Bilinç Koleji ile 4 Mevsim

4ile mevsim Ocak 2019 / Sayı:2 Çatal-Kaşık-Bıçak Veganlık Nedir? 5 Adımda Vucut Doğru Duruş Yaşınızı Hesaplayın Pozisyonları İstanbul’un Kahvenin Macerası Kururluş Efsanesi Yenmemesi Atatürk’ün İmzası Gereken Down Sendromu Yiyecekler Bilinç Koleji öğrenci ve öğretmenleri tarafından hazırlanmıştır.

İstiklal Marşı Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Atatürk’ün Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. Gençliğe O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak; Hitabesi O benimdir, o benim milletimindir ancak. Çatma, kurban olayım, çehrene ey nazlı hilal! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyeti’ni, Kahraman ırkıma bir gül... Ne bu şiddet, bu celal? ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir. Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal; Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegâne temeli budur. Hakkıdır, Hakk’a tapan, milletimin istiklal. Bu temel senin en kıymetli hazinendir. İstikbalde Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım. dahi seni bu hazineden mahrum etmek isteyecek, Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım! dahili ve harici bedhahların olacaktır. Bir gün, Kükremiş sel gibiyim: Bendimi çiğner, aşarım; istiklâl ve cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine Yırtarım dağları, enginlere sığmam taşarım. düşersen, vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın Garb’ın afakını sarmışsa çelik zırhlı duvar; vaziyetin imkân ve şeraitini düşünmeyeceksin! Bu Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var. imkân ve şerait, çok namüsait bir mahiyette tezahür Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar, edebilir. İstiklâl ve cumhuriyetine kasdedecek ‘’Medeniyet!’’ dediğin tek dişi kalmış canavar? düşmanlar, bütün dünyada emsali görülmemiş Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma sakın; bir galibiyetin mümessili olabilirler. Cebren ve Siper et gövdeni, dursun bu hayasızca akın. hile ile aziz vatanın kaleleri zaptedilmiş, bütün Doğacaktır sana va’dettiği günler Hakk’ın... tersanelerine girilmiş, bütün orduları dağıtılmış ve Kim bilir, belki yarın, belki yarından da yakın. memleketin her köşesi bilfiil işgal edilmiş olabilir. Bastığın yerleri ‘’toprak!’’ diyerek geçme, tanı! Bütün bu şeraitten daha elim ve daha vahim Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı. olmak üzere, memleketin dahilinde, iktidara sahip Sen şehid oğlusun, incitme, yazıktır, atanı: olanlar gaflet ve dalâlet ve hatta hıyanet içinde Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı. bulunabilirler. Hatta bu iktidar sahipleri şahsi Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda? menfaatlerini, müstevlilerin siyasi emelleriyle tevhit Şüheda fışkıracak toprağı sıksan, şüheda! edebilirler. Millet, fakr-ü zaruret içinde harap ve Canı, cananı, bütün varımı alsın da Huda, bitap düşmüş olabilir. Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda. Ey Türk istikbalinin evladı! İşte, bu ahval ve şerait Ruhumun senden İlahi şudur ancak emeli: içinde dahi vazifen, Türk İstiklâl ve Cumhuriyeti’ni Değmesin ma’bedimin göğsüne na-mahrem eli; kurtarmaktır! Muhtaç olduğun kudret, Bu ezanlar ki şehadetleri dinin temeli damarlarındaki asil kanda mevcuttur! Ebedi, yurdumun üstünde benim inlemeli. O zaman vecd ile bin secde eder varsa taşım; Her cerihamda, İlahi, boşanıp kanlı yaşım, Fışkırır ruh-i mücerred gibi yerden na’şım! O zaman yükselerek Arş’a değer, belki, başım. Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilal! Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helal. Ebediyyen sana yok, ırkıma yok izmihlal: Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımın hürriyet; Hakkıdır, Hakk’a tapan, milletimin istiklal. Mehmet Akif Ersoy

4ile mevsim İÇİNDEKİLER Ocak 2019 / Sayı:2 Çatal-Kaşık-Bıçak Veganlık Nedir? Bilinç Koleji Marşı 4 5 Adımda Vucut Doğru Duruş Kurucu Mesajı 5 Yaşınızı Hesaplayın Pozisyonları Tarih Atatürk’ün Kullandığı İmzanın Az Bilinen Hikayesi 6 İstanbul’un Kahvenin Macerası Onlar Olmadan Olmaz: Çatal-Kaşık-Bıçak 7 Kururluş Efsanesi Kahvenin Macerası 8 Yenmemesi İstanbul’un Kuruluş Efsanesi 10 Atatürk’ün İmzası Gereken Tarihte Sıradışı İlkler 11 Down Sendromu Seyahat Yiyecekler Vizesiz Gidebileceğimiz Ülkeler 12 Dünyanın En Yaşanılabilir Şehirleri 13 Bilinç Koleji öğrenci ve öğretmenleri tarafından hazırlanmıştır. Dünyanın En Küçük Devletleri 14 Çocuk Ve Genç Değerli Okurlarımız, Kaygı Nedir? Belirtileri Ve Çeşitleri Nelerdir? 16 Okulumuz yayın ekibinin büyük emek ve Çocuklarda Sosyal Fobi 20 heyecanla hazırladığı “BİLİNÇ KOLEJİ İLE Öfke Kontrolü Nedir? 22 DÖRT MEVSİM” dergimizi sizlerle paylaşmanın Geç Konuşmanın Arkasında Yatan Sebepler 23 mutluluğu içerisindeyiz. Çocuk Ve Oyuncak Seçimi 24 Dergimiz kişisel gelişimden yaşama, sanattan Mutlu Bir Çocukluk 26 edebiyata, spordan sağlığa, bilim-teknik ve Çocuklarda Sorumluluk Duygusu 28 daha birçok konunun yer aldığı; her kesimden Çocuklar Neden Yalan Söyler? 30 okuyucunun kendinden bir şey bulabileceği Ailenin Çocuk Üzerindeki Etkisi 32 özgün bir içerikle hazırlandı. Doğru Meslek Seçimi Nasıl Yapılır? 34 Misyonumuz gereği sadece öğrencilerimizi Çocuk Ve Gençlerde Sınav Kaygısı 35 değil ayrıca toplumun farklı paydaşlarını da Detox Nedir? 36 aydınlatmayı bir sorumluluk olarak görüyoruz. Sağlık Ve Yaşam Bu yüzden dergimizin içeriğinde her yaş Veganlık Nedir? 38 grubundan her kesimin faydalanabileceği bilgiler Saç Rengimiz Neden Farklı? 40 sunduk. Sabahları Neden Yorgun Kalkıyoruz? 41 Bu duygu ve tutumlarla ortaya çıkan emeğin Sizin Cildiniz Hangi Tip? 42 karşılığı şüphesizdir ki siz değerli okurlarımızın Down Sendromu 43 ilgi ve takdirleri olacaktır. Cildimizi Koruyalım 44 Eğitimin dünyaya yön veren bir hazine olduğunu Kadın Çantasında Neler Olur? 45 biliyoruz. Bilinç Koleji Eğitim Kurumları olarak Saçlarımız Ve Biz 46 Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün “Hayatta Asla Yenmemesi Gereken Yiyecekler 47 en hakiki mürşit ilimdir” sözünü rehber alıyor ve Doğru Duruş Pozisyonları 48 yolumuzu aydınlattığına inanıyoruz. Vücut Tiplerine Göre Beslenme Şekilleri 50 Kültür Sanat Ve Spor Tıp Fakültesi Caddesi No:165 Mamak / Ankara 5 Adımda Vücut Yaşınızı Hesaplayın 52 P.K 06620 Tel : 0312 435 45 45 Çocuk Ve Spor İlişkisinde Doğru Bilinen Yanlışlar 53 www.bilinckoleji.com Doğadaki Matematik 54 Matematik İle Gülümse 55 Nereden Çıktı Bu Nobel? 56 Kitap Okumak, İhtiyaç Listemizin 235.Sırasında 58 Kişisel Gelişim Hayallerden Hayatlara: “Yeni Bir Ben” 60 Kalabalığın Karşısında Konuşma Sanatı 62 Zaman Yönetimi Düzeyinin Belirlenmesi Testi 64 Test: Renklerle İnsan Karakterleri Ve Özellikleri 66 Yaşamda Başarı Okul-Aile İşbirliğine Dayanır 68

Bilinç Koleji Marşı Biz Küçük Hanımlar Biz Küçük Beyler Bilinçli Yetişen Bilinçli Gençler Atamızın Yolunda Onun İzindeyiz Dürüst ve Çalışkan Bilinç Kolejliyiz Sağlık ve Sporda Hep İlerdeyiz Bilim ve Sanatta Biz Birinciyiz Kız Erkek Kol Kola Bilinçle Yürürüz Dürüst ve Çalışkan Bilinç Kolejliyiz Bilinci Bilimi İlke Edindik Özgür Düşünmeyi Burda Öğrendik Doğruluk Andımız Bilinç İsmimiz Atamızın Yolunda Onun İzindeyiz Dürüst ve Çalışkan Bilinç Kolejliyiz 4 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

Kurucu Mesajı Nezaket HALİS Yönetim Kurulu Başkanı Gurur ve başarı dolu 25 yıllık eğitimci faydalanmalarına fırsatlar yaratıyoruz. kimliğimizle, bir eğitim kurumunun Sürdürülebilir kurumlararası ilişkilerle gücünün, yapmayı vâdettiği sözlerle öğrencilerimizi dünya vatandaşı olma değil gerçekleştirdiği başarılarla yolunda geliştiriyor, kültürlerarası yükseleceğine inanıyoruz. diyaloğu geliştirecek Avrupa Birliği Ulu Önder Atatürk’ün, “Eğitimdir ki bir Projeleri uyguluyoruz. milleti ya hür, bağımsız, şanlı yüksek Bilinç Koleji Eğitim Kurumları olarak; bir topluluk halinde yaşatır ; ya da “Biz olma bilinci” ile hareket ediyor esaret ve sefalete terk eder.” sözünden bütün öğrencilerimizi BİLİNÇ ailesinin hareketle eğitimi, kalkınmamızın en birer ferdi olarak görüyoruz. Bu büyük etkili aracı olarak görmekteyiz. Çünkü aile içerisinde herkesin kendisini bilgi toplumunun temelini oluşturan mutlu, değerli ve güvende hissettiği bir eğitimdir. eğitim öğretim ortamı sunuyoruz. Bizlere emanet ettiğiniz “en Kurumumuzda her öğrencinin Atatürk kıymetlilerinizi” ulusal ve evrensel ilke ve inkılaplarına bağlı, bilimsel, değerlere bağlı, sorumluluk duygusu çağdaş, laik ve demokratik eğitim gelişmiş, çağın gelişmişliklerine alması “BİLİNÇ KOLEJİ MARKASI” ayak uyduran ve bunu yaşamına güvencesi altındadır. uyarlayabilen, paylaşımcı ve Biliyoruz ki, bir çocuk dünyayı barışçı bireyler olarak yetiştirmeyi değiştirir. Bu memleketin her evladı hedefliyoruz. için yapılacak çok şey var! Bunun Anasınıfından liseye kadar tüm için her gün daha çok çalışmanın ve kademelerde eğitim verdiğimiz üretmenin kararlılığıyla güçlenerek kurumumuzda, kaliteyi hedefleyen, büyüyoruz. İyi eğitim yavrularımız için yeniliklere açık, dinamik ve çalışkan bir ayrıcalık değil, haktır. eğitim kadromuzla hedefimiz doğrultusunda çalışıyor ve üretiyoruz. Değişen, gelişen ve küreselleşen dünya şartlarında yabancı dil öğrenmenin önemini biliyor; öğrencilerimizin ulusal ve uluslararası eğitim kurumlarından Bilinç Koleji ile 4 mevsim 5

TARİH Mustafa Kemal Atatürk’ün Kullandığı İmzanın Az Bilinen Hikayesi... 1881’den sonsuzluğa uzanan bir sevdanın adı olan Mustafa Kemal’in kullandığı imzanın şaşırtıcı bir tasarım hikayesi vardır. 1881’den sonsuzluğa uzanan bir sevdanın adı olan Mustafa Kemal’in kullandığı imzanın şaşırtıcı bir tasarım hikayesi vardır. Ulu Önder Mustafa Kemal’e 21 Haziran 1934 tarihinde “Soyadı Kanunu’nun” çıkarılması ile “Atatürk” soyadı verilmiştir. Meclisteki vekiller, Mustafa Kemal’e güzel ve karizmatik bir imza numu- nesi armağan etme kararı almışlardır. Bunun üzerine Atatürk’ün imzasını çizmek görevi onun özel kalemi aracılığıyla Boğaziçi’ndeki Bebek Semt Komiserliği tarafından Hagop Vahram Çerçiyan’a ulaştırılmıştır. Vahram Çerçiyan, bugünkü adıyla Boğaziçi Üniversitesi olan Robert Koleji’nde Matematik öğretmenliği yapan, 1920’li yıllarda Amerika’daki Palmer Method Okulu’nda güzel yazı konusunda uzmanlaşmış bir eğitimcidir. “Çerçiyan Stili” denen yazısı ile birçok öğrenci yetiştirmiştir. Aynı zamanda o yıllarda meclisteki vekillerin bir kısmı da, Çerçiyan’ın yetiştirdiği öğrenci- lerdendir. Vahram Çerçiyan toplam beş imza- dan oluşan numuneleri, toplam 24 saat içinde hazırlamış ve ertesi gün kapıda bekleyen komi- sere teslim etmiştir. Hagop Vahram Çerçi- yan’ın oğlu Dikran Çerçiyan o günü şu cümle- lerle anlatmaktadır: “Sabah saat 8.30 sularıydı. Kapı çalındı annem açtı. Endişeli bir suratla odaya dönüp ‘Vahram kapıdaki komiser ve bir sivil seni görmek istiyor’ dedi. Önce okulda bir hadise olduğunu sandık… Babam hemen masa başına geçti çünkü imza numunelerini hazır- lamak için bir günü vardı. Sabah saat 8.30’da imzaları teslim etmesi gerekiyordu. Bütün gün babamı seyretmekten yorulmuştum. Bir süre sonra uykuya daldım. Sabah uyanıp yanına gittiğimde masasında beş hazır imza gördüm, istenildiği üzere sabah 8.30’da numuneler bir gün önce kapımıza gelen komisere teslim edildi. Babam Atatürk’ü canı gibi severdi, ben de öyle… Ve yaptığı işten dolayı büyük kıvanç duyuyordu!” Hazırlanan numuneler arasından Mustafa Kemal Atatürk beşinci imzayı seçmiş ve bugünkü herkesin özendiği imzası böylece ortaya çıkmıştır. Günümüzde pek çok insan, evinde, ara- basında, vücudunda, çeşitli yerlerde bu imzayı gururla taşıyor. Savaşta iyi bir komutan, barışta iyi bir devlet adamı olan Mustafa Kemal Atatürk’ün imzasının hikayesi bu şekildedir. O günlerden bu günlere, yüreklerimize kazınmış bir sevgidir… Hazırlayan: Sosyal Bilgiler Öğretmeni Gündem Aykaç Yararlanılan Kaynak: www.ensonhaber.com 6 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

Onlar Olmadan Olmaz: Çatal-Kaşık-Bıçak Ve insan acıktı... Aslında her şey insanın acıkması ile başladı. Acıkmak ve o hissi kontrol altına almak. Yemek yemek fizyolojik bir ihtiyaç aslına bakarsanız. Yemek yemeyi kontrol altına aldık almasına ama bunu yaparken hangi araç gereçleri kullandık ve bu araç gereçlerin tarihsel gelişimi nasıl olmuş. Siz hiç merak ettiniz mi? Çatal, bıçak, kaşık nasıl bulundu ve araç gereç ise çataldır. Çatalın geçmişi çatal kullanmayı reddetmişlerdir. şuan sofralarımıza nasıl geldi acaba? kaşık kadar geçmişe dayanmıyor. Çatal kullanmanın kadınsı olarak Aslında Yunan mitolojisinde iki görünmesinden dolayı Papa, çatal İnsanoğlu dünyada var uçlu, sivri savaş aletleri kullanıldığı kullanımını bir süre yasaklamıştır. olduğundan itibaren Taş Devrine kadar belirtilmiş ve bunların çatalın atası yemek ihtiyaçlarını el ile gidermiş ve olduğu söylenmektedir. Ancak bu Bıçağın geçmişi ise insanlık tarihi araç gereç kullanmadan beslenmiştir. durum mitolojiden öteye gitmiyor kadar eskilere dayanıyor. İnsanlar ve kesinlik kazanmamış durumda. bıçağı genelde savaş aleti olarak Ta ki Taş Devrine kadar… 11.yy’a kadar kaşıkla yenecek yiyecekler görseler de, bitki kesmekte, ağaçları Tarihte ilk kaşık Taş Devri’nde dışında her şey el ile yeniyordu. Ancak kesmekte kullanmışlardır. Sofralarda kullanılmıştır. Denizlerden çıkarılan daha sonraları iki uçlu sivri araç kesime ihtiyaç olunca kendini çatal ve kabukların besinleri bir arada tuttuğu gereçler yapılmış ve kaşığın yanında kaşığın yanında bulmuştur. O zaman görülmüş ve bu durum kaşığın kendine yer bulmuştur Çatal ilk kez tekrar edelim. Onlar olmadan olmaz. atası olmuştur. Yunanca “Cochlea” Macar Kraliçesi Klemans’ın eşyaları sözcüğünden türeyen kaşık; zamanla arasında görmek mümkündür. Önceleri Hazırlayan: ahşaptan ve demirden üretilmiştir. iki uçlu olan çatal; sonraları 3 ve 4 uçlu Serkan Efe Seyfe Önceleri sadece zenginlerin sofralarını olarak sofralarımızda bulunmuştur. süsleyen kaşıklar günümüz formuna Orta Çağda özellikle erkekler Kaynakça: Romalılar tarafından getirilmiştir. A Cultural History Of Food Sofralarımızda bulunan bir diğer Kadın ve Kadın - blog.milliyet.com.tr Bilinç Koleji ile 4 mevsim 7

TARİH Hayatımızın her anına eşlik etmesini istediğimiz bir tat: Kahve KMaahcveernasinı...KIRKYILHATRI OLAN BİRYOLCULUK Adını “yorgunluk” ile adeta yeniden Kahvenin anavatanı Etiyopya’nın Kaffa anlamlandıran kahveyi kim sevmez ki. bölgesidir. Kaffa’daki ormanlarda yetişen Arkadaş buluşmalarında, eve davetlerde, Arabika kahve ağaçları, çekirdekleri en özel günlerimizde bile kendisine işlenen ilk kahveler olarak bilinir. yer bulabilmiş bir içecek kahve… Hoş sohbetlerin olmazsa olmazıdır, en güzel 8 Bilinç Koleji ile 4 mevsim anların tatlı şahididir bazen de. Maksat tat olmaz bazen, güzel bir sohbetin belini kırmak için de bahanesi olur işin. Birkaç dakikamızı alan bu lezzetli içecek saatler süren sohbetin kapısını açar insana. Peki, nereden girdi bu kahve hayatımıza? Ne zamandan beri “ Haydi gel de sana bir yorgunluk kahvesi yapayım” cümlesinde öznemiz oldu. İşte en güzel fincanlarda kendine yer bulan kahvenin tarihi. Gerçekten alır mı yorgunluğu bilinmez ama kırk yıl hatır yüklenmişse bize de köpüklü köpüklü içmek düşer. Telvesinde bile umuda yolculuk ederiz bazen… O acı tatta bile güzel olanı ararız… KAHVENİN TARİHÇESİ… Bu eşsiz tadın anavatan, Etiyopya’nın Kaffa bölgesidir. Bu bölgenin ormanlarında yetişen Arabiya kahve ağaçları, çekirdekleri işlenen ilk kahveler olarak bilinir. Fırınlanma yöntemiyle elde edilen ve kahvenin ülkemize gelmesine aracı olan bölge ise Yemen’dir. Bu her iki bölgede de kahvenin ortaya çıkışı hemen hemen aynıdır. Etiyopya’da o dönem, köle ticareti yapılan yol üstünde, yaya olarak yolculuk eden ve yorulan köleler, yol kenarındaki kahve ağaçlarının kırmızı meyvelerini çiğneyerek tükürürdü. Çiğnenen bu kırmızı meyve, kölelere enerji verir ve yolculuklarına devam etmelerini sağlardı. Bu durumu gören bazı tüccarlar da ağaçlardaki meyveleri ve meyvenin içindeki kahve çekirdeklerini toplayarak ticaretini yapmaya başladı. Kahvenin bu bölgeden macerası böylece başlamış oldu. Yemen’de ilk kez 13. yüzyılda fırınlanan kahvenin ortaya çıkışı da keçilerini otlatmaya götüren bir çobanın yorgun ve uyuşuk keçilerinin kahve ağacının meyvelerini yemesi ve canlanmasına dayanır. Çobanın bu durumu fark etmesiyle de kahve ağacının canlandırıcı ve rahatlatıcı meyveleri yayılmış olur. Evet, her iki bölgede de ortaya çıkışı yani buluşu verdiği rahatlatıcı etki sonucu olmuştur. Kölelere ve keçilere verdiği enerji

öylesine etkili olmuş ki gittiğimiz her kahveler arasında eşsiz kılar... göstermiş ve ülke farklı geçim yollarına yerde adına rastlamak mümkün. Guatemala Kahvesi başvurmuştur. Orta Amerika bölgesinde nispeten Kahve Bizim Ülkemize Ne Zaman ve Endonezya Kahvesi Nasıl Geldi? küçük bir ülke olan Guatemala, Endonezya dünyanın dördüncü kahve yetiştirmek için uygun iklimi büyük kahve üreticisidir. Kahve Kaffa kelimesi Arapça’da Qahwah ve volkanik dağlarının sağladığı üretimi bu ülkede Hollandalı olarak geçer. 15. yüzyılda Yavuz Sultan özel koşullar sayesinde, yetiştirdiği sömürgecilerle başlamış ve gelişiminde Selim döneminde Yemen Valisi olan kahveleri dünyadaki en özel kahveler önemli bir rol oynamıştır. Özdemir Paşa, Yemen’de içtiği ve arasına yazdırmayı başarmıştır. çok sevdiği kahveyi İstanbul’a getirir. Kenya Kahvesi Kahve, burada çok sevilir. Özel kahve Hawaii - Kona Kahvesi Kenya, Doğu Afrika’nın en iyi içme saatleri düzenlenirmiş. Padişahın Hawaii adalarının çoğunda kahve üreticisidir. Hem kahve kahvesini yapan öyle sıradan mutfak kahve çiftlikleri bulunmasına karşın, üretimini hem de ticaretini büyük aşçıları olmazmış. Bu işi hakkıyla Hawaii’nin en ünlü, en değerli ve en ustalar yapmaktadırlar. İyi Kenya yapan kişiler pişirirmiş. Öyle ki çok aranan kahvesi, büyük adada kahveleri basitçe AA veya AB sınıfı sarayda ‘kahveci başı’ diye rütbeli yetişen Kona kahvesidir. Faal olan kahveler olarak satılmak yerine, bir çalışan bile olurmuş. Padişahın Mauna Lao volkanının yamaçları, sıkı rekabetin sergilendiği özel açık kahvesini pişirmekle görevli olan uygun hava koşulları da eklendiğinde, arttırmalarda, astronomik rakamlara kahveci başı, sır tutmasını bilen, bilge kahve yetiştirmek için biçilmiş sahiplerini bulur. Ülke, binlerce küçük kişiler arasından seçilirdi. kaftan haline getirmektedir. Genç kahve üreticisini eğiterek ve hatta kahve ağaçları burada siyah volkanik ödüllendirerek, kalite kontrolünde 1600’lü yıllarda ülkemize gelen topraklarda, fideler ise toprak yerine titizlenerek, en üst seviyede kahve Venedikli tüccarlar, kahveyle tanışır ve genelde kayalıklarda yetiştirilir. üretmek için eşsiz araştırma ve onlar da bu tadı çok sever. Kahvenin Kolombiya Kahvesi geliştirme yapmaktadır. Avrupa’ya taşınması da bu şekilde Dünyanın en büyük ikinci- gerçekleşir. İlk başlarda sokaklarda üçüncü kahve üreticisi olmasına Hazırlayan: satılan kahve, 1645 yılında ilk defa karşın en çok tanınan kahve üretici Sevgi ÇELİK İtalya’da bir dükkânda yani ‘kahvehane ülkesi Kolombiya’dır. Bunun sebebi, ‘de satılmaya başlanır. Kolombiya’nın kahve üretimini ciddiye Kaynak: alıp, üretim standartlarını yakından http://www.kadinvekadin.net Kahve falı nasıl ortaya çıktı? takip edip ve mükemmellik konusunda Türkiye’ye Yemen’den, Avrupa’ya ciddi emek sarf etmesidir. Kahve da Osmanlı’dan geçen kahve, Osmanlı üretim birliklerinin sarf ettiği bu dönemlerinde sarayın vazgeçilmez gayretin ceremesi ise kahve kalitesinde içeceği oldu. Kahve falının da bu sağladıkları güven ve marka değeri... dönemde ortaya çıktığı bilinmektedir. Kosta Rika Kahvesi Saraydaki cariyeler, birisi hakkında Enfes kahveleri ile ün salmış olan dedikodu veya istihbarat yayacakları Orta Amerika ülkesi Kosta Rika, sadece zaman bunu direkt söylemekten ıslak işlenmiş Arabiya çekirdekleri çekindikleri için gün içerisinde birçok üretmektedir. Kosta Rika kahveleri, kez içilen ve içme esnasında toplu orta gövde ve keskin asidikteler ile halde bulunulan kahve saatlerinde kahve tadımcıları tarafından “müthiş kahve fincanına bakarak söylerler. dengeli” olarak tanımlanırlar. Zamanla bu durum yaygınlaşır ve kahve içtikten sonra fincana bakarak bir şeyler söylemek ‘kahve falı’ olarak tabir edilmeye başlandı. Evet. kahvenin ortaya çıkış Meksika Kahvesi hikayesi bu şekilde. Peki, bu eşsiz Kahve çiftliklerin sayısının tadın dünyada bilinen pek çok çeşidi, 100,000’den fazla olması, Meksika’yı farklı sunumları ve farklı pişirilme dünyanın en büyük kahve yöntemleri var. Onlara da birlikte biz üreticilerinden biri yapmaktadır. göz atmaya ne dersiniz? Kahve çiftliklerinin çoğu ülkenin güneyinde bulunan Veracruz, Oaxaca Türk Kahvesi ve Chipas eyaletlerinde yer alır. Türk kahvesi dünyanın en ince Porto Riko Kahvesi çekilen kahvesidir. Bebek pudrası Kahve Porto Riko’ya 1736 senesinde kıvamında çekilmektedir. İkincisi ise Martinique tarafından getirilmiş demleme yöntemidir. Türk kahvesi ve Porto Riko 19 yy.’ın sonlarına demleme işleminde herhangi bir filtre kadar dünyanın altıncı en büyük kullanılmadığı gibi demleme esnasında kahve ihracatçısı olmuştur. Ancak bir sefer değil, en az iki hatta bazen üç ülkenin kahve endüstrisi dünya sefer kaynama raddesine getirilerek, rekabetinden ve büyük hortumlar gibi başka bir deyişle iki taşım kaynatılarak doğal felaketlerden dolayı gerileme pişirilir. Bu iki faktör Türk kahvesini Bilinç Koleji ile 4 mevsim 9

TARİH İSTANBUL’UN devam etmiştir. İstanbul Bizans’ın da baş- KURULUŞ kenti olmuştur. I. Justinyen’in tahta geçmesi EFSANESİ ile şehir en parlak dönemini yaşamaya baş- lamıştır. 1204’te Haçlı Seferleri ile Latinler, Bizi güzelliğiyle kendine hayran eden, şiirlere İstanbul’u 3 gün boyunca yağmalamışlar ve şarkılara konu olan, denizinin mavisinde 900 yıllık tarihi birikimi yok etmişlerdir. kaybolduğumuz güzel İstanbul’umuzun Böylece 57 yıl sürecek Katolik İmparatorluğu bir kuruluş efsanesi var. Hadi, birlikte kurulmuştur. Latin İmparatorluğu süresince öğrenmeye ne dersiniz? 4 farklı Katolik İmparatorun hüküm sürdüğü İstanbul, yeniden eski ihtişamlı haline MÖ 750-550 yılları arasında Grek İmparator Konstantinus tarafından Roma kavuşturulmaya çalışılmıştır. Özellikle İm- Göçleri sırasında Megara’dan yola çıkan İmparatorluğu’nun başkenti ilan edilmiş- parator Mihail Paleologos, şehri geliştirmek Byzas tarafından “Byzantion” adıyla küçük tir. Konstantinus’un isteği üzerine Nova için acımasız tedbirler almış ve büyük ölçüde bir yerleşim yeri kurulmuştur. Bu yerleşim Roma (Yeni Roma) olan İstanbul’un adı başarı sağlamıştır. Osmanlı İmparatorluğu yeri bugünkü İstanbul’un çekirdeğini imparatorun 337’de ölümünden sonra onun tarafından 1391’den sonra giderek küçülen oluşturmaktadır. Sanıldığı gibi şehre anısını yaşatmak için “Konstantinapolis’’e Bizans kuşatılmaya başlanmıştır. 29 Mayıs İstanbul adını Osmanlılar vermemiştir. dönüştürülmüştür. Roma İmparatorluğu, 1453’te Fatih Sultan Mehmet Han’ın ‘’Şehirle- “Fü’tuhüş-Şam” adlı 9.yy’da yazılan eserde Theodosius döneminde çok geniş sınırlara rin Kraliçesi’’ olan İstanbul’u fethetmesiyle, İstanbul bir insan ismi; 10.yy kitabı “Ten- ulaşmıştır. Theodosius’un ölümü ile siyasi Bizans İmparatorluğu son bulmuştur. İstan- bih’’te ise İstinbolin olarak geçmektedir. ve ekonomik güç kaybeden imparatorluk bul’un fethi ile Ortaçağ kapanmış, Yeniçağ Şehrin inşası için Rum Meliki Timaoş’un 395 yılında “Doğu Roma” ve “Batı Roma” başlamıştır. İstanbul, Osmanlı İmparatorlu- oğlu İstanbul, dört sene süren hükümdar- olarak ikiye ayrılmıştır. Batı Roma Kavim- ğu döneminde dünyanın en büyük şehirle- lığı boyunca önemli çalışmalar yapmıştır. ler Göçü ile Avrupa’ya gelen Cermen ka- rinden biri haline gelmiştir. Zaman içinde şehir Romalıların eline vimlerinin saldırıları sonucunda 476 yılında geçmiş ve büyüyerek batıya doğru genişle- yıkılmıştır. Doğu Roma İmparatorluğu veya Dünyada eşi benzeri bulunmayan bir meye başlamıştır. MÖ 330 yılında İstanbul Bizans İmparatorluğu varlığını sürdürmeye kent olan İstanbul, geçmişte olduğu gibi günümüzde de farklı kültür ve uygarlıklara ev sahipliği yapmaktadır. İstanbul muhteşem doğası, görkemli minareleri, büyüleyici saray ve köşkleri, altın yaldızlı kubbeleri, tarih ko- kan müze ve anıtları, Asya ve Avrupa arasın- da köprü konumunda olan göz kamaştırıcı boğazı ve daha sayamadığımız güzellikleriyle bugün Türkiye’nin ve dünyanın en büyük ve popüler şehirlerinden biri olmaya devam ediyor. Hazırlayan : Sosyal Bilgiler Öğretmeni Gündem AYKAÇ Yararlanılan Kaynak: THM – Türkiye Mühendislik Haberleri sayı 413-2001/3 istshopfest.com/istanbuluntarihi 10 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

Tarihte dikilmiştir. 20. Fransız Binet ile Simon 1905 sıradışı yılında tarihte bilinen ilk bireysel ilkler zeka testini uygulamıştır. Yüce ve cömert beyinlerde ilk ve son tutku olan merak duygusuyla çıktığım okuma yolculuğumda 21. Şıklık için tasarlanan ilk to- karşıma çıkan ve epeyce keyif aldığım tarihte sıra puklu ayakkabı 1533 yılında Leonardo dışı ilkleri sizler için derledim. da Vinci tarafından yapılmıştır. 1. Sümerliler tarafından MÖ verilmiştir. 22. “St. Petersburg –Tampa Air- 3200’de ilk yazı sistemi icat edilmiştir. 11. Türkiye’nin ilk tüp bebeği, Ege boat Line” adı altında ilk havayolu 1 Ocak 1914’te kurulmuştur. 2. “Kâbe” dünyada yapılan ilk Üniversitesi Tüp Bebek Merkezi’nde mabet binadır. 1988’de doğan Ece Çokar’dır. 23. İlk nükleer santral, Sovyet- ler Birliği’nde Moskova’nın 88 km 3. Hititlerle Mısırlılar arasında MÖ 12. 1900 yılında yapılan Paris uzağındaki Obninsk yöresinde 27 1280’de imzalanan “Kadeş Antlaşma- Olimpiyat Oyunları’nda, ilk kez kadın Haziran 1954’te kurulmuştur. sı” dünyanın ilk yazılı antlaşmasıdır. sporcuların yarışmasına izin veril- miştir. 24. İlk kalp ameliyatı Almanya 4. V. Murat Osmanlı Devleti pa- Frankfurt Kent Hastanesinde Doktor dişahlarından piyanist olan ilk ve tek 13. Levi Strauss tarafından 1873 Los Reh tarafından 22 yaşındaki Wil- padişahtır. yılında tarihte bilinen ilk ‘’Blue Jean’’ liam Justus üzerinde 9 Eylül 1896’da tasarlanmıştır. gerçekleştirilmiştir. 5. Robot işlevi gören ilk aygıtlar 12. ve 13. yüzyıllarda Diyarbakır’da 14. Ünlü Türk denizci Piri Reis 1513 25. İlk Nescafe, İsviçre’nin Vevey Ebü’l-izz el-Cezeri tarafından icat yılında ilk Dünya Haritasını çizmiştir. kentindeki tesislerinde 1938 yılında edilmiştir. hazırlanmıştır. 15. Antarktika’yı yürüyerek geçen 6. Hazerfen Ahmet Çelebi geliş- ilk kişi, 1993 yılında İngiliz Ranulh 26. Erol Büyükburç, Anadolu pop tirmiş olduğu kanatlarla dünyada Fiennes olmuştur. müzik turnesi düzenleyen ilk pop uçmayı başaran ilk insan olmuştur. sanatçısıdır. 16. Mısır piramitleri incelenirken 7. MÖ 500’de Çin’de bugün bildi- ilk kez keşfedilen mumyalarda radyo- 27. Dünya kanallarında ‘’prime ğimiz anlamda futbola benzeyen bir aktif madde bulunduğundan, 12 bilim time’’ olarak adlandırılan ve en çok oyun oynanmıştır. insanı kanserden ölmüştür. izlenen saatler arasına giren ilk çizgi film Taş Devri’dir. 8. MÖ 1700 yılında Ahmes adlı bir 17. Dünyanın bilinen ilk denizaltısı yazar, Mısır papirüsünün üzerine 1719’da Mimar İbrahim Efendi tarafın- 28. İlk trafik lambası, kırmızı ile bugün bilinen cebir kavramının ilk dan “Tahtelbahir” adıyla yapılmıştır. yeşil ışıklı olmak üzere, Londra’da örneğini yazmıştır. 1868 yılında kullanılmıştır. 18. Uluslararası literatürde Behçet 9. İsviçre’nin Vevey kentinde Hastalığı, 1937 yılında soyadıyla anılan 29. Cathay Pasifik Havayolları 1813’te, ilk çikolata fabrikası kurul- Hulusi Behçet tarafından teşhis Catalina’ya ait “Miss Macao” adlı uçak muştur. edilmiştir. 16 Haziran 1948’de tarihte kaçırılan ilk uçaktır. 10. Tarihte bilinen ilk aktör unvanı 19. Türkiye’de ilk Atatürk heyke- 1895 yapımı “Kraliçe Mary’nin İdamı” li, 3 Ekim 1926’da İstanbul Gülhane 30. ‘’Sputnik 2’’ adlı roketle, 3 adlı filmde oynayan R. L. Thomas’a Parkı’nın denize yakın bölümüne Kasım 1957’de uzaya giden ilk canlı ‘’Layka’’ adlı bir köpek olmuştur. 31. Tarihte bilinen ilk cep telefonu 1973 yılında Martin Cooper tarafından geliştirilmiştir. 32. 12 Nisan 1961’de uzaya giden ilk insan Yuri Gagarin; 20 Temmuz 1969’da Ay’a giden ilk insan Neil Ar- mstrong olmuştur. 33. YouTube kurucularından olan Jawed Karım, 2005 yılında “Me at the zoo” adlı 18 saniyelik dünyanın ilk Youtube videosunu yayınlamıştır. 34. Türkiye’de ilk Anneler Günü, ‘’Kadınlar Derneği’’nin aracılığı ile 1955 yılında kutlanmıştır. 35. Everest Tepesi’ne ilk tırmanan kişiler 1953 yılında Edmund Hillary ve Tenzing Nargey olmuştur. Hazırlayan: Sosyal Bilgiler Öğretmeni Gündem AYKAÇ Yararlanılan kaynak: www.ensonhaber. com/ tarihtekisıraişiilkler.html Yararlanılan kayak: https:// onedio.com/ haber/türiyedeki-ilkler-523518 Bilinç Koleji ile 4 mevsim 11

SEYAHAT VİZESİZ GİDEBİLECEĞİMİZ ÜLKELER ÜLKE KITA Seyahat etmek hepimizin tat aldığı Arnavutluk Avrupa ortak noktalardandır. Kim istemez Azerbaycan Avrupa ki gezip keşfetmeyi, kim istemez Arjantin Güney Amerika ki yeni insanlar görmeyi, yemekler Bosna Herkes Avrupa yemeyi, dinlemeyi, ya da dil Ermenistan Avrupa öğrenimini yurtdışında yapmak… Fas Afrika Fildişi Sahili Afrika Bunlar için elbette başka ülkeleri de görmek Filistin Asya gerekir. Haydi, gelin Türk vatandaşları olarak nerelere Güney Kore Asya vizesiz gidebiliyor muşuz göz atalım. Honduras Güney Amerika Hong Kong Asya Evrak yok, konsolosluklara gidip sıra beklemek yok, Japonya Asya başvurumu yaptım ama vizem ya çıkmazsa demek yok. Karadağ Avrupa Avrupa, Asya, Afrika, Amerika ve Asya ülkelerinden Kazakistan Asya vizesiz gidebileceğimiz ülkeleri sizler için derledik. Kolombiya Güney Amerika Makedonya Avrupa Kemerlerinizi bağlayınız. İyi uçuşlar. Malezya Asya Paraguay Güney Amerika Senegal Afrika Sırbistan Avrupa Tayland Asya Tunus Afrika Ukrayna Avrupa Uruguay Güney Amerika Zambiya Afrika Türk vatandaşları olarak 99 ülkeye vizesiz gidebilmemiz mümkün. Kimi ülkeler direk kimliğinizle giderken kimi ülkelere ise kapıda vize ile gidebilmektesiniz. Kapıda alınan vizelerde ülkeye iniş yaptığınızda 10 ile 50 dolar arasında değişen ücretler veriyorsunuz ve o ülkeye 30 gün seyahat izni alıyorsunuz. Kimi ülkeler doğal güzellikleri ile kimi ülkeler tarihi varlıkları ile kimi ülkeler de turizm faaliyetleri ve bunun gibi birçok özellikleriyle ilgimizi çekebilir. Türkiye pasaport olarakta geçtiğimiz yıllara oranla ciddi ilerleme kat etmiş ve dünya sıralamasında 50.sıraya yerleşmiştir Keyifli gezintiler… Kaynakça : flypgs.com , go.blog 12 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

Dünyanın En Yaşanılabilir Şehirleri Yaşadığınız şehirden memnun musunuz? Kalabalık, gürültülü, kirli bir çevrede kim yaşamak ister ki? İngiliz Economist Dergisi’nin Dünya üzerinde 170 şehir üzerinde yapmış olduğu araştırmanın sonucu geçtiğimiz günlerde açıklandı ve Dünya üzerinde en yaşanılabilir şehirler listesi yayımlandı. Yapılan araştırmada belli başlı kriterler var elbette. Bunları şu şekilde sıralamak mümkün; sağlık, barınma, çevre temizliği, güvenlik, ulaşım, altyapı hizmetleri ve kültürel çevre. Her sene yayınlanan bu listede son iki senenin liste başı olan Avusturalya’nın Melbourne şehir bu sene tahtını Avusturya’nın Viyana şehrine kaptırdı. Belirlenen kriterlerden %99,1 ini karşılayan Viyana ipi göğüsleyen şehir oldu. Geçen sene %94,7 alan Melbourne bu sene %95.6 almasına karşın ikinci sıraya geriledi. ‘’En yaşanılabilir şehirler listesine’’ ilk sıralardan giriş yapan şehirler şu şekildedir. -Viyana ( Avusturya ) - Melbourne ( Avustralya ) - Osaka ( Japonya ) - Calgary ( Kanada ) - Sydney ( Avustralya ) Açıklanan listede ilk 100 şehirde yalnızca bir şehrimiz bulunmaktadır. O da listenin son sıralarında yer alan Eskişehir’dir. Eskişehir Türkiye’nin en yaşanılabilir şehri olmasına karşın Dünya sıralamasında oldukça geride kalmıştır. İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirlerimiz ise %30’luk puanlar alarak listeye dahi girememişlerdir. Yayınlanan listede yaşanması en zor şehirlerde sıralanmış ve şu şekilde bir liste ortaya çıkmıştır. - Şam (Suriye) - Dakka (Bangladeş) - Lagos (Nijerya) - Karaçi (Pakistan) - Port Moresby (Papua Yeni Gine) Kaynakça; Economist Dergisi, BBC Türkiye Bilinç Koleji ile 4 mevsim 13

SEYAHAT Dünyanın En Küçük Devletleri 14 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

Yaşadığımız ülkeyi VATİKAN NAURU hatta şehri düşünelim. Özellikle büyük şehirlerde Oturduğunuz mahalleyi Nauru, resmi adıyla ‘’Pleasant yaşıyorsak bir yerden bir düşününüz, o mahalleden bile Island’’ Güney Pasifik Okyanusunda yere giderken saatlerimiz küçük bir devlet, Vatikan. bulunan220 km2 lik bir alanda gidiyor değil mi? Ya da kurulmuş bir ada ülkesidir. Bu ada kalabalıktan bunaldığımız Vatikan, yalnızca 5 km2 lik yüz ülkesine gitmek biraz zor. Çünkü zamanlar oluyor. Şuradan ölçümüyle dünyanın en küçük adayı ziyaret etmek isteyenlerin ülkesidir. Ülke içinde ülke olma orada bir tanıdığı olması gerekiyor. kurtulmanın yok mu özelliğini taşıyor Vatikan. İtalya Bu küçük ülkede konaklamak için bir yolu dediğimiz devleti içinde Teokrasi ile yönetilen herhangi bir otel ya da buna benzer Vatikan, Roma sınırındadır. Ülkenin bir konaklama yeri bulunmuyor. zamanlar oluyor değil devlet başkanı Papa’dır. Ülkede mi? Hepimizin yaşamak tahmini 700 kişi yaşıyor, ancak 213 bin kişinin yaşadığı bu isteyebileceği şirin, küçük bunlarda yerleşik olarak değil. Yani ülkenin bulunduğu konum Roma şehrinde yaşayıp Vatikan’da itibariyle başlıca geçim kaynağı ve kalabalık olmayan görevleri olan insanlardan oluşuyor Tropikal meyve ve Hindistan Cevizi ülkelerde var Dünya’da. ihracatıdır. Ülkenin küçük bir ordusu da Bu ülkeleri sizler için mevcut. 135 tane İsviçreli asker SAN MARİNO araştırdık. Buyurun Papa’yı korumakla görevli. Bu bakalım birlikte askerler aynı zamanda ülkenin de Dünya’nın en küçük ordusu olarak kabul ediliyor. ülkelerinden olan San Marino’nun başkenti de San Marino’dur. Ülke Tarihi varlıkları ve mimarisiyle İtalya’da bulunan Titano Dağı görenleri büyüleyen Vatikan ve eteklerinde kurulmuştur. mutlaka görülmeye değer bir yer. Ülke oldukça dağlık bir kesimde kurulduğu için ü tek ulaşım yolu MONACO karayoludur. San Marino’nun en büyük para kaynağı turizmdir. Fransa ile sınır kardeşliği yapan Yer şekillerinden dolayı tarım Monaco’nun yüzölçümü 18 km2 ve yapmanın pek mümkün olmadığı nüfusu ortalama 32 bindir. bu şirin ülkede sanayi ve hayvancılıkta pek gelişmemiş Ülkenin başkenti Monte Ville’dir durumdadır. ama en ünlü şehri Monte Carlo’dur. Tarihi varlıkları ile dikkat çeken 621 km2 lik bu ülke Dünya’ya bir Monaco Formula 1 pisti ve yarışları konuda kafa tutuyor. Evet, doğru ile ünlüdür. Sıradan bir caddeden okudunuz bu küçük ülke Dünya’ya; farksız olan Formula 1 pisti her yıl en eski ülke olma konusunda kafa yapılan yarışlarda tıklım tıklım dolu tutuyor. Dünya’nın en seki ülkesi oluyor. Ben de b ülkenin vatandaşı olmasını Dünya’ya kabul ettirmeye olmak istiyorum ama bunu nasıl çalışan San Marino’nun bu çığlığını yaparım diye soracak olursanız, bu duyan pek fazla ülke yok maalesef. işlem için banka hesabınızda yüklü miktarda para olması gerekiyor. Kaynakça; Hürriyet Gazetesi Ülke o kadar zengin ki insanların Seyahat Rehberi, sabah.com.tr, vergi vermelerine yada herhangi luxlife-blog bir düzenlemeye ihtiyacı yoktur. Bilinç Koleji ile 4 mevsim 15

ÇOCUK VE GENÇ KAYGI NEDİR? BELİRTİLERİ VE ÇEŞİTLERİ NELERDİR? Kaygı; insanın hayatını tehdit eden olaylar karşısında doğal olarak hissedilen ve tehlikelerden korunmak için önlem alınmasını sağlayan, insanın hayatta kalması için oldukça önemli, doğal bir duygu durumudur. Rahatsızlık verici olmakla birlikte kaygı bedenimizde bulunan alarm sisteminin aktive olmasına bağlıdır. Bu durum kişinin kendini korumasında oldukça değerlidir. 16 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

Günlük yaşantı içinde her Yaygın Kaygı Bozukluğu Panik Bozukluğu insan zaman zaman kendini kaygılı hissedebilir. Kısıtlı zamanda Yaygın kaygı bozukluğu, sıradan Panik atak, çeşitli fiziksel ve yetiştirilmesi gereken acil işlerin günlük yaşam olaylarına karşı aşırı duygusal belirtilerle yaklaşan bir olması, yetişilmesi gereken önemli bir endişe, korku ve kaygı içindedirler. tehlikenin olduğu duygusunun eşlik randevuya giderken trafikte sıkışıp Kendilerine ya da sevdiklerine kötü ettiği, sürekli olmayıp zaman zaman kalmak, sessiz bir ortamda otururken bir şey olacağına dair kuruntular yaşanan, beklenmeyen ve tekrar eden, aniden yüksek bir ses duyulması ya da yaşamaktadırlar. Kaygının yoğunluğu birkaç dakikada en yüksek düzeye ilişki problemleri yaşandığı zamanlar ve sıklığı gerçeklik boyutunun üzerinde çıkan yoğun korku, kaygı hissinin günlük hayatta yaşanabilecek kaygı kalmaktadır. Yaygın kaygı bozukluğu yaşanmasıdır. yaratan durumlara örnek olabilir. yaşayan bireyler huzursuzluk, dikkatlerini toplamakta zorluk, uyku Çarpıntı, terleme, titreme, nabzın Böyle durumlarda kaygı düzensizliği, yorgunluk ve sinirlilik yükselmesi, boğuluyormuş gibi nefes hissedilmesi doğaldır ve kişinin dış halini çokça yaşarlar. alama hissi, göğüs ağrısı, bulantı, baş çevreye uyumunu sağlayıcı, tehlikelere dönmesi, bayılma hissi, uyuşmalar, karşı uyarıcı ve harekete geçirici bir Yaygın kaygı bozukluklarında ateş basması, çevreye yabancılaşma, işlevi vardır. Her insanın olayları çevresini kontrol edememe, kontrol gerçek değilmiş hissi, kendi bedenine algılayışı farklıdır. Bu nedenle kaygı edememe hissinden kaynaklıda her an yabancılaşma, dışarıdan bakıyormuş çok hafif dereceden, panik derecesine kötü şeyler olacakmış düşüncesi temel hissi, kontrolünü kaybetme gibi kadar varan yoğunlukta olabilir. meşguliyetleri olmaktadır. Sürekli belirtiler ortaya çıkmaktadır. Bu Kaygının denetim dışına çıkarak çok oluşabilecek tehlikeleri takip eder belirtilerin en az dördü bir arada yoğun ve kişinin işlevselliğini bozan ve tehlike oluşturmayan uyaranları bulunur ve aniden, beklenmeyen yerde bir düzeye varması durumunda kaygı ise dikkate almaz. Bu düşünce yapısı ortaya çıkar. Bu ataklar 5-10 dakikadan bozukluklarından söz edilebilir. kaygı bozukluğu yaşayan bireylerde birkaç saate kadar uzayabilir. normalleşmiştir. Kaygı Bozuklukları Panik bozukluğu olan kişiler, Kişiler yaşadıkları kaygının gerçekçi tekrar panik ataklar geçireceklerine Kaygı bozukluklarının temel özelliği, olmadığının farkında olabilir ancak dair kaygı duyarlar, atakların şiddeti günlük hayatta kişinin kendini nedenini yaşadıkları kaygıya engel olamazlar. ve sonuçlarına dair sürekli endişe bilmediği ve kendini engelleyemeyerek Bazen de kaygılarının aşırı ve yersiz içindedirler ve bu atakları tekrar sinirli, gergin, huzursuz ve sıkıntılı olduğunu kabul etmeyebilirler. Kişiler yaşamamak için belirgin davranış duyular yaşamasıdır. Bu duygulara kaygıya bağlı fiziksel belirtileri sürekli değişiklikleri gösterirler. Panik atakları çarpıntı, terleme, titreme, tansiyonun ve yoğun şekilde yaşadıkları için, bu yaşadıkları yerlerden ve durumlardan yükselmesi, hızlı nefes alma, kas fiziksel belirtiler kişilerde bedensel kaçınmalar gösterebilirler. gerginlikleri, nefes almakta güçlük, hastalık kaygılarına yol açmaktadır. Bu boğuluyormuş hissi, mide bulantısı durum kaygıyı daha da yoğunlaştırarak Agorafobi gibi fiziksel belirtiler eşlik eder. kişilerin kalp, mide rahatsızlıkları, baş, Saymış olduğumuz fiziksel belirtilere boyun, omuz ağrıları gibi nedenlerle Agorafobi, tehlike anında kendini uyku düzeninde bozulmaları da doktora başvurmalarına neden olur. korumanın zor olabileceği yerlerden ekleyebiliriz. Kaygı bozukluğu tanısının ya da utanacaklarını düşündükleri konmasında en belirgin özellik, kişinin Yaygın kaygı bozukluğunun yerlerden kaçınmak, ortamdan kendini kaygılı hissetme durumunun toplumda görülme sıklığı oldukça bulunmak istememe şeklinde yoğunluğu, günlük hayatını etkilemesi yüksektir. Kadınlarda erkeklere adlandırılan. ve en sık rastlanan kaygı mesleki ve kişiler arası ilişkilerde oranlara görülme sıklığı daha yüksektir. bozukluğudur. problemler yaşamasına yol açmasıdır. Kaygı bozuklukları kişinin duygu, düşünce ve davranışlarını etkiler ve eğer tedavi edilmezse, kişiler arası ilişkilerde ve iş hayatında problemler yaşamasına neden açabilir. Kaygı bozuklukları çoğunlukla ergenlik döneminde ortaya çıkar ve birçok yaşam olayının ortaya çıkmasına neden olur. Kaygı bozukluklarına toplumda oldukça sık rastlanır ve yaşam boyu kaygı bozukluğu yaşama oranı %25 civarındadır. Kadınlarda kaygı bozuklukları yaşanma oranı erkeklere göre daha sıktır. Yaygın kaygı bozukluğu, panik bozukluk, agorafobi, özgül fobiler, sosyal fobi, obsesif-kompulsif bozukluk, post travmatik stres bozukluğu ve akut stres bozukluğu kaygı bozukları çeşitlerindendir. Bilinç Koleji ile 4 mevsim 17

ÇOCUK VE GENÇ Agorafobisi olan kişiler asansör, Genellikle sosyal fobikler sosyal dönüp kapıyı kontrol etmek ya otobüs, uçak, market, alışveriş ortamlarda yüz kızarması, titreme, da çocuğunun başına kötü birşey merkezleri gibi kalabalık içinde olmak, terleme, nefes alamam, ağız kuruluğu, gelmemesi için sayı saymak gibi, araba kullanmak, otobanlar ve yüksek bulantı, kalp atışlarının hızlanması, gerçekçi olmayan, tekrarlayan önlemler yerlerde bulunmak istemezler. Bu aniden idrara çıkma isteği ve bu almak zorunluluğu hissederler. kişiler evden hiç çıkmayabilirler ya da kaygının ve fiziksel belirtilerin diğer En sık rastlanan kompulsiyonlar ancak yanlarında güvendikleri kişiler ile insanlar tarafından fark edileceği temizleme, kontrol etme ve tekrarlayan dışarı çıkabilirler.. düşüncesiyle sosyal ortamlara girmek hareketlerdir. istemezler. Bunun sonucu olarak, Tekrarlayan panik ataklar geçiren kişinin iş, okul ve sosyal etkinlikleri Obsesif-kompulsif bozukluğu bazı kişiler bu atakları geçirdikleri olumsuz etkilenerek bu alanlarda olan kişiler, çoğunlukla bu durumda mekanlardan uzak durmaya başlarlar. sorunlar yaşamasına neden olur rahatsızlardır ve farkedilsin istemezler. Bu durum agorafobinin eşlik ettiği Toplumda sık rastlanılır, kadın ve panik bozukluk olarak adlandırılır. Sosyal fobi genellikle, topluluk erkeklerde görülme oranı eşittir. içinde konuşma, partiye katılma, Ortalama başlama yaşı 18-30 arasıdır. Özgül Fobi yeni insanlarla tanışma, karşı cins ile Ancak erkeklerde kadınlara oranla daha tanışma/ konuşma, patron gibi statüsü erken başlayabilmektedir. Bununla Özgül fobi, belirli bir obje ve yüksek kişilerle konuşma, telefonda birlikte yaşlılarda ve çocuklarda da duruma karşı çok yoğun ve ısrarlı korku konuşmak, bir iş yaparken (yemek görülebilmektedir. duyması ve bu durum ve objelerden yemek, yazı yazmak gibi) başka insanlar kaçınmasıdır. Özgül fobide en sık tarafından seyredilmek gibi durumlarda Travma Sonrası yükseklik, kapalı mekanlar, kan görme, ortaya çıkar. Stres Bozukluğu yaralanma, iğne olma ve kedi, köpek, örümcek, yılan gibi hayvan fobileridir. Obsesif-Kompulsif Bozukluk Bu rahatsızlık kişinin cinsel saldırı, Örneğin, iğne olmaktan korktukları işkence, ölüm, trafik kazaları ya da için ciddi rahatsızlıklarda bile asla Obsesyon saplantı demektir. doğal felaketler gibi travmatik bir olaya iğne yaptırmamak ve hatta doktora İstem dışı tekrarlanan, zihninden maruz kalması veya bu gibi travmatik gitmekten bile kaçınabilirler. uzaklaştıramadığı inatçı düşünceler, olaylara şahit olmasından sonra oluşan dürtülerdir ve kişiyi ciddi şekilde uzun dönemli bir sorundur. Kişiler Sosyal Fobi rahatsız eden düşüncelerdir. Bu yaşadıkları bu tür yoğun stres yaratan düşünceleri ve dürtüleri akıllarından durumlardan sonra da uzun sure Sosyal fobisi olan kişiler, sosyal uzaklaştırmak, görmezden gelmek yaşadıkları korku, çaresizlik ve dehşet ortamlarda veya performans ve kurtulmak için tekrarlayan duygularını hissetmeye devam ederler. gerektiren (seminer vermek, başka düşünce ve davranışlarla konuşma yapmak gibi) durumlardan etkisiz hale getirmeye çalışırlar. Bu Travma sonrası stres bozukluğu kaçınırlar. Utandırılacaklarından ya tekrarlayan düşünce ve davranışlara da olan kişiler, yoğun korku ve travmayı da aşağılanacaklarından kaygı duyar kompulsiyon (zorlantı) denir. hatırlatan uyaranlardan kaçınmanın ve sürekli hata yapmak korkarlar. yanı sıra travmatik olayı ısrarlı şekilde Bu durumla başa çıkabilmek için her Kompulsiyonlarda amaç, rahatsızlık tekrar tekrar flashback’ler şeklinde şeyi kusursuz ve mükemmel yapmaya duygusunu geçirmek, korkutucu yaşarlar. Travmatik olayı anımsatacak çalışırlar. Bu nedenle sosyal ortamlarda olayları önlemektir. Örneğin, evden her türlü konuşmadan, olaydan şiddetle davranışlarını kısıtlarlar ya da sosyal çıktıktan sonra kapıyı kilitledim kaçınırlar. ortamlara girmekten kaçınırlar. mi? düşüncesine takılıp defalarca 18 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

KAYGI *Öğrenme kullanarak kişilerin istenmeyen BOZUKLUKLARININ davranışlarının sonlandırılması ve nefes NEDENLERİ Kaygılandırıcı, korkutucu ya egzersizleri ve gevşeme egzersizleri NELERDİR? da sinirlendirici olaylar/durumlar ile kişilerin kendilerini rahatlatmaları karşısında bazı kişiler belirli tepki öğretilir. Ayrıca, kişiler düşüncelerinin Kaygı bozukluklarının oluşumunda geliştirirler. Daha sonra benzer olay incelenerek yeniden yapılandırılması ile birden çok faktörün etkili olabileceği ya da durumlar karşısında aynı tepkiyi kaygıları hakkında hem yeni düşünce bilinmektedir. Kişilik özellikleri, göstererek, kaygı hissedebilirler. şekilleri hem de kaygılarıyla daha genetik yapı, öğrenme, stres gibi Örneğin, bir sokak kopeği tarafından etkili bir biçimde başa çıkma yolları birçok faktör olabilir. Bunların bazen saldırıya uğramış olan bir kişi, evcil geliştirirler. sadece biri bazen de birden fazlası bir uysal bir köpekle karşılaştığı zaman bile araya gelerek kaygı bozukluklarının aşırı kaygı, korku ve kaçınma belirtileri -İlaç kullanımı kaygı oluşumunda rol oynayabilir. gösterebilir. bozukluklarının tedavisinde oldukça önemli bir yere sahiptir. İlaçlar kaygı Her kaygı bozukluğunun nedeni *Stresli Yaşam Olayları belirtilerini önemli derecede ortadan farklı olabilir ve bazı durumlarda kaldırır. Ancak ilaç tedavileri tek başına nedenini bulmak kolay olmayabilir. Kişilerin üst üste yaşadıkları yeterli değildir. Bu ilaçların uzun sureli stresli yaşam olayları sonucunda, kullanımları bağımlılık oluşturma gibi *Genetik Yapı kaygı bozuklukları yaşama riskleri çeşitli riskler içerdiğinden sadece geçici artmaktadır. Yaşam içinde karşılaşılan olarak kullanılabilir. Düşüncelerin Kaygı bozukluklarında kalıtımsal stresler örneğin maddi sıkıntılar, sağlık yeniden yapılandırılması bu hastalığın özellikler etkili olabilmektedir. sorunları, aşırı sorumluluk, anksiyete tekrar yaşanma ihtimalini azaltarak Ailesinde kaygı bozukluğu olan ya da hikayesi, sık sık yaşanan stresler, kişiyi daha sağlıklı bir düşünce yapısına herhangi bir ruhsal bozukluğu olan kayıplar, yetersiz sosyal destek de kavuşturur. kişilerde kaygı bozukluklarının olma kaygı bozukluklarının oluşmasında risk riski artmaktadır. Kaygılı, depresif, faktörleridir. Hazırlayan: eleştirel, yüksek beklentileri olan, Psikolog Gamze YILMAZ çocuğun kendisini ifade etmesine izin KAYGI vermeyen, baskıcı ailelerde büyüyen BOZUKLUKLARININ KAYNAKÇA kişilerde kaygı bozukluklarının ortaya TEDAVİLERİ -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük iletişim, çıkma ihtimali artmaktadır. Hayat Yayınları, İstanbul, 2005 -Kaygı bozuklukları klinik psikolog, -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi İletişim, *Kişilik psikiyatristlerden yardım alarak kolayca Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 aşılabilecek bir sorundur. -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP ile Etkili Bazı kişilik özelliklerine sahip olan Çözüm, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 bireyler kaygı bozukluklarına daha -Kaygı bozukluklarının tedavisinde -https://www.kigem.com yatkındırlar. Çabuk heyecanlanan, bilişsel-davranışçı terapiler ve ilaç -https://www.psikolog.org.tr sinirlenen, içine kapanık, utangaç, tedavileri kullanılmaktadır. -https://www.-epsikiyatri.com duygusal ve hassas kişilerin kaygı -https://www.psikiyatri.org.tr bozukluğu yaşama riski daha yüksektir. -Bilişsel-davranışçı terapilerde, -https://univerlist.com maruz bırakma, sistematik -www.memorial.com.tr duyarsızlaştırma gibi teknikler Bilinç Koleji ile 4 mevsim 19

ÇOCUK VE GENÇ Çocuklarda Sosyal Fobi Birçok ebeveyn, Bu durumun yaş büyüdükçe Utangaç insanlar çevrelerinde başkaları çocuklarının çekingen geçmesini veya hafiflemesini beklemek varken rahat olamazken sosyal fobikler olduğundan, yeni girdiği yanlıştır. Çünkü bazı çocuklar kendilerini rahatsız hissettikleri bu ortamlarda kendini yaşıtlarından farklı olarak, yeni durumlardan kaçınırlar. ifade edemediğinden, bir ortama girmek veya tanımadığı insanlarla sohbet insanların olduğu ortamlarda tek Sosyal fobisi olan çocuklar etmediğinden, dışarı başına olmakla ilgili yoğun kaygı ve korkularından kaynaklı fizyolojik bir çıkıp arkadaşları ile huzursuzluk yaşarlar. Buna psikolojide sorunları yokken mide bulantıları, oynamak yerine çok uzun “sosyal fobi” veya “sosyal kaygı” adı boğaz ağrıları yaşayabilirler. saatler bilgisayar oyunu verilir. oynadığından, zamanının Sosyal fobide sergilenen davranışları çoğunu yalnız başına Sosyal fobisi olan çocukların, sosyal daha iyi anlayabilmek için durumu odasında geçirdiğinden ortamlarda bulunmak istememesinin bir kısır döngü olarak düşünebiliriz. şikâyet eder. nedeni utanç verici bir duruma düşmek Sosyal fobisi olan kişiler ateş basması, veya yargılanmaktır. aşırı terleme, titreme ve diğer kaygı sinyalleri olan konuşma zorluğu, bulantı Genellikle çocukluk döneminde ve mide rahatsızlıkları gibi belirtilerin başlayan sosyal fobi, bu kişilerin ortaya çıkmasından korktukça, bu hayatlarına birçok kısıtlamayı da belirtiler daha fazla görünmeye başlar beraberinde getirir. Örneğin okulda ve bir zaman sonra kaçınma davranışı parmak kaldırmak, toplum içinde bir yaşam şeklini alabilir. söz alıp konuşmak, tahtaya kalkıp yazı yazmak okulda kaçındıkları Bu konuda yaşanılan sıkıntıları davranışların başında gelirken; bir çözümlemek için zaman geçirmeden mağazaya girip tek başına bir şeyler bir uzmana başvurmanın yanı almak veya sokakta birine bir şey sıra okul aile işbirliğinin göz ardı sormak günlük yaşantıda çocuğu edilmemesi gerekmektedir.. Öncelikle zorlayan davranışlardır. öğretmenler, bu çocukları korktukları veya kaçındıkları davranışlarla ilgili Fakat bütün bunlara genel olarak cesaretlendirici sınıf çalışmalarına bakılması ve bu durumun sadece alabilirler. Söz gelimi, okul içindeki utangaçlıkla karıştırılmaması gerekir. sosyal etkinliklerde öncelikle 20 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

başarabilecekleri hedefler koyularak çalışmalara katılabilirler. Bunun yanı sıra öğretmenlere düşen görevlerden biri de çocuğun sınıftaki ortamda fiziksel veya sözlü tehditlere maruz kalmamasını sağlamaktır. Ayrıca, yaşı daha küçük olan çocuklar için öğretmenleri, sınıfta utangaçlık ve çekingenlik ile ilgili hikâyeler okuyabilirler. Ailelere bu konuda düşen görevlere bakacak olursak; anne ve babanın çocuğun karşılaştıkları her türlü problemde çözümleyici görevi görmesi bu konuda çocuğu tembelliğe alıştırdığı gibi kaçınma davranışını da tetikler. Kaçınma davranışının tetiklenmesini engellemek için çocuğun karşılaştığı problemleri başka açılardan incelemesine yardımcı olunmalı, çok yönlü düşünmeye teşvik edilmeli ve ona bunları uygulaması için zaman verilmelidir. Çocuğunuzun sosyalliğini artırmak amacıyla okul arkadaşlarıyla okul dışında da görüşmesini sağlayabilirsiniz. Kaçınma davranışından vazgeçen çocuk için artık yeni bir süreç başlar. Ortamda kaygı veren bir durum olmadığını görmesi bu konuda kendine duyduğu güveni artırır ve kısır döngü halini almış düşüncelerinde de çözülmeler meydana gelir. EBEVEYNLERE ÖNERİLERİMİZ NELERDİR? -Anne ve baba çocuklarına olan tutum ve yaklaşımlarını değiştirmeli ve profesyonel yardım almalıdır. Sosyalleşmekte zorlanan çocuklara yaş ve gelişimlerine uygun sorumluluklar verilerek çocuklar cesaretlendirilmelidir. -Çocuklar sosyalleşebilecekleri çeşitli aktivite merkezlerine yönlendirilebilirler. Çocuğun anne babasının olmadığı bir ortamda sorumluluk alması sosyalleşmesine yardımcı olacaktır. Unutulmaması gereken kriter çocuk yalnız kalmadan önce ortamın güvenliğinden emin olmasıdır. TEDAVİ SÜRECİ NASILDIR? Aile- okul ve psikolog işbirliği ile oyun terapisi tedaviyi hızlandıracaktır. Oyun terapisi çocuğunuzun yaşamış olduğu korku, kaygı ve kaçış duygularını kontrollü tepkilerle yenmesini sağlayacaktır. Hazırlayan: Psikolog Gamze YILMAZ KAYNAKÇA -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük iletişim, Hayat Yayınları, İstanbul, 2005 -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi İletişim, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP ile Etkili Çözüm, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 -https://www.kigem.com -https://www.psikolog.org.tr -https://www.-epsikiyatri.com -https://www.psikiyatri.org.tr -https://univerlist.com -www.memorial.com.tr Bilinç Koleji ile 4 mevsim 21

ÇOCUK VE GENÇ ÖFKE 22 Bilinç Koleji ile 4 mevsim KONTROLÜ NEDİR? Şiddet davranışı; öfke, üzüntü, çaresizlik, umutsuzluk, kaygı, korku, hayal kırıklığı gibi yoğun duyguların kontrol edilememesi, yönetilememesinden kaynaklanan bir tepkidir. Duygular bir durum ile karşılaştığımızda o duruma yüklediğimiz anlam tarafından şekillendirilir. Aslında bizi öfkelendiren yaşadığımız olay değildir, o olay hakkındaki düşüncelerimiz, olaya ve o duyguyu yüklediğimiz anlamlardır. Şiddet eğiliminin artmasının nedenleri arasında medyadaki haberlerin yanı sıra diziler ve filmlerdeki karakterlerde de şiddet davranışının sıklıkla görülmesi; özellikle erkek figürlerin saldırgan, şiddet eğilimli, öfkeli karakterler ile özdeşleştirilmesi ve toplumun özellikle genç kesimlerinin bu karakterleri rol-model olarak benimsemesine ve dolayısıyla bu karakterlerin davranışlarını da örnek alarak uygulamasına sebep olabilmektedir. Bu nedenle dizi ve filmlerde karakterler yolu ile verilen mesajlar şiddet davranışının yaygınlığının artmasında önemli bir etken olabilir. Şiddet içerikli oyunlar da özellikle yine genç kesimde şiddet davranışının görülme sıklığını artırmaktadır. Çocukluk döneminde bir davranışı öğrenmede ebeveynlerimizin ya da bakım verenlerimizin davranış şekilleri ve tepkileri oldukça kritiktir. Öğrenmede gözlem ve model alma etkili bir yoldur ve çocuk da bu yollarla birçok davranışı öğrenir Eğer evde aile içi şiddet var ise, çocuk buna şahit oluyorsa ya da maruz aklıyor ise muhtemelen erişkin yaşantısında o da sorunlar karşısında saldırgan davranışlar gösterme eğiliminde olacaktır. Fakat bu bir mutlak gerçeklik değildir. Ailesinde şiddet olan her kişi yetişkinliğinde benzer davranışlar gösterecek diye bir genelleme yapmak doğru değildir. Onun yerine bu yönde riski artırdığını söylemek daha doğru olur. Hazırlayan: Psikolog Gamze YILMAZ KAYNAKÇA -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük iletişim, Hayat Yayınları, İstanbul, 2005 -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi İletişim, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP ile Etkili Çözüm, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 -https://www.kigem.com -https://www.psikolog.org.tr -https://www.-epsikiyatri.com -https://www.psikiyatri.org.tr -https://univerlist.com -www.memorial.com.tr

Geç Konuşmanın Arkasında Yatan Sebepler Çocuğunuz yaşı geçmesine rağmen hala konuşmuyorsa ve ihtiyaçlarını konuşamadan halletme çabası içindeyse konuşma geriliği ile karşı karşıya olabilirsiniz. Bu durumda yapılması gereken çocuğu konuşmaya zorlamak ve baskı uygulamak olmamalıdır. Peki, geç konuşma vak’asıyla insanlarla iletişim kurmaması, özellikle Konuşma geriliği probleminin önüne karşılaşan ebeveynin tavrı nasıl 0-3 yaş arası çocukların uzun süre TV geçmek için; olmalıdır? Çocuklarda konuşma geriliğini izlemesi çocuklarda konuşma geriliğinin gidermek ve gelişimini hızlandırmak için başlıca sebepleridir. Çocukların geç konuşma problemi yapılabilecek egzersizler nelerdir? yaşamamaları için çabaların en büyüğü Televizyon izleme ve insanlarla onların ilk öğretmenleri olan aile Normal koşullarda bir bebek; ilk 6 iletişim kuramama; çocukların konuşma üyelerine düşüyor. Özellikle günümüzün ayında heceleri seslendirmeye ve 12’nci geriliği ve akıcı konuşma problemi problemi olan iletişimsizlik, televizyon ayında ise bu heceleri kelime haline yaşamalarının en büyük nedenidir. ve dijital oyunlar çocukların bu yetileri getirmeye başlar. 2 yaşında artık cümle Çünkü çocuk doğayı taklit ederek öğrenir, kaybetmeleri sorunuyla karşı karşıya kurması beklenir. Eğer çocuğunuzdaki bu demektir ki anne, baba ve sosyal kalmaları demek oluyor. Peki, bu durum konuşma seyri bu doğrultuda çevresindeki herkesin çıkardığı sesler nasıl telafi edilebilir? Çocuğunuzda ilerlemiyorsa bir problem olduğu çocukların sesleri, heceleri ve kelimeleri konuşma geriliğinin önüne geçmek için düşünülebilir. öğrenmelerinde etkilidir. bu önerileri dikkate almalısınız; Kimi zaman çocuklar nesneleri ifade Çocuğunuz 3 Yaşında ve Hala *Çocuğun çok fazla TV izlemesine etmek yerine işaret ederek ya da bu, şu Konuşmuyorsa... Ne Yapılmalıdır? müsaade edilmemelidir. (Özellikle 0-3 yaş diyerek konuşma tembelliği yaşarlar. Bu aralığında) konuşma problemi ise konuşma akıcılığı, Çocuğu, konuşma problemi yaşayan kelime anlamı ve kelime dağarcığında ailelerin yaptıkları iki problemli *Çocuğunuza sık sık sorular sorun. yetersizlik vb. şeklinde tanımlanır. yaklaşımı vardır. Kimi aile böyle bir *Bir kelimeyi yanlış telaffuz durumun farkına vardığında başka ettiğinde ona karşı sabırlı olun ve baskı Çocuklarda konuşma geriliği birden insanların yaşadıklarını kendi hayatlarına uygulamayın. fazla nedene bağlı olarak gelişebilir. uyarlayarak normalleştirirken; kimi aile *Sosyalleşmesini sağlayarak iletişim Çocuklarda görülen bu geç konuşma ise büyük panik yaşayarak bu durumu bir kurmasının önünü açın. tıbben; genetik, duygusal, nörolojik ve zekâ problemi olarak yorumlayabilir. *Size bir şeyler söylediğinde tane tane nöropsikiyatrik problemlere bağlanır. konuşarak karşılık verin. Ancak çocuğundaki konuşmama Doğru olan davranış ise, çocuğundaki *Çocuğunuzla şarkılar söyleyerek eğilimini gören anne babanın her şeyden konuşma seyrinin normal gitmediğini konuşmayı eğlenceli hale getirin. evvel çocuğa baskı yapmadan konuyu gören anne babanın panik olmadan bu *İşaretle gösterdiği şeyleri yapmak araştırmaları ve gerekli önlemleri almaları durumun nedenini araştırmasıdır. yerine kelimeyi söylemesine teşvik edin. gerekir. *Düzenli bir beslenme ve uyku rutini Çocuklarda Konuşma Geriliği Nasıl olmasına dikkat edin. Çocukların geç konuşmasının en Anlaşılır? Belirtileri Nelerdir? *Çocuğunuz ile yaratıcı oyunlar genel nedenleri şu şekilde sıralanabilir: oynayın. Konuşma geriliği tabiri her çocuk *Bol bol kitap okuyarak kelime • İşitme kaybı ve problemi, için uygun değildir. Bazı çocuklarda dağarcığını zenginleştirin. • Zekâ geriliği, olan bu konuşma tembelliği zamanla • Görme sorunu, kendiliğinden geçer. Hazırlayan: • Yaygın gelişimsel gerilik, Psikolog Gamze YILMAZ • Kronik depresyon, İşte, konuşma geriliği yaşayan kimi • Çocukluk çağı psikozları, çocuktan görülen semptomlar; KAYNAKÇA • Sık havale ve epilepsi (sara) geçirme, -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük iletişim, Hayat • Konuşma organları * İşaret ve diğer iletişim biçimleri Yayınları, İstanbul, 2005 koordinasyonundaki sorunlar, normal değilse, -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi İletişim, Hayat • Kardeş kıskançlığı, Yayınları, İstanbul, 2004 • Aile faktörü; iki dil kullanan ailelerde * Çocukta fiziksel veya gelişimsel bir -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP ile Etkili Çözüm, sık rastlanır, sorun varsa, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 • Çocuğun içe kapanık olması ve bir -https://www.kigem.com travmaya (kaza vb.) şahit olması, * Çevresine karşı ilgisizse, -https://www.psikolog.org.tr • Çocuğun çok fazla yalnız kalması ve * Kelimeler yerine anlamsız sesler -https://www.-epsikiyatri.com çıkarıyorsa, -https://www.psikiyatri.org.tr * Genellikle yalnız kalmayı tercih -https://univerlist.com ediyorsa, -www.memorial.com.tr * İsteklerini öfkeli davranışlarla anlatmaya çalışıyorsa. Bilinç Koleji ile 4 mevsim 23

ÇOCUK VE GENÇ Oyun, çocuğun gelişimi üzerinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Çocuk ve Oyun sırasında kullanılan oyuncaklar Oyuncak da çocuğun gelişiminde oldukça Seçimi önemlidir. Oyuncaklar çocuğun yaratıcılığının gelişmesine, kendi Oyuncaklar para tuzağımı? kararlarını alabilmesine, hayal Oyuncak gereksiz mi ? gücünün gelişmesine ve belirli Çocuğumuza oyuncak alırken alanlarda beceriler kazanmasına nelere dikkat etmeliyiz ? yardımcı olur. Çocukların en fazla oynamaktan hoşlandığı çeşitli boyutlardaki ve renklerdeki oyuncaklar çocukların eğlenmesini sağlarken onlarda boyut, şekil ve renk gibi kavramların gelişmesini de sağlamaktadır. Arkadaşlarıyla beraber oynayan çocuklarda paylaşma, bekleme, sabırlı olma gibi duygularla; işbirliği yapma gibi sosyal hayatında ona lazım olan yetenekleri kazandıracaktır. Çocuk oyun oynarken oyuncağını kırabilir, parçalayabilir. Bu durumun çocuğunuzun gelişimi üzerindeki etkisi merakını giderme, araştırma, inceleme özelliğini kazanma, materyalleri keşfetme ve tanımasına yardımcı olur. Aileler çocuklarına oyuncak seçerken çocuğun gelişimsel özelliklerine uygun olan, çocuğu uyaran ve düşündüren oyuncakları tercih etmelidir. Aileler unutmamalı ki çok oyuncak değil nitelikli oyuncak almak önemlidir. HANGİ YAŞLARDA NASIL OYUNCAK ALINMALI ? Yeni doğan bebeğin oyuncağı, onun bedenidir. Elini kolunu sallayarak, elini ayaklarını ağzına getirerek eğlenir. Doğumdan sonraki günlerde ise zamanla bebekler ses, ışık gibi ani değişimlerden hoşlanırlar. Bu nedenle bebeklik döneminde alınacak oyuncaklar beşiklere asılabilen, hareketli, sesli, renkli oyuncaklar olmalıdır. 6-7 aylık çocuk artık oturmaya başlamıştır, bu nedenle de mekanı da genişlemiştir. Bu dönemde çocuğa elinin içine sığabilecek büyüklükte esnek olan (plastik) oyuncaklar verilebilir. Özellikle ses çıkaran 24 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

çıngıraklar onlar için çok önemlidir. oyuncaklar tercih edilmedir. çan, çıngırak , Plak ve CD’ler 8-12 aylık çocuk artık 6 yaş sonrası (okul çağı) çocuk OYUNCAK SEÇİMİNDE emeklemeye ve yürümeye artık okula başlamıştır. Oyun DİKKAT EDİLECEK başlamıştır. Mekanı daha da ve oyuncak anlayışında önemli HUSUSLAR: genişlemiştir. İlgileri ise artmıştır. değişikler olmaya başlamıştır. • Seçilecek oyuncak çocuğun Bu çağdaki çocuğa ses çıkaran Bu dönemde futbol, basketbol, yaşına, ilgisine, becerisine ve içinde toplar oyun olur. Dökmekten ve bisiklet gibi oyunlar ve bunlar bulunduğu gelişimsel döneme uygun doldurmaktan hoşlandıkları için oynanırken kullanılacak materyaller olmalı. bu tür oyuncaklar kullanılabilir. önem kazanır. Televizyon ve spor • Çocuğun tek başına Bebekler, arabalar, hayvanlar ise etkinlikleri ilgilerini çeker. Özellikle oynayabileceği oyuncaklar olmalı. ilgilerini çekebilmektedir. Bu resimli kitaplar çok ilgilerini çeker • Oyuncaklar beceriyi artıracak dönemdeki çocuğa resimlerden özellikte olmalıdır. Bu nedenle basit oluşan hikayelerin anne-baba HANGİ OYUNCAK ÇOCUKTA karmaşığa doğru oyuncak tercihi tarafından anlatılması oldukça HANGİ ÖZELLİĞİ yapılmalıdır. önemlidir. GELİŞTİRİYOR • Oyuncak alınırken çocuklar 1. Büyük Kas Gelişimi için Oyun arasında cinsiyet ayrımı yapılmamalı. 15-18 aylık çocuk artık Araçları: • Alınan oyuncaklar çok yönlü yürümektedir. Bu nedenle itilen, • Üç tekerlekli bisiklet olmalıdır. Bu amaçla kasları çekilen, aynı zamanda ses çıkaran • Çeşitli boylardaki arabalar çalıştıran, hayal gücünü artıran, oyuncaklar tercih edilmelidir. • Kayma, tırmanma, sallanma yaratıcılığı geliştiren oyuncaklar oyuncakları tercih edilmelidir. 18 ay sonrası çocuk artık kendini 2-Küçük Kas Gelişimi için Oyun • Çocuğun yaşına uygun oyuncak bilim adamı gibi görmektedir. Keşif Araçları : alınmalıdır. Basit oyuncaklar ve icat yapmak onların en önemli Mum boya, renkli kalem, keçeli çocuğun çabuk sıkılmasını, karmaşık özelliğidir. Bu dönemde farklı kalem, kağıt makası, legolar, oyuncaklar ise özgüveninin boyutlardaki bloklar, kutular ve birleştirme oyuncakları, parçalı azalmasına neden olur. şekillerden bir şeyler yapmak çok bulmacalar vb. • Alışverişe gitmeden hoşlarına gider. 3. Kurgu Oyuncakları : Küpler, önce alınacak oyuncak bloklar, tahta otomobil ve kamyonlar. kararlaştırılmalıdır.. 2-3 yaş: çocuk artık sosyal Kum havuzunda oynanmak üzere • Yapı ve işleyiş bakımından hayatı görmekte ve bunları hayal sert plastikten hayvanlar ve insanlar. çabuk anlaşılır olmalıdır. etmektedir. Anne-baba olurlar. Tahta veya plastik hayvanlar, • Çocuğun merak ve ilgisini Çocuklarını beslerler. Bu nedenle bebekler eklemeli oyuncaklar… çekebilmelidir. bu dönemde çocuklar hayatı 4. Yaratıcı Düş Gücünü Geliştiren • Çocuğun hoşuna gidebilecek dramatize edebilecekleri oyuncaklar Oyuncaklar: Kukla sahnesi, el renkte ve şekilde olmalıdır. alınmalıdır. Bebek, mini oda kuklaları, parmak kuklaları. Bez • Oyuncakların büyüklüğü onun takımları, kuklalar, tamir aletleri, bebekler, çeşitli giysiler, yetişkin süs bedensel özelliğine göre seçilmelidir. hayvan setleri vb. oyuncaklar eşyaları, doktor araçları, telefonlar, • Sökülebilir tarzda olmalıdır. idealdir. Bu dönemde çocuklar bebek arabaları… Oyuncağını böylece kırmadan denize götürülmeli kum ve suya olan 5. Evcilik Oyuncakları: Ocak, merakını giderebilir. ilgileri giderilmeli. musluk, buzdolabı, yemek ve çay takımları. Bebekler ve bebek evi, Hazırlayan: 3-4 yaş çocukların motor çocuk boyuna uygun yatak, sandalye Psikolog Gamze YILMAZ gelişimleri artmaktadır. ve masalar. Hareketten, zıplamaktan çocuklar 6. Yaratıcı Sanat İçin Malzemeler: KAYNAKÇA çok hoşlanmaya başlamıştır. Bu Mum boya, pastel boya, renkli tebeşir -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük iletişim, Hayat dönemde üç tekerlekli bisikletler, ve keçeli kalemler. Suluboya, parmak Yayınları, İstanbul, 2005 sallanan atlar, yük arabaları, büyük boya, toz boya; fırçalar, kağıtlar, artık -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi İletişim, Hayat küpler ve bloklar alınmalıdır. kumaşlar, ip, yün, talaş, yumurta Yayınları, İstanbul, 2004 kabuğu ve yapıştırıcı. Baskı kalıpları -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP ile Etkili Çözüm, 4-6 yaş çocuklar artık özellikle (makara, havuç, patates, tahta, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 açık havada oynamaktan ve masa yaprak gibi) -https://www.kigem.com başı oyunların hoşlanırlar. Bu 7. Müzik ve Dans Araçları: Ritm -https://www.psikolog.org.tr dönemde boyama, yapıştırma, araçları ( tef, davul, trampet, flüt, zil, -https://www.-epsikiyatri.com kağıtlardan şekiller yapma, parçaları -https://www.psikiyatri.org.tr birleştirme gibi oyunları destekleyen -https://univerlist.com faaliyetler yapılmalıdır. Suluboya, -www.memorial.com.tr pastel boya, karton, mukavva, ip gibi Bilinç Koleji ile 4 mevsim 25

ÇOCUK VE GENÇ MUTLU, ÖZ GÜVENİ YÜKSEK, KENDİNE VE BAŞKALARINA KARŞI SAYGLI OLMAYI BAŞARABİLEN BİREYLERİN ORTAK NOKTASI: MUTLU BİR ÇOCUKLUK Dünyaya gelen her çocuk, grup çalışmaları, birlikte davranışlarınız yeterlidir. annesi-babası tarafından oynadığınız oyunlar, okul projeleri KIYASLAMAYIN yetiştirilemiyor. Çocuk yetiştiren gibi faaliyetlerde birleştirici ve Hoşunuza gitmeyen, rencide tüm bireyler için yol gösterici tamamlayıcı yaklaşımda bulunmayı birkaç öneride bulunmak isterim. tercih edin. edici ve öz güven kırıcı davranışları çocuklarınıza TUTARLI OLUN SAYGIYI ÖĞRETİN uygulamayın. Herkes özeldir. Çocukların yetiştirildiği Bireyin sahip olması gereken Hepimizin becerileri farklı ortamda olması gereken en önemli temel duygulardan biri de kendine farklıdır unutmayın. davranış biçimi tutarlılıktır. Doğru ve başkasına saygı duymasıdır. rol model olabilmek; sözlerimizle Çocuklarımıza bu durumu ancak davranışlarımızın birbirine davranışlarımızla gösterebiliriz. örtüşmesi ile mümkün olur. Ne konuştuğumuza değil nasıl konuştuğumuza bakarlar ve bu SEVGİNİZİ DOĞRU şekilde kendilerini yönlendirirler. GÖSTERİN Kuşkusuz her anne-baba GEÇMİŞTE YAŞAMAK VE çocuğunu çok sever. Önemli olan YAŞATMAK bunu doğru biçimde göstermek Sürekli yaşanmışlıklardan ve sevginin koşulsuz olduğunu bahsetmek, yaptığı hataları öğretmektir. Koşullar ve istekler affetmemek ve sürekli üzerine kurulmuş sevgi ilişkileri, hatırlatmak çocuklarınızın sizden hem karşılıklı güven sorgulamasına uzaklaşmasına neden olur ve açıktır hem de temel olan onları anlayacak başka birilerini değersizlik hissi yaşatır. Her birey aramaya iter. Bunun yerine, koşulsuz sevildiği zaman mutludur affedin, dinleyin ve geçmişte ve koşulsuz sevmeyi öğrendiği yaşamayı bırakın. zaman huzurludur. ÖNEMLİ HİSSETTİRİN YAPABİLECEĞİ İŞLERİ Hepimiz sevdiğimiz kişiler ELİNDEN ALMAYIN tarafından değerli Çocuklar hangi yaş grubunda olduğumuzu hissetmek olursa olsun işe yaradığını ve bilmek isteriz. hissettirmek ister ve bu duygu Önemli hissettirmek var olma güdülerini güçlendirir; için sizin güzel yeterlilik hissini pekiştirir. Böylece sözleriniz ve özgüveni gelişir ve başarma duygusunu tatmasını sağlar. İŞBİRLİĞİNİ ÖĞRETİN İşbirliği duygusu, bütünleştirici, öğretici ve içinde saygı barındıran bir duygudur. Takım sporları, 26 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

SORGULAMAYI mutlu bir hayat sürecektir. kalmasına izin vermeyin. ÖĞRETİN Çocuklar meraklıdır. Size saçma Çocuğunuza iyimserlik Çocuklarımıza isteklerini, davranışlarını, söylemlerini da gelse, başınızı kaşıyacak zamanınız aşılayın. Olaylara olumlu tarafından sorgulamayı öğretin. Bunun için olmasa da sorularına anlayacağı dilde, bakabilmeyi öğrenen çocuk daha sorular sorun ve cevaplar bekleyin. yumuşak bir ses tonu ile mutlaka mutlu bir yaşam sürer. Asla yargılamayın. “ Ben öyle cevap verin. Yanıtlarınızda onun istiyorum, öyle olacak!” kalıbından sorduğu kadarıyla yetinin. Çocuğunuzu asla kardeşleriyle uzak duracak yaklaşımda bulunun. ve diğer çocuklarla kıyaslamayın. Çocuğunuza evet veya hayır cevabını Zamanın miktarı değil, içeriği Herkesin kendi yeteneği ve başarılı verirken mutlaka gerekçelerinizi de ve kalitesi birinci öncelik olmalıdır. olacağı alanlar olduğunu bilerek, sunun. Bu sayede o da sorgulamayı, Akşam yemeklerini birlikte yemeniz, çocuğu o alanlara yönlendirin. her söyleneni doğru kabul etmemeyi haftada hiç olmazsa bir gün farklı öğrenecektir. aktivitelerle zaman geçirmeniz, Sosyalleşme ve öz güven yatmadan önce 15-20 dakika ona vakit gelişiminde hobilerin büyük önemi MUTLU BİREYLER ayırmanız aile içinde güvenli bağ vardır. Çocuğunuzu hobi edinmesi YETİŞTİREBİLMEK İÇİN oluşumunu sağlayacak, bu da çocuğun konusunda desteklemelisiniz. ÇOCUKLARINIZA gelecekteki ilişkilerine olumlu FIRSATLAR VERİN yansıyacaktır. Ödül ve ceza sınırını iyi Çocuğunuza fırsatlar yaratarak bilmelisiniz. Olumlu davranış yeteneklerini, karakterini, sevdiği Mutlu ailede büyüyen çocuk ödüllendirilmeli ancak ödül almak için ya da sevmediği şeyleri keşfetmesini mutlu olur. Anne baba olarak siz ne iyi davranış yapmaya yönlendirecek sağlayın. Doğrudan yönlendirmek kadar uyumlu, birbirini seven ve saygı kadar bağımlılık yaratmamalısınız. yerine alternatifler arasından seçim duyan, birbirilerinizin isteklerini Zaman zaman sevdiği bir şeyden görmezden gelmeyen bir çift iseniz mahrum bırakmak gibi şiddetten yapmasına önayak çocuğunuz da o derece olumlu uzak cezalar da çocuk eğitiminde olursanız, kendini etkilenecektir. kullanılabilir. tanıma fırsatı bulan çocuk başarılı ve Çocuğunuzun istenmeyen Aile içi şiddetten kesinlikle uzak davranışları ve hatalarında doğrudan durun. Birbirinize ya da çocuğunuza suçlayıcı ve yargılayıcı olmaktan uygulayacağınız şiddet, onu da ileride kaçınmalı, hatalarının farkına zorbalıkla istediklerini yaptırmaya varmasına ve sebeplerini keşfetmesine yönlendirecektir. yardımcı olmalısınız. Önemli Erken yaşta müzik ve sporla olan hatalardan ders çıkarmayı tanışan çocukların daha mutlu başarmaktır. oldukları araştırmalarda anlaşılmıştır. Çocuğunuzun isteklerini Çocuğunuzu müzik, spor, satranç, önemseyin, giyeceği, yiyeceği, dans, bale gibi bir aktiviteye gideceği, oynayacağı şeylerle yönlendirmeniz psikolojik ve bedensel ilgili fikirlerini alın. Karar sağlık açısından oldukça faydalıdır. verirken fikri alınan, kendi kararlarını kendi alan Özür dilemek zayıflık değildir. çocuğun özgüveni yüksek Hatalı olduğunuzda çocuğunuzdan olur, kendini değerli hisseder, özür dilemeyi bilmelisiniz. gelişime daha açık olur. Çocuğunuza elinde Çocuktan habersiz bir eşya ya da olanla yetinmesini öğretin, giysisini atmayın. Çocuklar eşyalarıyla mükemmeliyetçilik duygusunu zannedilenden daha güçlü bağ aşılamayın. kurarlar. Böyle bir ayrılık psikolojik Çocuğunuza travma yaratabilir. sağlıklı beslenme alışkanlığı kazandırın. Çocuğunuza asla küsmeyin. Çocuğunuza model olun Çocuğunuzla konuşurken, eğilerek ve sağlıklı beslenin, kötü onunla aynı hizada olmanız ve göz alışkanlıklardan uzak teması kurmanız etkili bir iletişim için durun. çok önemlidir. Çocuğunuzu sabırla dinlemeyi Çocuğunuzun bilin. uyku düzenine Çocuğunuza asla yalan dikkat edin, söylememeli, verdiğiniz sözleri gece geç mutlaka tutmalısınız. saatlere Çocuğunuza emir değil, rica kadar ile yaklaşmanız çocuğun pozitif uyanık yaklaşımına sebep olacaktır. Hazırlayan: Psikolog Gamze YILMAZ KAYNAKÇA -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük iletişim, Hayat Yayınları, İstanbul, 2005 -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi İletişim, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP ile Etkili Çözüm, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 -https://www.kigem.com -https://www.psikolog.org.tr -https://www.-epsikiyatri.com -https://www.psikiyatri.org.tr Bilinç Koleji ile 4 mevsim 27

ÇOCUK VE GENÇ ÇOCUKLARDA İlk 6 yaşta hemen hemen tamamlanan SORUMLULUK kişilik gelişiminde bağımsız kişilik gelişimi baskılandıysa sorumluluk DUYGUSU duygusu da zor kazanılacaktır. Sorumluluk, öğrenilerek geliştirilen bir beceri Çocuğun sadece var olması sizin için ve değerdir. Yaşamımızdaki tüm değerlerde de en kıymetli hazinedir. Bu değer başarı vs. olduğu gibi sorumluluk sahibi olmak, sorumluluk ile ilişkilendirilemez. “İyiki varsın”, “Bizim bilincini kazanmak da önce anne babadan, sonra için her şeyden önde ve değerlisin”, diliyle çocuğunuza ne kadar önemli ve değerli sosyal çevreden öğrenilecektir. olduğunu her zaman hissettirin. Ebeveynler gerek çocuğa sorumluluk kazandırma, sorumluluk bilinci olan çocuk yetiştirme konusunda gerekse her türlü davranış gelişiminde bazı genel prensipleri bilmelidir 1)Bir davranış kazandırma, sorumluluk verme, yapılması gereken bir şeyi öğretmede öncelikle çocuk BİLGİLENDİRİLMELİDİR. Ben yaptım oldu, anne baba her şeyi bilir, bu böyle olacak yerine istenen şeyin nedenleri 28 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

hakkında bilgi verilmeli, buna niye soyunması, yemeğini yemesi Çıkardığı kıyafetleri askıya asmak, ihtiyaç duyulduğu anlatılmalıdır. Ne için yeterli zamanı sağlayıp, bu oyuncaklarını toplamak gibi bireysel için yapılması gerektiğini anlamayan sorumluluklarını yapmasına fırsat sorumluluklarını, sofranın kurulması çocuk kuralları içselleştirmeyecek, vermelisiniz. Bu yaşlarda evcil ve toplanmasına yardım etmek, sorumluluklarını yerine bir hayvanın bakımını üstlenip, bakkaldan ekmek almak gibi evle ilgili getirmeyecektir. sorumluluğunu alabilir. sorumlulukları ve ağaç dikmek, yeşili korumak, çevreyi temiz tutmak gibi 2)Yeterli bilgilendirme yapıldıktan • 8-9 yaş çocukları okulla ilgili sosyal sorumlulukları öğretin, siz sonra istenen davranış mutlaka tüm sorumluluklarını alabilmelidir. örnek olun ki sizi model alsın TAKİP edilmelidir. “Annem bugün Uyarmadan derslerini yapmalı, okul söyler, yarın unutur” fikri çocuğa saatinin bilincinde olmalıdır. Odasını, Çocuğunuzun hatalarının yerleşmemelidir. masasını düzenli tutmak, yardımsız bedelini ödemesini sağlamadan, banyo yapmak gibi eylemler 8-9 yaş tüm sorumluluğu siz alır ve onun 3)Davranışının yerleşip çocuğunun sorumluluklarındandır. hatalarının bedelini siz öderseniz, yerleşmemesine bağlı olumlu ya da olumsuz GERİBİLDİRİMLER • 10-12 yaş çocukları evde tek Çocuğun davranışları için çeşitli yapılmalıdır. Alınan sorumluluk, başına kalabilir, otobüs, minibüs gibi mazeretler üreterek olumluyu olumlu davranış değişimi takdir toplu ulaşım araçlarını kullanabilir. olumsuza, olumsuzu olumluya edilmeli, uygun pekiştireçlerle Okulla ilgili tüm görevlerini tek başına çevirmeyi tercih ederseniz, motivasyonu arttırılmalıdır. Olumlu yürütebilir. Sinema, tiyatro, kütüphane davranış gözlenmediğinde ise gibi ortamlarda nasıl davranılacağını Çocuğa iyi bir rol model olmak konu tekrar gündeme getirilmeli, bilmeli, arkadaşlarıyla buralara yerine kötü örnek olursanız, sıkıntı, engel, olası neden ve gidebilmeli, ufak tefek alışverişleri sorunlar konuşulmalı, yeni çözümler yapabilmelidir. İlgilerini keşfetmiş Yorgunluğunuzu, zaman darlığınızı aranmalıdır. olmalı, kendine uygun hobileri vs. bahane ederek çocuğa karşı yapmaya çalışılmalıdır. tutumlarınızda istikrarlı olmazsanız, 4) İstenen davranış gerçekleşmediğinde konunun Sorumluluk sahibi bir çocuk Hatalarında uyarıcı (hatayı unutulmasına fırsat verilmemeli, yetiştirmek için; görmezden gelme), iyi davranışlarında gerekli HATIRLATMALAR ısrarla takdir edici olmazsanız, yapılmalıdır. 1. Çocuğunuza örnek, doğru rol model olun. Siz ne kadar sorumluluk Çatışmadan kaçmak için kabul Ebeveynlerin kararlı ve sabırlı sahibiyseniz çocuğunuz da o kadar edilmez davranışlarının üzerine yaklaşımları çocuk eğitiminde ana sorumluluk sahibi olacaktır. gitmez, sınırsız hoşgörülü olursanız, prensiptir. 2. Seçme şansı tanınan, kararlarına İşin kolayına kaçarak, bir an önce Çocuğa sorumluluk kazandırırken saygı gösterilen çocukların kişilik bitmesini sağlamak için çocuğun çocuğun yaşı ve gelişim düzeyi gelişimleri daha sağlıklı olacak, yapması gereken ödev, giyinme, yemek unutulmamalıdır! kendilerini daha iyi tanıyacaklardır. yeme vs.’ yi siz yaparsanız, Bu sayede karar verebilme yetileri • 2-3 yaş çocuklarında inatçılık gelişir ve seçimlerinin sorumluluğunu Disiplin sağlamada yetersiz ve ağır basar. Kendim yiyeceğim diye daha kolay alırlar. Bu özgüven ve etkisiz kalırsanız SORUMSUZ çocuk tutturabilir. Üstünü başını kirletse sorumluluk sahibi çocuk yetiştirmede yetiştirmeniz garantidir. de yemeğini kendisinin yemesine ana prensiplerdendir. fırsat verilmeli, çatal kaşık kullanma Hazırlayan: becerisini kazanmasına olanak 3. Yatağını toplama, odasını Psikolog Gamze YILMAZ sağlanmalıdır. Bir müddet çabaladıktan düzenleme gibi şeylerde her şeyi sonra hevesini alacak, devamında sizin üstlenip, hazıra konmaya alıştırmayın. KAYNAKÇA beslemenize ses çıkarmayacaktır. Yine Belli sorumluluk alanları koyarak, -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük iletişim, Hayat bu dönemde bardaktan kendi kendine bunu istikrarlı biçimde takip edin. Yayınları, İstanbul, 2005 su içme, yelek gibi basit giyecekleri -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi İletişim, Hayat giymeye ve çıkarmaya çalışma 4. Küçük yaşlardan itibaren Yayınları, İstanbul, 2004 denemelerini başarabilirler. sorumluluk bilincini aşılayın. -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP ile Etkili Çözüm, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 • 4-5 yaş grubunda sorumluluk -https://www.kigem.com kavramı netlik kazanmaya başlamıştır. -https://www.psikolog.org.tr Oyuncaklarını toplama gibi kolay ev -https://www.-epsikiyatri.com işlerinde sorumluluk verilebilir. El -https://www.psikiyatri.org.tr ve yüzlerini kendileri yıkayabilirler. Sofraya ekmeği getir, tuzluğu masaya koy gibi eylemleri severek yapabilirler. İnatçılıkları oldukça azalmıştır. Bir şey başarmış olmak, bir iş yaptığını göstermek 4-5 yaş çocuğu için gurur ve keyif kaynağıdır. Diş fırçalama alışkanlığı bu dönemde kazandırılabilir. • Okul döneminin başladığı 6-7 yaşlarda sorumluluk alabilme davranışı edinilmiş olmalıdır. Kendi başlarına giyinip soyunmayı becerebilmeli, okula, servise yetişme gibi zamana bağlı aktivitelerin bilincinde olmalı, gereğini yapabilmelidirler. Giyinip Bilinç Koleji ile 4 mevsim 29

ÇOCUK VE GENÇ Çocuklar Neden Yalan Söyler? YALAN SÖYLEYEN ÇOCUĞA NASIL DAVRANILMALI? 30 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

3 yaş öncesinde çocuklar bildikleri durumlarda yalan söyleyebilir. düşüncelerinin kişisel olduğu bilincinde değildirler. Bundan dolayı hiçbir şekilde ÇOCUĞUNUZUN çocuk ve yalan ilişkisi kurulamaz. YALANCI OLMASINI İSTEMİYORSANIZ; 3-4 yaşlarında olağanüstü bir hayal -Çocukları yalana iten en önemli gücü, yeni bilgi ve beceriler kazanma nedenin erişkinlerin gerçek karşısında ve bunları test etme isteği çocuğun takındıkları çelişkili tutum olduğunu psikolojik ve fiziksel gelişiminde yer alır. unutmayın. Anne baba olarak önce siz Hayal dünyasında yaşayan çocuk çok açık sözlü ve yalansız bir iletişimde farklı hikâyeler anlatabilir, hatalarını bulunarak, çocuğa doğru rol model olun. başkalarına yükleyebilir. -Bir hastalığı önlemek, hastalığı tedavi etmekten her zaman daha 5 yaşından itibaren gerçek ile yalan kolaydır. Çocuğu yalana itecek arasındaki fark çocuk tarafından durumlara meydan vermemeniz kavranmaya başlanır. Fakat anne ebeveynlik görevlerinizdendir. babayı memnun etme isteği, onların -Anne baba olarak söylediklerinizle sevgisini kaybetmeme arzusu çok yaptıklarınızın tutarlı olmasına dikkat yoğun olup, anne babanın üzüleceği edin, çelişkili davranmayın. ya da kızabileceği durumlarda gerçeği -Çocuğunuzdan kapasitesi üzerinde çarpıtma yoluna gidebilirler ki, bu da şeyler beklemeyin. gayet doğaldır. -Aşırı otoriter ve baskıcı olmayın, çocuğu maddi ve manevi olarak tehdit 7 yaşından itibaren soyutlama etmeyin. yeteneği gelişir, 8-9 yaşlarında gerçek -İstek, kaygı ve sıkıntılarını sizinle ile yalan arasındaki fark tam olarak rahatça paylaşmasını sağlayın. kavranır, 10-11 yaşlarında ise doğru ile -Olumlu, dürüst davranışlarını fark yanlışı kendi bilişsel becerisi ile ayırır edin, bu davranışı pekiştirecek tarzda hale gelir. ödüllendirin. -Takdir edilme ve onaylanma Yalan söyleme 11 yaşın üzerinde çocuk-yetişkin herkes için önemlidir. devam ediyorsa uyum ve davranış Onaylanma ihtiyacı çocuğunuzu yalana bozukluğu olarak kabul edilebilir. yöneltiyor olabilir. Burada da öncelikle yalanın sadece anne -Çocuğu yalancı olarak babaya mı, genel olarak mı söylendiğine etiketlemeyin. Bu etiketler, olumsuz dikkat edilmelidir. Anne babanın çocuk davranışı teşvik eder, pekiştirir. yetiştirmedeki yanlışlıkları ve çocuğa Çocuğunuz yalan söylüyorsa verdikleri tepkiler burada ana unsur yaklaşımınız şu olmalıdır: olabilir. 1. Dürüst davranmaktan korkmaması gerektiğini, cezalandırıcı değil yapıcı ÇOCUKLARIN DOĞRUYU olduğunuzu ifade ederek, çözüm yolları SÖYLEMEMELERİNİN için karşılıklı konuşun. ALTINDA YATAN SEBEPLER 2. Arzudan kaynaklanan bazı NELER OLABİLİR? yalanlarının tarafınızca anlaşıldığını -Çocuklar çok iyi bir taklitçidir, gösterin, bu arzuları gidermeye çalışın. öncelikle sizi model ve örnek 3. Küçük çocuklara gerçek ile alacaklardır. uydurma arasındaki farkı anlamaları için -Çocuk; ilgi çekmek, sevginizi almak yardımcı olun. için yalana başvurabilir. Başı ağrımadığı 4. Ebeveyn yaklaşımınızda bir yanlış halde başını tutan, karnı ağrımadığı olabileceğini kabul ederek, doğru halde sık sık karın ağrısı yalanına yaklaşım konusunda eğitim ve destek başvurabilir. alın. -Çocuk ebeveynleri tarafından 5. Hangi durumlarda yalana aşağılanarak ya da ceza ile terbiye başvurduğunu saptayarak sorunu bulun edilmeye çalışılıyorsa yalan söyleyebilir. ve çözüm için gerekeni yapın. -Gerçekleşmeyen hayal ve arzular çocuğu yalana sevk edebilir. Babasıyla Hazırlayan: gezme özleminde olan bir çocuk, her Psikolog Gamze YILMAZ tarafta birlikte futbol maçına gittiklerini söyleyebilir. KAYNAKÇA -Arkadaşları etkilemek ve grup -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük iletişim, Hayat içinde etkin bir pozisyona gelmek, grup Yayınları, İstanbul, 2005 içinde kabul edilmek için de çocuklar -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi İletişim, Hayat yalana başvurabilir. Yayınları, İstanbul, 2004 -Öz güveni ve öz saygısı düşük -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP ile Etkili Çözüm, çocuklar, saldırganlık ya da suçluluk Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 duygusu olan çocuklar yalan söylemeyi -https://www.kigem.com alışkanlık haline getirebilir. -https://www.psikolog.org.tr -Özellikle ergenler yapmayı çok -https://www.-epsikiyatri.com istedikleri, ancak izin verilmeyeceğini -https://www.psikiyatri.org.tr -https://univerlist.com -www.memorial.com.tr Bilinç Koleji ile 4 mevsim 31

ÇOCUK VE GENÇ Ailenin 32 Bilinç Koleji ile 4 mevsim Çocuk Üzerindeki Etkisi • Aile içindeki iletişim çocuğun kişilik gelişiminde önemli rol oynar. Sağlıklı bir aile içi iletişimde vücut dilinin büyük önemi vardır. Sevgi ve iletişim çocuk eğitiminin iki temel ayağıdır. Bu amaçla; 1-Sadece öğüt verici olmayın. 2-Yargılayıcı, suçlayıcı, eleştirici davranmayın. 3-Çocukla iletişimde emir cümleleri kullanmayın. 4-Çocuk üzerinde sıkı bir takip ve her şeyin en iyisinin yapılmasını istemek uygun bir yaklaşım değildir. 5-İyi bir dinleyici olun. Çocuğun sorusu veya sorunu olduğunda etkin bir dinleme, ebeveyn ile çocuk arasındaki iletişimi güçlendirir. 6-İyi bir gözlemci olun. Çocuğun özel beceri ve eğilimlerini keşfedin. 7-Aile içinde herkesin söz hakkına saygı duyun. 8-Hoşgörülü olun. Fakat hoşgörüyü aşırı müsamahakârlık noktasına getirmeyin. 9-Aşırı sertlik ve otoriteden uzak bir kararlılık sergileyin. Hoşgörü barındıran otorite çocuğun güven duygusunu geliştirirken, işbirliğini ve sınırlarını öğrenmesine yardımcı olur. • Çocuk eğitiminde aile yaklaşımlarını ve etkilerini şöyle özetleyebiliriz: Baskıcı ve Otoriter Aile

Yaklaşımı modeller arar. 1-Ödül ve cezanın yerinde ve 1-Bu aileler çocuğun kişilik 8-Ergenlik döneminde çocuk tüm dozunda uygulandığı, en ideal aile tipidir. özelliklerini, duygu, ihtiyaç ve vaktini arkadaşlarına ayırır, zararlı ilgilerini dikkate almazlar. alışkanlıklar edinmesi kolaydır. 2-Evde herkes söz hakkına sahiptir. Aile bireyleri birbirinin 2-Ailede katı bir disiplin anlayışı Koruyucu Aile Yaklaşımı duygu ve görüşlerine saygılıdır. hakimdir. Çocuk tüm kurallara 1-Baskıcı ve otoriter aileye Çocuk kendini rahatça ifade edebilir. itirazsız uymak zorundadır. benzemekle birlikte disiplin yerine şefkat ve koruma güdüsü ön 3-Hoşgörülü olmak, serbestlik ve 3-Çocuğun kendi kendini plandadır. ilgisizlik anlamında değildir. Bunun yönetmesine ve kendi başlarına karar 2-Çocuğa abartılı ilgi, özen ve öncesinde uyulması gereken kurallar almasına izin vermezler. kontrol gösterilir. çocuğun anlama seviyesine inilerek 3-Çocuğun sorumlulukları izah edilmiştir. 4-Çocuk sürekli denetim ebeveynler tarafından üstlenir. altındadır, en küçük yaramazlık ve Çocuğun yemeğini yemesi, saçını 4-Bu yaklaşım en zor ve sabır yanlışlar bile hoşgörüyle karşılanmaz. taraması, banyosunu yapması gibi isteyen yöntemdir. tüm işlevleri koruyucu ebeveyn 5-Bu ailelerde çocuğun kendine üstlenir. 5-Çocuklar öz güvenli yetişir. güveni ortadan kalkar. 4-Çocukta aşırı duygusallık hakim 6-Çocuklar rahat ve kendini olur. kolayca ifade edebilen bireyler olur. 6-Çocukta sessiz, uslu, nazik, 5-Çocuk bağımlı kişilik geliştirir, 7-Hobi sahibi çocuklar yetişir. dürüst bir yapının altında küskün, uzun yıllar kendi ayakları üzerinde 8-Asilik ve kavgacılık çocukta silik, çekingen, kolay etki altına alınan duramaz, toplum içinde bağımsız iş görülmez. bir karakter kazanılır. yapma cesareti gösteremez. 9-Bazen anne babaya saygı 6-Erişkinlik döneminde bile anne konusunda hafif gevşeklik görülebilir. 7-Hata yapmaktan korkan babaya bağımlılık sürer. çocuk ileri dönemlerde hayatındaki Tutarsız Aile Yaklaşımı PEKİ SİZ HANGİ AİLE TİPİNE zorluklarla mücadele etmekte 1-Genellikle genç anne babalarda GİRİYORSUNZ? zorlanabilir. ve ilk çocuğun yetiştirilmesinde bu anlayış hakimdir. Hazırlayan: İlgisiz ve Kayıtsız Aile Yaklaşımı 2-Anne baba çoğu kez farklı Psikolog Gamze YILMAZ 1-Aile aşırı rahattır ve çocukla tavırlar sergiler ve bunu çocuğa ilgili sorumluluklarını üstlenmez. yansıtırlar. KAYNAKÇA 2-Anne baba çocuğa model 3-Genelde baba baskıcı ve -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük iletişim, Hayat olamaz. otoriter, anne koruyucudur. Yayınları, İstanbul, 2005 3-Genelde çok çocuklu ailelerde 4-Çocuk asi, hırçın, inatçı veya -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi İletişim, Hayat gözlenir. içine kapanık özellikler geliştirebilir. Yayınları, İstanbul, 2004 4-Anne babanın bazen biri, 5-Çocukta dikkatini toplayamama -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP ile Etkili Çözüm, bazen de her ikisi ilgisiz ve kayıtsız ve odaklanamama problemleri sıktır. Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 davranmaktadır. 6-Yalan alışkanlığı yüksektir. -https://www.kigem.com 5-Çocuk bencil ve şımarık Hoşgörülü-Demokratik Aile -https://www.psikolog.org.tr olur, bu nedenle çoğu kez arkadaş Yaklaşımı -https://www.-epsikiyatri.com çevresinden dışlanır. -https://www.psikiyatri.org.tr 6-Çocuk ebeveynlerinin -https://univerlist.com dikkatini çekecek abartılı davranışlar -www.memorial.com.tr geliştirebilir. 7-Aile çocuğa rol model olmadığından, çocuk kendine başka Bilinç Koleji ile 4 mevsim 33

ÇOCUK VE GENÇ Doğru Meslek Seçimi Nasıl Yapılır? Kendinizi Tanıyın, Hobilerinizi Ele Alın, Yeteneklerinize Göz Atın. Günümüzün yaşam ve bir de maddi kazanç koşulları, yanlış seçilmiş sağlamak yaşam felsefeniz bölümler, meslek olabilir. Spor yapmayı mı seçimindeki kararsızlıklar, seviyorsanız eğitim alıp puanın hangi bölümü spor eğitmeni olamız, tutuyorsa o bölümü çizime ve sanata ilginiz okumak, bazen de var ise grafik tasarımcısı mecburiyetler istediğimiz olmanız, mutfağa ilginiz işi yapmamıza engel oluyor. var ise, bir mekan açıp Günümüzün büyük bir ellerinizle hazırladığınız zaman dilimini geçirdiğimiz ürünleri satmanız sizi mutlu iş yerlerimiz, çalışma edecektir. arkadaşlarımız ve yapmış olduğumuz işimizde ki istek Meslek seçimleriniz de hayattaki mutluluğumuzun ailenize, arkadaşlarınıza ya temelini oluşturuyor. da öğretmenlerinize danışıp, onların fikirlerini de Başarılı bir eğitim alırsanız onların söyleyeceği öğretim hayatı geçirmiş bir cümle ya da verecekleri olmak ve kendini tanımak bir ipucu kendinizi daha iyi meslek seçimi yapmanın ilk tanımanıza yardımcı olabilir. basamağıma attığımız adımı oluşturur. Güçlü yönleriniz Hazırlayan: neler, nasıl bir kişiliğiniz Psikolog Gamze YILMAZ var, nelerden hoşlanırsınız, hangi alanlarda iyisiniz, KAYNAKÇA ilgi alanlarınız hobileriniz -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük nelerdir? Bu başlıklarda iletişim, Hayat Yayınları, İstanbul, 2005 kendinizi değerlendirirseniz -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi hangi işin sizi mutlu İletişim, Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 edeceğini ve hangi işin -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP sizi tatmin edeceğini ile Etkili Çözüm, Hayat Yayınları, İstanbul, belirlersiniz. 2004 -https://www.kigem.com Keyif aldığınız, sizi mutlu -https://www.psikolog.org.tr edecek bir şeyler yapmak -https://www.-epsikiyatri.com -https://www.psikiyatri.org.tr -https://univerlist.com -www.memorial.com.tr Sevdiğiniz işi yaparsanız, bir gün bile çalışmış sayılmazsınız. -Konfuçyüs 34 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

SÇoıcnukavevGeKnçalerydegısı Sınav Kaygısı nedir? anlamıyorum” “Biliyorum, bu sınavda kontrolün kendisinde olduğunu Sınav kaygısı; öncesinde öğrenilen başarılı olamayacağım” “sınav kötü hatırlatma, yanıtlayabileceği bilginin sınav sırasında etkili bir geçecek” “Çok fazla konu var, hangi sorulardan başlama, kaygıyı azaltmaya biçimde kullanılmasına engel olan ve birine hazırlanayım?” sıklıkla gözlene yönelik teknikler kullanma (hızlı başarının düşmesine yol açan yoğun olumsuz otomatik düşüncelerdir. gevşeme, dikkat artırma teknikleri, kaygı olarak tanımlanır. kontrollü nefes alıştırması) sınav Sınav kaygısı neyle ilişkilidir? Alternatif düşünceler nelerdir? esnasında yapılabilecek bazı Bireyin sınava yüklediği anlamlar, Yapmam gereken nedir?” çalışmalardır. sınavla ilgili zihinde oluşturulan “Yapabildiğimin en iyisini imaj, sınav sonrası duruma ilişkin yapabilirim?” “Olabilecek en kötü Sınav sonrasında neler yapılabilir? atıflar ve sınav sonrası elde edilecek şey ne”“Dünyanın sonu değil, telafisi Kendini ödüllendirme, Keyif veren kazanımlara verilen önem sınav kaygısı var” Bunda başarısız olmam her etkinlikler, eksikler üzerine düşünme oluşumu üzerinde etkilidir. zaman olacağım anlamına gelmez” ve geleceğe yönelik yani planlama Sınav kaygısının belirtileri “Yeterli zamanımın olmadığı doğru yapılabilecek aktivitelerdir. nelerdir? , ancak olan zamanımı en etkili Sınav kaygısı ve aile ilişkisi Huzursuzluk, endişe, tedirginlik, şekilde nasıl kullanabilirim? “Tüm nasıldır? sıkıntı, başarısızlık korkusu, çalışmaya kaynakları çalışamasam bile , Aile için sınavın ne anlam isteksizlik, mide bulantısı, titreme, önemli bölümlere öncelik vererek ifade ettiği, sınava yönelik tutum ağız kuruluğu, iç sıkıntısı, terleme, sınava hazırlanabilirim, hiç olmazsa ve yaklaşımları önemlidir. Sıklıkla uyku düzeninde bozukluklar, karın bu bölümlerden puan kazanırım” aileler kendi kaygılarını çocuklarına ağrıları vs. bedensel yakınmalar, dikkat “Başarırsam hayatımın önemli yansıtmaktadırlar. Çocuktan yüksek ve konsantrasyonda bozulma, kendine bir dönüm noktasını aşacağım. beklentilerinin olması, ayrıntılarla güvende azalma, yetersiz ve değersiz Başarısız olmam tembel ve beceriksiz aşırı uğraş sergilemeleri ve sınavı görme sık görülen belirtilerdir. olduğumu göstermez. Daha fazla bir araç değil amaç olarak görmeleri Sınav Kaygısının etkileri nelerdir? çalışmam gerektiği anlamına gelir” oldukça önemlidir. Öğrenilenleri aktaramama, “zamanı kendi yararıma kullanmak Aileye yönelik girişimler nelerdir? okuduğunu anlamama, düşünceleri benim elimde” kaygıyla başa çıkmak Ailenin bakış açısında değişim organize etmede zorluk, dikkatte için geliştirilebilecek alternatif yaratmak ve beklenti düzeyini gerçekçi azalma, sınavın içeriğine değil düşüncelerdir. sınırlara indirmek temel girişimleri kendisine odaklanma, zihinsel Sınav kaygısıyla başa çıkma yolları oluşturur. becerilerde zayıflama , enerji azlığı, nelerdir? fiziksel rahatsızlıklar sınav kaygısının Düşünce ve inançları sorgulamak Hazırlayan: başlıca etkileridir. Sınav kaygısı (gerçekçi olmayan düşünme Psikolog Gamze YILMAZ gerçek dışı beklenti ve yorumlar alışkanlıklarını farklı bir gözle içerdiğinden yanıltıcıdır. Öğrenciyi yeniden değerlendirmek, Nefes alma KAYNAKÇA farkında olmadan kendi davranışını egzersizleri, Gevşeme egzersizleri, -Oğuz Saygın, İnsan ilişkilerinde 4X4 lük iletişim, Hayat denetleyemez hale getirir… Kaygıyı bastırmaya değil, onu kabul Yayınları, İstanbul, 2005 Sınav Kaygısı neden oluşur? etmeye ve tanımaya çalışmak, -Zülfikar Özkan, NLP İlkeleriyle Aile İçi İletişim, Hayat Gerçekçi olmayan düşünce Düşünceleri durdurma tekniği, Yayınları, İstanbul, 2004 biçimlerine sahip olmak kaygını Dikkatini başka noktalara odaklama -Zülfikar Özkan, Aile İçi Sorunlara NLP ile Etkili Çözüm, oluşmasında en önemli süreçlerdir. tekniği kullanılabilecek başa çıkma Hayat Yayınları, İstanbul, 2004 Bunaltıya eğilimli kişilik yapısı yollarıdır. Bunun dışında düşünceleri -https://www.kigem.com (mükemmeliyetçi, rekabetçi) olanlarda durdurma, Dikkatini başka noktalara -https://www.psikolog.org.tr daha sık görülür. Sosyal çevrenin odaklama -https://www.-epsikiyatri.com beklentileri ve baskısı da önemli bir Sınav öncesi neler yapılmalıdır? -https://www.psikiyatri.org.tr etkendir. Çalışma alışkanlıklarını ve -https://univerlist.com Sınav kaygısının oluşmasında etkisi sınava ilişkin tutumları gözden -www.memorial.com.tr olan olumsuz otomatik düşünceler geçirerek yeni bir zihinsel yapılanma nelerdir? yaratmaya çalışmak gerekir. Zaman “Sınava hazır değilim”, “Bu bilgiler iyi kullanılmalıdır. Beslenme ve çok gereksiz ve saçma. Nerede ve ne uykuya dikkat edilmelidir. Sınava zaman kullanacağım ki?” “Sınavlar niye yönelik çalışmaları son güne/geceye yapılıyor ne gerek var?” “Bu bilgiler bırakmamak önemlidir. Uygun gelecekte benim işime yaramaz” yöntemlerle kaygının azaltılmasını Sınava hazırlanmak için gerekli sağlamak gerekir. zamanım yok ki “Ben zaten bu konuları Sınav esnasında neler yapılabilir? Olumsuz otomatik düşüncelere karşı alternatif açıklamalar getirme, Bilinç Koleji ile 4 mevsim 35

ÇOCUK VE GENÇ 36 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

Detox Nedir? Detoks vücudumuzda birikmiş olan toksinlerden arınma anlamına gelir. Yetersiz ya da dengesiz beslenme, stres, çevresel etmenler ve ilaç kullanımı ile beraber vücuttan toksik madde birikimlerini uzaklaştırmak için yapılan bir programdır, kesinlikle zayıflama programları ile karıştırılmamalıdır. En önemli benzerlikleri detoksun da düşünelim; Anadolu’da yaşayan birini zayıflama diyetlerinde olduğu gibi kişiye düşünün, evinin önünde pazardan özelleştirilmesi gerekliliğiyken, en belirgin mevsimlik meyve ve sebzesini alıyor, işi farkı detoksun kısa süreli beden temizliği düzenli, stres düzeyi düşük, masa başı olması, doğru beslenme ilkelerini öğretmek değil, yürüyerek işine gidiyor, günde 8 ve alışkanlık değiştirmekten uzak olmasıdır. saat uyuyor, alkol ve sigara kullanmıyor, dengeli besleniyor, diğer taraftan İstanbul’da Her gün birçok toksin ile karşı karşıya yaşayan birini ele alalım, sigara kullanıyor, kalır, metabolizmamızdaki koruyucu bir şirkette yönetici, stres seviyesi yüksek, bileşiklerle bu zararlı öğelerin olumsuz hergün trafikte araba kullanarak 2-3 saatini etkilerini yavaşlatmak için çalışırız. Ancak geçiriyor, zaman kaybetmemek için ve sık zamanla bu koruyucu kalkan, aşırı çevre toplantılarından dolayı sürekli dışarıda, kirliliği, egzoz gazı, sigara dumanı, aşırı restaurantta yemek yemek zorunda, alkol alımı, kullanılan gereksiz ilaçlar, akşamları 4-5 saat uyuyabiliyor, ailesi ile aşırı katkı maddesi kullanımı, tarımsal çok az vakit geçiriyor, spor yapmıyor, meyve ilaçlar, hormonlu gıdalar ve radyasyon gibi tüketimi düşük. Tabii ki bu tür bir kişinin yaşlandırıcı faktörlere karşı etkisiz kalabilir arada detoks programına alınması sağlığı ve sağlığımız tehlikeye girer. Bunun için bakımından yararlıdır. düzenli olarak bedenimizi arındırmamız gerekir. İşte detoksun ana mantığı da budur. Detoks bir zayıflama yöntemi değildir. Detoks diyetlerinde yapılan en büyük Detoks yapılmalı mıdır? Vücudumuzun çok iyi işleyen ve hata ise bu tür diyetler ile kısa sürede bağışıklık sistemi dediğimiz sistem sürekli ağırlık kaybının sağlamaya çalışmaktır. çalışır. Gerçekten de metabolizmamız o Çok düşük kalorili, sıvıdan oluşan detoks kadar iyi çalışır ki, sağlıklı, dengeli ve yerli diyetlerini uzun süreli yapmak belki geçici beslenen bireylerde detoks diyetlerine kilo vermenize sebep olabilir fakat bu ve ürünlerine kesinlikle gerek yoktur. diyetler ile verilen kilolar yağdan olmamakta İnsan vücudunun alkol, ilaç, metabolizma sadece vücuttan kas ve su kaybı olduğu için ve sindirim atıklarını, kimyasalları ve kilo verseniz de bu kilolar yakın bir zaman bakterileri temizleyen mekanizmalarının sonra hemen geri alınır, kalıcı olmaz ve bu zaten sürekli çalışmaktadır. Bu noktada durum sık uygulanırsa metabolizma hızını detoksun bir aldatmaca olduğunu söyleyen yavaşlatır. uzmanlar aslında hiç de haksız değiller. FAKAT… Kimler detoks yapmamalı? Kimler detoks yapmalı? - Diyabet hastaları Bazı bireylerde yüksek stres, sigara ve - Yakın zamanda ameliyat geçirenler alkol kullanımı, yaşadığı büyük şehirde ki - Yeni doğum yapan ve emziren anneler hava kirliliğinin çok yüksek düzeye ulaşması, - Hamileler taze sebze ve meyveye ulaşılırlığın düşük - Karaciğer enzimlerinde problem olması, meyve ve sebzelerde kullanılan olanlar ve çok fazla ilaç kullananların hormon ve peptisit kalıntılarına fazla maruz ise doktor kontrolünde detoks yapması kalması, trafikte çok bulunması, az uyku öneriliyor. uyuması, sık ilaç kullanımı gibi durumlarda detoks programları uygulanabilir. Şöyle Hazırlayan : Diyetisyen Deniz BÜYÜKTAŞLI Bilinç Koleji ile 4 mevsim 37

SAĞLIK VE YAŞAM Veganlık Nedir? Veganlık, çoğu kişinin sandığının aksine bir beslenme biçimi değildir. Veganlar, hayvansal yiyecek içecekleri tüketmedikleri gibi hayvanlardan gelen ve hayvanlar kullanılarak elde edilen diğer şeyleri de satın almaz, kullanmaz ve tüketmezler. Veganların bulunmadığı hayvan kullanımlarının başlıcaları gıda, giyim, bakım, temizlik, eğlence, tıp ve taşımacılıktır. 38 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

Veganlar; hayvansal süt ürünleri, eşya muamelesi etmek anlamına birlikte, veganlar, hayvanların tavuk ve diğer kuşların yumurtaları, gelir. Zira hayvanlar, onlardan kullanılmasına yarar-zarar hesabı bal, hayvan bedeni ve ondan elde Ekoloji dersinde yaptığımızedilen herhangi bir şeyi yemez, yararlanmamızı meşru kılacak yapmadan, sonuçlarından bağımsız geçerli bir rızanın koşulu olan aklî bir şekilde karşı olsalar da, hayvanlar melekelerden yoksundurlar. Bu mal konumunda bulunduğu ve bakımdan, hayvanların durumu, kullanabileceğimiz şeyler olarak küçük çocukların ve ağır zihinsel görüldüğü müddetçe, insanların, içmezler. Tüy, hayvansal ipler (angora, kaşmir, tiftik, ipek, yün, örnek etkinlikler;alpaka, keçe vs.), hayvan teni (kürk, deri, nubuk, süet, vs.), hayvansal engelli insanların durumundan çıkarları için hayvanlara zarar malzemelerle yapılmış ve hayvansal farksızdır. Hissedebilir bir canlıyı vermekten kaçınmayacaklarını da yapıştırıcı ile yapıştırılmış çanta ve şu ya da bu şekilde kullanmak, belirtirler. ayakkabıları giymez, kullanmazlar. onun hissedebilirliğin bir sonucu Hayvanlar üzerinde denenmiş olarak sahip bulunduğu en temel ve hayvansal içerik barındıran hak olan mal olmama ve mal Peki, nasıl kişisel bakım, kozmetik ve temizlik olarak muamele görmeme hakkını vegan olunur? ürünlerini kullanmazlar. Hayvanlı ihlal etmektir. Bundan ötürü, Vegan olmak için, (vejetaryenlik sirklere, hayvanat bahçelerine kıllarına dahi zarar vermesek ve sair gibi) herhangi bir geçiş gitmez; horoz, köpek dövüşü bile, hayvanları kullanmak kabul aşamasına veya (etsiz pazartesi gibi spor adı altında yapılanlara edilebilir bir şey değildir. Bununla denilen, haftanın belli bir günü hayvan bedeni yememek gibi) hayvan kullanımını adım adım azaltıcı yöntemlere başvurmaya gerek yoktur. Vegan olmaya karar verdiğimizde, daha fazla beklemeksizin hayvan kullanımını tamamıyla hayatımızdan çıkararak, bu kararımızı derhal gerçekleştirebiliriz. Vegan olma kararınızı nasıl hayata geçireceğiniz konusunda yadım almak için www. veganoluyorum.com sitesini ziyaret edebilirsiniz. Hazırlayan : Buse ÜÇER Kaynak: Ankara Vegan Platformu katılmazlar. Atlı faytonlara binmez; herhangi bir hayvana taşıt muamelesi etmez ve bunların yanında herhangi başka bir alanda da hayvanları kullanmazlar. Peki, veganlar hayvanları herhangi bir şekilde kullanmayı neden reddeder? Çok yufka yürekli insanlar oldukları için mi? Elbette veganlar arasında da yufka yürekli kimseler bulunabilir, ama hayır, cevap bu değil. Endüstriyel hayvancılığın hayvanlara ettiği zulmü boykot etmek ve hayvanların çektiği acıları azaltmak için mi? Hayvanların gördüğü zulüm ve çektiği acılar veganların elbette umurundadır, ama cevap bu da değil. Öyleyse neden? Çünkü hayvanlar, hissedebilirliğe, yani acıyı ve hazzı deneyimleme yetisine sahip canlılardır ve bu sebeple, mal ya da eşya olarak görülemezler. Buna karşılık, hayvanları herhangi bir şekilde kullanmak, onları herhangi bir şekilde amaçlarımız için araç haline getirmek; onlara mal ve Bilinç Koleji ile 4 mevsim 39

SAĞLIK VE YAŞAM Saç Rengimiz Neden Farklı? Milyarlarca insan var yeryüzünde, hepsinin sahip olduğu her şey birbirinden farklı. Bizi diğerlerinden ayıran en önemli etmenlerinden biri de saç rengimiz. Saç rengimizle bildiğimiz doğru, uyarılar sayesinde gerçekleşen genetik yapıdan kaynaklandığı enzimatik ve hormonal reaksiyonlarla ama başka etmenlerde bunda rol olur. oynamakta. Bunlardan biri de doğumsal etmenlerdir. Melanositler saç folikülleri içinde saç kılının üretildiği dip kısımda yer Bilim insanları halen hangi alır ve ne zaman melanin üreteceklerini genler ve düzenleyici moleküllerin kendilerine bildiren sinyaller alırlar. sinyal göndererek saç tellerinin Melanositler, sadece saçın büyüme istenilen rengi almasını sağladığını evresi olan “anajen” faz içinde melanin çözmeye çalışıyorlar. Deri üzerinde üretirler. Saçın dinlenme ve dökülme yapılan çalışmalarda, bazı deri fazında renk pigmenti üretilmez. ve saç renklerinin paralel olduğu keşfedilmiştir. Saçın kendi rengi yoktur ve yeni büyümekte olan saç kılları aslında Derimizin renginin genetik olarak şeffaftır. Büyüme devam ettikçe saç belirlenmesinde rol alan moleküler kılı ortasında bir tünel gibi bulunan ve mekanizmalardan bazıları, saçların dış kabuk tarafından korunan boşluk renginin belirlenmesinde de yer kısmına değişik renkte pigmentler girer almakta. Bu yüzden genellikle açık ve saça rengini verir. Aslında her saçta renkli deriye sahip kişilerde sarışın eumelanin ve pheomelanin pigmentleri veya açık saç rengi; koyu renk değişik oranlarda üretilir ve işte bu derililerde ise siyah/kahverengi saç benzersiz karışım değişik ton ve renkleri görülüyor. Yaşlandıkça saça renklerde saçların oluşumunu sağlar . rengini veren pigmentler azalır ve saçlar grileşir; zamanla içinde de beyaz Melanositlerin aktivasyonu ve renge bürünür. Deri ve saç rengini pigment üretimi azaldığı durumda, belirleyen ve genetik sinyallerin hedefi saçlarımız da grileşir ve beyazlar. Bu olan hücreler “melanosit”lerdir. Bunlar aktivasyonun neden azaldığı halen “melanin” pigmentini üreterek saça bir sır ve bilinmiyor. Saça rengini ve deriye rengini verir. Melanosit veren genetik sırlar çözüldüğünde hücreleri içinde 2 tip “melanozom” belki saçların rengiyle genetik olarak hücresel organeli vardır: Bunlar içinde oynamak mümkün olabilecek. yuvarlak olan melanosomlarda kırmızı ve sarı rengi veren “pheomelanin”; Hazırlayan: oval olanlarda ise siyah ve kahverengi Sevgi ÇELİK oluşturan “eumelanin” bulunur . Bunların üretilmesi ve hücrelerde Kaynak: depolanması, genetik ve moleküler http://www.kadinvekadin.net 40 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

Sabahları Neden Yorgun Kalkıyoruz? Buna benzer sorularla aslında çok sık karşılaşıyoruz. uyuyarak geçiriyoruz. Uykunun en Evet, sabahları uykudan uyandığımızda bir iyisi 5 saati geçmeyendir. Yetişkin bir yorgunluk hissederseniz bunun nedenlerini, insan için 6 saat uyumak normaldir. günün ya da haftanın yoğun iş temposunda Çocuklar, ağır çalışanlar, hasta arayabilirsiniz. Yapılan araştırmalar, aslında bizi ve zayıflar 7-8 saat uyuyabilirler. yoran eylemlerin sadece gün içindeki aktif yaşamın Akşam yemekten 2-4 saat sonra, saat değil, uyku esnasında yaptığımız hareketlerin de 22.00-23.00’den 04.00-05.00’e kadar olduğunu söylüyor. Peki, bunların ne olduğunu hiç olan süre uyku için ideal bir zaman düşündünüz mü?. dilimidir. Hiç olmazsa, saat 24.00’a kadar yatılmalı ve güneş doğmadan Uyku esnasında olanlar: sık sık kabus görüyorsanız; karaciğer, kan kalkılmalıdır. Horlama; geç saatte yeme ve damar temizlemelerini yapmak, saunaya alışkanlığından, hazımsızlıktan, kabızlık gitmek çözüm olabilir. Sabah kalktığınızda Uyuma zorluğu çekmek; Çok çok ve gazdan kaynaklanır. Bağırsak tedavisi hala kendinizi yorgun hissediyorsanız, bilin yorgun ve tempolu bir günün ardından yapanlar ve yemeği azaltanlar şiddetli ki sebebi gördüğünüz kabusunuzdur. eve gidip bugün erken uyuyacağınızı horlamadan kısa zamanda kurtulabilirler, söylersiniz ama aklınıza takılan son ancak hafif horlama devam eder. Tabiatına Uykuda dişleri gıcırdatmak; Aslında dakika bir durum ile bütün uykunuz uygun olmayan, hazır yiyecekler ve sağlıksız bakarsanız bu da bir stresin, sıkıntının birden kaçar. Bir türlü uyku haline gıdalar tüketenler, tıka basa yemek yiyenler, işareti gibi görülür. Ama durum bunda gelemeyenler için hamama gitmek, yemekten sonra meyve yiyenler horlama farklıdır. Dişlerini gıcırdatanlar sara uykuya yatmadan önce bal şurubu, probleminden kurtulamazlar. Tabi gün hastalığına yakalanma riski taşırlar. yulaf suyu içmek, veya çimlenmiş içindeki yorgunluktan da kaynaklanabilir. Çocukların uykuda diş gıcırdatması ise yaş arpa yemek, kafa derisine zeytinyağı Bunun için erken yemek yemeli ve akşamları ilerledikçe geçer. Bu da kişiye, kendini ve sürmek, reyhan ve kediotu koklamak hazmı daha kolay şeyler tüketilmelidir. çenesini sıkmasından kaynaklı bir yorgunluk iyi gelir. Kabus görülmesi; bazen sabaha hissi verir. kadar kabus gördüğümüzü ve ruhen Evet , daha dinç bir güne başlamak yorulduğumuzu hissederiz. Bunun sebebi Çok uyumaktan kurtulmak; Çok uyumak istiyorsanız uykumuzda bizi yoran yoğun tempolu iş yaşamı, stresli düşünceler aslında kişiyi dinlendirmediği gibi bazen, eylemlerden uzak durup ideal uyku olabilir. Aslında kabus beyinde kan ve su daha bir yorgunluk hissi verir. İdeal uyku saatleri içindeki uykunun tadını dolaşımının bozukluğunun işaretidir. Eğer saatlerine uyduğunuz takdirde, sabahları çıkarmalıyız. kendinizi daha dinç hissedeceksiniz. Hazırlayan : Hayatımızın kayda değer bir kısmını Sevgi ÇELİK Kaynak : Kaynak: http://www. kadinvekadin.net Bilinç Koleji ile 4 mevsim 41

SAĞLIK VE YAŞAM Sizin Cildiniz Hangi Tip? Farklılıklar bitmiyor… Saç rengi, boy ten rengi, el, yüz, göz derken sizler için şimdi de farklı vücut tiplerini araştırdık. Normal Cilt yağ bezleri fazla çalıştığı için akneler İnsanların çoğunlukla sahip olduğu oluşur. Görünüm itibarı ile bizi rahatsız cilt tipidir. Normal cilt sadece gerekli olan ettiği zamanlar olsa da aslında yağlı yağ miktarını üretir ve küçük gözeneklere ciltte olmanın faydaları yaş ilerledikçe sahiptir. Görünümü şeffaf, nem ve yağ kendini gösterir. Yağlı cilt daha uzun durumu dengeli, gözenekleri kapalı, süre diri kalır, daha az çizgiler oluşur lekesiz ve çok fazla sorun yaşanmayan cilt yaş ilerledikçe daha da güzelleşir. Yağlı tipidir. Bu cilt bakımında; günde iki kere cilt bakımında; cildinizi her gün düzenli yüzünüzü temizleyin ve kullandığınız olarak temizleyerek yağını dengeleyin ve cilt bakım ürünlerinin cildinizi nemini koruyun. Yağ oranını dengeleyen kurutmadığından emin olun ve çok yağlı ürünler kullanın. Cildin fazla yağı emmesi olmayan güneşten koruyucu krem sürün. için haftada 1 veya 2 kez “T” bölgesine Eve gelir gelmez makyajınızı mutlaka kil bazlı bir maske uygulayın. Güneş temizleyin. Sabun ve şampuanların, Ph 5.5 ise cildi kurutup akneli dönemde kalıcı olmasına dikkat edin. lekeler bırakabileceğinden sprey şeklinde Kuru Cilt yağsız güneş koruyucuları kullanın. Yağ oranı normalin altında Ayrıca sabun yerine temizleme losyonun olduğu için diğerlerine göre daha mat kullanın. görünümlü bir cilttir. Nem oranı çok düşüktür, cilt devamlı gergin görünür. Karma Cilt İnce bir üst deriye sahiptir. Kepeklenme Evet, yukarıda saydığımız cilt ve pullanma görülebilir. Gözenekler ufak tiplerinin birkaçına aynı anda sahip ve kapalıdır. Sivilce veya siyah nokta olabilirsiniz. Bu cilt tipimiz ise karma cilt. gibi problemleri yoktur. Böyle bir ciltte Cildin farklı bölgelerinde farklı gözenekler çok fazla açık olmadığından miktarda yağ üreten cilt tipidir. Cildin sarkma olmaz ancak bu ciltteki kişiler en “T” bölgesi dediğimiz alın, burun ve çene büyük tehlike cildin erken kırışmasıdır. kısmında yağlı ve parlak bir görüntü Özellikle göz çevresi, ağız ve boyun oluşur. Yağlı kısımlarda açık gözeneklerde kısımları sorun yaratabilir. Kuru ciltlerde, siyah nokta ve sivilceler görülür ve erkenden bilinçli bir bakım uygulanırsa yanaklarda hafif kuruluk oluşabilir. kırışmaların önüne geçilebilir. Böyle Karma cilt bakımında; cildin yağ bir cilde sahipseniz yapmanız gereken dengesini sağlamak zor olduğu için uygun en önemli doğal yollardan biri de bol su bakım ürünlerini bulmak kolay değildir. tüketimi. Kuru cilt bakımında; bol su Çünkü ağır nemlendiriciler sivilce içip, cildin kuruluğunu azaltacak uygun oluşumuna yol açar. Buna karşılık, yağsız nemlendiriciler kullanmak gerekir. ürünler kullanmak da ciltte bölgesel Kadınlar için ise makyaj malzemesi kurumalara ve pullanmalara sebep olur. seçimi ve kullanımı da oldukça önemlidir. Bu durumda en uygun uygulama, her Unutmayın bol su tüketiyoruz. bölge için uygun ürünü kullanmaktır. Yağlı Cilt Unutmayın,cildimiz bizim en değerli Yağlı bir cilde sahip olanları aslında görüntümüzdür! hemen fark ederiz. Görünümü parlak, yağlı, gözenekleri açık, siyah noktaları Hazırlayan: olan ve sivilceye müsait bir cilt tipidir. Sevgi ÇELİK Ciltte yağ oranı fazla salgılandığı ve Kaynak: http://www.kadinvekadin.net 42 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

DOWN SENDROMU Down sendromu, anne ve babadan gelen şeklinde hayatlarını sürdürebilirler. kromozomların doğru ayrılamaması sonucu oluşan Hatta fırsat verildiğinde meslek bir kromozom anomalisidir. Sağlıklı bir insan edinebilirler. Eskiden okuyamaz, okula vücudunda, yirmi üç kromozom anneden gelirken gidemez gözüyle bakılan bireyler artık yirmi üç kromozom da babadan gelir ve toplamda lise, hatta üniversite bitirebilmekte, kırk altı kromozom bulunur. ikinci bir dil öğrenebilmekte, çalışabilmektedirler. Kendi yaşamlarını Down sendromunda ise hücre esasına dayanır. Bu testlere ek olarak, idame ettirebilecek seviyeye bölünmesi esnasında yanlış bölünme eğer gerek görülürse amniyosentez de ulaşabilirler. Ülkemizin, Ankara, Adana, sonucu yirmi bir kromozom çiftinde uygulanabilir. Aksaray, Konya, Denizli, Kayseri, fazladan bir kromozom yer alması Eskişehir, Bursa, Mersin, İstanbul gibi sonucu toplam kırk yedi kromozom Hastalığın getirdiği bazı fiziksel birçok ilinde down kafeler açılmıştır. bulunur. ve zihinsel farklılıklar vardır. Bu kafelerde down sendromlu bireyler Bu sendromda, bireyler genelde çalışmakta, kendilerini fiziksel ve Down sendromuna sebep birbirlerine çok benzerler. Ortak zihinsel olarak geliştirmekte ve sosyal olduğu bilinen en yaygın etmen olarak görülebilen karakteristik hayata katılarak psikolojik olarak da hamilelik yaşıdır. Genelde 35 yaş üstü özelliklerden bazıları, çekik küçük ilerleme kat etmektedirler. Sendromlu hamileliklerde risk artar. Bu doğrudur gözler, makroglossi (büyük dil), basık bireylere sadece kafeler de değil, özel fakat hastalık, tamamen genetik kökenli burun, kısa parmaklar, kıvrık serçe şirketlerde teknoloji, telekomünikasyon olup bebeğin anne karnında, yumurta parmak, kalın ense, avuç içindeki ve ticaret gibi sektörlerinde ve ve spermin döllendiği ilk anda genetik tek çizgi, ayak baş parmağının diğer okullarda görev alabilmektedirler. tablosu ile belirlenmektedir. Yumurta ve parmaklardan daha açık olması Toplumda dışlanmamak, onların başta spermin genetik yapısını etkileyebilecek gibidir ve bu özelliklerin hepsi veya öz güven gelişiminde ve akabinde her türlü etken hastalığın gelişmesinde birkaçı görülebilir. Down sendromlu kültürel ve sosyal gelişimlerinde onlara yer alabilir. Günümüz teknolojisinde, çocuklar genelde boy ve kilo açısından cesaret vererek önemli rol almaktadır. gelişen gebelik tarama testleri ile fetal da daha yavaş büyürler. İlerleyen hayatta da tanı koyulabilmektedir. yaşlarda ise metabolizmalarının yavaş Down sendromunun ülke, milliyet, Bu tarama testleri, 11-14. haftalarda olması sebebiyle sağlıklı beslenme sosyo-ekonomik statü farkı yoktur. uygulanan ikili tarama testi ve 15-21. alışkanlığı edinmezlerse kilo problemi Din, dil, ırk ve ekonomik durum ne gebelik haftasında uygulanan üçlü yaşayabilirler. Ek olarak çocuklarda olursa olsun toplumda, gelişimlerinin tarama testi ve dörtlü tarama testidir. mental olarak da farklılıklar vardır. olumsuz yönde olacağına dair ön yargılı Testlerin daha doğru sonuç vermesi ve Daha yavaş öğrenirler, problem yaklaşılmamalı, fırsat tanınmalı ve taramanın daha net olması sebebiyle çözmede ve karar vermede diğer başarıları gözlenmelidir. Bireyin doğru entegre testler de uygulanabilir. Bu test çocuklardan daha çok zorlanırlar. değerlendirerek sonuçta, ayakları yere ikili tarama testi ile dörtlü testin bir Ancak erken başlanan bir eğitimle zeka basması ve gerçekçi gelecek planları arada kullanılması ve bu kombinasyonla seviyelerinde gözle görülür artış fark yapması onun mutluluğunun da risk tarama olasılığı belirlenmesi edilir. İyi bir eğitimle normal birey anahtarı olduğu unutulmamalıdır. Hazırlayan: Meslek Dersleri Öğretmeni Nida YÜKSEL Bilinç Koleji ile 4 mevsim 43

SAĞLIK VE YAŞAM Cildimizi Koruyalım Deri, vücut yüzeyini kaplayan koruyucu bir örtü değişiklikleri nedeniyle, güneş olmasının yanı sıra önemli fonksiyonlara sahip ışınlarının zararlı etkilerine maruz olan, erişkin bir kişide ortalama 1.7 m2 yüzey kalma ihtimalimiz arttığı için, güneş alanı ve 4-5 kg. ağırlığı ile büyük bir organdır. altında uzun süre kalınmamalıdır. Özellikle yaz aylarında olmak üzere Epidermis, dermis ve subkutis alttaki dokuları korur, vücudun ısı güneş koruyucu kremler özenle olarak adlandırılan tabakalardan oluşur regülasyonunu sağlar; dokunma, ağrı, kullanılıp deri kanseri gibi ciddi ve bu tabakaların kalınlıkları bölgesel basınç ve sıcaklık gibi duyuları alır, problemlere yol açabilecek olan olarak farklılıklar gösterir. Epidermis, soğuk ve travmaya karşı izolasyon etkilere karşı önlem alınmalıdır. Bol koruyucu tabakayı oluşturan dış görevi yapar. Vücut için bu kadar su içilmesi ve yenilen gıdalara dikkat bölümdür. Epidermisin altında yer önemli görevleri olan derinin, yanık edilmesi de deri sağlığını korumak alan dermis ise daha kalın olup kan gibi nedenlerle büyük miktarlardaki açısından önemlidir. Deriye dışarıdan damarları, kıl follikülleri, sinir uçları, kaybı hayatı bile tehdit edebilecek gelebilecek fiziksel ve kimyasal ter ve yağ bezlerini içerir. Subkutis adı önemli sorunlara neden olur. travmalara karşı dikkatli olunmalı verilen cilt altı yağ dokusu dermisin ve derinin temiz tutulmasına önem altında uzanır ve dış travmalara karşı iç Deri sağlığını korumak için verilmelidir. organları korur. Bu görevinin dışında alabileceğimiz önlemler ve dikkat enerji ve bazı hormonlar için depo etmemiz gereken birçok konu söz Vücut için koruyucu anlamdaki görevi görür. konusudur. Özellikle deri yanıkları görevleri dışında birçok önemli konusunda gerekli önlemler alınmalı fonksiyonu olan derinin özenle Deri, mikroorganizmaların ve ve yanığa maruz kalmamak için çok korunması ve düzenli olarak zararlı maddelerin girişini engeller, dikkatli davranılmalıdır. Bunun yanı bakımının yapılması tüm vücut vücuttan sıvı kaybını önler, mekanik sıra, özellikle son yıllarda meydana sağlığı açısından önem arz eden bir esneklik sağlayarak travmalarda gelen atmosfer ve ozon tabakası konudur. Hazırlayan: Meslek Dersleri Öğretmeni Elif GÜLER 44 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

HEP MERAK EDİLEN SORULARDAN BİRİ ! KADIN ÇANTASINDA NELER OLUR? yapamadığınızda ruj adeta bir kurtarıcı görevi görür. Yorgun ya da solgun yüzünüzü Çantalar, kadınlar için hayatın vazgeçilmez bir canlandırır bakımsızlığını kapatarak aksesuarıdır. Onlar, bir nevi günlük ihtiyaçları imdadınıza yetişir. Bunun için mutlaka taşıyan yol arkadaşıdır. Kadınların o kocaman çantanızda bir ruj bulundurmalısınız. çantalarının içinde ne olduğunu herkes asırlardır Unutmayın etkili bir ruj tonu, makyajsız merak eder. Her şeyi içine rahatlıkla sığdırma gibi olsanız dahi size farklı bir hava katacaktır. bir becerileri de vardır. Nakit para Tabii ki bu da takdire şayan bir konudur. Toka ‘’Ben artık nakit para kullanmayı Elbette çanta düzeni ve ihtiyaçlar kişiden Gün içinde sabit bir işe odaklanıp tercih etmiyorum’’ , dediğinizi duyar kişiye göre değişebilir ama bir kadının kalmadığınız zamanlar elbette olacaktır. gibiyim. Artık cüzdanlarımızda nakit çantasının olmazsa olmaz, gün içinde İster kısa, ister uzun olsun saçlarınızdan ne para yerine banka kartı ya da kredi kartı imdadına her an yetişebilecek ilk 10 eşyasını zaman bunalacağınızı bilemezsiniz. Minik bir bulunduruyoruz. Ancak bunların işe sizler için derledik. Bakın kadınlar, o tel toka ya da pratik bir lastik toka her zaman yaramayacağı acil durumları göz önünde çantalarının içinde neler gizliyor... büyük yardımcınız olacak. bulundurup her zaman bir miktar nakit Şeker ya da sakız parayı çantanızın bir kenarında tutmakta Islak mendil veya selpak İçindeki aroması ile enerjini kısa sürede fayda var. Sürpriz, ufak ihtiyaçlarımız Her yerde, her durumda, gün içinde olsa yeniden toplamak istiyorsan mutlaka karşılamak için işe yarayacaktır. kullanacağımız hayat kurtarıcısı ıslak bulundurman gereken bir şey. Gün içinde Ağrı kesici mendiller veya selpak mendiller! Herkesin yoğunluktan çok bunaldınız ya da acil bir Hemen hemen, her zaman çantasında bir paket bulunmalı. Birçok toplantıya mı gireceksiniz. İşte size lazım karşılaşacağınız bir soru: “Ağrı kesicisi ihtiyacınıza cevap veren bir kurtarıcı olan ferah nefes hemen çantanızın içinde! olan var mı? “ Baş, kas ya da regl ağrısı olduğunu sakın unutmayın. El aynası gibi durumlarda çantanızda ağrı kesici El kremi Gün içinde sık sık nasıl göründüğümüzü bulundurmak, hem sizin hem de Yazın aşırı sıcaktan, kışın soğuktan kontrol etmek istiyoruz. Aynalı camlara ya başkalarının çok işine yaracaktır. kuruyan ellerini korumak; nemli tutmak, da mağaza vitrinlerindeki camlara bakmak Kimlik güzel kokmalarını sağlamak için ufak bir el yerine çantamızdaki minik aynaya bakmak Ve aslında olmazsa olmaz. Dışarı kremini her zaman çantanızda bulundurun. sizce de daha kolay olmaz mı? çıkarken mutlaka yanınızda bulunmalı, Bu sizin aynı zamanda ne kadar bakımlı Ruj ihmal etmeyin. Cüzdanınızda sabit bir yerde olduğunuzu gösteren ufak bir ayrıntı Her kadının çantasında olmazsa kalabilir. olacaktır. olmaz malzemelerden biri rujdur. Makyaj Bu saydıklarımız, olmazsa olmazlarımızdı, tabi kişiden kişiye değişebilir. Aslında o çantada sadece bunların var olmadığını siz de biliyorsunuz… Akıllarda hep merak edilen tatlı bir soru kalması için, listemizi daha fazla uzatmayalım o zaman. Hazırlayan: Sevgi ÇELİK Kaynak: https://www.elmaelma.com Bilinç Koleji ile 4 mevsim 45

SAĞLIK VE YAŞAM Saçlarımız ve Biz Saçlarımızın rengiyle oynamanın, bize her zaman iyi geldiğini biliyoruz. Hepimiz için bazen bir ihtiyaç haline bile gelebiliyor. Kendimizde bir değişiklik yapmak istediğimizde, aklımıza ilk gelen saçlarımız oluyor. Yoğun geçen iş temposu ya 3.Sizin İçin En Özel Günler da tam tersi durağan geçen bir Düğün, mezuniyet, bayram yaşamınız varsa, kendimizi bir gibi özel günlerden önce saçlarını kuaför koltuğunda bulabiliyoruz. değiştirmeyen var mı? Bu özel Aslında bakmayın, bazen sebep günlerde, olmazsa olmaz değişimin de aramayız pek. Saç rengimizi, başında saç rengimiz gelir. Farklı kesimimizi ve şeklini değiştirmek olmak, dikkat çekmek için etkili bir için karşımıza neler çıkmış, bir değişim içinde buluruz kendimizi… bakalım. 4.Stresli Zamanlar Saçlarımızı tamamen farklı bir Yoğun iş temposu, renge boyamak ya da sadece saç koşuşturmalar derken bir de uçlarımızı kestirmek gibi işlemler de başımızdan geçen kötü olaylar dahil olmak üzere, her yıl saçlarımızı sonucundaki zor zamanlardan en az iki kere değiştirirmişiz. Bunu sonra, kendimize gelebilmemiz, araştırmalarda destekliyor. güvenimizi geri kazanmamız ve kendimizi özel hissetmemiz için Peki, bizi bu değişimlere iten ne saçlarımızda farklılık olmasını oluyor? İşte bu nedenler! isteriz. Kulağa biraz klasik gelecek ve ama gerçekten etkili ve sonuç veren 1.Yeni Bir Merhaba bir yöntem olduğunu söylememiz Özel veya iş hayatında gerek! yaşadığımız yeni başlangıçlar, yeniliklerle beraber saç rengimizi 5.Bu Saç Rengi Tam veya kesimimizi de değiştiriyoruz. Bana Göre İlk kez gireceğimiz, uzun süreli ortamlarda, yeni bir işe başlamadan Yolda, iş yerinde, bir dergiyi ya da üniversitenin ilk gününden karıştırırken ya da televizyonda önce mutlaka saçlarımızda da bir görüp de beğendiğimiz saç rengi yenilik olsun isteriz. mutlaka olmuştur. ‘’Bunu hemen 2.Mevsim Geçişleri denemeliyim, bana çok yakışacaktır’’ Kışın saçlarımızı biraz serbest dediğinizi duyar gibiyim. En bırakırız. Aslında yaza hazırlıktır bu. sevdiğimiz ünlülerin, saç renkleri Kış boyunca uzayan saçları veya farklı saç modelleri de, yazın kestirmek veya yazdan kışa saçlarımızı değiştirmemiz için bize geçerken daha koyu bir saç rengi her zaman ilham olmuştur. denemek size de tanıdık gelmiyor mu? Mevsim değişimlerinde de Hazırlayan: saçlarımızda değişim olmasını Sevgi ÇELİK isteriz, özellikle yazın tatile KAYNAK: https://sacsirlari.com gitmeden önce mutlaka saçlar değişir! 46 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

ASLA YENMEMESİ Tuz GEREKEN YİYECEKLER Tuz, insan vücudunun sağlıklı bir şekilde çalışması için gerekli olan Teknolojinin ilerlemesiyle hızlı temel besin ögelerinden olsa da fazla yükselen yaşam standartları, beslenme tüketildiğinde adeta zehir olur. Başta alışkanlıklarında da hızlı bir tüketime tansiyon hastaları olmak üzere tuz yönelmeye neden oldu. kullanımına dikkat edilmelidir. Fazla tüketilen tuz, kan basıncını arttırır ve Bu yüzden sağlıklı beslenme tüketildiğinde çeşitli kalp-damar kronik hipertansiyonlu kişilerde beyin şekli, yerini hazır gıdalara bıraktı. hastalıkları ve böbrek rahatsızlıklarına kanamasına neden olabilir. Bunun Beslenme bozukluğunun getirmiş neden olabilirler. yanı sıra kalp ritim bozukluğu, böbrek olduğu, eskiden nadir görülen obezite yetmezliği gibi ciddi hastalıklara neden ve kanser, günümüz hastalıklarının Trans yağlar: olmaktadır. başında gelmektedir. Bu nedenle Bitkisel yağların hidrojen yenmesi gereken yiyecekler kadar ile doyurulması ile oluşur. Oda Fast food yenilmemesi gereken yiyeceklerin de sıcaklığında katı halde bulunurlar Fast food tarzı yiyeceklerde bilinmesi gerekir. Sağlıklı bir yaşam (Örnek: Margarin). Trans yağların en en önemli sorun yüksek enerji sürmek için yenilmemesi gereken bilinen zararları iyi kolestrol dediğimiz vermelerine rağmen, besin gıdalar; HDL’yi düşürüp kötü kolestrol değerlerinin düşük olmasıdır. Bu enerji dediğimiz LDL’yi yükseltmesidir. kaynağı, kalori cinsindendir ve bir Konserve gıdalar: Damar sağlığının korunması için günlük kalori ihtiyacının tamamının, Konserve gıdaların daha uzun gerekli olan HDL’nin yetersizliği fast food ürününün yendiği öğünde süre bozulmadan kalabilmesi için ve kanın yağlanmasına neden olan alınmasına neden olur. Bu durum kullanılan koruyucu maddeler direkt LDL’nin artması, damar içinde yağ çağımızın en önemli problemi olan ya da dolaylı olarak kanserojenik plaklarının oluşmasına bağlı damar obeziteye neden olur. etki göstermektedir. Bunun yanı tıkanıklıklarına neden olmaktadır. Fast food ürünlerde çok çeşitli sıra normalden daha tuzlu, şekerli Bunun yanı sıra obezite, kanser, yağlar kullanılsa da çoğunlukla doymuş ve yağlıdırlar. Bu nedenle çok sık diyabet gibi hastalıklara neden olurlar. yağ asitleri tercih edilir ve bu gıdalar çok fazla sodyum barındırır. Bu durum kan basıncını yükseltirken çeşitli kalp ve damar hastalıklarına neden olur. Fast food gıdalar lif yönünden fakirdir ve uzun süre tüketilmesi, bağırsak rahatsızlıklarına neden olur. Hazırlayan: Meslek Dersleri Öğretmeni Melek GÜLER Bilinç Koleji ile 4 mevsim 47

SAĞLIK VE YAŞAM Doğru Duruş Pozisyonları Vücudumuzdaki birçok sağlık probleminin nedeni ergonomi şartlarına uygun olmayan eşyalar veya duruş bozuklukları olabilir. Özellikle duruş bozukluğu günlük hayatta fiziksel ve ruhsal durumumuzu olumsuz yönde etkileyen önemli faktörlerden birisidir. Duruş bozukluğu, tıbbi tedavi ile düzeltilebilir ancak doğru duruş yöntemleri ile önceden engellemek mümkün ve daha kolaydır. Doğru Duruş Nedir ? - Omurganın fizyolojik üç kıvrımının normal pozisyonda Doğru duruş, ne yaparsak yapalım olmasını sağlar ve omurgayı korur. omurgamıza en az yük binecek duruş pozisyonu olarak düşünülebilir. - Omurları bir arada tutan Günlük hayatta sadece çalışırken değil eklemler, bağlar ve diskler üzerine en ayakta dururken, otururken, yatarken az yük binmesini sağlar. de duruşumuza dikkat etmeliyiz. Yapılan her iş için doğru duruş Doğru duruş; şekli farklıdır. Bu nedenle genel - Kemik ve eklemlerin aktiviteler için mutlaka doğru duruş zorlanmadan kasların çalışmasını biçimlerini bilmeliyiz. sağlar. 48 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

Ayakta nasıl durulmalı ? Ayakta durmak duruş bozukluğunun en çok belli İdeal oturma pozisyonu nedir ? olduğu aktivitelerden biridir. Eğer vücudunuzda duruş bozukluğu varsa hem ayakta dururken vücudunuz İnsan vücudu anatomik olarak yürümeye ve ayakta olması gerekenden çok farklı bir şekil alacak hem de durmaya daha uygundur. Yani oturmak, en rahat normalden çok daha fazla yorulacaksınız. ettiğimiz duruş şekli değildir. Ancak günümüzde bir çok iş uzun süre oturarak yapılmakta ve oturmanın ayakta Ayakta dururken; durmak kadar fiziksel yorgunluk vermemesi nedeniyle - Başınızı dik tutup tam karşıya bakın. oluşturduğu etki fark edilmemekte. - Omuzlarınızı geri atın. - Karnınızı içe çekin. Otururken; - Dizlerinizi düz tutun. • Sırtınızı dik tutun. - Göğsünüzü önde tutun. • Oturduğunuz sandalyenin arkası yüksek olmasını sağlayın. Uzun süreli Doğru Ayakta Durma Biçimi • Arkanızı sandalyenin sırtlığına dayayın. ayakta sabit durmayı • Ayakların yere temas etmesine dikkat edin. gerektiren bir işiniz • Bacak bacak üstüne atmayın. varsa, bir ayağınızı • Omuzlarınızı rahat pozisyonda tutun, öne ve yukarı hafif yüksek bir doğru yaslanmayın. basamakta tutmanız • Sandalyenize yaslandığınızda bel çukurunuzun daha az yorulmanızı dolması, desteklenmesi gerekir. Buna göre uygun sağlayacaktır. sandalye seçin ya da sandalyenizi bel çukurunu dolduran Ayrıca uzun zaman bir yastık ile takviye edin. sabit olarak ayakta • Uzun süreli oturarak çalışacaksanız her 30 dakikada durmanız gerekiyorsa bir kalkıp dolaşın ve kaslarınızı gerdirin. ara sıra hareket etmeniz veya Doğru Oturma Biçimi oturup dinlenmeniz • Bilgisayar kullanırken öne doğru yaslanmayın, omurganızı aşırı koltuğu masaya yaklaştırın. Sırtınızı sandalyenin arkasına yükten kurtaracaktır. dayayın ve kollarınızı uzatın. • Ekran yüksekliği gözünüz aynı hizada olmalıdır. Doğru Yatış Şekli Nedir ? Sandalye yüksekliğini ekran hizasına göre ayarlayın. Günde ortalama 8 saat uyuyoruz. Yani aslında tüm hayatımız boyunca en uzun süre yaptığımız tek aktivite yatmak. Dolayısıyla hem gün içinde vücudumuzun maruz kaldığı olumsuz duruş şekillerinin etkilerini azaltmak hem de uyku sırasında oluşacak duruş bozukluklarını önlemek için yatış şeklimiz çok önemlidir. Yatarken; • Yatağınız mutlaka vücudunuzun kıvrımlarına uygun olmalıdır. • Yattığınız zemin çok yumuşak veya aşırı sert olmamalıdır. • Başınızın altına çok yüksek olmayan bir yastık koyun ve dizlerinizin altına hafif bir yükseklik yerleştirin. • Yan yatarken dizinizi hafif kırın ve iki bacağınız arasına bir yastık yerleştirin. Doğru Yatış Biçimleri Bilgisayar Kullanırken Doğru Oturma Şekli Hazırlayan : Beden Eğitimi ve Spor Koordinatörü Gülşah TÜRKAYDIN 49 Bilinç Koleji ile 4 mevsim

SAĞLIK VE YAŞAM VÜCUT 50 Bilinç Koleji ile 4 mevsim TİPLERİNE GÖRE BESLENME ŞEKİLLERİ Beslenme, yaşamımızı devam ettirebilmemiz için gerekli olan ve genelde karbonhidrat yağ v protein içeriklerinden oluşan her türlü gıda maddelerinin tüketimidir. Sağlıklı beslenme ise hastalıklardan korunmak amacıyla her türlü beslenme yapıtaşlarının belli oranlarda, az az ve sık sık tüketilmesi amacıyla beslenmeye dikkat edilmesidir. Topluma baktığımızda farklı tiplerde vücut şekilleri ile karşılaşabiliriz. Bunlar; elma vücut tipi, armut vücut tipi, ters piramit vücut tipi ve kum saati vücut tipidir. Günlük hayatta edindiğimiz beslenme alışkanlıklarımız gelecekteki vücut tipimizi belirler. Belli bir vücut tipindeysek de buna uygun beslenerek normal ölçüler aralığında bir vücuda sahip olabiliriz. Gelin bahsettiğimiz bu vücut tiplerini inceleyelim ve bunlara uygun olarak normal ölçülere sahip olmak amacıyla nasıl beslenmemiz gerektiğine bir bakalım.