หลักการใช้ยา_อสม ปี 2566

ฉลากยาควบคุมพิเศษ ปริมาณของยาที่บรรจุ ชื่อยา ชื่อและปริมาณของสารออกฤทธ์ ิ อนั เป็ นส่วนประกอบที่สาคญั ของยา เลขทะเบยี นยา คร้งั ที่ผลิต ชื่อที่อยู่ ผูผ้ ลติ วนั ทีผ่ ลติ ยาส้ ินอายุ ยาควบคุมพเิ ศษ

ฉลากยาบรรจุเสร็จ ปริมาณของยาทีบ่ รรจุ ชื่อยา ชื่อและปริมาณของสารออกฤทธ์ ิ อนั เป็ นส่วนประกอบทีส่ าคญั ของยา เลขทะเบยี นยา คร้งั ที่ผลิต ชื่อที่อยู่ ผูผ้ ลติ วนั ทีผ่ ลิต ยาส้ ินอายุ

ตวั อย่างฉลากยาบรรจุเสร็จ

ฉลากวตั ถุออกฤทธ์ิต่อจิตและประสาท ปริมาณของวตั ถุตารบั ทีบ่ รรจุ ชื่อวตั ถุตารบั ชื่อสามญั และปริมาณของวตั ถุออกฤทธ์ิและตวั ยาอื่น อนั เป็ นส่วนประกอบทีส่ าคญั ของวตั ถุตารบั น้นั เลขทะเบยี นวตั ถุตารบั คร้งั ที่ผลิต ชื่อที่อยู่ ผูผ้ ลิต วนั ที่ผลติ ตวั แทนจาหน่าย ยาส้ ินอายุ วตั ถุออกฤทธ์ิ คาเตือน

ฉลากยาเสพติดใหโ้ ทษในประเภท ๓ ปริมาณบรรจุของยาสาเร็จรูป ชื่อยา ชื่อและปริมาณของยาเสพติดใหโ้ ทษและตวั ยาอื่น อนั เป็ นส่วนประกอบทีส่ าคญั ของตารบั สรรพคุณ ขนาดการใชแ้ ละวธิ ีใช้ เลขทะเบยี นตารบั คร้งั ทีผ่ ลิต ชื่อที่อยู่ ผูผ้ ลิต วนั ที่ผลิต ตวั แทนจาหน่าย ยาส้ ินอายุ คาเตือน : อาจเสพติดและใหโ้ ทษ ไม่ควรใชต้ ิดต่อกนั เกิน ๗ วนั ยาเสพติดใหโ้ ทษในประเภท ๓

ประเภทของสถานทีข่ ายยา รา้ นขายยาแผนปัจจุบนั รา้ นขายยาบรรจุเสร็จ รา้ นขายยาสาหรบั สตั ว์

กองทุนยา รา้ นคา้ รา้ นชา ขายยาอะไรไดบ้ า้ ง ยาสามญั ประจาบา้ น และยาบรรจุเสร็จบางรายการ ยาประเภทอื่น หา้ มขาย หากฝ่ าฝื น จะมคี วามผดิ ตามกฎหมาย



การเลือกซ้ ือยาสามญั ประจาบา้ น  ตอ้ งเลอื กซ้ ือเฉพาะแต่ “ยาสามญั ประจาบา้ น” เท่าน้นั โดยสงั เกตบนฉลาก ตอ้ งมีคาว่า “ยาสามญั ประจาบา้ น” และแสดงรายละเอียดอื่น ๆ  เลือกซ้ ือจากรา้ นจาหน่ายทีน่ ่าเชื่อถอื  ไม่ควรซ้ ือยาตามคาชกั ชวนหรือโฆษณาทีอ่ วดอา้ ง สรรพคณุ ครอบจกั รวาล

การฝ่ าฝื นกฎหมาย ตามพรบ.ยา 2510 มาตรา 12 มาตรา 46 หา้ มมใิ หผ้ ูใ้ ดผลิต ขาย หรือนาหรือสงั่ เขา้ หา้ มมิใหผ้ ูใ้ ดผลิต ขาย หรือนาหรือสงั่ เขา้ มาในราชอาณาจกั ร ซึ่ง ยาแผนปัจจุบนั มาในราชอาณาจกั ร ซึ่ง ยาแผนโบราณ เวน้ แต่จะไดร้ บั ใบอนุญาตจากผูอ้ นุญาต เวน้ แต่จะไดร้ บั ใบอนุญาต หากฝ่ าฝื นตอ้ งระวางโทษจาคุกไม่เกินหา้ ปี และปรบั ไม่เกินหนงึ่ หมนื่ บาท หากฝ่ าฝื นตอ้ งระวางโทษจาคุกไม่เกิน สามปี และปรบั ไม่เกินหา้ พนั บาท หา้ มขาย เป็ นการฝ่ าฝื น ไม่ใช่ ตรวจสอบฉลากยาว่าเป็ น มาตรา 12 หรือ 46 ยาสามญั ประจาบา้ นหรือไม่

ตวั อย่างยาชดุ ยาอื่นๆ  ยาชดุ เป็ นยาต้งั แต่ 2 ชนดิ ทีร่ วมอยู่ในซอง เดียวกนั เพอื่ จาหน่ายใหแ้ ก่ลูกคา้ ตามอาการ โดยไม่ไดม้ กี ารระบุชือ่ ยา หรือขนาดยาขา้ ง ซอง แต่ยาชดุ ในปัจจุบนั มกี ารพฒั นาไปมาก เช่น บรรจุสาเร็จรูปโดยมฉี ลากระบุสรรพคุณไวข้ า้ งซอง ยา ในลกั ษณะครอบจกั วาล ทาเป็ นยาลูกกลอน เลียนแบบยาสมุนไพร หรือป่ นเป็ นผงรวมไปกบั ยา สมุนไพร ยาประเภทน้ ี หา้ มจาหน่าย หากฝ่ าฝื น จะมีความผิดตามมาตรา 75 ทวิ ตอ้ งระวางโทษจาคุกไม่เกินหา้ ปี หรือปรบั ไม่เกนิ หา้ หมนื่ บาท หรือท้งั จาท้งั ปรบั

ตวั อย่างฉลากยาไม่ไดข้ ้ ึนทะเบียนตารบั /ยาปลอม

ฉลากยาแผนโบราณทีถ่ ูกตอ้ ง ฉลากยาแผนโบราณปลอม ชื่อยา ชื่อยา : ยาดองสองเพศ เลขทะเบยี นยา : ไม่มี เลขทะเบยี นยา คร้งั ที่ผลิต คร้งั ทีผ่ ลิต : ไม่มี ชื่อทีอ่ ยู่ ผูผ้ ลิต : มี แต่ไม่ชดั เจน ไม่ครบถว้ น ชื่อที่อยู่ ผูผ้ ลิต วนั ที่ผลิต วนั ทีผ่ ลิต วนั ที่ยาส้ ินอายุ : ไม่มี ปริมาณของยาทีบ่ รรจุ : 300 ซีซี ปริมาณของยาทีบ่ รรจุ ยาส้ ินอายุ คาว่า ยาแผนโบราณ : มี ยาแผนโบราณ ชื่อยา คาว่า ยาแผนโบราณ สรรพคุณครอบจกั รวาล ชื่อผูผ้ ลิตยา และจังหวดั โออ้ วด เกินจริง ปริมาณของยาที่บรรจุ ที่ต้งั สถานที่ผลิตยา

ตวั อย่างฉลากยาไม่ไดข้ ้ ึนทะเบยี นตารบั /ยาปลอม ชื่อยา ไม่ใช่เลขทะเบยี นยา สรรพคุณครอบจกั รวาล โออ้ วด เกินจริง ปริมาณของยาทีบ่ รรจุ ชื่อผูผ้ ลิตยา และจังหวดั ทีต่ ้งั สถานที่ผลิตยา

ตวั อยา่ งฉลากยา ไม่ไดข้ ้ ึนทะเบยี น ตารบั /ยาปลอม ไม่ใช่เลขทะเบยี นยา













เราจะทราบไดอ้ ยา่ งไรวา่ ผลิตภณั ฑ์ สุขภาพ ที่เราบริโภคมี......สารสเตียรอยด์







รูปแบบยาชุด ท่ีมีการระบาดในปัจจุบนั

การฝ่ าฝื นกฎหมาย ตามพรบ.ยา 2510 มาตรา 72(4) เป็ นยาที่ไดร้ บั ห้ามมใิ ห้ผู้ใดผลติ ขาย หรือนาหรือส่ัง การข้ ึนทะเบยี นตารบั ยา ยาทไ่ี ม่ได้ขนึ้ ทะเบยี นตารับยา หรือไม่ เข้ามาในราชอาณาจกั ร ไม่ใช่ หากฝ่ าฝื นต้องระวางโทษจาคุกไม่เกนิ สามปี หรือปรับไม่เกนิ ห้าพนั บาทหรือท้ังจาท้งั ปรับ หา้ มขาย เป็ นการฝ่ าฝื น มาตรา 72(4)

การปลอมปนสารอื่นๆในผลติ ภัณฑ์ยา  ยาแผนโบราณ ที่ไมไ่ ด้ขนึ้ ทะเบียนตารบั ยา มกั โอ้อวด สรรพคุณว่าสามารถรักษาสารพัดโรค เช่น มะเร็ง เบาหวาน ความดนั โลหิต ซึง่ ส่วนใหญ่ลักลอบใส่ สารสเตียรอยด์ ซึ่งสเตียรอยด์ จดั เป็นยาควบคมุ พเิ ศษ ผู้ใช้ยาสเตียรอยด์ต้องอยู่ในควบคมุ ดแู ลจากแพทย์ เพราะส เตียรอยด์มคี วามเปน็ พิษสงู และกอ่ ให้เกิดอนั ตราย เช่น  ทาให้กระเพาะอาหารทะลหุ รือเลอื ดออกในกระเพาะอาหาร  กระดูกพรนุ  กล้ามเนื้อออ่ นแรง  เกิดการสะสมไขมนั ผิดทีใ่ บหน้ากลมบวมแบบพระจนั ทร์  ไตวาย  หวั ใจเต้นผิดจังหวะหรือหยดุ เตน้ สดุ ท้ายอาจเปน็ อันตรายถึงแกช่ ีวติ ได้

ผลกระทบจากการรับประทานยาสเตียรอยด์ ท่ี ปลอมปนในผลติ ภัณฑ์สุขภาพอื่น หน้าอูมกลมเป็นดวงจันทร์ “Moon Face” พงุ ปอ่ ง แขน/ขาลีบ

ผลกระทบจากการรบั ประทานยาสเตียรอยดท์ ีป่ ลอมปนใน ผลิตภณั ฑส์ ุขภาพอื่น เกิดการสะสมของ ไขมันทีต่ น้ คอดา้ นหลงั คล้ายหนอก (Buffalo Hump)

ยาสามญั ประจาบา้ น ท่ใี ชใ้ นการปฐมพยาบาล

ความหมาย • \"ยาสามญั ประจาบา้ น\" คอื ตวั ยาท่กี ระทรวงสาธารณะสขุ ไดพ้ จิ ารณาเอาไวว้ ่า เป็นยาอนั เหมาะสมท่ปี ระชาชนควรซ้อื มาไวป้ ระจาบา้ นของตนเอง เพอ่ื จะเป็น ประโยชน์ในการใชด้ ูแลตวั เองจากอาการเจบ็ ป่วยเลก็ ๆ นอ้ ยๆ ท่สี ามารถ เกดิ ข้ึนไดท้ วั่ ไปในชีวติ ประจาวนั ยาสามัญประจาบา้ น

ประกาศกระทรวงสาธารณสขุ

ขอบเขตการเรยี นรู้ • ทราบขอ้ มูลของยาสามญั ประจาบา้ นท่ใี ชบ้ ่อย ในดา้ น ขอ้ บง่ ใช้ วธิ ใี ช้ และขอ้ ควรระวงั ตา่ งๆ • เกดิ ทกั ษะในการเลอื กใชย้ าสามญั ประจาบา้ นในภาวะตา่ งๆ • สามารถแยกประเภทยาสามญั ประจาบา้ น ออกจากยาอนั ตรายได้

ยาลดกรด (Alum milk) • วธิ ใี ช้ – ชนิดน้าแขวนตะกอน ใหร้ บั ประทานครง้ั ละ 2 ชอ้ นโตะ๊ หลงั อาหาร เชา้ กลางวนั เยน็ และกอ่ นนอน หรอื เวลาท่ปี วดแสบทอ้ ง – ชนิดเมด็ ใหเ้ ค้ยี วแลว้ กลนื ครง้ั ละ 2 เม็ด หลงั อาหารเชา้ กลางวนั เยน็ และกอ่ นนอน หรอื เวลาท่ปี วดแสบทอ้ ง • ขอ้ ควรระวงั – ไม่ควรใชใ้ นผูป้ ่วยโรคไต



ยาระบาย • ยาระบายแมกนีเซยี ม ขนาดบรรจุไม่เกนิ 120 ml • ยาระบายมะขามแขก • ใชเ้ ม่ือมีอาการทอ้ งผูก • คาเตอื น – หา้ มใชเ้ ป็นประจา – หญิงมคี รรภ์ หรอื ใหน้ มบตุ ร ควรปรกึ ษาแพทยก์ อ่ น ใช้ – หา้ มใชเ้ ม่อื มอี าการปวดทอ้ ง หรอื คลน่ื ไส้

ผงเกลอื แร่ แกท้ อ้ งเสยี • ประกอบดว้ ย Sodium chloride, Sodium bicarbonate, Potassium chloride, Glucose • ทดแทนการเสยี น้า ใชป้ ้ องกนั อาการช็อก • วธิ ีใช้ – 1 ซองเลก็ ผสมน้าสะอาดท่เี ยน็ แลว้ 1 แกว้ – ใหผ้ ูป้ ่วยจบิ บ่อยๆ • ขอ้ ควรระวงั – ระวงั การใชใ้ นผูป้ ่วยโรคไต โรคหวั ใจ – เกลอื แร่ท่ผี สมแลว้ เกบ็ ไวไ้ ดน้ าน 24 ชวั่ โมง



ยาขบั ลม แกท้ อ้ งอดื • วธิ ใี ช้ – รบั ประทาน ครง้ั ละ 1-2 เม็ด หลงั อาหาร 3 เวลา – **เค้ยี วใหล้ ะเอยี ดกอ่ นกลนื

ยาขบั ลมแกท้ อ้ งอดื ENO • วธิ ใี ช้ – รบั ประทาน ครง้ั ละ 1 ซอง ผสมน้าคร่งึ แกว้ ละลายน้าทนั ที

ผงถ่าน คารบ์ อน • ใชร้ กั ษาอาการทอ้ งเสยี ท่เี กดิ จากอาหารเป็นพษิ • อาหารทอ้ งเสยี ไม่มีไข้ • มอี าหารอาเจยี นร่วมดว้ ย • วธิ ีใช้ – เดก็ มากกว่า 6 ขวบ หรอื ผูใ้ หญ่ : รบั ประทานครง้ั ละ 3-4 แคบซูล ทกุ ๆ 1-2 ชม.

ยาแกป้ วด ลดไข้ (Paracetamol) • มีทง้ั ชนิดเมด็ (500 mg) และชนิดน้าเช่ือม (120 mg/ 5mL) • วธิ ีใช้ – รบั ประทานทกุ 4-6 ชวั่ โมง • ขอ้ ควรระวงั – ยามีพษิ ต่อตบั ไม่ควรใชต้ ิดต่อกนั นาน 5 วนั



แอสไพรนิ /ไอบูโพรเฟน ยาลดไขส้ ูง....ใช่/ไม่ใช่ ยาสามญั ประจาบา้ น ****ระวงั ในโรคไขเ้ ลอื กออก*****

ยาแกแ้ พ้ (Chlorpheniramine) • ประกอบดว้ ย Chlorpheniramine 2 mg • ใชบ้ รรเทาอาการแพ้ เช่น ผ่ืนคนั ลมพษิ น้ามูกไหล • วธิ ใี ช้ – รบั ประทานครง้ั ละ 1-2 เมด็ ทกุ 4-6 ชวั่ โมง • ขอ้ ควรระวงั – ยาทาใหเ้ กดิ อาการงว่ งซมึ



ยาอมบรรเทาอาการเจบ็ คอ ไอ

ยาอมบรรเทาอาการเจบ็ คอ • สรรพคณุ บรรเทาอาการเจบ็ คอ • ขนาดและวธิ ใี ช้ ผูใ้ หญ่และเด็กอายตุ ง้ั แต่ 6 ปีข้ึนไป อมครง้ั ละ 1 เม็ดให้ ละลายชา้ ๆ ในปาก ทกุ 2-3 ชวั่ โมง • คาเตอื น 1. หากใช้ ตดิ ตอ่ กนั 2 วนั แลว้ อาการไม่ดขี ้ึนควรปรกึ ษาแพทย์ หรอื เภสชั กร 2. หญงิ มคี รรภแ์ ละหญงิ ใหน้ มบตุ รควรปรกึ ษาแพทยห์ รอื เภสชั กร กอ่ นใชย้ า 3. ไม่ควรใชใ้ นเด็กอายตุ ํา่ กว่า 6 ปี

ยาอมบรรเทาอาการเจบ็ คอ ไอ • สรรพคุณ : บรรเทาอาการไอ ขบั เสมหะ ทาใหช้ ่มุ คอ • วธิ ใี ช้ : ใชอ้ มครง้ั ละ 1-2 เม็ด เม่อื มีอาการ • ปรมิ าณสทุ ธิ : 40 เม็ด • ขอ้ หา้ มใช/้ ขอ้ ควรระวงั : ไม่มรี ายงานขอ้ หา้ มใชแ้ ละขอ้ ควรระวงั • อาการไม่พงึ ประสงค์ : อาจทาใหร้ ะบายออ่ นๆ • ขอ้ มูลความเป็นพษิ : การรบั ประทานยาในขนาดปกติ ไม่เกดิ ความเป็นพษิ ใน คนและสตั วท์ ดลอง