ตัวอย่างของความหมายกว้างออก คำศัพท์ อกั ขรำภิธำนศรับท์ พจนำนุกรมรำชบณั ฑติ ฯ ฆ่ำ ประหำร,คือกำรท่กี ระทำ 2542 ซ่ึงคน,แลสตั วใ์ ห้ตำยน้ัน, เหมือนอย่ำงเพชฆำฎฟัน ทำให้ตำย เช่น ฆ่ำคน นักโทษให้ตำยน้ัน ฆ่ำสตั ว์;ทำให้หมดไป, ทำให้ส้นิ ไป,เช่น ฆ่ำเวลำ ฆ่ำกล่ิน ฆ่ำข้อควำม
ตัวอย่างของความหมายกว้างออก คำศพั ท์ อกั ขรำภธิ ำนศรับท์ พจนำนุกรมรำชบณั ฑติ ฯ ตบแต่ง 2542 ตกแต่ง,ประดบั ,กำรท่ี ทำให้งำม,จดั ให้ลูกสำว จัดแจงประดับเคร่ืองให้ มีเรือนตำมประเพณี เช่น ดูงำมน้ัน,เช่นเขำแต่งตวั ตบแต่งลูกสำวให้ เป็ นฝ่งั พวกละคอน เป็ นฝำ
๓. ความหมายย้ายที่ • คาทเ่ีดมิ มคี วามหมายอยา่ งหนงึ่ แต่ปจั จุบนั มคี วามหมายอกี อย่างหนง่ึ
ตัวอย่างของความหมายย้ายที่ คำศพั ท์ อกั ขรำภธิ ำนศรับท์ พจนำนุกรมรำชบณั ฑติ ฯ เจ้ำบ่ำว 2542 เป็นช่ือชำยหนุ่มท่ยี ัง ชำยผู้เข้ำพิธแี ต่งงำนกบั ไม่มีเมยี น้ัน เจ้ำสำว
ตัวอย่างของความหมายย้ายท่ี คำศพั ท์ อกั ขรำภธิ ำนศรับท์ พจนำนุกรมรำชบัณฑติ ฯ คนกลำง 2542 คอื คนหญิงท่มี ีผวั แล้ว ผู้ถอื เป็นกลำง ไม่เข้ำข้ำง เป็นชู้กบั ชำยอ่นื , หญิงน้ัน ฝ่ ำยโน้นฝ่ ำยน้ีใน ว่ำเป็ นคนกลำง เหตกุ ำรณท์ ่เี กดิ ข้นึ , ผู้ทำ หน้ำท่ไี กล่เกล่ีย, ผู้ทำ กำรค้ำระหว่ำงผู้ผลิตกบั ผู้บริโภค
ตัวอย่างของความหมายย้ายที่ คำศัพท์ อกั ขรำภิธำนศรับท์ พจนำนุกรมรำชบัณฑติ ฯ 2542 ขวำกหนำม ขวำกคอื ไม้เขำเส้ยี ม อปุ สรรค, เคร่ืองขดั ข้อง, ให้มนั แหลม, ปักไว้ เคร่ืองขดั ขวำง สำหรับดักสตั ว์, หนำมน้ัน คอื มนั ติดอยู่แหลมๆท่ี ต้นไม้น้ัน
ตัวอย่างของความหมายย้ายที่ คำศัพท์ อกั ขรำภิธำนศรับท์ พจนำนุกรมรำชบัณฑติ ฯ ค้นคว้ำ 2542 คือกำรท่คี นเอำมือจ้วงลงไป, หำข้อมูลอย่ำงถ่ถี ้วนตำม หำส่งิ ของท่ตี กลงในเบ้อื งต่ำ, หลักวิชำ, เสำะหำเอำมำ เหมือนของตกนำ้ มือคว้ำตำม ไปดูน้ัน
ง. การเปลี่ยนปปลงด้าน ไวยากรณ์
การเรียงลาดับคา • สมัยอยธุ ยา จงึ – ประธาน - กรยิ า “เพลงรงุ่ แลว้ สองนาฬกิ าจงึ เจา้ พรญาศรธี รรม โศกราชประดษิ ฐานพระอศิ วรเจา้ น”ี้ • ปัจจบุ นั ประธาน – จงึ – กรยิ า “เขามาสาย ฉันจงึ ไปกอ่ น”
การเรียงลาดับคา • สมัยรัตนโกสนิ ทรต์ อนตน้ ไม่ – กรยิ า - ได ้ “เรามที หารผใู ้ หญห่ า้ คน บดั นก้ี ็ตายไปสาม คนแลว้ ยังไมแ่ กแ้ คน้ ได”้ • ปัจจบุ นั ยัง-กรยิ า-ไม-่ ได ้ “ยังแกแ้ คน้ ไมไ่ ด”้
จ. การเปล่ียนปปลงภายนอก
๑. คายืม (loan word) • คาศพั ทท์ ไี่ มไ่ ดม้ อี ยแู่ ตเ่ ดมิ ในภาษา แตเ่ ป็ นคาศพั ทท์ น่ี าเขา้ มาจากภาษาอนื่ ดว้ ยความจาเป็ น เนอื่ งจากขาดคาทจ่ี ะใชแ้ สดง ความคดิ ใหม่ ๆ หรอื เรยี กสงิ่ ใหม่ ๆ หรอื เนอื่ งจากนยิ มคาในภาษาอนื่ ทงั้ ทม่ี คี าใชอ้ ยแู่ ลว้ ในภาษาของตน (พจนานุกรมศพั ทภ์ าษาศาสตรป์ ระยกุ ต์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน 2553)
• คายมื แบบทบั ศพั ท์ (loanword proper) • คายมื แบบผสม (loan blend) • คายมื แบบแปลง (loan shift) • คายมื แบบแปล (loan translation) (พจนานุกรมศพั ทภ์ าษาศาสตรป์ ระยกุ ต์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน 2553)
ก. คายืมปบบทับศัพท์ (loanword proper) • คาศพั ทท์ ย่ี มื เขา้ มาใชท้ ัง้ เสยี งและความหมาย อาจมกี ารเปลย่ี นแปลงเสยี งใหส้ อดคลอ้ งกบั ระบบเสยี งของภาษาผยู ้ มื เชน่ คาวา่ ball “บอล” อา่ นวา่ “บอน” เปลยี่ นจาก /l/ เป็ น /n/ (พจนานุกรมศพั ทภ์ าษาศาสตรป์ ระยกุ ต์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน 2553)
ข. คายืมปบบผสม (loan blend) • การยมื ศพั ทม์ าจากภาษาอน่ื และนามาผสม กบั คาในภาษาของผยู ้ มื ในลกั ษณะประสมคา หรอื ซอ้ นคา ทาใหค้ วามหมายของคาทยี่ มื เขา้ มา กระจา่ งชดั ขนึ้ เชน่ ขนมเคก้ ขนมโก๋ (พจนานุกรมศพั ทภ์ าษาศาสตรป์ ระยกุ ต์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน 2553)
ค. คายืมปบบปปลง (loan shift) • การยมื ความหมายจากภาษาอน่ื เขา้ มาใชใ้ น ภาษาของผยู ้ มื ดว้ ยวธิ กี ารดังน้ี o การกาหนดคาขนึ้ ใหมโ่ ดยสรา้ งคาจากคาทมี่ อี ยเู่ ดมิ ในภาษา เชน่ “น้าแข็ง” ใชแ้ ทนคาวา่ ice หรอื บญั ญัตขิ น้ึ ใหม่ เชน่ “วัฒนธรรม” เพอ่ื ใชแ้ ทนคาวา่ culture (พจนานุกรมศพั ทภ์ าษาศาสตรป์ ระยกุ ต์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน 2553)
ง. คายืมปบบปปลง (loan shift) o การขยายความหมายจากคาเดมิ คอื ขยายความหมาย ของคาทมี่ อี ยใู่ นภาษาใหค้ รอบคลมุ ถงึ ความหมายของ คาทยี่ มื มา เชน่ “โบสถ”์ หมายถงึ สถานทท่ี พ่ี ระสงฆ์ ประชมุ กนั ทาสงั ฆกรรมตา่ ง ๆ ในทางพระพทุ ธศาสนา แตต่ อ่ มาครอบคลมุ ความหมายของคาวา่ church ดว้ ย (พจนานุกรมศพั ทภ์ าษาศาสตรป์ ระยกุ ต์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน 2553)
จ. คายืมปบบปปล (loan translation) • การยมื คาหรอื วลมี าจากภาษาอน่ื แลว้ มาแปลเป็ น คาหรอื วลใี นอกี ภาษาหนง่ึ อาจแปลทงั้ ขอ้ ความ หรอื อาจแปลโดยคงรปู แบบทางไวยากรณข์ อง ภาษานัน้ ๆ เชน่ o แรงมา้ มาจาก horse power o ภายใตส้ ถานการณเ์ ชน่ น้ี มาจาก under this situation (พจนานุกรมศพั ทภ์ าษาศาสตรป์ ระยกุ ต์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน 2553)
๒. คายืมในภาษาไทย ก) คายมื ภาษาองั กฤษ ข) คายมื ภาษาเขมร ค) คายมื ภาษาจนี ง) คายมื ภาษาบาลี จ) คายมื ภาษาสนั สกฤต
ก. คายืมภาษาอังกฤษ • แท็กซี่ • กโิ ลกรัม > กโิ ล > โล • แบดมนิ ตัน • กโิ ลเมตร > กโิ ล > โล • ฟตุ บอล • แอรโ์ ฮสเตส > แอร์ • บาสเกตบอล • นัมเบอร์ > เบอร์ • โกโก ้ • ตวิ เตอร์ > ตวิ • ไอศกรมี • เครดติ • ฟิลม์
• ขนุน ข. คายืมภาษาเขมร • เจรญิ • ถนน • เกดิ > กาเนดิ • สนุก • ตรัส > ดารัส • เสด็จ • ทลาย > ทาลาย • เสวย • เดนิ > ดาเนนิ • โปรด • ตรวจ > ตารวจ • บรรทม • ตรา > ตารา
ค. คายืมภาษาจีน • กก๊ • เฉากว๊ ย • เกก๊ • ซาลาเปา • กว๋ ยเตย๋ี ว • ซนิ แส • เกาเหลา • ซอี ๊วิ • กยุ ชา่ ย • เถา้ แก่ • เกา้ อ้ี • บะหมี่ • เก๊ยี ว • ยห่ี อ้ • โจก๊ • หา้ ง
ง. คายืมภาษาบาลี • บาป • ลัทธิ • บญุ • สติ • ปัญญา • อคติ • ปัจจัย • อดตี • พยากรณ์ • อนุมัติ • รปู • อนุสรณ์ • รส • อวสาน • ลาภ
จ. คายืมภาษาสันสกฤต • โกรธ • บรุ ษุ • กศุ ล • ปราชญ์ • เคารพ • แพทย์ • คณาจารย์ • วเิ ศษ • โฆษก • ศาสนา • ทรัพย์ • สตรี • โทษ • สปั ดาห์ • บตั ร • อธษิ ฐาน
Search
