเบิสญูนมรรธฐัร ะกึซะอยัมสตแง้ัตน้ึขกาม ีมงายองอรคกปรากีม ง็ขแมขเ่ีทรกัจาณาอนปเวัตอกรากีม่ีทกรแคุยนปเ. 1253 - 1337) ศ.พ( ะระนคุย งอรคกปรากงาลกยนูศ ญหในิดนผแนีจกาจามงอรคกปรากบอบะราํนรากยดโ นจเดัชงายอดไน็หเหใบบะร ิกิจคโ นชเ มรรกณรรวนยีขเรากบพม่ิรเะระนคุยนใ นับุจจปนใะระนดัวหงัจอืรหวยีคเจโฮเอืค็กน้ันะณขนใ กูถะลแ ๆ น้ัสาลวเงวชนปเ วยีกเะกอโะงะน่ีทปไยายกูถงวลหงอืมเ. 1263) ศ.พ( ิกะชโงฮินะลแ.1255) ศ.พ( งัอฮเคุยงอขนตม่ิรเดุจนปเง่ึซ วยีกเงัอฮเงัยปไง้ัรคกีอยาย นุป่ีญงอขงอทคุยนปเาวดไอืถ น้ันงัอฮเคุยนปเง่ึซ. 1728 ศ.พ งึถนจ. 1337 ศ.พ งาวหะร ฐษิดะรปรากอืค ดุส่ีทกามดัชงายอดไน็หเ่ีทง่ิส น้ึขานฒัพม่ิรเงอเนุป่ีญงอขมรรธนฒัว่ีทยัมสคุยนปเกาจงอ่ืนเ ่ีทษรรวตศธทุพงาลกงวชนใ นชเ กามนวนาํจนปเ้ีนรษกัอวัตยดโงตแ่ีทมรรกณรรวดิกเหใาํทง่ึซ ะนางาริฮ รษกัอวัต งอขงอรคกปราก ติวีชชใรากบักวย่ีกเยายรรบ่ีทยายินนปเง่ึซ น้ึขิจนกเนาทินงอ่ืรเยายินวนงตแรากีมดไ16 ้ีนงวชนใน้ึขงตแกูถ็ก ะยโะงิมิค นุป่ีญิตาชงลพเงอขงลพเอ้ืนเนปเชใกูถ่ีทนอลกทบะลแ ะราวิจุฟลูกะรต นักวยีดเนชเ กาจงัลห.1728 ศ.พ น้ึขจานาํอีมม่ิรเราหทรากงาทงอรคกปูผ่ีทรากกาจนตม่ิรเนุป่ีญ านิดกัศคุย ราหทลาบฐัรงารสะลแ นุกชโนปเงอเนตง้ัตงตแดไ ะมโะตโิระยโ ะนโ ะตโะมโะนิม ะรทไลูกะรตงอขพแยาพราก ะรุกามาคลาบฐัรตแ านิดกัศบบแงอรคกปรากีมง่ึซ ะรุกะมะคคุยงอขนตม่ิรเดุจนปเง่ึซ ะรุกะมะคงอืมเนใ ติวีชยีสเรากกาจงัลห กตนัวะตตขเนใูยอจานาํอีมงคงัยศงวชารกวพะารพเ ดไศทเะรปง้ัทงอรคกปถรามาสมไ็ก นาตอตถรามาสะรุกะมะคลาบฐัร นุกชโหใรากชารจ็รเาํสูผนปเามน้ึขวากดไ จโฮโลูกะรต ะมโตโิรยโ นุกชโงอข ซเากิมากุยาพกาจอืลหเยวชมาวคบัรดไยดโ. 1824 ศ.พ ะลแ. 1817 ศ.พ นใลกโงอมิดรรวรกัจงอขนารกุรราก กามยาหยีสเมาวคบสะรปลกโงอมพัทงอกหใาํทง่ึซ กแหใจานาํอยีสเญูสงอตดุส่ีทนในจ ้ีนง้ัรคมารคงสกาจงลอแนออ็กะรุกะมะคลาบฐัร มาต็กรไงายอ ลาบฐัรยาย ิจุอากาท ะงากิชาอนานมไามอตาลวเนใ ิจุอากาท ะงะกิชะออตพแยาพง่ึซูผ ะกโดไกโิดรรพรกัจ นุกชโงอขจานาํอ20 ่ีทษรรวตศธทุพงาลกงวชนใ ิจะมรโุมคุยาวอ่ืชดไงึจ ตโวยีกเดัวหงัจ ิจะมรโิม่ีทวไง้ัตปไ

58 นปเมาวคงิชงยแอ่ืพเบรูสรากาํทงาตนวคแงอรคาจเาดรรบะารพเ น้ึขงอืมเงาลกมารคงสดิกเะลแงลมอ่ืสเม่ิรเ ุกงโงซเคุยาวกยีรเ่ีทมารคงสคุยูสาขเนุป่ีญหใาํทง่ึซ ญหใ กรแง้ัรคนปเนุป่ีญงึถามงาทนิดเสกเุตรปโกาจีรานนัชชิมะลแาคอพีม21 ่ีทษรรวตศธทุพงาวหะรนใ กตนัวะตกลโบักนุป่ีญงาวหะรมรรธนฒัวนย่ีลปเกลแะลแยาขาครากม่ิรเะลแ ชใยดโ นคยาลหน่ือนวคแงอรคาจเะนชาอเะกานุบนโ ะดะอโนจปบิสยาลหูยองราํดมารคงส ราหงัสบอลกูถาขเอ่ืมเวลแดไนผแกปนปเหในุป่ีญศทเะรปมวระจบอืกเะลแปรโุยงอขธุวาอะลแียลโนโคทเ ดไงลบงสหใงอืมเนาบมารปบารปถรามาสามอตณมรานตจเดอทบืสูผ ิชะยโะดเิฮ ิมะตโะยโพทโ. 2125 ศ.พ นใ ติวีชยีสเาขเอ่ืมเนจ จ็รเาํสมาวคบสะรปมไ็กตแ ง้ัรค 2 งึถีลหากเรทุมสบาคนารกุริชะยโะดเิฮ.2 133 ศ.พ นใ พัทนอถ็กนุป่ีญ. 2141 ศ.พ นใงล กแหใรากชารจ็รเาํสูผนปเน้ึขงอเนตง้ัตงตแ ุซะยะอเิอ ะวะงุกะทโ ติวีชยีสเิชะยโะดเิฮกาจงัลห ุซะยะอเิอ ราหทรากะลแงอืมเรากงาทจานาํอดไะจ่ีทอ่ืพเ ิระยโะดเิฮ ิมะตโะยโพทโ ิชะยโะดเิฮงอขยาชกูล ง้ัตอกะลแ. 2146 ศ.พ นในุกชโนปเน้ึขงึจ. 2143 ศ.พ นใ ะระฮะงิกะซเมารคงสนใดไ ๆ งาตวยีมเดไะนชาอเ มุคบวคอ่ืพเ ตโตัฮชโกเุบ นชเ งายอยาลหีธิวชใลาบฐัร น้ึขนตม่ิรเงึจะดโะอเคุย ะดโะอเงอืมเ่ีทมหใลาบฐัร งึถงอ่ืนเอต กันดวงมขเมไงายอ้ีนยาบยโนชใะลแศทเะรปดปยาบยโนม่ิรเลาบฐัร. 2182 ศ.พปนใ ยาลหง้ัทวยีมเดไ ถรามาส่ีทชตัดวาชบักอตดิตรากนาผกตนัวะตียลโนโคทเาษกึศนุป่ีญ้ีนงาวหะรนใ ปบิสาหยอรงอสณามะรป ูยอ่ีทนชหใาํทนานาลวเนปเศทเะรปดปรากกาจขุสบงสมาวค น้ันาทเ) ิกะซะงะนดัวหงัจนใ( ะมิจดเะากเ่ีทามาขเ ้ีนะดโะอเคุยนใ งอเนตงอขงาทนใามน้ึข ๆมหใง่ิสฐษิดะรปะจ่ีทสากอโีมดไงอืมเวาชนชเงายองอรคกปจานาํอตใ ยวดกีอนุป่ีญศทเะรปบักวย่ีกเนชาชะรปาษกึศหใรากนตม่ิรเรากีมงัย .ศ.พ มคานีม31 ่ีทนัวนใ ง้ัรคกีอศทเะรปดปเหใกตนัวะตศทเะรปกาจนัดดกกูถ็กนุป่ีญตแ บัคงับอ่ืพเ นุป่ีญงึถามกุบากิรมเอฐัรหสอืรเพัทงอกงอขาํ้นาํดอืรเะลแ ่ีรรอพเ วิธทมแ) ษศเิพ( กอเาวาน2394 าญญัสิธนสาํทงอต็กนุป่ีญน้ันกาจงัลห ากิรมเอฐัรหสศทเะรปบักีรตมไธนัพมัสาญญัสิธนสยวดศทเะรปดปเหใ ะลแจิกฐษรศเงาทง้ัทาหญปบสะรปนุป่ีญหใาํท้ีนาลหเาญญัสิธนสง่ึซ ๆ น่ือกตนัวะตศทเะรปบักนักวยีดเบบแ ลาบฐัรอตจใอพมไกามนวนาํจนุป่ีญวาชหใาํทิตาชงาตวาชบักษศเิพิธทิสหใะลแศทเะรปดปเรากะารพเ งอืมเราก นในจ) ิจมเปูริฏปรากาวกยีรเกัมง่ึซ( ิดรรพรกัจคงอกแยตไปิธอจานาํอนืคหใงอรกยีรเสแะรกดิกเะลแ ะดโะอเ งลจานาํอดมห็กะดโะอเลาบฐัรดุส่ีท งอขจานาํอนาฐยายดไิจมเิดรรพรกัจะรพจ็ดเมสงอขงอรคกปรากตใยาภมหใลาบฐัร ิจมเคุยนใ รากบบะรงลปแนย่ีลปเรากีม วยีกเตโนปเะดโะอเกาจงวลหงอืมเอ่ืชนย่ีลปเะลแ ะดโะอเงัยามิดรรพรกัจคงอ ชใยดโิตาชงหแิตัญญับิตินาภสง้ัตอกะลแ. 2443 ศ.พ นใญูนมรรธฐัรชใบัคงับ นชเ กตนัวะตบบแมาตงอรคกป ีมหใาํทะลแ กตนัวะตศทเะรปกาจรากายทิวาอเบัรรากนุนสบันสงัยนุป่ีญิดรรวรกัจ ้ีนกาจกอน าภสงอสบบะร ศทเะรปบักราหทงาทงยแดัขมาวคีมม่ิรเนุป่ีญิดรรวรกัจ กามงายอนปเมรรกหาสตุองาทานหวากมาวค . 2437ศ.พ( ง่ึนห่ีทง้ัรค นุป่ีญ- นีจมารคงสนใะนชยัชดไ่ีทกาจงัลห ตขเาณาอยายขมายายพอ่ืมเงยีคเงาข นอตะลแ ีลหากเ นัวหตไงอรคกปจานาํอดไ็กนุป่ีญ. 2447 - 2448) ศ.พ( นุป่ีญ- ยีซเสัรมารคงสะลแ- 2438) นิลาคาซะากเงอขตใ

59 2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสพแมอยนุป่ีญ ตขเาณาอะลแจานาํอยายขถรามาสะนชูผ ีคาภรตไยาฝูยอง่ึซนุป่ีญหใาํทง่ึนห่ีทง้ัรคกลโมารคงส อ่ืมเะลแ. 2474 ศ.พ นใยีรเูจนมแงอรคบอรครากยดโ ปไอตนดแนิดยายขยาบยโนนินเาํดนุป่ีญ กีอปไอต  1936ปนใ ามอตปงอสนใิตาชตาบินนัสกาจกออาล็กนุป่ีญ ้ีนนดแนิดงอรคบอรครากนใมาณะรปิตาชานานกูถ ปนใะษกัอยาฝบักมวราขเะลแ ีนมรอยเีซานบักลกาสตสินวิมมอครากคงอนาตอตาญญัสิธนสนใมานงลนุป่ีญ 1941 กาจงัลห น้ึขง่ิยง็ขแมขเหใราหทรากงาทจานาํองารสมิรสเดไนุป่ีญ งอส่ีทง้ัรคกลโมารคงสคุยนใ ปไว่ัทนักกัจูรง่ึซ( กฟิซปแยีชเอเบถแนใมารคงสกาฉดปเดไงึจามอต ากิรมเอฐัรหสกาจาครากงาทนักดีกกูถนุป่ีญ ากิรมเอฐัรหสอืรเพัทนาฐีตมจโรากยดโ. 2484 ศ.พ มคาวนัธ7 ่ีทนัวนใ) าพรูบยีชเอเาหมมารคงส อ่ืชนใ งอขมคินาณาอนดแนิดนปเญหในวสง่ึซ ตใงยีฉเกออนัวะตยีชเอเงัยามาขเพัทารตายรากะลแลริพเวาอ่ีท ๆ งาตศทเะรปงอรคดึยถรามาสนุป่ีญ น้ันง้ัรคมารคงสดอลต ดนลแรอธเนเะลแรกัจาณาอชารหส ากิรมเอฐัรหส าํ้นงาทบรรากนใากิรมเอฐัรหสกแหใพแยาพนุป่ีญกาจงัลหตแ ดมหง้ัทดไตใงยีฉเกออนัวะตยีชเอเนใ ๆ ยอ่ืรเน้ึขกามบยีรปเยีสเยาฝนปเกต็กนุป่ีญ. 2485) ศ.พ (ยวเดิมงหแีวานธทุยกาจงัลหกฟิซปแรทุมสาหมนใ ง้ิทกูถง่ึซ ากิรมเอฐัรหสงอขูณามรปดิบเะรบักานหญิชผเงอตอ่ืมเ ยางยดโรติมธนัพมัสยาฝกแพแมอยมไงัย็กตแ พาภหสงอขนารกุรรากะลแ) บัดาํลมาต. 2488 ศ.พ มคาหงิส9 ะลแ6 ่ีทนัวนใ( ิกาซางานะลแามิชรโิฮงอืมเ่ีท นักวยีดเป มคาหงิส15 ่ีทนัวนใขไนอ่ืงเีมมไงายอพแมอยศากะรปงึจนุป่ีญ. 2488) ศ.พ มคาหงิส8 ่ีทนัว( ตยีวเซโ ศทเะรปงอขนาฐน้ืพงารสงรคโะลแมรรกหาสตุอหใาํทะลแนคนาลบันงอืมเลพยีสเญูสงอตนุป่ีญหใาํทมารคงส มุคบวคามาขเรอธเราอกมแ สาลกัดกอเลพงสดไากิรมเอฐัรหสยดโาํนง่ึซรติมธนัพมัสยาฝ กันหงายอยาหยีสเ บจมารคงสงัลหตแง้ัตนุป่ีญ มุคบวครากะรสิอยตไปิธาชะรปงอ่ืรเนนเง่ึซมหใบับฉญูนมรรธฐัรชใม่ิรเนุป่ีญ. 2490 ศ.พ ป นใ นปเดไนุป่ีญะลแ. 2499 ศ.พ นใกโสิซนารฟนาซาญญัสิธนสนใมานงลรากีมอ่ืมเดุสน้ิสรติมธนัพมัสยาฝงอขนุป่ีญ

60 ตโบิตเญิรจเราการตัอยวดจิกฐษรศเงาทานฒัพถรามาสนุป่ีญมารคงสกาจงัลห 1956 ปนใิตาชาชะรปหสกิชามส กลโงอขงอสบัดนัอนปเญหใจิกฐษรศเีม่ีทศทเะรปนปเยาลกนจกามงูส่ีท นุป่ีญศทเะรป รอวเวาทวยีกเตโราคาอ ะลแนืคงาลกนอตนใศากายรรบ จ็ดเมสีมยดโ ญูนมรรธฐัรตใยาภีรสเบบแยตไปิธาชะรปบอบะรยวดงอรคกปนุป่ีญศทเะรป นใวไิตัญญับีมยดโ ศทเะรปราหิรบรากนใจานาํอชาระรพีมมไิดรรพรกัจะรพตแ ขุมะรปนปเงรทิดรรพรกัจะรพ บักูยอกตญหในวสงอรคกปรากจานาํอ ฐัรนในชงอขีคคัมาสมาวคะลแฐัรงหแณษกัลญัสาวนุป่ีญงหแญูนมรรธฐัร นุป่ีญวาชงอขนปเน้ันยตไปิธอจานาํอ ิตาชงหแิตัญญับิตินาภสนใ ๆ น่ือกิชามสะลแีรตนมฐัรกยาน ะตโิฮิกะอิดรรพรกัจ อืคนับุจจปคงอะรพ ตูทรากงาทรากีธิพนใฐัรงหแขุมะรปนปเ่ีทานหาํทงรทิดรรพรกัจะรพ ะตโิฮุระนรามุกชารฎุกมอืคทายาทชัรนวส าภสงอสบบะรนปเ” ต็อเดไ“ กยีรเ่ีทอืรห ิตาชงหแิตัญญับิตินาภส อืค นุป่ีญงอขิตัญญับิตินรกคงอ บิสดปแยอร่ีสกิชามสีม งาลาภสนปเ: House of Representatives) ษฤกงัอ( รฎษารนทแูผาภส ยวดบอกะรป งอสกิชามสีม งูสาภสนปเ: House of Councillors) ษฤกงัอ( าภสีรตนม ะลแ ป่ีสงนหแาํตงราํดะราวีมง่ึซนค ปไนักบัลสง่ึนหง่ึรคนวนาํจาภสีรตนมกิชามสง้ัตกอืลเรากีมยดโ ปกหงนหแาํตงราํดะราวีมง่ึซนคงอสบิส่ีสยอร ณรูบิรบปบิส่ียุยาอีมน้ันง้ัตกอืลเิธทิสีมูผนวส ศทเะรปว่ัทง้ัตกอืลเรากกาจามงอสง้ัทาภสงอขกิชามส ปมาสกุท ๆ น้ัสงวชนวเกย. 2498 ศ.พ นใครรพง้ัตอกตแง้ัตดอลตยดโามลาบฐัรครรพนปเยตไปิธาชะรปีรสเครรพ ปไนตนปเ นุป่ีญยตไปิธาชะรปครรพอืคนาคยาฝาํนนกแ้ีนง้ัท นาคยาฝครรพงอขมสผลาบฐัรดิกเ่ีท. 2536 ศ.พ นใ

61 รฎษารนทแูผาภสกิชามสกาจีรตนมฐัรกยานง้ัตงตแงรทิดรรพรกัจะรพ น้ันราหิรบจานาํอบัรหาํส หใะลแีรตนมฐัรง้ัตงตแจานาํอีมีรตนมฐัรกยาน ลาบฐัรานหวัหนปเหใงอเนักยวดกิชามสยดโ กอืลเบัรดไ่ีท งนหแาํตกาจนพีรตนมฐัร ราหทรากะลแศทเะรปงาตยาบยโน ีมยดโ กัลหรติมธนัพนปเง่ึซากิรมเอฐัรหสบักราหทงาทะลแจิกฐษรศเงาทธนัพมัสมาวคาษกัรนุป่ีญ นปเนุป่ีญ ศทเะรปงาตยาบยโนงอขกัลหาสเนปเนุป่ีญะลแากิรมเอฐัรหสงาวหะรงคน่ัมมาวคงาทอืมมวรมาวค ิตาชาชะรปหสงหแงคน่ัมมาวคีรตนมะณคงอขรวาถมไกิชามสนปเดไ 1956 ปตแง้ัติตาชาชะรปหสงอขกิชามส -ะณคนใ รวาถกิชามสนปเาขเะจงัวหงุมง่ึซG4 มุลกนใง่ึนหนปเงัยะลแ 2005 - 2006) ปอ่ืมเดุสาล( ง้ัรค9 มวร งอขาหญปขไกแรากนใมวรนวสีมะจ่ีทวัตน่ืตมาวคีม คปเอเะลแG8 งอขกิชามสนปเง่ึซนุป่ีญ งคน่ัมมาวคีรตนม หใ่ีทูผนปเงัย้ีนกาจกอน กลโว่ัทญัคาํส่ีทาคูคศทเะรปบัก ตูทรากงาทธนัพมัสมาวคบัชะรกะลแศทเะรปงาต ราลลอดนาลนัพ7.69 คาจิรบยดโ กลโงอขญหใยาร(ODA) รากงาทนปเงายอานฒัพรากอ่ืพเอืลหเยวชมาวค งอมญหในวสศทเะรป วลแตใีลหากเะลแนีจศทเะรปกาจกอนาวบพีซีบีบงอขจวราํสรากกาจ 2007 ปนใฐัรหส กวบงิชเกลโอตีม่ีทนุป่ีญงอขลพิธทิอ ลิรูคะากเงอ่ืรเ ยีซเสัรบักนชเ นาบนอ่ืพเศทเะรปบัก ๆ งาตนดแนิดนใิธทิสงอ่ืรเทาพิพอขาหญปีมนุป่ีญ นีจบักุกากงซเะากเงอ่ืรเนัวหตไะลแนีจบัก) นุป่ีญาษาภนใ ะมิชะกเะทอืรห( ทรอคงัอีลนิหงอ่ืรเตใีลหากเบัก อืนหเีลหากเบักาหญปีมงคงัยนุป่ีญ ้ีนกาจกอน นตนปเ ะมิชิระทโ ะนโิกะอโ ๆ บอระาพเาํจจิกฐษรศเตขเงอ่ืรเ ลิรูคะากเงอ่ืรเทาพิพอขกาจงอ่ืนเะลแรยีลคเวินธุวาองอรคบอรครากงอ่ืรเะลแนุป่ีญวาชวัตาพกัลรากีณรก บักวย่ีกเ ๆ ดใงลกตอขนใมานงลรากีมยคเมไะารพเ ยีซเสัรบักูยอมารคงสาํทงคงัยนุป่ีญวลแยามหฎกงาทนใ ้ีนาหญป

62 ยีชเอเปีวทนใศทเะรปะลแยทไศทเะรปนใน้ึขดิกเ่ีทรตสาศิตัวะรปงาทญัคาํสณรากุตหเ2 ่ีทงอ่ืรเ มคินาณาอาลคุย2.1 สกเุตรปโ สศเง่ัรฝ ษฤกงัอ กแดไ กตนัวะตกลโงาทศทเะรปกาจงอ่ืนเน้ึขดิกเมคินาณาอาลคุย ปีวทบถแนใศทเะรปะาพฉเยดโ กลโว่ัท ๆ งาตศทเะรปงัยปไงอเนตงอขมคินาณาอยายขมายายพ ฯลฯ าดนัลอฮ ศทเะรปง้ัท น้ึขงอืมเนปเาลอ่ืพเามงาทนิดเ้ีนาลหเจานาํอาหมศทเะรป่ีทญัคาํสยามหาปเศทเะรปนปเ ยีชเอเ มคินาณาอนปเดึยกูถ่ีทศทเะรปงึถวาลกะจ้ีนทบนใ นตนปเ มานดยีวเ วาล สนปปิลฟ ยีซเีนดโนิอ ามพ ยีดเนิอ ้ีนงัดปขเงัสนปเอพ กแหใจานาํอบอม่ีทงอรคกปรากบบะรีม ตใงยีฉเกออนัวะตยีชเอเ่ีทน้ืพตขเนใูยอง้ัตามพศทเะรป ีมะลแญหในวสนคนปเง่ึซสาทะลแรพไนวส มคงัสนใยอนนวนาํจนคมุลกงยีพเนปเง่ึซงานนุขะลแยิรตัษก านิดกัศบบะรกไลกมาตฐัรกแนางงรแชใอืรหยวสงสรากนใ่ีทานหีมะจุธนัพิตาชยาลหกาลห ดไ็กษฤกงัอ ศทเรนเกูถ็กีสหเมะลแอบีธาจเะรพ ดุสน้ิส3 ่ีทง้ัรคามพบักษฤกงัอมารคงสงัลห จานาํอชใรากนใ งิองาองลหแดาขงานนุข วลหเมลามพงอขงอรคกปรากบบะรหใาํทยีดเนิอบักาขเามพกวนผ รากาํทงัยษฤกงัอน้ันกาจกอน ราหทรากาชญับงอกมวรงาลกยนูศนปเยาลกยลเะฑณัมงัวชาระรพ มรรธบอช่ีท ยวดสาทะลแรพไบบะรกิลเ ษฤกงัองอขบบะรกูถ็กนานมไามอตะลแษฤกงัอบักอืมมวรมาวคหใมอยกามนวนาํจามพงอขงานนุข งึถบาซมึซหใมหใณษกัลพาภงารสกูถดไามพ ามพงอขงอรคกปน้ัชนชนปเามน้ึขดไ็กษฤกงัอน้ันกาจงัลห นืลกดูด ษฤกงัองอขติลผลผนปเมหใยัมสามพาวอ่ืชเญหในวสาษกึศกันง่ึซ น้ัชนชกุท ามพะลแยีดเนิอนใูยอนางาํทะจง่ึซกอืลเดัครากกาจดิกเ่ีท มคินาณาอราหิรบกันมุลกนปเICS นปเาํจICS งอขนางาํทราก กันหนางาํทงาขนอคหใาํท นค300,000 วารนคบอชดิผบัรงอต นค1 ่ีทานหาจเ หใาํทงึจยอตาํ่ต่ีทน้ัชนชนปเามพวาชาวงอมิตคอีม่ีทมาวคยวดตแ ามพนใ นชเ งอืมเน้ืพนคบักธนัพมัสิฏปงอตะจ ดิกเะจ่ีทงาขนอคามพงอืมเน้ืพนคะลแ ICS หใาํท กันกามามพงอืมเน้ืพบักวย่ีกเูรนยีรเะจ่ีทจในสมไญหในวสICS ิตาชอ้ืชเงาตะลแนักวยีดเิตาชอ้ืชเกาจง้ัทกยแกลปแกึสูรมาวค ะวาภหใาํทลคคุบยารบ็กเกยีรเลาบฐัร่ีทยวสะาพฉเยดโ ีษาภบ็กเรากนาดนใษฤกงัองอขงอรคกปราก น้ันงยแดัขมาวคดิกเรากตแ นาซายหฏบกดิกเนาตอตรากูสปไาํนะลแนัดดกมาวคดิกเามพวาชนจาํ่ตกตวาขาคาร มคงัสาหญปกาจดิกเรากนปเาววาลกดไมไ ตีราจบบแดิคมาวค รตสาศยสไกาจดิกเ่ีทาํทะรกรากนปเาวงอมษฤกงัอ จิกฐษรศเ- หใม่ิรเสศเง่ัรฝศทเะรป25 ่ีทษรรวตศธทุพนตงวชอต24 ่ีทษรรวตศธทุพยาลปงวชงึถน้ัรค นีจงอขตในอตนดแนิดงึถาขเงาทาหอ่ืพเ งขโาํ้นมแมุลบถแนในดแนิดูสามาขเจานาํอยายขะจ่ีทจในสมาวค รากกาจม่ิรเสศเง่ัรฝยดโ วลแน้ันานหนอกดไามพดึยถรามาสง่ึซ ษฤกงัอบักงขแมหใงหแาครากดาลตดปเอ่ืพเ กอนนวสรมขเนดแนิดูสามาขเบืคกุร. 2402 ศ.พ ปนในอกตใมานดยีวเอืรหนีจนิชคโนวคแงอรคดึย กอนนวสรมขเอืนหเจานาํอะลสมอยงลกตยทไ. 2406 (ศ.พ ปนใชารศทเะรปะนาฐนใงอรคกปยทไง่ึซ มานดยีวเดึยถรามาสง่ัทะรกนจอตมานดยีวเนในดแนิดยายขดไงึจน้ันกาจ. 2410) ศ.พ ปนใรากงาทนปเงายอ

63 งอขมคินาณาอนดแนิดบักดิชะรปงึจวาลชารศทเะรปนาดงาทมายสงอขนดแมรพ. 2426 ศ.พ ปนใศทเะรปง้ัทดไ ดไมไงย่ีลเกีลหงายอสศเง่ัรฝ ฏบกงัลาํกงอกงิชศงวชารนาตอตงิผทไฏบกณรากุตหเดิกเดไนีจศทเะรปนใ นักวยีดเาลวเะยะรนใ ะลแยทไุจงอสบิสนดแนิด นีจงอขนานนูยลฑนมบถแนใูยอนคูผมุสงอซงัลาํกง้ัตามนรยอถดไยาพกตแ่ีทอฮนีจวาช วาลกงัด่ีทน้ืพวนแมาตรฎษารมดะสนลปรากาํทดไอฮนีจงัลาํกงอก อืนหเนอตวาลชารศทเะรปนดแยาชวนแมาต มารปบารปปไงัลาํกงสะารพเ ง่ิยงายอสศเง่ัรฝะลแยทไยาฝง้ัทงอขงอรคกปรากอตาหญปงารส งอ่ืนเอตงายอ รธาภินพทเรทนิหมาจเะรพดลปงอตบักงึถพทเงุรกงาท น้ันงาบะรพงวลหรกัจาณาอบักะาพฉเ บงสมไงัย็กง้ัรคยาลห อฮพัทงอกหใยอลปะลแงอืมเาษกัรถรามาสมไกาจงอ่ืนเ งนหแาํตกาจกอองาบะรพงวลหรคนงอรคูผาจเ นทแนดแนิดงอรคกป์ิธทฤรทนิรกัสาจเะรพนปเน้ึขกุสาํคาจเง้ัตะลแงลงาบะรพงวลหงอืมเาผเะลแมดะสนลปาขเ อฮนีจงัลาํกงอกีตลไยาฝงอสง้ัทยดโ จ็รเาํสนจอฮบารปสศเง่ัรฝบักมวรงึจ) น้ันาลวเนใมายสอืรห( ยทไ อืค มหใาหญปดิกเ็กตแ) นับุจจปนใูฟนยีบเนยีดเ( งถแงอืมเ่ีทนักบจรรบามหใยาฝะลตแงอขตขเาณาอกาจ งอืมเกาจกออราหทงัลาํกนอถมอยมไยดโ ยทไุจงอสบิสะลแงถแงอืมเงอรคกปิธทิสงาอสากอโยวฉสศเง่ัรฝยาฝ าฟยาฝงอสงอืมเนปเรากะวาภกาจาม่ีทีม้ีนวาลกงัดาหญป นอกามมานดยีวเหใยวสงสยคเ้ีนงอืมเาวงาอะารพเงถแ ดอรูยอมาวคอ่ืพเงอเนตงอขลพิธทิอีม่ีทฐัรกุทญหใฐัรกแหใยวสงสะจง่ึซ นดแยาลปงอืมเงอข หใาํทะจดไมไสศเง่ัรฝบักงลกตาถาวน็หเ ยทไยาฝพัทมแ) ตโูช-งสแ มิจเ( ีรตนม์ิดกัศรุสายะรพ ยทไยาฝหใ. 2431 ศ.พ มคาวนัธ22 ่ีทนัวนใสศเง่ัรฝบักาญญัสาํทจในิสดัตงึจ กายกแยาลปนาบอฮรจโาหญป ีมหใงาลกตขเนปเงถแงอืมเนวส ยทไุจงอสบิส่ีทราหทงัลาํกง้ัตสศเง่ัรฝ) งาวขงยีชเ( นวพงอืมเ่ีทราหทงัลาํกง้ัต ะจมแ้ีนาญญัสิธนสกาจลผดไนดแตขเนปกปงอ่ืรเาจรจเะจิตาชงอสง้ัทลาบฐัราวกนจลแูดยาฝงอสง้ัทงอขราหท ยทไุจงอสบิสนวคแงอ่ืรเงยแดัขมาวคิตุยถรามาสะลแ จ็รเาํสนจสศเง่ัรฝบักอฮบารปอืมมวรยทไยาฝหใาํท ปไยายิรปยดโยทไุจงอสบิสนดแนิดยีสเงอต็กตแ วารคว่ัชปไงลิตุยกหง้ัทาหง้ัทนัพวัหะลแ นวพงอืมเ ษฤกงัองอขมคินาณาอาลราก มคินาณาอาหงวสแงาตศทเะรปยาลหกตนัวะตจานาํอาหมศทเะรปมุลก น้ันมคินาณาอาลคุยนใ ศทเะรปะลแศทเะรปยาลหยีชเอเปีวทนใามาขเลพิธทิอผแดไ สศเง่ัรฝ สกเุตรปโ ษฤกงัอศทเะรป นชเ งอเนตงอข งอเน่ันยีดเนิออืคษฤกงัองอขน้ึขงอืมเนปเกต่ีทง่ึนห จานาํอยนูศ่ีทรตสาศิตัวะรปนปเ ยีดเนิอศทเะรปนใาครากาํทามาขเษฤกงัองอขยีดเนิอตสิอทัษิรบ ยีดเนิอบักาครากาํทามาขเ่ีทิตาชยาลหีมวลแงิรจมาวค าคอพงอขมานนใามน้ันยีดเนิอูสามาขเ่ีทษฤกงัอวาช นตนปเ สศเง่ัรฝวาช าดนัลอฮวาช สกเุตรปโวาช นชเ ญัคาํส่ีท ามากาดกโสัวตแง้ัตบัน ยีดเนิอนิดนผแนบาครากาํทามาขเ่ีท ๆ กรแิตาชปรโุยนปเบัน สกเุตรปโ าทงอืมเงารสถรามาสะลแ15 ่ีทษรรวตศตสิรคยาลปตแง้ัต ยีดเนิองอขกตนัวะตงาทตักิลากงอืมเงึถามงาทนิดเ สศเง่ัรฝวาชะลแาดนัลอฮวาชีม็ก วลแสกเุตรปโวาชกาจงัลห(Goa) วักงอืมเ่ีทจ็รเาํสลผนปเน้ึขงอเวัตงอข ะลแ วลแนอกูยอยีดเนิอ่ีทรากจิกีมดไสศเง่ัรฝะลแ าดนัลอฮ สกเุตรปโวาชอ่ืมเงัลหยาภนใามาขเน้ันษฤกงัอนวส ยวดยีดเนิอนใผแยผเามตสิรคานสาศาํน

64 ูดนิฮะลแมิลสุมนปเ่ีทง้ัท ยีดเนิอวาชบักษกปิฏปนปเดิกเหใาํท ษฤกงัองอขยีดเนิอตสิอทัษิรบ าครากจิกรุธาํทรากนใครรสปุอนปเามานสาศงอ่ืรเหใะจานถรารปมไงึจษฤกงัอวาชาคอพ ้ีนนชเนยีรเทบะารพเ าคอพบักูสอตรากนใูดนิฮอืรหมิลสุมนปเะจาวมไยีดเนิอวาชนุนสบันสูผนปเบัลกงอเษฤกงัอวาช อืคญัคาํส่ีท านสาศงาต าวกกามะลแว็รเดวรงายอจ็รเาํสมาวคบสะรปบัลกษฤกงัอตแ น่ือิตาชงัลหยีดเนิอูสามาขเะจมแ าทงอืมเมาตดไงอเวัตงอขาครากยนูศง้ัตดัจถรามาส็ก ษฤกงัองอขยีดเนิอตสิอทัษิรบ นานมไาลวเนใยาภ น่ือิตาช ยวด็ก้ีนง้ัท าตตักลักะลแ สารทัม อืค กออนัวะตบถแงึถนจาม ยบเมอบ ตัรุสงอืมเ่ีทกตนัวะตบถแตแง้ัตบัน ญัคาํส ๆงาตรคนงอรคูผาจเกาจอืลหเยวชมาวค ม่ิรเมิลสุมยิรตัษกยดโยนูศมวรงอรคกปจานาํอ่ีทงวชนปเ18 ่ีทษรรวตศตสิรคงาลกงวชงึถามอ่ืมเ มาวคีม่ีทง่ึนหยาฝดใยาฝอืลหเยวชรากยวดงซแกรทแปไาขเสากอโีมษฤกงัอวาชาคอพหใสากอโนปเ งลมอ่ืสเ อืนหเจานาํอีมรากูสปไาํนะลแ น้ันาลหเงอรคกปูผาจเอืนหเลพิธทิอีม็กยีดเนิอตสิอทัษิรบดุส่ีทนในจ นักงยแดัข ามอตาลวเนใยีดเนิอนิดนผแ นวสงาบ อืคน่ัน ษฤกงัองอขลพิธทิอตใยาภูยอกต็กดมหง้ัทยีดเนิอศทเะรป19 ่ีทษรรวตศงึถามงวล 5 นใ3 ณามะรปีม้ีนงรตยดโงอรคกปตขเ(British Raj) ชาร ชิทิรบ าวกยีรเ งรตยดโษฤกงัองอขงอรคกปตขเนปเ ยอนนวคแก็ลเนวคแนปเกยแกตแ่ีท รคนงอรคูผาชาราหมยดโงอรคกปรากนปเอืลหเ่ีทนวส ดมหง้ัทยีดเนิองอข ดไษฤกงัองอขจานาํอธสเิฏปถรามาสมไ อืควาลก ษฤกงัองอขจานาํอตใยาภูยอกต็กตแดไงอเนตงอรคกปะจมแ่ีท งอขปไนปเมาวคงหแปยอรนปเ20 ่ีทษรรวตศนตงึถ19 ่ีทษรรวตศนตตแง้ัต ป100 ณามะรปงวช ปยอรยาลหนานามยอนนวคแ ก็ลเนวคแนปเกตแ่ีทยีดเนิอ ษฤกงัอวาชงอรคกปูผยดโงาทศิทดนหาํกกูถ่ีท ยีดเนิอ นิดนผแนบน้ึขงารสดัจษฤกงัอ่ีทยีณษรปไราสอ่ืสรากะลแฟไถรงาทบบะรยวด วยีดเง่ึนหนปเนักดิตหใงยโมอ่ืชเกูถ ยีดเนิอ รากนวบะรก ษรรวตศงาลกงวชนใพาภรสิอบัรดไงวชงึถนจ าม20 ่ีทษรรวตศนตงวชตแง้ัตบัน ชารกอเศากะรปถรามาสยีดเนิอ ดุส่ีทนในจ ๆยอ่ืรเน้ึขงรแนุรีวท็กษฤกงัองอขงอรคกปรากกาจชารกอเงอรกยีรเ บัก ๆ มอรพ ิตนัสบงสรากีธิวนปเง่ึซ” าสงิหอ“ รากีธิวยวดษฤกงัอนาตอต่ีททีธนาคะมตาหมอืค าํนูผ จ็รเาํสดไ )มิลสุมวาชศทเะรปตขเ( นาถสีกาปะลแ) ูดนิฮวาชศทเะรปตขเ( นาถสูดนิฮนปเกออยีดเนิอกตแราก 4 ่ีทลากชัรยัมสนใ. 2398 (Bowring Treaty, 1855) ศ.พ ง่ิรวาบเาญญัสิธนสาํทราก ิตาชยดโ มยินิดรรวรกัจิธทัลงอขมาคกุครากบักญิชผเงอตยีชเอเคาภิมูภ่ีทงวชนปเ. 2398 ศ.พ งวชนใ นดแนิดอืรหศทเะรปงอรคดึยาขเอืรเราหทงัลาํกงอกชใราก อืค นปอืรเยาบยโนชใดไกตนัวะตจานาํอาหม ะลแสศเง่ัรฝศทเะรปะาพฉเยดโ กตนัวะตงาทจานาํอาหมงอขชใมยิน่ีทนปเนปอืรเยาบยโน าวกอแนออ่ีท งาทจานาํอชใดไยดโ ตใงยีฉเกออนัวะตยีชเอเะลแตใยีชเอเงาทามจานาํอยายขดไน้ันะณขง่ึซ ษฤกงัอศทเะรป ามพ ยีดเนิองอรคดึยษฤกงัอยดโ งอรคดึยาขเอืรเาํจะรปราหทงัลาํกมอรพยัมสนัท่ีทญหในปีม่ีทบรอืรเ อืค ลเะท าขเนปอืรเยาบยโนชใมายายพดไสศเง่ัรฝามอตะลแ าชูพมักะลแ วาล มานดยีวเงอรคดึยาขเสศเง่ัรฝนวส ูยาลม นปอืรเงสดไสศเง่ัรฝยดโ. 2423) ศ.พ. 112 (ศร นใปไนวสงาบนดแนิดยีสเงอตยทไหใาํท ยทไศทเะรปงอรคดึย

65 าวขงฝนดแนิดกยยทไหใูขมขอ่ืพเ รคนาหมพทเงุรกนใสศเง่ัรฝตูทนาถสานหงึถ ายะรพาจเาํ้นมแนใามาขเิตูลอ่ืช ๆ งาตศทเะรปหใบัคงับบีบามาขเอ่ืพเะลแ สศเง่ัรฝบักหในวสงาบาชูพมักนใยทไนดแนิดะลแงขโาํ้นมแงอข พแยาพรากกาจนยีรเทบน็หเดไง่ึซ วาลกงัดมาคกุคยัภงึถกันหะรตดไยทไศทเะรป นตงอขงอรกยีรเอขมาตาํท ีม่ีทษฤกงัองอขมาคกุคราก. 2385) ศ.พ1 ( ่ีทง้ัรคนฝมารคงสนใษฤกงัอศทเะรปอตญหใง่ิยนัอนีจิดรรวรกัจงอข ยทไหใุตหเนปเวาลกงัดลผุตหเยวด ษศเง่ัรฝงอขมานดยีวเงอรคดึยรากะลแ ามพงายอนาบนอ่ืพเศทเะรปอต ะลแิตาชงอขดอรูยอมาวคอ่ืพเ(Bending with the wind) มลมาตูลอืรหนรปนอผบบแยาบยโนนินเาํดงอต คาภอมสเมไ่ีทาญญัสิธนสาํท่ีทมอยนิย ีรตมไชาระรพงาทาญญัสิธนสาํทาจรจเาม(Sir.John Bowring) ง่ิรวาบเ นหอจรอซเงสษฤกงัออ่ืมเ มอยนิยดไยทไ วัหูยอาจเาลกเมอจะรพจ็ดเมสทาบะรพยัมสชัรบักงรต. 2398 ศ.พ ปนใ าครากะลแ าญญัสิธนสงอขยามหาปเง่ึซ. 2398 ศ.พ นยาษมเ18 ่ีทนัวอ่ืมเ\" ง่ิรวาบเาญญัสิธนส\" าวกยีรเ่ีทาญญัสิธนสาํท งอตยทไหใลผงสง่ึซ นุทงลรากะลแาคนิสยาบะรดาลตนปเยทไหใรากงอตกตนัวะตจานาํอาหมิตาชอืค้ีนบับฉ (Extra territoriality) ตขเาณาอกอนพาภสิธทิสอืรหลาศรากงาทจานาํอะลแศทเะรปงาตาครากกาจดไยารยีสเญูส ้ีนงัดดไ ง่ิรวาบเาญญัสิธนสงอขญัคาํสะราสปุรส น้ึขงอตมไษฤกงัอบัคงับนในคหใาํท ษฤกงัอลุสงกงอขมุคบวครากตใยาภูยอษฤกงัอบัคงับนในคหใ1. ยทไลาศ ถรามาส าทงอืมเกุทนใีรสเาครากนใิธทิสบัรดไษฤกงัองอขบัคงับนในคหใ าคนิสงัลคะรพกิลเกย2. ยทไงอขนชกอเจิกรุธบักงรตยดโดไาคนิสยาขอ้ืซ รกากลุศีษาภกาจกอน3 ะลยอรารตัอนใดินชกุทาคนิสงอขาขเาขรกากลุศีษาภารตัอดนหาํก3. นาถสกาจบอชน็หเมาวคบัรดไกาจกอน าญญัสูคศทเะรปงอขาคอพกาจ ๆ น่ือรกาอะลแมยีนเมรรธาคบ็กเมาห ลุสงก ๆ ดใง่ิสหใมอยยทไยาฝาถ าวมาวคยามห ยทไกาจหะารคเุนอรากบัรดไ่ีทศทเะรปนปเษฤกงัอ4. นักนชเษฤกงัอหใบอมมอยงอต็กยทไ ้ีนาญญัสกาจปไอืนหเกอน ๆ น่ือิตาชกแ นลคแดาขยทไ่ีทมายนใ อืลกเะลแ าลป วาขกอองสรากิธทิสนวงสยทไลาบฐัร กัลหาคนิสนปเวาข5. งอตงลปแนย่ีลปเขไกแรากงอตาถะลแ ป10 บรคปไชใะจาวกนจ้ีนาญญัสงลปแนย่ีลปเรากีมมาห6. มอยนิยงอตยาฝงอสง้ัทยดโ ป1 านหงวลบารทาญญัสูคหใงจแ ง่ิรวาบเ นหอจรอซเง้ัตงตแ ฯาลกเดรปโาณุรกะรพีมวัหูยอาจเาลกเมอจะรพจ็ดเมสทาบะรพ้ีนรากนใ ษฤกงัอลาบฐัรอตีมยทไ่ีทีดนัอีรตมไชาระรพงึถงดสแรากนปเ” ศยาหมรติมมายสจิกลูกุนามมายสายะรพ“ นปเ ยวดกีอ ะลแีรตมไชาระรพญิรจเามาขเิตาชานาน่ีทาญญัสิธนสงอขบบแนตนปเยาลกดไง่ิรวาบเาญญัสิธนส ปนใบักวยีดเนชเ ๆ น่ือศทเะรปบักมรรธนปเมไ่ีทาญญัสิธนสนใมานงลงอตยทไ่ีทามอตาลวเงวชนใยทไบักาคราก )ีนมรอยเ( ยีซเสัรปะลแาดนัลอฮบักาญญัสิธนสาํทดไยทไ่ีท. 2303 ศ.พ

66 ง่ิรวาบเาญญัสิธนสงอขบทะรกลผ ตขเาณาอกอนพาภสิธทิสยีสเญูสราก1. บัรมอยมไกตนัวะต่ีทยทไลาศรากะลแยามหฎกบบะรขไกแงุรปบัรปมายายพยทไลาบฐัรหใลผงส ครรสปุอนปเตีราจมาตงรแนุรบบแษทโงลรากีธิวะลแีดคาณราจิพรากบยีบเะรง้ัทกีอ ลกาสนปเมาวคดาขะารพเ ง่ิยงายองอืมเนาบานฒัพรากอต ยทไงอขจิกฐษรศเบบะรนใงลปแนย่ีลปเราก2. ศทเะรปดปเงอตยทไ่ีทรากูสปไาํน งลดุสน้ิสดาขกูผบบแาครากบบะรหใาํท ง่ิรวาบเาญญัสิธนสาํทราก ้ีนงัด จิกฐษรศเบบะรนใงลปแนย่ีลปเรากดิกเหใาํทีรสเาครากูส าญญัสิธนสาํทนอก อืควาลก ยทไงอขกออาคนิสะลแ าขเาคนิสงารสงรคโงลปแนย่ีลปเราก2.1 งยีพเญัคาํส่ีทกอองสาคนิสีมยทไวลแง่ิรวาบเาญญัสิธนสาํทรากีมอ่ืมเตแ ดินชยาลหกออาคนิสงสยทไง่ิรวาบเ าคนิสนวส กุบีดะลแ าราพงาย วาข กแดไ ง่ิรวาบเาญญัสิธนสงัลหยทไงอขญัคาํส่ีทกออาคนิสยดโ ดินช่ีกมไ งูสน้ัชนชงอขรากงอตมาวคงอนสบอต่ีทยอฟเมุฟาคนิสทภเะรปนปเญหในวส ดินช่ีกมไูยอีมมิดเกาจาขเาํน คภโิรบคภโปุอชใปไว่ัทนคหใอ่ืพเดินชยาลหกาลหาคนิสนปเนย่ีลปเ็ก พีชงย้ีลเอ่ืพเติลผรากกาจนย่ีลปเงอตยทไศทเะรปหใาํทาคนิสติลผรากีธิวงลปแนย่ีลปเราก2.2 ญัคาํสาคนิสนปเยาลกวาขง่ึซ กลโดาลตงอขรากงอตมาวคมาตดนหาํกกูถ่ีท ะาพฉเาคนิสติลผ่ีทานหาํทาม วาขกูลปะาพเนชาชะรปหในุนสบันสงึจฐัร น้ันงัด น้ึขกามนคนางงรแชใะลแ กูลปะาพเ่ีทน้ืพยายขรากดิกเงึจ มิรสเยวชนีจนางงรแชใรากีม นางงรแฑณกเรากดล านาคีษาภดล งอลคดุขราก นชเ ๆ งาตรากีธิวยดโน้ึขกาม านาํทรากนใยวชอ่ืพเนางงรแงาจรากดิกเะลแ ติลผรากงัลาํก ะลแ น้ึขง่ิยกามศทเะรปงาตงิพง่ึพยทไงอขจิกฐษรศเ น้ึขง่ิยกามวัตยายขศทเะรปงาวหะราคราก2.3 รากชัรยัมสนใณปาษกญยีรหเติลผรากีมงึจ อพงยีพเมไงวดดพนิงเวัตยายข่ีทาครากกาจงอ่ืนเ ารตนิงเบบะรดิกเ ามอต5 ่ีทรากชัรยัมสนใ รตับนธติลผรากะลแ4 ่ีท นุทยานีมยดโกตนัวะตกาจียลโนโคทเชใรากยวด มรรกหาสตุอนาดรากานฒัพะลแนุทงลราก2.4 กุบีดรแงอืมหเาํทราก อืนหเคาภงาทกัสมไาํทนุทงลรากีม กัสมไ นชเ มรรกหาสตุอนุทงลดไนีจะลแปรโุยกาจ มหใยัมสอืรเอตูอ ฟไีสงรโาํทราก ตใคาภนใ มคงัสนาดงาทงลปแนย่ีลปเราก3. อตอ้ือเดไมไ สาท - รพไบบะร มคงัสนในคูผงอขติวีชีถิวอตบทะรกลผงสีรสเาครากบบะรกาจงอ่ืนเ งอขธนัพมัสมาวคบบะรหใาํทงึจามอตรากนใรพไะลแสาทกิลเกยรากนวบะรกูสปไาํนมหใยัมสจิกฐษรศเบบะร มรรกจิกง้ิทะลยดโ วาขติลผะจ่ีทงุมติลผงึจานวาช กัลหาคนิสนปเยาลกวาขอ่ืมเ ปไงลปแนย่ีลปเมคงัสนในคูผ มาวคมาตดไ ๆ น่ือาคนิสอ้ืซปไวาขยาขรากกาจดไ่ีทนิงเาํนถรามาสะารพเ าผอทราก นาบน้ืพมรรกถตัห นชเ ๆน่ือ นปเยาลกนิด่ีทะลแนางงรแ น้ึขง่ิยนิสยพัรทงอทนิงเบักญัคาํสมาวคหใยทไมคงัสนใมยินาคหใาํทนวสีมง่ึซ จใอพ าคลูมีม่ีทง่ิส

67 5) ่ีทลากชัร( วัหูยอาจาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพยัมสนใศทเะรปปูริฏปราก ีมหใศทเะรปงลปแนย่ีลปเรากีมดไยทไศทเะรป วัหูยอาจเาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพยัมสนใ นปเง่ึซ ญหใง้ัรคนิดนผแรากชารราหิรบรากบบะรงุรปบัรปรากยดโ กตนัวะตบบแมาตานหวากญิรจเมาวค รากงอืมเรากนาดปูริฏปราก 1) กแดไ นาด3 ีมศทเะรปปูริฏปราก นับุจจปงึถามลผงสะลแญัคาํส่ีทนาฐการ มคงัสนาดปูริฏปราก3) ะลแ จิกฐษรศเนาดปูริฏปราก2) งอรคกป ศทเะรปปูริฏปรากงอขุตหเาส ปูริฏปงรทดไ วัหูยอาจเาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพยัมสนใ5 ่ีทลากชัรยัมสตแง้ัตงอรคกปราก บักมสะามหเหใอ่ืพเ็ก้ีนง้ัท มคงัสะลแจิกฐษรศเปูริฏปรากบักปไูคบวค ญหในานขงายอนิดนผแงอรคกปราก ีษาภะลแงัลคนางราหิรบบบะรงุรปบัรปราก กแดไ จิกฐษรศเปูริฏปราก ปไงลปแนย่ีลปเ่ีท ๆ งาตมอลดวแพาภส รากะลแ ราสอ่ืสรากงุรปบัรปรากง้ัทมวร าษกึศรากปูริฏปราก สาทกิลเราก กแดไมคงัสปูริฏปรากนวส รกาอ ้ีนงัด ีมงอรคกปรากปูริฏปรากีมหในัดกัลผ่ีทญัคาํสุตหเลูมบัรหาํส นตนปเ มคานมค งอรคกปรากงอืมเรากนาด งอรคกปรากงาทพาภสบักมสะามหเมไมิดเบบแงอรคกปรากาวน็หเาณราจิพงรท นใยาภุตหเลูม1. ีมม่ิรเ ราสอ่ืสอตดิตรากะลแมคานมคราก น้ึขม่ิพเรกาชะรปีมยทไศทเะรป นชเ ปไงลปแนย่ีลปเ่ีทมคงัสงาทะลแ งอรคกปรากนใพาภกอเดาขิตาชศทเะรปหใาํทลผีมะจมิดเบบแงอรคกปราก น้ึขกามยัมสนัทมาวค กายดไานฒัพะลแนิดนผแรากชารราหิรบรากนใพาภิธทิสะรปดาข นปเะจมอยนิดนผแงอรคกปรากปูริฏปงรทมไกาห าวน็หเาณราจิพงรท กอนยาภุตหเลูม2. ยีชเอเบถแนใมคินาณาอาหงวสแามาขเดไ กตนัวะตมยินิดรรวรกัจ น้ันะณขะารพเ ิตาชงอขชารกอเอตยารตนัอ าณาอกอนพาภิธทิสีมศทเะรปยาลหกตนัวะตศทเะรปหใมอยนิยงอตารเมิดเตแ น้ันกาจกอน ตใงยีฉเกออนัวะต งอขบัคงับรากตใูยองอตมไยดโ ดไนตงอขบัคงับนในคมาวคาณราจิพามน้ึขลุสงกลาศง้ัตถรามาส อืค ตขเ ยัมสาลยทไลาศ าวงาอะารพเ ยทไลาศ จิกฐษรศเนาด กาจามลผนปเนัอน้ึขกามนูพม่ิพเะจนิดนผแงอขดไยารมแงึถาวน็หเงรทคงอะรพ5 ่ีทลากชัรยัมส งรทงึจ ยางดไลหไว่ัรรากดิกเหใาํท อพมุกดัรมไงัยนิดนผแงอขงัลครากบบะร่ีทรากตแ ปไนย่ีลปเจิกฐษรศเบบะร .2416ศ.พ นใ ยัมสนัทหใีษาภบบะรดัจะลแงุรปบัรปอ่ืพเ น้ึขนฒัพิพรกาฎษัรอหง้ัตดัจยดโงัลครากปูริฏปรากดัจ รากดัจ.2442 ศ.พ มหใารตนิงเปูริฏปรากงรคโม่ิรเ. 2434 ศ.พ ณามะรปบงิตัญญับชาระรพชใศากะรปรากีม งาทงารสรากยดโยัมสนัทหใมคานมครากงุรปบัรป น้ึขกามหใกอองสรากอ่ืพเติลผรากะลแรตษกเรากมิรสเงส ติลผลผะลแาคนิสงสนขราก มคานมครากนใกวดะสมาวคดิกเหใอ่ืพเ งอลคดุข ๆ งาตยาสนนถดัต ฟไถร น้ึขกามม่ิพเศทเะรปงอขดไยารหใาํท5 ่ีทลากชัรยัมสนใจิกฐษรศเปูริฏปรากกาจลผง่ึซ รตษกเราก

68 มคงัสนาด งลปแนย่ีลปเรากงอขุตหเาสีมยดโ มคงัสงาทงลปแนย่ีลปเรากีมยทไศทเะรป5 ่ีทลากชัรยัมส ้ีนงัด มคงัสงาทงารสงรคโ กอนยาภุตหเาส1. งอขบัคงับบีบรากอตนรปนอผงรทงึจ5 ่ีทลากชัรกตนัวะตจานาํอาหมงอขมาคกุคราก- น้ึขานหวากญิรจเหใศทเะรปนใยาภงุรปบัรปงรเะลแกตนัวะตศทเะรป รากายทิวะปลิศาษกึศะลแูรนยีรเรากยดโ กตนัวะตบบแดิคมาวควนแลพิธทิอบัรราก- น้ึขกามกตนัวะตบบแดิคมาวควนแนจดอลต งรทดไงึจ ้ีนาลหเศทเะรปงอขญิรจเมาวคน็หเหใาํท งยีคเลกใศทเะรปสาพะรปจ็ดสเราก- นาบนอ่ืพเศทเะรปมยีทเดัทญิรจเหใยทไมคงัสงลปแนย่ีลปเะลแงุรปบัรป นใยาภุตหเาส2. มคงัสนใมรรธนปเมไมาวคะลแาํ้ลมอ่ืลหเมาวคดิกเหใาํทสาทะลแรพไบบะรีมราก- บบะรงอขวัตยายขรากอตครรสปุอนปเรพไงอขนางงรแฑณกเรากาวน็หเงรท5 ่ีทลากชัร- มหใยัมสจิกฐษรศเ งยแอ่ืพเ งัลาํกนาฐนปเชใญหใูผงานนุขหใาํทจาอ กามนวนาํจนปเลแูดมาวคนใูยอรพไีมราก- ดไยิรตัษกาหมะรพงอขจานาํอชาระรพงาลมละลแ งอืมเรากงาทจานาํองิช าขเงาออขนปเชใจาอะลแนอ่ืถเงอืมเนปเยทไงอืมเาวกูถูดกตนัวะติตาชหใาํทสาทบบะรีมราก- ดไศทเะรปงอรคดึย งอรคกปรากงอืมเรากนาดปูริฏปราก ง่ึนหงาทนหนปเาวน็หเงรทะารพเงอรคกปรากปูริฏปงรท วัหูยอาจเาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพ รากงุรปบัรปราก กตนัวะติตาชงอขมยินิดรรวรกัจิธทัลยายขรากงวชนใดไวไงอืมเนาบงอขชารกอเาษกัระจ่ีท านฒัพลแูดงอรคกปถรามาส วลแญิรจเ่ีทศทเะรปนปเยทไศทเะรปาวน็หเิตาชงาตวาชหใาํท ยัมสนัทหใงอรคกป งอืมเนาบงุราํบุนาํทรากนใดไยารีมิตาชศทเะรป น้ึขีดูยอนปเมาวคีมนชาชะรปหใาํทงัย้ีนกาจกอน ดไงอืมเนาบ งาวรากยวดะลแ ๆ น่ือนาบนอ่ืพเศทเะรปกาจงาตยทไศทเะรปงอมิตาชงาตวาชงอขาตยาสหใาํท น้ึขกาม ะลแิตรยีกเหใ ญิรจเ่ีทิตาชนปเปรโุยวาชาวบัรมอย มสะามหเงายอกตนัวะติตาชบักตูทรากงาทยาบศโทเิว มวสรากชาราขหใ นชเ นอ่ืถเาปิตาชนชชใมไยทไาวน็หเหใอ่ืพเ งายองาบิตับิฏปีธิวงลปแนย่ีลปเบักมอรพงอยกย ็กตแ งาบปไนดแนิดอืรหนชยโะรปลผยีสเะจมแดาลฉญาชงายอนรปนอผมอยงัย น้ันกาจกอน าฝเาขเาลวเอ้ืสเ ามดอลตชารกอเีม่ีทิตาชนปเมาวคงคงึจยทไศทเะรป ดไวไญหในวสาษกัรถรามาสงัยยอนนวสนปเ

69 อืค รากะรป3 งอรคกปรากปูริฏปรากนใดิคมาวควนแีมงรทวัหูยอาจเาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพ กีองอรคดึยปไนดแนิดาอเงาอกตนัวะติตาชหใิมอ่ืพเ้ีนง้ัทน้ึขกามงาลกนวสูสาขเจานาํอมวรราก1. ยทไศทเะรปงอขตขเาณาอนปเาวนัยนืยรากนปเ็กดใตขเาณาองึถปไผแงาลกลาบฐัรงอขจานาํอาถ 4 ่ีทลากชัรนใตขเาณาอกอนพาภสิธทิสยีสเมอยรากกาจนาฐรตามีม่ีทยามหฎกะลแลาศราก2. งรทงึจ5 ่ีทลากชัร น้ันงัด นาฐรตามดไมไ พาภณุคีมมไยทไลาศาวงาอมคินาณาอศทเะรปะารพเนปเ น้ึขกามลกาสนปเหใยทไยามหฎกะลแมรรธิตุยลาศรากงุรปบัรปะจ่ีทิราํดชาระรพ ๆ งาตนาดนใศทเะรปานฒัพอ่ืพเชใามาขเ ๆ มหใง่ิสาํนม่ิรเิรงรทคงอะรพศทเะรปานฒัพราก3. นตนปเ ฟไถร ขลเรทโ ยีณษรปไ าฟฟไงอรคกปรากีมหใดัจ งอลคูคดุข นนถงารส นชเ บยีบเะรดัจรากดิกเหใอกดไวัหูยอาจเาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพงอขงอรคกปรากปูริฏปราก อืคนวส 3 ดไกนแาํจ ญัคาํส่ีทงอรคกปราก งาลกนวสงอรคกปราก1. ดไามอตง่ึซ\" คงอะรพนใาษกึรป่ีทาภส\" ง้ัตงตแงรทงัยวัหูยอาจเาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพ าวกยอนมไนักมวร ง้ัตงตแ ฯาลกเดรปโ่ีทูผบักนทแูผอืรห ีดบานสเ ยวดบอกะรป\" าภสีรตนมฐัร\" นปเนย่ีลปเ าภสงอข่ีทานหิตับิฏปรากตแ ยิรตัษกาหมะรพจานาํอนาทดัทยอคะลแาษกึรป่ีทนปเหใอ่ืพเคงสะรปดุจนค12 าษกึรป่ีทะณค ิราํดชาระรพงยแตโาลกมไญหในวสกิชามสะารพเวไงัวหงรท่ีทคงสะรปดุจุลรรบดไมไวาลกงัด าลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพ้ีนกาจกอน น็หเดิคมาวคงดสแะจ่ีทาวกกามมาติตับิฏปะจ่ีทจใอพกัมญหในวส นชญัมาสง้ัทีม นค49 งึถง้ัตกรแอ่ืมเกิชามสยวดบอกะรป กีอน้ึข\" าภสีรตนมคงอ\" ง้ัตงตแงรทงัย วัหูยอาจเ ะารพเ าภสีรตนมฐัรกาจงอระนาฐนใูยอ้ีนาภส ีรตนมคงอศงวชาระรพะลแ ายะรพาจเงึถงวลหน้ัชตแง้ัต อนสเงึจน้ันกาจ นอกาภสีรตนมฐัรมุชะรป่ีทาขเาํนงอตะจวลแาภสีรตนมคงอนในักงลกตะลแาษกึรป่ีทมาวคอข ๆ งาตงวรทะรกีดบานสเอต ลากชัรวัหูยอาจเาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพงอขงาลกนวสนใรากชารราหิรบรากงุรปบัรปราก ภมดสุตจง้ัทมวรกยานหุมสะลแ มหโาลกหุมส อืค งนหแาํต2 ีดบานสเรคัองนหแาํตกิลเกยงรท อืค5 ่ีท ะลตแรากาวูผนปเีดบานสเีมหใะลแศทเะรปยราอบบแมาตงวรทะรกนปเกออรากชารราหิรบรากงบแยดโ อืค งวรทะรก12 ีม. 2435 ศ.พ อ่ืมเ ดมหง้ัทน้ึขง้ัต่ีทงวรทะรก งวรทะรก ดมหง้ัทวาลงอืมเะลแอืนหเยาฝงอืมเวัหาชญับบัคงับ่ีทานหจานาํอีม ยทไดาหมงวรทะรก1. กตนัวะต กออนัวะตยาฝงอืมเวัห ตใยาฝงอืมเวัหาชญับบัคงับ่ีทานหจานาํอีม มหโาลกงวรทะรก2. งายอราหทยาฝาชญับบัคงับ่ีทานหาํทมหโาลกงวรทะรก. 2437 ศ.พ ามอต ชารศทเะรป ูยาลมงอืมเวัหะลแ ยทไดาหมงวรทะรกงอขลแูดมุคบวคมาวคนใูยอดมหง้ัทงอืมเวัหงอรคกปรากนวส วยีดเ

70 ะาพฉเยดโศทเะรปงาตรากาว่ีทานหาํท ศทเะรปงาตรากงวรทะรก3. บักวย่ีกเนางะลแกันาํสชาระรพรากจิกบักวย่ีกเาชญับบัคงับ่ีทานหจานาํอีม งัวงวรทะรก4. ยิรตัษกาหมะรพคงอ บงสมาวคลแูด จวราํตาชญับบัคงับ่ีทานหจานาํอีม ลาบรคนงวรทะรกอืรหงอืมเงวรทะรก5. ษทโกันบักวย่ีกเนางะลแรคนะรพนใยอรบยีรเ ยาขาคราก กูลปะาพเรากนาดนางบักวย่ีกเลแูดมุคบวค่ีทานหจานาํอีม รากิธารตษกเงวรทะรก6. รแงอืมหเะลแมไาปราก ะลแรกาอีษาภบักวย่ีกเบอชดิผบัรลแูด่ีทานหจานาํอีม ิตับมสาหมงัลคะรพงวรทะรก7. นิดนผแณามะรปบง ศทเะรปว่ัทลาศาชญับบัคงับ่ีทานหะลแจานาํอีม มรรธิตุยงวรทะรก8. อืรเราหท กบราหทรากจิกบักวย่ีกเนผแงาวะลแารตจวรต่ีทานหจานาํอีม รากิธานธทุยงวรทะรก9. ะลแดัว ขุสณราธาสราก าษกึศรากบักวย่ีกเบอชดิผบัรลแูด่ีทานหจานาํอีม รากมรรธงวรทะรก10. ฆงสะรพ ฟไถรงาชราก งอลค นนถ งารสอกรากบักวย่ีกเบอชดิผบัร่ีทานหจานาํอีม รากิธาธยโงวรทะรก11. ขลเรทโะลแยีณษรปไ ณรรบราสบยีบเะรนางะลแนิดนผแารตาษกัรรากบักวย่ีกเบอชดิผบัร รากิธาธรุมงวรทะรก12. มวรปไรากิธาธรุมงวรทะรกบุยะลแมหโาลกงวรทะรกบักมวรปไรากิธานธทุยงวรทะรกบุยดไงัลหยาภ นักมวรมุชะรปะลแ นักมยีทเาทเะนาฐีมงวรทะรกกุทีดบานสเงวรทะรก10 งยีพเอืลหเงค งัวงวรทะรกบัก ยามหบอมงรทยิรตัษกาหมะรพ่ีทมาตนิดนผแรากชารราหิรบยวชะลแาษกึรป่ีทานหาํทาภสีดบานสเนปเ ยชาริธทิสาญาณรูบมสบอบะรมาตยิรตัษกาหมะรพงอขนปเดาขด็ดเดุสงูสจานาํอะารพเ คาภิมูภนวสงอรคกปราก2. งอืมเวัหงอรคกปรากกิลเกยหใ ิราํดชาระรพีมงรทวัหูยอาจเาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพ งอรคกปะณษกัลิตัญญับชาระรพารตหใฯาลกเดรปโยดโ คาภิมูภนวสงอรคกปรากนปเงลปแนย่ีลปเหใะลแ ้ีนงัด นาบูมหะลแ ลบาํต อภเาํอ งอืมเลฑณมนปเงอรคกปรากดัจอ่ืพเ น้ึข. 116 ศ.ร ่ีทงอท ีรต ทโ กอเน้ัช รคนาหมายะรพงอืมเกิลเกยหใ มหใงอืมเวัหรากชารราหิรบบยีบเะรดัจหใ1. งยีพเยทไดาหมงวรทะรกงอขลแูดมาวคนใูยอหใ ลาบิภาศทเลฑณมนปเดัจยดโ ชารศทเะรปงอืมเวัหะลแ าวตัจ ยิรตัษกาหมะรพ่ีทลาบิภาศทเหุมสีม ปไน้ึขงอืมเ 2 ตแง้ัตงอืมเยวดบอกะรป ลาบิภาศทเลฑณม วยีดเงวรทะรก ณรรกะรพรตนเะรพงาตลแูดงอรคกปปไง้ัตงตแงรท

71 งวลหาขอตงรตน้ึขบอชดิผบัรูผนปเงอืมเรากชาราวูผีม อภเาํอยาลหอภเาํอยวดบอกะรป งอืมเ2. ลาบิภาศทเ บอชดิผบัรูผนปเอภเาํอยานีม ลบาํต ๆ ยาลห่ีทงอทยวดบอกะรป อภเาํอ3. นปเนาบญหใูผกาจามง้ัตกอืลเง่ึซนันาํกีมนาบูมห10 - 20 ่ีทงอทยวดบอกะรป ลบาํต4. บอชดิผบัรูผ นค100 ณามะรปยัศาอรฎษารีม ปไน้ึขนาบ10 ณามะรปนอืรเนาบยวดบอกะรป นาบูมห5. วัหูยอาจเาลกเฎุกงมะรพจ็ดเมสทาบะรพยัมสนใามอตบอชดิผบัรูผนปเนาบญหใูผีม ดุส่ีทก็ลเ่ีทงอรคกปยวนหนปเ ดัวหงัจ นปเ งอืมเ นย่ีลปเะลแลาบิภาศทเลฑณม กิลเกยดไ จานาํอีมยคเ่ีทลคคุบมุลกกาจงอ่ืนเ ครรสปุอะลแาหญปบสะรปมหใบบะรนใรากชารราหิรบราก -มอจะรพจ็ดเมสทาบะรพ งาวขดัขมายายพงึจ นชยโะรปลผยีสเญูสากเบอบะรมาตนชาชะรปงอรคกปรากนใ นปเยอคบบแยาบชโารมรบะรพีมงรท งรแนุรงายอนักงยแดัขมาวคดิกเหใรากงอตมไงรท วัหูยอาจเาลกเ งอรคกปรากีมงึจ. 2449 ศ.พ งึถง่ัทะรกนจ ศทเะรปว่ัทดไงอรคกปรากปูริฏปะจาวกปยาลหาลวเชใงึจ ปไยอค ลฑณมบบแ น่ิถงอทนวสงอรคกปราก3. งอรคกปสากอโีมดไงหแะลตแ่ีทงอทนในชาชะรปหใราก งึถยามห น่ิถงอทนวสงอรคกปราก ชใยดโงอเนตอืลหเยวชะลแาพง่ึพกัจูร่ีทงอทนใลคคุบหในฝกฝอ่ืพเ ูยอยัศาอนต่ีท่ีทงอทนในางราหิรบะลแ ดุสงูสพาภิธทิสะรปดิกเหใอ่ืพเ งาลกลาบฐัรงอขอืลหเยวชมาวคหใรากกาจามนวสงาบะลแ ูยอีม่ีทรกายพัรท น่ิถงอทบัดะรนใยตไปิธาชะรปบอบะรมาตงอเนตงอรคกปรากนาฐการงาวรากนปเ ิธทิสหใลาบฐัรยดโ.116 ศ.ร ่ีทงอทงอรคกปรากะณษกัล. บ.ร.พ ารตหใาลกเดรปโ. 2440 ศ.พ นใ นันาํกกอืลเิธทิสีมนาบญหใูผหใะลแ นาบูมหนในชาชะรปงอรคกปานหวัหนปเนาบญหใูผกอืลเรากนในชยโะรป นักชใ่ีทน่ิถงอทนวสงอรคกปรากบบะรนปเงัยนาบญหใูผนันาํกกอืลเราก นตงอขลบาํตนใงอรคกปานหวัหนปเ นับุจจปงึถนจามยอ่ืรเ าษกัร่ีทานหาํทอ่ืพเ กรแง้ัรคนปเน้ึขพทเงุรกลาบิภาขุสง้ัตดัจม่ิรเ. 2440 ศ.พ นใ ลาบิภาขุสดัจราก นปเนางยายขงึจามอต นตนปเ บ็จเขไยัภครโนักงอปราก นชมุชนใยอรบยีรเบยีบเะรนปเมาวค ดาอะสมาวค -ลบาํต ่ีทกรแงหแนปเลาบิภาขุสง้ัตดัจม่ิรเ ดัวหงัจงาตบัรหาํส ลาบรคนงวรทะรกนใูยอดักงัสลาบิภาขุสมรก นางราหิรบ่ีทานหาํท นาบญหใูผ นันาํก ยวดบอกะรปรากมรรกะณคีมยดโ รคาสรทุมสดัวหงัจ มอลฉาท ดัจาํกราก ดาอะสมาวคาษกัรราก นชเ นชาชะรปงอขพาภิดสัวสบักวย่ีกเ ๆ งาตนาดนางบอชดิผบัร ลาบิภาขุส งาทนหนนถาษกัรงุราํบ นชาชะรปบักดิกเ่ีทดาบะรครโนักงอปรากะลแ ยัมานอพาภขุสมิรสเงสราก ะยข นับุจจปงึถนจามฏการปงัยลาบศทเะลแลาบิภาขุส อืค น่ิถงอทนวสรากชารนางยวนห นตนปเ จิกฐษรศเนาดปูริฏปราก บักอตดิตรากกาจามลผนปเะารพเ จิกฐษรศเงาทานฒัพนตม่ิรเยทไศทเะรป5 ่ีทลากชัรยัมสนใ ้ีนปไอตงัดีม จิกฐษรศเงาทปูริฏปรากีมยดโ งาวขงาวกงายอศทเะรปงาต

72 . 2416ศ.พ ปนใน้ึขนฒัพิพรกาฎษัรอหง้ัตดัจหใ ฯาลกเดรปโ5 ่ีทลากชัรงัลครากนาดปูริฏปราก1. ีชญับาํท ิตับมสาหมงัลคะรพงสาํนดินชกุทรกาอีษาภนิงเมวรบวรบอชดิผบัร่ีทานหาํทงัวชาราหมมรบะรพนใ บอชดิผบัรมุกดัรยอรบยีรเหใ ๆ งาตรากชารยวนหงอขรกาอีษาภบ็กเราการตจวรต นชยโะรปลผมวรบวร ย้ีบเยาจรากนทแงาลกนวสนใะาพฉเราหทะลแนอืรเลพยาฝรากชาราขบักหในอนนแ่ีทารตัอนในอืดเนิงเยาจราก ปนิงเะลแดัวห ้ีนงัด ารตนิงเบบะรปูริฏปงรทวัหูยอาจเาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพ ารตนิงเบบะรปูริฏปราก2. ่ีทคงาตส คงาตสบักทาบ อืค ยวนห2 งยีพเีมหใ มหในิงเารตามดนหาํกศากะรปราก2.1 งวดดพนิงเชใกิลเกยศากะรปะลแ ง่ึรคคงาตส2 ะลแ20, 10, 5 อืค ดานข4 ีม กรแง้ัรคชใามกออ ่ีทานหาํทอ่ืพเ น้ึขรตับนธมรกง้ัตดัจ รตับนธิตัญญับชาระรพชใศากะรปรตับนธกออราก2.2 วลแ4 ่ีทลากชัรตแง้ัตามชใศากะรปมิดเน้ันรตับนธ นาฐรตามดไหใรตับนธกออ ิตัญญับชาระรพชใศากะรป. 2451 ศ.พ นใ าํคงอทนาฐรตามบักยทไนิงเาคบยีทเบยีรปเ2.3 ลกาสกัลหบักงอลคดอสหใอ่ืพเดนอป1 บักาทเ ทาบ13 นย่ีลปเกลแารตัอดนหาํก าํคงอทนาฐรตาม ยภัลคคุบาวกยีรเกรแงหแยทไงอขราคานธง้ัตอกอืมมวรง่ึนหะณคลคคุบีมราคานธง้ัตราก3. าวอ่ืชกยีรเยามหฎกมาตงอตกูถนยีบเะทดจราคานธง้ัตดัจตาญุนาชารมรบะรพนาทชาระรพบัรดไ(Book Club) ดักาํจ ยชิณาพยทไราคานธนปเอ่ืชนย่ีลปเดไามอต(Siam Commercial Bank) ลจามมักมายสคงบแ นิดนผแณามะรปบงาํทดัจรากีมหใดรปโ5 ่ีทลากชัร. 2439 ศ.พ นใ นิดนผแณามะรปบงาํทราก4. กออคงอะรพนวสะลแนิดนผแนวสนิงเกยแหใดรปโ มุกดัรมาวคีมนิดนผแงอขยาจบัรรากหใอ่ืพเกรแง้ัรคนปเน้ึข คงอะรพนวสยพัรทชาระรพลแูดูผนปเ่ีทงาขงัลคะรพหใยดโดาขด็ดเงายอนักกาจ มหใงอลคดุขะลแงหแงาบากเงอลคดุขรากีมนาทะรปลชรากะลแรตษกเรากนาดงาทงุรปบัรปราก5. ีวทงอลค าชะรปมรปเงอลค ยมรีรุบศวเะรปงอลค กวดะสนินเาํดงอลค ตขเงอ่ืนเรคนงอลค นชเ งหแยาลหกีอ มรกง้ัตหใดรปโ มไาปรากนาด ดไกูลปะาพเรากาํท่ีท่ีทน้ืพงึถาขเหใาํ้นงสยวชอ่ืพเ าํ้นยาบะรูตะรปงารส านฒัว ศทเะรปงาต ณ มไาปาชิวาษกึศปไยทไนยีรเกันงสดไง้ัทกีอ กัสนวสกูลปหใมิรสเงส มไาป มคงัสนาดปูริฏปราก ้ีนงัด มคงัสงาทคาภอมสเมาวคะลแพาภีรสเ ์ิธทิสบัรดไนชาชะรปหใมิรสเงสงรท5 ่ีทลากชัรยัมสนใ งานนุขกแหในางาํทปไนชาชะรปฑณกเรากชารงาท่ีทบบะรนปเง่ึซ รพไบบะรกิลเกยงรท1. ดกกูถง้ัรคงาบ พีชาอบอกะรปรากนใะรสิอดาขนชาชะรปหใาํท นทแบอตนชยโะรปลผอืรหงาจาคบัรดไมไยดโ คาภอมสเมาวคบัรดไมไยทไรฎษาร ยทไมคงัสนใน้ัชนชงบแรากดิกเหใุตหเนปเ ยวดกีอยานลูมกาจงหเมข่ีข .ศ.พ งึถนจ ปไยอคนปเยอคบบแาํทะรกตแกิลเกยหใาลกเดรปโงรทงึจคงอะรพ รวค่ีทาทเมรรธิตุยมาวคะลแ ดาขด็ดเยดโกิลเกยงึจ2448 ิตาชศทเะรปหใาํทสาทีมรากาวน็หเงรทวัหูยอาจเาลกเมอจลุจะรพจ็ดเมสทาบะรพ สาทกิลเงรท2. ๆ งาตศทเะรปยราอง้ัท พาภีรสเะลแพาภรสิอ คาภอมสเมาวคดาข ีรศ์ิดกัศรไงัยยษุนม่ีทมคงัสนปเ งัลหาล

73 . 2417ศ.พอ่ืมเน้ึขม่ิรเง่ึซ ปไยอคนปเยอคบบแสาทกิลเกยิราํดชาระรพีมงึจ นตงอขศทเะรปนใสาทกิลเกยดไ็ก งยแดัขมไยดโศทเะรปว่ัทยอรบยีรเจ็รเาํสงึจ ป31 งึถนานาลวเชในอตนปเน้ัขนปเงายอปไนินเาํดสาทกิลเราก ิตัญญับชาระรพารตงึจ. 2448 ศ.พนใ ากิรมเอฐัรหสศทเะรนใน้ึขดิกเ่ีทนชเงัดนอืมหเงอเนักมารคงสาํทน้ัขงึถนัก ดาขด็ดเยดโสาทนปเามนคาอเยาขอ้ืซหใิมมาห่ีทยามหฎกนปเ สาทกิลเ บัรดไยทไวาชหใาํทญหใง่ิยง้ัรคยทไมคงัสิตัวิฏปรากนปเบัน วาลกงัดสาทะลแรพไบบะรกิลเกยราก รากีม่ีทมคงัสูสปไานหวากหใยทไมคงัสานฒัพรากนในาฐการนปเง่ึซ คาภอมสเมาวคะลแพาภีรสเ พาภรสิอ ามอตาลวเนใยตไปิธาชะรปบบแงอรคกป งอขาษกึศรากานฒัพงุมงรทงึจ ศทเะรปานฒัพรากนใญัคาํสง่ิสนปเาษกึศราก าษกึศรากปูริฏป3. รากนใานหวาก ขุสมาวคีมงายอดไมคงัสนใติวีชงราํดถรามาสนชาชะรปหใอ่ืพเะลแงอืรเงุรญิรจเมาวคีมหใยทไ ราหทยานนยีรเงรโง้ัต. 2414 ศ.พ งัวนใน้ึขงวลหนยีรเงรโง้ัต นชเ มรรธนฒัวะลแมรรธยราอครรสงารส . 2427ศ.พ อ่ืมเ มาราพณรรหมดัว่ีทกรแง้ัรคน้ึขรฏษารบัรหาํสนยีรเงรโง้ัต บาลหุกนวสกันหาํตะรพ่ีทก็ลเดาหม นปเฆงสะรพีมะลแาษกึศนาถสนปเดัวชใยดโ. 2441 ศ.พ นใงัจงิรจงายองอืมเวัหูสกออาษกึศรากยายขะลแ นอสูผูรค ้ีนงัด ยัมสาล่ีทมรรธนฒัวีณพเะรปกิลเกยงรท4. านหงัวงนหแาํตกิลเกยหใดรปโ5 ่ีทลากชัร ศงวิตตนัสบืสรากีณพเะรปงลปแนย่ีลปเราก- -จ็ดเมสนทแ รามุกชารฎุกมมายสชาริธาสรอโมรบะรพจ็ดเมสงนหแาํตานปาถสงรทะลแ) ชารปุอาหมะรพ( รากีมงึจนอกมนชะรพน้ิสงรทตแ ศิหณุริชวาหมาฟาจเ อืค กรแคงอรามุกชารฎุกมมายสชาริธาสรอโมรบะรพ นทแรามุกชารฎุกมมายสนปเน้ึขธุวาริชวาหมาฟาจเอธเกูลาจเะรพจ็ดเมสานปาถส งรทมผวไกิลเ กันาํสชารนใยทไยาชหใดรปโมผงรท ยากงตแรากมรรธนฒัวงลปแนย่ีลปเราก- มุทะรกกอดงรทวายมผวไหใ กปมผวไกิลเหใดรปโงิญหูผ ง่ัรฝงายอะษรีศง้ัทวายดัตมผวไนปเนย่ีลปเยทไดาหม มรกกุทรากชาราขหใปรโุยงายอกวมหมวส นตแะปชารอ้ืสเมวส ๆ งาตีสงวมาผงุนกันาํสชารนใยทไยาชหใดรปโ กาจงัลหงลปแนย่ีลปเม่ิรเีรตสยากงตแราก นบเะรกงจโนทแปรโุยนใราหทงายองกเงากงุนบบแงอ่ืรคเงตแงอก วายนขแง้ัตอคอ้ืสเนปเ ษฤกงัองอขอ้ืสเมวสมยินยทไีรตสยดโ2 ่ีทง้ัรค ปรโุยสาพะรปกาจบัลก5 ่ีทลากชัร มฮแูมหาขยาลคงอพนขแนต าลวเนในาลคบอมหรากีณพเะรปกิลเกยหใ ฯาลกเดรปโาฝเาขเรากีณพเะรปงลปแนย่ีลปเราก- น้ืพบักง่ันงอตมไ ้ีอากเง่ันหใะลแนทแบันาํคยาวถีธิวชใหใตแ าฝเาขเ )กศรทนิสกโนตัร. (ศ.ร ชใหใ ฯาลกเดรปโรากชารงาทนใิตคยิรุสงาทนัวะลแชารกัศชใราก- ปไนตนปเ. 2431 ศ.พ มคานีม28 ่ีทนัวตแง้ัต. ศ.ร ชใม่ิรเยดโายธุยอยัมสตแง้ัตามชใง่ึซ) ชารกัศลุจ. (ศ.จ นทแ รทนิสกโนตัรงุรกานปาถส่ีทปนปเง่ึซ 2325 ปตแง้ัต. 1 ศ.ร ม่ิรเ

74 1 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสมวราขเรากบักยทไ งอขกรแงวชนใ วัหูยอาจเาลกเฏุกงมะรพจ็ดเมสทาบะรพงอขยัมสชัรนใ1 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสูสาขเยทไ อืควาลก ยาฝ2 ง้ัทวไีด่ีทพาภธนัพมัสาษกัรอ่ืพเ ง่ึนหยาฝดใยาฝงาขาขเมไงาลกนปเนตศากะรปดไยทไมารคงส ยทไยาฝงอขีด่ีทรติมนปเอืถงัย็ก สศเง่ัรฝ ะลแีนมรอยเนักวยีดเะณข นานาชามษฤกงัอบักีดนัอธนัพมัสมาวคีมงัยยทไ าวกยีรเอืรห ีรากงัฮ-ยีรตเสออะลแีนนัมรอยเยาฝบักมารคงสศากะรปะลแยาบยโนนย่ีลปเดไยทไามอต วลแาณราจิพ ยทไยาฝกาจงอ่ืนเ2460 มคาฎกรก28 ่ีทนัวอ่ืมเ(Central Powers) งาลกจานาํอาหมยาฝ ากิรมเอฐัรหสง้ัทกีอ นอกศทเะรปนารกุระลแศทเะรปงาวหะรยามหฎกดิมเะล่ีทยาฝนปเีนมรอยเยาฝ าวน็หเ ยาฝนปเะจ(Allied Power) รติมธนัพยาฝาวจใน่ัมยทไหใาํท ้ีนานหนอกปไีนมรอยเบักมารคงสศากะรปดไ ศทเะรปหใาํทะจะลแ ิตาชศทเะรปบักหใิมูภิตรยีกเงารส ถรามาสะจรติมธนัพยาฝบักมวราขเยทไาถ ะนชยัชีม ขไกแนวทบทหใกตนัวะติตาชงอรกยีรเาจรจเะจ่ีท ยทไงอขสากอโนปเะจง่ึซ กลโมคาชะรปงอขกัจูร่ีทนปเยทไ 4 ่ีทลากชัรยัมสตแง้ัต วไาํทยคเ่ีทยทไยาฝบักมรรธนปเมไ่ีทาญญัสิธนส ิตาชานานมคาชะรปูสาขเดไยทไ่ีทณรากุตหเนปเ1 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสมวราขเรากนใน้ันงัด งารสรากนใ อืมงอ่ืรคเนปเอ่ืพเนับาถสงารสะลแณษกัลญัสชใงรทงึจ วัหูยอาจเาลกเฏุกงมะรพจ็ดเมสทาบะรพ ฐษิดะรปหใฯาลกเดรปโงรทคงอะรพ กลโมคาชะรปาตยาสูสฎการปหใยทไนคงอขิมูภิตรยีกเะลแ ิตาชนปเมาวค ยามหงอ่ืรคเนปเอ่ืพเ นิงเาํ้นีส วาขีส งดแีส ยวดบอกะรป ีส3 งธนปเะณษกัลีมง่ึซ. 2460 ศ.พ ปนใ มหใิตาชงธ ะลแ” คงรรตไงธ“ าวอ่ืชนาทชาระรพยดโ ยิรตัษกาหมะรพะลแ านสาศิตาชอืค ยทไงอขดุสงูสนับาถสนทแ ศยิตรยีกเงยีสเอ่ืชาษกัร ่ีทานหนใกึนาํสยทไนคหใจในอืตเงอ่ืรคเนปเอ่ืพเ ๆ งาต งอก มรก นางยวนหนใชใปไาํน ะณคูมหงอข นวทบทหใ ๆ งาตกตนัวะติตาชงอรกยีรเถรามาสยทไศทเะรป ดุสน้ิส1 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสกาจงัลห ีรากงัฮ ยีรตเสออะลแีนมรอยเบักยทไงาวหะรมรรธนปเมไ่ีทาญญัสิธนสะาพฉเยดโ ดไยทไบักาญญัสิธนสขไกแ (Woodrow Wilson) นัสลิว วรโดูว ีดบิธานาธะรปยัมสนใากิรมเอฐัรหสกาจนุนสบันสรากบัรดไยทไศทเะรป จานาํอาหมนปเตแ กันกามมไนชยโะรปลผีม่ีทศทเะรปนปเ่ีทะนาฐนใ ากิรมเอฐัรหสบักาญญัสิธนสขไกแรากนใ บัคงับนในคหใุบะรง่ึซ าญญัสิธนสาํทดไากิรมเอฐัรหสลาบฐัระลแยทไลาบฐัร. 2463 ศ.พ ปนใยดโ ญัคาํส่ีท รกาอีษาภารตัอดักิพง้ัตรากนใ่ีทม็ตเ์ิธทิสีมยทไหใยดโ ีษาภงาทดักาํจอขกิลเกยะลแ ยทไลาศน้ึขากิรมเอฐัรหส จานาํอีมะลแ รกาอีษาภงาท พาภรสิอดไยทไ่ีทกรแง้ัรคนปเะารพเญัคาํสมาวคีมงึจ นักิรมเอ- ยทไาญญัสิธนส งอืมเรากงาทะนาฐหใาํทง่ึซ นทแบอตรากนปเดใง่ิสยีสเงอตมไยดโ ิตาชงาตบัคงับนในคนอืมหเลาศรากงาทนใ ามอตาลวเนใน้ึขีดยทไงอขศทเะรปงาวหะร .ศ.พ ปนใกตนัวะติตาช่ีทมรรธนปเมไ่ีทาญญัสขไกแรากนใงายอบบแนปเชใงัย้ีนบับฉาญญัสิธนสยดโ ษฤกงัอะลแสศเง่ัรฝบักมรรธนปเมไาญญัสขไกแาจรจเรากนใจ็รเาํสมาวคบสะรปยทไ. 2468 ศ.พ ะลแ2467 ีดบานสเ ยัทรโวศงววทเน่ืมหมรก ธนัพะรปศทรตไาจเคงอะรพ อธเศงวรวะรพงอขถรามาสมาวคยัศาอยดโ ถรามาสนักิรมเอวาชศทเะรปงาตรากาษกึรป่ีท รซแ ีบ สิซนารฟ. รด ะลแ น้ันะณขนใศทเะรปงาตรากงวรทะรก รากดิกเหใาํทลผีม ญัคาํสง้ัรคจในิสดัตรากนปเงึจ ยทไงอข1 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสมวราขเราก ดไาญญัสิธนสขไกแ

75 ยทไงอืมเรากงาทพาภรสิอะลแ ลาศรากงาทยตไปิธอจานาํอนืคงวทะลแมรรธนปเมไนัอาญญัสิธนสขไกแ ามนืคบัลก ยทไศทเะรปงอข2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสมวราขเราก บักมารคงสศากะรปสศเง่ัรฝะลแษฤกงัออ่ืมเ. 2482 ศ.พ ตแง้ัตปรโุยนใน้ึขดิกเ2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงส มแงึถยทไศทเะรป กลโมารคงสนปเ มาลกุลนจมารคงสูสาขเนตงอขมคินาณาอศทเะรปาพาํนดไะลแ ีนมรอยเ ยายขรากะลแ มยินิตาชบบแดิคมาวคสแะรกกาจบทะรกลผบัรดไ็กตแ ดใิตาชงอขมคินาณาอนปเกตมไะจ ยัมสนในตงอขศทเะรปงาวหะรธนัพมัสมาวคนินเาํดรากนใีทาทนย่ีลปเบัรปดไงึจ ยีชเอเนในุป่ีญงอขลพิธทิอ . 2483ศ.พ นในีจดโนิอทาพิพีณรก ปรโุยวาชะลแนีจวาชนาตอตราก นชเ มารคงสลูบิพ.ป ลพมอจลาบฐัร กลโมารคงสมวราขเรากงอขญัคาํสะราสง่ึซ ยทไลาบฐัรงอข2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสนในุป่ีญบักอืมมวราขเราก ้ีนงัดีม2 ่ีทง้ัรค 2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสบักยทไ1. ีนมรอยเอตพแมอยงอต่ีทสศเง่ัรฝะาพฉเยดโ าํ้ลพงย่ีลพเงัลาํกรติมธนัพมัสยาฝจานาํอาหม่ีทะณขนใ สศเง่ัรฝกาจนืคนดแนิดงอรกยีรเมยินิตาชดิควนแีมง่ึซยทไหใสากอโนปเงึจ. 2483 ศ.พ นยานุถิม22 ่ีทนัว ดิบเะรง้ิทามาขเสศเง่ัรฝยดโ สศเง่ัรฝบักยทไงาวหะรนีจดโนิอมารคงสนปเดิกเนจทาพิพีณรกนปเดิกเดไะลแ . 2483ศ.พ นยากิจศฤพ28 ่ีทนัวนใ ยทไงฝนใามาขเญหในปงิยมดะรง้ัทมวร ีรุบนีจารปดัวหงัจ่ีท นิบมานส นัวนใสศเง่ัรฝราหทกัพ่ีทดิบเะรง้ิทนิบงอ่ืรคเงสดไ็กยทไยาฝะลแ มนพรคนดัวหงัจดิบเะรง้ิทนิบงอ่ืรคเงส สศเง่ัรฝ วาละลแ าชูพมักงอขนวสงาบนดแนิดดึยาขเถรามาสยทไยาฝนจามยอ่ืรเนักูสอตรากีม็กน้ันกาจงัลห นักวยีดเ นใมานงลรากะลแ ย่ีลกเลกไูผนปเนตอนสเยดโงซแกรทแาขเนุป่ีญ ้ีนง้ัรคทาพิพีณรก ดไามสศเง่ัรฝกาจ นีจดโนิองอขนวสงาบนดแนิดกยมอยงอตสศเง่ัรฝหใลผงส.2484 ศ.พ มคาภษฤพ9 ่ีทนัวอ่ืมเ วยีกเตโาญญัสุนอ ยวดยทไกแนืค5 ่ีทลากชัรยัมสตแง้ัตปไดึยสศเง่ัรฝ่ีทงขโาํ้นมแาวขงฝนดแนิดง้ัทมวร คาภิมูภนใามาขเลพงัลาํกกยยดโ รติมธนัพมัสบักมารคงสศากะรป นุป่ีญ. 2484 ศ.พ มคาวนัธ7 ่ีทนัว ธนัขีรีคบวจะรป ีนาตตป าลขงสงาทยทไงอืมเาขเ็กนุป่ีญราหทงอก. 2484 ศ.พ มคาวนัธ8 ่ีทนัวนใะลแ้ีน นิบงอ่ืรคเงาทรปโคงิสีตมจโะลแ ูยาลม่ีทกบน้ึขราหทงสะลแ ราการปรทุมสะลแ ีนาธรฎษารุส ชารมรรธีรศรคน ษฤกงัอ งอขูยาลมะลแ ามพีตมจโปไอ่ืพเ ยทไนาผพัทนิดเนุป่ีญราหทหใมอยนิย ยทไลาบฐัรหใอขงอรดไนุป่ีญง่ึซ มาติตับิฏป น้ันะณขนใีรตนมฐัรกยาน มารคงสลูบิพ.ป ลพมอจ ยทไนคงอขนาตอตรากบังะรหใอขะลแ ยทไนคงอขอ้ืนเดอืลเะลแติวีชาษกัรอ่ืพเ นุป่ีญงอขรากงอตมาวค ยีชเอเนใน้ึขดิกเ่ีทมารคงส นุป่ีญบักีรตมไธนัพมัสากิตกาํทดไยทไลาบฐัร. 2484 ศ.พ มคาวนัธ21 ่ีทนัว าพรูบยีชเอเาหมยลูบพไศงวงารสะจ คงสะรปุถตัวีมนุป่ีญ าพรูบยีชเอเาหมมารคงส าวนักกยีรเ้ีน จิกฐษรศเะลแ งอืมเราก มรรธนฒัวงาทนใง้ัท(The Greater East Asia Co-prosperity Sphere) นุป่ีญพัทงอก มารคงสงอขกรแม่ิรเะยะรนใ าํนูผนปเนุป่ีญีมยดโ ยีชเอเนใ ๆ งาตศทเะรปยวดบอกะรปง่ึซ ษฤกงัอบักมารคงสศากะรปยทไหใรวคน็หเ นคงาบีรตนมฐัรหใาํท ศากาองาทะลแ อืรเงาท กบงาทง้ัทะนชยัชีม ากิรมเอะลแษฤกงัอบักมารคงสศากะรปจในิสดัตงึจยทไ มารคงสะนชะจนุป่ีญาวดิคยวด ากิรมเอฐัรหสะลแ

76 ษฤกงัอกาจดไดึย่ีท นวสงาบนดแนิดนอโดไนุป่ีญ น้ันมารคงสงาวหะร. 2485 ศ.พ มคารกม25 ่ีทนัวอ่ืมเ นาพงอืมเะลแ งุตงยีชเอืค ญหใยทไนวคแนใฐัรงอสะลแ สิละป ูนากงัรต นัตนัลก ีรุบรทไฐัร อืค ยทไกแหในืค ยทไีรสเรากนวบข2. 2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสงอขง่ึนหนวสนปเะลแ าพรูบยีชเอเาหมารคงสนใน้ึขดิกเ่ีทยทไีรสเรากนวบข ะลแ นุป่ีญบักอืมมวรยทไลาบฐัร่ีทรากบักยวดน็หเมไะลแ นุป่ีญงอขนารกุรรากนาตอต่ีทยทไนคมุลกกาจดิกเ ศทเะรปนใยทไีรสเรากนวบข อืควาลก มุลก3 นปเงบแรติมธนัพมัสยาฝอตยทไลาบฐัรงอขมารคงสศากะรป ยทไตูทชารรคัอกอเ ชมโารป ยีนสเ.ว.ร.ม ยดโาํน ากิรมเอฐัรหสนใยทไีรสเรากนวบข คงยมนพ ีดีรปยานยดโาํน าวอืถะลแ ากิรมเอฐัรหสอตมารคงสศากะรปาํคงสมอยมไรากนใญัคาํสทาบทบีมง่ึซ. ีซ.ีด นัตงิชอวงุรกาํจะรป ษฤกงัอนใ ยทไนยีรเกันยดโาํน ษฤกงัอนใยทไีรสเรากนวบขะลแ ยทไนคงอขานตจเชใิมน้ันมารคงสศากะรปราก นุป่ีญบักบรูสยทไราหทงอกง้ัตอกอ่ืพเ ษฤกงัอีรตนมฐัรกยาน ลิชรอชเ นัตสนิวยาน อนสเอืสงันหาํทดไง่ึซ ยทไศทเะรปนใ มารคงสงอขดักาํจอขะวาภนใกาบาํลกายมาวคยวดนักอืมมวรมาวคนาสะรปนางาํทดไมุลก3 ง้ัท รติมธนัพิตาชะลแษฤกงัอ ากิรมเอฐัรหสบักจใาขเมาวคงารสรากะลแ นุป่ีญนาตอตงัลาํกงอกง้ัตดัจรากง้ัท คงอะรพนทแรากชารจ็รเาํสูผะนาฐนใ คงยมนพ ีดีรปยาน. 2488 ศ.พ มคาหงิส16 ่ีทนัวนใง่ัทะรกนจ นปเนัอาํทะรกรากนจดอลตษฤกงัอะลแ ฯฐัรหสอตมารคงสศากะรปรากาวญัคาํสะราสีม พาภิตนัสศากะรปดไ ยามหฎกะลแญูนมรรธฐัรบักดัขะลแยทไวาชนชาชะรปงอขงนาํจตจเกาจดิผงวปง้ัทรติมธนัพมัสยาฝอตษกปิฏป ยทไศทเะรป ยทไวาชนชาชะรปนัพกูผมไ ะฆมโนปเรติมธนัพมัสยาฝอตมารคงสศากะรปราก งอืมเนาบ มคาวนัธ8 ่ีทนัวนอกอ่ืมเนอืมหเศทเะรปานานบักามีมยคเนัอีดนัอีรตมไธนัพมัสง่ึซามนืคบัลกหใะจ่ีทจในิสดัตดไ ้ีนกลโนใพาภรยีถสเานปาถสรากนใิตาชาชะรปหสบักงาทกุท่ีทม็ตเอืมมวระจ่ีทมอรพะลแ. 2484 ศ.พ นจเดัชยามหาปเีม่ีทิตาชกัรูผยทไวาชนชาชะรปงอขรากนวบขนปเ ยทไีรสเรากนวบขน้ันงัด ะษกัอยาฝนปเะจาวมไ2่ีทง้ัรคกลโมารคงสนใิตาชงาตงอขนปเกตหใมไยทไิตาชงอขชารกอเาษกัรรากงอตอืค นคงอขนปเหใวไาอเยทไิตาชงอขยตไปิธอะลแชารกอเาษกัระจ่ีทณรากมดุอีมยดโ มาต็กรติมธนัพมัสยาฝอืรห งัลหามนืคบัลกยทไิตาชงอขชารกอเดไนจูสอตราก อืคน้ันยทไีรสเงอขทาบทบอตดไธสเิฏปจาอมไ่ีท ยทไ งลบจ2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงส ยทไศทเะรปอตีม่ีท2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสงอขบทะรกลผ3. งอืมเรากนาดบทะรกลผ3.1 ศากะรปราก าวศากะรปยทไลาบฐัร. 2488 ศ.พ มคาหงิส24 ่ีทนัวอ่ืมเมารคงสพแนุป่ีญ งอตยทไ ยทไวาชนชาชะรปงอขคงสะรปมาวคะลแ ญูนมรรธฐัรอตดัขะารพเ ะฆมโนปเรติมธนัพมัสบักมารคงส ากิรมเอฐัรหสลาบฐัรงอขศากะรปมาต ูรตัศนปเยทไอืถดไิมากิรมเอฐัรหส รติมธนัพมัสบักจใาขเมาวคบัรป ษฤกงัอศทเะรปงาตีรตนมฐัรตแ มานงลูผนปเศทเะรปงาตีรตนมฐัร (James Byrnes) สนริบเ สมจเ ยาน ยดโ มคารกม1 ่ีทนัว มารคงสศากะรปรากงอขะฆมโรากบารทบัรมอยมไ(Ernest Bevin) นิวบเ ตสนเรออเยาน ษฤกงัอนทแูผบักมานงลดไยทไนทแูผ) ลาบฐัรานหวัหนปเ ชมโารป ยีนสเ. ว.ร.ม น้ันาลวเ. 2489 (ศ.พ

77 บักยทไศทเะรปงาวหะร มารคงสะนาถสกิลเอ่ืพเ บบแณรูบมสงลกตมาวค\" าวกยีรเ้ีนงลกตมาวค รปโคงิส่ีท ้ีนงัด ญัคาํสะราสีมง่ึซ\" ยีดเนิอะลแ ญหในตเิรบ ศากะรปนัวนอกมิดเพาภสูสหใษฤกงัอบักมารคงสศากะรปยทไ่ีทงอ่ืรเรากดัจงอตะจยทไ1. มารคงส งอตยทไะลแ ะฆมโนปเอืถยทไศทเะรปาขเนุป่ีญกาจงัลหษฤกงัออตาํทยทไ่ีทาํทะรกราก2. ษฤกงัอหใยชเดชาคยาจงอตยาหยีสเมาวคีมกาห มิดเพาภสูสหใรากดัจ าดรรบง่ึซ ยีสเมอ่ืสเมไพาภสนในืคะลแาษกัรษกัทิพรากบอชดิผบัรมอยนิยงอตยทไ3. ยทไศทเะรปนใดินชกุทษฤกงัองอขนชยโะรปลผะลแ ิธทิส นิสยพัรท รกคงอง่ึซ ศทเะรปงาวหะรงคน่ัมมาวคอ่ืพเ งลกตอขาดรรบนใ่ีทม็ตเงายออืมมวระจยทไ4. วลแบอชน็หเงคน่ัมมาวคีรตนมะณคอืรหิตาชาชะรปหส )ะรกดอคงอลค( ยทไวาอบักยีดเนิอรทุมสาหมมอ่ืชเ ยทไตขเาณาอมาขงอลคดัตมไงอตยทไ5. นอกยวดงอพน็หเดไิมษฤกงัอลาบฐัรยดโ ุบะรดไะจษฤกงัอลาบฐัรง่ึซ รากคงอกแนัตนาล1.5 าคลูมดิคมไยดโราสวาขหใะจยทไ6. ิตาชาชะรปหสกิชามสนปเาขเยทไนุนสบันสะจยีดเนิอะลแษฤกงัอ้ีนบับฉาญญัสยดโ7. อืลหเยวชนวสีมยทไีรสเรากนวบข ้ีนมารคงสพแศทเะรปยาฝนใูยอ่ีท ๆ ง้ัทดไดอรวัตาอเยทไ่ีทราก ยีนสเ. ว.ร.ม ่ีทะณข ยทไงอืมเจใาขเบัลกากิรมเอฐัรหสะาพฉเยดโ รติมธนัพมัสศทเะรปหใาํท กามงายอนปเ มวรบวรดไะลแ ยทไลาบฐัรงอขมารคงสศากะรปรากงวทะรปดไ ากิรมเอฐัรหสาํจะรปยทไตูทชารรคัอ ชมโารป นักวยีดเนชเยทไีรสเรากนวบขีม็กษฤกงัอนใ นุป่ีญนาตอตยทไีรสเรากนวบขนปเน้ึขากิรมเอฐัรหสนใยทไนค านหวัหนปเคงอะรพนทแรากชารจ็รเาํสูผ คงยมนพ ีดีรปยานีมง่ึซ ศทเะรปนิดนใตใครรพลพยวนหบักอตดิต งอขงัลาํกบัก ๆ มอรพ ยามหดัน่ีทาลวเนัวมาต นุป่ีญบักูสอตน้ึขธุวาอบัจะจ่ีทมยีรตเยาลหง้ัทยทไีรสเ พแมอยดไนุป่ีญตแ ามพงาทามาขเกุระจ่ีทรติมธนัพมัส มคงัสะลแจิกฐษรศเนาดบทะรกลผ3.2 นปเยทไจิกฐษรศเอตยาหยีสเมาวคดิกเหใลผงส2 ่ีทง้ัรคกลโมารคงสมวราขเยทไ่ีทราก บสะรปง้ัทกีอ มุชกุชยารูผรจโาหญปดิกเ็กมคงัสนาดนใ คภโิรบคภโปุอาคนิสนลคแดาขรากะวาภดิกเ กามงายอ าวกยีรเ่ีทยาหยีสเาคชใดชะราภบัรกบแงอตงัยยทไศทเะรปนักวยีดเะณขนใ อฟเนิงเะวาภาหญป มารคงสงาวหะรยาหยีสเมาวคมุลคบอรคหใอ่ืพเยชเดชาคนปเยาจงอต่ีทาคีมงอขงึถยามห มารคงสมรรกิฏปาค ะลแาหญปกแรากญัคาํส่ีท ์ิธทิสมรรกนอโยาถรากาวกกาม อืมนย่ีลปเาคนิสอืรหนิงเงึถยามหปไว่ัทยดโง่ึซ งอตน้ันะณขลาบฐัร่ีทญหใาหญปนปเยาลกดไมารคงสงัลหะลแมารคงสงวชนใรไกายนลคแดาขมาวคายวยียเ ว็รเยดโิตกปะวาภูสนืคงอืมเนาบหใอ่ืพเ นวดงรเงายอูฟนฟขไกแ

78 . 2475ศ.พ ปนใงอรคกปรากงลปแนย่ีลปเราก งอรคกปรากงลปแนย่ีลปเรากนอกงอืมเนาบงอขปไว่ัทยดโณรากพาภส กาจงัลหงลดุสน้ิสดไปยอรยาลหามชใยทไศทเะรป่ีท ยชาริธทิสาญาณรูบมสบบแงอรคกปราก ีมนัอยตไปิธาชะรปบบแงอรคกปรากงลปแนย่ีลปเรากูสปไาํนะลแงอรคกปรากจานาํอดึยาขเดไ” รฎษาระณค“ . 2475ศ.พ นยานุถิม24 ่ีทนัวอ่ืมเ ขุมะรปะรพนปเงรทยิรตัษกาหมะรพ งอรคกปรากงลปแนย่ีลปเรากงอขุตหเาส ดไปุรสุตหเาสีม. 2475 ศ.พ นยานุถิม24 ่ีทนัวอ่ืมเ งอรคกปรากงลปแนย่ีลปเอ่ืพเจานาํอดึยราก ้ีนงัด ชใม่ิรเยทไศทเะรป ามนตนปเ5 ่ีทลากชัรยัมสตแง้ัต มหใยัมสบบแาษกึศรากนาดงาทานฒัพราก1. 6 ่ีทลากชัรยัมสนใามอต งวลหนยีรเงรโนในยีรเาลเสากอโีมนชญัมาสยทไก็ดเ กตนัวะตบบแาษกึศรากบบะร ่ีทราก คาภิมูภนวสปไยาลหรพแิตาชงอขาษกึศรากหใาํทบัคงับคาภาษกึศราก. บ.ร.พ ชใศากะรปลาบฐัร ะลแมหใยัมสบบแานหวากมาวคูรนยีรเสากอโีมยทไวาชหใาํท นอกตแาวกน้ึขงูสาษกึศรากบัรดไยทไวาช ยานาจเน้ันกาจกอน ยวดงอรคกปรากงอืมเรากงาทมหใยัมสดิคมาวคงึถปไมวรกตนัวะตศทเะรปกาจรากายทิว นใจใบัทะรปงึจ ปรโุยปีวทนใศทเะรปงัยาษกึศปไงาทนิดเงวลหนยีรเาลเนุทบัรดไนชญัมาสะลแงูสน้ัชนช บัรดไนคยาลหรฎษาระณคาํนูผ กตนัวะตศทเะรปงอขงอรคกปรากบอบะระลแงอืมเนาบงอขญิรจเมาวค ะคงัสะตตีข กลปแทโยอร ีรตนมรมภ รูยะรปยาน คงยมนพ ีดีรปยาน ิทาอ กตนัวะตศทเะรปกาจาษกึศราก ีมงึจ้ีนาลหเลคคุบ นตนปเ ีนสเหงิส ญูรจยาน นิธยโลหพ บนแยาน) มารคงสลูบิพ.ป ลพมอจ อืคามอต( กตนัวะตศทเะรปงายอบบแมาตงอืรเงุรญิรจเยทไศทเะรปหใรากงอตดิคมาวควนแ ูสาขเรพแดไกตนัวะตมรรธยราองอขลพิธทิอ ยทไศทเะรปนใกตนัวะตบบแมรรธยราอรพแราก2. ูรมาวคะลแมหในผแรากายทิวาํนดไีรานนัชชิมะลแาคอพ าครากงาทวัตยายขรากบัก ๆ มอรพ ยทไศทเะรป นาอจในสม่ิรเยทไวาช ามนตนปเ3 ่ีทลากชัรยัมสนใม่ิรเง่ึซยทไศทเะรปนใรพแยผเามรตสาศายทิวนาดงาท งลปแนย่ีลปเรากะลแงอืมเรากงาทดิคมาวคบักงอขวย่ีกเ่ีทอืสงันหนจดอลตลาบฐัรณราจิวษกาพิว่ีทพมิพอืสงันห น็หเกตนัวะตบบแานหวากญิรจเมาวคงึถบารทดไยทไวาชหใาํท ๆ งาตศทเะรปนใน้ึขดิกเ่ีทณรากุตหเ กลโว่ัท ศทเะรปยราอะนาฐนใมหใคุยูสาขเวัตบัรปงอตะจ่ีทนปเาํจมาวคะลแญัคาํสมาวค ูจนมแศงวชารมลดไิตัวิฏปะณค นีจศทเะรปนในชเงัด ยีชเอเปีวทบถแศทเะรปนใิตัวิฏปราก3. งอรคกปรากมลอ่ืพเีกรุตนใิตัวิฏปราก ฐัรณราธาสบบแนปเามงอรคกปรากนย่ีลปเะลแนีจศทเะรปงอรคกปง่ึซ มาวคูสปไวากอ่ืพเนุป่ีญศทเะรปิตัวิฏปราก ยิรตัษกบบะรมลอ่ืพเยีซเสัรนใิตัวิฏปราก นาตลุสบบะรนใ รากนปเงึจ ๆ งาตศทเะรปนใิตัวิฏปราก ราหทงาทจานาํอาหมศทเะรปนปเยาลกะลแปรโุยบบแงอืรเงุรญิรจเ วาลกงัดิตัวิฏปรากงายอบบแมาตาํทะจ่ีท มหในุรยทไวาชาํนูผงอขดิคมาวคนุตะรก งัลหณรากนาถสกาจ ดไาหญปขไกแถรามาสมไลาบฐัระลแงรแนุรงายอาํ่ตกตจิกฐษรศเะวาภส4. น็หเมาวคีมรฎษาระณค ยทไศทเะรปงึถามบทะรกลผดิกเหใอกกลโว่ัทปไาํ่ตกตจิกฐษรศเ1 ่ีทง้ัรคกลโมารคงส

79 ขไกแอ่ืพเมหใงอรคกปรากบบะรนย่ีลปเงอตงึจยทไงอขงอรคกปรากบบะรงอขวลหเมลมาวคะารพเนปเาว จิกฐษรศเาหญป งอรคกปรากบอบะร รากะรปยาลหงอรพกบอขีมยชาริธทิสาญาณรูบมสบบแงอรคกปรากบอบะร5. ยิรตัษกาหมะรพ นชเ ปไงลปแนย่ีลปเม่ิรเยทไวาชงอขมคงัสะลแดิคมาวค่ีทะณขนใชใามาํนะจ่ีทมสะามหเมไ งิชเน้ิสยดโศทเะรปงอขจิกฐษรศเะลแงอรคกปรากจานาํอมุคบวค่ีทน้ัชนชนปเง่ึซ งานนุขะลแศงวชาระรพ ะจ่ีทดิคมาวคีมงึจรฎษาระณค ศทเะรปงอรคกปรากนใงยีสเีม์ิธทิสีมมไ นจกายะนาฐีมปไว่ัทรฎษาร่ีทะณขนใ มคงัสนใคาภอมสเมาวคงารส ูสปไวากอ่ืพเศทเะรปานฒัพมายายพงรท ามนตนปเ4 ่ีทลากชัรตแง้ัตยทไยิรตัษกาหมะรพ่ีทราก6. มยินิตาชดิคมาวคงอ่ืรเนใวัตน่ืตหในชาชะรปงอขดิคมาวคกุลปนจดอลตกตนัวะตบบแมหใยัมสนปเมาวค ีมะจาวมแ ยวดปไยตไปิธาชะรปบบแงอรคกปรากบอบะรนใวัตน่ืตหในชาชะรปงอขดิคมาวคดุจรากนปเบักาทเ บบแนปเามงอรคกปรากบบะรนย่ีลปเหใะนแอนสเลูทมคงับบารกกตนัวะตกาจาษกึศรากบัรดไ่ีทลคคุบะณค รากบัระจ่ีทมอรพมไงัยน้ันะณขนใยทไวาชนชาชะรปาวน็หเงรทยทไยิรตัษกาหมะรพตแ มาต็กยตไปิธาชะรป าวกีดะจานปไยอคนปเยอคีธิวยวด นอกยีสเจใาขเหในชาชะรปมยีรตเะรตรวคาวน็หเงรท มหใบบแงอรคกป ดไปไงอรคกปรากงลปแนย่ีลปเรากงย่ีลเกีลหถรามาสมไ็กดุส่ีทนใ งอรคกปรากงลปแนย่ีลปเรากนินเาํดราก ยวดบอกะรป รฎษาระณค. 2475 ศ.พ นยานุถิม24 ่ีทนัวงอขูรตาชเ รฎษาระณคงอขจานาํอดึยราก ายะรพ. อ.พ ยวดมวร านหวัหนปเ านสเหุยพลพลหพายะรพ. อ.พ ีมยดโ นอืรเลพะลแอืรเราหท กบราหท )ะคงัสะตตีข กลปแ( มรคงสลูบิพงวลห. ต.พ ธทุยายทิพนสาศะรปะรพ. ท.พ ยนเคัอิธทฤายะรพ. อ.พ ชดเรุสงรท รูยะรปยาน) คงยมนพ ีดีรปยาน( มรรธูนมฐษิดะรปงวลห ยัศาลชภุศงวลห. ต.น ยัชมารคงสุธนิสงวลห. ต.น รากจานาํอดึยาขเนอืรเลพะลแราหทงัลาํกาํนดไ ฯลฯ ศงวยัภอ งวคยาน มรกุนาพล ว้ัตยาน ีรตนมรมภ ญิชเญัอลูทมคงับบารกงึจน้ันกาจ นาตอตดิคหใิมงูสน้ัชงานนุขะลแยานาจเมุคบวคาขเยดโ จ็รเาํสดไงอรคกป ดัวหงัจ นิหวัห ลวงักลกไงัวชาระรพ่ีทูยอบัทะรปง่ึซ7) ่ีทลากชัร( วัหูยอาจเาลกเกปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ญูนมรรธฐัรตใยาภิตาชงอขขุมะรปะรพงราํดงรทรคนะรพิตัวินจ็ดสเ ธนัขีรีคบวจะรป วลแรคนะรพนใจานาํอดึยรากวาขบารทงรท7) ่ีทลากชัร( วัหูยอาจเาลกเกปะรพจ็ดเมสทาบะรพอ่ืมเ มุชะรปมวราขเ ลวงักลกไงัวชาระรพงัยามจ็ดสเมาตง่ึซ งอกยานพัทมแะลแงูสน้ัชยานาจเญิชเงรท คงอะรพ งัลาํกชใหใอนสเนาทงาบ ปไนัก ๆ งาตน็หเมาวคอนสเมุชะรป่ีท ปไอตนักรไงายอรากนินเาํดะจาวอืราหาษกึรป ีนหจ็ดสเ7) ่ีทลากชัร( วัหูยอาจเาลกเกปะรพจ็ดเมสทาบะรพหใอนสเนาทงาบ นืคจานาํอดึยดัวหงัจงาตนใราหท บัรมอยยัทะรพนิสดัตงรท7) ่ีทลากชัร( วัหูยอาจเาลกเกปะรพจ็ดเมสทาบะรพดุส่ีทนใ นาบนอ่ืพเศทเะรปงัยปไ งอืมเนาบงอขยอรบยีรเมาวคะลแขุสบงสมาวคกแน็หเอ่ืพเ รฎษาระณคงอขอนสเอข ง่ัน่ีทะรพฟไถรนวบขยดโ รคนะรพงึถิตัวินจ็ดสเ7) ่ีทลากชัร( วัหูยอาจเาลกเกปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ณ าฝเาขเนทแูผงสดไรฎษาระณค นยานุถิม26 ่ีทนัวงอขยาสนอตนใ นยานุถิม25 ่ีทนัวนืคงอขกึดนอตอ่ืมเ ษศเิพ จ็ดเมสทาบะรพ นยานุถิม27 ่ีทนัวอืคน้ึขงุรนัว วารคว่ัชญูนมรรธฐัรงารยาวถ ฯาลกเลูทบักมอรพ ยัทขโุศงัว

80 นชาชะรปกแนาทชาระรพวารคว่ัชบับฉญูนมรรธฐัรนใยธไิภามรปะรพงล7) ่ีทลากชัร( วัหูยอาจเาลกเกปะรพ งอรคกปรากญูนมรรธิตัญญับชาระรพ“ าวอ่ืชกยีรเ ยทไศทเะรปงอขกรแบับฉญูนมรรธฐัรนปเอืถ ยทไวาช 2475” ชารกัศธทุพ วารคว่ัชมายสนิดนผแ 7) ่ีทลากชัร( วัหูยอาจเาลกเกปะรพจ็ดเมสทาบะรพ. 2475 ศ.พ มคาวนัธ10 ่ีทนัวนใามอต าดาธิตินณรกปนโมายะรพีมยดโ ีรตนมฐัระณคง้ัตงตแ ฯาลกเดรปโงรทะลแรวาถบับฉญูนมรรธฐัรนาทชาระรพ ยทไศทเะรปงอขกรแนคีรตนมฐัรกยานนปเ . 2475ศ.พ งอรคกปรากงลปแนย่ีลปเรากกาจน้ึขดิกเ่ีทบทะรกลผ นับาถสงอขพาภนาถสอตบทะรกลผงสงลปแนย่ีลปเราก งอืมเรากนาดงาทบทะรกลผ1. าวมแงึถ ยชาริธทิสาญาณรูบมสบอบะรนใจานาํอชาระรพดุสน้ิสรากนปเะารพเ กามงายอนปเยิรตัษกาหมะรพ มอยนิยงรทะลแ งลปแนย่ีลปเรากบัรมอยงรทะจ7) ่ีทลากชัร( วัหูยอาจเาลกเกปะรพจ็ดเมสทาบะรพ บัรดไิมะจนชาชะรปาวงวหนปเงรท็กคงอะรพตแ มาต็กวลแยทไวาชนชงวปบักหใญูนมรรธฐัรนาทชาระรพ ชใงรทงึจคงอะรพ งิรจทแงายอรฎษาระณคงาทนาผยดโหในาทชาระรพงรทคงอะรพ่ีทงอรคกปรากจานาํอ งิรจทแงายอยตไปิธาชะรปงหแรากกัลหยวดศทเะรปงอรคกปรากนินเาํดดไรฎษารหใอขะจ่ีทมายายพมาวค คงอะรพงัลหยาภง่ัทะรกนจ ดใรากะรปตแรฎษาระณคงอขลาบฐัรกาจบอตงอนสรากบัรดไิม็กคงอะรพตแ . 2477ศ.พ นใิตับมสชาระลสศากะรปงรทงอต งาวหะรงอืมเรากงาทงยแดัขมาวคดิกเหใอกงัย2475 งอรคกปรากงลปแนย่ีลปเราก ้ีนกาจกอน นปเ้ีนง้ัท2475 นยานุถิม24 ่ีทนัวอ่ืมเงอรคกปรากงลปแนย่ีลปเรากนใมวรนวสีม่ีท ๆ งาตนชยโะรปลผมุลก วัหูยอาจเาลกเกปะรพจ็ดเมสทาบะรพกาจามงอรคกปรากจานาํอดึยรฎษาระณค่ีทรากาวน็หเูผีมงัยะารพเ ปไนปเดไิมงัย น้ันญูนมรรธฐัรตใยาภขุมะรปนปเยิรตัษกาหมะรพีม่ีทงอรคกปรากงลปแนย่ีลปเอ่ืพเ7) ่ีทลากชัร( าคเงาร คงยมนพ ีดีรปยานหใยามหบอมดไรฎษาระณค่ีทราก้ีนกาจกอนนชาชะรปบักวไหใ่ีทงลถแาํคมาต าํทะรกง้ัรคอ่ืมเวไศากะรปดไ่ีทมาตศทเะรปงอขจิกฐษรศเงุรปบัรปรากนินเาํดอ่ืพเ ิตาชงหแจิกฐษรศเรากงรคโ ปไงยีอเมนโะณษกัลีมจิกฐษรศเรากงรคโาคเาวงอมยาฝยาลห น้ันงอรคกปรากงลปแนย่ีลปเอ่ืพเจานาํอดึยราก งลปแนย่ีลปเรากงัลหยาภงอขวย่ีกเ่ีทูผูมหนใน้ึขดิกเงึจงยแดัขมาวค ตสินวิมมอคบบแจิกฐษรศเกัลหงาทนใ ศทเะรปราหิรบรากาวน็หเ ีรตนมฐัรกยาน าดาธิตินณรกปนโมายะรพ นานมไวลแงลดุสน้ิสงอรคกปราก ชใดงะลแาภสดปศากะรปงึจ ดไปไอตนินเาํดะจถรามาสมไจิกฐษรศเงรคโาคเงอ่ืรเนใงยแดัขมาวคงาลกมาท นโมายะรพลาบฐัรจานาํอดึยราหทงัลาํกาํน านสเหุยพลพลหพายะรพ.อ.พ หใลผงส ารตามงาบญูนมรรธฐัร งราํดาขเดไ านสเหุยพลพลหพายะรพ.อ.พ น้ันกาจงัลหะลแ2476 นยานุถิม20 ่ีทนัวนใาดาธิตินณรกป าขเดไ านสเหุยพลพลหพายะรพ.อ.พ งอขลาบฐัรตแ นทแบืสนิดนผแรากชารราหิรบีรตนมฐัรกยานงนหแาํต -าจเคงอะรพกอเลพยดโาํน งอืมเูกนาบูกะณค าวงอเนตกยีรเง่ึซง่ึนหะณคลคคุบีม็ก นานมไดไศทเะรปราหิรบ ทามะรปน่ิมหรากาํทดไลาบฐัราวงาอยดโ2476 มคาลุตนอืดเนใลาบฐัรจานาํอดึยราหะรปฐัรรากอกดไ ชดเรวบ ลาบฐัรหใงอรกยีรเบักมอรพ ลาบฐัระณคนใมวราขเ คงยมนพ ีดีรปยานบัระลแ ิตาชงอขขุมะรปะรพคงอ ลาบฐัรดุส่ีทนใตแ งิรจทแงายอยตไปิธาชะรปนปเ่ีทญูนมรรธฐัรบอบะรนใศทเะรปงอรคกปรากนินเาํด

81 ะลแมุกบัจรากีม็กน้ันกาจงัลห จ็รเาํสดไงอืมเูกนาบูกะณคงอขราหะรปฐัรบารปถรามาส็ก ฯลหพายะรพ.อ.พ บอบะรนใงอรคกปดไิมยทไศทเะรปาวนอืมหเูดนจ งอืมเูกนาบูกะณคบักอืมมวระจาวยัสงสงอตูผงาลดาวก งิรจทแงายอยตไปิธาชะรป งลปแนย่ีลปเรากนปเ. 2475 ศ.พ งอรคกปรากงลปแนย่ีลปเราก จิกฐษรศเนาดงาทบทะรกลผ2. งารสงรคโงลปแนย่ีลปเะจ่ีทมายายพมาวคะารพเ จิกฐษรศเงาทบทะรกลผีมะลแ ยทไงอขญัคาํส่ีทงอืมเรากงาท อนสเาํนอ่ืพเ จิกฐษรศเรากงรคโาคเงารนคนปเ คงยมนพ ีดีรปยานหใยามหบอมดไรฎษาระณค่ีท จิกฐษรศเงาท งลปแนย่ีลปเรากงัลหยาภจิกฐษรศเบบะร น้ันงัด ญหในวสรฎษาระณคกาจบัรมอยรากบัรดไิม น้ัน งคงัยจิกฐษรศเงาทงารสงรคโะลแจิกหาสิวฐัราวกยีรเ่ีทฐัรยดโมยินนุทนปเงลปแนย่ีลปเรากีมงึจ งอรคกปราก บอบะรนใงอรคกปรากีม่ีทญหในวสกตนัวะตศทเะรปกาจงาตง่ึซ มรรกหาสตุอาวกกามมรรกรตษกเราก่ีทนนเ มรรกหาสตุอศทเะรปนปเมาวคูสปไานฒัพดไ ยตไปิธาชะรป กาจบทะรกลผบัรดไยทไมคงัส งอรคกปรากงลปแนย่ีลปเรากงัลหยาภ มคงัสนาดงาทบทะรกลผ3. ตใยาภคาภอมสเมาวคนจดอลต ๆงาติธทิสีมะลแพาภีรสเบัรดไม่ิรเนชาชะรป อืค รวคมสอพงลปแนย่ีลปเ ีมง่ึซ งานนุข ยานลูมนุขาจเาดรรบ่ีทะณขนใ งอเนตงอรคกปรากนใิธทิสบัรดไะลแ ญูนมรรธฐัรงหแิตัญญับทบ ่ีทยดโ นอกามีมยคเ่ีท ๆงาตนชยโะรปิธทิสะลแจานาํอยีสเญูสดไมิดเง้ัดงอรคกปรากบอบะรตใยาภจานาํอ ยาบยโนีมรฎษาระณคกาจงอ่ืนเ ากเบบะรนใงานนุขะลแยานาจเาดรรบนทแทาบทบีมปไาขเดไรฎษาระณค น่ิถงอทูสปไงอรคกปรากจานาํอยาจะรกดไลาบฐัรน้ันกาจกอน ่ีทม็ตเงายอรฎษารงอขาษกึศรากมิรสเงส งอขราหิรบรากจิกมุคบวคยอคลาบศทเาภสีม รคนลาบศทเะลแ งอืมเลาบศทเ ลบาํตลาบศทเง้ัตดัจรากยวด ลหพายะรพ.อ.พ งอขลาบฐัร. 2479 ศ.พ่ีทานหมาตราหิรบูผนปเีรตนมศทเีมยดโ ๆน้ันน่ิถงอทะาพฉเลาบศทเ ทภเะรป 2 นปเกออาษกึศรากงบแดนหาํกยดโ.2 479 ศ.พ ิตาชงหแาษกึศรากนผแชใศากะรปดไ านสเหุยพลพ ดไยดโ งิรจทแงายอาษกึศวีชาองอขญัคาํสมาวคนนเรากนปเง่ึซ าษกึศวีชาอยาสะลแาษกึศญัมาสยาส อืค มิตเม่ิพเพีชาอาชิวนยีรเดไ ญัมาสยาสนใาษกึศรากบจนยีรเ่ีทูผหใมิรสเงสอ่ืพเยามหงุมมาวคดนหาํก ปไอตพีชาอบอกะรปปไกออะจ่ีทนชยโะรปอ่ืพเ ้ีนง้ัท ญัมาสาชิวนยีรเกาจปไอืนหเกอน าษกึศรากบัรดไรฎษารหใงุรปบัรปรากูสปไาํนดไงึจ.2475 ศ.พ นใงอรคกปรากงลปแนย่ีลปเรากน้ันงัด นักวยีดเะณข ขุสมาวคีมะลแงคน่ัมงายอพีชาอบอกะรปปไบัรดไ่ีทูรมาวครากาชิวชใถรามาสะลแ นชยโะรปลผนอรดิลกูถากเบบะรนใงานนุขะลแยานาจเน้ัชนชหใลผงส้ีนง้ัรคนใงอรคกปรากงลปแนย่ีลปเราก งลจิกฐษรศเงาท

82 ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพงอขจิกยีณรกชาระรพ3 ่ีทงอ่ืรเ งอขงลปแนย่ีลปเรากอตลผงส่ีท ถานีนิชารมรบะรพ ์ิติกิริสาจเงานะรพจ็ดเมสะลแ ยทไศทเะรป ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ 9) ่ีทลากชัร( ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพิตัวะรปชาระรพ มคาวนัธ5 ่ีทนัวอ่ืมเ พภมสชาระรพจ็ดสเงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ  (MASSACHUSETTS)ตตซเูชาซสมแฐัร(MOUNT AUBURN) นรอบเออทนามเลาบายพงรโ ณ. 2470 ศ.พ อธเศงวรวะรพ“ าวมิดเมานะรพงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ากิรมเอฐัรหสศทเะรป าลขงสงวลหมรก ชดเยลุดอลดิหมาฟาจเจ็ดเมสนใสรอโชาระรพนปเงรท” ชดเยลุดอลพิมูภาจเคงอะรพ )กนชชารมรบะรพ มรกิวชดเยลุดอ รศบเิธาลติหมะรพจ็ดเมส นปเยธไิภามานะรพมิลฉเรากบัรดไามอต (รทนิรคน ีนนชชารมรบารทนิรคนีรศะรพจ็ดเมสนปเยธไิภามานะรพมิลฉเรากบัรดไามอต ายธุยอ ณ ลดิหม ลาวงัสมอมหะลแ าษกึศราก รคนาหมพทเงุรก ีอดเรตแามนยีรเงรโ่ีทาษกึศรากบัราขเม่ิรเงรท าษรรพ 5 ดไุยามนชะรพอ่ืมเ าษาภยาลหูรบอรงรท วาลกงัดาษกึศรากกาจ ดนลแรอซเติวสศทเะรป ณ อตาษกึศปไจ็ดสเงรทน้ันกาจอต รตสาศายทิวกนผแนใาษกึศาขเงรท าษกึศมดุอบัดะรนใ นิตะล ะลแ นัมรอยเ สศเง่ัรฝ ษฤกงัอ กแดไ ชาริธาฐษชเมรบะรพยวดมอรพยทไศทเะรปบัลกตัวินจ็ดสเดไ. 2481 ศ.พ ปนใามอต นนาซลโงอืมเยัลายทิวาหม ีนิคภฐษชเะรพะลแ ีนนชชารมรบะรพ8) ่ีทลากชัร ลดิหมทนันาอาหมรทนมเรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ( )รทนิรคนชารสาวิธารนงวลหมรก านฒัวิณายลักาฟาจเ อธเงาน่ีพาจเะรพจ็ดเมส( ิตับมสชารยลัวถงิลถเราก งอขบอชน็หเมาวคยดโลาบฐัร ตครรวสจ็ดสเลดิหมทนันาอาหมรทนมเรปะรพจ็ดเมสทาบะรพอ่ืมเ น้ึขจ็ดสเ าษรรพ18 าษรรพมนชะรพ ชดเยลุดอลพิมูภาฟาจเ อธเายงอนาจเะรพจ็ดเมสญิชเญัอดไาภสฐัร . 2489ศ.พ นยานุถิม9 ่ีทนัวอ่ืมเ ศงวีรกัจชารมรบะรพงหแ9 ่ีทลากชัร ยิรตัษกาหมะรพนปเยชารงอรค ีมงัยะลแวายเะรพงรทงัยกาจงอ่ืนเ ชดเยลุดอลพิมูภวัหูยอาจเะรพจ็ดเมสทาบะรพาวยธไิภามรปะรพมิลฉเงรท กอืลเงรทยดโ ดนลแรอซเติวสศทเะรป ณ อตาษกึศปไบัลกนินเาํดชาระรพจ็ดสเงึจ าษกึศรากนาดจิกชาระรพ นทแรตสาศฐัราชิวะลแยามหฎกาชิวาษกึศ สรมสกษเิภาชารีธิพชาระรพ ยทไศทเะรปิตัวินฯจ็ดสเ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ.2493 ศ.พ มคานีม24 ่ีทนัว ลดิหมทนันาอาหมรทนมเรปะรพจ็ดเมสทาบะรพพศมรบะรพงิลพเะรพยาวถีธิพชาระรพรากง้ัตหใ ฯาลกเดรปโ บักสรมสกษเิภาชารรากดัจหใฯาลกเดรปโงรท2493 นยาษมเ28 ่ีทนัวอ่ืมเามอต2493 มคานีม29 ่ีทนัวอ่ืมเ

83 -ีนิชาระรพจ็ดเมสนปเน้ึข์ิติกิริสศงวชารมอมหานปาถสงรทดไะลแ มุทปะรสงัว่ีท รกายิติก ์ิติกิริสศงวชารมอมห ์ิติกิริส กษเิภาชารมรบะรพ บอกะรปงรทดไ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ2493 มคาภษฤพ5 ่ีทนัว งัวชาราหมะรพนใ ณิษกัทลาศพไง่ัน่ีทะรพ ณ ีณพเะรปชารยิตตัขณารบโมาตกษเิภาชารมรบีธิพชาระรพ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ“ าวฏับณรรพุสะรพนใกึราจมาตยธไิภามรปะรพมิลฉเ มฐปะรพนาทชาระรพดไะลแ” รติพบถานมรบ ชาริธารทนิมายส รทนิดบฤนีรกัจ ีดบิธามาร รศบเิธาลติหม งรทดไ้ีนรากนใ” มายสวาชนชาหมงหแขุสนชยโะรปอ่ืพเ มรรธยดโนิดนผแงอรคะจารเ“ าวรากงอโชารมรบ ์ิติกิริสาจเงานะรพจ็ดเมสนปเ ์ิติกิริสีนิชาระรพจ็ดเมส ศยิตรยีกเะรพมิลฉเานปาถส ฯาลกเดรปโาณุรกะรพ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ2493 นยานุถิม5 ่ีทนัวอ่ืมเามอต ถานีนิชารมรบะรพ งรทอ่ืพเ ง้ัรคกีอดนลแรอซเติวสศทเะรปงัยปไ ถานีนิชารมรบะรพ ์ิติกิริสาจเงานะรพจ็ดเมส ยวดมอรพฯจ็ดสเดไ กันหาํตะรพ ณ บัทะรป2494 มคาวนัธ2 ่ีทนัวอ่ืมเ รคนะรพิตัวินนินเาํดชาระรพจ็ดสเะลแ พาภขุสะรพ าษกัร ้ีนงัดคงอะรพ4 สรอโชาระรพะลแ าดิธชาระรพีมคงอะรพงอสง้ัท นาถสรพมัอง่ัน่ีทะรพะลแ นาฐหโราดลรติจ นยาษมเ5 ่ีทนัวอ่ืมเิตูสะรป ีดวณรรพานฒัวิริส าญญักชารนตัรลบุอาฟาจเ อธเกูลาจเะรพจ็ดเมส1. ดนลแรอซเสิวสศทเะรป นาซลโรคน ีชวัซงอมลาบายพงรโ ณ2494 ง่ัน่ีทะรพ ณ2495 มคฏกรก28 ่ีทนัวอ่ืมเิตูสะรป ฯณรกงลาริชวาฟาจเ อธเายกูลาจเะรพจ็ดเมส2. ฯณรกงลาริชวาหมาฟาจเ ชาริธาสรอโมรบะรพจ็ดเมส นปเานปาถสบัรดไงรท ามอต นาถสรพมัอ 2515 มคาฎกรก28 ่ีทนัวอ่ืมเ รามุกชารฎุกมมายส นยาษมเ2 ่ีทนัวอ่ืมเิตูสะรป ยคาภสโลุดานฒัวิติก าดุสนตัรพทเรธนิริสาฟาจเอธเกูลาจเะรพจ็ดเมส3. ีรกัจาหมาฟาจเ าดุสชารนตัรพทเะรพจ็ดเมส นปเานปาถสบัรดไงรทงัลหยาภ นาถสรพมัอง่ัน่ีทะรพ ณ2498 2520 มคาวนัธ5 ่ีทนัวอ่ืมเ ีรามุกชารมรบมายส ิตาชยปรกาณุคามีสฐัร รธนิริส มคฏกรก4 ่ีทนัวอ่ืมเิตูสะรป ีรามุกชารรคัอ ณษกัลยัลวณรภาฬุจาฟาจเ อธเกูลาจเะรพจ็ดเมส4. นาถสรพมัอง่ัน่ีทะรพ ณ2500 ชวนผะรพงรท ณ ชวนผะรพงรทดไ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ2499 มคาลุต22 ่ีทนัว ้ีนงาวหะร นัว15 าลวเนปเจิกนสาศะรพิตับิฏป ราหิวศวเินรวบดัว ณ าษรรพาํจงรท มาราดสาศนตัรีรศะรพดัว าณุรกะรพงรทงึจามอต คงอะรพนทแจิกยีณรกชาระรพิตับิฏปงรท ีนิชารมรบะรพ ์ิติกิริสาจเงานะรพจ็ดเมส ถานีนิชารมรบะรพ ์ิติกิริสาจเงานะรพจ็ดเมส นปเานปาถส ฯาลกเดรปโ พาภยิรฉจัอกามูผยิรตัษกาหมะรพ ญาชาชีรปะรพีมาว้ีนคงอะรพยิรตัษกาหมะรพงอมะจ ิตาชงาตวาชตแมแอืรหยทไวาชนชาชะรป นาผนอทะสง่ึซ รฎษารงอขีดนิกีดูยอรากาหญปกแอ่ืพเ กัลหนปเาํ้นงลหแานฒัพรากอืรหรตษกเรากนาด

84 ษศเิพนปเง่ัสบัรงรท่ีทงวลหรากงรคโตแมแอืรห ศทเะรปว่ัทยามกามิราํดชาระรพกาจามงอ่ืนเนัอรากงรคโ ๆ งอืนเูยอ นักพแมไนดเดดโมาวคีมนวลง่ึซ คงอะรพงอข ๆ น่ือนาดพาภยิรฉจัอะรพงับดบดไ้ีนาลหเวารงอ่ืรเนจ งิรจนิกเ่ีทงาอวาลกรากตแมแอืรห งับดปบัลนรเ่ีทง่ิสชใมไงอ่ืรเ ๆ ยาลหง่ึซ งสงูสนัอพาภยิรฉจัอะรพกาจงอ่ืนเ” นปลิศรคัอ“ นปเคงอะรพงอยกยดไนปลิศูมหนในชเ ูมหนในักูรบัร่ีทีรตนดนาดนางบักวยีดเนชเ นานามยัทฤหชาระรพยวดิตับิฏปงรทคงอะรพ่ีทมรรกรติจนาด กลโบัดะรีรตนดกัน นางตแมแอืรห ธนัพะรปรากนาดกึลาํ้ลนัอพาภยิรฉจัอะรพีมคงอะรพาวนักูรบัร่ีทนชเ็กนาอกันูมหนใ พภิพณรรบนใวไกาฝ่ีทะตมอมรรกณรรวนปเดัจนวล ลปแธนพินชาระรพ บใอืรเนัขงขแรากกาจ สมกเีซาฬีกนใงอทญยีรหเาฬีกกันนปเงรทคงอะรพาวนักูร่ีทนปเ็กาฬีกรากนาด ”ดมรอปเปุซ“ อ่ืชนใงอเฐษิดะรปงรทคงอะรพ่ีท นสงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพาวนักษกัจะรป่ีทนปเ็กงาชนางนาดนใ มรรกตัวนนคดิคฐษิดะรปกันนปเรากงึถดอลต ลกงาช ะหลโงาช มไงาชนางนปเะจาวมไ อืมฝีมงรทะลแยัทะรพ าลวเดอลตูยอ ๆ มหใ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพงอขจิกยีณรกชาระรพ ิตับิฏปงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ิตับมสยชารงอรคน้ึขจ็ดสเตแบัน น้ึขีด่ีทูยอนปเมาวคีมคงอะรพงอขนชาชะรปหใอ่ืพเ ยอ่ืนหเด็นหเมาวคกแน็หเงรทิมงายอจิกราภชาระรพ กันหนางงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพาวามดอลตูรบัระลแกึสูรนคกุทยทไนค รกายพัรทนาดานฒัพรากงอ่ืรเนใยัทฤหชาระรพนสงรทะจกาจกอน ขุสมาวคีมคงอะรพงอขนชาชะรปหใอ่ืพเ รากอตญัคาํสมาวคหใงรทงัย ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ วลแ ๆ งาตมอลดวแง่ิสะลแ ขุสณราธาสนาดะลแมรรธนฒัวปลิศ านสาศ าษกึศรากนาดง้ัท กามงายอนปเจใติจะลแยากง้ัทนคานฒัพ มาวคหใงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ นชาชะรปกแมรรธนปเมาวคหใรากง้ัทมวร ้ีนงัด นาด ๆ กุทนใติวีชีถิวมุลคบอรคคงอะรพงอขนชาชะรปอืลหเยวช ศทะรปงาตรากนาด1. ๆ งาตศทเะรปนอืยเนินเาํดชาระรพจ็ดสเดไ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ งาวหะรีรตมไชาระรพงาทญิรจเรากนปเอ่ืพเ อืนหเากิรมเอปีวทะลแปรโุยปีวท ยีชเอเปีวทนใง้ัท ศทเะรปยาลห น้ึขง่ิยนฟแนนแธนัพมัสมาวคีมหใวลแูยอีดนัอธนัพมัสมาวคีม่ีท น้ันาลหเศทเะรปรติมาดรรบบักยทไศทเะรป งายอกัจูร่ีทนปเยทไศทเะรปหใาํทยวดน้ัน ๆ งาตศทเะรปงัยปไยทไวาชนชาชะรปงอขีดานถรารปมาวคาํนงรท -ชาระรพจ็ดสเ่ีท ๆ งาตศทเะรปะลแ ลาศาหมงายอยทไศทเะรปอตนชยโะรปนปเาวบัน น้ึขง่ิยกามลกไงาวก ยีชเอเปีวทะลแ ยีลเรตเสออปีวท ากิรมเอปีวท ปรโุยปีวทนใศทเะรปง้ัทีม ีรตมไชาระรพงาทญิรจเงรทปไนินเาํด ขุมะรปนปเ่ีท ะกุตนัคาอชาระรพบัรนอตงรทดไ็กวลแ ๆ งาตศทเะรปนอืยเนินเาํดชาระรพจ็ดสเรากน้ิสจ็รสเอ่ืมเ

85 ะกุตนัคาอชาระรพาดรรบะลแ นทแบอตรากนปเยทไศทเะรปนอืยเามงาทนิดเะลแ ฯจ็ดสเ่ีท ๆ งาตศทเะรปงอข ยทไงอขศงวชาระรพนใจใบัทะรป็กงาตยาลหง้ัท มคงัสานฒัพรากนาด2. นชาชะรปหใอ่ืพเมคงัสานฒัพงรทดไ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ้ีนงัด นาด ๆ ยาลหนใีด่ีทูยอนปเมาวคีม าษกึศรากนาด3. ยัจจปนปเาวาษกึศรากงอขญัคาํสมาวคน็หเงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ นคานฒัพรากนปเงึจาษกึศราก ลคคุบงอขมรรธณุคะลแิตฤพะรปมาวค ดิคมาวค ูรมาวคานฒัพะลแงารสรากนใ าษกึศรากนาดนุนหอ้ืกเมาวคนาทชาระรพงึจ มคงัส จิกฐษรศเนาดง้ัท นาด ๆ กุทนใานฒัพรากูสปไาํนะจง่ึซ าวสัราํดชาระรพีม่ีทงัด าษกึศมดุองึถนจปไาษกึศมถะรปน้ัชตแง้ัต นยีรเงรโบบะรกอนะลแบบะรนใง้ัท งอขมรรธณุคะลแิตฤพะรปมาวค ดิคมาวค ูรมาวคานฒัพะลแงารสรากนใยัจจปนปเาษกึศราก“ มคงัสนาด ๆ กุทนักะามหเอพนวล นวถบรคงายอดไนชวายเกแีด่ีทาษกึศรากหใดใงอืมเนาบะลแมคงัส ลคคุบ ะลแ วไิตาชศทเะรปงอขงคน่ัมญิรจเมาวคาษกัรงราํธถรามาสง่ึซ พาภณุคีม่ีทงอืมเลพีมะจน้ันงอืมเนาบะลแ ”ดอลตยดโดไปไอตานหวากหใานฒัพ านฒัพะจิตาชศทเะรปาว าษกึศรากงอขญัคาํสมาวคงึถน็หเหในอทะสวาลกงัดสัราํดชาระรพ าษกึศรากหใรากยดโพาภณุคีมหใิตาชนในชาชะรปานฒัพรากยวด็ก ดไานหวากญิรจเหใ ตแง้ัตม่ิรเ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพงอขาษกึศรากนาดจิกีณรกชาระรพ นจดอลต ราพิรบชาราขรตุบ าดิธชาระรพะลแสรอโชาระรพบัรหาํสนยีรเงรโง้ัตหใ ฯาลกเดรปโ. 2498 ศ.พ นยีรเงรโ อืค ยวดนยีรเมวรสากอโีมดไ ๆ ปไว่ัทลคคุบ รฎษารมย่ียเนินเาํดชาระรพจ็ดสเดไอ่ืมเะลแ าดลรติจ นดแยาชณวเิรบมาตจวราํตราหทรากิตับิฏปยวนหะลแ นลคแดาขรากาหญปงึถบารทงรทหใาํท ราดนักรุท จ็ดเมสทาบะรพ นชวายเะลแก็ดเงอขนยีรเ่ีท นาทชาระรพดไ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพ าษกึศรากนาดานฒัพอ่ืพเคงอะรพนวสยพัรทชาระรพ น่ิถงอทนในชวายเบัรหาํสนยีรเงรโง้ัตดัจรากยดโ นยีรเงรโงารสอกรากนใคงอะรพนวสยพัรทชาระรพนาทชาระรพดไงัย้ีนกาจกอน. 2499 ศ.พ นใราดนักรุท กาจบงสมไมาวคีม่ีทลกไงาหทบนชน่ิถงอทนในชวายเบัรหาํสนยีรเงรโนปเงึซ าลกเมรนยีรเงรโาวมานนาทชาระรพ าขเูภยทไวาชบัรหาํส นดแยาชนวเะรตจวราํตนยีรเงรโงารสมวรอ่ืพเยพัรทชาระรพนาทชาระรพ ๆ งาตยัภ ง้ัตดัจ” ภมัถปุองวลหอพาจเนยีรเงรโ“ าวกยีรเอ่ืชีมง่ึซ มคานมครากลกไงาหราดนักรุทนดแนิดนใูยอยัศาอ่ีท นอ้ืรเครโขไนคงอขาดิธรตุบนปเ่ีทนชวายเบัรหาํสาํจะรปูยอาษกึศนาถสนปเอ่ืพเยัสามสาชะรปชารนยีรเงรโ งันพกาปอภเาํอ กุพมุละตมลหแ่ีทตใคาภนใยัภตาวดิกเอ่ืมเนชาชะรปบักมวรหะารคเุนาชะรปชารนยีรเงรโง้ัตดัจ งยีคเลกใดัวหงัจะลแชารมรรธีรศรคนดัวหงัจ

86 าษกึศมถะรปบัดะราษกึศรากกาจกอน รทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพวลแาษกึศมยธัมะลแ ยัทฤหชาระรพนสงรทงัย ชดเยลุดอลพิมูภาหม ง้ัตหใ ฯาลกเดรปโ ยวดาษกึศมดุอบัดะราษกึศรากนใ ีดนยีรเรากลผีม่ีทูผกแนาทชาระรพ น้ึขลพิมูภนุท จิกยีณรกชาระรพะลแ ยพัรทนุทนลคแดาขตแ นาทชาระรพฯจ็ดสเราก อืค ีดยทไนคาตนุค่ีท กาจาษกึศรากจ็รเาํสูผติฑณับกแรตับาญญิรป . 2493ศ.พ ตแง้ัตามฐัรงอขยัลายทิวาหม คงอะรพนวสยพัรทชาระรพนาทชาระรพดไงัย ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ลดิหมทนันาอ ิธินลูมนปเง้ัตหใ ฯาลกเดรปโาณุรกะรพงรทะลแ. 2498 ศ.พ อ่ืมเน้ึข” ลดิหมทนันาอ“ นุทง้ัตอก สากอโีมหใงูสมรรธณุคีมะลแมย่ียเดอยรากาชิวงาทถรามาสมาวคีม่ีทยทไนยีรเกันนุนสบันสอ่ืพเ. 2502 ศ.พ อ่ืมเ ศทเะรปงาตนใดุสงูสน้ัชงึถนจาษกึศปไ านสาศรากนาด4. นปเานสาศธทุพะรพาธทัรศสใมอ่ืลเงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ อ่ืพเรากปันานจิกยีณรกชาระรพบอกะรปงรทดไ านสาศธทุพะรพงอขกภมัภปูนสาศรคัอคงอนปเงรท ง่ิยงายอ นินเาํดชาระรพจ็ดสเ นชเ านสาศธทุพะรพมิรสเงส งายอานสาศงาทญัคาํสนัวนใลศุกชาระรพ ญ็พเาํบ าชูบหฬาสาอนัว าชูบขาสิวนัว าชูบฆามนัว นชเ อมสเาํ่มส มาตนิฐกะรพาผยาวถนินเาํดชาระรพจ็ดสเรากง้ัทมวร านสาศงาทีธิพนางนใมวรงรทะลแ ๆ งาตมาราอะรพ ญิชเลูทมคงับบารกนชาชะรป่ีท งอขานสาศงาทจิกยีณรกชาระรพ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ นวถบรคงายอดไีธิพนสาศบอกะรปงรทงัย วลแมิดเตแามีณพเะรปชาระรพมาตดัวงุราํบุนาํทงรทกาจกอน -มรบะรพสัราํดชาระรพ ดไนอืมหเอมสเดใูผาหงายอมรรธนอสงรทะลแิตับิฏปงรทง่ึซ มรรธนสาศ อืคญัคาํส่ีท นวสงาบ มรรธชารธิพศทกาจามนวสงาบ น้ิสง้ัทมรรธกัลหกาจามงึจ ๆ งาตสากอโนในาทชาระรพ่ีททาวชโาร ะลแงฟบัรถรามาส็กดใานสาศนในคาวมไงึถงาอ่ีทมรรธกัลหะลแ ทาวอโวนอืรหตัวิดรรวกัจ ุถตัวหคงัสกัลหกาจาม งิรจทแงายอาชารมรรธนปเงรทชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพาวบัน ดไจใาขเ ดไงัยกภมัภปูนสาศรคัอคงอะนาฐนใ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพน้ันกาจกอน านสาศ ตสิรค านสาศง้ัท ยวดอืถบันยทไนค่ีทยทไศทเะรปนใ ๆ น่ือานสาศงุราํบภมัภปูชาระรพ นาทชาระรพ

87 งุราํบะลแภมัภปุอยพัรทชาระรพนาทชาระรพดไยดโ งึถว่ัทงายอรกัจาณาอชาระรพนใ ขกิสานสาศ มาลสิอ ยวดน้ันาลหเานสาศ มรรธนฒัวปลิศนาด5. ุธนัพิตาชยาลหนคยวดบอกะรป่ีทงอืมเนาบงอขามนปเมาวคงึถน็หเหใงดสแ่ีทง่ิสนปเมรรธนฒัวปลิศ ีรตนดงาทถรามาสาชีรปะรพงรทะจชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพาวมแ ิตาชนปเมาวคะลแ รากดัจรากะลแ ๆ น่ือนาดมรรธนฒัวปลิศงอ่ืรเยัทฤหชาระรพนสงรท็กตแ มรรกามิตะรปะลแ มรรกรติจ ยวดิตาชาํจะรปาษาภนปเนัอยทไาษาภง้ัทมวร งนขแกุทมรรธนฒัวรกายพัรท ลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพงอขนศัทยัสิว ะลแณษกัลกอเนปเนัอ มรรธนฒัวรากดัจรากนาด ชดเยลุดอ นคงอขจใิมูภคาภมาวคงารส าษกึศรากอตง่ิยงายอนชยโะรปีม จ็ดสเ่ีทกาจดไน็หเะจงัด จิกฐษรศเงาทานหวากมาวคะลแิตาชนใ หใงดสแ ีดคณารบโะลแรตสาศิตัวะรปงาทญัคาํส่ีทนาถสสาพะรป ูยอิตสนอืตเง่ัสบัรีมนจ ิตาชงอขมรรธนฒัวิตับมสยใงวหมาวคน็หเ จใาขเะลแกัจูรดไนคหในอสรากนยีรเราก อืค นชยโะรปดิกเหใชใามาํนะลแษกัรุนอนักยวชหใ ๆ งอืนเ น้ันนชเมไ ยามหฎกมาตงอตกูถมไงายอนักิตาชงอขิตับมสยาขอ้ืซหใยอลปรวคมไ งอืมเนาบงอขณษกัลตัอ ะลแ...” กามยาอบัอานะลแารศเงอ่ืรเนปเรวค็ก“... ศทเะรปงาต่ีทารเงอขาษกึศอืรหมชปไงอตะจจาอ นานวายนืยามนปเมาวคีมารเศทเะรปาวอมสเาํ้ยงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ...”งอเนตงอขนปเมยีนเมรรธบนขะลแะปลิศ าษาภีม ชารกอเีม“... งอขาคาํ้ลนัอิตับมสะลแกดรมนปเ ิตาชาํจะรปาษาภนปเาวกันหะรตหในอืตเงรท ยทไาษาภงอ่ืรเ งอตกูถมไงยีสเกออราก นชเ ามบสะรป่ีทรากะรปงาบงายอวัตกยะลแ...” วไาษกัร“... รวคิตาชศทเะรป ญัคาํสง่ิสนปเยทไาษาภ าวง่ัสบัรสแะรกะรพีมงัด นปเาํจมไยดโมหใทพัศิตัญญับะลแ งอตกูถมไคยโะรปงารส งอืมเนาบบัรหาํส งอ่ืรเนใกามงายอยัทฤหชาระรพนสงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ยาหญูสหใมไวไกดรมาษกัรงราํดรากนใทาบทบีมงรทะลแ ิตาชงอขมรรธนฒัวปลิศ ีณพเะรปมยีนเมรรธบนข อืค ิตาชงอขมรรธนฒัวปลิศนาดงาท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพงอขจิกยีณรกชาระรพ ารเงอขศทเะรปะารพเณารบโีธิพชาระรพนปเงึจ ญัวขานกรแลัคงันะรพ ดรจลคงมชืพีธิพชาระรพูฟนฟงรท ญัวขงุราํบอ่ืพเะลแ ราหาญญัธธนัพชืพดแลคงมิริสนปเมาวคอ่ืพเาํท้ีนีธิพชาระรพ มรรกรตษกเศทเะรปนปเ ศทเะรปงอขญหในวสรกาชะรปนปเง่ึซ รกรตษกเดแจใงัลาํก ฯาลกเดรปโาณุรกะรพงรทงัย ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ้ีนกาจกอน ูฟน้ืพ ครามลชงาทารตายหุยพนวบขงรทยดโ นิฐกะรพาผยาวถนินเาํดชาระรพจ็ดสเีธิพชาระรพูฟนฟหใ

88 งวลหมราอะรพดแนิฐกะรพาผยาวถอ่ืพเ ครามลชงาทารตายหุยพนวบะรกยดโนินเาํดชาระรพจ็ดสเีธิพชาระรพ ้ีนนับุจจปนจามอตบืสีม่ีทิตาชงอขงอืรเงุรญิรจเมาวคงึถน็หเหใงดสแ่ีทมรรธนฒัวงาทกดรมนปเง่ึซ ุถตัวปลิศ ุถตัวณารบโ าวอมสเูยอสัราํดชาระรพีม ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ะลแะปลิศ รตสาศิตัวะรปงาทนใาวคนคาษกึศรากกแนปเาํจะลแ าคีมงอขนปเนวลยาลหง้ัทนาถสณารบโะลแ วไาษกัรนวงสะจรวคงึจ ลากตีดอตแามีม่ีทยทไิตาชงอขงอืรเงุรญิรจเมาวคงึถงดสแงอ่ืรคเนปเะารพเ ีดคณารบโ ปไดอลตวไิตาชงอขมวรนวสิตับมสนปเรวาถนทงคหใ นชาชะรปงอขติวีชพาภณุคานฒัพรากนาดจิกยีณรกชาระรพ บัดะรกยอ่ืพเ งอ่ืนเอตงายอกันหงายอนางงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ านฒัพรากนใ ทบนชนใรไกายูผะาพฉเยดโ นาดกุทนใน้ึขีดหในชาชะรปงอขูยอนปเมาวคพาภสะลแติวีชพาภณุค นปเง่ึซ รตษกเรากงอ่ืรเนนเงุมงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ รฎษารงอขติวีชพาภณุค นชเ มอลดวแง่ิสะลแรกายพัรทานฒัพรากอตญัคาํสมาวคหใงรทยดโ ศทเะรปง้ัทรฎษารงอขกัลหพีชาอ รฎษารงอขกามงายอรากงอตมาวคนปเะลแง่ิยญัคาํสยัจจปนปเาํ้น าวกันหะรตงรท มไาปะลแนิด าํ้นงลหแ อ่ืพเนิด่ีทชใรากงอ่ืรเยัทฤหชาระรพนสงรท รตษกเรากอ่ืพเะลแคภโิรบะลแคภโปุอชใรากง้ัท ทบนชนใ ศทเะรปงอขญัคาํส่ีทิตาชมรรธรกายพัรทนปเนัอมไาปง้ัทมวร นิด่ีทานฒัพรากนนเงรทะลแรตษกเราก ชใรากนาดรากปันานจิกยีณรกชาระรพิตับิฏปงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ศทเะรปนใยาภง้ัทดัชษกัจะรป่ีทนปเนจ รฏษารกแดุสงูสนชยโะรปดิกเหใมอลดวแง่ิสะลแิตาชมรรธรกายพัรท รตษกเรากอ่ืพเนิด่ีทะลแาํ้นรกายพัรทรากดัจรากนปเง่ึซ มหใีฎษฤทงอ่ืรเิราํดชาระรพวนแ ศทเะรปงาตะลแ ปไว่ัทยดโบัรมอยรากบัรดไ่ีทิราํดชาระรพวนแนปเ ิตาชมรรธรกายพัรทนาด1. -รทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพงอขานฒัพรากนาดจิกยีณรกชาระรพ าํ้นรกายพัรทรากดัจราก านฒัพรากง้ัทาํ้นบักวย่ีกเ่ีทงวปง้ัทรตสาศ าํ้นบักงอขวย่ีกเ่ีทานฒัพนาง อืคง่ิยญัคาํส่ีท ชดเยลุดอลพิมูภาหม าหญปขไกแรากนจดอลต ีดาํ้นนปเหใยีสเาํ้นาํทราก มุคบวคราก ยาบะรราก าํ้นกักบ็กเรากาํ้นงลหแาหดัจราก งอข ๆ งาตคาภิมูภนใรฎษารมย่ียเงรทนินเาํดชาระรพจ็ดสเรากงหแ ๆ นตงวชนใจิกยีณรกชาระรพ มวทาํ้น าว่ีทสัราํดชาระรพงัด มรรกรตษกเรากะลแคภโปุอรากนใชใอ่ืพเาํ้นงลหแงอขญัคาํสมาวคงอ่ืรเนนเงรท ศทเะรป ีมมไ ดไูยอนคาํ้นีมาถ น่ัน่ีทูยอติวีชาวะารพเ กูลปะาพเรากอ่ืพเชใาํ้น คภโิรบาํ้นีมงอตญัคาํสกัลห... ...ดไมไูยอนค าํ้นีมมไ าฟฟไีมาถตแ ดไูยอนคาฟฟไ งรทงัยตแง้ัตามาํ้นงอ่ืรเยัทฤหชาระรพนสงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ้ีนกาจกอน าํ้นรกายพัรทบักวย่ีกเ่ีทกามนวนาํจิราํดชาระรพกาจามงอ่ืนเนัอรากงรคโีมหใลผงสงึจ วายเะรพ งารสดัจรากีธิวยวดาํ้นงลหแานฒัพรากงรคโะาพฉเูยอดักาํจดไิม คงอะรพงอขาํ้นงอ่ืรเยัทฤหชาระรพนสมาวค น้ันาทเนลคแดาขมไยดโชใาํ้นีมหใ ๆ งาตน่ิถงอทนใรฎษารหใยาฝอืรหาํ้นบ็กเงาอนปเะจจาอง่ึซ รวาถาํ้นงลหแ

89 ”งวลหนฝ“ งอ่ืรเิราํดชาระรพวนแดิกเงึจ้ีนุตหเยวด งาทกุทนใรฎษารอืลหเยวชาํ้นาหดัจรากีธิวาหงรทงัยตแ าวสัราํดชาระรพ ีมงัด น้ึข าม็ก นฝาํทงอ่ืรเนิยดไยคเ็ก ดไามงลหใ่ีนฆมเงึดะจมไาํท้ีนงายอ ฆมเีมมไาํท ฆมเีม าฟงอทูดยงเามตแ... ...ดไาํทอืสงันหนาอยคเ อืสงันหีม ดไาํทนฝ ์ิธทฤพทเณุคบักภรารป งอขาํนะนแาํคนาทชาระรพรากตใยาภน้ึขดิกเงึจ” มยีทเนฝ“ อืรห” งวลหนฝ“ รากงรคโน้ันกาจ . 2498ศ.พ นยากิจศฤพ14 ่ีทนัวตแง้ัตม่ิรเยดโ ดิชลกใงายอชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ มคาฎกรก20 ่ีทนัวอ่ืมเกรแง้ัรคมยีทเนฝาํทม่ิรเดไะลแ บักวย่ีกเานฒัพาวคนครากน้ันกาจ. 2512 ศ.พ ดไ็ก ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ -าหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ งอ่ืนเอตงายอน้ึขานหวาก ะลแ งอเคงอะรพยวดยัจิวงอลดทงรทดไชดเยลุดอลพิมูภ ยาจชใาคนปเมวรคงอะรพนวสนิสยพัรทนาทชาระรพ ยวด ป30 บอืกเาลวเนปเะหาสตุอยิริวะรพยวดดุส่ีทนใ นฝกาจ ดไยามหาปเ่ีทน้ืพูสงลกตหในฝบัคงับดนหาํกถรามาสหใาํท พาภยิรฉจัอะรพะลแถรามาสาชีรปะรพ ยวชะลแ งวชง้ิทนฝอืรหาํ้นนลคแดาขาหญปขไกแยวชรากยดโ งลแยัภบสะรป่ีทรตษกเอืลหเยวชงัวหงุม่ีทงวลห ดาขิตฤกิวะวาภดิกเอ่ืมเ ลพิมูภนอ่ืขเอืนหเาํ้นณามิรปม่ิพเอ่ืพเงวลหนฝาํทรากง้ัทมวร คภโิรบคภโปุอรากนาด งลแานหงวชนใงรแนุรงายอาํ้นนลคแ ีดาํ้น“ งอ่ืรเ นชเ รากงรคโยาลหีมญัคาํส่ีทาํ้นงอ่ืรเบักวย่ีกเิราํดชาระรพวนแ ยีสเาํ้นาหญปขไกแราก ะลแนัดกัลผยวชหใายะรพาจเาํ้นมแกาจีดพาภณุคีม่ีทาํ้นชใงรทยดโ าํ้นงาทษิพลมาหญปขไกแรากนใ” ยีสเาํ้นลไ ยาง่ีทรากีธิวนปเ้ีนรากกัลหยดโยีสเาํ้นดับาํบิราํดชาระรพ นชมุชงอขาํ้นงลหแกาจกออหใยีสเานเาํ้นงาจอืจเ ะหาสตุอยิริวะรพะลแถรามาสาชีรปะรพงึถน็หเหใงดสแ าลวเดอลตดไิตับิฏปถรามาสะลแ นางงัลพดัยหะรป มาวคบัซดูดยวชามาวชบตกัผชใงอลดทรากีมหใ ฯาลกเดรปโงัยะลแ รฎษารงอขนชยโะรปอ่ืพเิตับิฏปงรท่ีท นคดิคงรทดไ่ีท ๆ งาตบบแยีสเาํ้นดับาํบงอ่ืรคเบักบอกะรป ยีสเานเาํ้นกาจ ๆ งาตษิพราสง้ัทมวร กรปกส ่ีทน้ืพนในชาชะรปกแญาคาํรนอรดอืดเมาวคดิกเหใอกมไะลแ ดัยหะรป ยางบยีรเรากีธิว่ีทนนเยดโน้ึขฐษิดะรป นาทชาระรพดไชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ มวทาํ้นาหญปขไกแราก าํ้นน้ักนัคงารสอกราก นชเ ่ีทน้ืพะลตแนใมสะามหเงายอ ๆ งาตรากีธิวยวดมวทาํ้นาหญปขไกแงาทวนแ กวดะสดไาํ้นาํลมาตปไลหไถรามาสกัละทมวท่ีทาํ้นหใอ่ืพเาํ้นาํลพาภสงตแกตงุรปบัรปราก าํ้นนัผงาทงารสอกราก งารสอกราก ้ีนกาจกอน ดไงัขมวทาํ้นกาจยาหยีสเมาวคาทเรรบรากนปเนัอ น้ึขง่ิยว็รเ ลหไาํ้นสแะรกหใยวชอืรห ูดฤนในลมวทลหไ่ีทาํ้นบ็กเกักรากนใง่ึนหรากะรปญัคาํส่ีทมวทาํ้นนักงอปรากรากรตามนปเาํ้นกักบ็กเนอ่ืขเ นาด่ีทน้ืพงอขกูลปะาพเรากนในชยโะรปอ่ืพเ าํ้นบ็กเงาอะณษกัลนในอ่ืขเอืนหเนาดงาทวไบ็กเยดโ กาลหาํ้น นชยโะรปะลแกัลหนปเนาทะรปลชรากนาดนชยโะรปีม้ีนาลหเนอ่ืขเ งลแูดฤอืรหกตมไนฝ่ีทงวชนในอ่ืขเยาท มวทาํ้นาทเรรบรากะลแ าํ้นบ็กเงาอนใงุกะลแาลปงย้ีลเะาพเราก าฟฟไติลผราก นชเ ๆ น่ือ

90 งอขง่ึนหรากงรคโญัคาํส่ีทมวทาํ้นาหญปขไกแรากนใญัคาํส่ีทิราํดชาระรพวนแ ้ีนกาจกอน ตขเนใ่ีทน้ืพมวทาํ้นาหญปขไกแรากงรคโนปเง่ึซ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ”ิราํดชาระรพกาจามงอ่ืนเนัองิลมกแรากงรคโ“ อืคิราํดชาระรพวนแมาตลฑณมิรปะลแรคนาหมพทเงุรก ายะรพาจเาํ้นมแงอขกตนัวะตงฝะลแกออนัวะตงฝ่ีทน้ืพนใ นปเง่ึซาํ้นรกายพัรทานฒัพรากนใิราํดชาระรพีม ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ะลแ าํ้นงอ่ืรเนใญาชวย่ีชเูผนปเงรท าวยทไวาชนชาชะรปูมหนใปไว่ัทยดโนักบัรมอย่ีทนปเนจ ดุส่ีทญัคาํสงอ่ืรเ นปเีมน้ันญัคาํส่ีทจิกยีณรกชาระรพนปเนัอรกายพัรทงอ่ืรเานฒัพราก คงอะรพงอขง่ิยญัคาํส่ีทานฒัพนางนปเาวอืถ งอขาํ้นรกายพัรทรากดัจราหิรบรากนาดพาภยิรฉจัอะรพยวดะลแนวถบรคงายอดไวาลกจาอมไนจ กามนวนาํจ -าหมะรพีม่ีทะนาฐนใณุคิตรยีกเะรพดิทเดไงึจ ยทไลาบฐัร ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ”าํ้นรกายพัรทรากดัจรากงหแาดิบะรพ“ าวาญญัมสชาระรพยาวถยดโ าํ้นรกายพัรทานฒัพรากนใณุคิธาณุรก ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ่ีทยัมสลคงมาหมนใ. 2539 ศ.พ นยากิจศฤพ21 ่ีทนัวอ่ืมเ . 2539ศ.พ นใ ป50 บรคิตับมสยชารงอรคงรท ชาระรพนสงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ มไาปรกายพัรทรากดัจราก งรทดไ งลดล่ีทมไาปณามิรปงอ่ืรเนใงวหงรท ง่ิยงายอนปเมไาปงอขญัคาํสมาวคงึถกันหะรตงรทะลแยัทฤห น้ึขกามหใมไาปณามิรปม่ิพเะจ่ีท ๆ งาตรากีธิวนคดิค ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ กึนาํสมาวคงารสรากยวด มไาปษกัรุนอะจ่ีทิราํดชาระรพีม บัคงับจานาํอชใรากีธิวาวกกามนักมวรมไาปกัรหใ ดินช 3 มไนตกูลปรากีมหในาทชาระรพ่ีทิราํดชาระรพงัด หใอ่ืพเ จิกฐษรศเมไะลแ ว็รเตโมไ ลผมไ อืค นักงาตกตแ่ีท ิตาชมรรธกแลุดมสมาวคงารสะลแนาสผมสผบบแมไาปดิกเ -าหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ นชมุชนใาชะรปีถิวะลแฐัรงอขรากงอตมาวคงอนสบอตถรามาส นืยง่ัยงายอ าปกูลปราก นทแดทาปกูลปราก นชเ รากะรปยาลหาปกูลปรากงอ่ืรเิราํดชาระรพนาทชาระรพดไชดเยลุดอลพิมูภ งายอ 4 นชยโะรปดไ งายอ3 าปกูลปรากะลแ ิตาชมรรธาปกูลปรากอืรหราธาํล่ีทาํ้นนตาปกูลปราก งูส่ีทนใ าวสัราํดชาระรพงัด หใถรามาส น้ันนฟมไะลแ นาบงารสมไ ลผมไดไง่ึซ งายอ 4 นชยโะรปหใตแ งายอ3 าปกูลปราก อขนปเง่ึซ4 ่ีทนัอนชยโะรปหใถรามาสงัย วลแอ่ืชมาตงอเวัตนในชยโะรปกาจกอน อืคงายอ4 งึถดไนชยโะรป ยวดราธาํลาํ้นนตะลแนิดษกัรุนอยวชถรามาส อืคญัคาํส าวงายอ 4 นชยโะรปดไ งายอ3 าปกูลปรากงึถมิตเม่ิพเสัราํดชาระรพีมดไะลแ งายอ 4 นชยโะรปีมตแ งายอ 3 มไกูลปีธิวชใหใ ดไูยอาขเหในชยโะรปีมรฎษารหใะจาถาปกูลปราก... ลหไงวชดุอกูลปะลแ าํ้นบัซบัรกูลป นาทะรปลชรากบัรงอรกูลปยดโ จิกฐษรศเมไ ดไนิกมไ ยอสชใมไ อืค ...าํ้นะลแนิดษกัรุนอบบะรดไ อืค4 ่ีทงายอนชยโะรป วยีดเงายอนฝาํ้นบัรยดโ ยวหงอรมาต

91 รากนใรากะรปยาลหิราํดชาระรพีมงัย ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ้ีนกาจกอน ศวเินบบะรงอขรจงวงารสรากนปเง่ึซ นลเยาชาปานฒัพะลแษกัรุนอราก าปาขเูภงารสราก นชเ มไาปานฒัพ ิราํดชาระรพีม ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ นลเยาชาปมไุธนัพยายขะลแษกัรุนอรากยวด งาขนอคุธนัพยายข่ีทนลเยาชมไนปเง่ึซ งากงกโนตะาพฉเยดโ น้ึขม่ิพเุธนัพยายขะลแษกัรุนอนักงอปงาทาหหใ ”ุรพาป“ านฒัพะลแษกัรุนอรากนใิราํดชาระรพีมงัย วลแนลเยาชาปูฟนฟะลแษกัรุนอรากกาจกอน กาย ะณษกัลีมยดโ ยทไศทเะรปงอขตใคาภนใวยีดเนืผงยีพเูยออืลหเง่ึซ ง่ึนหทภเะรปบใดัลผมไบึทมไาปนปเง่ึซ สาวิธารนดัวหงัจ่ีทูยอดุส่ีทญหใ่ีทุรพาป่ีทน้ืพีมยทไศทเะรป ณวเิรบว่ัทงัขมวทาํ้นีม่ีทบิดงดาปนปเ อืคดัชนดเ นชยโะรปดิกเหใุรพ่ีทน้ืพานฒัพรากนินเาํดหใะลแ น้ึขงอทลุกิพานฒัพรากาษกึศยนูศง้ัตดัจรากีมหใาํท บบะรงอขลุดมสมาวคดิกเหใยวชะลแ คงสะรปกนเองายอนชยโะรปดิกเหใอกดไุรพาปนับุจจปนจ นาดยาลห คงอะรพงอขิราํดชาระรพมาต ศวเิน ยัทฤหชาระรพนสงรท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ นิดรกายพัรทรากดัจราก รากยดโาํ้นนตาขเูภ่ีทูฟนฟตแง้ัตม่ิรเงรทยดโ ยัภกทุอนักงอปะลแรตษกเรากอ่ืพเาํ้นงลหแานฒัพนางนใ ศทเะรปงอขคาภิมูภกุท ๆ งาต่ีทน้ืพนใมไาปะลแนิดกแหใน้ืชมุชมาวคม่ิพเะลแ นิดษกัรุนอรากอ่ืพเาปกูลป งอขิราํดชาระรพมาตนิดงอ่ืรเนใานฒัพราก ีม่ีท ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ นักงอปกฝแาญหกูลปราก อืค ง่ึนหรากงรคโญัคาํสมาวค ยาลทงัพงาละชรากะารพเ นิดงอขยาลทงัพะลแมรทโมอ่ืสเราก ยวดปไบอกะรป่ีทนิดานหยีสเญูสรากดิกเหใอกนิดงอข กาจณรูบมสมดุอมาวคง้ัทมวร นิดนใมสะส่ีทราหาอราส ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ิตาชมรรธ ิตับมสณุคีม่ีทกฝแาญหงอขพาภยกัศงึถาษกึศงรทยดโ น้ึขดิกเ่ีทุตหเาสะลแาหญปพาภสาหญปงึถกันหะรตงรท ๆ ยางกูลปรากีธิว วไนิดตใน้ืชมุชมาวคษกัรุนอะลแนิดานหงอขยาลทงัพรากงาละชรากนักงอปยวชรากนใษศเิพ กามกูลปรากงัลหลแูดงอตมไ งอเดไนินเาํดถรามาสรกรตษกเ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพงอขิราํดชาระรพวนแมาตกฝแาญหกูลปรากนินเาํดราก อ่ืมเะลแ” มย่ียเดอยพาภิธทิสะรปีมะลแ่ีทม็ตเงายอลผดไาํทยทไศทเะรป“ าวกลโราคานธกาจบัรมอยรากบัรดไ ลัวงารยาวถหใิตมีมดไ 2536 International Erosion Control Association (IECA) ธนัพาภมุก25 ่ีทนัว -จ็ดเมสทาบะรพดแThe International Erosion Control Association’s International Merit Award ะลแนิดษกัรุนอรากนใชใามกฝแาญหาํนรากนใงายอบบแนปเงรท่ีทะนาฐนใ ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพ กลโราคานธงหแาํ้นะลแนิดษกัรุนอรากอ่ืพเกฝแาญหงอ่ืรเญาชวย่ีชเูผ2536 มคาลุต30 ่ีทนัวอ่ืมเะลแ าํ้น (Award ณุคิตรยีกเะรพีดุดสลัวงารนปเ ดิราํสบุชกฝแาญหการพาภนปเ รตับิตรยีกเนผแยาวถ ฯาลกเลูทดไ าํ้นะลแนิดษกัรุนอรากนใกฝแาญหชใรากมิรสเงสะลแานฒัพรากนใน่ัมงุมงรท่ีทะนาฐนใ0f Recognition) บัรดไงัยยทไศทเะรป้ีนกาจกอน กลโว่ัทปไรพแยผเพมิพีตรากบัรดไยทไศทเะรปนใกฝแาญหนางนินเาํดรากลผ

92 ิตรยีกเะรพดิทเรากนปเอ่ืพเ ยารงยีชเดัวหงัจ่ีทน้ึขิตาชานานกฝแาญหานมมัสมุชะรปรากดัจหใิตรยีกเ ป50 บรคิตับมสชาริริสงอรคงรท่ีทสากอโนใชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ ิตับิฏปวนแนปเหใะจ่ีทยามหงุมดุจีม มหใีฎษฤทิราํดชาระรพวนแ มหใีฎษฤทงอ่ืรเิราํดชาระรพวนแ มาวคีมหใะาพฉเยดโ ดไงอเวัตงย้ีลเถรามาสรกรตษกเหใอ่ืพเ ดักาํจนิกาํท่ีทน้ืพีม่ีทยอยยารรกรตษกเบัรหาํส ีมะารพเมหใีฎษฤทาวกยีรเ่ีทุตหเ คภโิรบรากอตงยีพเอพงายอดไวาขติลผถรามาสหใ อืค ราหาองอ่ืรเนใงคน่ัม รกรตษกเงอขดุสงูสนชยโะรปอ่ืพเ นจเดัช่ีทนวสดัสนปเกออก็ลเงลปแนิด่ีทงบแรากดัจราหิรบราก รตษกเบัรหาํสบบแณรูบมส่ีทนผแงาวรากีมะลแรากาชิวกัลหยดโณวนาํครากีม นอกามดิครคใีมยคเมไง่ึซ ้ีนงัด ยอยยาร 30 : 30 : 30 : นวสารตัอมาต นวส4 นปเกออ่ีทน้ืพงบแหใ นิกาํท่ีทะลแยัศาอูยอ่ีทน้ืพรรสดัจราก ดุขหใ30 ะลยอรณามะรป1 ่ีทนวส่ีทน้ืพ งึถยามหง่ึซ10 มิรสเชใะลแ นฝูดฤนในฝาํ้นกักบ็กเชใอ่ืพเ าํ้นกักบ็กเะรส าํ้นชืพะลแาํ้นวตัสงย้ีลเรากนจดอลต งลแูดฤนใชืพกูลปราก นฝูดฤนใวาขกูลปหใ30 ยอรณามะรป2 ่ีทนวส่ีทน้ืพ ๆ งาต อพงยีพเหใวัรคบอรคบัรหาํสนัวาํจะรปราหาอนปเชใอ่ืพเ ่ีทน้ืพ ดไงอเนตง่ึพถรามาสะลแยาจชใาคดัตอ่ืพเ ปดอลต นตนืยมไ ลผมไกูลปหใ30 ะลยอรณามะรป3 ่ีทนวส 4 ่ีทนวส่ีทน้ืพ ยานหาํจปไาํน็กคภโิรบอืลหเกาห นัวาํจะรปราหาอนปเชใอ่ืพเ ฯลฯ รพไนุมสชืพ รไชืพ กัผชืพ ๆ น่ือนอืรเงรโะลแวตัสงย้ีลเ ยัศาอูยอ่ีทนปเ10 ะลยอรณามะรป ชดเยลุดอลพิมูภาหมรทนิมรปะรพจ็ดเมสทาบะรพ าดลรติจนวสคงอะรพนวสรากงรคโ าดลรติจนวส่ีท. 2505 ศ.พ ตแง้ัตามคงอะรพนวสรากงรคโนปเรตษกเรากนาดยัจิวะลแงอลดทาวคนคงรท ะลแ จิกรุธชใมไบบแรากงรคโ อืค บบแ2 นปเาดลรติจนวสนใคงอะรพนวสรากงรคโงบแงรท ติสุดงัวชาระรพ รตษกเรากงาทติลผรากพาภิธทิสะรปานฒัพรากบักงอขวย่ีกเ จิกรุธชใมไบบแรากงรคโ จิกรุธง่ึกรากงรคโ รกรตษกเงอขติวีชพาภณุคนูพม่ิพเรากบักญัคาํสมาวคหใงรทยดโ นาดงาทดไงอเนตง่ึพถรามาสรกรตษกเหใอ่ืพเ วายะยะรนใ ดไยารกาจอืนหเกอนน้ึขม่ิพเดไยารีมหในุนสบันสะลแ ราหาอ ษกัรุนอะลแานฒัพรากนนเงัยง้ัทกีอ รตษกเคาภกาจ ลินาลปงย้ีลเราก งอลดทวาขาน นชเ ยวดิตาชมรรธรกายพัรท ชใอ่ืพเ รตสาศายทิวงาทรากิตับิฏปงอห พาภวีชสกแติลผราก รากงรคโกาจติลผ่ีท ๆ งาตฑณัภติลผงอขพาภณุคจวรต ะลแ ยีสเาํ้นดับาํบรากงรคโ มไุธนัพยายขอ่ืพเชืพอ่ืยเอ้ืนเงย้ีลเะาพเรากิตับิฏปงอห าดลรติจนวสคงอะรพนวส าลปราหาอนปเติลผามาํนง่ึซ งอทวยีลกเยารหาสรากงรคโ