วันสงกรานต์-หรือ-วันขึ้นปีใหม่ไทย

กิจกรรมส่ งเสริมการอ่านและการเรียนรู้ ห้องสมุดประชาชน เฉลิมราชกุมารี อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก วันสงกรานต์ หรือ วันขึ้นปีใหม่ไทย

วันสงกรานต์ เป็นประเพณีที่สืบทอดกัน มาแต่โบราณคู่กับ วันตรุษ จึงเรียกรวม กันว่า ประเพณีตรุษสงกรานต์ หมายถึง ส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ วันสงกรานต์ ตรงกับวันที่ 13 เมษายนของทุก ปี ซึ่งเป็นประเพณีที่สืบต่อมาช้านานในแถบ ประเทศเอเชียอาคเนย์ สำหรับในประเทศไทย ยังถือเป็น \"วันปีใหม่ไทย\" ทางการประกาศให้ เป็นวันหยุดราชการ

ประวัติความเป็นมา และความสำคัญของวันสงกรานต์ วันสงกรานต์ หรือ วันมหาสงกรานต์ เป็นวันที่ได้รับอิทธิพลมาจากเทศกาลโฮลีของประเทศอินเดีย แต่วันสงกรานต์ ของไทยเปลี่ยนจากการสาดสี เป็นการสาดน้ำใส่กัน เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพอากาศที่ร้อนจัดในช่วงเดือนเมษายน และในอีกแง่หนึ่งยังมีความเชื่ อว่าเป็นการปัดเป่าสิ่งไม่ดีออกไป ทำให้นิยมเล่นสาดน้ำ และประแป้งกันในช่วงเทศกาลสงกรานต์ โดยจะไม่ถือโทษโกรธกัน คำว่า \"สงกรานต์\" มาจากภาษาสันสกฤต ที่มีความหมายว่า \"การเคลื่อนย้าย\" โดยเชื่ อว่าในวันสงกรานต์ เป็นช่วงเวลาการเคลื่อนย้ายของจักรราศี อีกนัยหนึ่งก็คือการเคลื่อนสู่ปีใหม่ ทำให้คนไทยยึดถือวันสงกรานต์เป็น \"วันขึ้นปีใหม่ไทย\" มาตั้งแต่สมัยโบราณ จนกระทั่ง พ.ศ. 2483 ก่อนจะปรับเปลี่ยนให้เป็นไปตามแบบแผนสากลนิยม ซึ่งก็คือวันที่ 1 มกราคมของทุกปี

การละเล่นสงกรานต์ไม่ได้มีแค่ในประเทศไทยเท่านั้น แต่ยังมีในประเทศเพื่อนบ้าน เช่น พม่า กัมพูชา ลาว รวมถึงบางพื้นที่ของเวียดนาม จีน ศรีลังกา และอินเดีย

เรื่องเล่า \"ตำนานนางสงกรานต์\" สำหรับประวัติวันสงกรานต์ หรือกำเนิดวันสงกรานต์ มักมีเรื่องเล่าที่เชื่ อมโยงถึง \"ตำนานนางสงกรานต์\" โดยอ้างอิงตามจารึกที่วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ ตำนานเล่าว่า มีเศรษฐีฐานะร่ำรวยคนหนึ่ง ไม่มีบุตร จึงไปบวงสรวงขอ บุตรกับพระอาทิตย์ และพระจันทร์ แต่รอหลายปีก็ไม่มีบุตรสักที จนกระทั่งถึงฤดู ร้อนปีหนึ่ง เศรษฐีได้นำข้าวสารซาวน้ำ 7 สี หุงบูชารุกขพระไทร พร้อมเครื่อง ถวาย และการประโคมดนตรี โดยได้ตั้งจิตอธิษฐานขอบุตร พระไทรได้ฟังก็เห็นใจ จึงไปขอบุตรกับพระอินทร์ให้เศรษฐี ต่อมาเศรษฐีได้บุตรชาย และตั้งชื่ อว่า \"ธรรมบาลกุมาร\"

เรื่องเล่า \"ตำนานนางสงกรานต์\" ต่อ 1. นางทุงษะเทวี 2. นางรากษเทวี ธรรมบาลกุมารเป็นคนฉลาดหลักแหลม จนมีชื่ อเสียงร่ำลือไปไกล 3. นางโคราคเทวี ทำให้ท้าวกบิลพรหม ได้ลงมาท้าทายปัญญา โดยได้ถามปัญหากับธรรมบาลกุมาร 4. นางกิริณีเทวี ให้เวลา 7 วัน หากฝ่ายใดแพ้จะต้องตัดศีรษะบูชา ท้ายที่สุดธรรมบาลกุมารสามารถ 5. นางมณฑาเทวี 6. นางกิมิทาเทวี ตอบปัญหาได้ ท้าวกบิลพรหมจึงต้องเป็นฝ่ายตัดศีรษะ 7. นางมโหธรเทวี แต่หากศีรษะนี้ตกลงพื้นโลก จะเกิดเพลิงไหม้โลก คติความเชื่ อ และเรื่องราวประวัติวัน สงกรานต์ จึงเชื่ อมโยงกับโหราศาสตร์ ท้าวกบิลพรหมจึงสั่ งให้บาทบาจาริกาของพระอินทร์ทั้ง 7 นาง สลับหน้าที่ การเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์เข้าสู่ ราศี หมุนเวียนทำหน้าที่อัญเชิญพระเศียร หรือศีรษะของตนแห่รอบเขาพระสุเมรุ ปีละ 1 เมษในช่วงวันมหาสงกรานต์ โดยใน แต่ละปีก็จะมีชื่ อนางสงกรานต์ทั้ง 7 ครั้ง ซึ่งตรงกับช่วงมหาสงกรานต์ โดยนางสงกรานต์ทั้ง 7 มีชื่ อ ดังนี้ สลับหมุนเวียนกันนั่นเอง

กิจกรรมในวันสงกรานต์

กิจกรรมทั่วไปในช่วงเทศกาลวันสงกรานต์ คนไทยนิยมเล่นน้ำ ประแป้ง รดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ ทำบุญตักบาตร สรงน้ำพระวันสงกรานต์ ใครที่อยู่ห่างไกลครอบครัว ก็จะเดินทางกลับ ภูมิลำเนาเพื่อฉลองวันปีใหม่ไทย รวมถึงกล่าว คำอวยพร \"สุขสันต์วันสงกรานต์\" และ \"สวัสดีวันสงกรานต์\" ให้แก่กัน

ขอขอบคุณที่มาของข้อมูล เรื่องเล่าตำนานวันสงกรานต์ 13 เมษายน ประวัติความสำคัญที่ควรรู้ ไทยรัฐออนไลน์ https://www.thairath.co.th/lifestyle/culture/2061595