ວິທະຍາສາດການເມືອງ

5. ທດິ ສະດີວ່ າດວູ້ ຍຮບຖານເສດຖະກດິ - ສງັ ຄົມ 5.1. ການຜະລດິ ວດັ ຖຸແມ່ ນພນູ້ ຖານແຫ່ ງການຄງົ ຕວົ ແລະ ຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງສງັ ຄມົ ບ່ ວໍ ່ າຢ່ ໃນສງັ ຄມົ ໃດກຕໍ າມ ຄນົ ເຮາົ ຢາກຢນຢົງຄງົ ຕວົ ຢ່ ໄດູ້ ກໍຕອູ້ ງມສີ ະບຽງອາຫານເພ່ ອກນິ , ມີແຜ່ ນແພເພ່ ອ ນ່ ຸງຫ່ ົມ ແ ລະ ເຮອນເປັນທ່ ີຢ່ ອາໄສເສຍກ່ ອນ ແ ລວູ້ ຈ່ ງເວາົູ້ ເຖິງການເຄ່ ອນໄຫ ວອ່ ນໆ ເຊ່ ນັ : ການເມ ອງ, ວດັ ທະນະທາໍ ແນວຄດິ .ແຕ່ ວດັ ຖຸສ່ ງິ ຂອງທັງໝດົ ເຫ່ າົ ນນັູ້ ແມ່ ນເກດີ ມາຈາກການຜະລດິ ຂອງຄນົ ເຮາົ . ສະນນັູ້ , ຈ່ ງເວາົູ້ ໄດວູ້ ່ າສງັ ຄມົ ໃດກໍຕາມຖູ້າຫາກບ່ ໍມີການເຄ່ ອນໄຫວການຜະລດິ ແມ່ ນບ່ ມໍ ກີ ານຢນຢົງຄງົ ຕວົ ຢ່ ໄດຢູ້ ່ າງເດດັ ຂາດ. ທ່ ານ ກາກມາກ ໄດເູ້ ວາົູ້ ວ່ າ“ເດກັ ນອູ້ ຍຜໃູ້ ດກໍຮໄູ້ ດວູ້ ່ າ ປະເທດໃດກໍຈະຕາຍຫວິ ຖາູ້ ຫາກຢຸດຕກິ ານອອກແຮງງານເຊ່ ງີ ເຮາົ ບ່ ໍ ເວາົູ້ ໃນປີໜ່ ງ ແຕ່ ຫາກເວາົູ້ ໃນໜ່ ງສບັ ປະດາເທ່ າົ ນນັູ້ .” ເປັນສ່ ງິ ແນ່ ນອນວ່ າການຜະລດິ ວກັ ຖຸ ສ່ ງິ ຂອງແມ່ ນພນູ້ ຖານຊວີ ດິ ຂອງສງັ ຄມົ , ເມ່ ອລະດບັ ການຜະລດິ ຍ່ ງິ ກາູ້ ວໜູ້າສງເທ່ ົາໃດ ຊີວດິ ການເປນັ ຢ່ ຂອງຄນົ ເຮາົ ໃນສງັ ຄມົ ດຂີ ນູ້ ເທ່ າົ ນນັູ້ ຈະເຮດັ ໃຫຊູ້ ວີ ດິ ດາູ້ ນຈດິ ໃຈ ຂອງສງັ ຄມົ ຍ່ ງິ ອຸດມົ ສມົ ບນຂນູ້ .  ແບບວທິ ີການຜະລດິ ແບບວທິ ີການຜະລດິ ແມ່ ນການພວົ ພນັ ເປນັ ເອກະພາບທ່ ີມີລກັ ສະນະກົດເກນລະຫວ່ າງກໍາລງັ ການຜະລດິ ແລະ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ . - ກໍາລງັ ການຜະລດິ ແມ່ ນການພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງຄນົ ກບັ ທາໍ ມະຊາດ, ຄນົ ກບັ ເຄ່ ອງມການອອກແຮງງານ. - ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ແມ່ ນການພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງຄນົ ກບັ ຄນົ ໃນຂະບວນວວິ ດັ ແຫ່ ງການຜະລດິ . ແຜນວາດສະແດງແບບວທິ ີການຜະລດິ ແບບວທິ ີການຜະລດິ ກາໍ ລງັ ການຜະລດິ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ພະຫະນະການຜະລດິ ກາໍ ລງັ ແຮງງານ ກໍາມະສດິ ການຈດັ ຕງັູ້ ການແບ່ ງ ກ່ ຽວກບັ ພະ ຄມຸ ູ້ ຄອງການ ປັນຜນົ ເປາົູ້ ໝາຍ ພະຫະນະ ຫະນະການ ຜະລດິ ແລະ ຜະລດິ ອອກແຮງ ອອກແຮງ ຜະລດິ ແລກປ່ ຽນ ງານ ງານ 44 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

5.2. ການພົວພນັ ສດັ ຈະວພິ າກ ລະຫວ່ າງກໍາລງັ ການຜະລດິ ແລະ ການພົວພນັ ການຜະລດິ . ກ. ບດົ ບາດຕດັ ສນິ ຂອງກໍາລງັ ການຜະລດິ . ກໍາລງັ ການຜະລດິ ແລະ ການພວົ ພັນການຜະລດິ ແມ່ ນສອງດາູ້ ນພນູ້ ຖານຂອງແບບວທິ ີການຜະລດິ ເຊ່ ງິ ບ່ ໍ ສາມາດຕດັ ແຍກອອກຈາກກນັ ໄດ.ູ້ ກໍາລງັ ການຜະລດິ ແມ່ ນການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງການຜະລດິ ຫ ເວາົູ້ ຢ່ າງໜ່ ງແມ່ ນ ລະດບັ ການຄອບຄອງທໍາມະຊາດ ແລະ ເປັນເຈາົູ້ ທໍາມະຊາດຂອງຄນົ ເຮາົ . ການພົວພັນການຜະລດິ ສະແດງເຖງິ ລກັ ສະນະສງັ ຄມົ ຂອງການຜະລດິ ຫ ເວາົູ້ ຢ່ າງໜ່ ງ ແມ່ ນລກັ ສະນະສງັ ຄມົ ຂອງແຕ່ ລະແບບວທິ ກີ ານຜະລດິ . ກໍາ ລງັ ການຜະລດິ ແມ່ ນພນູ້ ຖານຂອງຂະບວນວວິ ດັ ແຫ່ ງການຜະລດິ ແລະ ມີການປ່ ຍນແປງໄວກວ່ າການພ່ ວົ ພັນການ ຜະລດິ . ກໍາລງັ ການຜະລດິ ມີລກັ ສະນະເຄ່ ອນເນ່ ງັ ກວ່ າ. ການປ່ ຽນແປງແບບວທິ ກິ ານຜະລດິ , ເວລາໃດກໍເລ່ ມີ ຈາກ ການປ່ ຽນແປງຂອງກໍາລງັ ການຜະລດິ ແລະ ຫງັ ຈາກນນັູ້ ຈ່ ງເກີດມກີ ານປ່ ຽນແປງທາງດາູ້ ນການຜະລດິ . ສະນນັູ້ , ກໍາ ລງັ ການຜະລດິ ແມ່ ນປັດໃຈເນ່ ງັ ຕງີ ແລະ ປະຕວິ ດັ ທ່ ີສຸດໃນແບບວທິ ກິ ານຜະລດິ . ຕວົ ຢ່ າງ: ລະບອບສະຫະຊບີ ປະຖມົ ບຮານ ກໍາລງັ ການຜະລດິ ຍງັ ຕ່ າໍ ແບບປະຖມົ ປະຖານ, ເຄ່ ອງມແມ່ ນ ກອູ້ ນຫນີ ,ໄມູ້ຄອນ,ດກສດັ ,ລກໜູ້າ ແລະອ່ ນໆ... ສະນນັູ້ , ສະມັດຖະພາບແຮງງານຕ່ າໍ , ວດັ ຖຸ ສ່ ງິ ຂອງທ່ ີຜະລດິ ອອກມາມີໜອູ້ ຍ. ຍອູ້ ນແນວນນັູ້ ຄນົ ປະຖົມບຮານຈາໍ ເປນັ ຕອູ້ ງດາໍ ລງົ ຊີວດິ ຮ່ ວມໝ່ ແລະ ກໍາມະສດິ ລ່ ວມມ່ ກ່ ຍວ ກບັ ພາຫະນະການຜະລດິ . ໃນເມ່ ອເຄ່ ອງມເຮດັ ດວູ້ ຍໂລຫະເປນັ ຕນົູ້ ແມ່ ນທອງ, ເຫັກປ່ ຽນແທນເຄ່ ອງມເຮດັ ດວູ້ ຍຫີນ ກໍາລງັ ການ ຜະລດິ ຂອງສງັ ຄມົ ຂະຫຍາຍຕວົ ບາດກາູ້ ວນ່ ງທ່ ີສາໍ ຄນັ , ກໍາລງັ ການຜະລດິ ໄດສູ້ າູ້ ງໃຫມູ້ ຜີ ະລດິ ຕະພນັ ເຫອພອູ້ ມໆກັບ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງກໍາລງັ ການຜະລດິ , ການແບ່ ງງານໃນສງັ ຄມົ ກໍປະກດົ ຕວົ ຂນູ້ ເຊ່ ນັ : ຂະແໜງລຽູ້ ງສດັ ແຍກ ອອກຈາກການປກຝັ ງ, ຫດັ ຖະກາໍ ແຍກອອກຈາກກະສກິ ໍາ, ການແລກປ່ ຽນພາຍໃນວງົ ຕະກນ ແລະ ບນັ ດາຕະກນ ຕ່ າງກໍເກດີ ຂນູ້ ,ການຜະລດິ ສະເພາະຕາມແຕ່ ລະຄອບຄວົ ຖວ່ າມີຜນົ ດຫີ າຍທາງດາູ້ ນເສດຖະກດິ . ໃນເວລານນັູ້ ເອງ ລະບອບກໍາມະສດິ ເອກະຊນົ ກ່ ຽວກບັ ພາຫະນະການຜະລດິ ກກໍ ໍາເນີດເກດີ ຂນູ້ ໂລດ, ຜະລດິ ຕະພນັ ທ່ ີຜະລດິ ອອກມາ ກບັ ກາຍເປນັ ຊບັ ບສມົ ບດັ ຂອງແຕ່ ລະຄອບຄວົ , ພວກມອີ າໍ ນາດໃນວງົ ຕະກຸ ນ ຫ ຫວົ ໜາູ້ ຕະກນ ຊອກວທິ ຢີ ດຊບັ ສນິ ພາຫະນະການຜະລດິ ກາໍ ລງັ ແຮງງານທ່ ີເປນັ ຂອງສ່ ວນລວມມາເປັນຂອງສ່ ວນຕວົ ແລວູ້ ຄ່ ອຍໆເກີດມີຜຮູ້ ່ ງັ ມີ ແລະ ຜູ້ ທກຸ ຍາກໃນສງັ ຄມົ . ຫວົ ໜາູ້ ຕະກນໄດກູ້ າຍມາເປນັ ເຈາົູ້ ທາດ ແລະ ຄນົ ຫວງຫາຍໄດກູ້ ່ າຍມາເປນັ ຂາູ້ ທາດ ກາໍ ລງັ ການຜະລດິ ຂອງ ສງັ ຄມົ ປະຖມົ ບຮານຂະຫຍາຍຕວົ ທງັ ໄລ່ ຍະສຸດທາູ້ ຍໄດເູ້ ຮດັ ໃຫກູ້ ານພ່ ວົ ພນັ ການຜະລດິ ຂອງສງັ ຄມົ ປະຖມົ ບຮານພງັ ທະລາຍ ຈາກນນັູ້ ລະບອບກາໍ ມະສດິ ເອກະຊນົ ແລະ ສງັ ຄມົ ມີຊນົ ຊນັູ້ ເກີດຂນູ້ . ສງັ ຄມົ ມີຊນົ ຊນັູ້ ໄດຜູ້ ່ ານສາມລະບອບກໍາມະສດິ ເອກະຊນົ ແລວູ້ ຄ: ກາໍ ມະສດິ ຂອງເຈາົູ້ ທາດ, ກໍາມະສດິ ຂອງ ເຈາົູ້ ສກັ ດນີ າ ແລະ ກໍາມະສດິ ຂອງເຈາົູ້ ທນ. ໃນສາມລະບອບດ່ ງັ ກ່ າວກາໍ ລງັ ການຜະລດິ ສບຕ່ ຂໍ ະຫຍາຍຕວົ ແລະ ສມົ ຄ່ ກັບສາມໄລຍະຂະຫຍາຍຕວົ ນນັູ້ , ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ໄດປູ້ ່ ຽນແປງແຕ່ ຕ່ າໍ ຫາສງ ແຕ່ ການກດົ ຂຂີູ້ ດຮດິ ດວູ້ ຍ ການບີບບງັ ຄບັ ຢ່ າງເປີ ດແປນບ່ ຄໍ ດິ ໄລ່ ເສດຖະກດິ ກ່ າວໄປເຖງິ ການກດົ ຂຂີູ້ ດຮດີ ດວູ້ ຍວທິ ີເລກິ ແລບແນບນຽນທ່ ທີ ັນ 45 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ສະໄໝ. ສະນນັູ້ , ກໍາລງັ ການຜະລດິ ຄແນວໃດ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ກຕໍ ອູ້ ງເປນັ ຄແນວນນັູ້ . ແຕ່ ການພວົ ພນັ ການ ຜະລດິ ຄນກບັ ລກັ ສະນະ ແລະ ລະດບັ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງກໍາລງັ ການຜະລດິ .ທ່ ານກາກມາກ ເວາົູ້ ວ່ າ “ ຍອູ້ ນມີ ກໍາລງັ ການຜະລດິ ໃໝ່ ມະນຸດຈ່ ງປ່ ຽນແປງວທິ ີການຜະລດິ ຂອງຕນົ ໄດູ້ ແລະ ຍອູ້ ນການປ່ ຽນແປງວທິ ີການຜະລດິ , ວທິ ສີ າູ້ ງຢ່ ທາໍ ກນິ ຂອງມະນດຸ ຈ່ ງປ່ ຽນແປງການພ່ ວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ທງັ ໝດົ ຂອງຕນົ , ເຄ່ ອງສເີ ຂາົູ້ ປ່ ິນດວູ້ ຍມ ພາໃຫສູ້ ງັ ຄມົ ເກີດມີເຈາົູ້ ສກັ ດນີ າ,ເຄ່ ອງສເີ ຂາົູ້ ປ່ ິນດວູ້ ຍແຮງອາຍນາໍ ູ້ ພາໃຫສູ້ ງັ ຄມົ ລດັ ທທິ ນນຍິ ມົ ອຸດສະຫະກາໍ ”. ຂ. ບດົ ບາດກະທບົ ຄນຂອງການພົວພນັ ການຜະລດິ . ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ມີບດົ ບາດກະທບົ ຄນ ຕ່ ກໍ ານຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງກໍາລງັ ການຜະລດິ ການພວົ ພນັ ການ ຜະລດິ ແມ່ ນຮບການສງັ ຄມົ ຂອງການຜະລດິ , ມນັ ເປີ ດຊ່ ອງທາງໃຫກູ້ ານຜະລີດຂະຫຍາຍຕວົ ຫກດົ ໜ່ ວງການ ຂະຫຍາຍຍຕວົ ຂອງມັນ ຖູ້າການພົວພນັ ການຜະລດິ ຂະຫຍາຍຕວົ ສອດຄ່ ອງກັບລກັ ສະນະ ແລະ ລະດບັ ການ ຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງກໍາລງັ ການຜະລດິ ກໍຈະສາູ້ ງເງ່ ອນໄຂໃຫກູ້ ໍາລງັ ການຜະລດິ ຂະຫຍາຍຕວົ ຕ່ ໄໍ ປ ແຕ່ ຖາູ້ ຫາກ ວ່ າການພ່ ວົ ພນັ ການຜະລດິ ມນັ ຫາູ້ ຫງັ ກໍຈະຂດັ ແຍ່ ງກບັ ກໍາລງັ ການຜະລດິ , ມນັ ຈະກດົ ໜ່ ວງການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງ ກາໍ ລງັ ການຜະລດິ . ການລບົ ລາູ້ ງການພ່ ວົ ພນັ ການຜະລດິ ແບບເກ່ າົ ທ່ ີຫາູ້ ຫງັ ແລວູ້ ແລະ ການກໍາເນດີ ຂນູ້ ການພ່ ວົ ພນັ ການຜະລດິ ແບບໃໝ່ ທ່ ີກາູ້ ວໜາູ້ ນນັູ້ ເປັນສ່ ງິ ກໍານດົ ການຂາູ້ ມຜ່ ານຈາກຮບການເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ ນໄີູ້ ປສ່ ຮບການເສດຖະກິດ ສງັ ຄມົ ອ່ ນ. ໃນເງ່ ອນໄຂສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຄວາມສອດຄ່ ອງກນັ ລະຫວ່ າງການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ກບັ ກໍາລງັ ການຜະລດິ ນນັູ້ ມີ ລກັ ສະນະໝັນູ້ ຄງົ ຖາວອນ, ເພາະກໍາມະສດິ ສ່ ວນລວມຕ່ ໍພາຫະນະການຜະລດິ ສອດຄ່ ອງກບັ ລກັ ສະນະສງັ ຄມົ ຂອງ ແຮງງານ, ອນັ ນນັູ້ ມັນຫກີູ້ ເວນັູ້ ວກິ ດິ ການ ແລະ ໄຂສ່ ອງທາງສາໍ ລບັ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງກາໍ ລງັ ການຜະລດິ , ແຕ່ ໃນ ລະບອບສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຍງັ ບ່ ທໍ ນັ ມີຄວາມສອດຄ່ ອງຢ່ າງສມົ ບນ ແລະ ເດດັ ຖານລະຫວ່ າງກາໍ ລງັ ການຜະລດິ ແລະ ການ ພວົ ພນັ ການຜະລດິ ນນັູ້ ໄດເູ້ ທ່ ອ, ເນ່ ອງຈາກວ່ າການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ປ່ ແປງຊາູ້ ກວ່ າກາໍ ລງັ ການຜະລດິ ,ໃນໄລ່ ຍະທ່ ີ ແນ່ ນອນມນັ ຈະເກີດມີການຂດັ ແ ຍ່ ງກນັ ລະຫວ່ າງການຜະລດິ ແລະ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ . ແຕ່ ຄວາມຂດັ ແຍ່ ງ ເຫ່ າົ ນນັູ້ ບ່ ມໍ ີລກັ ສະນະປໍລະປກັ ກນັ ເພາະວ່ າພາຍໃຕລູ້ ະສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ກໍາມະສດິ ສ່ ວນລວມຕ່ ພໍ າຫະນະການຜະລດິ ມີ ຖານະຄອບຄອງ, ເມ່ ອເປນັ ແນວນນັູ້ ມັນຈະຫີກູ້ ເວນັູ້ ໄດບູ້ ນັ ຫາຄນົ ຂດຮດີ ຄນົ . ຈດຸ ໝາຍພນູ້ ຖານຂອງການຜະລດິ ສງັ ຄມົ ນນັູ້ ແມ່ ນການຕອບສະໜ ອງຄວາມຕອູ້ ງການຂອງຊາວຜູ້ອອກແຮງງານໝົດທຸກຄນົ , ດວູ້ ຍເຫດນນັູ້ ຜນົ ປະໂຫຍດພນູ້ ຖານຂອງທກຸ ໆຊນັູ້ ຄນົ ຈ່ ງແມ່ ນອນັ ດຽວກນັ ,ໃນນນັູ້ ສະມນຊກິ ທຸກຄນົ ລວູ້ ນແຕ່ ມີຄວາມສນົ ໃຈໃນ ການປບັ ປ່ ຸງວທິ ກີ ານຜະລດິ ໃຫດູ້ ຂີ ນູ້ ກວ່ າເກ່ າົ . ໃນເງ່ອນໄຂຂອງລະບອບສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຄວາມຂດັ ແຍ່ ງລະຫວ່ າງກໍາລງັ ການຜະລດິ ກບັ ການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ໄດຮູ້ ບັ ການແກູ້ໄຂໃນຂອບເຂດແຫ່ ງຄວາມສອດຄ່ ອງລວມລະຫວ່ າງມັນເອງ , ໝາຍຄວາມວ່ າ ການພົວພັນການ ຜະລດິ ບ່ ແໍ ມ່ ນໄປນາໍ ຫງັ ຢ່ າງເຕມັ ສ່ ວນຫາບພຽງແຕ່ ໃນບາງດາູ້ ນເທ່ າົ ນນັູ້ ,ດາູ້ ນດ່ ງັ ກ່ າວມຄີ ວາມຂດັ ແຍ່ ງກນັ ກບັ ກາໍ ລງັ ການຜະລດິ ທ່ ກີ າູ້ ວໜູາ້ ໄວກວ່ າອນັ ແມ່ ນຄວາມຂດັ ແຍ່ ງຂອງການເຕບີ ໃຫຍ່ ຂະຫຍາຍຕວົ .ການແກໄູ້ ຂຂຊຂູ້ ດັ ແຍ່ ງດ່ ງັ 46 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ກ່ ວາບ່ ຈໍ າໍ ເປນັ ໃຫທູ້ ບັ ມາູ້ ງ, ດບັ ສນການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ທ່ ມີ ີຢ່ ແລວູ້ , ແຕ່ ມນັ ແກໄູ້ ຂດວູ້ ຍເສນັູ້ ທາງແຫ່ ງການປັບປ່ ຸ ງ ການພວົ ພນັ ແຫ່ ງການຜະລດິ ທ່ ີພວມເຕບີ ໃຫຍ່ ຂະຫຍາຍຕວົ ນນັູ້ ໄປເທ່ ອລະກາູ້ ວ. ການແກູ້ໄຂຂຂໍ ູ້ ດັ ແຍ່ ງທ່ ີເກີດຂນູ້ ນນັູ້ ດາໍ ເນນີ ໄປດວູ້ ຍສອດຄ່ ອງກັບຜນົ ປະໂຫຍດອນັ ຕນົູ້ ຕໍ, ຂອງຊາວຜູ້ ອອກແຮງງານ, ຢ່ ໃນບດົ ບາດນນັູ້ ໄດແູ້ ກນູ້ ະໂຍບາຍການເມອງຂອງພກັ , ການເຄ່ ອນໄຫວຂອງລດັ ແລະ ລກັ ສະນະ ຕງັູ້ ໜາູ້ ແບບມີຫວົ ຄດປະດດິ ສາູ້ ງຂອງມະຫາຊນົ , ການແກູ້ໄຂຂຂໍ ູ້ ດັ ແຍ່ ງລະຫວ່ າງກາໍ ລງັ ການຜະລດິ ແລະ ການ ພວົ ພນັ ການຜະລດິ ນນັູ້ ນາໍ ໄປເຖງິ ການຮດັ ແໜນູ້ ແລະ ເຊ່ ອມຂະຫຍາຍແບບວທິ ກີ ານຜະລດິ ໃນຂນັູ້ ຕ່່ໄໍ ປ. ດ່ ງັ ນນັູ້ , ຄວາມໝາຍທາງດາູ້ ນທດິ ສະດກີ ່ ຽວກບັ ຮບການເສດຖະກດິ ສງັ ຄມົ ກ່ ອນອ່ ນໝດົ ຕອູ້ ງຮບັ ຮວູ້ ່ າຢາກ ກໍານດົ ຮບການເສດຖະກດິ ສງັ ຄມົ ໃດໜ່ ງກໍຕອູ້ ງຮກູ້ ານພວົ ພນັ ການຜະລດິ ຂອງມັນກ່ ອນ, ຮບການເສດຖະກດິ ສງັ ຄມົ ຍາມໃດກໍຕດິ ແໜ້ນູ ກບັ ແບບວທິ ີການຜະລດິ ໜ່ ງ ແລະ ຕດິ ແໜູນ້ ກບັ ໂຄ່ ງບນົ , ຮແູ້ ຈງູ້ ເຖງິ ໂຄ່ ງປະກອບຮບການ ເສດຖະກດິ ສງັ ຄມົ ຈະຊ່ ວຍໃຫພູ້ ວກເຮາົ ຮກູ້ ດົ ເກນຂອງມນັ ແລະ ຮດູ້ ດັ ແປງສງັ ຄມົ ເກ່ າົ , ກ່ ສໍ າູ້ ງສງັ ຄມົ ໃໝ່ , ຊ່ ວຍ ໃຫພູ້ ວກເຮາົ ມີມະໂນພາບກ່ ຽວກບັ ຮບການເສດຖະກດິ ສງັ ຄມົ ຢ່ າງຈະແຈງູ້ ໃນນນັູ້ ຕອູ້ ງກາໍ ແໜນູ້ ການພົວພນັ ສດັ ຈະ ວພິ າກ ລະຫວ່ າງກໍາລງັ ການຜະລດິ ກບັ ພວົ ພນັ ການຜະລດິ ; ໂຄ່ ງລ່ າງກບັ ໂຄ່ ງບນົ . ຄໍາຖາມຄນົູ້ ຄວາູ້ 1. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍການຜະລດິ ວດັ ຖຸແມ່ ນພນູ້ ຖານແຫ່ ງການຄງົ ຕວົ ແລະ ຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງສງັ ຄມົ ?. 2. ບດົ ບາດຕດັ ສນິ ຂອງກາໍ ລງັ ການຜະລດິ ມີຫຍງັ ແດ່ ?. 3. ບດົ ບາດກະທບົ ຄນຂອງການພວົ ພນັ ການຜະລດິ ມີຫຍງັ ແດ່ ?. 6. ລະບອບປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ 6.1. ຄວາມໝາຍ ຄາໍ ວ່ າ: ປະຊາທປິ ະໄຕ ແມ່ ນສະແດງເຖງິ ສດິ ອໍານາດ, ຄວາມເປັນເຈາົູ້ . ດ່ ງັ ນນັູ້ , ລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ຈ່ ງິ ແມ່ ນ ສດິ ອາໍ ນາດທງັ ໝົດເປັນຂອງປະຊາຊນົ , ຂນູ້ ກບັ ປະຊາຊນົ , ໂດຍປະຊາຊນົ . ຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ເຄ່ ອນ ໄຫວຂອງກງົ ຈດັ ລດັ ແມ່ ນເພ່ ອແນ່ ໃສ່ ຮບັ ໃຊສູ້ ດິ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊນົ . ລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ແມ່ ນລະບອບສດິ ອາໍ ນາດທງັ ໝດົ ເປນັ ຂອງປະຊາຊນົ ລາວບນັ ດາ ເຜ່ າົ ຕາມທ່ ີກາໍ ນດົ ໄວໃູ້ ນລດັ ຖະທໍາມະນນແຫ່ ງ ສ ປ ປ ລາວ. ໃນປະຫວດັ ສາດແຫ່ ງການຂະຫຍາຍຕວົ ທາງການເມອງຂອງສງັ ຄມົ ມະນຸດ, ປະຊາທປິ ະໄຕໄດກູ້ ໍານດົ ຂນູ້ ໃນສອງຮບແບບຄ: ຮບແບບທີໜ່ ງ ແມ່ ນປະຊາທປິ ະໄຕຂອງຄນົ ສ່ ວນຫາຍ, ສດິ ອາໍ ນາດທັງເປັນຂອງປະຊາຊນົ ໂດຍປະຊາຊນົ ແລະ ເພ່ ອສດິ ຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊນົ . ຮບແບບທີ ສອງ ແມ່ ນປະຊາທປິ ະໄຕຂອງຊນົ ຊນັູ້ ສ່ ວນ ໜອູ້ ຍທ່ ີກໍາອາໍ ນາດໃນສງັ ຄມົ . ຕວົ ຢ່ າງ: ປະຊາທປິ ະໄຕນາຍທນ ແມ່ ນສດິ ອາໍ ນາດເປັນຂອງນາຍທນ, ການຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ການເຄ່ ອນໄຫວ ແມ່ ນເພ່ ອແນໃສ່ ປົກປູອ້ ງສດິ ຜນົ ປະປະໂຫຍດ ແລະ ອາໍ ນາດຂອງຊນົ ຊນັູ້ ນາຍທນ, ບ່ ແໍ ມ່ ນປະຊາທິປະໄຕຂອງຄນົ ສ່ ວນຫາຍໃນສງັ ຄມົ . 47 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

6.2. ທາດແທູ້ຂອງລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ທ່ ານ ກາກມາກ, ອງັ ແກນ ແລະ ທ່ ານ ເລນນິ ໄດຢູ້ ງັູ້ ຢນຢ່ າງຈະແຈງູ້ ວ່ າ: “ ບ່ ມໍ ີ ແລະ ກໍບ່ ອໍ າດສາມາດເປັນ ໄປໄດອູ້ ນັ ທ່ ີເອີນູ້ ວ່ າປະຊາທປິ ະໄຕອອູ້ ຍຕອູ້ ຍ ”, ໝາຍຄວາມວ່ າປະຊທປິ ະໄຕຂອງແຕ່ ລະສງັ ຄມົ ກໍມຮີ ບແບບສະ ເພາະຂອງມນັ ເຊ່ ນັ : ປະຊາທິປະໄຕນາຍທນກໍ ແມ່ ນຮບແບບການເຄ່ ອນໄຫວອາໍ ນາດການເມອງຂອງຊນົ ຊນັູ້ ກໍາ ມະກອນ, ຊາວຜູ້ອອກແຮງງານ ເຊ່ ງິ ປະກອບດວູ້ ຍບນັ ດາຊນັູ້ ຄນົ ທ່ ີເປັນຫກັ ແຫ່ ງໃນສງັ ຄມົ ຄ: ກໍາມະກອນ, ຊາວ ກະສກິ ອນ ແລະ ນກັ ຮຽນຮ,ູ້ ປນັ ຍາຊນົ . ສດິ ອາໍ ນາດທ່ ີຖກປະຕບິ ດັ ນະໂຍບາຍຊນົ ຊນັູ້ ກາໍ ມະກອນ, ຊາວກະສກິ ອນ ແລະ ນກັ ຮຽນຮ,ູ້ ປັນຍາຊນົ ພາຍໃຕກູ້ ານນໍາພາຂອງພກັ ແມ່ ນເນອູ້ ແທຂູ້ ອງລະບອບປະຊທປິ ະໄຕປະຊາຊນົ ເຊ່ ງິ ເປັນປະຊາທປິ ະໄຕທ່ ີມີຄວາມ ຍຸດຕທິ ໍາໃນສງັ ຄມົ . ການຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ການເຄ່ ອນໄຫວຂອງກງົ ຈກັ ລດັ ໃນລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕປະຊາຊນົ ແມ່ ນຕດິ ພນັ ກບັ ການນາໍ ພາລວມສນເປນັ ເອກະພາບ ຂອງພກັ ແລະ ການຄມຸ ູ້ ຄອງຂອງລດັ , ຍອູ້ ນແນວນນັູ້ ຈ່ ງິ ເປນັ ກາໍ ລງັ ສງັ ລວມໃຫູ້ ແກ່ ການປກົ ປກັ ຮກັ ສາ ແລະ ສາູ້ ງສາປະເທດຊາດ. ກງົ ກນັ ຂາູ້ ມປະຊາທປິ ະໄຕນາຍທນ ແມ່ ນດາໍ ເນນີ ໄປຕາມແຕ່ ລະ ກ່ ຸມ, ແຕ່ ລະພກັ , ແຕ່ ລະພວກທ່ ີມີການແກງູ້ ແຍງູ້ , ແຂ່ ງຂນັ ກາຍເປັນຂຂໍ ູ້ ດັ ແຍ່ ງທ່ ີປໍລະປກັ ຕ່ ກໍ ັນ. ປະຊາທປິ ະໄຕຂອງລະບອບສງັ ຄມົ ໃດ, ເນອູ້ ແທູ້ຂອງມນັ ກໍ ແມ່ ນລະບອບການເມອງຂອງສງັ ຄມົ ນນັູ້ , ແມ່ ນແບບວທິ ີດາໍ ເນນີ ອາໍ ນາດທາງການເມອງຂອງຊນົ ຊນັູ້ ທ່ ີກາໍ ອາໍ ນາດໃນສງັ ຄມົ ນນັູ້ ເອງ. 6.3. ການເສມີ ຂະຫຍາຍປະທປິ ະໄຕຢ່ ໃນຂງົ ເຂດຊວີ ດິ ສງັ ຄມົ ກ. ຂງົ ເຂດເສດຖະກດິ ປະຊາທປິ ະໄຕໃນຂງົ ເຂເສດຖະກດິ ແມ່ ນເລ່ ມີ ຈາກສດິ ເສລພີ າບ ແລະ ຄວາມເປັນເຈາົູ້ ໂດຍກງົ ການດາໍ ເນີນ ການຜະລດິ , ທຸລະກດິ ຂອງຊາວຜອູ້ ອກແຮງງານໃນ ສ ປ ປ ລາວ, ບນົ ພນູ້ ຖານຄວາມສະເໝີພາບຕ່ ໍໜາູ້ ກດົ ໝາຍ, ໄດຮູ້ ບັ ການປົກປອູ້ ງ ແລະ ສ່ ງົ ເສມີ ຈາກລດັ ເພ່ ອຮບັ ປະກນັ ສດິ ຜນົ ປະໂຫຍດທ່ ີຖກຕອູ້ ງຕາມກົດໝາຍຂອງທຸກ ພາກສ່ ວນ ຜົນປະໂຫຍດສ່ ວນບຸ ກຄນົ ແລະ ຄອບຄວົ , ຜູ້ອອກແຮງງານ, ຜົນປະໂຫຍດລວມໝ່ ຂອງພາກສ່ ວນ ເສດຖະກດິ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຂອງລດັ ຫ ປວງຊນົ . ລດັ ຖສາໍ ຄນັ ສດິ ຜນົ ປະໂຫຍດ ຂອງສ່ ວນບຸ ກຄນົ ແລະ ຄອບຄວົ ຜອູ້ ອກແຮງງານ, ຈາກທດັ ສະນະທ່ ີວ່ າຖາູ້ ບຸ ກຄນົ , ຄອບຄວົ ຜອູ້ ອກແຮງງານຮ່ ງັ ມີ, ອຸດມົ ສມົ ບນ, ກໍເປັນ ການປະກອບສ່ ວນເຮດັ ໃຫປູ້ ະເທດຊາດຮ່ ງັ ມີເຂມັູ້ ແຂງ. ເພ່ ອຮບັ ປະກນັ ປະຊາທປິ ະໄຕຢ່ ໃນຂງົ ເຂດເສດຖະກດິ ໃນເງ່ອນໄຂໃໝ່ ນ,ີູ້ ພວກເຮາົ ຕອູ້ ງໄດປູ້ ັບປຸງບນັ ດາ ລະບຽບການ ແລະ ຂກໍ ູ້ າໍ ນດົ ກົດໝາຍຕ່ າງໆ, ໃຫສູ້ ອດຄ່ ອງເໝາະສມົ ແລະ ນາໍ ໃຊຢູ້ ່ າງເປນັ ເອກະພາບທ່ ວົ ປະເທດ, ແນໃສ່ ເຮດັ ໃຫບູ້ ນັ ດານະໂຍບາຍຕ່ ພໍ າກສ່ ວນເສດຖະກດິ ຕ່ າງໆຄບົ ຊຸ ດ. ຂ. ປະຊາທປິ ະໄຕໃນຂງົ ເຂດການເມອງ ລດັ ຖະທໍາມະນນແຫ່ ງ ສ ປ ປ ລາວໄດກູ້ າໍ ນດົ ໄວວູ້ ່ າ ພນົ ລະເມອງລາວ ຍງິ - ຊາຍ ມີສດິ ເທ່ າົ ທຽມກນັ ໃນ ດາູ້ ນການເມອງ, ເສດຖະກດິ , ວດັ ທະນາທໍາ - ສງັ ຄມົ ແລະ ຄອບຄວົ , ແມ່ ນສດິ ເສລພີ າບ ປະຊາທປິ ະໄຕອນັ ແທຈູ້ ງິ ຂອງພນົ ລະເມອງລາວ ໂດຍບ່ ຈໍ າໍ ແນກເພດ, ຊນົ ເຜ່ າົ ຫ ຖານະ ເພ່ ອປະກອບສ່ ວນເຄ່ ອນໄຫວວຽກງານສາໍ ຄນັ ແລະ ເປັນປະໂຫຍດແກ່ ຊາດພາຍໃຕກູ້ ານນໍາພາຂອງພັກ, ກ່ ອນອ່ ນປະຊາທິປະໄຕໃນຂງົ ເຂດການເມອງໄດຮູ້ ບັ ການ 48 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ປະຕບິ ດັ ໂດຍກງົ ແມ່ ນສດິ ສະໝກັ ຮບັ ເລອກຕງັູ້ , ສດິ ປ່ ອນບດັ ເລອກຕງັູ້ , ສດິ ປະກອບຄາໍ ຄດິ ຄາໍ ເຫນັ ເຂາົູ້ ໃນວຽກງານ ແລະ ບນັ ຫາສາໍ ຄນັ ຕ່ າງໆຂອງຊາດ. ສດິ ປະຊາທປິ ະໄຕຂອງພນົ ລະເມອງໄດຮູ້ ບັ ການປະຕບິ ດັ ໂດຍຜ່ ານລດັ . ດ່ ງັ ນນັູ້ , ຕອູ້ ງສາູ້ ງ ແລະ ປັບປ່ ຸງລດັ ໃຫູ້ກາຍເປັນລດັ ຂອງປະຊາຊນົ ໂດຍປະຊາຊນົ ແລະ ເພ່ ອສດິ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊນົ ຢ່ າແທູ້ຈງິ , ລດັ ຈດັ ຕງັູ້ ຄມຸ ູ້ ຄອງຊວີ ດິ ສງັ ຄມົ ທຸກດາູ້ ນດວູ້ ຍກດົ ໝາຍ, ບດົ ບາດນາໍ ພາຂອງພກັ ມີຄວາມໝາຍຕດັ ສນິ ດາູ້ ນເນອູ້ ໃນການເມອງ ໃນການເປີດກວູ້ າງປະຊາທປິ ະໄຕໃຫໜູ້ ກັ ແໜນູ້ . ຄ. ປະຊາທປິ ະໄຕໃນຂງົ ເຂດວດັ ທະນາທາໍ - ສງັ ຄມົ  ຂງົ ເຂດວດັ ທະນາທໍາ ວດັ ທະນາທໍາ ແມ່ ນຄນຸ ຄ່ າລວມຍອດທ່ ີຄນົ ເຮາົ ຄນົູ້ ຄດິ ປະດດິ ແຕ່ ງຂນູ້ ມາໃນແຕ່ ລະຍຸກແຕ່ ລະສະໄໝມທີ ງັ ດາູ້ ນວດັ ຖຸ ແລະ ດາູ້ ນຈດິ ໃຈ, ເປນັ ຮາກຖານການຄງົ ຕວົ , ຂະຫຍາຍຕວົ ແລະ ເປັນຈຸດໝາຍຂອງການພດັ ທະນາ ສງັ ຄມົ . ປະຊາທິປະໄຕທາງດາູ້ ນວດັ ທະນາທໍາ ແມ່ ນສດິ ເສລພີ າບໃນການເຄ່ ອນໄຫວວຽກງານວດັ ທະນາທໍາ ເຊ່ ນັ ການຄນົູ້ ຄດິ ປະດດິ ແຕ່ ງ, ການນາໍ ໃຊູ້ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍຄຸນຄ່ າວດັ ທະນາທາໍ ທ່ ີເປນັ ມນເຊອູ້ ອນັ ດງີ າມຂອງຊາດ, ສມົ ທບົ ກບັ ການຮບັ ເອາົ ວດັ ທະນາທໍາທ່ ີກາູ້ ວໜາູ້ ຂອງໂລກ. ເພ່ ອຮບັ ປະກນັ ປະຊາທປິ ະໄຕໃນຂງົ ເຂດວດັ ທະນາທໍາ ພັກ - ລດັ ເຮາົ ໄດມູ້ ີນະໂຍບາຍສ່ ງົ ເສມີ ການເຄ່ ອນ ໄຫວວດັ ທະນາທາໍ ຢ່ ບນັ ດາໂຮງຮຽນ ແລະ ໝ່ ບາູ້ ນຕ່ າງໆ. ສ່ ງົ ເສມີ ວຽກງານສລິ ະປະວນັ ນະຄະດໃີ ຫກູ້ າຍເປັນການ ເຄ່ ອນໄຫວຂອງມະຫາຊນົ , ຊຸກຍວູ້ ຽກງານການປະດຄິ ດິ ແຕ່ ງທ່ ມີ ີຄຸນນະພາບ ແລະ ມີການສບທອດມນເຊອູ້ ອນັ ດງີ າມຂອງຊາດ, ສມົ ທບົ ກບັ ການຮບັ ເອາົ ວດັ ທະນາທໍາອນັ ກາູ້ ວໜາູ້ ຂອງໂລກ, ມນີ ະໂຍບາຍເໝາະສມົ ຕ່ ຜໍ ູ້ມຜີ ນົ ງານ ດເີ ດ່ ນັ ໃນການເຄ່ ອນໄຫວ, ຈາໍ ກດັ ທຸກປະກດົ ການທ່ ີຫຍທໍ ູ້ ໍ ູ້ ແລະ ເຊ່ ອມຊາມ.  ຂງົ ເຂດສງັ ຄມົ ສງັ ຄມົ ແມ່ ນຂງົ ເຂດຊວີ ດິ ຕວົ ຈງິ ຂອງພນົ ລະເມອງ, ການພດັ ທະນາສງັ ຄມົ . ແມ່ ນການພດັ ທະນາຄຸນນະພາບຊວີ ດິ ໃຫດູ້ ຂີ ນູ້ ລວມມີການສກສາ ສາທາລະນະສຸກ, ສະຫວດັ ດກີ ານ ແລະ ອ່ ນໆ. ປະຊາທປິ ະໄຕດາູ້ ນສງັ ຄມົ ແມ່ ນສດິ ເສລພີ າບຂອງພນົ ລະເມອງໃນການຮ່ າໍ ຮຽນ, ປະກອບອາຊີບ, ການໄປ ມາຕງັູ້ ຖ່ ນິ ຖານພມລໍາເນາົ ບນົ ພນູ້ ຖານລດັ ຖະທໍາມະນນ, ລະບຽບ, ກດົ ໝາຍຂອງລດັ , ສດິ ໄດຮູ້ ບັ ການປ່ ິນປົວ, ຮບັ ລາງວນັ ບາໍ ເນດັ , ຍອູ້ ງຍໍ ແລະ ສດິ ອ່ ນໆ. ເພ່ ອຮບັ ປະກນັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ໃນຂງົ ເຂດສງັ ຄມົ ຢ່ ໃນເງ່ອນໄຂວທິ ະຍາສາດ, ເຕກັ ໂນໂລຊີ ກາຍເປນັ ກາໍ ລງັ ການຜະລດິ ໂດຍກົງ ແລະ ເປັນປດັ ໃຈຕດັ ສນິ ການພັດທະນາໃນໂລກປດັ ຈບຸ ນັ , ພັກ - ລດັ ເຮາົ ໄດວູ້ າງນະໂຍບາຍ ປບັ ປຸງວຽກງານການສກສາໃຫູ້ມີການຫນັ ປ່ ຽນໃນພາກຕວົ ຈງິ , ມີຄຸນນະພາບດຂີ ນູ້ ດວູ້ ຍການປັບປຸງຫັກສດການ ຮຽນ - ການສອນ, ສາູ້ ງເງ່ອນໃຫລູ້ ກຫານຂອງປະຊາຊນົ ທ່ ີຍງັ ທຸກຍາກ, ເພດຍງິ ແລະ ຊນົ ເຜ່ າົ ໄດເູ້ ຂາົູ້ ຮຽນຫາຍຂນູ້ ໃນທຸ ກຊນັູ້ ຮຽນ ທຸກ ສາຍທງັ ໃນ ແລະ ນອກລະບບົ , ສ່ ງົ ເສີມທ່ ົວສງັ ຄມົ ເຂາົູ້ ຮ່ ວມ ໃນວຽກງານສກສານບັ ມ ູ້ ກວາູ້ ງຂວາງ, ສາູ້ ງເງ່ອນໄຂ ແລະ ຊຸກຍເູ້ ອກະຊນົ , ພ່ ແໍ ມ່ ນກັ ຮຽນ ແລະ ບຸ ກຄນົ ມີສ່ ວນຮ່ ວມໃນການພດັ ທະນາການ ສກສາ. ຂະຫຍາຍວຽກງານສາທາລະນະສຸກໄປສ່ ຮາກຖານໃຫທູ້ ່ ວົ ເຖງິ , ສມົ ທບົ ການປ່ ິນປົວດວູ້ ຍຢາຫວງກບັ ຢາ ພນູ້ ເມອງ, ປະຕບິ ດັ ນະໂຍບາຍການປ່ ນິ ປວົ ຕ່ ພໍ ະນກັ ງານ, ທະຫານ, ຕາໍ ຫວດ, ນະໂຍບາຍບລໍ ກິ ານສາທາລະນະສຸກ 49 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ແບບບ່ ເໍ ສຍຄ່ າສາໍ ລບັ ຜທູ້ ກຸ ຍາກຂາດເຂນີ ເດກັ ກໍາຟູ້າອານະຖາໃຫເູ້ ປນັ ຈງິ . 6.4. ສາູ້ ງລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວໄປຕາມທດິ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ແມ່ ນອຸ ດມົ ຄະຕຂິ ອງພັກເຮາົ , ສອດຄ່ ອງກບັ ຄວາມມ່ ຸ ງມາດປາຖະໜ າຂອງປະຊາຊົນ ບນັ ດາເຜ່ ົາ, ມີແຕ່ ລະບອບສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ເທ່ າົ ນນັູ້ , ປະຊາຊນົ ເຮາົ ຈ່ ງິ ຈະຫຸດພນົູ້ ອອກຈາກການຖກຂດຮດີ , ມີຄວາມ ຍຸດຕທິ ໍາໃນສງັ ຄມົ , ແຕ່ ການກູ້າວໄປສ່ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ນນັູ້ ຕອູ້ ງໄດຜູ້ ່ ານບນັ ດາບາດກາູ້ ວທ່ ີຫຍຸງູ້ ຍາກ, ເນ່ ອງຈາກຄວາມ ດອູ້ ຍພດັ ທະນາຂອງປະເທດເຮາົ , ກ່ ອນອ່ ນແມ່ ນເສດຖະກດິ ຫາູ້ ຫງັ , ຄວາມຮບັ ຮຂູ້ ອງປະຊາຊນົ ຍງັ ຕາໍ , ກາໍ າລງັ ການ ຜະລດິ ຍງັ ແບບປະຖມົ ປະຖານ. ດ່ ງັ ນນັູ້ , ໃນເງ່ອນໄຂສບຕ່ ສໍ າູ້ ງ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍລະບອບປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ເພ່ ອສາູ້ ງປະ ຖມົ ປັດໄຈກາູ້ ວຂນູ້ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ເທ່ ອລະກາູ້ ວນນັູ້ , ພວກເຮາົ ຕອູ້ ງໄດເູ້ ອາົ ໃຈໃສ່ ດ່ ງັ ນ:ີູ້ ກ. ສາູ້ ງ ແລະ ປັບປຸງພກັ ໃຫໜູ້ ກັ ແໜນູ້ , ເຂມັູ້ ແຂງດາູ້ ນແນວຄດິ , ການເມອງ ແລະ ການຈດັ ຕງັູ້ ເພ່ ອເຮດັ ໃຫູ້ ພກັ ສາມາດປະຕບິ ດັ ພາລະບດົ ບາດເປນັ ແກນນາໍ ໃນທ່ ວົ ສງັ ຄມົ ແລະ ໄດຮູ້ ບັ ຄວາມໄວເູ້ ນອູ້ ເຊ່ ອໃຈຈາກມະຫາຊນົ . ຂ. ສາູ້ ງລະບບົ ອາໍ ນາດລດັ ປະຕວິ ດັ ໃຫເູ້ ຂມັູ້ ແຂງ ແລະ ສກັ ສດິ , ລະບບົ ອາໍ ນາດແຫ່ ງລດັ ສ ປ ປ ລາວ ປະກອບດວູ້ ຍອາໍ ນາດນຕິ ບິ ນັ ຍດັ (ສະພາແຫ່ ງຊາດ), ອາໍ ນາດຕຸ ລາການ (ສານ ແລະ ໄອຍະການ), ອາໍ ນາດບໍລຫິ ານ (ລດັ ຖະບານ). ລດັ ຕອູ້ ງເພ່ ມີ ຄວາມສກັ ສດິ ໃນການເຄ່ ອນໄຫວ, ປະຕບິ ດັ ໜາູ້ ທ່ ີຕາມສດິ ແລະ ອາໍ ນາດຂອງຕນົ ເພ່ ອຮບັ ປະກັນສດິ ປະຊາທິປະໄຕອນັ ແທຈູ້ ງິ ໃຫແູ້ ກ່ ປະຊາຊນົ ຮກັ ສາຄວາມສາມກັ ຄີເປັນປກແຜ່ ນແຫນນູ້ ຫນາໃນວງົ ຄະນາຍາດແຫ່ ງຊາດ. ຄ. ສາູ້ ງພນູ້ ຖານວດັ ຖຸ, ເຕກັ ນກິ , ສາູ້ ງພນູ້ ຖານເສດຖະກດິ ແຫ່ ງຊາດໃຫນູ້ ບັ ມຂູ້ ະຫຍາຍຕວົ ດວູ້ ຍການເສມີ ຂະຫຍາຍຄວາມອາດສາມາດບ່ ມົ ຊອູ້ ນຂອງທຸ ກພາກສ່ ວນເສດຖະກິດໃນການຜະລດິ , ທຸລະກດິ , ພັດທະນາ ເສດຖະກດິ ແຫ່ ງຊາດໃຫຂູ້ ະຫຍາຍຕວົ ຂນູ້ ຢ່ າງບ່ ຢໍ ຸດຢັງູ້ . ງ. ນາໍ ໃຊກູ້ ນົ ໄກຄຸມູ້ ຄອງເສດຖະກດິ ຕະຫາດທ່ ີມີການດດັ ສມົ ຂອງລດັ ເຂາົູ້ ໃນການຄຸມູ້ ຄອງເສດຖະກດິ ແຫ່ ງ ຊາດ ເພ່ ອຊຸ ກຍໃູ້ ຫູ້ການຜະລດິ ສນິ ຄາູ້ ແລະ ຕະຫາດຂະຫຍາຍຕວົ ກວາູ້ ງຂວາງ, ປັບປຸ ງກໍາລງັ ການຜະລດິ ໃຫູ້ ກາູ້ ວຫນາູ້ , ທນັ ສະໄຫມ, ແນໃສ່ ເຮດັ ໃຫຊູ້ ວີ ດິ ການເປນັ ຢ່ ຂອງປະຊາຊ: ດຂີ ນູ້ ເທ່ ອລະກາູ້ ວ. ຈ. ສາູ້ ງລະບບົ ກດົ ຫມາຍໃຫນູ້ ບັ ມສູ້ ມົ ບນ ເພ່ ອເປັນບ່ ອນອງີ ການເຄ່ ອນໄຫວໃນຂງົ ເຂດຕ່ າງໆຂອງສງັ ຄມົ , ເປັນມາດຖານໃນການປະຕບິ ດັ ສດິ ປະຊາທປິ ະໄຕອນັ ແທູ້ຈງິ ຂອງພນົ ລະເມອງ, ທັງຮບັ ປະກນັ ຄວາມສກັ ສດິ ໃນ ການນາໍ ພາຂອງພກັ . ສ. ສາູ້ ງຄວາມສາມັກຄປີ ອງດອງລະຫວ່ າງບນັ ດາເຜ່ າົ ແລະ ຊນັູ້ ຄນົ ຕ່ າງໆໃນສງັ ຄມົ , ກ່ ອນອ່ ນຕອູ້ ງຮສູ້ າໍ ນກ ເຖງິ ສດິ ທິ, ຄວາມສະເໝີພາບ, ກຽດ ແລະ ສກັ ສຂີ ອງພນົ ລະເມອງເຊ່ ງິ ເປັນຮາກຖານຂອງຄວາມຮກັ ແພງ, ເຄາົ ລບົ ນບັ ຖເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ . ຊ. ສາູ້ ງຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດທ່ ມີ ຄີ ວາມຮ,ູ້ ຄວາມສາມາດຮອບດາູ້ ນ, ສາມາດນາໍ ໃຊເູ້ ຕກັ ນກິ ວທິ ະຍາສາດ ທ່ ນີ ບັ ມທູ້ ນັ ສະໄໝ ແລະ ສາມາດເຂາົູ້ ຮ່ ວມການພວົ ພນັ ຕ່ າງໆໃນພາກພນູ້ ແລະໃນໂລກ. ຍ. ສາູ້ ງກໍາລງັ ປູອ້ ງກນັ ຊາດ - ປູ້ອງກນັ ຄວາມສະຫງບົ ທ່ ມີ ີຄຸນນະພ າບ, ສາມາດປະຕບິ ດັ ໜາູ້ ທ່ ີຮກັ ສາຄວາມ ໝນັູ້ ຄງົ ຂອງຊາດ, ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮອູ້ ຍຂອງສງັ ຄມົ , ຍກົ ລະດບັ ຄວາມຮ,ູ້ ຄວາມສາມາດໃນຖນັ ແຖວກໍາ ລງັ ປອູ້ ງກນັ ຊາດ - ປອູ້ ງກນັ ຄວາມສະຫງບົ ໃຫສູ້ ງຂນູ້ . 50 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ດ. ເພ່ ີມທະວກີ ານພວົ ພນັ ກັບພາຍນອກ ເພ່ ອສາູ້ ງເງ່ອນໄຂສະດວກໃຫແູ້ ກ່ ພາລະກດິ ປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ສາູ້ ງສາປະເທດຊາດ, ບນົ ພນູ້ ຖານຫັກການເຄາົ ລບົ ເອກະລາດ, ອາໍ ນາດອະທິປະໄຕ, ຜນແຜ່ ນດນິ ອນັ ຄບົ ຖວູ້ ນ, ບ່ ໍ ແຊກແຊງກດິ ຈະການພາຍໃນເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ . ຄາໍ ຖາມຄນົູ້ ຄວາູ້ : 1. ຄວາມໝາຍ ແລະ ທາດແທຂູ້ ອງລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ມຄີ ແນວໃດ ? 2. ປະຊາທປິ ະໄຕໃນຂງົ ເຂດເສດຖະກດິ , ການເມອງ ແລະ ວດັ ທະນາທໍາ - ສງັ ຄມົ ມີຄແນວໃດ ? 7. ນະໂຍບາຍສງັ ຄົມ - ວດັ ທະນາທາໍ ຂອງ ສ ປ ປ ລາວ 7.1. ນະໂຍບາຍດາູ້ ນສງັ ຄມົ ກ. ນະໂຍບາຍດາູ້ ນການສກສາ ຍຸກປດັ ຈບຸ ນັ , ວທິ ະຍາສາດ - ເຕກັ ໂນໂລຊກີ າຍເປນັ ກາໍ ລງັ ການຜະລດິ ໂດຍກງົ ແລະ ເປັນປດັ ໃຈຕດັ ສນິ ການພດັ ທະນາ. ດ່ ງັ ນນັູ້ , ຕອູ້ ງໄດພູ້ ດັ ທະນາລະບບົ ການສກສາແຫ່ ງຊາດໃຫມູ້ ີຄຸນນະພາບ ແລະ ມກີ ານປ່ ຽນແປງອນັ ຕງັູ້ ໜູາ້ ສ່ ຄວາມທນັ ສະໄໝທັງສອງດາູ້ ນໄປພອູ້ ມໆ ກັນຄ: ດາູ້ ນທີໜ່ ງ ເອາົ ໃຈໃສ່ ສາູ້ ງດາູ້ ນການເມອງ, ແນວຄດິ ແລະ ອຸດມົ ຄະຕສິ ງັ ຄມົ ນຍິ ມົ , ສາູ້ ງສະຕກິ ດົ ໝາຍ ແລະ ລະບຽບວໄິ ນ. ດາູ້ ນທີສອງ ສາູ້ ງໃຫເູ້ ກ່ ັງທາງດາູ້ ນວຊິ າສະ ເພາະ, ວຊິ າການໃຫູ້ທຽບທນັ ກັບນາໆ ຊາດເປັນກາູ້ ວໆ, ເສມີ ຂະຫຍາຍມນເຊອູ້ ການສກ ສາກ່ ໍສາູ້ ງຄນົ ແບບ ຮອບດາູ້ ນ, ຄນຸ ສມົ ສມົ ບດັ ສກສາ, ປັນຍາສກສາ, ສລິ ະປະສກສາ, ກາຍຍະສກສາ ແລະ ແຮງງານສກສາ; ສມົ ທົບ ການສກສາໃນໂຮງຮຽນກບັ ການສກສາໃນຄອບຄວົ ແລະ ສງັ ຄມົ . ເພ່ ອຮບັ ປະກນັ ໃຫໄູ້ ດບູ້ ນັ ດາດາູ້ ນດ່ ງັ ກ່ າວ ກ່ ອນອ່ ນໝດົ ຕອູ້ ງເອາົ ໃຈໃສ່ ດ່ ງັ ນ:ີູ້ - ຕອູ້ ງສຸ ມໃສ່ ປບັ ປຸງວຽກງານສກສາໃຫມູ້ ີການຫນັ ປ່ ຽນໃນພາກຕວົ ຈງິ , ຮບັ ປະກນັ ການສກສາໃນທກຸ ຂນັູ້ ແຕ່ ຂນັູ້ ອະນຸບານຮອດມະຫາວທິ ະຍາໄລ ເຊ່ ນັ : ປບັ ປຸງຫກັ ສດການຮຽນ - ການສອນ, ຄນົູ້ ຄວາູ້ ແລະ ນໍາ ໃຊບູ້ ດົ ຮຽນການຮຽນ - ການສອນທ່ ີກາູ້ ວໜາູ້ ຂອງປະເທດເພ່ ອນມດິ ແລະ ໃນໂລກ. - ອອກແຮງຂະຫຍາຍການສກສາຂນັູ້ ພນູ້ ຖານຢ່ າງກວູ້ າງຂວາງ ໂດຍສະເພາະປະຕບິ ດັ ການສກສາຊນັູ້ ປະຖມົ ແບບບງັ ຄບັ , ສາູ້ ງເງ່ ອນໄຂໃຫລູ້ ກຫານຂອງພະນກັ ງານ, ປະຊາຊນົ ທ່ ີທຸກຍາກຂາດເຂີນ, ເພດຍງິ , ຊນົ ເຜ່ ົາ ໄດເູ້ ຂາົູ້ ຮຽນຫາຍຂນູ້ . - ລງົ ທນກ່ ສໍ າູ້ ງພນູ້ ຖານໂຄງລ່ າງຂອງການສກສາເຊ່ ນັ : ສນເຝິ ກງານ, ຫອູ້ ງທົດທອງ, ອຸ ປະກອນເຕກັ ນກິ , ອາຄານສະຖານທ່ ີ ແລະ ອ່ ນໆ, ສາູ້ ງເງ່ອນໄຂຂອງການສກສາໃຫູ້ຄບົ ຊຸດເຊ່ ນັ : ຫໍສະໝຸດ, ການສະໜອງຂໍ ູ້ ມນຂ່ າວສານ, ປມູ້ ຫກັ ສດການຮຽນ - ການສອນ. - ຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນເອກະຊນົ ຖເປັນພາກສ່ ວນໜ່ ງທ່ ີສາໍ ຄນັ ຂອງລະບບົ ການສກສາແຫ່ ງຊາດ, ຊຸກ ຍູ້ ພາກສ່ ວນເອກະຊນົ ,ພ່ ໍແມ່ ນກັ ຮຽນ ແລະ ບຸກຄນົ ໃຫມູ້ ີສ່ ວນຮ່ ວມໃນການພດັ ທະນາການສກສານບັ ມຫູ້ າຍ ຂ ູ້ນ ກ ວ່ າ ເ ກ່ ົ າ . 51 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ຮບນັກຮຽນ ຂ. ນະໂຍບາຍດາູ້ ນວຽກງານສາທາລະນະສຸກ ເພ່ ອເຮດັ ໃຫປູ້ ະຊາຊນົ ຢ່ ດ,ີ ກນິ ດ,ີ ມສີ ຸຂະພາບອະນາໄມທ່ ີດ,ີ ພວກເຮາົ ຕອູ້ ງເອາົ ໃສ່ ບາງບນັ ຫາດ່ ງັ ນ:ີູ້ - ຂະຫຍາຍວຽກງານພນູ້ ຖານສາທາລະນະສຸ ກໄປສ່ ຮາກຖານປະຊາຊນົ ໃຫູ້ທ່ ົວເຖງິ , ກ່ ໍສາູ້ ງ ແລະ ປບັ ປຸ ງ ບນັ ດາໂຮງໝໍ ແລະ ສຸ ກສາລາ ຕາມທອູ້ ງຖ່ ນິ ຕ່ າງໆ ທ່ ມີ ີແລວູ້ ໃຫສູ້ າມາດບລໍ ກິ ານເປັນປກົ ກະຕ,ິ ປຸກລະດມົ ຂະບວນການອະນາໄມສາມສະອາດຢ່ າງຕງັູ້ , ຮຮູ້ ກັ ສາສຸຂະພາບ, ສມົ ທົບການປ່ ນິ ປົວສຸຂະພາບດວູ້ ຍຢາ ຫວງ ແລະ ຢາພນູ້ ເມອງ. - ປະຕບິ ດັ ນະໂຍບາຍການປ່ ິນປວົ ສຸຂະພາບຂອງພະນກັ ງານ, ທະຫານ, ຕາໍ ຫວດ ດວູ້ ຍຄງັ ທ່ ີສາູ້ ງຂນູ້ . ນະໂຍ ບາຍບລໍ ກິ ານສາທາລະນະສຸກແບບບ່ ເໍ ສຍຄ່ າສາໍ ລບັ ຜທູ້ ຸກຍາກຂາດເຂນີ , ເດກັ ກາໍ ພາູ້ ອານາຖາໃຫເູ້ ປັນຈງິ . - ຍກົ ລະດບັ ຄວາມທນັ ສະໄໝ ແລະ ຄນຸ ນະພາບດາູ້ ນບ່ ລໍ ກິ ານໂຮງໝໍ, ເອາົ ໃຈໃສ່ ກ່ ສໍ າູ້ ງ ແລະ ບາໍ ລຸງລະດບັ ແພດໝໃໍ ຫທູ້ ນັ ກັບຄວາມກາູ້ ວໜາູ້ ຂອງວທິ ະຍາສາດດາູ້ ນສາທາລະນະສຸກ, ຍກົ ລະດບັ ຈນັ ຍາທໍາ ຂອງແພດ ໃຫດູ້ ຂີ ນູ້ , ຍາດແຍ່ ງເອາົ ການຊ່ ວຍເຫອຈາກຕ່ າງປະເທດເຂາົູ້ ໃນການພດັ ທະນາສາທາລະນະສຸກໃຫຫູ້ າຍຂນູ້ - ເອາົ ໃຈໃສ່ ຊຸກຍສູ້ ່ ງົ ເສມີ ຂະບວນການກລິ າກາຍຍະກໍາຂອງມະຫາຊນົ , ສຊູ້ ນົ ເຮດັ ໃຫແູ້ ຕ່ ລະໂຮງຮຽນ ແລະ ຊຸມຊນົ ມີບ່ ອນຫນີູ້ ກລິ າ, ສ່ ງົ ເສມີ ໃຫເູ້ ປນັ ວຊິ າຊບີ ເພ່ ອຍກົ ລະດບັ ຄວາມສາມາດຂອງນກັ ກລິ າໃຫສູ້ ງຂນູ້ . 52 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ຮບສາທາລະນະສຸກ ຄ. ປະຕບິ ດັ ນະໂຍບາຍສງັ ຄມົ ຢ່ າງເໝາະສມົ - ຈດັ ຕງັູ້ ນະໂຍບາຍ ແລະ ວຽກງານສງັ ຄມົ ສງົ ເຄາະໃຫຄູ້ ບົ ຖ້ວູ ນສອດຄ່ ອງກບັ ສະພາບເສດຖະກດິ ສງັ ຄມົ , ສກສາອບົ ຮມົ ພົນລະເມອງ, ຮບູ້ ຸ ນຄຸນ ຕ່ ໍຜູ້ມີ ຄຸນງາມຄວາມ ດີຕ່ ກໍ ານປະຕວິ ດັ , ວລິ ະຊົນແຫ່ ງຊາດ , ພະນກັ ງານບາໍ ນານ ແລະ ຜເູ້ ສຍອງົ ຄະ…. - ສາູ້ ງໂອກາດການມີວຽກເຮດັ ງານທໍາໃນສງັ ຄມົ ໃຫຫູ້ າຍຂນູ້ , ສ່ ງົ ເສມີ ທຸກພາກສ່ ວນເສດຖະກດິ ລງົ ທນເຂາົູ້ ໃນການພດັ ທະນາສມແຮງງານ ແລະ ເຝິກອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ໃຫແູ້ ກ່ ຜອູ້ ອກແຮງງານ ໂດຍສະເພາະແມ່ ນຊາວ ໜ່ ມຸ . - ປັບປຸງກດົ ໝາຍ, ຂກໍ ູ້ ໍານດົ ແລະ ລະບຽບການຕ່ າງໆກ່ ຽວກັບການຄມຸ ູ້ ຄອງ, ນາໍ ໃຊແູ້ ຮງງານພາຍໃນ ແລະ ຕ່ າງປະເທດໃຫສູ້ ອດຄ່ ອງ ແລະ ເໝາະສມົ . 7.2. ນະໂຍບາຍວດັ ທະນາທໍາໃໝ່ ຂອງພັກ ວດັ ທະນາທໍາໃໝ່ ແມ່ ນຄນຸ ຄາລວມຍອດທ່ ີມະນຸດເຮາົ ຄນົູ້ ຄດິ ປະດດິ ສາູ້ ງຂມູ້ າໃນແຕ່ ລຍຸກ, ແຕ່ ລະສະໄ ໝ, ລວມມີດາູ້ ນວດັ ຖຸ ແລະ ດາູ້ ນຈດິ ໃຈ ຫ ເວາົູ້ ງ່າຍໆວ່ າ ວດັ ທະນາທໍາ ແມ່ ນສ່ ງິ ທ່ ີດງີ າມທ່ ມີ ະນຸດຄນົູ້ ຄວາູ້ ຂນູ້ ມາ ໄດ,ູ້ ລວມທງັ ການຮບັ ຮທູ້ າງຈດິ ໃຈຢ່ າງຖກຕອູ້ ງ ແລະ ປະດດິ ສາູ້ ງທາງວດັ ຖຸທ່ ີຕອບສະໜອງຄວາມຮຽກຮອູ້ ງ ຕອູ້ ງການຂອງສງັ ຄມົ , ໝາຍຄວາມວ່ າ ວດັ ທະນາທໍາເປນັ ພນູ້ ຖານແຫ່ ງການຄງົ ຕວົ ແລະ ຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງສງັ ຄມົ , ທງັ ເປັນຈດຸ ໝາຍຂອງການພດັ ທະນາສງັ ຄມົ . ໃນເງ່ອນໄຂການກ່ ສໍ າູ້ ງ ແລະ ເສມີ ຂະຫຍາຍລະບອບປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ຂອງປະເທດເຮາົ , ການພດັ ທະນາວດັ ທະນາທໍາ ຕອູ້ ງຮບັ ປະກນັ ໃຫູ້ມທີ ງັ ການປົກປັກຮກັ ສາ, ທງັ ສາູ້ ງທງັ ເສມີ ຂະຫຍາຍມນນລໍ ະດກົ ແລະ ຄຸນຄ່ າຂອງວດັ ທະນາທາໍ ແຫ່ ງຊາດ, ທງັ ສະກດັ ກັນູ້ ກະແສວດັ ທະນາທໍາສງັ ຄມົ ທ່ ີ ຈະສາູ້ ງຄວາມເສມີ ເສຍແກ່ ວດັ ທະນາທາໍ ຂອງຊາດເຮາົ . 53 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ຮບພະທາດຫວງວຽງຈນັ ກ. ລກັ ສະນະພເິ ສດຂອງພນຖານວດັ ທະນາທາໍ ໃໝ່ ການພດັ ທະນາວດັ ທະນາ ທໍາໃໝ່ ກ່ ອນອ່ ນ ແມ່ ນການສາູ້ ງຄວາມສວີ ໄິ ລທາງດາູ້ ນຈດິ ໃຈ, ເຮດັ ໃຫຄູ້ ນົ ໃນ ສງັ ຄມົ ມີໂລກະທດັ , ມຄີ ່ ານຍິ ມົ ທ່ ີຖກຕອູ້ ງ ແລະ ມຊີ ວີ ະທດັ ສດົ ໃສຕາມຄຸນລກັ ສະນະດ່ ງັ ນ:ີູ້  ລກັ ສະນະສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຮາກຖານອນັ ໜ່ ງອນັ ດຽວຂອງພນູ້ ຖານວດັ ທະນາທາໍ ໃໝ່ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ແມ່ ນສ່ ອງແສງເຖງິ ຜນົ ປະໂຫຍດ ລວມ ແລະ ຄວາມມຸງູ້ ມາດປາຖະໜາຂອງຊນົ ຊນັູ້ ກໍາມະກອນ, ຊາວຜອູ້ ອກແຮງງານບນົ ພນູ້ ຖານແນວ ຄດິ ທດິ ສະດມີ າກ - ເລນນິ .  ລກັ ສະນະຊາດ ແມ່ ນການສກສາອບົ ຮມົ , ເສີມສາູ້ ງນາໍ ູ້ ໃຈຮກັ ຊາດ, ຮກັ ລະບອບໃໝ່ , ປົກປັກຮກັ ສາ, ສບທອດ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍມນເຊອູ້ ວດັ ທະນາທໍາອນັ ດີງາມຂອງຊາດ ອນັ ນແີູ້ ມ່ ນສໍາຄນັ ກວ່ າເພ່ ິນໝດົ , ຖາູ້ ເສຍ ວດັ ທະນາທໍາ ແມ່ ນເສຍຊາດ.  ລກັ ສະນະພກັ ການເຄ່ ອໄຫວວດັ ທະນາ ທໍາໃໝ່ ເວລາໃດກໍຢ່ ພາຍໃຕກູ້ ານນາໍ ພາຂອງພກັ ເລ່ ມີ ຈາກແນວທາງນະໂຍບາຍ ຂອງພກັ , ສ່ ອງແສງເຖງິ ເຈດຈາໍ ນງົ ຂອງພກັ , ເປັນຄວາມມຸງູ້ ມາດປາຖະໜາລວມຂອງປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ .  ລກັ ສະນະມະຫາຊນົ ຄຸນຄ່ າທງັ ໝດົ ຂອງວດັ ທະນາ ທາໍ ແມ່ ນມະຫາຊນົ ເປັນຜສູ້ າູ້ ງຂນູ້ , ພາລະກດິ ການພດັ ທະນາວດັ ທະນາທໍາ ແມ່ ນໜາູ້ ທ່ ີຂອງໝດົ ທກຸ ຄນົ ແລະ ກແໍ ມ່ ນໝດົ ທກຸ ຄນົ ເປັນຜຊູ້ ມົ ໃຊຕູ້ າມແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງພກັ . 54 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

 ລກັ ສະນະສາກົນ ນອກຈາກສາູ້ ງໃຫມູ້ ລີ ກັ ສະນະສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ , ລກັ ສະນະຊາດ, ລກັ ສະນະພກັ ແລະ ລກັ ສະນະມະຫາຊນົ ແລວູ້ ການພດັ ທະນາວດັ ທະນາທໍາຍງັ ຕອູ້ ງໄດເູ້ ລອກເຟັນູ້ ເອາົ ຄນຸ ຄ່ າວດັ ທະນາທໍາທ່ ີກາູ້ ວໜາູ້ ຂອງບນັ ດາປະ ເທດເພ່ ນິ ມດິ ແລະ ໃນໂລກ. ແຕ່ ຕອູ້ ງຮບັ ປະກນັ ບ່ ໃໍ ຫມູ້ ີຄວາມເຊ່ ອມເສຍຕ່ ມໍ ນເຊອູ້ ວດັ ທະນາທາໍ ອນັ ດງີ າມ ຂອງຊາດເຮາົ . ຂ. ເອາົ ໃຈໃສ່ ປະຕບິ ດັ ນະໂຍບາຍວດັ ທະນາທາໍ ໃໝ່ ຂອງພກັ ໃຫເູ້ ປັນຈງິ ການພດັ ທະນາວດັ ທະນາທາໍ ໃໝ່ ພາຍໃຕກູ້ ານນາໍ ພາຂອງພກັ ຕອູ້ ງເອາົ ໃຈໃສ່ ບາງບນັ ຫາດ່ ງັ ນ:ີູ້ - ສບຕ່ ປໍ ະຕບິ ດັ ແນວທາງແຫ່ ງການປກົ ປັກຮກັ ສາ, ກ່ ສໍ າູ້ ງ ແລະ ເສມີ ຂະຫຍາຍວດັ ທະນາທາໍ ທ່ ີມີລກັ ສະນະ ຊາດລກັ ສະນະມະຫາຊນົ ແລະ ກາູ້ ວໜາູ້ . - ປກົ ປັກຮກັ ສາ ແລະ ເສມີ ຂະຫຍາຍຄນຸ ຄ່ າວດັ ທະນາທາໍ ທ່ ີດງີ າມຂອງແຕ່ ລະເຜ່ າົ , ສ່ ງົ ເສມີ ມະຫາຊນົ ເຂາົູ້ ຮ່ ວມພາລະກດິ ວດັ ທະນາທາໍ ຢ່ າງກວູ້ າງຂວາງ, ເອາົ ການເຄ່ ອນໄຫວວດັ ທະນາທາໍ ຂອງເຜ່ າົ ຕ່ າງໆ, ກາຍເປນັ ການເຄ່ ອນໄຫວວດັ ທະນາທໍາລວມຂອງວງົ ຄະນາຍາດແຫ່ ງຊາດ. - ສາູ້ ງຄວາມສາມັກຄີລະຫວ່ າງເຜ່ ົາ, ລບົ ລາູ້ ງແນວຄດິ ໝ່ ິນປະໝາດເຜ່ າົ ອ່ ນ, ແນວຄດິ ອາຄາດບາດໝາງ ລະຫວ່ າງເຜ່ າົ . ລບົ ລາູ້ ງການຜິດໂຕນກນັ ກ່ ຽວກັບການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງເຜ່ າົ ຕ່ າງໆ, ສາູ້ ງເງ່ອນໄຂໃຫລູ້ ກ ຫານເຂາົ ເຈາົູ້ ໄດຮູ້ ບັ ການສກສາຮ່ າໍ ຮຽນນບັ ມຫູ້ າຍຂນູ້ . - ສາູ້ ງຄວາມສາມັກຄີລະຫວ່ າງເຜ່ ົາ, ລບົ ລາູ້ ງແນວຄດິ ໝ່ ິນປະໝາດເຜ່ າົ ອ່ ນ, ແນວຄດິ ອາຄາດບາດໝາງ ລະຫວ່ າງເຜ່ າົ . ລບົ ລາູ້ ງການຜດິ ໂຕນກັນກ່ ຽວກັບການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງເຜ່ າົ ຕ່ າງໆ, ສາູ້ ງເງ່ອນໄຂໃຫລູ້ ກ ຫານເຂາົ ເຈາົູ້ ໄດຮູ້ ບັ ການສກສາຮ່ າໍ ຮຽນນບັ ມຫູ້ າຍຂນູ້ . - ເປີດກວູ້ າງການແລກປ່ ຽນທາງດາູ້ ນວດັ ທະນາທໍາກບັ ນາໆ ຊາດດວູ້ ຍຫາຍຮບການ, ຫາຍລະດບັ , ເລອກ ເຟນັູ້ ແລະ ຮບັ ເອາົ ວດັ ທະນາທາໍ ທ່ ີກາູ້ ວໜາູ້ ຂອງປະເທດຕ່ າງໆສະກດັ ກນັູ້ ແນວຄດິ ວດັ ທະນາທໍາ ແລະ ຄ່ ານິ ຍມົ ເປ່ ອຍເຍ່ ອຍ, ເຊ່ ອມຊາມ. - ສ່ ງົ ເສມີ ການຄນົູ້ ຄດິ ປະດດິ ແຕ່ ງ, ການອ່ ານ, ການຂຽນ, ການພີມຈໍາໜ່ າຍປູມ້ ແລະ ສ່ ງິ ພີມຕ່ າງໆເພ່ ອ ພັດທະນາຄວາມຮູ້ໃນສງັ ຄມົ , ຂະຫຍາຍພນູ້ ຖານວຽກງານສ່ ມ ວນຊນົ ໃຫູ້ກູວ້ າງຂວາງ, ເພ່ ີມທ ະວີ ພດັ ທະນາວຖັ ຸ - ເຕກັ ນກິ ສ່ ມວນຊນົ ໃຫທູ້ ນັ ສະໄໝຂນູ້ , ຂະແໜ່ ງການຂ່ າວ ແລະ ສ່ ມວນຊນົ ຕອູ້ ງຢດໝນັູ້ ໃນທດັ ສະນະຂອງພກັ , ຢດໝັນູ້ ໃນຄວາມເປນັ ຈງິ ແລະ ເປັນເຄ່ ອງມອນັ ແຫມຄມົ ທາງດາູ້ ນການເມອງ ແນວຄຂິ ອງພກັ . - ພດັ ທະນາແຫ່ ງທາໍ ມະຊາດ, ກາຍເປນັ ແຫ່ ງທ່ ອງທ່ ຽວປະກອບເຂາົູ້ ກບັ ການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ . - ປະຕບິ ດັ ນະໂຍບາຍສດິ ເສລພີ າບໃນການເຊ່ ອຖ ຫ ບ່ ເໍ ຊ່ ອຖສາສະໜາຂອງພນົ ລະເມອງ, ຕາູ້ ນການຊ່ ວຍ ໃຊກູ້ ານເຄ່ ອນໄຫວສາສະໜາ ເພ່ ອຕາູ້ ນປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ. ຄາໍ ຖາມຄນົູ້ ຄວາູ້ : 1. ແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງພກັ ຕ່ ກໍ ບັ ວຽກງານການສກສາ, ສາທາລະນະສຸກມີຄແນວໃດ ?. 2. ນະໂຍບາຍຂອງພກັ ທ່ ີສະແດງອອກໃນລກັ ສະນະພເິ ສດຂອງພນູ້ ຖານວດັ ທະນາທໍາໃໝ່ ມຫີ ຍງັ ແດ່ ?. 55 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ບດົ ທີ 3 ການບໍລິຫານຂອງ ສປປ ລາວ 1. ຄວາມຮພູ້ ນູ້ ຖານກ່ ຽວກບັ ລດັ ຖະທໍາມະມນ 1.1. ນຍິ າມລດັ ຖະທໍາມະນນ ລດັ ຖະທໍາມະນນ ແມ່ ນກດົ ໝາຍພນູ້ ຖານຂອງລດັ ທ່ ສີ ະແດງເຖງິ ເຈດຈາໍ ນງົ ຂອງຊນົ ຊນັູ້ ປກົ ຄອງ, ກໍານດົ ລະບອບການເມອງ, ເສດຖະກດິ , ສງັ ຄມົ , ສດິ ແລະ ພນັ ທະພນູ້ ຖານຂອງພນົ ລະເມອງ, ຫກັ ການຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ຫັກ ການເຄ່ ອນໄຫວຂອງກງົ ຈກັ ລດັ . ລດັ ຖະທາໍ ມະນນ ແມ່ ນກົດໝາຍພນູ້ ຖານທ່ ີເປັນໃຈກາງໃນການກາໍ ນດົ ໜາູ້ ທ່ ກີ ໍຄບນັ ຫາກວມລວມ ແລະ ບນັ ດາຫກັ ການທ່ ສີ າໍ ຄນັ ກວ່ າໝ່ ເຊ່ ງິ ເປັນພນູ້ ຖານໃຫແູ້ ກ່ ການສາູ້ ງລະບບົ ກດົ ໝາຍອ່ ນໆ. ບນັ ຫາພນູ້ ຖານ ແລະ ສາໍ ຄນັ ກວ່ າໝ່ ຂອງລດົ ຖະທໍາມະນນ ແມ່ ນສະເຖງິ ທາດແທ,ູ້ ລກັ ສະນະຊນົ ຊນັູ້ ຂອງລະບອບການເມອງ, ອາໍ ນາດການປົກຄອງຕກົ ຢ່ ໃນກາໍ ມຂອງຊນົ ຊນັູ້ ໃດ,ແນ່ ໃສ່ ຮບັ ໃຊແູ້ ມ່ ນໄດສູ້ ະແດງອອກໃນ ລດັ ຖະທາໍ ມະນນຢ່ າງຈະແຈງູ້ . 1.2. ຄວາມຈໍາເປັນທ່ ີຕອູ້ ງມີລດັ ຖະທໍາມະນນ ຕະຫອດໄລຍະເຄ່ ງິ ສະຕະວດັ ທ່ ີຜ່ ານມາ ພາຍໃຕກູ້ ານນໍາພາຂອງພກັ ກອມມນດິ ອນິ ດຈີນໃນເມ່ ອກ່ ອນ ແລະ ພກັ ປະຊາຊນົ ປະຕວິ ດັ ລາວໃນປັດຈບຸ ນັ , ປະຊາຊນົ ລາວບນັ ດາເຜ່ າົ ໄດດູ້ າໍ ເນນີ ການຕ່ ສໍ ຕູ້ າູ້ ນກບັ ຈກັ ກະພດັ ຜຮູ້ ຸ ກ ຮານ ແລະ ອດິ ທກິ ໍາລງັ ປໍ ລະປັກອ່ ນໆ. ເຊ່ ງິ ເຕມັ ໄປດວູ້ ຍຄວາມເສຍສະຫະອນັ ໃຫຍ່ ຫວງ, ສາມາດທບັ ມ້າູ ງແອບ ຄອບຄອງກດົ ຂ່ ຂີ ດຮດີ ຂອງພວກລ່ າເມອງຂນູ້ ແລະ ສກັ ດນິ າ, ປົດປ່ ອຍປະເທດຊາດຢ່ າງສມົ ບນ, ສະຖາປະນາ ສ ປ ປ ລາວ ຂນູ້ ໃນວນັ ທີ 2 ທັນວາ ປີ 1975 ເຊ່ ງິ ແມ່ ນລດັ ປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊນົ ຢ່ າງແທຈູ້ ງິ ທ່ ີບ່ ມໍ ີມາໃນ ປະຫວດັ ສາດຂອງຊາດລາວເຮາົ . ພາຍຫງັ ທ່ ີປະເທດຊາດໄດຮູ້ ບັ ການປົດປ່ ອຍແລວູ້ , ປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ ໄດພູ້ ້ອູ ມກນັ ປະຕບິ ດັ ສອງໜາູ້ ທ່ ີຍຸ ດ ທະສາດຄ: ປກົ ປັກຮກັ ສາ ແລະ ສາູ້ ງສາປະເທດຊາດ ແລະ ກສໍ າມາດຍາດໄດໄູ້ ຊຊະນະອນັ ໃຫຍ່ ຫວງໃນຫາຍດາູ້ ນ, ສາມາດປົກປັກຮກັ ສາປະເທດຊາດໄວໄູ້ ດຢູ້ ່ າງໝັນູ້ ຄງົ , ບລະນະລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວນບັ ມີ້໊ນບັ ເຂມັູ້ ແຂງຂນູ້ ເທ່ ອລະກາູ້ ວ. ດ່ ງັ ນນັູ້ , ເພ່ ອປົກກປັກຮກັ ສາໝາກຜນົ ຂອງການປະຕວິ ດັ ຊາດຈາໍ ເປັນທ່ ີສຸ ດຕອູ້ ງມີ ລດັ ຖະທໍາມະນນ, ເພາະວ່ າການມີລດັ ຖະທາໍ ມະນນກໍໝາຍເຖງິ ມີການປກົ ຄອງທ່ ີໝັນູ້ ຄງົ ຂອງປະເທດ, ຢັງູ້ ຢນເຖງິ ຄວາມເຂມັູ້ ແຂງຂອງອາໍ ນາດລດັ , ຄວາມໝນັູ້ ຄງົ ຂອງລະບອບການເມອງ ແລະ ມັນເປັນພນູ້ ຖານຂອງການກ່ ໍສາູ້ ງ ລະບບົ ກົດໝາຍຕ່ າງໆ, ທງັ ສະແດງເຖງິ ຄວາມເປັນເອກະລາດຂອງຊາດ, ອາໍ ນາດອະທປິ ະໄຕ ແລະ ຜນແຜ່ ນດນິ ອນັ ຄບົ ຖວູ້ ນຂອງ ສ ປ ປ ລາວ. 1.3. ທາດແທຂູ້ ອງລດັ ຖະທາໍ ມະນນ ເນອູ້ ໃນພນູ້ ຖານຂອງລດັ ຖະທໍາມະນນແມ່ ນການຫນັ ເນອູ້ ໃນແນວທາງຂອງພກັ ແລະ ນະໂຍບາຍຂອງລດັ ເປັນອນັ ລະອຽດ. ດ່ ງັ ນນັູ້ , ທາດແທຂູ້ ອງລດັ ຖະທາໍ ມະນນຈ່ ງແມ່ ນທາດແທຊູ້ ນົ ຊນັູ້ ຂອງມນັ , ມັນສ່ ອງແສງເຖງິ ເຈດ ຈາໍ ນງົ ຂອງຊນົ ຊນັູ້ ປົກຄອງ, ປົກປູ້ອງສດິ ຜົນປະໂຫຍດຂອງຊນົ ຊນັູ້ ປກົ ຄອງໃນສງັ ຄມົ . ໝາຍຄວາມວ່ າລກັ ສະນະ ຂອງລດັ ແມ່ ນບນັ ຫາຕນົູ້ ຕໍຂອງລດັ ຖະທາໍ ມະນນ, ທ່ ານ ອງັ ແກນຂຽນວ່ າ: “ ລດັ ຖະທໍາມະນນຂອງລດັ ຕ່ າງໆເວລາ 56 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ໃດກໍແມ່ ນໝາກຜນົ ຂອງການຕ່ ສໍ ຊູ້ ນົ ຊນັູ້ , ໂດຍຊນົ ຊນັູ້ ທ່ ີຊະນະວາງອອກພາຍຫງັ ທ່ ີຍາດໄຊຊະນະ ແລະ ກາໍ ອາໍ ນາດ ໄດແູ້ ລວູ້ ”. ທ່ ານ ເລນນິ ຂຽນອີກວ່ າ: “ ເນອູ້ ໃນຂອງລດັ ຖະທໍາມະນນສະແດງອອກເຖງິ ການຊ່ ງັ ຊາກາໍ ລງັ ຕວົ ຈງິ ໃນ ການຕ່ ສໍ ຊູ້ ນົ ຊນັູ້ ນນັູ້ ເອງ ”. 2. ບົດບາດ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ຂີ ອງລດັ ຖະທາໍ ມະນນແຫ່ ງ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ 2.1. ພາລະບດົ ບາດ ລດັ ຖະທໍາມະນນແຫ່ ງ ສ ປ ປ ລາວ ມີພາລະບດົ ບາດ ປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ກ່ ສໍ າູ້ ງປະເທດຊາດເວາົູ້ ລວມ, ປົກ ປັກຮກັ ສາລະບອບປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ແລະ ໝາກຜນົ ຂອງການປະຕວິ ດັ , ປົກປັກຮກັ ສາໃຫມູ້ ີຄວາມ ສະຖຽນລະພາບທາງດາູ້ ນການເມອງ ທ່ ີມີພາລະໜາູ້ ທ່ ກີ ່ ສໍ າູ້ ງພນູ້ ຖານເສດຖະກດິ ໃໝ່ , ວດັ ທະນະທາໍ ອນັ ດງີ າມ ແລະ ສາູ້ ງຄນົ ຮຸ່ນໃໝ່ ເປັນພນົ ລະເມອງດຂີ ອງຊາດ. 2.2. ໜາູ້ ທ່ ີ ລດັ ຖະທາໍ ມະມະນນແຫ່ ງ ສ ປ ປ ລາວ ມີສາມໜາູ້ ທ່ ີທ່ ີເປັນພນູ້ ຖານຄ: ກ. ໜາູ້ ທ່ ດີ າູ້ ນການເມອງ ໜາູ້ ທ່ ີດາູ້ ນການເມອງຂອງລດັ ຖະທໍາມະນນແມ່ ນກໍານດົ ລະບອບການເມອງ, ເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ , ທາດແທູ້ ຂອງລດັ , ແນວທາງກ ານເມອງພາຍໃນ ແລະ ຕ່ າງປະເທດ, ສດິ ແລະ ພນັ ທ ະຂອງພົນລະເມ ອງລາວ, ຫັກ ການຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ການເຄ່ ອນໄຫວຂອງກງົ ຈກັ ລດັ . ຂ. ໜາູ້ ທ່ ີທາງດາູ້ ນກົດໝາຍ ລດັ ຖະທໍາມະນນແມ່ ນກດົ ມາຍພນູ້ ຖານ ແມ່ ນໃຈກາງຂອງລະບບົ ກດົ ໝາຍ, ທງັ ແມ່ ນຍຸດທະສາດທາງດາູ້ ນ ກດົ ໝາຍແຫ່ ງ ສ ປ ປ ລາວ. ຄ. ໜູ້າທ່ ີທາງດາູ້ ນແນວຄດິ ລດັ ຖະທໍາມະນນມກີ ານກະທບົ ດາູ້ ນແນວຄດິ ຕ່ ສໍ ງັ ຄມົ , ສກສາອບົ ຮມົ ປະຊາຊນົ ໃຫມູ້ ນີ ໍາູ້ ໃຈຮກັ ຊາດ, ຮກັ ລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ , ເຊດີ ຊສະຕເິ ປັນເຈາົູ້ ຂອງປະເທດຊາດ, ສະຕເິ ຄາົ ລບົ ກດົ ໝາຍ. ຄໍາຖາມຄນົູ້ ຄວາູ້ 1. ລດັ ຖະທາໍ ມະນນແມ່ ນແນວໃດ ? ມຄີ ວາມຈາໍ ເປນັ ແນວໃດຈງິ ຕອູ້ ງມີລດັ ຖະທາໍ ມະນນ. 2. ທາດແທຂູ້ ອງລດັ ຖະທາໍ ມະນນສະແດງອອກຄແນວໃດ ? 3. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍພາລະບດົ ບາດ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ີຂອງລດັ ຖະທາໍ ມະນນມຄີ ແນວໃດ ? 57 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

3. ຫັກການ ແລະ ເນອູ້ ໃນພນູ້ ຖານຂອງລດັ ຖະທໍາມະນນ 3.1. ຫັກການຂອງລດັ ຖະທາໍ ມະນນ ລດັ ຖະທໍາມະນນແຫ່ ງ ສ ປ ປປ ລາວ. ໄດກູ້ ່ ສໍ າູ້ ງຂນູ້ ບນົ ພນູ້ ຖານຫກັ ການດ່ ງັ ນ:ີູ້ ກ. ຫກັ ການອາໍ ນາດຂອງປະຊາຊນົ ຫກັ ການນເີູ້ ປັນຫກັ ການສໍາຄນັ ກວ່ າໝ່ , ສ່ ອງແສງເຖງິ ທາດແທູ້ຂອງລດັ ເຮາົ , ແມ່ ນລດັ ຂອງປະຊາຊນົ , ອາໍ ນາດທງັ ໝດົ ເປນັ ຂອງປະຊາຊນົ , ໂດຍປະຊາຊນົ ແລະ ເພ່ ອຜນົ ປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ , ເຊ່ ງິ ປະກອບ ໄປດວູ້ ຍຊນັູ້ ຄນົ ຢ່ ໃນສງັ ຄມົ , ໂດຍແມ່ ນກາໍ ມະກອນ, ກະສກິ ອນ ແລະ ນກັ ຮຽນຮປູ້ ນັ ຍາຊນົ ປະຕວິ ດັ ເປນັ ຫັກແຫ່ ງ. ໃນມາດຕາ 4 ຂອງລດັ ຖະທໍາມະນນໄດລູ້ ະບຸໄວວູ້ ່ າ: ສະພາແຫ່ ງຊາດເປັນຕວົ ແທນຂອງປະຊາຊນົ ລາວບັນດາເຜ່ າົ , ໝາຍຄວາມມວ່ າ ອາໍ ນາດເປັນຂອງປະຊາຊນົ ໄດຮູ້ ບັ ການປະຕບິ ດັ ໂດຍຜ່ ານສະພາແຫ່ ງຊາດ. ຂ. ຫັກການນາໍ ພາຂອງພກັ ຫກັ ການໄີູ້ ດຖູ້ ກກໍານດົ ໄວໃູ້ ນມາດຕາ 3 ຂອງລດັ ຖະທາໍ ມະນນວ່ າສດິ ເປນັ ເຈາົູ້ ປະເທດຊາດຂອງປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ ົາໄດຮູ້ ບັ ການປະຕບິ ດັ ແລະ ຮບັ ປະກັນດວູ້ ຍການເຄ່ ອນໄຫວຂອງລະບບົ ການເມອງເຊ່ າິ ງມີພກັ ປະຊາຊນົ ປະຕວິ ດັ ລາວເປັນແກ່ ນນາໍ . ຄ. ຫັກການອາໍ ນາດເອກະພາບ ຢ່ ສ ປ ປ ລາວ ອາໍ ນາດທງັ ໝດົ ເປນັ ຂອງປະຊາຊນົ ເຊ່ ງິ ແມ່ ນສະພາແຫ່ ງຊາດເປັນຕວົ ແທນ, ລດັ ຖະທໍາ ມະນນ ໄດແູ້ ບ່ ງໜາູ້ ທ່ ີໃຫແູ້ ຕ່ ລະອງົ ການລດັ , ເຊ່ ງິ ປະກອບມີ: ອງົ ການບລໍ ຫິ ານ, ອງົ ການນຕິ ບິ ນັ ຍດັ ແລະ ອງົ ການ ຕຸລາການ ໃນນນັູ້ ອງົ ການນຕິ ບິ ນັ ຍດັ ມີໜາູ້ ທ່ ີກວດກາການເຄ່ ອນໄຫວຂອງອງົ ການອ່ ນ. ງ. ຫັກການລວມສນປະຊາທິປະໄຕ ມາດຕາ 5 ຂອງລດັ ຖະທໍາມະນນໄດກູ້ ໍານດົ ໄວວູ້ ່ າ ສະພາແຫ່ ງຊາດ ແລະ ທຸກອງົ ການຂອງລດັ ໄດຮູ້ ບັ ການຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ເຄ່ ອນໄຫວຕາມຫກັ ການລວມສນປະຊາທປິ ະໄຕ. ຫກັ ການນເີູ້ ປນັ ຫັກການພນູ້ ຖານໜ່ ງໃນການ ນາໍ ພາຂອງພກັ ເຮາົ ຕາມສດິ ຂອບເຂດຂອງແຕ່ ລະຂນັູ້ . ຈ. ຫກັ ການນຕິ ທິ າໍ ນຕິ ທິ ໍາ ແມ່ ນການເຄາົ ລບົ ກດົ ໝາຍຢ່ າງເຂມັູ້ ງວດ, ໂດຍຜ່ ານອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ຂອງພກັ ,ລດັ , ລດັ ຖະກອນ ແລະ ພນົ ລະເມອງ, ນຕິ ທິ ໍາແມ່ ຫກັ ການໜ່ ງໃນການເຄ່ ອນໄຫວຂອງລດັ ສ ປ ປ ລາວ, ມນັ ເປັນກດົ ເກນພາວະວໄິ ສ, ທງັ ເປັນເງ່ອນໄຂອນັ ຈາໍ ເປນັ ສາໍ ລບັ ການກ່ ສໍ າູ້ ງ ແລະ ຂະຫຍາຍລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ . ສ. ຫກັ ການສດິ ເສລພິ າບ ແລະ ປະຊາທປິ ະໄຕຂອງພົນລະເມອງ ແມ່ ນຫກັ ການໜ່ ງທ່ ີກາໍ ນດົ ເຖງິ ສດິ ແລລະ ພນັ ທະອນັ ທ່ ີເປັນພນູ້ ຖານ ສ່ ອງແສງເຖິງສດິ ປະຊາທປິ ະໄຕອນັ ແທຈູ້ ງິ ຂອງພນົ ລະເມອງລາວ, ທັງແມ່ ນສດິ ທິມະນຸດ, ລດັ ຖະທໍາມະນນແຫ່ ງ ສ ປ ປ ລາວ ໄດໃູ້ ຫູ້ສດິ ແລະ ເສລພີ າບປະປະຊາທປິ ະໄຕຢ່ າງກວາູ້ ງຂວາງຂອງພນົ ລະເມອງ, ທງັ ຮບັ ປະກັນການປະຕບິ ດັ ສດິ ດ່ ງັ ກ່ າວດວູ້ ຍກດົ ໝ າຍ ເຊ່ ງິ ແມ່ ນຫກັ ການ ທ່ ີສາໍ ຄນັ ຂອງລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ຢ່ ສ ປ ປ ລາວ. 58 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

3. 2. ເນອູ້ ໃນພນູ້ ຖານຂອງລດັ ຖະທາໍ ມະນນ ກ. ລະບອບການເມອງ ລະບອບການເມອງຂອງ ສ ປ ປ ລາວ, ກ່ ອນອ່ ນໝົດ ແມ່ ນເວາົູ້ ເຖງິ ຄວາມເປັນເອກະລາດ, ອາໍ ນາດ ອະທປິ ະໄຕ, ຜນແຜ່ ນດນິ ອນັ ຄບົ ຖວູ້ ນ ແລະ ຄວາມເປັນເອກະພາບພາຍໃນຊາດ ເຊ່ ງິ ແມ່ ນບນັ ຫາທ່ ເີ ປັນພນູ້ ຖານ ກວ່ າໝ່ , ເພາະວ່ າສ່ ງິ ດ່ ງັ ກ່ າວແມ່ ນ ໝາກຜນົ ອນັ ໃຫຍ່ ຫວງທ່ ີປະຊາຊນົ ລາວ ຍາດມາໄດດູ້ ວູ້ ຍຄວາມເສຍສະຫະອນັ ສງສ່ ງົ . ລດັ ເຮາົ ເປັນລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕປະຊາຊນົ , ອາໍ ນາດທງັ ໝດົ ເປນັ ຂອງປະຊາຊນົ , ໂດຍປະຊາຊນົ ແລະ ເພ່ ອ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ ຢ່ າງແທຈູ້ ງິ ,ນນັູ້ ແມ່ ນລກັ ສະນະຊນົ ຊນັູ້ ຂອງລດັ ດລກັ ສະນະດ່ ງັ ກ່ າວສອດຄ່ ອງ ກບັ ໄລຍະກ່ ໍສາູ້ ງ ປັບປຸ ງບລະນະລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ , ທງັ ສອດຄ່ ອງກບັ ສະພາບຕວົ ຈງິ ຂອງສງັ ຄມົ ລາວ ໃນປະຈບຸ ນັ . ສະພາແຫ່ ງຊາດເປນັ ຕວົ ແທນຂອງປະຊາຊນົ ເຊ່ ງິ ໄດຮູ້ ບັ ການເລອກຕງັູ້ ໂດຍກົງຈາກປະຊາຊນົ ຕາມ ຫກັ ການທ່ ວົ ໄປ, ສະເໝີພາບ ແລະ ລງົ ຄະແນນສຽງປິດລບັ , ກໍານດົ ການສາູ້ ງຕງັູ້ ແລະ ກໍານດົ ການເຄ່ ອນໄຫວຂອງ ທຸກອງົ ການລດັ , ແມ່ ນປະຕບິ ດັ ຕາມຫກັ ການລວມສນປະຊາທປິ ະໄຕ, ລດັ ປົກປູ້ອງສດິ ອດິ ສະຫະພາບ ແລະ ສດິ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ , ນອກຈາກນນັູ້ ໃນລດັ ຖະທໍາມະນນຍງັ ໄດກູ້ ໍານດົ ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ມະຫາຊນົ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ສງັ ຄມົ ຕ່ າງໆ ເພ່ ອເຕາົູ້ ໂຮມຄວາມສາມກັ ຄປີ ວງຊນົ ແລະ ປຸກລະດມົ ທຸກຊນັູ້ ຄນົ ໃນສງັ ຄມົ ຮ່ ວມການປົກ ປັກຮກັ ສາ ແລະ ກ່ ໍສາູ້ ງປະເທດຊາດໃຫນູ້ ບັ ມເູ້ ຂມັູ້ ແຂງຂນູ້ ເລອູ້ ຍໆ. ຂ. ລະບອບເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ ລະບອບເສດຖະກດິ ຢ່ ສ ປ ປ ລາວ ແມ່ ນເສດຖະກດິ ຫາຍພາກສ່ ວນທ່ ີມຈີ ດຸ ໝາຍຂະຫຍາຍການຜະລດິ ແລະ ເປີດກວາູ້ ງການຈໍລະຈອນ, ຫັນເສດຖະກດິ ທາໍ ມະຊາດໄປສ່ ເສດຖະກດິ ສນິ ຄາູ້ ,ເຮດັ ໃຫພູ້ ນູ້ ຖານເສດຖະກດິ ແຫ່ ງຊາດມີການຂະຫຍາຍຕວົ ຍ່ ງິ ຂນູ້ ແລະ ຍກົ ລະດບັ ຊວີ ດິ ການເປນັ ຢ່ ທາງດາູ້ ນວດັ ຖຸ ແລະ ຈດິ ໃຈຂອງປະຊາຊນົ ລາວບນັ ດາເຜ່ າົ ສງຂນູ້ ເລອູ້ ຍໆ. ລດັ ປົກປູ້ອງ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍບນັ ດາຮບກໍາມະສດິ ຂອງລດັ , ລວມໝ່ , ເອກະເທດ, ກາໍ ມະສດິ ເອກະ ຊນົ ຂອງນາຍທນພາຍໃນປະເທດ ແລະ ກາໍ ມະສດິ ຂອງຊາວຕ່ າງປະເທດທ່ ີມາລງົ ທນຢ່ ສ ປ ປ ລາວ. ລດັ ສ່ ງົ ເສີມໃຫູ້ທກຸ ພາກສ່ ວນເສດຖະກິເແຂ່ ງຂນັ ແລະ ຮ່ ວມມກນັ ຂະຫຍາຍການຜະລດິ ທຸລະກດິ , ທຸກ ພາກສ່ ວນເສດຖະກດິ ລວູ້ ນແຕ່ ມຄີ ວາມສະເໝີພາບຕ່ ໜໍ າູ້ ກດົ ໝາຍ. ການຄມຸ ູ້ ຄອງເສດຖະກດິ ແມ່ ນປະຕບິ ດັ ຕາມກນົ ໄກຕະຫາດທ່ ີມີການດດັ ສມົ ຂອລດັ , ປະຕບິ ດັ ຕາມຫັກ ສມົ ທົບການຄມຸ ູ້ ຄອງລວມສນເປັນເອກະພາບຂອງຂະແໜງການສນກາງກັບການແບ່ ງຄວ າມຮບັ ຜິດຊອບຄມຸ ູ້ ຄອງ ໃນທອູ້ ງຖ່ ນິ ຢ່ າງສມົ ເຫດສມົ ຜນົ . ລດັ ປົກປ້ອູ ງສດິ ກ່ ຽວກບັ ກາໍ ມະສດິ ( ສດິ ຄອບຄອງ, ສດິ ນາໍ ໃຊ,ູ້ ສດິ ໂອນ, ສດິ ໄດຮູ້ ບັ ໝາກຜນົ ແລະ ສດິ ສບທອດຊບັ ສມົ ບດັ ) ຂອງການຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ບຸກຄນົ ຕາມກດົ ໝາຍ. ລດັ ສ່ ງົ ເສມີ ແລະ ແນະນໍາການຂະຫຍາຍການພົວພນັ ເສດຖະກິດກບັ ຕ່ າງປະເທດດວູ້ ຍຫາຍຮບແບບ, ຫກັ ການເຄາົ ລບົ ເອກະລາດ, ອະທປິ ະໄຕຂອງກນັ ແລະ ກັນ, ມີຄວາມສະເໝີພາບ ແລະ ຕ່ າງຝ່ າຍຕ່ າງໄດຮູ້ ບັ ຜນົ ປະໂຫຍດ. 59 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ທຸກ ອງົ ກ ານຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ຜົນລະເມອງທຸກ ຄນົ ຕອູ້ ງປົ ກປັກ ຮກັ ສາສ່ ິງແ ວດລອູ້ ມ , ປົ ກປັ ກຮັກສາ ຊບັ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ,ໜາູ້ ດນິ , ພນູ້ ດນິ , ປ່ າໄມ,ູ້ ສດັ , ແຫ່ ງນາໍ ູ້ ແລະ ອາກາດ. ລດັ ເອາົ ໃຈໃສ່ ຂະຫ ຍາຍກ ານສກ ສາຕດິ ພັນກັບກ ານກ່ ໍ ສາູ້ ງຄນົ ຮຸ່ ນໃໝ່ ໃ ຫູ້ເປັ ນພົນລະ ເມ ອງດີ, ການເຄ່ ອນໄຫວການສກສາ, ວດັ ທະນະທໍາ ແລະ ວທິ ະຍາສາດແມ່ ນແນ່ ໃສ່ ຍກົ ລະດບັ .ຄວາມຮ,ູ້ ນາໍ ູ້ ໃຈຮກັ ຊາດ, ຮກັ ລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕປະຊາຊນົ ,ນາໍ ູ້ ໃຈສາມກັ ຄປີ ອງດງລະຫວ່ າງບນັ ດາເຜ່ າົ , ເຊດີ ຊສະຕເິ ປນັ ເຈາົູ້ ຂອງປະເທດ ຊາດ, ປະຕບິ ດັ ລະບບົ ການສກສາປະຖມົ ແບບບງັ ຄບັ ລດັ ອະນຸຍາດເປີ ດໂຮງຮຽນເອກະຊນົ , ສມົ ທບົ ກັນກ່ ໍສາູ້ ງ ໂຮງຮຽນທຸກຂນັູ້ , ເຮດັ ໃຫກູ້ ານສກສາກາຍເປັນລະບບັ ທ່ ຄີ ບົ ຖວູ້ ນ, ເອາົ ໃຈໃສ່ ຂະຫຍາຍການສກສາຢ່ ເຂດຊນົ ນະບດົ ເຂດພດອຍຊນົ ເຜ່ າົ . ລດັ ເສມີ ຂະຫຍາຍມນເຊອູ້ ວດັ ທະນາທໍາທ່ ີເປັນມນເຊອູ້ ອນັ ດງີ າມຂອງຊາດ, ສມົ ທບົ ກບັ ການຮບັ ເອາົ ວດັ ທະນະທໍາອນັ ກ່ າງໜູ້າຂອງໂລກ, ຈາໍ ກດັ ທຸກປະກດົ ການທ່ ີຫຍທໍ ູ້ ທໍ ູ້ າງດາູ້ ນແນວຄດິ ແລະ ວດັ ທະນະທໍາ, ສ່ ງົ ເສມີ ການເຄ່ ອນໄຫວທາງດາູ້ ນວດັ ທະນະທໍາ, ສລິ ະປະວນັ ນະຄະດີ ແລະ ຖະແຫ່ ງຂ່ າວລວມທງັ ເຂດພດອຍ, ປົກປັກ ຮກັ ສາວດັ ຖຸບຮານ ແລະ ປນຍິ ະສະຖານຂອງຊາດ. ລດັ ເອາົ ໃຈໃສ່ ຂະຫຍາຍສາທາລະນະສຸກ, ອະນຸຍາດໃຫເູ້ ອກະຊນົ ເປີດການບລໍ ກິ ານທາງດາູ້ ນການແພດຕາມ ລະບຽບການຂອງລດັ , ລດັ ສ່ ງົ ເສມີ ຂະຫຍາຍການກລິ າກາຍະກໍາ ແລະ ທ່ ອງທ່ ຽວ, ເອາົ ໃຈໃສ່ ເບ່ ງິ ນກັ ຮບົ ຜ້ເູ ສຍ ອງົ ຄະຄອບຄວົ ຜທູ້ ່ ີເສຍສະຫະເພ່ ອການປະຕວິ ດັ , ຄອບຄວົ ຂອງຜທູ້ ່ ີມີຄຸນງາມຄວາມດີຕ່ ປໍ ະເທດຊາດ ແລະ ພະນກັ ງານເບຍູ້ ບາໍ ນານ, ລດັ ເອາົ ໃຈໃສ່ ປະຕບິ ດັ ນະໂຍບາຍຕ່ ແໍ ມ່ ແລະ ເດກັ . ຄ. ສດິ ແລະ ພັນທະພນູ້ ຖານຂອງພັນລະເມອລາວ ລດັ ຖະທໍາມະນນໄດກູ້ ໍານດົ ສດິ ແລະ ພນັ ທະພນູ້ ຖານຂອງພນົ ລະເມອງ, ສອດຄ່ ອງກບັ ທາດແທູຂ້ ອງ ລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕປະຊາຊນົ , ຄວາມເປນັ ຈງິ ທາງດາູ້ ນເສດຖະກດິ ສງັ ຄມົ ຂອງປະເທດເຮາົ , ຕດິ ພນັ ກັບການເສມີ ຂະຫຍາຍປະຊາທິປະໄຕ ແລະ ສດິ ເປນັ ເຈາົູ້ ຂອງປະຊາຊນົ , ມັນເປັນການຍກົ ສງຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງພນັ ລະ ເມອງ ໃນຖະນະເປນັ ເຈາົູ້ ຂອງປະເທດຊາດ ສງັ ລວມສດິ ແລະ ພນັ ທະຕ່ າງໆມີດ່ ງັ ນີູ້  ສດິ ພນູ້ ຖານຂອງພນົ ລະເມອງລາວ - ສດິ ສະເໝີພາບໂດຍບ່ ແໍ ຍກຍງິ - ຊາຍ, ຖານະທາງດາູ້ ນສງັ ຄມົ , ລະດບັ ການສກສາ, ຄວາມເຊ່ ອຖ ແລະ ຊນົ ເຜ່ າົ ຕ່ ໜໍ າູ້ ກດົ ໝາຍ. - ສດິ ປູ້ອນບດັ ເລອກຕງັູ້ ແລະ ສະໝກັ ຮບັ ເລອກຕງັູ້ . - ສດິ ສະເໝີພາບທາງດາູ້ ນຍງິ - ຊາຍ. - ສດິ ເຮດັ ວຽກ ແລະ ປະກອບອາຊບີ ທ່ ບີ ່ ຂໍ ດັ ກບັ ກດົ ໝາຍ, ສດິ ເສລພີ າບໃນການຕງັູ້ ຖ່ ນິ ຖານພມລາໍ ເນາົ ແລະ ໄປມາຕາມທ່ ກີ ດົ ໝາຍໄດກູ້ າໍ ນດົ ໄວູ້ ພນົ ລະເມອງລາວມພີ ນັ ທະເສຍພາສ.ີ - ມີສດິ ໂດຍບ່ ມໍ ີໃຜຈະລວງລະເມີດໄດທູ້ າງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍ, ກຽດສກັ ສີ ແລະ ເຄຫາສະຖານ. - ສດິ ເສລພີ າບໃນການເຊ່ ອຖ ແລະ ບ່ ເໍ ຊ່ ອຖສາສະໜາ. - ມສີ ດິ ເສລພີ າບໃນການປາກເວາົູ້ , ຂດີ ຂຽນ, ໂຮມຊຸມນຸມ, ຈດັ ຕງັູ້ ສະມາຄມົ ແລະ ເດນີ ຂະບວນທ່ ບີ ່ ຂໍ ດັ ກບັ ກດົ ໝາຍ. 60 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

- ມີສດິ ເສລພີ າບໃນການຄນົູ້ ຄວາູ້ ແລະ ນາໍ ໃຊຄູ້ ວາມກາູ້ ວໜູ້າທາງດາູ້ ນວທິ ະຍາສາດ, ເຕກັ ນກິ ແລະ ເຕກັ ໂນ ໂລຊີ ປະດດີ ສາູ້ ງສລິ ະປະວນັ ນະຄະດີ ແລະ ດາໍ ເນີນການເຄ່ ອນໄຫວວດັ ທະນະທໍາທ່ ີບ່ ຂໍ ດັ ກບັ ລະບຽບກົດ ໝາຍ. - ລດັ ຍງັ ປົກປ້ອູ ງສດິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດອນັ ຖກກດົ ໝາຍຂອງພນົ ລະເມອງລາວທ່ ຢີ ່ ຕ່ າງປະເທດ.  ພນັ ທະພນູ້ ຖານຂອງພນົ ລະເມອງລາວ - ມພີ ັນທະເຄາົ ລບົ ລດັ ຖະທໍາມະນນ ແລະ ກົດໝາຍ, ປະຕບິ ດັ ລະບຽບການອອກແຮງງານລະບຽບການ ດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ຂອງສງັ ຄມົ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮອູ້ ຍຂອງບາູ້ ນເມອງ. - ພນົ ລະເມອລາວມີພນັ ທະເສຍພາສີ ແລະ ສ່ ວຍສາອາກອນຕາມລະບຽບ, ກດົ ມາຍ. - ມພິ ນັ ທະປກົ ປັກຮກັ ສາປະເທດຊາດ ແລະ ປ້ອູ ງກນັ ຄວາມສະຫງບົ , ປະຕບິ ດັ ພນັ ທະການທະຫານຕາມທ່ ີ ກາໍ ນດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍ. ຊາວຕ່ າງດາວ ແລະ ຜບູ້ ່ ມໍ ີຊນັູ້ ຊາດກມໍ ີສດິ ໄດຮູ້ ບັ ການປົກປູ້ອງສດິ ແລະ ເສລພີ າບຕາມທ່ ີໄດກູ້ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນ ກດົ ໝາຍຂອງ ສ ປ ປ ລາວ, ມີພນັ ທະເຄາົ ລບົ ລດັ ຖະທາໍ ມະນນ ແລະ ກດົ ໝາຍຂອງ ສ ປ ປ ລາວ. ສ ປ ປ ລາວ ອະນຍຸ າດການລໄີູ້ ພໃຫແູ້ ກ່ ຄນົ ຕ່ າງປະເທດທ່ ີຖກປາບປາມ ຍອູ້ ນໄດເູ້ ຮດັ ການຕ່ ສໍ ເູ້ ພ່ ອອດິ ສາລະພາບ, ຄວາມເປນັ ທາ, ສນັ ຕພິ າບ ແລະ ພາລະກດິ ວທິ ະຍາສາດ. ງ. ກງົ ຈກັ ການຈດັ ຕງັູ້ ຂອງລດັ ສ ປ ປ ລາວ  ອງົ ການນຕິ ບິ ນັ ຍດັ ແມ່ ນສະພາແຫ່ ງຊາດ, ອງົ ການນສີູ້ ດິ ຕກົ ລງົ ບນັ ຫາພນູ້ ຖານຂອງປະເທດຊາດ, ທງັ ເປນັ ອງົ ການຕດິ ຕາມ ກວດກາ ການເຄ່ ອນໄຫວຂອງອງົ ການບລໍ ຫິ ານ ແລະ ຕຸລາການ, ສະພາແຫ່ ງຊາດມີສດິ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ດີ ່ ງັ ນ:ີູ້ - ສາູ້ ງ ແລະ ຮບັ ຮອງເອາົ ຫ ປ່ ຽນແປງລດັ ຖະທາໍ ມະນນ. ພຈິ າລະນາຮບັ ຮອງເອາົ , ປ່ ຽນແປງ ຫ ລບົ ລາູ້ ງກ ກດົ ໝາຍ, ກໍານດົ , ປ່ ຽນແປງ ຫ ລບົ ລາູ້ ງພາສີ ແລະ ສ່ ວຍສາອາກອນ, ພຈິ າລະນາຮບັ ຮອງເອາົ ແຜນຍຸດທະ ສາດແຫ່ ງການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ແລະ ງບົ ປະມານແຫ່ ງລດັ . - ເລອກຕງັູ້ ຫ ປົດຕາໍ ແໜ່ ງປະທານປະເທດ ແລະ ຮອູ້ ງປະທານປະເທດຕາມການສະເໜີຂອງຄະນະປະຈໍາ ສະພາແຫ່ ງຊາດ, ພຈິ າລະນາ, ຮບັ ຮອງເອາົ ການແຕ່ ງຕງັູ້ ຫ ການປົດຕາໍ ແໜ່ ງຂອງລດັ ຖະບານຕາມການສະເ ໜຂີ ອງປະທານປະເທດ, ເລອກຕງັູ້ ແລະ ປດົ ຕໍາແໜ່ ງປະທານສານປະຊາຊນົ ສງສຸດ ແລະ ອະທິໄອຍະ ການປະຊາຊນົ ຕາມການສະເໜຂີ ອງຄະນະປະຈາໍ ສະພາແຫ່ ງຊາດ. - ຕກົ ລງົ ສາູ້ ງຕງັູ້ ຫ ຍຸບເລກີ ກະຊວງ, ອງົ ການທຽບເທ່ າົ ກະຊວງ, ແຂວງ ແລະ ກາໍ ແພງນະຄອນຕາມການສະເ ໜຂີ ອງນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕ.ີ - ຕກົ ລງົ ໃຫສູ້ ດັ ຕະຍະບນັ ຫ ລບົ ລາູ້ ງສນົ ທິສນັ ຍາ ແລະ ສນັ ຍາທ່ ີໄດເູ້ ຊນັ ກບັ ຕ່ າງປະເທດຕາມກດົ ໝາຍ ແລະ ລະບຽບການສາກນົ ດ ຕກົ ລງົ ນລິ ະໂທດກໍາ, ຕກົ ລງົ ບນັ ຫາສງົ ຄາມ ຫ ສນັ ຕພິ າ ບ, ຕດິ ຕາມການ ເຄາົ ລບົ ລດັ ຖະທໍາມະນນ ແລະ ກດົ ໝາຍ, ປະຕບິ ດັ ສດິ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ອີ ່ ນໆ, ຕາມທ່ ີໄດກູ້ າໍ ນດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍ. ສະພາແຫ່ ງຊາດມອີ າຍຸການ 5 ປີ, ສະມາຊກິ ສະພາແຫ່ ງຊາດແມ່ ນເປັນພົນລະເມອງລາວເປັນຜເູ້ ລອກຕງັູ້ ຕາມລະບຽບການທ່ ີໄດກູ້ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍ.  ອງົ ການບລໍ ຫິ ານ 61 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ປະທານປະເທດ ແລະ ລດັ ຖະບານແມ່ ນອງົ ການບລໍ ຫິ ານສງສຸດ, ປະທານປະເທດ ແມ່ ນອງົ ການບລໍ ຫິ ານ ສງສຸດ ແລະ ລດັ ຖະບານແມ່ ນອງົ ການບລໍ ຫິ ານຂນັູ້ ສນກາງ. ປະທານປະເທດມໜີ າູ້ ທ່ ດີ ່ ງັ ນ:ີູ້ - ປະກາດໃຊລູ້ ດັ ຖະທໍາມະນນ ແລະ ກດົ ໝາຍທ່ ີສະພາແຫ່ ງຊາດໄດຕູ້ ກັ ລງົ ຮບັ ຮອງເອາົ ແລວູ້ , ອອກລດັ ຖະ ດາໍ ລດັ ແລະ ລດັ ຖະບນັ ຍດັ ຕາມຄາໍ ສະເໜີຂອງຄະນະປະຈາໍ ສະພາແຫ່ ງຊາດ, ແຕ່ ງຕງັູ້ ຫ ປດົ ຕໍາແໜ່ ງ ນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕີ ແລະ ສະມາຊກິ ລດັ ຖະບານ ແລວູ້ ສະເໜີຕ່ ສໍ ະພາແຫ່ ງຊາດພິຈາລະນາຮບັ ຮອງເອາົ , ແຕ່ ງຕງັູ້ ຍກົ ຍາູ້ ຍ ຫ ປົດຕາໍ ແໜ່ ງເຈາົູ້ ແຂວງ, ເຈາົູ້ ຂອງນະຄອນຕາມການສະເໜີຂອງນາຍກົ ລດັ ຖະມົນຕີ, ແຕ່ ງຕງັູ້ ຫ ປົດຕາໍ ແໜງຮອງໄອຍະການປປະຊາຊນົ ຕາມການສະເໜຂີ ອງໄອຍະການປະຊາຊນົ ສງສຸດ. - ເປນັ ແມ່ ທັບກາໍ ລງັ ປະກອບອາວຸ ດຂອງປະຊາຊນົ ດຕກົ ລງົ ງເລອນຊນັູ້ ຫ ປົດຊນັູ້ ນາຍພນົ ຕາມການສະເໜີ ຂອງນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕ,ີ ຮຽກໂຮມ ແລະ ເປັນປະທານກອງປະຊຸມພເິ ສດຂອງລດັ ຖະບານ. - ຕກົ ລງົ ປະດບັ ຫຽນຄາໍ ແຫ່ ງຊາດ, ຫຽນກຽດຕຄິ ຸນ, ຫຽນໄຊ ແລະ ນາມມະຍດົ ສງສຸດແຫ່ ງພາວະສຸ ກເສີນ ໃນທ່ ວົ ປະເທດ ຫ ໃນທອູ້ ງຖ່ ນິ ໃດໜ່ ງ. - ປະກາດໃຫູສ້ ດັ ຕະຍາບນັ ຫ ການລບົ ລາູ້ ງສນົ ທສິ ນັ ຍາ ແລະ ສນັ ຍາທ່ ເີ ຊນັ ກບັ ຕ່ າງປະເທດ, ແຕ່ ງຕງັູ້ ຜຕູ້ ່ າງ ໜາູ້ ທ່ ີມອີ າໍ ນາດເຕມັ ຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ໄປປະຈາໍ ຢ່ ຕ່ າງປະເທດ ຫ ຮຽກກບັ ຄນປະເທດຕາມການສະເໜີ ຂອງນາຍກົ ລດັ ຖະມົນຕີ, ຮບັ ຮອງເອາົ ຜຕູ້ ່ າງໜູ້າທ່ ມີ ີອາໍ ນາດເຕມັ ຂອງຕ່ າງປະເທດທ່ ີມາປະຈາໍ ຢ່ ສ ປ ປ ລາວ ນອກນຍີູ້ ງັ ປະຕບິ ດັ ສດິ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ອີ ນັ ອ່ ນໆ ຕາມທ່ ໄີ ດໄູ້ ດກູ້ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍ. ສດິ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ີຂອງລດັ ຖະບານ ລດັ ຖະບານ ແມ່ ນອງົ ການບລໍ ຫິ ານແຫ່ ງລດັ . ລດັ ຖະບານຄຸມູ້ ຄອງຢ່ າງເປັນເອກະພາບການປະຕບິ ດັ ໜາູ້ ທ່ ີ ຂອງລດັ ໃນທກຸ ດາູ້ ນ, ການເມອງ, ເສດຖະກດິ , ວດັ ທະນະທໍາ - ສງັ ຄມົ , ປູ້ອງກນັ ຊາດ - ປູອ້ ງກນັ ຄວາມສະຫງບົ ແລະ ການຕ່ າງປະເທດ, ລດັ ຖະບານມີໜາູ້ ທ່ ດີ ່ ງັ ນ:ີູ້ - ປະຕບິ ດັ ລດັ ຖະທໍາມະນນ, ກດົ ໝາຍ ແລະ ມະຕຂິ ອງສະພາແຫ່ ງຊາດ, ລດັ ຖະບນັ ຍດັ ແລະ ລດັ ຖະ ດາໍ ລດັ ຂອງປະທານປະເທດ. ສະເໜີຮ່ າງກດົ ໝາຍ ແລະ ຮ່ າງລດັ ຖະບນັ ຍດັ ຕ່ ສໍ ະພາແຫ່ ງຊາດ, ຮ່ າງລດັ ຖະ ດາໍ ລດັ ຕ່ ໍປະທານປະເທດ, ກາໍ ນດົ ແຜນຍຸ ດທະສາດ, ແຜນພດັ ທະນາ ເສດຖະກິດ - ສງັ ຄມົ ແລະ ແຜນ ງບົ ປະມານແຫ່ ງລດັ ປະຈາໍ ປີ ແລວູ້ ນາໍ ສະເໜໃີ ຫສູ້ ະພາແຫ່ ງຊາດພຈິ າລະນາ ແລະ ຮບັ ຮອງເອາົ . - ລາຍງານການເຄ່ ອນໄຫວວຽກງານຂອງຕນົ ຕ່ ສໍ ະພາແຫ່ ງຊາດ, ຕ່ ຄໍ ະນະປະຈາໍ ສະພາແຫ່ ງຊາດ ( ໃນເວລາທ່ ີ ສະພາແຫ່ ງຊາດບໄ່ ໍ ດເູ້ ປີດກອງປະຊຸມ ) ແລະ ລາຍງານຕ່ ປໍ ະທານປະເທດ. ອອກດາລດັ , ມະຕຕິ ກົ ລງົ ກ່ ຽວ ກັບກ າ ນຄຸ ມູ້ ຄອງລດັ , ຄຸ ້ມູ ຄອງ ເສດຖ ະ ກິດ - ສັງຄົມ , ວທິ ະຍາສາດເຕກັ ນິກ , ເຕັກໂນໂລຢີ , ຊບັ ພະຍາກອນແ ຫ່ ງຊາດ, ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມ, ການປູ້ອງກນັ ຊາດ, ປູ້ອງກນັ ຄວາມ ສະຫງບົ ແລະ ການ ຕ່ າງປະເທດ. - ຈດັ ຕງັູ້ ຊນີູ້ າໍ ແລະ ກວດກາການເຄ່ ອນໄຫວຂອງບນັ ດາຂະແໜງການ ແລະ ອງົ ການປກົ ຄອງທູອ້ ງຖ່ ນິ , ຈດັ ຕງັູ້ ແລະ ກວດກາການເຄ່ ອນໄຫວຂອງກາໍ ລງັ ປູ້ອງກນັ ຊາດ - ປອູ້ ງກັນຄວາມສະຫງບົ .ເຊນັ ສນົ ທິສນັ ຍາ, ສນັ ຍາກບັ ຕ່ າງປະເທດ ແລະ ຊກີູ້ ານນາໍ ປະຕບິ ດັ ສນົ ທິສນັ ຍາ ແລະ ສນັ ຍາທ່ ີໄດເູ້ ຊນັ ແລວູ້ . ງດົ ການປະຕບິ ດັ ລບົ ລາູ້ ງ ຫ ຍຸ ບເລີກຂໍຕູ້ ກົ ລງົ , ຄໍາສ່ ງັ ຂອງກ ະຊວງ, ອງົ ການທຽບເທ່ ົາກະຊວງ, ອງົ ກ ານທ່ ີຂນູ້ ກັບ ລດັ ຖະບານ ແລະ ອງົ ການປກົ ຄອງທູອ້ ງຖ່ ນິ ທ່ ຂີ ດັ ກບັ ລະບຽບກດົ ໝາຍ, ນອກນນັູ້ ລດັ ຖະບານຍງັ ປະຕບິ ດັ ສດິ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ີອ່ ນໆຕາມທ່ ກີ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍ. 62 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

 ອງົ ການຕຸລາການ ອງົ ການຕຸ ລາການປະກອບດວູ້ ຍສານປະຊາຊນົ ແລະ ໄອຍະການປະຊາຊນົ , ສານປະຊາຊນົ ແມ່ ນອງົ ການ ພພິ າກສາ ແລະ ຕດັ ສນິ ຄະດ,ີ ອງົ ການໄອຍະການແມ່ ນອງົ ການຕດິ ຕາມ - ກວດກາການປະຕບິ ດັ ກດົ ໝາຍ, ທງັ ໝົດ ນແີູ້ ມ່ ນຂນູ້ ກບັ ການຊນີູ້ າໍ ກະຊວງຍຸດຕທິ ໍາທາງດາູ້ ນການຈດັ ຕງັູ້ . ສານປະຊາຊນົ ມີໜ້າູ ທີດ່ ງັ ນ:ີູ້ ປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ເສມີ ຂະຫຍາຍໝາກຜນົ ຂອງການປະຕວິ ດັ , ລະບອບການເມອງ, ເສດຖະກດິ , ວດັ ທະນະທາໍ -ສງັ ຄມົ , ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ລດັ - ສງັ ຄມົ ແລະ ວສິ າຫະກິດ, ສກສາອບົ ຮມົ ແລະ ລງົ ໂທດຜທູ້ ່ ລີ ະເມີດ ກດົ ໝາາຍ, ຊອກຫາກາໍ ຈດັ ສາເຫດ ແລະ ເງ່ອນໄຂທ່ ີພາໃຫ້ມູ ີການກະທໍາຜດິ , ຍກົ ລະດບັ ສະຕກິ ານເມອງ ແລະ ສະຕກິ ດົ ໝາຍຂອງພນົ ລະເມອງ, ສກສາອບົ ຮມົ ພນົ ລະເມອງໃຫ້ມູ ີນາໍ ູ້ ໃຈຮກັ ຊາດ, ຮກັ ລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ , ເຄາົ ລບົ ລະບຽບວໄິ ນຂອງລດັ ແລະ ຮດີ ຄອງປະເພນອີ ນັ ດງີ າມຂອງສງັ ຄມົ , ເອາົ ໃຈໃສ່ ປົກປັກຮກັ ສາຜົນ ປະໂຫຍດຂອງລດັ ແລະ ສງັ ຄມົ , ເຄາົ ລບົ ສດິ ແລະ ເສລພີ າບ ກຽດສກັ ສຂີ ອງພນົ ລະເມອງ, ຊຸ ກຍພູ້ ນົ ລະເມອງ ເຄ່ ອນໄຫວປະຕບິ ດັ ພນັ ທະຂອງຕນົ ຮບັ ໃຊຜູ້ ນົ ປະໂຫຍດຂອງຊາດ. ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊນົ ມີສດິ ແລະ ໜູ້າທ່ ີດ່ ງັ ນ:ີູ້ - ກວດກາການເຄາົ ລບົ ກດົ ໝາ ຍຢ່ າງຖກຕອູ້ ງ ແລະ ເປັນເກະພາບຢ່ ໃນທຸກກະຊວງ, ອງົ ການທ່ ີຂນູ້ ກບັ ລດັ ຖະບານ, ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ມະຫາຊນົ , ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ສງັ ຄມົ , ອງົ ການບລໍ ຫິ ານທອູ້ ງຖ່ ນິ , ວສິ ະຫະກດິ , ລດັ ຖະກອນ ແລະ ພນົ ລະເມອງ. - ປະຕບິ ດັ ສດິ ກ່ າວຟອູ້ ງ ຈ. ອງົ ການປົກຄອງທູ້ອງຖ່ ິນ ຢ່ ສ ປ ປ ລາວ ແບ່ ງການປກົ ຄອງທອູ້ ງຖ່ ນິ ອອກ ເປັນສາມຂນັູ້ ຄ: - ຂນັູ້ ແຂວງ ມແີ ຂວງ ແລະ ນະຄອນຫວງ. - ຂນັູ້ ເມອງ ມີເມອງ ແລະ ເທດສະບານ. - ຂນັູ້ ບາູ້ ນມບີ າູ້ ນ. ຂນັູ້ ແຂວງມີເຈາົູ້ ແຂວງ, ເຈາົູ້ ຂອງນະຄອນ, ຮອງເຈາົູ້ ແຂວງ ແລະ ຮອງເຈາົູ້ ຂອງນະຄອນ, ຂນັູ້ ເມອງມີ ເຈາົູ້ ເມອງ, ຫົວໜ້າູ ເທດສະບານ, ຮອງເຈາົູ້ ເມອງ ແລະ ຮອງຫວົ ໜູ້າເທດສະບານ, ຂນັູ້ ບາູ້ ນມີນາຍບາູ້ ນ ແລະ ຮອງ ນາຍບາູ້ ນ. ເຈາົູ້ ແຂວງ, ເຈາົູ້ ຂອງນະຄອນ ແລະ ເຈາົູ້ ເມອງມີສດິ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ີລວມດ່ ງັ ນ:ີູ້ ຮບັ ປະກັນການປະຕບິ ດັ ລດັ ຖະທໍາມະນນ ແລະ ກດົ ໝາຍ, ຈດັ ຕງັູ້ ປະຕບິ ດັ ມະຕຄິ າໍ ສ່ ງັ ທ່ ີຂນັູ້ ເທງິ ວາງອອກ ຢ່ າງເຂມັູ້ ງວດ. ຊນີູ້ າໍ ແລະ ກວດກາກາານເຄ່ ອນໄຫວຂອງທຸກຂະແໜງການ, ທຸກຂນັູ້ ທ່ ີຂນູ້ ກັບຂອບເຂດຄວາມ ຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຕນົ . ງດົ ການປະຕບິ ດັ , ລບົ ລາູ້ ງ ຫ ຍກົ ເລກີ ຂຕໍ ູ້ ກົ ລງົ ຂອງທກຸ ຂະແໜງການທ່ ີຢ່ ຂນັູ້ ຂອງຕນົ ຫ ຂນັູ້ ລ່ ຸມທ່ ີຂດັ ກບັ ລະບຽບກດົ ໝາຍ. ຄຸມູ້ ຄອງພນົ ລະເມອງພຈິ າລະນາ ແລະ ແກ້ໄູ ຂຄາໍ ຮອູ້ ງທກຸ ແລະ ຄາໍ ສະເໜີຂອງ ປະຊາຊນົ ຢ່ ໃນຂອບເຂດສດິ ອາໍ ນາດຂອງຕນົ ຕາມທ່ ີກໍານດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍ. ນອກນນັູ້ , ຍງັ ປະຕບິ ດັ ສດິ ແລະ ໜູ້າ ທ່ ີອ່ ນໆຕາມທ່ ີໄດກູ້ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍ. 63 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ຫົວໜູ້າເທດສະບານມີສດິ ແລະ ໜູ້າທ່ ີໃນການວາງແຜນການ, ຈດັ ຕງັູ້ ປະຕບິ ດັ ແລະ ຄຸມູ້ ຄອງການ ພດັ ທະນາຕວົ ເມອງ, ບລໍ ກິ ານສະຖານະໃຫູທ້ ່ ວົ ເຖງິ ມີຄວາມເປນັ ລະບຽບຮອູ້ ຍສະອາດ ແລະ ສວຍງາມໃນຂອບ ເຂດຕວົ ເມອງຕາມທ່ ີໄດກູ້ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນແຜນຜງັ ເມອງ, ປະຕບິ ດັ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ອີ ່ ນໆຕາມທ່ ໄີ ດກູ້ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນລະບຽບກດົ ໝາຍ. ນາຍບາູ້ ນມີໜ້າູ ທ່ ີຮບັ ຜດິ ຊອບຈດັ ຕງັູ້ ປະຕບິ ດັ ລະບຽບກດົ ໝາຍ ແລະ ມະຕຄິ າໍ ສ່ ງັ ຂອງລດັ , ປົກປັກຮກັ ສາ ຄວາມສະຫງບົ , ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮອູ້ ຍຂອງບາູ້ ນ ແລະ ພດັ ທະນາບາູ້ ນໃຫມູ້ ຄີ ວາມໜກັ ແໜນູ້ ໃນທກຸ ດາູ້ ນ. ສ. ອກັ ສອນ, ເຄ່ ອງໝາຍຊາດ, ທຸງຊາດ, ເພງຊາດ, ວນັ ຊາດ, ສະກຸ ນເງນິ ແລະ ນະຄອນຫວງ - ພາສາ ແລະ ອກັ ສອນລາວເປັນພາສາ ແລະ ອກັ ສອນທ່ ໃີ ຊທູ້ າງລດັ ຖະການ. - ເຄ່ ອງໝາຍຊາດ ສ ປ ປ ລາວ ເປັນຮບວງົ ມນົ , ດາູ້ ນລ່ ຸມມຮີ ບເຄ່ ງິ ກງົ ຈກັ , ເປນັ ແຂວູ້ ແລະ ໂບສແີ ດງຂຽນ ອກັ ສອນ: ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ. ສອງຂາູ້ ງອອູ້ ມຮ່ ວງເຂາົູ້ ສຸກເປນັ ຮບເຟອູ້ ງ ພະຈນັ ແລະ ໂບສີແດງຂຽນຕວົ ອກັ ສອນ: ສນັ ຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນະ ຖາວອນ.ລະຫວ່ າງກາງຂອງສອງປາຍຮ່ ວງເຂາົູ້ ມີຮບທາດຫວງ, ຢ່ ກາງຮບວງົ ມນົ ມີ ຫນົ ທາງ, ທ່ ງົ ນາ, ປ່ າໄມູ້ ແລະ ເຄ່ ອນໄຟຟູ້ານາໍ ູ້ ຕກົ . - ທຸງຊາດ ສ ປ ປ ລາວ ແມ່ ນທງຸ ຜນສຄີ າມ, ແຂບສແີ ດງ ແລະ ວງົ ເດອນສຂີ າວຢ່ ກາງເຄ່ ງິ ກາງຂອງທຸງຊາດ, ລວງກວາູ້ ງ ຂອງທງຸ ເທ່ າົ ກບັ ສອງສ່ ວນສາມຂອງລວງຍາວ, ລວງກວາູ້ ງຂອງແຂບສແີ ດງແຕ່ ລະເບອູ້ ງເທ່ າົ ກບັ ເຄ່ ງິ ໜ່ ງຂອງລວງກວາູ້ ງແຂບສຄີ າມ ແລະ ວງົ ເດອນສຂີ າວກວາູ້ ງເທ່ າົ ກບັ ສ່ ສີ ່ ວນຫູ້າຂອງລວງກວາູ້ ງແຂບ ສຄີ າມ. - ເພງຊາດຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ແມ່ ນເພງທ່ ມີ ີຊ່ ວ່ າ ຊາດລາວ. - ວນັ ຊາດຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ແມ່ ນວນັ ສະຖາປະນາ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວຄ ວນັ ທີ 2 ທນັ ວາ ປີ 1975. - ສະກຸນເງນິ ຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ແມ່ ນເງນິ ກບີ . - ນະຄອນຫວງຂອງ ສ ປ ປ ລາວແມ່ ນນະຄອນຫວງວຽງຈນັ . ມີແຕ່ ກອງປະຊຸມສະພາແຫ່ ງຊາດແຫ່ ງ ສ ປ ປ ລາວ ເທ່ າົ ນນັູ້ ຈ່ ງມີສດິ ປ່ ຽນແປງລດັ ຖະທໍາມະນນ, ແຕ່ ຕອູ້ ງ ມສີ າມະຊກິ ສະພາແຫ່ ງຊາດຢ່ າງໜອູ້ ຍສອງສ່ ວນສາມຂອງຈາໍ ນວນສະມາຊກິ ທງັ ໝດົ ເປັນຜລູ້ ງົ ຄະແນນເຫັນດ.ີ ຄໍາຖາມຄນົູ້ ຄວາູ້ 1. ລດັ ຖະທາໍ ມະນນແຫ່ ງ ສ ປ ປ ລາວ ກ່ ໍສາູ້ ງບນົ ພນູ້ ຖານຫກັ ການໃດແດ່ ? ອະທບິ າຍແຕ່ ລະຫກັ ການ ? 2. ລະບອບການເມອງ ສ ປ ປ ລາວ ແມ່ ນແນວໃດ ? 3. ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍລະບອບເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ ຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ມີຄແນວໃດ? 4. ສດິ ແລະ ພນັ ທະພນູ້ ຖານຂອງພນົ ລະເມອງລາວ ມຄີ ແນວໃດ ? 5. ລະບບົ ກງົ ຈກັ ການຈດັ ຕງັູ້ ຂອງລດັ ສ ປ ປ ລາວ ມີຄແນວໃດ ? 2. ກົດໝາຍແຮງງານ 2.1. ນຍິ າມແຮງງານ 64 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ແຮງງານ ແມ່ ນການປະສານລະຫວ່ າງຈດຸ ປະສງົ ຂອງມະນດຸ ກບັ ເປົາູ້ ໝາຍການຜະລດິ ແລະ ພາຫະນະແຮງ ງານນນັູ້ ເອງ. - ຈດຸ ປະສງົ ຂອງມະນຸດ ແມ່ ນອອກແຮງງານກະທບົ ໃສ່ ທາໍ ມະຊາດ. - ເປາົູ້ ໝາຍການຜະລດິ ແມ່ ນການນາໍ ໃຊເູ້ ຄ່ ອງມີແຮງງານ ມະນຸດຈະພບົ ພໍເູ້ ປົາູ້ ໝາຍແຮງງານຕ່ າງໆໄດຢູ້ ່ ໃນ ວດັ ຖຸອອູ້ ມແອມູ້ ຕນົ ກໍຄຢ່ ໃນກະໂຕທາໍ ມະຊາດ ແລະ ສດັ ສາວາສ່ ງິ ຕ່ າງໆ ທງັ ໝດົ ເຫ່ າົ ນລີູ້ ວູ້ ນແຕ່ ແມ່ ນຢ່ ໃນ ທໍາມະຊາດ. - ພາຫະນະແຮງງານ ແມ່ ນປະເພດວດັ ຖຸສ່ ງິ ຂອງຕ່ າງໆ ເຊ່ ງິ ມະນດຸ ໄດນູ້ າໍ ໄປກະທບົ ໃສ່ ເປາົູ້ ໝາຍແຮງງານ ແລວູ້ ກໍດດັ ແປງຮບຊງົ ຂອງມນັ ຂນູ້ . 2.2. ນຍິ າມກດົ ໝາຍແຮງງານ ກດົ ໝາຍແຮງງານ ແມ່ ນລະບບົ ຂໍກູ້ າໍ ນດົ ທ່ ີດດັ ປັບສາຍພວົ ພັນສງັ ຄມົ ກ່ ຽວກບັ ການອອກແຮງງານຂອງຜູ້ ອອກແຮງງານ ແລະ ສາຍພົວພນັ ສງັ ຄມົ ອ່ ນໆທ່ ີຕດິ ກບັ ການອອກແຮງງານ ເຊ່ ງິ ຊຸກຍກູ້ ານຂະຫ ຍາຍຕວົ ຂອງ ການຈດັ ຕງັູ້ ແຮງງານຢ່ ໃນລະບອບປະຊາທປິ ະໄຕປະຊາຊນົ ໃຫກູ້ າູ້ ວໜູາ້ ເທ່ ອລະກາູ້ ວ ແລະ ເຮດັ ໃຫູ້ຊວີ ດິ ການເປນັ ຢ່ ຂອງປະຊາຊນົ ຊາວຜອູ້ ອກແຮງງານໄດຮູ້ ບັ ການປວົ ແປງໃຫູ້ດຂີ ນູ້ . 2.3. ໜາູ້ ທ,ີ ເປົາູ້ ດດັ ປັບຂອງກດົ ໝາຍແຮງງານ ກ. ໜາູ້ ທ່ ີຂອງກດົ ໝາຍແຮງງານ ໜາູ້ ທ່ ີຂອງກດົ ໝາຍແຮງງານ ແມ່ ນດດັ ສມົ ສາຍພວົ ພນັ ແຮງງານ ເພ່ ອເສມີ ຂະຫຍາຍທກຸ ຄວາມສາມາດ ຂອງແຮງງານຢ່ າງຄບົ ຖູ້ວນເຂາົູ້ ໃນກ ານພັດທະນາເສດຖະກິດສງັ ຄມົ ຂອງຊາດ, ຍກົ ສງປະສດິ ທິພາບ ແລະ ຜະລດິ ຕະພາບຂອງແຮງງານໃນສງັ ຄມົ , ເຮດັ ໃຫູຊ້ ວີ ດິ ການເປັນຢ່ ຂອງປະຊາຊນົ ຜອູ້ ອກແຮງງານໄດຮູ້ ບັ ການປົວແປງ ໃຫດູ້ ຂີ ນູ້ ສາຍພວົ ພນັ ແຮງງານ ແມ່ ນການພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງຜໃູ້ ຊແູ້ ຮງງານ ( ໂດຍມີການເຊນັ ສນັ ຍາແຮງງານແລວູ້ ຈ່ ງິ ບນັ ຈກຸ າໍ ມະກອນເຂາົູ້ ໃນໂຮງງານ ) ເນອູ້ ແທຂູ້ ອງການພວົ ພນັ ແຮງງານໃນລະບອບ ປະຊາທປິ ະໄຕປະຊາຊນົ ແມ່ ນ ຕ່ າງກນັ ກບັ ເນອູ້ ແທຂູ້ ອງການພວົ ພນັ ແຮງງານໃນລະບອບສງັ ຄມົ ກ່ ອນນຢີູ້ ່ າງຂາດຂນັູ້ . ຂ. ເປົາູ້ ໝາຍດດັ ປບັ ຂອງກດົ ໝາຍແຮງງານ ມເີ ປົາູ້ ໝາຍດດັ ປບັ ການພວົ ພນັ ແຮງງານລະຫວ່ າງຝ່ າຍຜໃູ້ ຊແູ້ ຮງງານ ເຊ່ ນັ ວສິ າຫະກດິ , ສາໍ ນກັ ງານອງົ ການ ໂຮງຈກັ , ໂຮງງານ, ການຈດັ ຕງັູ້ ໃນຂງົ ເຂດເສດຖະກດິ ຂອງລດັ , ລດັ ຮຸ ນູ້ ສ່ ວນເອກະຊນົ ຊາວຕ່ າງປະເທດທ່ ມີ າລງົ ທນ ຢ່ ສ.ປ.ປ.ລາວ ກັບອກີ ຝ່ າຍໜ່ ງ ເຊ່ ງິ ແມ່ ນຜ້ອູ ອກແຮງງານຄ: ກາມະກອນ ຫ ລດັ ຖະກອນທ່ ີເຮດັ ວຽກໃນ ສາໍ ນກັ ງານ ຫ ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ດ່ ງັ ກ່ າວ ເພ່ ອເຮດັ ໃຫສູ້ ນັ ຍາແຮງງານ ຫ ລະບຽບການແຮງງານອອກຕ່ າງໆຖກປະຕບິ ດັ ຢ່ າງຖກຕອູ້ ງ ແລະ ເຂມັູ້ ງວດ. ພອູ້ ມກັນນນັູ້ ກໍດດັ ປບັ ການພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ທ່ ີຕດິ ພນັ ກບັ ການພວົ ພັນແຮງງານຕ່ າງໆ ແຫ່ ງລດັ ກຄໍ ກນັ ພວົ ພນັ ກ່ ຽວກບັ ການປະກນັ ໄພສງັ ຄມົ ປະກນັ ໄພແຮງງານ ທງັ ນີກູ້ ເໍ ພ່ ອຮບັ ປະກນັ ຄວາມຍຸດຕທິ ໍາໃນ ສງັ ຄມົ ດ່ ງັ ກ່ າວ ຕອູ້ ງສະເແດງອອກນະໂຍບາຍສະຫວດັ ດກີ ານສງັ ຄມົ , ຄວາມສະເໝີພາບຂອງພົນລະເມອງທຸກຄນົ ຕ່ ໍ ໜາູ້ ກດົ ໝາຍ. 65 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

2.4. ຫັກການຂອງກດົ ໝາຍ ກ. ຫກັ ການລວມ ຫກັ ການຕ່ າງຝ່ າຍຕ່ າງມີປະໂຫຍດລະຫວ່ າງຜໃູ້ ຊແູ້ ຮງງານກບັ ຜອູ້ ອກແຮງງານ, ລດັ ປະຕບິ ດັ ຫັກການ ຮບັ ປະກນັ ໃຫຜູ້ ໃູ້ ຊແູ້ ຮງງານ ແລະ ຜອູ້ ອກແຮງງານຕ່ າງຝ່ າຍໄດຮູ້ ບັ ຜນົ ປະໂຫຍດໝາຍຄວາມວ່ າ. - ຜອູ້ ອກແຮງງານຕອູ້ ງເຄາົ ລບົ ລະບຽບການອອກແຮງງານ ແລະ ປະຕບິ ດັ ຕາມບນັ ດາ ຂໍກູ້ ໍານດົ ຂອງການ ອອກແຮງງານ. - ຜໃູ້ ຊແູ້ ຮງງານຕອູ້ ງຮບັ ປະກນັ ການຈ່ າຍເງນິ ເດອນ ຫ ຄ່ າແຮງງານຢ່ າງຍຸ ດຕທິ າໍ ຮບັ ປະກນັ ບນັ ດາເງ່ອນໄຂ ການອອກແຮງງານຢ່ າງປອດໄພ ແລະ ປະຕບິ ດັ ການປະກນັ ໄພໃຫຜູ້ ອູ້ ອກແຮງງານ. ຂ. ຫັກການສະເພາະຂອງກດົ ໝາຍ - ຫກັ ການອອກແຮງງານ ແມ່ ນພາລະໜາູ້ ທຂີ ອງໝດົ ທກຸ ຄນົ . - ຫກັ ການສດິ ເສລພີ າບໃນການເລອກວຊິ າຊບີ , ສະຖານທ່ ີເຮດັ ວຽກ ແລະ ປະເພດວຽກ. - ຫກັ ການໃຊຜູ້ ອູ້ ອກແຮງງານໂດຍສອດນຄ່ ອງງກບັ ວຊິ າສະເພາະ ຫ ລະດບັ ວຊິ າສະເພາະຂອງຜກູ້ ່ ຽວ. - ຫກັ ການຮບັ ປະກນັ ສດິ ໃນການປກົ ປກັ ຮກັ ສາຊີວດິ ແລະ ສຸຂະພາບຂອງຜອູ້ ອກແຮງງານ. - ຫກັ ການວ່ າດວູ້ ຍການເຄາົ ລບົ ລະບຽບການອອກແຮງງານ ແລະ ການນາໍ ໃຊອູ້ ຸປະກອນຕ່ າງໆຢ່ າງສມົ ເຫດ ສມົ ຜນົ . - ຫກັ ການວ່ າດວູ້ ຍການຮບັ ປະກນັ ການຊາໍ ລະຄ່ າແຮງງານຕາມປະລມິ ານ ແລະ ຄນຸ ນະພາບຂອງງານ. - ຫກັ ການວ່ າດວູ້ ຍການຮບັ ປະກນັ ສດິ ໃນການພກັ ຜ່ ອນຂອງງຜອູ້ ອກແຮງງານ. - ຫກັ ການວ່ າດວູ້ ຍການເຂາົູ້ ຮ່ ວມໜ່ ວຍງານ ແລະ ອງົ ການກໍາມະບາານໃນການຄຸມູ້ ຄອງໂຮງງານ, ອງົ ການ ແລະ ການຈດັ ຕງັູ້ . ນອກຈາກນພີູ້ ວກເຮາົ ຄວນເຂາົູ້ ໃຈກ່ ຽວກບັ ເວລາເຮດັ ວຽກ, ເວລາພກັ ຜ່ ອນ, ລະບຽບການນໍາໃຊແູ້ ຮງງານ ແມ່ ຍງິ ແລະ ເດກັ ນອູ້ ຍນາໍ ອກີ .  ເວລາເຮດັ ວຽກ - ເວລາເຮດັ ວຽກຂອງຜອູ້ ອກແຮງງານໃນທກຸ ຫວົ ໜ່ ວຍແຮງງານແມ່ ນ 6 ມຕູ້ ່ ອໍ າທດິ ບ່ ໃໍ ຫ້ເູ ກີນ 8 ຊ່ ວົ ງໂມງ ຫ ອາທດິ ໜ່ ງບ່ ໍໃຫູ້ເກີນ 48 ຊ່ ວົ ໂມງໂດຍບ່ ຈໍ ໍາແນກປະເພດຂອງການຮບັ ເງນິ ເດອນ ຫ ຄ່ າແຮງງານ ຊ່ ວົ ໂມງເຮດັ ວຽກຂອງຜູ້ອອກແຮງງານປະຕບິ ດັ ຢາໃນບນັ ດາຂະແໜງການລ່ ຸມນີູ້ ແມ່ ນບ່ ໃໍ ຫູ້ເກີນ 6 ຊ່ ວົ ໂມງຕ່ ມໍ ູ້ ຫ ອາທດິ ໜ່ ງບ່ ໃໍ ຫເູ້ ກນີ 36 ຊ່ ວົ ໂມງ. - ຜເູ້ ຮດັ ວຽກໂດຍກງົ ກບັ ກາໍ ພນັ ຕະພາບລງັ ສ.ີ - ຜເູ້ ຮດັ ວຽກກງົ ກບັ ກ່ ນິ ອາຍ, ຄວັ ນທ່ ີເປນັ ອນັ ຕະລາຍຕ່ ສໍ ຸຂະພາບ. - ຜເູ້ ຮດັ ວຽກໂດຍກງົ ກບັ ວດັ ຖຸເຄມີທ່ ີເປນັ ອນັ ຕະລາຍ ເຊ່ ນັ ວດັ ຖຸລະເບດີ . - ຜເູ້ ຮດັ ວຽກຢູ້ຂຸມ, ອຸໂມງໃຕດູ້ ນິ , ຢ່ ພນູ້ ນາໍ ູ້ ຫ ຢ່ ເທງິ ອາກາດ. - ຜເູ້ ຮດັ ວຽກກບັ ສະຖານທ່ ີ ເຊ່ ງິ ມຄີ ວາມຮອູ້ ນ ແລະ ເຢນັ ຜດິ ປົກກະຕ.ິ - ຜເູ້ ຮດັ ວຽກກງົ ກບັ ເຄ່ ອງມສ່ ນັ ສະເທອນເປັນປະຈາໍ ຊ່ ວົ ໂມງ ເຮດັ ວຽກເພ່ ີມເດອນໜ່ ງບ່ ໃໍ ຫເູ້ ກນີ 30 ຊ່ ງົ ໂມງ ການເຮດັ ວຽກເພ່ ມີ ໂມງມພູ້ ກັ ປະຈາໍ ອາທດິ ໃນເດອນໜ່ ງບ່ ເໍ ກີນສອງມ ູ້ ເວນັູ້ ເສຍເເຕ່ ກໍລະນສີ ຸກເສນີ 66 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ເຊ່ ນັ ດາູ້ ນໄພທໍາມະຊາດ ຫ ເຫດບງັ ເອນີ ເຊ່ ງິ ນາໍ ຜນົ ເສຍຫາຍສ່ ວຽກງານ. ກໍລະນເີ ຮດັ ວຽກເພ່ ີມໂມງ, ຜູ້ ໃຊເູ້ ເຮງງານຕອູ້ ງປກສາຫາລເປນັ ເອກະພາບກັບຜອູ້ ອກແຮງງານ ໂດຍໄດຮູ້ ບັ ຄວາມເຫນັ ດຈີ າກກໍາມະບານ ຫ ຜຕູ້ າງໜາູ້ ຜອູ້ ອກແຮງງານທ່ ໄີ ດກູ້ າໍ ນດົ ໄວໃູ້ ນມາດຕາ 27 ຂອງກດົ ໝາຍແຮງງານແຫ່ ງ ສ.ປ.ປລາວ.  ເວລາພກັ ຜ່ ອນ - ມພູ້ ກັ ປະຈາໍ ອາທດິ ແລະ ມພູ້ ກັ ລດັ ຖະການໃນແຕ່ ລະອາທດິ ຜອູ້ ອກແຮງງານມສີ ດິ ໄດຮູ້ ບັ ການພກັ ວຽກ ຢ່ າງນອູ້ ຍໜ່ ງວນັ ສຈະເປັນວນັ ອາທດິ ຫ ວນັ ໃດກໄໍ ດຕູ້ າມການຕກົ ລງົ ຂອງຜໃູ້ ຊແູ້ ຮງງານກບັ ຜອູ້ ອກແຮງ ງານ.ມພູ້ ກັ ທາງລດັ ຖະການ ແມ່ ນລດັ ຖະເບານເປັນຜກູ້ ໍານດົ . - ການພກັ ເນ່ ອງຈາກການເຈບັ ເປັນຂອງຜອູ້ ອກແຮງງານທ່ ເີ ຮດັ ວຽກຕາມລະບອບເງນິ ເດອນມີສດິ ພກັ ວຽກຢ່ ບາູ້ ນ ໂດຍມໃີ ບຢງັູ້ ຢນຈາກແພດແມ່ ນໄດຮູ້ ບັ ເງນິ ເດອນ ແລະ ຄ່ າເເຮງງານປກົ ກະຕ,ິ ເວນັູ້ ເສຍເເຕ່ ຜູ້ອອກ ແຮງງານນນັູ້ ເຮດັ ວຽກເປນັ ມ,ູ້ ເປັນຊ່ ວົ ໂມງ ຫ ຕາມການມອບເໝາົ . - ການພັກປະຈາໍ ປີ ຜູ້ອອກແຮງງານທ່ ເີ ຮດັ ວຽກຕາມສນັ ຍາແຮງງານໂດຍບ່ ມໍ ີການກໍານດົ ເວລາ ແລະ ສນັ ຍາ ເວລາມທ່ ີມີກາໍ ນດົ ເວລາໜ່ ງປີຂນູ້ ໄປ ໄດປູ້ ະຕບິ ດັ ວຽກງານໜ່ ງປີເຕມັ ກໍມສີ ດິ ພກັ ປະຈາໍ ປີສບິ ຫາູ້ ວນັ ຕ່ ປໍ ີ.  ເເຮງງານເພດຍງິ ຫາູ້ ມແມ່ ຍງິ ເຮດັ ວຽກຄ: ວຽກສອູ້ ມແປງ, ວຽກຄາດຫາູ້ ງ ເຊ່ ງິ ມີຄວາມສງຈາກໜາູ້ ດນິ 5 ແມດັ ຂນູ້ ໄປ, ວຽກທ່ ກີ ່ ຽວກບັ ເລ່ ອຍຈກັ ໃຫຍ່ ແລະ ມີຄວາມໄວສງ, ວຽກງານທ່ ໜີ ກັ ໜ່ ວງ ແລະ ເປັນອນັ ຕະລາຍຕ່ ສໍ ຸຂະພາບ. ຫາູ້ ມໃຊແູ້ ຮງງານເພດຍງິ ທ່ ີພວມຖພາ ຫ ຢ່ ມໄີ ລຍະລຽູ້ ງດລກນອູ້ ຍທ່ ີມີອາຍຸ ຕ່ າໍ ກວ່ າຫົກເດອນເຂາົູ້ ເຮດັ ວຽກດ່ ງັ ນ:ີູ້ - ວຽກຍກົ ຖ່ າຍ ແລະ ແບກຫາມໜກັ . - ວຽກທ່ ີຢນດນົ ເປັນເວລາຕດິ ໆກນັ . ຫາູ້ ມຜໃູ້ ຊແູ້ ຮງງານນາໍ ໃຊຜູ້ ອູ້ ອກແຮງງານເພດຍງິ ທ່ ພີ ວມຖພາ, ລຽູ້ ງດລກນອູ້ ຍອາຍຸຕ່ າໍ ກວ່ າ 12 ເດອນ ເຮດັ ວຽກເພ່ ີມໂມງ, ເຮດັ ວຽກໃນມພູ້ ກັ ແລະ ເວລາກາງຄນ. ໃນກລໍ ະນຜີ ອູ້ ອກແຮງງານຍງິ ຫາກຫຸລກຜກູ້ ່ ຽວຈະໄດພູ້ ກັ ວຽກຕາມການຢງັູ້ ຢນຂອງແພດ.  ການໃຊແູ້ ຮງງານເດກັ ນອູ້ ຍ ຜໃູ້ ຊແູ້ ຮງງານສາມາດຮບັ ເອາົ ເດກັ ນອູ້ ຍທ່ ມີ ີອາຍຸແຕ່ 15 ປີຂນູ້ ໄປແຕ່ ບ່ ເໍ ຖງິ 18 ປີ ເຂາົູ້ ເຮດັ ວຽກ. ແຕ່ ຊ່ ວົ ໂມງເຮດັ ວຽກບ່ ໃໍ ຫເູ້ ກີນ 6 ຊ່ ວົ ໂມງຕ່ ມໍ ,ູ້ ຫາູ້ ມນາໍ ໃຊແູ້ ຮງານເດກັ ນອູ້ ຍເຮດັ ວຽກຂະແໜງໜກັ ໜ່ ວງ ແລະ ເປັນ ອນັ ຕະລາຍຕ່ ສໍ ຸຂະພາບດ່ ງັ ນ:ີູ້ - ການຂຸດຄນົູ້ ບ່ ແໍ ຮ່ ທຸກປະເພດ. - ການປະກອບຜະລດິ ຕະພນັ ຈາກເຄມີ, ວດັ ຖຸລະເບດີ ຫ ສານພດິ ຕ່ າງໆ ແລະ ຜະລດິ ຕະພນັ ຈາກໜງັ ສດັ ທຸກຊະນດິ . - ການອະນາໄມຕວົ ເມອງ ຫ ມຽູ້ ນຊາກສບົ ຄນົ ຕາຍ. 67 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

3. ກົດໝາຍແພ່ ງ 3.1. ຄວາມສາໍ ນກ, ເປາົູ້ ໝາຍ ແລະ ວທິ ີດດັ ປັບຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງ ກ. ຄວາມສາໍ ນກ ກດົ ໝາຍແພ່ ງ ແມ່ ນຂະແໜງໜ່ ງຂອງລະບບົ ກົດໝ າຍຢ່ ໃນລດັ ໜ່ ງໆ. ດ່ ງັ ນນັູ້ , ກດົ ໝາຍເເພ່ ງຈ່ ງິ ມີ ລກັ ສະນະ ແລະ ຫກັ ການລວມຄກດົ ໝາຍອ່ ນໆ. ໝາຍຄວາມວ່ າ ແຕ່ ລະຂະແໜງກົດໝາຍແມ່ ນສະແດງເຖິງເຈດ ຈາໍ ນງົ ຂອງຊນົ ຊນັູ້ ປກົ ຄອງ. ບດົ ບນັ ຍດັ ຂອງກດົ ໝາຍມີລກັ ສະນະເປັນຂກໍ ູ້ ໍານດົ ແລະ ຜນົ ບງັ ຄບັ ທ່ ວົ ໄປ. ຂ. ເປົູ້າໝາຍດດັ ປັບຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງ ກດົ ໝາຍ ແມ່ ນສາຍພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ເຊ່ ງິ ດດັ ປບັ ດວູ້ ຍຂກໍ ູ້ າໍ ນດົ ຂອງກດົ ໝາບແພ່ ງດດັ ປັບສາຍພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ສອງປະເພດຄ: ການພວົ ພນັ ທ່ ີມລີ ກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ແລະ ສາຍພວົ ພນັ ສ່ ວນຕວົ ທ່ ີບ່ ມໍ ລີ ກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ . - ສາຍພວົ ພັນທ່ ີມີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ແມ່ ນສາຍພົວພັນລະຫວ່ າງຄນົ ກັບຄນົ ກ່ ຽວກັບຊບັ ວດັ ຖຸສ່ ງິ ຂອງ ເຊ່ ງິ ເກີ ດຂນູ້ ຍອູ້ ນການເຄ່ ອນໄຫວທໍ າການຜະລດິ ຫ ກ ານອອກ ແຮງງານຂອງຄົນເຊ່ ນັ : ເປັດ, ໄກ່ , ແຜ່ ນແພ ສ່ ງິ ເຫ່ າົ ນຈີູ້ ະເປນັ ການຜະລດິ , ຜ້ລູ ຽູ້ ງເອີນູ້ ວ່ າເຈາົູ້ ຂອງ ຫ ເຈາົູ້ ກໍາມະສດິ . ສະນນັູ້ , ຖາູ້ ຫາຫຜໃູ້ ດ ຕອູ້ ງການເປັດ, ໄກ່ ແຜ່ ນແພນກີູ້ ່ ຕໍ ອູ້ ງພວົ ພນັ ກບັ ເປັນເຈາົູ້ ຂອງຈ່ ງິ ຈະຖກຕອູ້ ງ, ຖາູ້ ບ່ ດໍ ່ ງັ ນນັູ້ ຜນູ້ ນັູ້ ກຈໍ ະຖກວ່ າ ເປັນຜລູ້ ະເມດີ ກໍາມະສດິ ຂອງຄນົ ອ່ ນ. - ການພວົ ພນັ ສ່ ວນຕວົ ທ່ ີບ່ ມໍ ລີ ກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ແມ່ ນສາຍພວົ ພນັ ກ່ ຽວກບັ ການເຄ່ ອນໄຫວຂອງບຸກຄນົ ຜູ້ ໃດຜໜູ້ ່ ງ ເຊ່ ງິ ເກດີ ມີຜນົ ປະໂຫຍດແກ່ ສງັ ຄມົ ແຕ່ ບ່ ເໍ ປນັ ວດັ ຖຸ ສາຍພວົ ພນັ ປະເພດນີູ້ ບ່ ໍມເີ ນອູ້ ໃນທາງດາູ້ ນ ເສດຖະກດິ ແລະ ບ່ ສໍ າມາດແຍກອອກຈາກສ່ ວນຕວົ ບຸກຄນົ ທງັ ບ່ ໍສາມາດມອບໂອນໃຫກູ້ ັນໄດູ້ ເຊ່ ນັ : ຊ່ ແລະ ນາມສະກຸນ, ກຽດສກັ ສ,ີ ບດົ ປະພນັ ແລະ ອ່ ນໆ. ຄ. ວທິ ດີ ດັ ປບັ ຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງ ຕາມຫກັ ການແລວູ້ ແມ່ ນຖກກາໍ ນດົ ດວູ້ ຍເປາົູ້ ໝາຍ ຫ ລກັ ສະນະຂອງສາຍພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ເຊ່ ງິ ຂະເເໜງກົດ ໝາຍທ່ ີກ່ ຽວຂອູ້ ງດດັ ປັບໃຫ.ູ້ ດ່ ງັ ນນັູ້ , ກດົ ໝາຍແພ່ ງຈ່ ງິ ດດັ ປັບສາຍພົວພນັ ທ່ ມີ ີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ແລະ ສາຍ ພວົ ພນັ ສ່ ວນຕວົ ທ່ ີບ່ ມໍ ລີ ກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ . ແຕ່ ສາຍພວົ ພນັ ອນັ ພນູ້ ຖານທ່ ີກດົ ໝາຍແພ່ ງດດັ ປັບໃຫນູ້ ນັູ້ ແມ່ ນສາຍ ພວົ ພນັ ທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ທ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ການນາໍ ໃຊຮູ້ ບການສີນຄາູ້ ເງນິ ຕາໃນພນູ້ ຖານເສດຖະກດິ ແຫ່ ງຊາດ. ວທິ ີດດັ ປັບກດົ ໝາຍແພ່ ງ ຍງັ ມີຈດຸ ພິເສດຢ່ ບ່ ອນວ່ າຂຂໍ ູ້ ດັ ແຍ່ ງລະຫວ່ າງຜເູ້ ຂາົູ້ ຮ່ ວມການໝນວຽນທາງແພ່ ງ ນນັູ້ ແມ່ ນສານ ຫ ອງົ ການໄກ່ ເກ່ ຍທາງດາູ້ ນເສດຖະກດິ ເປັນຜູ້ແກູ້ໄຂ. ໃນບາງກລໍ ະນອີ າດຈະທໍາການໄກ່ ເກ່ ຍກນັ ໂດຍບ່ ໃໍ ຫສູ້ ານຕດັ ສນີ ຫ ພພິ າກສາກໄໍ ດ.ູ້ 3.2. ການປະກອບຫກັ ຖານໃນຄະດແີ ພ່ ງ ການປະກອບຫກັ ຖານຄະດແີ ພ່ ງ ແມ່ ນການລວບລວມເອາົ ຂມໍ ູ້ ນຕ່ າງໆທ່ ີກ່ ຽວຂອູ້ ງກບັ ຄະດທີ ່ ໄີ ດເູ້ ກີດຂນູ້ ນນັູ້ ມາໃຫສູ້ ານຄນົູ້ ຄວູ້ າ ແລະ ສາມາດກໍານດົ ເຫດການທ່ ພີ າໃຫເູ້ ກີດການຮອູ້ ງຟອູ້ ງຫ ແກຟູ້ ້ອູ ງ ແລະ ເຫດການອ່ ນໆ ທ່ ີມີຄວາມໝາຍເພ່ ອບ່ ອນອງີ ໃຫແູ້ ກ່ ການຕດັ ສນີ ການຕດັ ສີນຄະດຢີ ່ າງຖກຕອູ້ ງບນັ ດາຂມໍ ູ້ ນນນັູ້ ໄດມູ້ າຈາກໃຫກູ້ ານ ຂອງຄ່ ຄວາມ ແລະ ບຸກຄນົ ທ່ ີສາມ. ຄາໍ ໃຫກູ້ ານຂອງພະຍານຫກັ ຖານທ່ ເີ ປັນເອກະສານ ຫ ວດັ ຖຸ ແລະ ຄາໍ ເຫນັ ຂອງ ຜຊູ້ ່ ຽວຊານ. 68 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ເປາົູ້ ໝາຍຂອງການປະກອບຫກັ ຖານໃນຄະດແີ ພ່ ງໃຫມູ້ ີແຕ່ ບນັ ຫາເຫດການທ່ ີເປັນເນອູ້ ໃນຂອງຄະດເີ ທ່ າົ ນນັູ້ ເຊ່ ງິ ສານຕອູ້ ງໄດປູ້ ະຕບິ ດັ ໃຫຖູ້ ກຕອູ້ ງກບັ ຄວາມເປນັ ຈງິ . 3.3. ສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງ ແລະ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ກ. ສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງ ແມ່ ນສາຍພົວພນັ ສງັ ຄມົ ປະເພດໜ່ ງ ເຊ່ ງິ ເກີດຈາກການດດັ ປັບສາຍພວົ ພນັ ສ່ ວນຕວົ ທ່ ີບ່ ມໍ ີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ໂດຍຂກໍ ູ້ າໍ ນດົ ກດົ ໝາຍແພ່ ງ. ພາຍຫງັ ຂໍກູ້ າໍ ນດົ ກດົ ໝາຍໄດກູ້ ະທບົ ໃສ່ ແລວູ້ ຜູ້ເຂາົູ້ ຮ່ ວມລວູ້ ນແຕ່ ມີສດິ ແລະ ພນັ ທະທາງແພ່ ງສະເໝີພາບ (ເທ່ າົ ທຽມ) ກນັ . ພນັ ທະຂອງເຈາົູ້ ກໍາມະສດິ ຂອງເຈາົູ້ ກາໍ ແມ່ ນຄວາມສາມາດກະທໍາສ່ ງິ ໃດສ່ ງິ ໜ່ ງຂອງບຸກຄນົ ທ່ ມີ ສີ ດິ ນນັູ້ . ພນັ ທະຂອງເຈາົູ້ ກາໍ ແມ່ ນຄວາມຈາໍ ເປນັ ຂອງບຸກຄນົ ທ່ ມີ ີພນັ ທະນນັູ້ ຕອູ້ ງໄດກູ້ ະທໍາສ່ ງິ ໃດສ່ ງິ ໜ່ ງ.  ເຈາົູ້ ກາໍ ສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງ ແມ່ ນຜເູ້ ຂາົູ້ ຮ່ ວມໃນສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງເຊ່ ງິ ມສີ ດິ ແລະ ພນັ ທະເທ່ າົ ທຽມກນັ . ເຈາົູ້ ຂອງສາຍພົວພນັ ທາງແພ່ ງອາດຈະ ແມ່ ນບຸ ກຄນົ ຫ ການຈດັ ຕງັູ້ ( ນຕິ ບິ ຸ ກຄນົ ) ທງັ ໝດົ ນຕີູ້ ອູ້ ງມຄີ ວາມ ສາມາດທາງດາູ້ ນກດົ ໝາຍ ແລະ ຄວາມສາມາດທາງດາູ້ ນການປະພດ.  ວດັ ຖຸ ກາໍ ແມ່ ນສ່ ງິ ທ່ ີການພວົ ພນັ ກດົ ໝາຍກະທບົ ໃສ່ ວດັ ຖຸຂອງສາຍພວົ ພັນທາງແພ່ ງມີຊບັ ສ່ ງິ ຂອງວຽກງານໃດໜ່ ງ ຫ ການຮບັ ໃຊຂູ້ ອງບຸກຄນົ ຄນົ ຜນູ້ ຕີູ້ ່ ບໍ ຸກຄນົ ຜນູ້ ນັູ້ , ຜນົ ຂອງການເຄ່ ອນໄຫວປະດດິ ສາູ້ ງສມົ ບດັ ສ່ ວນທ່ ບີ ່ ມໍ ີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ . ຂ. ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງແພ່ ງ ແມ່ ນຮບການບງັ ຄບັ ແຫ່ ງລດັ ທ່ ໄີ ດກູ້ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍແພ່ ງ ແລະ ນາໍ ໃຊຕູ້ ່ ໍຜລູ້ ະເມີດຂກໍ ູ້ ໍານດົ ຂອງກດົ ໝ າຍແພ່ ງ ເຊ່ ງິ ມນັ ສະແດງອອກມນັ ຟູ້ນຟດວູ້ ຍການໃຊແູ້ ທນສດິ ຄນສດິ ແລະ ພນັ ທະທ່ ມີ ີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ຂອງຜູ້ ຖກລະເມີດ. 3.4. ຂຜໍ ູ້ ກພນັ ແລະ ການປະຕບິ ດັ ຂຜໍ ູ້ ກພນັ ກ. ຄວາມໝາຍຂອງຂຜໍ ູ້ ກພນັ ແມ່ ນສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງເຊ່ ງິ ໃນນບີູ້ ຸກຄນົ ໜ່ ງ (ລກໜີ)ູ້ ມພີ ນັ ທະກະທາໍ ສ່ ງິ ໃດສ່ ງິ ໜ່ ງແນ່ ນອນ ເພ່ ອຜນົ ປະ ໂຫຍດຂອງບຸກຄນົ ອ່ ນໆ (ເຈາົູ້ ໜີ)ູ້ ຫ ບ່ ກໍ ະທໍາສ່ ງິ ໃດໜ່ ງ, ສ່ ວນເຈາົູ້ ໜກີູ້ ມໍ ີສດິ ທວງໃຫລູ້ ກໜີປູ້ ະຕບິ ດັ ພນັ ທະຕ່ ຕໍ ນົ .  ຂໍຜູ້ ກພນັ ໃນສນັ ຍາ - ສນັ ຍາ ແມ່ ນການຕກົ ລງົ ລະຫວ່ າງອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ດວູ້ ຍກນັ ອງົ ການກບັ ບຸ ກຄນົ ຫ ຫ ບຸ ກຄນົ ດວູ້ ຍກນັ ເຊ່ ງິ ພາໃຫສູ້ ດິ ແລະ ພນັ ທະທາງແພ່ ງເກດີ ຂນູ້ , ປ່ ຽນແປງ ຫ ສນິູ້ ສຸດ. - ໃນບາງຄງັູ້ ສນັ ຍາອາດຈະເຮດັ ຂນູ້ ດວູ້ ຍມເີ ງ່ ອນໄຂຕາມແຕ່ ລະຄ່ ສນັ ຍາເຊ່ ງິ ຜນົ ສະທອູ້ ນທາງກດົ ໝາຍມຂີ ນູ້ ພາຍຫງັ ທ່ ີສະພາບການໃດໜ່ ງເກດີ ຂນູ້ ຫ ບ່ ເໍ ກດີ ຂນູ້ ໃນຕ່ ໜໍ າູ້ . - ສນັ ຍາທ່ ີເຮດັ ຂນູ້ ໂດຍສອດຄ່ ອງກບັ ຫກັ ການຂອງກດົ ໝາຍເປັນສນັ ຍາທ່ ຖີ ກຕອູ້ ງ ແລະ ໃຊໄູ້ ດ.ູ້ 69 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

- ໃນເມ່ ອສນັ ຍາຫາກເກີດຂນູ້ ຖກຕອູ້ ງແລວູ້ ເພ່ ອຕ່ ສໍ ະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການຂອງເຈາົູ້ ໜີູ້ ຫ ທົດແທນຄ່ າເສຍ ຫາຍເຊ່ ງິ ອາດຈະເກດີ ຂນູ້ ພາຍຫງັ ລກໜີ້ບູ ່ ປໍ ະຕບິ ດັ ສນັ ຍາ ຫ ບ່ ປໍ ະຕບິ ດັ ແບບບ່ ຈໍ ່ ງິ ໃຈຕອູ້ ງມີມາດຕະການ ບງັ ຄບັ ຫ ຊວດຈາໍ , ຄາໍ ູ້ ປະກນັ ແລະ ການປບັ ໃໝ. - ກດົ ໝາຍວ່ າດວູ້ ຍຂຜໍ ູ້ ກພນັ ໃນສນັ ຍາໄດກູ້ ໍານດົ ສນັ ຍາປະເພດຕ່ າງໆດ່ ງັ ນ:ີູ້ ສນັ ຍາຊຂູ້ າຍແລກປ່ ຽນ, ສນັ ຍາ ຂາຍຝາກ, ກຢູ້ ມ, ການຢມຊບັ ສ່ ງິ ຂອງໄປໃຊ,ູ້ ສນັ ຍາເຊ່ າົ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງ, ສນັ ຍາມອບໝາຍ, ສນັ ຍາບລໍ ກິ ານ, ສນັ ຍາເໝາົ ກ່ ສໍ າູ້ ງ, ສນັ ຍານຂນົູ້ ສ່ ງົ ແລະ ສນັ ຍາຮຸນູ້ ສ່ ວນ.  ຄວາມຜກພນັ ນອກສນັ ຍາ ແມ່ ນເຫດການທ່ ີເກີດຂນູ້ ເຊ່ ງິ ໄດຕູ້ ກົ ລງົ ກນັ ມາກ່ ອນ ແລະ ໄດສູ້ າູ້ ງຄວາມເສຍຫາຍໃຫູ້ແກ່ ຄນົ ອ່ ນຜູກ້ ່ ຽວ ຕອູ້ ງມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ. ຕວົ ຢ່ າງ: ລດົ ຕາໍ ກນັ (ອຸປະຕເິ ຫດ) ຂ. ບນັ ດາສດິ ຂອງເຈາົູ້ ກາໍ ມະສດິ ແລະ ການປົກປູ້ອງສດິ ກ່ ຽວກບັ ກາໍ ມະສດິ  ກ່ ຽວກບັ ກໍາມະສດິ ແລະ ໄດມູ້ າຈາກ - ໝາກຜນົ ແລະ ລາຍໄດ.ູ້ - ມນມລໍ ະດກົ . - ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງທ່ ບີ ່ ມໍ ເີ ຈາົູ້ ຂອງ. - ການເກບັ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງທ່ ຕີ ກົ ເຮ່ ຍ. - ໂຕສດັ ເຊ່ ງິ ຂາດການຮບັ ສາ. - ການພບົ ພໍວູ້ ດັ ຖຸທ່ ມີ ີຄ່ າ ຫ ວດັ ຖຸບຮານ. - ການເໝາົ ຊຊູ້ ບັ ສ່ ງິ ຂອງດວູ້ ຍຄວາມຈາໍ ເປນັ . - ການຮບັ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງ ແລະ ອ່ ນໆທ່ ໄີ ດກູ້ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍແພ່ ງວ່ າດວູ້ ຍກໍາມະສດິ . ສດິ ກ່ ຽວກບັ ກາໍ ມະສດິ ເກດີ ຂນູ້ ນບັ ແຕ່ ເວລາທ່ ີໄດມູ້ ອບ ຫ ໄດຮູ້ ບັ ສ່ ງິ ຂອງໂດຍຖກຕອູ້ ງຕາມກດົ ໝາຍ, ສດິ ກ່ ຽວກບັ ກໍາມະສດິ ອາດຈະໄດມູ້ າຕາມສນັ ຍາກ່ ອນການມອບ ຫ ການຮບັ ສ່ ງິ ຂອງນນັູ້ ກໄໍ ດ.ູ້  ສດິ ກ່ ຽວກບັ ກໍາມະສດິ ຈະສນິູ້ ສຸ ດຖາູ້ ວ່ າ - ເຈາົູ້ ກໍາມະສດິ ຫາກໄດສູ້ ດິ ຊຂີູ້ າດກ່ ຽວກບັ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງນນັູ້ ຢ່ າງສມົ ບນ. - ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງນນັູ້ ຫາກສນຫາຍຍອູ້ ນເຫດບາງເອີນ ຫ ເຫດສຸ ດວໄິ ສ ເຊ່ ນັ ຟູ້າ, ນໍາູ້ ຖູ້ວມ, ແຜ່ ນດນິ ໄຫວ, ພ ໄຟລະເບດີ ... - ເຈາົູ້ ກໍາມະສດິ ຫາກຍ່ ໄໍ ດທູ້ ວງທາວເອາົ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງຂອງຕນົ ຄນຕາມກະນດົ ຂອງອະຍຸການຮອູ້ ງຟ້ອູ ງ. - ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງນນັູ້ ຫາກໄດຮູ້ ບິ ເປນັ ຂອງລດັ ຫ ຍດ ເພ່ ອຂາຍເລ ຫລງັ ໃຊໜູ້ ສີູ້ ນິ ຕາມຄາໍ ຕດັ ສນິ ຂອງສານ.  ການປົກປູ້ອງສດິ ກ່ ຽວກບັ ກາໍ ມະສດິ ຮບການປົກປອູ້ ງສດິ ກ່ ຽວກບັ ກໍາມະສດິ ໄດກູ້ າໍ ນດົ ຢ່ າງລະອຽດໄວໃູ້ ນກົດໝາຍວ່ າດວູ້ ຍກາໍ ມະສດິ ດ່ ງັ ນີ.ູ້ - ການຮອູ້ ງຟູ້ອງເພ່ ອທວງເອາົ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງຄນ. - ການຮອູ້ ງຟ້ອູ ງເພ່່ ອຮບັ ຮກູ້ ່ ຽວກບັ ກໍາມະສດິ . 70 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

- ການຮອູ້ ງຟູອ້ ງເພ່ ອໃຫຢູ້ ຸດເຊາົ ສ່ ງິ ກດີ ຂວາ ຫ ອຸປະສກັ . - ການຮອູ້ ງຟູ້ອງເພ່ ອເອາົ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງທ່ ີໄດມູ້ ອບໃຫບູ້ ຸກຄນົ ອ່ ນຄອບຍຄອງ. - ການປກົ ປູອ້ ງຂອງຜຄູ້ ອບຄອງຊບັ ສ່ ງິ ຂອງ ເຊ່ ງິ ຕນົ ບ່ ແໍ ມ່ ນເຈາົູ້ ກໍາມະສດິ . 4. ກົດໝາຍວ່ າດວູ້ ຍຄອບຄວົ 4.1. ຄວາມໝາຍ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ຂີ ອງງຄອບຄວົ ກ. ຄວາມໝາຍຂອງຄອບຄວົ ຄອບຄວົ ແມ່ ນຈລຸ ງັ ໜ່ ງຂອງສງັ ຄມົ ເຊ່ ງິ ບນັ ດາສະມາຊກິ ຄອບຄວົ ມີສາຍກຽູ້ ວພັນກບັ ອນັ ໜ່ ງອນັ ດຽວກນັ ຫ ເວາົູ້ ຢ່ າງໜ່ ງວ່ າ ຄອບຄວົ ແມ່ ນຫວົ ໜ່ ວຍໜ່ ງຂອງສງັ ຄມົ ເຊ່ ງີ ມີບນັ ດາຜຄູ້ ນົ ທ່ ີດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ຮ່ ວມກນັ ມີການຜກ ຮກັ ກນັ ດອູ້ ຍການພວົ ພນັ ທາງດາູ້ ນສມົ ລດົ ແລະ ສາຍເລອດ. ຂ. ໜູ້າທ່ ີຂອງຄອບຄວົ - ປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ສາູ້ ງຄອບຄວົ ໃຫເູ້ ປັນຈລຸ ງັ ອນັ ເຂມັູ້ ແຂງຂອງສງັ ຄມົ . - ສາູ້ ງສາຍພວົ ພນັ ຄອບຄວົ ດວູ້ ຍການແຕ່ ງດອງໂດຍຄວາມສະໝກັ ໃຈ, ສະເໝີພາບລະຫວ່ າງຍງິ - ຊາຍ - ສກສາອບົ ຮມົ ໃຫູລ້ ກໃຫູ້ມນີ າໍ ູ້ ໃຈຮກັ ຄອບຄວົ , ຮກັ ຊາາດ ແລະ ເຂາົູ້ ຮ່ ວມການປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ກ່ ໍສາູ້ ງ ປະເທດຊາດ. - ປົກປັກຮກັ ສາສຜິ ນົ ປະໂຫຍດຂອງແມ່ ແລະ ເດກັ ໃນຊວີ ດິ ຄອບຄວົ ແລະ ໃນເມ່ ອຜວົ ເມຍຢ່ າຮາູ້ ງກນັ , ປົກ ປັກຮກັ ສາ ແລະ ເສມີ ຂະຫຍາຍຮດີ ຄອງປະເພນອີ ນັ ດງີ າມຂອງຊາດ. 4.2. ການສ່ ຂ,ໍ ການແຕ່ ງດອງການບ່ ອໍ ະນຸຍາດໃຫູ້ແຕ່ ງດອງ ແລະ ການສນິູ້ ສຸ ດຂອງການເປັນ ຜວົ - ເມຍກນັ ກ. ການສ່ ຂໍ ເມ່ ອຄ່ ບ່ າວສາວຫາກມຄີ ວາມຮກັ ມກັ ກນັ ແລະ ຕກົ ລງົ ຈະເອາົ ກນັ ເປນັ ຜວົ ເມຍແລວູ້ , ຝ່ າຍຊາຍກໍເອາົ ພ່ ໍແມ່ ເຖາົູ້ ແກ່ ຂອງຕນົ ໄປສ່ ຂນໍ າໍ ພ່ ແໍ ມ່ , ເຖາົູ້ ແກ່ ຂອງຝ່ າຍຍງິ ຕາມມຮດີ ຄອງປະເພນີເພ່ ອຕກົ ລງົ ກ່ ຽວກັບການແຕ່ ງດອງຕາມ ຮດີ ຄອງປະເພນ.ີ ກໍລະນມີ ີຄວາມເສຍຫາຍເກດີ ຂນູ້ ອນັ ເນ່ ອງຈາກບ່ ປໍ ະຕບິ ດັ ຕາມການສ່ ຂຂໍ ອງຝ່ າຍໃດຝ່ າຍໜ່ ງ ເຊ່ ນັ ຂແໍ ລວູ້ ບ່ ເໍ ອາົ ແມ່ ນຝ່ າຍທ່ ກີ ່ ຄໍ ວາມເສຍຫາຍຂນູ້ ຕອູ້ ງຮບັ ຜດິ ຊອບໃຊແູ້ ທນຄ່ າເສຍຫາຍໂດຍກງົ . ຂ. ການແຕ່ ງດອງ ຍງິ - ຊາຍ ທ່ ີມອີ າຍຸ 18 ປີ ຂນູ້ ໄປຈ່ ງິ ມີສດິ ແຕ່ ງດອງໄດໃູ້ ນກໍລະນພີ ເິ ສດ ແລະ ຈາໍ ເປັນອາ ຍຸອາດຈະຕ່ າໍ ກວ່ າ 18 ປີ ກໍໄດແູ້ ຕ່ ບ່ ໃໍ ຫູ້ຫດຸ 15 ປີ . ການແຕ່ ງດອງຕອູ້ ງມີການຕກົ ລງົ ແລະ ຄວາມສະໝກັ ໃຈເອາົ ກນັ ເປັນຜວົ ເປັນ ຜວົ ເປັນເມຍກນັ ທງັ ສອງຝ່ າຍ ໂດຍບ່ ມໍ ີການບງັ ຄບັ ຝ່ າຍໃດຝ່ າຍໜ່ ງ ຫ ບຸກຄນົ ໃດໜ່ ງ. ຄ. ການບ່ ອໍ ະນຸຍາດໃຫແູ້ ຕ່ ງດອງ - ບ່ ອໍ ະນຸຍາດໃຫູ້ບຸ ກຄນົ ເປັນບາູ້ - ເສຍຈດິ ຫ ພ ວມເປັນພ ະຍາດທ່ ີເປັນອນັ ຕະລາຍແກ່ ຊວີ ດິ ແລະ ສຸຂະພາບຂອງຜວົ - ເມຍ ຫ ລກ. 71 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

- ບຸກຄນົ ທ່ ມີ ີສາຍເລອດດຽວກນັ ຄ ພ່ ໍແມ່ , ປ່ ຢ່ າ, ພ່ ເໍ ຖາົູ້ , ແມ່ ເຖາົູ້ , ກບັ , ຫານ, ເຫນ ຕ່ ລໍ ງົ ມາລະຫວ່ າງພ່ ໍລຽູ້ ງ , ແມ່ ລຽູ້ ງກບັ ພ່ ໍລຽູ້ ງລະຫວ່ າງພ່ ນໍ າູ້ , ແມ່ ນາູ້ ກບັ ລກນາູ້ , ລະຫວ່ າງລກລຽູ້ ງກບັ ລກຄງີ , ລະຫວ່ າງອາູ້ ຍເອອູ້ ຍ ນອູ້ ງ ລະຫວ່ າງປາູ້ , ອາວ ອາ ກບັ ຫານ. ງ. ການສນິູ້ ສຸດການເປນັ ຜວົ - ເມຍກນັ ການເປນັ ຜວົ ເມຍອາດຈະສນິູ້ ສຸດດວູ້ ຍຫາຍກລໍ ະນຄີ : - ຜວົ ຫ ເມຍເສຍຊວີ ດິ ຫ ການປະກາດຂອງສານວ່ າຜວົ ຫ ເມຍ ເປນັ ຜເູ້ ສຍຊວີ ດິ ຫ ຫາຍຊາບສນ - ການແຕ່ ງດອງເປັນໂມຄະ - ການຢ່ າຮາູ້ ງ 4.3. ສດິ ແລະ ພນັ ຂອງພ່ ໍ - ແມ່ ຕ່ ລໍ ກ ສດິ ແລະ ພນັ ທະຂອງພ່ ໍ - ແມ່ ຕ່ ລໍ ກສະແດງອອກດ່ ງັ ນ:ີູ້ - ຫາູ້ ມ ແລະ ສກສາອບົ ຮມົ ລກບ່ ໃໍ ຫູກ້ ະທາໍ ຄວາມຊ່ ວົ , ເປັນແບບຢ່ າງທ່ ີດໃີ ຫແູ້ ກ່ ລກ ແລະ ສກສາລກໃຫູ້ ກະທາໍ ແຕ່ ຄວາມດທີ ່ ີມີປະໂຫບດແກ່ ສງັ ຄມົ , ບ່ ສໍ າູ້ ງຄວາມວຸ ນູ້ ວາຍໃຫູ້ແກ່ ສງັ ຄມົ ສາູ້ ງໃຫູ້ລກກາຍເປັນ ພນົ ລະເມອງທ່ ີດຂີ ອງຊາດ. - ພ່ ໍແມ່ ມີພນັ ທະໃນການລຽູ້ ງດລກຈນົ ເຖງິ ກະສຽນອາຍຸ 18 ປີ ຫ ລກທ່ ມີ ີກະສຽນອາຍຸ 18 ປີ ແຕ່ ບ່ ສໍ າມາດ ອອກແຮງງານໄດ.ູ້ - ພ່ ໍແມ່ ມີສດິ ເລອກຊ່ ແລະ ນາມສະກຸນຂອງລກ. - ພ່ ໍເເມ່ ຍງັ ເປນັ ຕາງໜາູ້ ຂອງລກໃນການປກົ ປ້ອູ ງສດິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງລກ. - ສກສາອບົ ຮມົ ໃຫທູ້ ິດທາງຍກົ ເອາົ ແຕ່ ແບບຢ່ າງທ່ ດີ ໆີ ມາສ່ ງັ ສອນລກເຮດັ ໃຫລູ້ ກກາຍເປນັ ຜູທ້ ່ ມີິ ີຄວາມຄດິ ແລະ ພດຕກິ ໍາໄປໃນທາງທ່ ີດ.ີ ສກສາອບົ ຮມົ ລກຕອູ້ ງເປັນປະຈາໍ ບ່ ໍຫ່ າງເຫນີ ແລະ ຖເບາົ ແຕ່ ຕອູ້ ງອີງໃສ່ ລກັ ສະນະຈດຸ ພດິ ເສດທາງຈດິ ຕະສາດໃນແຕ່ ລະຊ່ າໍ ອາຍຸນາໍ ອກີ ດວູ້ ຍ. - ມອບຊບັ ສມົ ບດັ ໃຫລູ້ ກໃນເວລາເໝາະສມົ , ລກ ແມ່ ນການພວົ ພນັ ທາງສາຍເລອດ, ເວາົູ້ ໃນດາູ້ ນກົດໝາຍ ແມ່ ນຜທູ້ ່ ມີ ີສດິ ສບຖອດ ມນມໍລະດກົ ຈາກພ່ ໍ, ແມ່ ທຸກປະການ ( ຖາູ້ ລກປະຕບິ ດັ ພັນທະຕ່ ພໍ ່ ແໍ ມ່ ຕາມກດົ ໝາຍ ).  ໜາູ້ ທ່ ຂີ ອງລກທ່ ມີ ຕີ ່ ພໍ ່ ໍ - ແມ່ - ລກມີສດິ ສບຖອດມນມລໍ ະດກົ ຈາກພ່ ໍແມ່ . - ລກມສີ ດິ ລຽູ້ ງດພ່ ແໍ ມ່ ໃນເວລາເຖາົູ້ ແກ່ , ເຈບັ ເປັນບ່ ສໍ າມາດອອກແຮງງານໄດ.ູ້ - ລກມີສດິ ປ່ ຽນຊ່ ແລະ ນາມສະກຸນຂອງຕນົ ເອງ ເມ່ ອຜກູ້ ່ ຽວມີອາຍຸ 18 ປີ ຂນູ້ ໄປ. - ຮອູ້ ອກແຮງງານຊ່ ວຍເຫອພ່ ແໍ ມ່ . - ຮຮູ້ ກັ ສາເຊດີ ຊກກຽດສກັ ສວີ ງົ ຕະກຸ ນຂອງພ່ ໍແມ່ ( ບຮານເພ່ ນິ ກ່ າວວ່ າ: “ ພາສາບອກຊາດ ມາລະຍາດ ບອກຕະກຸນ ” ). 72 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

5. ກດົ ໝາຍອາຍາ 5.1. ກດົ ໝາຍອາຍາພາກລວມ 1. ກດົ ໝາຍອາຍາ, ຫກັ ການ ແລະ ຂອບເຂດການນາໍ ໃຊກູ້ ດົ ໝາຍອາຍາ 1.1. ນຍິ າມ ກດົ ໝາຍອາຍາ ແມ່ ນຂໍກູ້ າໍ ນດົ ທ່ ີວາງອອກ ແລະ ຄຸມູ້ ຄອງໂດຍລດັ , ເຊ່ ງິ ກ່ າວເຖີງບນັ ດາພດຕດິ ກາໍ ທ່ ຖີ ວ່ າ ເປນັ ການກະທາໍ ຜດິ ທາງ, ທາງອາຍາ, ກາໍ ນດົ ເງ່ ອນໄຂ ແລະ ວທີ ກີ ານກ່ ຽວກບັ ການວາງໂທດ, ກໍານດົ ສາເຫດທ່ ພີ າໃຫູ້ ພນົູ້ ຈາກຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ ແລະ ເງ່ອນໄຂກ່ ຽວກບັ ການພນົູ້ ຈາກການລງົ ໂທດ. 1.2. ໜ້າູ ທ່ ີຂອງກົດໝາຍອາຍາ ກດົ ໝາຍອາຍາມີໜາູ້ ທປີ ົກປັກຮກັ ສາລະບອບການເມອງ, ເສດຖະກດິ ແລະ ສງັ ຄມົ ຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ກໍາ ມະສດິ ຂອງລດັ , ຂອງລວມໝ່ ແລະ ຂອງບຸກຄນົ , ຊວິ ດິ , ສຸຂະພາບ, ສດິ ແລະ ເສລພີ າບຂອງພນົ ລະເມອງ, ຄວາມ ສະຫງບົ ຂອງຊາດ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮອູ້ ຍຂອງສງັ ຄມົ ຕາູ້ ນ ແລະ ສະກັດກນັູ້ ການກະທໍາຜດິ ແລະ ສກ ສາອບົ ຮມົ ຂອງພນົ ລະເມອງທຸກຄນົ ໃຫມູ້ ຄີ ວາມຕ່ ນຕວົ ເຄາົ ລບົ ກດົ ໝາຍ 1.3. ຫັກການ ແລະ ຂອບເຂດການນາໍ ໃຊກູ້ ົດໝາຍອາຍາ ຫກັ ການຂອງກົດໝາຍອາຍາແມ່ ນ ບນັ ດາແນວຄດິ ຊນີູ້ າໍ ກ່ ຽວກບັ ການສາູ້ ງ ແລະ ການນາໍ ໃຊກູ້ ດົ ໝາຍອາຍາ ເຊ່ ງີ ມີບນັ ດາຫກັ ການລວມດ່ ງັ ນ:ີູ້ ກ. ຫັກການຊນົ ຊນັູ້ ຫກັ ການນສີູ້ ະແດງອອກຢ່ ບ່ ອນວ່ າ ທຸກໆຂກໍ ູ້ ໍານດົ ຂອງກດົ ໝາຍອາຍາ ຮບັ ໃຊສູ້ ດິ ຜນົ ປະໂຫຍກຂອງຊນົ ຊນັູ້ ກໍາ ມະກອນ ແລະ ຊາວຜອູ້ ອກແຮງງານ,ຕອນສະໜອງຄວາມຮຽກຮອູ້ ງຕອູ້ ງການຂອງລດັ , ແນ່ ໃສ່ ຮບັ ປະກນັ ສດິ ເປັນ ເຈາົູ້ ຂອງປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜ່ າົ . ຂ. ຫກັ ການນຕິ ທິ ໍາ ເນອູ້ ໃນຂອງຫກັ ການນຕິ ທິ ໍາ ແມ່ ນການເຄາົ ລບົ ຂກໍ ູ້ ໍານດົ ຂອງກດົ ໝາຍ ຢ່ າງເຂມັູ້ ງວດ. ການເຄາົ ລບົ ຂກໍ ູ້ ໍານດົ ຂອງ ກດົ ໝາຍຢ່ ງເຂມັູ້ ງວດ ແມ່ ນພນັ ທະຂອງໝດົ ທກຸ ຄນົ , ໂດຍສະເພາະພະນກັ ງານ ປກົ ປູອ້ ງກດົ ໝາຍ. ການປະຕບິ ດັ ກດົ ໝາຍຕອູ້ ງເຂມັູ້ ງວດ, ເດດັ ຂາດ ແລະກງົ ໄປກົງມາ. ຢ່ ໃນກດົ ໝາຍອາຍາ ໄດກູ້ ໍານດົ ຢ່ າງຄບົ ຖວູ້ ນ ແລະ ຊດັ ເຈນ ພນູ້ ຖານເງ່ ອນໄຂ ແລະ ຂອບເຂດຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ, ພດຕກິ ໍາທ່ ຖີ ວ່ າ ເປນັ ການກະທໍາຜດິ ແລະ ຕອູ້ ງ ໂທດ. ດ່ ງັ ນນັູ້ , ການນໍາໃຊກູ້ ດົ ໝາຍບ່ ຖໍ ກກບັ ເປົາູ້ ໝາຍຈະເປັນການສາູ້ ງຄວາມອບັ ປະໂຫຍດໃຫແູ້ ກ່ ສງັ ຄມົ ແລະ ບຸກຄນົ ຢ່ າງໜກັ ໜ່ ວງ. ຄ. ຫກັ ການມະນດຸ ສະທາໍ ກດົ ໝາຍອາຍາຂອງ ສ ປ ປ ລາວເອາົ ໃຈໃສ່ ໃນການປກົ ປັກຮກັ ສາບຸ ກຄນົ , ສດິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງ ບຸກຄນົ ແລະ ສງັ ຄມົ , ການປ່ ຽນແປງ ແລະ ການສກສາ ອບົ ຮມົ ຜກູ້ ະທໍາຜດິ ແມ່ ນເພ່ ອສາມາດກບັ ຄນ ເຂາົູ້ ສ່ ການ ດາໍ ລງົ ຊວິ ດິ ທ່ ີປອດໃສ່ ຂາວສະອາດ, ດວູ້ ຍການອອກແຮງງານ ທ່ ຊີ ່ ສດັ ບລໍ ສີ ຸດໃນສງັ ຄມົ , ກດົ ໝາຍອາຍາຍງັ ກໍານດົ ເງ່ອນໄຂທ່ ີພາໃຫພູ້ ນົູ້ ຈາກຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ຂອງອາຍາ ແລະ ໂທດ, ການພາກໂທດ, ການປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນກໍານດົ ໂດຍມີເງ່ອນໄຂ ແລະ ອ່ ນໆ. 73 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ງ. ຫກັ ການຄວາມຮກັ ຊາດ ຫກັ ການນສີູ້ ະແດງຢ່ ບ່ ອນວ່ າ ທຸກໆການກະທາໍ ຜດິ ທ່ ແີ ຕະຕອູ້ ງເຖງິ ເອກະລາດ, ອາໍ ນາດອະທິປະໄຕ ແລະ ຜນແຜ່ ນດນີ ອນັ ຄບົ ຖວູ້ ນຂອງຊາດລວູ້ ນແຕ່ ໄດຮູ້ ບັ ໂທດໜກັ ກວ່ າການກະທາໍ ຜດິ ອ່ ນໆ. ດ່ ງັ ນນັູ້ , ກດົ ໝາຍອາຍາເປັນ ພນູ້ ຖານໜ່ ງໃຫແູ້ ກ່ ສກສາອບົ ຮມົ ພົນລະເມອງໃຫມູ້ ີຄວາມຈງົ ຮກັ ພກັ ດຕີ ່ ປໍ ະເທດຊາດ, ຮກັ ຊາດ, ຮກັ ບາູ້ ນເກິດ ເມອງນອນ, ຮກັ ລະບອບໃໝ່ , ປະຕບິ ດັ ພນັ ທະຂອງຕນົ ຕ່ ຊໍ າດຢ່ າງຄບົ ຖວູ້ ນ. ຈ. ຫກັ ການສາກົນນຍິ ມົ ກດົ ໝາຍອາຍາຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ນອກຈາກມີໜູ້າທ່ ີປົກປກັ ຮກັ ສາສດິ ຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດ, ຂອງ ສງັ ຄມົ ແລະ ຂອງຕນົ ເອງແລວູ້ ຍງັ ປກົ ປກັ ຮກັ ສາສດິ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຊາດອ່ ນອກີ , ໂດຍສະເພາະສດິ ຜນົ ປະໂຫຍດ ຂອງບນັ ດາປະເທດທ່ ມີ ລີ ະບອບການເມອງດຽວກນັ . 1.4. ຂອບເຂດການນາໍ ໃຊກູ້ ດົ ໝາຍອາຍາ ຂອບເຂດການນາໍ ໃຊກູ້ ົດໝາຍອາຍາ ແມ່ ນຂອບເຂດທ່ ກີ ດົ ໝາຍອາຍາສາມາດໃຊໄູ້ ດຢູ້ ່ າງມີຜນົ ສກັ ສດິ ຕາມ ແຕ່ ລະມາດຕາທ່ ໄີ ດກູ້ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍອາຍາຂອບເຂດການນາໍ ໃຊກູ້ ົດໝາຍອາຍາມີ 2 ຢ່ າງຄ: ກ. ການນາໍ ໃຊກູ້ ດົ ໝາຍອາຍາທາງດາູ້ ນພນູ້ ທ່ ີປະກອບດວູ້ ຍ - ຕາມຂອບເຂດດນີ ແດນ. - ຕາມສນັ ຊາດຂອງຜກູ້ ະທາໍ ຜດິ . ຂ. ການນາໍ ໃຊກູ້ ດົ ໝາຍອາຍາທາງດາູ້ ນເວລາ, ເຊ່ ງິ ການນາໍ ໃຊນູ້ ແີູ້ ມ່ ນອງີ ໃສ່ 3 ຫກັ ການໃຫຍ່ ຄ: - ກດົ ໝາຍອາຍາສະບບັ ທກີ າໍ ລງັ ມຜີ ນົ ສກັ ສດິ - ຈະຖຢູ້ອນຫງັ ຄນ (ກດົ ໝາຍສະບບັ ເກ່ າົ ). - ນາໍ ໃຊກູ້ ດົ ໝາຍອາຍາສະບບັ ໃໝ່ ໄປເລຍີ . 2. ການກະທາໍ ຜດິ ແລະ ອງົ ປະກອບຂອງການກະທາຜດິ ທາງອາຍາ 2.1. ນຍິ າມການກະທາໍ ຜດິ ນຍິ າມກ ານກະທໍ າຜິດ ແມ່ ນທຸກ ການກ ະທໍ າ ຫ ທຸກການເມີນເສີຍ ທ່ ີເປັນອນັ ຕະລາຍຕ່ ລໍ ະບອບ ການເມອງ, ເສດຖະກດິ ແລະ ສງັ ຄມົ ຂອງຊາດ, ຕ່ ກໍ ໍາມະສດິ ຂອງລດັ , ຂອງລວມໝ່ ແລະ ຂອງບຸ ກຄນົ , ຊວີິ ດິ ສຸຂະພາບ,ສດິ ແລະ ເສລີພາບຂອງພນົ ລະເມອງ, ຄວາມສະຫງບົ ຂອງຊາດ ແລະ ຄວາມເປນັ ລະບຽບຮຽບຮອູ້ ຍ ຂອງສງັ ຄນົ ເຊ່ ງີ ບງົູ້ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍອາຍາຈະຖວ່ າເປັນການກະທາໍ ຜດິ ທາງອາຍາ. 2.2 ອງົ ປະກອບຂອງການກະທາໍ ຜດິ ບນັ ດາເຄ່ ອງໝາຍທ່ ີບອກວ່ າ ພດຕດິ ກາໍ ໃດໜ່ ງການກະທໍາຜດິ ທກຸ ການກະທໍາຜດິ ຕອູ້ ງ 4 ອງົ ປະກອບຄ: ກ. ວດັ ຖຸກາໍ ວດັ ຖຸກໍາການກະທໍາຜດິ ທາງອາຍາ ແມ່ ນສາຍພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ທ່ ໄີ ດຮູ້ ບັ ການຄຸມູ້ ຄອງຈາກກດົ ໝາຍອາຍາເຊ່ ີງ ການກະທໍາຜດິ ແນ່ ໃສ່ ທໍາລາຍ ໝາຍຄວາມວ່ າສາຍພວົ ພນັ ອນັ ຖຕອູ້ ງ ແລະ ເປັນທໍາຂອງສງັ ຄມົ ທ່ ໄດຖູ້ ກແຕະຕອູ້ ງ ດວູ້ ຍການກະທາໍ ຜແິ ມ່ ນວດັ ຖຸກາໍ ຂອງການກະທໍາຜດິ ທາງອາຍາ. ຂ. ດາູ້ ນພາວະວໄິ ສ 74 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ແມ່ ນບນັ ດາເຄ່ ອງໝາຍຂອງການກະທໍາຜດິ ທ່ ສີ ະແດງອອກມາພາຍນອກເຊ່ ງີ ໄດສູ້ າູ້ ງ ແລະ ແນ່ ໃສ່ ສາູ້ ງ ຄວາມເສຍຫາຍໃຫແູ້ ກ່ ສາຍພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ທ່ ີກດົ ໝາຍອາຍາຄມຸ ູ້ ຄອງລວມມີ 4 ເຄ່ ອີ ງໝາຍດ່ ງັ ນ:ີູ້  ພດຕກິ ໍາ ແມ່ ນບນັ ດາການກະທາໍ ຫ ການເມີນເສຍີ ທ່ ີເປັນໄພອນັ ຕະລາຍຕ່ ສໍ ງັ ຄມົ ການກະທາໍ ແມ່ ນການເຄ່ ອງໄຫວທ່ ີ ເປັນອນັ ຕະລາຍຕ່ ສໍ ງັ ຄມົ ແລະ ເປັນການລະເມດິ ກດົ ໝາຍອາຍາ, ການເມນີ ເສຍີ ແມ່ ນການທ່ ບີ ່ ເໍ ຮດັ ໃນສ່ ງີ ທ່ ີກດົ ໝາຍບອກໃຫເຮດັ .  ຜົນສະທອູ້ ນຈາກພດຕກິ ໍາ ແມ່ ນຄວາມເສຍຫາຍເນ່ ອງມາຈາກພດຕກິ ໍາ, ຄວາມເສຍຫາຍອາດແມ່ ນດາູ້ ນຮ່ າງກາຍ, ວດັ ຖຸ, ກຽດສກັ ສີ, ຊ່ ສຽງ ແລະ ອ່ ນໆ  ສາຍພວົ ພນັ ເຫດ ແລະ ຜນົ ລະຫວ່ າງພດຕກິ ໍາ ແລະ ຜນົ ສະທອູ້ ນ ແມ່ ນສາຍພົວພັນລະຫວ່ າງ ພດຕກິ ໍາ ແລະ ຜນົ ສະທອູ້ ນທ່ ີເກດິ ຈາກພດຕກິ ໍາ, ພດຕກິ ໍາຕອູ້ ງເກດິ ກ່ ອນ ແລະ ເປັນສາເຫດທ່ ຈີ າໍ ເປນັ ໃຫແູ້ ກ່ ຜນົ ສະທອູ້ ນນນັູ້ .  ວນັ ເວລາ ແລະ ສະຖານທ່ ີ ແລະ ພາຫະນາຂອງການກະທາໍ ຜດິ ແມ່ ນສາຍພວົ ພນັ ດາູ້ ນເວລາ, ສະຖານທ່ ີເກດິ ເຫດການ ພາຫະນະທ່ ນີ າໍ ໃຊເູ້ ຂາົູ້ ໃນການກະຜດິ ຄ. ດາູ້ ນອດັ ຕະວໄິ ສ ດາູ້ ນອດັ ຕະວໄິ ສຂອງການກະທາໍ ຜດິ ແມ່ ນທດັ ສະນະຂອງຜກໍາຜດິ (ເຈາົູ້ ກາໍ )ຕ່ ກໍ ານກະທາໍ ຜດິ ຂອງຕນົ ເອງທ່ ີສະ ແດງອອກຢ່ ໃນຮບການຂອງການກະທໍາຜດິ ເຊ່ ນັ : ເຈຕະນາ,ບ່ ລໍ ະມດັ ລະວງັ . ງ. ເຈາົູ້ ກາໍ ເຈາົູ້ ກໍາຂອງການກະທໍາຜິດ ແມ່ ນບຸກຄນົ ຜກະທໍາຜດິ ທ່ ີມສີ ະຕຈິ ດິ ສາໍ ນກສມົ ບນ ແລະ ກະສຽນອາຍຸ 15 ປີຂນູ້ ໄປໃນການກະທາໍ ຜດິ ນນັູ້ . ຄໍາຖາມຄນົູ້ ຄວາູ້ : 1. ຄວາມໝາຍ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ຂີ ອງກດົ ໝາຍອາຍາມີຄແນວໃດ? 2. ກດົ ໝາຍອາຍາຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ສາູ້ ງຂນູ້ ບນົ ພນູ້ ຖານຫກັ ການໃດແດ່ ? ອະທບິ າຍ. 3. ຂອບເຂດການນາໍ ໃຊຂູ້ ອງກດົ ໝາຍອາຍາມີຄແນວໃດ? 4. ອງົ ປະກອບຂອງການກະທາໍ ຜດິ ທາງອາຍາມຄີ ແນວໃດ? ອະທບິ າຍ. 3. ສາເຫດ ແລະ ເງ່ອນໄຂທ່ ພີ າໃຫພູ້ ນົູ້ ຈາກຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ ແມ່ ນສາເຫດ ແລະ ເງ່ ອນໄຂ ເຊ່ ີງຜູ້ກ ະທໍາຜດິ ໄດມູ້ ີພ ດຕກິ ໍາທ່ ີຖ ວ່ າເປັນກ ານກະທໍາຜດິ ແຕ່ ຈະບ່ໄໍ ດູ້ ຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາມີດ່ ງັ ນ:ີູ້  ເດກັ ທ່ ມີ ີອາຍຸບ່ ເໍ ຖີງ 15 ປີ ໃນເວລາການກະທາໍ ຜດິ  ບຸກຄນົ ທ່ ໄີ ດລູ້ ງົ ມກະທາໍ ຜດິ ໃນຂະນະທ່ ີມອີ າການເປັນບາູ້ , ເສຍຈດິ ເຖິງຂນັູ້ ເສຍສະຕ,ິ ບ່ ສໍ າມາດຮບັ ຮໄູ້ ດູ້ ເຖງິ ຜນົ ສະທອູ້ ນທ່ ຕີ ນົ ເອງກະທາໍ .  ການກະທາໍ ຜດິ ດວູ້ ຍການຖກບງັ ຄບັ ຫ ຖກຂ່ ມົ ຂ່ ເຊ່ ງີ ຕນົ ບ່ ສໍ າມາດຫີກລຽູ້ ງໄດ.ູ້ ຖາູ້ ການກະທາໍ ຜດິ ທ່ ເີ ນ່ ອງ 75 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ມາຈາກການຖກບງັ ຄບັ ຫ ຖກຂ່ ມົ ຂ່ ນນັູ້ ຫາກເປັນການກະທໍາຜດິ ຖານຄະລໂຸ ທດ, ການຖກບງັ ຄບັ ຫ ຂ່ ມົ ຂ່ ຈະເປັນພຽງສາເຫດທ່ ໃີ ຫມູ້ ກີ ານຫຸດຜ່ ອນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາເທ່ າົ ນນັູ້ .  ການກະທໍາຜດິ ທ່ ກີ ່ ໍຂນູ້ ເພ່ ອປົກປູ້ອງຜນົ ປະໂຫຍດຂອງລດັ ຫ ຂອງສງັ ຄມົ , ຊວີ ດິ , ຄຸນນະພາບ, ສດິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດ ອນັ ຊອບທໍາຂອງຕນົ ເອງ ຫ ບຸກຄນົ ອ່ ນເພ່ ອຕາູ້ ນການບຸກລຸກທ່ ີເປນັ ອນັ ຕະລາຍຕ່ ສໍ ງັ ຄມົ , ການບຸກລຸກຕອູ້ ງມີຈງິ ແລະ ເປນັ ອນັ ຕະລາຍແທູ້ ແລະ ການກະທໍາເພ່ ອປົກປູ້ອງນນັູ້ ຕອູ້ ງກະທໍາໃນເວລາທ່ ີ ມກີ ານບຸກລຸກນນັູ້ ແລະ ບ່ ໃໍ ຫກູ້ າຍຂອບເຂດຂອງການບຸກລຸກ.  ການກະທໍາທ່ ກີ ່ ໍເກດີ ຂນູ້ ດວູ້ ຍຄວາມຈາໍ ເປັນ ເພ່ ອຫກີ ເວນັູ້ ໄພອນັ ຕະລາຍ ຂ່ ມົ ຂ່ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງລດັ ຫ ຂອງສງັ ຄມົ , ຊວີ ດິ , ສຸ ຂະພາບ, ສດິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດອນັ ຊອບທໍາຂອງຕນົ ເອງ ຫ ຂອງບຸ ກຄນົ ອ່ ນ ແລະ ໃນເມ່ ອໄພອນັ ຕະລາຍດ່ ງັ ກ່ າວ ຫາກບ່ ສໍ າມາດ ຫກີ ເວນັູ້ ດວູ້ ຍວທິ ອີ ່ ນ.  ບນັ ດາການກະທໍາຜດິ ເຊ່ ງີ ຈາໍ ເປັນຕອູ້ ງມີຄາໍ ຮອູ້ ງຟູ້ອງຂອງຜູ້ຖກເສຍຫາຍເຊ່ ນັ : ການທໍາຮາູ້ ຍຮ່ າງກາຍ ລະຫວ່ າງຍາດໃກຊູ້ ດິ ທ່ ີບ່ ມໍ ີບາດເຈບັ ສາຫດັ ຫ ບ່ ໍເສຍອງົ ຄະ, ການນນີ ທາ, ການໃສ່ ຮາູ້ ຍ, ການປູອ້ ຍດ່ າ, ການໝ່ ິນປະໝາດຊາກສບົ ຫ ຊ່ ສຽງຂອງຜຕູ້ າຍ, ການກະທໍາຜດິ ຕ່ ກໍ າໍ ມະສດິ ສ່ ວນຕວົ ຂອງຍາດໃກູຊ້ ດິ . ການລ່ ວງລະເມີດເຄຫະສະຖານ ແລະ ການລ່ ວງລະເມີດຄວາມລບັ ສ່ ວນຕວົ , ຖູາ້ ຫາກບ່ ມໍ ີຄໍາຮອູ້ ງຟູ້ອງ ຂອງຜທູ້ ່ ຖີ ກເສຍຫາຍກຈໍ ະດາໍ ເນນີ ຄະດບີ ່ ໄໍ ດູ້ ແລະ ຈະບ່ ມໍ ີຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ.  ຜກູ້ ະທໍາຜດິ ໄດເູ້ ສຍຊວີ ດິ ຈະແມ່ ນກ່ ອນ ຫ ຫງັ ການຮອູ້ ງຟອູ້ ງ, ດາໍ ເນນີ ຄະດອີ າຍາກຈໍ ະຢຸດຕລິ ງົ .  ຈະບ່ ສໍ າມາດຮອູ້ ງຟູ້ອງທາງອາຍາໄດຖູ້ າູ້ ກາຍກໍານດົ : - ໜ່ ງປີສາໍ ລບັ ການກະທໍາຜດິ ໃນຖານລະຫຸໂທດ - ເຈດັ ປີສາໍ ລບັ ການກະທາໍ ຜດິ ໃນຖານໂທສະນໂຸ ທດ - ສບິ ຫາູ້ ປີສາໍ ລບັ ການກະທາໍ ຜດິ ໃນຖານຄະລໂຸ ທດ ອາຍຸຄວາມໃນການຮອູ້ ງຟ້ອູ ງແມ່ ນນບັ ແຕ່ ມໄູ້ ດກູ້ ະທາໍ ຜດິ ເປັນຕນົູ້ ໄປ, ໃນກໍລະນີທ່ ີໄດກູ້ ະທໍາຜດິ ເທ່ ອໃໝ່ ພາຍໃນ ກໍານດົ ອາຍຸຄວາມຂອງການກະທາໍ ຜດິ ເທ່ ອກ່ ອນນນັູ້ , ອາຍຸຄວາມໃນການຮອູ້ ງຟູ້ອງແມ່ ນໃຫເູ້ ລ່ ມີ ແຕ່ ມກູ້ ານກະທໍາ ຜດິ ເທ່ ໃໝ່ ເປນັ ຕນົູ້ ໄປ. 4. ໄລຍະການກະທໍາຜດິ , ການຮ່ ວມມກະທໍາຜດິ ແລະ ການກະ ທໍາຜິດຫາຍສະຖານ 4.1. ໄລຍະການກະທໍາຜິດ ແມ່ ນຂນັູ້ ຕອນການເຄ່ ອນໄຫວກະທໍາຜດິ ທ່ ຜີ ກູ້ ະທໍາຜດິ ໄດກູ້ ະທໍາໂດຍເຈຕະນາເຊ່ ສີ ະແດງອອກໃນຂນັູ້ ຕອນຕ່ າງໆດ່ ງັ ນ:ີູ້ ກ. ໄລຍະການກະກຽມກະທໍາຜດິ ແມ່ ນການຫາູ້ ງຫາພາຫະນະອຸປະກອນການສາູ້ ງເງ່ອນໄຂ ຫ ປັດໄຈອ່ ນໆ ໃຫແູ້ ກ່ ການກະທາໍ ຜດິ ໂດຍ ເຈຕະນາ. ການຫາູ້ ງຫາພາຫະນະອຸປະກອນ ການສາູ້ ງເງ່ອນໄຂ ແລະ ການຕກົ ລງົ ກບັ ບຸກຄນົ ອ່ ນເພ່ ອກະທໍາຜດິ ແມ່ ນ ສະແດງເຖງິ ດາູ້ ນພາວະວໄິ ສຂອງການກະກຽມ, ພອູ້ ມນນັູ້ ເມ່ ອຮດູ້ ວີ ່ າການກະທາໍ ດ່ ງັ ກ່ າວ ແມ່ ນເປນັ ການກະທາໍ ຜິດ ແຕ່ ຕອູ້ ງໃຫມູ້ ນັ ເກດິ ຂນູ້ ເປັນດາູ້ ນອດັ ຕະວໄິ ສຂອງການກະທໍາຜດິ . ຂ. ການພະຍາຍາມການກະທາໍ ຜດິ ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ໍການກະທາໍ ຜດິ ແມ່ ນການລງົ ມກະທໍາຜດິ ສ່ ວນໃດສ່ ວນໜ່ ງໂດຍເຈຕະນາ. ແຕ່ ຍອູ້ ນ, 76 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ມສີ າເຫດນອກຕວົ ມາຂດັ ຂວາງເຂ່ ງິ ພາໃຫກູ້ ານກະທໍາດ່ ງັ ກ່ າວນນັູ້ ບ່ ສໍ າໍ ເລດັ ຜນົ .ການພະຍາຍາມການກະທໍາຜດິ ໝາຍ ວ່ າຜກູ້ ະທໍາຜດິ ໄດລູ້ ງົ ມກະທາໍ ຜດິ ແລວູ້ ແລະກາໍ ບ່ ຂໍ ນູ້ ກບັ ເຈຕະນາຂອງຜກູ້ ະທໍາຜດິ ນນັູ້ ມາຂດັ ຂວາງຈ່ ງິ ເອນີູ້ ວ່ າ ແມ່ ນ ໄລຍະພະຍາຍາມກະທາໍ ຜດິ . ຄ. ການກະທໍາຜິດສນິູ້ ສຸ ດຫ ສາໍ ເລດັ ແລວູ້ ແມ່ ນການກະທາໍ ຜິດທ່ ໄີ ດບູ້ ນັ ລຸຕາມຈດຸ ປະສງົ ຂອງຜກູ້ ະທໍາຜດິ ແລວູ້ ແລະ ປະກອບດວູ້ ຍພາວະວໄິ ສ ຢ່ າງຄບົ ຖວູ້ ນ. ຈະຖ່ ວ່ າເປັນການກະທາໍ ຜດິ ທ່ ີສາໍ ເລດັ ແລວູ້ ແມ່ ນການກະທໍາຜດິ ທ່ ໄີ ດເູ້ ກີດຄວາມເສຍຫາຍຂນູ້ ແລວູ້ ແລະ ມີອງົ ປະກອຂອງການກະທໍາຜດິ ຢ່ າງຄບົ ຖວູ້ ນ. ງ. ການເລກີ ລມົູ້ ການກະທໍາຜິດດວູ້ ຍຄວາມສະໝັກໃຈ ແມ່ ນຢຸດການກະທໍາຜດິ ຂອງຜກູ້ ະທໍາຜດິ ດວູ້ ຍຄວາມສະໝັກຈະແມ່ ນຢ່ ໃນໄລຍະກະກຽມ ຫ ຄວາມ ພະຍາຍາມ ເພ່ ອກະທາໍ ຜດິ ກຕໍ າມທງັູ້ ໆທ່ ີມີຄວາມສາມາດສບຕ່ ກໍ ານກະທໍາຜດິ ໃຫສູ້ າໍ ເລດັ ໄດູ້ ແຕ່ ມີຄວາມສະໝັກ ໃຈ, ຈງິ ໃຈເລກີ ລມົູ້ ການກະທໍາຜດິ ຢ່ າງສນີູ້ ເຊ່ ງິ ແລະເດດັ ຂາດ ກຈໍ ະບ່ ມໍ ີຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ, ເວນັູ້ ເສຍແຕ່ ການກະທາໍ ນນັູ້ ຫາມີອງົ ປະກອບເປນັ ການກະທາໍ ຜດິ ອ່ ນ. 4.2. ການຮ່ ວມມກະທໍາຜດິ ກ. ຄວາມໝາຍ ການຮ່ ວມມກະທໍາຜດິ ແມ່ ນການເຂາົູ້ ຮ່ ວມໃນການກທໍາຜດິ ໂດຍເຈຕະນາແຕ່ ສອງຄນົ ຂນູ້ ໄປ. ແຕ່ ລະຄນົ ລວູ້ ນແຕ່ ມີສະຕຊິ າໍ ປະຊນັ ບະ ແລະ ເຖິງກະສຽນອາຍຸທາງອາຍາ, ມກີ ານຊ່ ວຍເຫອເຊ່ ງິ ກນັ ແລະກນັ , ອໍາ ນ່ ວຍຄວາມສະດວກ ຫ ປິດບງັ ເຊ່ ງິ ຮດູ້ ວີ ່ າຈະເປັນໄພອນັ ຕະລາຍຕ່ ສໍ ງັ ຄມົ ແຕ່ ຕອູ້ ງການຢາກໃຫຜູ້ ົນສະທອູ້ ນນນັູ້ ເກດິ ຂນູ້ . ການຮ່ ວມມກະທໍາຜດິ ໄດສູ້ ະແດງອອກໃນປະເພດຜຮູ້ ່ ວມມກະທໍາຜດິ ແລະ ປະເພດການຮ່ ວມມກະທາໍ ຜດິ ຂ. ປະເພດຜຮູ້ ່ ວມມກະທໍາຜດິ ປະເພດຜຮູ້ ່ ວມມກະທາໍ ຜດິ ມີ 4 ປເພດ: - ຕວົ ການ ແມ່ ນຜທູ້ ່ໄິ ດວູ້ າງແຜນ, ຈດັ ຕງັູ້ ຫ ບນັ ຊາການກະທາໍ ຜດິ . - ຜ້ປູ ະຕບິ ດັ ແມ່ ນຜທູ້ ່ ໄີ ດລູ້ ງົ ມກະທາໍ ຜດິ ໂດຍກງົ . - ຜຍູ້ ຸ ແຍ່ ແມ່ ນຜທູ້ ່ ີຊຸກຍໃູ້ ຫຜູ້ ອູ້ ່ ນ ໄປກະທາໍ ຜດິ . - ຜູສ້ ມົ ຮຮູ້ ່ ວມຄດິ ແມ່ ນຜທູ້ ່ ໄີ ດໃູ້ ຫຄູ້ ວາມຊ່ ວຍເຫອໂດຍເຈຕະນາໃນການກະທໍາຜິດ ຫ ໃຫຄູ້ າໍ ໝນັູ້ ສນັ ຍາລ່ ວງໜາູ້ ວ່ າຈະຊຸ ກ ເຊ່ ອປົກປິດຜ້ກູ ະທໍາ, ພາຫະນະອຸປະກອນໃນການກະທໍາຜດິ , ຈະລບົ ລາູ້ ງຮ່ ອງຮອຍຂອງການກະທໍາຜິດ ຫ ຊຸກເຊ່ ອງສ່ ງິ ຂອງ ທ່ ີຈະໄດມູ້ າຈາກການກະທາໍ ຜດິ . 77 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ຄ. ປະເພດການຮ່ ວມມກະທາໍ ຜດິ  ການຮ່ ວມມການກະທໍາຜດິ ລວມມີ 3 ປະເພດ: - ການພອູ້ ມພຽງການກະທາໍ ຜດິ . - ການຮ່ ວມມກະທໍາຜດິ ໂດຍມີບດົ ບາດແຕກຕ່ າງກນັ . - ການຮ່ ວມມໂດຍມກີ ານຈດັ ຕງັູ້ ເປັນກ່ ຸມກອູ້ ນ  ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ທາງອາຍາ ຂອງຜຮູ້ ່ ວມມກະທາໍ ຜດິ ແມ່ ນປະຕບິ ດັ ຕາມ 3 ຫກັ ການຄ: - ຫກັ ການຄວາມຮບັ ຜິດຊອບເທ່ າົ ທຽມກນັ ໝາຍຄວາມວ່ າ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງແຕ່ ລະຄນົ ທ່ ີຮ່ ວມມ ກະທາໍ ຜດິ ແມ່ ນຊ່ ງັ ຊາຕລີ າຄາຄກນັ ກບັ ວ່ າຜດູ້ ຽວກະທາໍ ຜດິ . - ຫກັ ການຮບັ ຜດິ ຊອບສ່ ວນບຸກຄນົ ແມ່ ນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຜຮູ້ ່ ວມມຕ່ ໍການກະທໍາກະຜດິ ລວມ, ໂດຍໄຈແູ້ ຍກເຖງິ ຄວາມແຕກຕ່ າງທາງດາູ້ ນບດົ ບາດ ໃນການຮ່ ວມມການກະທໍາຜດິ . - ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕາມລກັ ສະນະຂອງການກະທາໍ ຜິດ ແມ່ ນຄວາມຮບັ ຜິດຊອບຂອງຜຸ ຮູ້ ່ ວມມກະທໍາຜດິ ໂດຍຊ່ ງັ ຊາຕລີ າຄາໄຈແູ້ ຍກຕາມລກັ ສະນະ ແລະ ລະດບັ ຄວາມເປັນອນັ ຕະລາຍ ຂອງການກະທໍາຜດິ , ຕາມຊວີ ະປະຫວດັ ຂອງຜຮູ້ ່ ວມມກະທໍາຜດິ ແຕ່ ລະຄນົ . 4.3. ການກະທາໍ ຜດິ ຫາຍສະຖານ ການກະທໍາຜດິ ຫາຍສະຖານ ແມ່ ນການກະທໍາຜດິ ຂອງບຸກຄນົ ໃດໜ່ ງ ແຕ່ ສອງຢ່ າງຂນູ້ ໄປດວູ້ ຍການກະທໍາ ອນັ ດຽວ ຫ ດວູ້ ຍການກະທໍາຫາຍອນັ ທ່ ີຜດິ ຕ່ ມໍ ່ ດຕາ ຂອງກດົ ໝາຍອາຍາແລະ ຈະຖກຕດັ ສນິ ພອູ້ ມໆກນັ ໃນສານ ດຽວກນັ . ການກະທໍາຜດິ ຫາຍສະຖານ ສະແດງອອກ 3 ປເພດຄ: - ການກະທໍາຜິດຊອູ້ ນ ແມ່ ນການກະທາໍ ຜດິ ແຕ່ ສອງຢ່ າງຂນູ້ ໄປ, ດວູ້ ຍການກະທໍາໃນສະຖານແຕກຕ່ າງກນັ ,ແຕ່ ລະຢ່ າງຍງັ ບ່ ທໍ ັນ ໄດຖູ້ ກສານຕດັ ສນິ . - ການກະທໍາຜດິ ຊໍາູ້ ແມ່ ນການກະທໍາຜິດແຕ່ ສອງຢ່ າງຂນູ້ ໄປ ດວູ້ ຍການກະທໍາຜດິ ສະຖານດຽວ ຫ ສະຖານຄາູ້ ຍຄກນັ ແຕ່ ລະ ຢ່ າງຍງັ ບ່ ທໍ ນັ ໂຖກສານຕດັ ສນິ . - ການກະທໍາຜດິ ບ່ ເໍ ຂດັ ຫາບ ແມ່ ນການກະທໍາຜິດຂອງຜູ້ຖກສານຕດັ ສນິ ລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບໄປແລວູ້ ແຕ່ ໄດກູ້ ານກະທໍາຜິດ ໂດຍເຈຕະນາອກີ , ໃນເວລາກາໍ ປະຕບິ ດັ ໂທດຢ່ ນນັູ້ ຫ ໄດກູ້ ະທາໍ ຜດິ ໃໝ່ ໂດຍເຈຕະນາອີກໃນສະຖາຮນດຽວກນັ ຫ ສະຖານຄາູ້ ຍຄກນັ ພາຍໃນກາໍ ນດົ 5 ປີ ພາຍຫງັ ທ່ ໄີ ດປູ້ ະຕບິ ດັ ໂທດແລວູ້ . 5. ໂທດ ແລະ ການວາງໂທດ 5.1. ນຍິ າມ ໂທດແມ່ ນມາດຕະການບງັ ຄບັ ຂອງລດັ ເຊ່ ງິ ບ່ ງົ ໄວູ້ ໃນກດົ ໝາຍອາຍາ ແລະ ແມ່ ນສານເປັນຜວູ້ ່ າງໂທດໃນ ນາມລດັ ໃສ່ ຜກູ້ ະທໍາຜດິ . 78 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການລງົ ໂທດແມ່ ນ ເພ່ ອດດັ ສາູ້ ງ ແລະ ສກສາອບົ ຮມົ ຜຖູ້ ກລງົ ໂທດໃຫມູ້ ີແບບແຜນ ການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ທ່ ຖີ ກຕອູ້ ງ, ມຄີ ວາມຊ່ ສດັ ບລໍ ສິ ຸດ, ມີທດສະນະແຮງງານ,ປະຕບິ ດັ ກດົ ໝາຍຂອງລດັ ຢ່ າງຖກຕອູ້ ງ ແລະ ເຄ່ ງັ ຄດັ ,ປູ້ອງກນັ ບ່ ໃໍ ຫກູ້ ານກະທໍາຜດິ ເທ່ ອໃໝ່ ເກດີ ຂນູ້ ກບັ ຜຖູ້ ກລງົ ໂທດ ແລະ ສາໍ ລບັ ບຸກຄນົ ອ່ ນອກີ ດວູ້ ຍ. 5.2. ປະເພດໂທດ ໂທດທ່ ວີ ່ າງໃສ່ ຜກູ້ ະທໍາຜດິ ໂດຍອງີ ຕາມແຕ່ ລະສະຖານ ການກະທາໍ ຜດິ ລວມມສີ ອງປະເພດ. ກ. ໂທດຕນົູ້ ຕໍມີການວາງໂທດຄ: - ຕາໍ ນວິ ຈິ ານຕ່ ໜໍ າູ້ ມະຫາຊນົ . - ດດັ ສາູ້ ງໂດຍບ່ ຕໍ ດັ ອດິ ສະລະພາບ. - ຕດັ ອດິ ສະຫະພາບ. - ປະຫານຊວີ ດິ . ຂ. ໂທດເພ່ ມລວມມກີ ານວາງໂທດຄ: - ປບັ ໃໝ (ໃນບາງກໍລະນີ ອາດຈະເປັນໂທດຕນົູ້ ຕ)ໍ . - ຮບິ ວດັ ຖຸສ່ ງິ ຂອງ. - ຮບິ ຊບັ . - ປົດສດິ ເລອກຕງັູ້ ແລະ ສະໝກັ ຮບັ ເລອກຕງັູ້ . - ຈາໍ ກດັ ທ່ ຢີ ່ . ນອກຈາກໂທດຕນົູ້ ຕໍ ແລະ ໂທດເພ່ ມິ ແລວູ້ ສານອາດຈະສະເໜໃີ ຫູອ້ ງົ ການທ່ ີກ່ ຽວຂອູ້ ງຖອນໃບຂບັ ຂ່ ີ ຫ ໃບອະນຸຍາດອ່ ນໆ ປດົ ຕາໍ ແໜ່ ງ, ຫາູ້ ມດາໍ ລງົ ຕາໍ ແໜ່ ງ ຫ ປະກອບອາຊບີ ໃດໜ່ ງ. 5.3 ການວາງໂທດ ກ. ຫກັ ການລວມຂອງການວາງໂທດ ສານເປັນຜວູ້ າງໂທດໃນຂອບເຂດຂອງມາດຕາ ກດົ ໝາຍທ່ ໄີ ດກູ້ ໍານດົ ໂທດໃສ່ ການກະທາໍ ຜດິ ນນັູ້ ໃນການ ວາງໂທດນນັູ້ ສານຕອູ້ ງອງີ ຕາມລກັ ສະນະ ແລະ ລະດບັ ຄວາມເປັນອນັ ຕະລາຍຕ່ ສໍ ງັ ຄມົ ຂອງການກະທໍາຜດິ , ບຸກຄະ ລກິ ະພາບຂອງຜກູ້ ະທໍາຜດິ ແລະ ສາເຫດທ່ ພີ າໃຫມູ້ ີຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໜກັ ຫ ເບາົ . ຂ . ສາເຫດທ່ ີພາໃຫູ້ມີການວາງໂທດເບາົ - ເດກັ ທ່ ີອາຍຸຫດຸ 18 ປີ ກະທໍາຜດິ . - ແມ່ ນຍງິ ຖພາກະທໍາຜດິ . - ການປູອ້ ງກນັ ຕວົ ເກີນຂອບເຂດ. - ການກະທໍາຜດິ ຍອູ້ ນຖກແຕະຕອູ້ ງ ທາງດາູ້ ນຈດິ ໃຈ ຢ່ າງໜກັ ຈນົ ບ່ ສໍ າມາດຄວບຄມຸ ສະຕໄິ ວໄູ້ ດດູ້ ວູ້ ຍການ ກະທາໍ ອນັ ບ່ ຖໍ ກຕອູ້ ງ ຕາມກດົ ໝາຍຂອງຜຖູ້ ກເຄາະຮາູ້ ຍ. 79 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

- ການກະທາໍ ຜດິ ຍອູ້ ນຖກບງັ ຄບັ ຫ ຖກຂ່ ມົ ຂ່ . - ຜກູ້ ະທໍາຜດິ ສະກດັ ກນັູ້ ຜນົ ເສຍຫາຍຂອງການກະທາໍ ຜດິ ທ່ ຕີ ນົ ໄດກູ້ ່ ໍຂນູ້ ຫ ຈງິ ໃຈໃຊແູ້ ທນຄ່ າເສຍຫາຍໂດຍ ສະໝກັ ໃຈ. - ການກະທໍາຜດິ ຍອູ້ ນສະພາບໜກັ ໜ່ ວງທາງສ່ ວນຕວົ ຫ ຄອບຄວົ . - ຜກູ້ ະທໍາຜດິ ຮສູ້ ກກນິ ແໜງ ແລວູ້ ຈງິ ໃຈມອບຕວົ ຕ່ ເໍ ຈາົູ້ ໜາູ້ ທ່ ີ, ຮບັ ສາລະພາບ ແລະ ເປີດເຜີຍການກະທໍາ ຜດິ ຂອງຕນົ ແລະ ການກະທາໍ ຜດິ ຂອງຜອູ້ ່ ນ. - ການກະທາໍ ຜດິ ຄງັູ້ ທາໍ ອດິ , ຖາູ້ ວ່ າການກະທໍາດ່ ງັ ກ່ າວຫາກບ່ ເໍ ປນັ ອນັ ຕະລາຍຮາູ້ ຍແຮງຕ່ ສໍ ງັ ຄມົ . - ຜກູ້ ະທາໍ ຜດິ ທ່ ີໄດມູ້ ຄີ ນຸ ງາມຄວາມດຕີ ່ ປໍ ະເທດຊາດ. ໃນການວາງໂທດ, ສານອາດອງີ ໃສ່ ສາເຫດອ່ ນທ່ ມີ ີການຫດຸ ຜ່ ອນ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ ທ່ ີບ່ ກໍ າໍ ນດົ ໄວກູ້ ດົ ໝາຍສະບບັ ນກີູ້ ໄໍ ດ.ູ້ ຄ. ສາເຫດທ່ ພີ າໃຫມູ້ ີການວາງໂທດໜກັ - ການກະທາໍ ຜດິ ບ່ ເໍ ຂດັ ຫາບ ຫ ເຄຍີ ໄດກູ້ ານທໍາຜດິ ມາກ່ ອນ. - ການກະທໍາຜດິ ໂດຍມີການຈດັ ຕງັູ້ ເປນັ ກ່ ຸມ. - ການກະທາໍ ຜຍິ ອູ້ ນຄວາມໂລບມາກໂລພາ ຫ ຍອູ້ ແນວຄດິ ຕ່ າໍ ຊາູ້ ອ່ ນໆ. - ການກະທໍາຜດິ ຕ່ ເໍ ດກັ ທ່ ີຍງັ ບ່ ເໍ ຖງິ ກະສຽນອາຍຸ, ຕ່ ຜໍ ເູ້ ຖາົູ້ , ຜທູ້ ່ ີບ່ ສໍ າມາດປູ້ອງກນັ ຕວົ ໄດ,ູ້ ຜທູ້ ່ ີຂກູ້ ນັ ຕນົ ທາງ ດາູ້ ນວດັ ຖຸ ຫ ດາູ້ ນອ່ ນໆຜທູ້ ່ ີຢ່ ໃຕບູ້ ງັ ຄບັ ບນັ ຊາຂອງຕນົ . - ການນຍຸແຍ່ ເດກັ ທ່ ີບ່ ທໍ ນັ ເຖງິ ກະສຽນອາຍຸໄປການທໍາ ຫ ເຂາົູ້ ຮ່ ວມໃນການກະທໍາຜດິ . - ການກະທໍາຜດິ ແບບໂຫດຮາູ້ ຍ ປ່ າເຖ່ ອນ ຫ ປະຈານຜຖູ້ ກເຄາະຮາູ້ ຍ. - ການກະທາໍ ຜດິ ທ່ ີພາໃຫມູ້ ີຜນົ ສະທອູ້ ນອນັ ໜກັ ໜ່ ວງ. - ການສວຍໂອກາດການກະທາໍ ຜດິ ໃນເວລາເກດິ ໄພພີບດັ . - ການກະທໍາຜດິ ດວູ້ ຍວທີ ີທ່ ມີ ີລກັ ສະນະ ເປັນໄພອນັ ຕະລາຍ ຕ່ ສໍ າທາລະນະ. - ການກະທາໍ ຜດິ ຍອູ້ ນເມາົ ເຫາົູ້ ຫ ເມາົ ຢາເສບຕດິ . - ການໃຫກູ້ ານຊດັ ທອດ ຄວາມຜດິ ໃສ່ ຜທູ້ ່ ຕີ ນົ ຮແູ້ ຈງູ້ ວ່ າເປນັ ຄນົ ບລໍ ສິ ຸດ. - ການກະທາໍ ຜດິ ເພ່ ອປົກປດິ ການກະຜດິ ອ່ ນ ຫ ໃຊຄູ້ ວາມຮຸນແຮງເພ່ ອລບົ ໜີ. ງ. ການວາງໂທດໃສ່ ການກະກຽມກະທາໍ ຜດິ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ກໍ ານກະທໍາຜດິ ການວາງໂທດໃສ່ ການກະກຽມການກະທໍາຜດິ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ໍການກະທໍາຜດິ ໃຫອູ້ ີງຕາມ ລກັ ສະນະ ແລະ ລະດບັ ຄວາມເປັນອນັ ຕະລາຍຕ່ ສໍ ງັ ຄມົ , ຕາມລະດບັ ປະຕບີ ດັ , ເຈຕະນາຂອງຜູ້ກະທາໍ ຜດິ ແລະ ສາເຫດທ່ ພີ າໃຫກູ້ ານກະທໍາຜດິ ບ່ ສໍ າໍ ເລດັ , ສານຈະວາງໂທດຕ່ າໍ ກວ່ າທ່ ກີ ດົ ໝາຍກາໍ ນດົ ໄວກູ້ ໍໄດ.ູ້ ຈ. ການວາງໂທດໃສ່ ການສມົ ຮຮູ້ ່ ວມຄດິ ແລະ ການຍຸ ແຍ່ ໃນການກະທໍາຜິດ ການວາງໂທດໃສ່ ການສມົ ຮຮູ້ ່ ວມຄດິ ແລະ ການຍຸ ແຍ່ ໃນການກະທາໍ ຜິດໃຫວູ້ າງເທ່ າົ ກັນກັບການຮ່ ວມ ມອ່ ນໆໃນການກະທໍາຜດິ ນນັູ້ ,ສານຈະວາງໂທດຕ່ າໍ ກວ່ າທ່ ີກໍານໄົ ວໃູ້ ນກດົ ໝາຍກໄໍ ດ.ູ້ ສ. ການວາງໂທດໃສ່ ການກະທາໍ ຜດິ ຫາຍສະຖານ 80 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

- ການກະທາໍ ຜດິ ອນັ ດຽວ ທ່ ຜີ ດິ ຕ່ ຫໍ າຍມາດຕານນັູ້ ໃຫູ້ເອາົ ມາດຕາກດົ ໝາຍທ່ ໄີ ດກູ້ າໍ ນດົ ໂທດໜກັ ກວ່ າໝ່ ມາ ວາງໃສ່ . - ການກະທໍາຜິດຫາຍອນັ ທ່ ຜີ ດິ ຫາຍມາດຕາໃຫວູ້ າງໂທດໃສ່ ແຕ່ ລະການກະທໍາຜດິ ແລລວູ້ ເອາົ ບນັ ດາໂທດ ດ່ ງັ ກ່ າວມາສມົ ໃສ່ ກນັ ແຕ່ ລວມແລວູ້ ທງັ ໝດົ ບ່ ໃໍ ຫເູ້ ກີນໂທດສງສຸດຂອງການກະທໍາຜດິ ດ່ ງັ ກ່ າວໜກັ ກວ່ າ ໝ່ ໃສ່ ໂທດຕນົູ້ ຕອໍ ກີ ກໄໍ ດໃູ້ ນກໍລະນທີ ່ ໄີ ດບູ້ ່ ງົ ໄວໃູ້ ນພາກສະເພາະຂອງກດົ ໝາຍອາຍາ. - ໃນກລໍ ະນີທ່ ີພາຍຫງັ ໄດຕູ້ ດັ ສນິ ແລວູ້ ຫ ຄາໍ ຕດັ ສນິ ໃຊໄູ້ ດຢູ້ ່ າງເດດັ ຂາດແລວູ້ ຫ ຜູ້ກະທໍາຜິດໄດປູ້ ະຕບິ ດັ ໂທດສ່ ວນໃດສ່ ວນ ໜ່ ງແລວູ້ ຫ ທງັ ໝດົ ແລວູ້ ຫາກຍງັ ເຫນັ ຕ່ ມອກີ ວ່ າຜກູ້ ະທໍາຜດິ ໄດກູ້ ະທາໍ ຜດິ ມາກ່ ອນ ອກີ ການວາງໂທດກໃໍ ຫປູ້ ະຕບິ ດັ ຕາມວທິ ີການທ່ ກີ ່ າວມາຂາູ້ ງເທງິ . - ໃນກໍລະນີພາຍຫງັ ຄາໍ ຕດັ ສນິ ໃຊໄູ້ ດຢູ້ ່ າງເດດັ ຂາດແລວູ້ ຫ ໃນເວລາປະຕບິ ດັ ໂທດຢ່ ນນັູ້ , ຖ້າູ ວ່ າຜູ້ຖກ ຕດັ ສນິ ຫາກໄດກູ້ ະທໍາຜດິ ໃໝ່ ອກີ ສານຈະຕ່ ມໂທດເກ່ າົ ທ່ ຍີ ງັ ບ່ ທໍ ນັ ໄດປູ້ ະຕບິ ດັ ໃສ່ ໂທດທ່ ີຕດັ ສນິ ໃໝ່ ບາງ ສ່ ວນ ຫ ທງັ ໝດົ ກໄໍ ດ.ູ້ - ການວາງໂທດໃສ່ ການກະທໍາຜດິ ທ່ ບີ ່ ເໍ ຂດັ ຫາບໃນການກະທໍາຜດິ ຖານໂທສານໂຸ ທດແມ່ ນໃຫເູ້ ອາົ ໂທດທ່ ີ ສານຈະວາງໃສ່ ຜກູ້ ະທໍາຜດິ ໃນກໍລະນທີ ໍາມະດາ ມາສມົ ໃສ່ ເຄ່ ງີ ໜ່ ງຂອງໂທດດ່ ງັ ກ່ າວ. - ສ່ ວນການກະທໍາຜດິ ບ່ ເໍ ຂດັ ຫາບຂອງການກະທໍາຜດິ ໜັກນນັູ້ ເປັນສາເຫດທ່ ີພາໃຫມູ້ ີການວາງໂທດໜກັ ຕ່ ມ ອກີ . ຊ. ການພາກໂທດ ການພາກໂທດຕດັ ສນິ ອດິ ສະລະພາບ, ໂທດດດັ ສາູ້ ງໂດຍ ບ່ ໍຕດັ ສນິ ອດິ ສະລະພາບ ຫ ໂທດປັບໄໝ ທ່ ີເປັນ ໂທດຕນົູ້ ຕແໍ ມ່ ນການໂຈະການປະຕບິ ດັ ໂທດໄວໃູ້ ນໄລຍະໃດໜ່ ງທ່ ີແນ່ ນອນ ( 5 ປີ ), ຖາູ້ ພາຍໃນກໍານດົ ເວລາ ດ່ ງັ ກ່ າວ ຜຖູ້ ກຕດັ ສນິ ຫາກບ່ ໄໍ ດກູ້ ະທໍາຜິດໃໝ່ ໂດຍເຈຕະນາອກີ ໂທດທ່ ີພາກໄວກູ້ ຈໍ ະຕກົ ໄປ. ແຕ່ ຖູ້າຜກູ້ ະທາໍ ຜດິ ຫາກກະທໍາຜດິ ໂດຍເຈຕະນາ, ແລວູ້ ຖກສານລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແລະ ຄາໍ ຕດັ ສນິ ນນັູ້ ໃຊໄູ້ ດຢູ້ ່ າງເດດັ ຂາດ ແລວູ້ ຜກູ້ ່ ຽວ ກຈໍ ະໄດປູ້ ະຕບິ ດັ ໂທດໃໝ່ ລວມທງັ ໂທດເກ່ າົ ທ່ ີພາກໄວນູ້ ນັູ້ ອກີ ດວູ້ ຍ. ຍ. ສາເຫດທ່ ີພາໃຫູກ້ ານປະຕບິ ດັ ໂທດຕກົ ໄປ ແລະ ການປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນກໍານດົ ໂດຍມີເງ່ ອນໄຂ  ສາເຫດທ່ ີພາໃຫູ້ການປະຕບິ ດັ ໂທດຕກົ ໄປ - ຜຖູ້ ກຕດັ ສນິ ລງົ ໂທດໄດເູ້ ສຍຊວີ ດິ . - ໝດົ ອາຍຸຄວາມໃນການປະຕບິ ດັ ຄາໍ ຕດັ ສນິ ຂອງສານ. - ຜຖູ້ ກຕດັ ສນິ ໄດຮູ້ ບັ ອະໄພຍະໂທດ.  ການປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນກໍານດົ ໂດຍມີເງ່ ອນໄຂ ຕາມຄາໍ ສະເໜີຂອງຄະນະຮບັ ຜດິ ຊອບ ຄາູ້ ຍດດັ ສາູ້ ງໂດຍຜ່ ານໄອຍະການຕ່ ໍຜປູ້ ະຕບິ ດັ ໂທດທ່ ີກາູ້ ວໜາູ້ ເປັນ ແບບຢ່ າງໃນການອອກແຮງງານ, ເຝິກຝົນຫ່ ໍຫອມຕວົ ເອງ ເຊ່ ງີ ປະຕບິ ດັ ໂທດມາແລວູ້ ເຄ່ ງີ ໜ່ ງສາໍ ລບັ ຜກູ້ ະທໍາຜດິ ທ່ ີມີ ອາຍຸ ຕ່ າໍ ກ່ ວາ 18 ປີ ແລະ ສອງສ່ ວນສາມສາໍ ລບັ ຜູ້ກະທໍາຜດິ ມີອາຍຸ 18 ປີ ຂນູ້ ໄປ. 15 ປີ ສໍາ ລບັ ຜ້ກູ ະທໍາຜິດທ່ ີ ປະຕບິ ດັ ໂທດຕດັ ສນິ ອດິ ສະລະພາບຕະຫອດຊວີ ດິ . 81 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ຖາູ້ ພາຍໃນກາໍ ນດົ 5 ປີ ນບັ ແຕ່ ມທູ້ ່ ີຖກປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນກໍານດົ ຫາກໄດປູ້ ະຕບິ ດັ ຖກຕອູ້ ງຕາມເງ່ ອນໄຂ ແລະ ບ່ໄໍ ດກູ້ ະທໍາຜດິ ໃໝ່ ອກີ ໂທດທ່ ີຍງັ ເຫກຈໍ ະຕກົ ໄປ. ໃນກໍລະນທີ ່ ໄີ ດກູ້ ະທາໍ ຜິດໃໝ່ ພາຍໃນເວລາກໍານດົ ດ່ ງັ ກ່ າວ, ຜຖູ້ ກປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນກໍາຈະໄດປູ້ ະຕບິ ດັ ໂທດໃ ໝ່ ເກ່ າົ ທ່ ຍີ ່ ງັ ເຫອນນັູ້ . ຄໍາຖາມຄນົູ້ ຄວາູ້ : 1. ສາເຫດແລະ ເງ່ອນໄຂ ທ່ ີຜກູ້ ະທໍາຜດິ ຈະບ່ ຮໍ ບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ ມີຄແນວໃດ ? 2. ໄລຍະຂອງການກະທໍາຜດິ , ການຮ່ ວມມການກະທໍາຜິດແມ່ ນແນວໃດ ? ແລະ ມປີ ະເພດໃດແດ່ ? ຈ່ ງົ ງ ອະທີບາຍ. 3. ການກະທໍາຜດິ ແນວໃດ ຈ່ ງິ ເອນີູ້ ວ່ າ ການກະທໍາຜດິ ຫລາຍສະຖານ, ມີຈກັ ປະເພດ ? ແຕ່ ລະປະເພດມີ ແນວໃດ 4. ໂທດແມ່ ນຫຍງັ ? ມີປະເພດໃດແດ່ ? ອະທບີ າຍແຕ່ ລະປະເພດ ? 5. ຜກູ້ ະທໍາຜດິ ທ່ ີຈະໄດຮູ້ ບັ ໂທດເບາົ ແມ່ ນຢ່ ໃນກລໍ ະນີໃດ? ແລະ ສາເຫດັ ທ່ ພີ າໃຫມູ້ ີການວ່ າງໂທດໜກັ ມີຄ ແນວໃດ ? 6. ການວາງໂທດໃສ່ ການກະທໍາຜດິ ລາຍສະຖານມຄີ ແນວໃດ? ແລະ ການພາກໂທດແມ່ ນແນວໃດ ? 7. ການປະຕບິ ດັ ໂທດຂອງຜກູ້ ະທາໍ ຜດິ ຈະຕກົ ໄປ ຫ ປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນກາໍ ນດົ ມີເງ່ອນໄຂແນວໃດ ? 5.2. ກົດໝາຍອາຍາພາກສະເພາະ 1. ການກະທາໍ ຜດິ ຕ່ ຄໍ ວາມສະຫງບົ ຂອງຊາດ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮອູ້ ຍຂອງສງັ ຄມົ 1.1. ເນອູ້ ໃນ ແມ່ ນກການຮ່ ວມມກບັ ຕ່ າງປະເທດ ຫ ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ຕ່ າງປະເທດຂອງພນົ ລະເມອງລາວເພ່ ອເຄ່ ອນໄຫວ ທໍາລາຍມູ້າງເພຄວາມເປັນເອກະລາດ, ອາໍ ນາດອະທີປະໄຕ, ຜນແຜນດນິ ອນັ ຄບົ ຖວູ້ ນ. ຜນົ ປະໂຫຍດອນັ ໃຫ່ ຍຫວງ ທາງດາູ້ ນການເມອງ, ການປູ້ອງກນັ ຊາດ - ປູ້ອງກນັ ຄວາມສະຫງບົ , ເສດຖະກດິ , ວດັ ທະນະທາ ແລະ ສງັ ຄມົ ຂອງ ສ ປ ປ ລາວ. 1.2. ອງົ ການປະກອບຂອງການກະທໍາຜດິ ກ. ວດັ ຖຸ ກໍາ ແມ່ ນຄວາມເປັນເອກະລາດ, ອາໍ ນາດອະທີປະໄຕ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດອນັ ຫວງຂອງ ສ ປ ປ ລາວ. ຂ. ດາູ້ ນພາວະໄສ ແມ່ ນການກະທາຕວົ ຈງິ ທ່ ໄີ ດກູ້ ່ ໍຄວາມເສຍຫາຍແກ່ ຄວາມເປັນເອກະລາດ, ອານາດອະທີປະໄຕ ແລະ ຜົນ ປະໂຫຍດຂອງຊາດເຊ່ ນັ : ອາໍ ນວຍຄວາມສະດວກເຮອນພກັ ເຊາົ , ບ່ ອນປະຊຸມ, ພາຫະນະຮບັ ໃຊ,ູ້ ສ່ ງົ ອາຫານ ຫ ເປັນຜເູ້ ຂາົູ້ ຮ່ ວມລງົ ມປະຕບິ ດັ ໂດຍກງົ ເຊ່ ນັ : ຂຽນປູາ້ ຍໂຄສະນາໃສ່ ຮາູ້ ຍປູ້າຍສຕີ າູ້ ນ ສ ປ ປ ລາວ, ກ່ ໍການຄາດຕະກໍາ ຜນູ້ າໍ ຫ ບຸກຄນົ ສາໍ ຄນັ ແລະ ອ່ ນໆ. ຄ. ດາູ້ ນອດັ ຕະວໄິ ສ 82 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ໂດຍເຈຕະນາກະທໍາຜດິ ທງັ ໆທ່ ີຮວູ້ ່ າ ການກະທໍາຂອງຕນົ ແມ່ ນເປັນອນັ ຕະລາຍຕ່ ຊໍ າດ,ແຕ່ ຕອູ້ ງການຢາກ ໃຫມູ້ ນັ ເກດີ ຂນູ້ . ງ. ເຈາົູ້ ກໍາ ແມ່ ນພນົ ລະເມອງທ່ ມີ ີສະຕສິ າໍ ປະຊນັ ຍະ ແລະ ເຖງິ ກະສຽນອາຍຸທາງອາຍາ. 1.3. ໂທດ ໂທດທ່ ີກາໍ ນດົ ໃນບນັ ດາມາດຕາຂອງກດົ ໝາຍອາຍາພາກສະເພາະ ກ່ ຽວກບັ ການກະທໍາຜດິ ຕ່ າງໆ ຕ່ ຄໍ ວາມ ສະຫງບົ ຂອງຊາດ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮອູ້ ຍຂອງສງັ ຄມົ ມດີ ່ ງັ ນີ:ູ້  ການທໍລະຍດົ ຕ່ ຊໍ າດ ( ມາດຕາ 51 ) ພນົ ລະເມອງລາວ ຜທູ້ ່ ີໄດພູ້ ວົ ພັນ ແລະ ຮ່ ວມມກັບຕ່ າງປະເທດ ຫ ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ຕ່ າງປະເທດ ໂດຍມີ ເຈຕະນາເຄ່ ອນໄຫວທໍາລາຍຄວາມເປນັ ເອກະລາດ, ອໍານາດອະທີປະໄຕ, ຜນແຜນດນິ ອນັ ຄບົ ຖູ້ວນ, ຜົນປະໂຫຍດ ອນັ ຍ່ ງິ ໃຫ່ ຍທາງດາູ້ ນການເມອງ, ປູ້ອງກນັ ຊາດ - ປ້ອູ ງກນັ ຄວາມສະຫງບົ , ເສດຖະກດິ , ວດັ ທະນະທາ ແລະ ສງັ ຄມົ ຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ 10 ປີ ຫາ 20 ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝ 10.000.000 ກີບ ຫາ 500.000.000 ກີບ, ອາດຈະຖກຮບີ ຊບັ ຕາມມາດຕາ 32 ແລະ ອາດຈະຖກຈາກດັ ທ່ ີຢ່ ຫ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ຕະຫອດຊວີ ດິ ຫ ປະຫານຊວີ ດິ . ການກະກຽມໃຫແູ້ ກ່ ການກະທໍາຜດິ , ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ໍການກະທາໍ ຜດິ ກໍຈະຖກລງົ ໂທດ. ພນົ ລະເມອງລາວ ຜທູ້ ່ ີຖກຄນົ ຕ່ າງປະເທດ ຫ ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ຕ່ າງປະເທດມອບໝາຍໃຫກູ້ ະທາໍ ຜດິ ແຕ່ ໄດູ້ ສະໝກັ ໃຈລາຍງານເຫດການໃຫເູ້ ຈາົູ້ ໜາູ້ ທ່ ຮີ ລູ້ ່ ວງໜາູ້ ແລະ ຍງັ ບ່ ທໍ ນັ ໄດລູ້ ງົ ມກະທາໍ ຜດິ ນນັູ້ ຈະບ່ ຖໍ ກລງົ ໂທດ.  ການກະບດົ ( ມາດຕາ 52 ) ບຸກຄນົ ທ່ ໄີ ດເູ້ ຂາົູ້ ຮ່ ວມ ການເຄ່ ອນໄຫວກ່ ໍຄວາມວຸນູ້ ວາຍ ເພ່ ອໂຄ່ ນລມົູ້ ອາໍ ນາດການປົກຄອງ ຫ ເພ່ ອເຮດັ ໃຫອູ້ າໍ ນາດການປົກຄອງອ່ ອນເພຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ 10 ປີ ຫາ 20 ປີ, ອາດຈະຖກຮບີ ຊບັ ຕາມມາດຕາ 32 ແລະ ອາດຈະຖກຈາໍ ກດັ ທ່ ຢີ ່ ຫ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບຕະຫອດຊວີ ດິ ຫ ປະຫານຊວີ ດິ ຈະຖກປບັ ໄ ໝແຕ່ 10.000.000 ກບີ ຫາ 50.000.000 ກີບ. ການກະກຽມໃຫແູ້ ກ່ ການກະທາຜດິ , ຄວາມພະຍາຍາມຕ່ ກໍ ານກະທາຜດິ ກໍຈະຖກລງົ ໂທດ.  ການເປັນນກັ ສບສອດແນມ ( ມາດຕາ 53 ) ຄນົ ຕ່ າງປະເທດ, ຄນົ ຕ່ າງດາູ້ ວ ຫ ຄນົ ບ່ ມໍ ີສນັ ຊາດ ຜໃູ້ ດຫາກໄດເູ້ ກບັ ກໍາຂ່ າວ ຫ ເອກະສານ ກ່ ຽວກັບ ຄວາມລບັ ຂອງລດັ ຫ ຄວາມລບັ ທາງລດັ ຖະການ ເພ່ ອເຄ່ ອນໄຫວກ່ ໍຄວາມເສຍຫາຍ ຫ ມາູ້ ງເພ ສ ປ ປ ລາວ ຈະ ຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ແປດປີ ຫາຊາວປີຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 5.000.000 ກີບ ຫາ 300.000.000 ກບີ , ອາດຈະຖກຮບີ ຊບັ ໃນມາດຕາ 32 ແລະ ອາດຈະຖກຈໍາກັດທ່ ຢີ ່ ຫ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບຕະຫອດຊີວດິ ຫ ປະຫານຊວີ ດິ . ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດເູ້ ກບັ ກໍາຂ່ າວ ຫ ເອກະສານກ່ ຽວກບັ ຄວາມລບັ ຂອງລດັ ຫ ຄວາມລບັ ທາງລດັ ຖະ ການສ່ ງົ ໃຫພູ້ ວກກະບດົ ລາວ ທ່ ເີ ຄ່ ອນໄຫວມາູ້ ງເພ ສ ປ ປ ລາວ, ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫາູ້ ປີຫາສບິ 83 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ປີຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 5.000.000 ກບີ ຫາ 200.000.000 ກີບ, ອາດຈະຖກຮບີ ຊບັ ຕາມມາດຕາ 32 ແລະ ຈະ ຖກຈາໍ ກດັ ທ່ ຢີ ່ . ພນົ ລະເມອງ ຜໃູ້ ດທ່ ີໄດເູ້ ກບັ ກາໍ ຂ່ າວ ຫ ເອກະສານກ່ ຽວກບັ ຄວາມລບັ ຂອງຊາດ ຫ ຄວາມລບັ ທາງລດັ ຖະ ການສ່ ງົ ໃຫຄູ້ ນົ ຕ່ າງປະເທດ ຫ ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ຕ່ າງປະເທດ ຄວາມໃຊເູ້ ປັນຂມໍ ູ້ ນກ່ ໍຄວາມເສຍຫາຍ ຫ ມາູ້ ງເພ ສ ປ ປ ລາວ ຈະຖກລງົ ໂທດຕາມ ມາດຕາ 51 ຂອງກດົ ໝາຍສະບບັ ນ.ີູ້ ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ກໍ ານກະທາຜດິ ກໍຈະຖກລງົ ໂທດ. ການລ່ ວງລະເມີດດນິ ແດນ ເຊ່ ງິ ແຕະຕອູ້ ງເຖງິ ຄວາມສະຫງບົ ຂອງຊາດ ( ມາດຕາ 54 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດທ່ ີຖອາວຸດ ຫາກໄດລູ້ ່ ວງລະເມີດດນິ ແດນຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ເຊ່ ງິ ເປັນການແຕະຕອູ້ ງເຖງິ ຄວາມ ສະຫງບົ ຂອງຊາດ, ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຈ່ ຫ້າູ ປີ ຫານສບິ ປີ ແລະ ຈະຖກປັິບໄໝແຕ່ 3.000.000 ກີບ ຫາ 150.000.000 ກບີ . ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ໍການກະທາຜດິ ກໍຈະຖກລງົ ໂທດ.  ການປອງຮາູ້ ຍ ( ມາດຕາ 55 ) ບຸກຄນົ ຜູ້ໃດຫາກໄດທູ້ ໍາຮາູ້ ຍຂ່ າງກາຍຜນູ້ ໍາຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ເພ່ ອແນ່ ໃສ່ ມາູ້ ງເພອາໍ ນາດແຫ່ ງລດັ ຫ ເຮດັ ໃຫ້ອູ າໍ ນາດແຫ່ ງລດັ ອ່ ນເພຍ ຈະຖກລງົ ໂທດ ຈະຖ ກຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ສບິ ປີຫາຊາວປິ, ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 10.000.000 ກີບ ຫາ 150.000.000 ກບີ . ໃນກລໍ ະນີ ທ່ ກີ ານປອງຮາູ້ ຍນນັູ້ ຫາກໄດໃູ້ ຫເູ້ ຖງິ ແກ່ ຄວາມຕາຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບຕະຫອດ ຊວີ ດິ ຫ ປະຫານຊວີ ດິ . ບຸກຄນົ ໃດຫາກໄດທູ້ າໍ ຮາູ້ ຍຮ່ າງກາຍຜຕູ້ າງໜາູ້ ອາໍ ນາດແຫ່ ງລດັ , ພະນກັ ງານ, ບຸກຄນົ ທ່ ເີ ຄ່ ອນໄຫວວຽກງານ ຂອງການຈດັ ຕງັູ້ ຂອງລດັ ຫ ຂອງສງັ ຄມົ ເພ່ ອແນ່ ໃສ່ ເຮດັ ໃຫອູ້ າໍ ນາດແຫ່ ງລດັ ອ່ ອນເພຍຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະ ພາບແຕ່ ຫາູ້ ປີຫາສບິ ປີ ແລະ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 5.000.000 ກບີ ຫາ 50.000.000 ກີບ. ໃນກໍລະນີ ທ່ ກີ ານປອງຮາູ້ ຍນນັູ້ ຫາກໄດໃູ້ ຫເູ້ ຖງິ ແກ່ ຄວາມຕາຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສບິ ປີຫາຊາວປີ ຫ ຕະຫອດຊີວດິ ຫ ປະຫານຊວີ ດິ ແລະ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 10.000.000 ກີບ ຫາ 100.000.000 ກບີ . ບຸກຄນົ ໃດທ່ ຫີ າກໄດທູ້ ໍາຮາູ້ ຍຮ່ າງກາຍ ຜຕູ້ າງໜາູ້ ຂອງຕ່ າງປະເທດ ເພ່ ອແນໃສ່ ແບ່ ງແຍກ, ທໍາລາຍສາຍ ພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງຊາດ ຫ ກ່ ໃໍ ຫເູ້ ກີດສງົ ຄາມຂນູ້ ຈະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ແປດປີຫາຊາວປີແລະຈະຖກ ປບັ ໄໝແຕ່ 7.000.000 ກບີ ຫາ 100.000.000 ກີບ. ໃນກລໍ ະນີທ່ ກີ ານປອງຮາູ້ ຍນນັູ້ ຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫເູ້ ຖງິ ແກ່ ຄວາມຕາຍຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສບິ ປີ ຫ າ ຊາວປີ ຫ ຕະຫ ອດຊີວິດ ຫ ປະຫ າ ນຊີວດິ ແ ລະ ຈະ ຖ ກ ປັບໄໝ ແ ຕ່ 10 .0 0 0.0 00 ກີ ບ ຫ າ 150.000.000 ກີບ. ການກະກຽມໃຫແູ້ ກ່ ການກະທໍາຜດິ , ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ກໍ ານກະທາໍ ຜດິ ກໍຈະຖກລງົ ໂທດ.  ການທໍາລາຍມູາ້ ງເພ ( ມາດຕາ 56 ) ບຸກຄນົ ໃດຫາກໄດທູ້ າລາຍມາູ້ ງເພ, ຈດເຜາົ ໂຮງຈກັ , ໂຮງງານ, ສານກັ ງານ, ອງົ ການ, ເສນັູ້ ທາງ, ພາຫະນະ 84 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ຄມົ ມະນາຄມົ ຂນົ ສ່ ງົ , ສ່ ສານ ແລະ ພນູ້ ຖານເສດຖະກດິ ອ່ ນໆ ທ່ ີສາໍ ຄນັ ເພ່ ອແນໃສ່ ເຮດັ ໃຫລູ້ ດັ ອ່ ອນເພຍ ແລະ ເສດຖະກດິ ແຫ່ ງຊາດຊຸດໂຊມ, ໄດຫູ້ ວ່ ານຢາຜດິ ເຄມີ ຫ ປ່ ອຍເຊອູ້ ພະຍາດໃສ່ ໝ່ ຄນົ ຫ ຝງສດັ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ແປດປີ ຫາຊາວປີ , ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 5.000.000 ກີບ ຫາ 100.000.000 ກບີ .ອາດຈະຖກ ຮບີ ຊບັ ຕາມມາດຕາ 32 ແລະ ອອາດຈະຖກຈາໍ ກດັ ທ່ ຢີ ່ ຫ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບຕະຫອດຊວີ ດິ ຫ ປະຫານຊວີ ດິ . ການກະກຽມໃຫແູ້ ກ່ ການກະທາໍ ຜດິ , ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ໍການກະທາໍ ຜດິ ກຈໍ ະຖກລງົ ໂທດ.  ການທໍາລາຍກດິ ຈະການຂອງລດັ ຫ ຂອງສງັ ຄມົ ( ມາດຕາ 57) ບຸກຄນົ ໃດຫາກໄດເູ້ ຄ່ ອນໄຫວ ທໍາລາຍກດິ ຈະການດາູ້ ນອຸດສາຫະກໍາ, ການຄາູ້ , ຂນົ ສ່ ງົ , ກະສກີ ໍາ, ການເງນິ ພນູ້ ຖານເສດຖະກດິ , ການເຄ່ ອນໄຫວວຽກງານຂອງອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ຂອງລດັ ແລະ ສງັ ຄມົ ດວູ້ ຍການກະທາໍ ຫ ການ ເມີນເສຍີ ຫ ດວູ້ ຍການຍຸແຍ່ ປ່ ັນປ່ ວນພາຍໃນ ໃຫມູ້ ຄີ ວາມແຕກແຍກ ໂດຍສວຍໃຊໜູ້ ູາ້ ທ່ ີຮບັ ຜິດຊອບຂອງຕນົ ເພ່ ອເຮດັ ໃຫ້ລູ ດັ ອ່ ອນເພຍ ແລະ ເສດຖະກດິ ແຫ່ ງຊາດຊຸ ດໂຊມ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ແປດປີ ຫາ ຊາວປີ ແລະ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 5.000.000 ກີບ ຫາ 100.000.000 ກີບ, ຈະຖກຮບີ ຊບັ ຕາມມາດຕາ 32 ແລະ ອາດຈະຖກຈາໍ ກດັ ທ່ ຢີ ່ ຫ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບຕະຫອດຊວີ ດິ ຫ ປະຫານຊວີ ດິ . ການກະກຽມໃຫແູ້ ກ່ ການກະທາຜດິ , ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ໍການກະທາຜດິ ກຈໍ ະຖກລງົ ໂທດ.  ການປອມແປງເງນິ ຫ ການໃຊເູ້ ງນິ ປອມ ( ມາດຕາ 58 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດໃູ້ ຊເູ້ ຄ່ ອງພມີ ຫ ວີທີການອ່ ນ ປອມແປງເງນິ ທະນາຄານ, ເງນິ ຕາຕ່ າງປະເທດ ຫ ນາໍ ເອາົ ເງນິ ປອມຈາກຕ່ າງປະເທດເຂາົູ້ ມາຈາໍ ໜ່ າຍຢ່ ສ ປ ປ ລາວ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫາູ້ ປີ ຫາສບິ ປີ ແລະ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 10.000.000 ກບີ ຫາ 150.000.000 ກບີ . ໃນກໍລະນີ ທ່ ີຜູ້ກະທໍາຜດິ ຫາກໄດປູ້ ອມແປງເງນິ ຫ ໄດນູ້ ໍາເອາົ ເງນິ ປອມເຂາົູ້ ມາ ໂດຍມີການຈດັ ຕງັູ້ ຫ ຢ່ າງ ຫວງຫາຍຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສບິ ປີ ຫາຊາວປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 20.000.000 ກີບ ຫ າ 300.000.000 ກີບ. ການກະກຽມໃຫແູ້ ກ່ ການກະທາຜດິ , ຄວາມພະຍາມກ່ ກໍ ານກະທາຜດິ ກຈໍ ະຖກລງົ ໂທດ. ບຸກຄນົ ຜູ້ໃດຫາກຮວູ້ ່ າ ແມ່ ນເງນິ ປອມແຕ່ ຍງັ ນໍາອອກມາໃຊຈູ້ ະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ສາມ ເດອນຫາຫາູ້ ປີ ແລະ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 200.000 ກບີ ຫາ 5.000.000 ກບີ . ບຸກຄນົ ຜູ້ໃດຫາກຮວູ້ ່ າ ຕນົ ມີເງນິ ປອມໃນການຄອບຄອງ ແຕ່ ບ່ໄໍ ດແູ້ ຈງູ້ ຕ່ ເໍ ຈາົູ້ ໜາູ້ ທ່ ີຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນຫາສອງປີ ແລະ ຈະຖກປບັ ໄໝ 100.000 ກີບ ຫາ 500.000 ກີບ.  ການໂຄສະນາຕາູ້ ນ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທີປະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ( ມາດຕາ 59 ) ບຸກຄນົ ຜູ້ໃດຫາກໄດໂູ້ ຄສະນາໃສ່ ຮາູ້ ຍປູາ້ ຍສີ ສ ປ ປ ລາວ. ບດິ ເບ່ ອນແນວທາງຂອງພກັ ແລະ ນະໂຍບາຍ ຂອງລດັ , ປ່ າວຂ່ າວອະກຸນສນົ ເຮດັ ໃຫມູ້ ີຄວາມວຸນູ້ ວາຍດວູ້ ຍການເວາົູ້ , ການຂຽນ, ການພີມ, ໜງັ ສພີມ, ຮບເງາົ , ວິ ດໂີ ອ ຮບພາບ, ເອກະສານ ຫ ດວູ້ ຍຮບການອ່ ນໆທ່ ີມີເນອູ້ ໃນຕາູ້ ນ ສ ປ ປ ລາວ. ເພ່ ອເຮດັ ໃຫ້ອູ າໍ ນາດແຫ່ ງລດັ ອ່ ອນເພຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ໜ່ ງປີ ຫາຫູ້າປີ ແລະ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 500.000 ກີບ ຫາ 10.000.000 ກບີ .  ການແບ່ ງແຍກຄວາມສາມັກຄີ ( ມາດຕາ 60 ) 85 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດກູ້ ່ ຄໍ ວາມແບ່ ງແຍກ ຫ ກ່ ໍຄວາມອາຄາດບາດໝາງລະຫວ່ າງເຜ່ າົ ຊນົ , ຊນັູ້ ຄນົ ເພ່ ອ ທໍາລາຍຄວາມສາມກັ ຄປີ ວງຊນົ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ໜ່ ງປີຫາຫາູ້ ປີຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 500.000 ກບີ ຫາ 10.000.000 ກີບ.  ການໂຈລະກໍາ ( ມາດຕາ 61 ) ບຸກຄນົ ຜູ້ໃດຫາກໄດເູ້ ຂາົູ້ ໃນການຈກັ ດຕງັູ້ ເປັນກ່ ຸ ມປະກອບອາວຸ ດ ແລວູ້ ໂຈມຕ,ີ ທໍາລາຍໂຮງຈກັ , ໂຮງງານ, ສາໍ ນກັ ງານ, ອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ສງັ ຄມົ ຫ ຈບັ ຫ ຂາູ້ ພະນກັ ງານ, ປະຊາຊນົ ຫ ປຸູ້ນເອາົ ຊບັ ສມົ ບດັ ຂອງລດັ , ຂອງລວມໝ່ , ຂອງບຸກຄນົ ເພ່ ອທໍາລາຍພນູ້ ຖານຄວາມເປນັ ລະບຽບຂອງສງັ ຄມົ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫາູ້ ປີ ຫາຊາວປີ , ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 5.000.000 ກີບ ຫາ 100.000.000 ກີບ, ອາດຈະຖກຮີບຊບັ ຕາມ ມາດຕາ 32 ແລະ ອາດຈະຖກຈາໍ ກດັ ທ່ ຢີ ່ ຫ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບຕະຫອດຊວີ ດິ ຫ ປະຫານຊວີ ດິ . ການກະກຽມການກະທາຜດິ , ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ໍການກະທາຜດິ ກໍຈະຖກລງົ ໂທດ.  ການທໍາລາຍມູ້າງເພ ຫ ການບຸ ກລຸກຄາູ້ ຍຄມຂງັ , ຄາູ້ ຍດດັ ແປງ ( ມາດຕາ 62 ) ບຸກຄນົ ຜູ້ໃດຫາກໄດໃູ້ ຊກູ້ ໍາລງັ ມາູ້ ງເພ ຫ ບຸກລກຸ ຄາູ້ ຍຄຸມຂງັ , ຄາູ້ ຍດດັ ສາູ້ ງ ເພ່ ອປຸູ້ນເອາົ ຫ ຍາດເອາົ ຫ ປ່ ອຍຕວົ ຜຖູ້ ກຫາ, ນກັ ໂທດໃນຄາູ້ ຍຄຸມຂງັ , ຄາູ້ ຍດດັ ສາູ້ ງ ຫ ໃຊກູ້ ໍາລງັ ປຸູນ້ ເອາົ ຜຖູ້ ກຫາ ຫ ນກັ ໂທດໃນເວລາໂຍກ ຍາູ້ ຍໄປມາ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ຫາູ້ ປີ ຫາຊາວປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 5.000.000 ກີບ ຫ າ 100.000.000 ກບີ ແລະ ອາດຈະຖກຈາກດັ ທ່ ຢີ ່ ຫ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບຕະຫອດຊວີ ດິ ຫ ປະຫານຊວີ ດິ . ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດກູ້ ່ ໍຄວາມປ່ ນັ ປ່ ວນ, ທໍາລາຍລະບຽບພາຍໃນຄາູ້ ຍຄຸມຂງັ , ຄາູ້ ຍດດັ ສາູ້ ງ ຫ ຊກັ ຊວນຍຸ ແຍ່ ໃຫຜູ້ ຖູ້ ກຫາ, ນກັ ໂທດໂຕນໜີຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ໜ່ ງປີຫາຫາູ້ ປີ. ການກະກຽມໃຫແູ້ ກ່ ກະທາຜດິ , ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ກໍ ານກະທາຜດິ ກຈໍ ະຖກລງົ ໂທດ.  ການໂຕນໜີໄປຫາສດັ ຕ ການລຽູ້ ງດບຸ ກຄນົ ທ່ ີເຄ່ ອນໄຫວຕາູ້ ນການປະຕວິ ດັ ( ມາດຕາ 63 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດໂູ້ ຕນໜີໄປຮ່ ວມມກບັ ສດັ ຕ ເພ່ ອຕາູ້ ນການປະຕວິ ດັ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະ ພາບແຕ່ ສາມປີຫາສບິ ປີຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 500.000 ກບີ ຫາ 100.000.000 ກບີ . ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດປູ້ ດິ ບງັ , ຊຸ ກເຊ່ ອງ, ລຽູ້ ງດ ຫ ຊ່ ວຍເຫອບຸກຄນົ ທ່ ີເຄ່ ອນໄຫວຕາູ້ ນການປະຕວິ ດັ ຈະ ຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ໜ່ ງປີຫາຫາູ້ ປີຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 200.000 ກີບ ຫາ 50.000.000 ກບີ  ການກະທໍາຜິດຕ່ ໍປະເທດເພອນມິດ ( ມາດຕາ 64 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກກະທໍາຜດິ ຕ່ ປໍ ະເທດເພອນມດິ ດວູ້ ຍການກະທາໍ ຜດິ ຕ່ າງໆ ທ່ ໄີ ດກູ້ ໍານດົ ໄວໃູ້ ນມາດຕາ 51 ຫາມາດຕາ 63 ຂອງກດົ ໝາຍສະບບັ ນກີູ້ ໍຈະຖກລງົ ໂທດເໜອນກນັ ກບັ ການກະທາໍ ຜດິ ຕ່ ໍ ສ ປ ປ ລາວ.  ການເປີ ດເຜີຍຄວາມລບັ ຂອງລດັ ຫ ຄວາມລບັ ທາງລດັ ຖະການ ( ມາດຕາ 65 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກມີໜູ້າທ່ ີຮບັ ຜິດຊອບໃນການເກບັ ມຽູ້ ນຮກັ ສາ, ນາໍ ໃຊເູ້ ອກະສານກ່ ຽວກບັ ຄວາມລບັ ຂອງ ລດັ ໄດເູ້ ປີ ດເຜີຍຄວາມລບັ ຫ ເຮດັ ໃຫເູ້ ສຍຄວາມລບັ ຫ ເຮດັ ເອກະສານດ່ ງັ ກ່ າວເສຍຫາຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມປີຫາຫາູ້ ປີຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 500.000 ກີບ ຫາ 100.000.000 ກບີ . ຖາູ້ ແມ່ ນຄວາມທາງລດັ ຖະການ ກໍຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ໜ່ ງປີ ຫາສາມປີຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 100.000 ກີບ ຫາ 5.000.000 ກບີ . 86 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

 ການເຕາົູ້ ໂຮມກ່ ຸ ມຄນົ ເພ່ ອສາູ້ ງຄວາມປ່ ັນປ່ ວນ ( ມາດຕາ 66 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດຈູ້ ດັ ຕງັູ້ ຫ ເຂາົູ້ ຮ່ ວມໃນການຈດັ ຕງັູ້ ເຕາົູ້ ໂຮມກ່ ຸມຄນົ ເພ່ ອເຮດັ ການປະທວູ້ ງ, ເດີນ ຂະບວນ ແລະ ອ່ ນໆ ເພ່ ອສາູ້ ງຄວາມປ່ ນັ ປ່ ວນ ເຊ່ ງິ ໄດກູ້ ່ ໍຄວາມເສຍຫາຍແກ່ ສງັ ຄມົ ຈະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະ ພາບ ແຕ່ ໜ່ ງປີຫາຫາູ້ ປີ, ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 200.000 ກີບ ຫາ 50.000.000 ກບີ . ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ໍການກະທາຜດິ ກຈໍ ຖກລງົ ໂທດ.  ການທໍາລາຍ, ການເຄ່ ອນຍາູ້ ຍຫັກໝາຍຊາຍແດນ ( ມາດຕາ 67 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດທູ້ າໍ ລາຍ ຫ ໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຫູ້ ກັ ໝາຍຊາຍແດນເປ່ ເພ ໂດຍເຈຕະນາ ຫ ໄດເູ້ ຄ່ ອນຍາູ້ ຍຫກັ ໝາຍຊາຍແດນ ໂດຍບ່ ຖໍ ກຕອູ້ ງຕາມກດົ ໝາຍຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫົກເດອນຫາສາມປີ ຫ ປບັ ໄ ໝ ແຕ່ 500.000 ກບີ ຫາ 20.000.000 ກບີ .  ການທໍາລາຍ, ການໝ່ ນິ ປະໝາດເຄ່ ອງໝາຍປະເທດ ຫ ທຸງຊາດ ( ມາດຕາ 68 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດທູ້ ໍາລາຍ, ໝ່ ິນປະໝາດເຄ່ ອງໝາຍປະເທດ ຫ ທຸງຊາດ ທ່ ີເປນັ ການແຕະຕອູ້ ງເຖງິ ກຽດ ແລະ ສກັ ສີຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ຈະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນຫາສອງປີ ຫ ປັບໄໝ ແຕ່ 200.000 ກີບຫາ 3.000.000 ກີບ.  ການຂນົ ຂວາຍສ່ ງົ ຄນົ ອອກ ຫ ການເອາົ ຄນົ ເຂາົູ້ ປະເທດຢ່ າງຜດິ ກດົ ໝາຍ ( ມາດຕາ 69 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດໂູ້ ຄສະນາຊວນເຊ່ ອຕວົ ຍວົ ະຫອກຫວງໃຫຄູ້ ນົ ໂຕນໜີໄປຕ່ າງປະເທດສ່ ງົ ຄນົ ອອກ ຫ ເອາົ ຄນົ ເຂາົູ້ ປະເທດຢ່ າງຜດິ ກດົ ໝາຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫົກເດອນຫາສາມປີຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 1.000.000 ກບີ ຫາ 10.000.000 ກີບ. ກລໍ ະນໜີ ກັ ຫ ບ່ ເໍ ຂດັ ຫາບຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາຫ້າູ ປີ ແລະ ຈຖກປັບໄໝແຕ່ 2.000.000 ກີບ ຫາ 20.000.000 ກບີ .  ການຜະລດິ , ການມໄີ ວໃູ້ ນຄອບຄອງ ແລະ ການໃຊອູ້ າວຸດເສດິ ຫ ວດັ ຖຸລະເບີດ ໂດຍບ່ ໍຖກຕອູ້ ງຕາມກດົ ໝາຍ (ມາດຕາ 70) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດຜູ້ ະລດິ , ມີໄວໃູ້ ນຄອບຄອງ, ຮກັ ສາ, ຖ ຫ ໃຊອູ້ າວຸດເສກິ ຫ ວດັ ຖຸລະເບດີ ໂດຍບ່ ໍ ຖກຕອູ້ ງຕາມກດົ ໝາຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາຫາູ້ ປີຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 500.000 ກບີ ຫາ 10.000.000 ກບີ .  ການຊຂູ້ າຍອາວຸ ດເສກິ ຫ ວດັ ຖຸ ລະເບດີ ໂດຍບ່ ໍຖກຕອູ້ ງຕາມກົດໝາຍ ( ມາດຕາ 71 ) ບຸກຄນົ ຜູ້ໃດຫາກໄດຊູ້ ຂູ້ າຍອາວຸດເສກິ ຫ ວດັ ຖຸລະເບດີ ໂດຍບ່ ຖໍ ກຕອູ້ ງຕາມກດົ ໝາຍຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາຫາູ້ ປີຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 1.000.000 ກີບ ຫາ 20.000.000 ກີບ. ໃນກໍລະນຜີ ກູ້ ະທາໍ ຜິດ ຫາກໄດຖູ້ ເອາົ ການຊ,ູ້ ປຸູ້ນອາວຸດເສກິ ຫ ວດັ ຖຸລະເບດີ ເປນັ ອາຈນີ , ມີການຈດັ ຕງັູ້ ເປນັ ກ່ ຸມ ຫ ໃນກໍລະນທີ ່ ໄີ ດຊູ້ ,ູ້ ຂາຍວດັ ຖຸດ່ ງັ ກ່ າວ ເປັນຈາໍ ນວນຫວງຫາຍຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫູາ້ ປີຫາສບິ ປີຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 5.000.000 ກີບ ຫາ 50.000.000 ກບີ .  ການລກັ , ການຍກັ ຍອກ, ການປຸູ້ນເອາົ ອາວຸ ດເສກິ ຫ ວດັ ຖຸ ລະເບດີ ( ມາດຕາ 72 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດລູ້ ກັ , ຍກັ ຍອກ, ປຸ້ນູ ອາວຸດເສກິ ຫ ວດັ ຖຸລະເບດີ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສອງປີຫາຫາູ້ ປີຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 2.000.000 ກີບ ຫາ 25.000.000 ກີບ. 87 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ໃນກລໍ ະນທີ ່ ີຜກູ້ ະທໍາຜດິ ຫາກໄດຖູ້ ເອາົ ການລກັ , ການຍກັ ຍອກອາວຸກເສກິ ຫ ວດັ ຖຸລະເບດີ ເປນັ ອາຈນີ , ມີການຈດັ ຕງັູ້ ເປັນກ່ ຸມ ຫ ໄດລູ້ ກັ , ຍກັ ຍອກອາວຸດດ່ ງັ ກ່ າວ ເປນັ ຈາໍ ນວນຫວງຫາຍ ຫ ໄດປູ້ ຸູ້ນເອາົ ອາວຸດດ່ ງັ ກ່ າວຈະ ຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫາູ້ ປີຫາສບິ ປີຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 5.000.000 ກີບ ຫາ 50.000.000 ກບີ .  ການເຮດັ ໃຫອູ້ າວຸ ດເສກິ ຫ ວດັ ຖຸ ລະເບດີ ຂອງລດັ ຫ ຂອງລວມໝ່ ເສຍຫາຍ ( ມາດຕາ 73 ) ບຸກຄນົ ຜູໃ້ ດຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫອູ້ າວຸດເສກິ ຫ ວດັ ຖຸລະເບດີ ຂອງລດັ ຫ ຂອງລວມໝ່ ເສຍຫາຍດວູ້ ຍຄວາມບ່ ໍ ລະມດັ ລະວງັ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນຫາສາມປີ ຫ ດດັ ສາູ້ ງ ໂດຍບ່ ຕໍ ດັ ອດິ ສະລະພາບຈະ ຖກປັບໄໝແຕ່ 100.000 ກີບ ຫາ 1.500.000 ກບີ .  ການຜະລດິ ການມໄີ ວໃູ້ ນຄອບຄອງເຄ່ ອງວທິ ະຍຸ ສ່ ສານ ໂດຍບ່ ໍຖກຕອູ້ ງຕາມກົດໝາຍ (ມາດຕາ 74) ບຸກຄນົ ຜູ້ໃດຫາກໄດຜູ້ ະລດິ , ມີໄວໃູ້ ນຄອບຄອງ ຫ ໄດຕູ້ ດິ ເຄ່ ອງວທິ ະຍຸສ່ ສານ ໂດຍບ່ ຖໍ ກຕອູ້ ງຕາມກດົ ໝ າຍຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາສາມປີຈະຖກປັບໄໝ300.000 ກບີ ຫາ 3.000.000 ກບີ .  ການເປັນແພດເຖ່ ອນ ( ມາດຕາ 75 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດ ຫາກບ່ ໄໍ ດຮູ້ ບັ ອະນຸຍາດປ່ ນິ ປົວຢ່ າງເປນັ ທາງການຫາກໄດເປ່ ນິ ປວົ ຄນົ ເຈບັ ເພ່ ອຫາລາຍໄດຈູ້ ະ ຖກປັບໄໝ ແຕ່ 100.000 ກີບ ຫາ 500.000 ກີບ. ໃນກລໍ ະນທີ ່ ີຜກູ້ ະທາໍ ຜິດ ຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫູ້ຄນົ ເສຍອງົ ຄະ ຫ ເສຍຊວີ ດິ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນຫາຫາູ້ ປີຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 500.000 ກບີ ຫາ 5.000.000 ກີບ.  ການຫິນູ້ ການພະນນັ ທ່ ີຕອູ້ ງຫູ້າມ ( ມາດຕາ 76 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດ ຫາກໄດຫູ້ ນິູ້ ການພະນນັ ທ່ ີຕອູ້ ງຫາູ້ ມ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 200.000 ກບີ ຫາ 2.000.000 ກີບ. ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດສູ້ ມົ ຍອມ ໃຫກູ້ ານຫນິູ້ ພະນນັ ທ່ ີຕອູ້ ງຫາູ້ ມຢ່ ເຮອນຂອງຕນົ ຫ ເປັນເຈາົູ້ ມ ຫ ເປັນຜູ້ ກະທາໍ ຜດິ ທ່ ີບ່ ໍເຂດັ ຫາບ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນຫາສອງປີ ຫ ດດັ ສາູ້ ງໂດຍບ່ ຕໍ ດັ ອດິ ສະລະພາບ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 500.000 ກບີ ຫາ 10.000.000 ກີບ.  ການເປັນນກັ ເລງັ ອນັ ຕະພານ ( ມາດຕາ 77 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດທ່ ບີ ່ ເໍ ຄາົ ລບົ ນບັ ຖລະບຽບວໄິ ນ ການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ ຂອງສງັ ຄມົ ຫາກໄດໃູ້ ຊຄູ້ ວາມຮຸນແຮງ, ໃຊູ້ ການນາບຂ່ , ໃຊຄູ້ ວາມຫຍາບຊາູ້ ຫ ໄດໃູ້ ຊກູ້ ານກະທາໍ ອ່ ນໆ ເຊ່ ງິ ຝນຕ່ ໍຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮອູ້ ຍຂອງສງັ ຄມົ ຈະຖກຕາໍ ນວິ ຈິ ານຕ່ ໜໍ າູ້ ມະຫາຊນົ ຫ ປັບໄໝ ແຕ່ 50.000 ກບີ ຫາ 500.000 ກບີ . ໃນກໍລະນີ ທ່ ຜີ ກູ້ ະທາໍ ຜດິ ຫາກເປັນຜກູ້ ະທໍາຜດິ ທ່ ບີ ່ ເໍ ຂດັ ຫາບ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມ ເດອນຫາໜ່ ງປີ. ຫ ດດັ ສາູ້ ງໂດຍບ່ ຕໍ ດັ ອດິ ສະລະພາບ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 100.000 ກີບ ຫາ 1.000.000 ກບີ .  ການກະທໍາຜດິ ຕ່ ໍຄວາມປອດໄພຂອງການຈາລະຈອນ ( ມາດຕາ 78 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດ ເຈຕະນາຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຖູ້ ະໜນົ ຫນົ ທາງເສຍຫາຍ, ໄດເູ້ ອາົ ວດັ ຖຸ ສ່ ງິ ຂອງກີດຂວາງຖະໜນົ ຫນົ ທາງໄດປູ້ ່ ຽນແປງ ຫ ເຮດັ ໃຫປູ້ າູ້ ຍຈາລະຈອນ ຫ ປາູ້ ຍສນັ ຍານ, ຫກັ ໝາຍກໂິ ລແມັດເສຍຫາຍ, ໄດໃູ້ ຊ່ ຄວາມຮຸ ນ ແຮງ ຫ ນາບຂ່ ຜຂູ້ ບັ ຂ່ ພີ າຫະນະ ເຊ່ ງິ ພາໃຫເູ້ ກດີ ອຸບດັ ຕເິ ຫດໃນການຈາລະຈອນ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາສອງປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 100.000 ກບີ ຫາ 1.000.000 ກີບ. ໃນກໍລະນີ ທ່ ຜີ ກູ້ ະທໍາຜດິ ໄດພູ້ າໃຫູ້ມຄີ ນົ ບາດເຈບັ ສາຫດັ ຫ ເຈບັ ຫາຍຄນົ ຫ ເສຍອງົ ຄະ ຈະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສອງປີຫາຫາູ້ ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 200.000 ກີບ ຫາ 2.000.000 ກີບ. 88 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ໃນກລໍ ະນີ ທ່ ີການກະທໍາຜດິ ຫາກໄດພູ້ າໃຫມູ້ ີຄນົ ເສຍຊວີ ດິ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫົກ ເດອນຫາສບິ ປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 300.000 ກບີ ຫາ 3.000.000 ກບີ . ໃນກລໍ ະນທີ ່ ີເປັນການກະທາໍ ຜດິ ດວູ້ ຍຄວາມບ່ ລໍ ະມດັ ລະວງັ ແລວູ້ ພາໃຫມູ້ ຄີ ນົ ບາດເຈບັ ສາຫດັ , ເຈບັ ຫາຍ ຄນົ ຫ ເສຍອງົ ຄະຈະຖກລງົ ໂທດອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາສາມປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 100.000 ກບີ ຫາ 1.000.000 ກີບ. ໃນກໍລະນີ ທ່ ີເປນັ ການກະທໍາຜດິ ດວູ້ ຍຄວາມບ່ ລໍ ະມດັ ລະວງັ ແລວູ້ ພາໃຫມູ້ ີຄນົ ເສຍຊີວດິ ຈະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສອງປີຫາຫາູ້ ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 200.000 ກີບ ຫາ 2.000.000 ກບີ . ໃນກໍລະນທີ ່ ີ ເປັນການກະທໍາຜິດ ດວູ້ ຍຄວາມບ່ ໍລະມັດລະວງັ ແລວູ້ ພາໃຫູ້ມີຄນົ ເສຍຊວີ ດິ ຈໍານວນ ຫວງຫາຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພ າບ ແຕ່ ຫາູ້ ປີ ຫາແປດປີ ຈະຖກປັບໄໝ ແຕ່ 500.000 ກິບ ຫ າ 5.000.000 ກີບ.  ການລະເມີດກດົ ຈາລະຈອນ ທ່ ີພາໃຫູ້ເກີດອຸ ປະຕເິ ຫດ ( ມາດຕາ 79 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດລູ້ ະເມີດກດົ ຈາລະຈອນ ທ່ ີພາໃຫເູ້ ກີດອຸປະຕເິ ຫດ ແລະ ເຮດັ ໃຫູ້ຜອູ້ ່ ນໆຖກບາດເຈບັ ຈະຖກປບັ ໄໝ ແຕ່ 50.000 ກີບ ຫາ 300.000 ກີບ. ໃນກໍລະນີ ທ່ ີເປັນການກະທໍາຜດິ ເຊ່ ງິ ພາໃຫມູ້ ຄີ ນົ ບາດເຈບັ ສາຫດັ , ເຈບັ ຫາຍຄນົ ຫ ເສຍອງົ ຄະຈະຖກ ລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາສາມປີ ຈະຖກປບັ ໄໝ ແຕ່ 100.000 ກີບ ຫາ 500.000 ກີບ. ໃນກລໍ ະນີ ທ່ ີເປັນການກະທາໍ ຜິດ ເຊ່ ງິ ພາໃຫູ້ມຄີ ນົ ເສຍຊວີ ດິ ຈະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສອງ ປີຫາຫາູ້ ປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 150.000 ກີບ ຫາ 700.000 ກີບ. ໃນກລໍ ະນີ ທ່ ີເປັນການກະທໍາຜດິ ເຊ່ ງິ ພາໃຫມູ້ ຄີ ນົ ເສຍຊວີ ດິ ເປນັ ຈໍານວນຫວງຫາຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫາູ້ ປີຫາສບິ ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 200.000 ກີບ ຫາ 1.000.000 ກບີ .  ການຫບົ ໜີຈາກອຸ ປະຕເິ ຫດ ( ມາດຕາ 80 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫອູ້ ຸ ປະຕເິ ຫດ ເກີດຂນູ້ ແລວູ້ ຫບົ ໜີ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາສອງປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 200.000 ກບີ ຫາ 1.000.000 ກີບ. ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ກໍ ານກະທາຜດິ ກຈໍ ະຖກລງົ ໂທດ. 2. ການກະທາຜດິ ຕ່ ໍຊວີ ດິ , ສຸ ຂະພາບ ແລະ ກຽດສກັ ສຂີ ອງພົນລະເມອງລາວ 2.1. ເນອູ້ ໃນ ແມ່ ນການກະທໍາຜດິ ຂອງບຸກຄນົ ຜກູ້ ະທໍາຜດິ ທ່ ໄີ ດເູ້ ຮດັ ໃຫຜູ້ ູອ້ ່ ນເສຍຊີວດິ , ໄດຮູ້ ບັ ບາດເຈບັ ໂດຍເຈຕະນາ ຫ ດວູ້ ຍຄວາມບ່ ລໍ ະມດັ ລະວງັ ຫ ເຮດັ ໃຫຜູ້ ອູ້ ່ ນເຊ່ ອມເສຍກຽດສກັ ສ,ີ ຊ່ ສຽງ ແລະ ບດົ ບາດໃນສງັ ຄມົ . 2.2. ອງົ ປະກອບຂອງການກະທາຜດິ ກ. ວດັ ຖຸ ກໍາ ຊວີ ດິ , ສຸຂະພາບ ແລະ ກຽດສກັ ສຂີ ອງຄນົ ອ່ ນ ຂ. ດາູ້ ນພາວະວໄິ ສ 89 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ການກະທາ, ການເມນີ ເສຍີ , ຄວາມເວາົູ້ ຫ ຂຄໍ ູ້ ວາມທ່ ີຂຽນເປັນຕວົ ໜັງສ, ທ່ ີເຮດັ ໃຫຄູ້ ນົ ອ່ ນໄດຮູ້ ບັ ຄວາມ ເສຍຫາຍ ເຊ່ ນັ ການເສຍຊວີ ດິ , ໄດຮູ້ ບັ ບາດເຈບັ , ຂາດຄວາມໄວເູ້ ນອູ້ ເຊ່ ອໃຈ, ຄວາມນບັ ຖຈາກສງັ ຄມົ . ຄ. ດາູ້ ນອດັ ຕະວໄິ ສ ໂດຍເຈຕະນາ ຫ ຄວາມບ່ ລໍ ະມດັ ລະວງັ . ງ. ເຈາົູ້ ກໍາ ແມ່ ນບຸກຄນົ ທ່ ມີ ີສະຕສິ າປະຊນັ ຍະ ແລະ ເຖງິ ກະສຽນອາຍຸທາງອາຍາ. 2.3. ໂທດ  ການຄາດຕະກໍາ ( ມາດຕາ 81 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຜູ້ ້ອູ ່ ນເສຍຊວີ ດິ ໂດຍເຈຕະນາຈະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສບິ ປີ ຫາສບິ ຫາູ້ ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 1.000.000 ກີບຫາ 5.000.000 ກີບ. ໃນກໍລະນີ ທ່ ຜີ ູ້ກະທໍາຜດິ ຫາກໄດເູ້ ອາົ ການຄາດຕະກໍາເປນັ ອາຈນີ , ຂາູ້ ຄນົ ໂດຍມແີ ຜນການ, ຂາູ້ ຄນົ ຢ່ າງ ໂຫດຮາູ້ ຍປ່ າເຖ່ ອນ, ຂາູ້ ພະນກັ ງານ ທ່ ີກາໍ ລງັ ປະຕບິ ດັ ໜາູ້ ທ່ ີ, ຂາູ້ ຫາຍຄນົ , ຂາູ້ ຜູ້ຍງິ ຖພາ, ຂາູ້ ເພ່ ອປິດບງັ ການກະທໍາ ຜດິ ອ່ ນ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ສບິ ປີຫາຊາວປີ, ອາດຈະຈາໍ ກັດທ່ ີຢ່ ຫ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບຕະຫອດ ຊວີ ດິ ຫ ປະຫາກຊວີ ດິ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 2.000.000 ກີບຫາ 10.000.000 ກບີ . ໃນກໍລະນີ ທ່ ຜີ ູ້ກະທໍາຜດິ ຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຜູ້ ູ້ອ່ ນເສຍຊວີ ດິ ໂດຍເຈຕະນາ ຍອູ້ ນຖກແຕະຕອູ້ ງດາູ້ ນຈດິ ໃຈ ຢ່ າງໜກັ ຈນົ ບ່ ສໍ າມາດຈະຄຸມສະຕໄິ ວໄູ້ ດູ້ ດວູ້ ຍການກະທາໍ ອນັ ບ່ ໍຖກຕາມກົດໝາຍຂອງຜຖູ້ ກເຄາະຮາູ້ ຍ ຈະຖກ ລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມປີຫາຫາູ້ ປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 500.000 ກີບຫາ 2.000.000ກບີ . ການກະກຽມໃຫແູ້ ກ່ ການກະທາຜດິ , ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ໍການກະທາຜດິ ກຈໍ ະຖກລງົ ໂທດ.  ການທ່ ເີ ຮດັ ໃຫຜູ້ ອູ້ ່ ນເສຍຊວີ ດິ ດວູ້ ຍຄວາມບ່ ລໍ ະມດັ ລະວງັ ( ມາດຕາ 82 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຜູ້ ອູ້ ່ ນເສຍຊວີ ດິ ດວູ້ ຍຄວາມປະໝາດ, ຄວາມເລ່ ນີ ເລຈີູ້ ະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສອງປີຫາຫາູ້ ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 200.000 ກບີ ຫາ 1.000.000 ກບີ . ໃນກລໍ ະນີ ທ່ ກີ ານກະທາໍ ຜດິ ດ່ ງັ ກ່ າວ ຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຄູ້ ນົ ເສຍຊວີ ດິ ເປນັ ຈາໍ ນວນຫວງຫາຍຈະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ຫາູ້ ປີຫາສບິ ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 300.000 ກບີ ຫາ 2.000.000 ກີບ.  ການທໍາຮາູ້ ຍຮ່ າງກາຍ ( ມາດຕາ 83 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຜູ້ ອູ້ ່ ນໄດຮູ້ ບັ ບາດເຈບັ ໂດຍເຈຕະນາຈະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນຫາໜ່ ງປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 100.000 ກບີ ຫາ 500.000 ກບີ . ໃນກລໍ ະນທີ ່ ມີ ີການຫມູ້ ຕີ ຫ ໃນກໍລະນີ ທ່ ີການກະທໍາຜດິ ດ່ ງັ ກ່ າວຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫມູ້ ບີ າດເຈບັ ສາຫດັ ຈະ ຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ໜ່ ງປີຫາຫາູ້ ປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 500.000 ກີບຫາ 1.500.000 ກີບ. ໃນກໍລະນທີ ່ ກີ ານກະທາໍ ຜດິ ດ່ ງັ ກ່ າວຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫມູ້ ກີ ານເສຍອງົ ຄະ ຫ ເສຍຊວີ ດິ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 700.000 ກີບ ຫາ 3.000.000 ກບີ . ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ໍການກະທາຜດິ ກຈໍ ະຖກລງົ ໂທດ. 90 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

 ການທ່ ເີ ຮດັ ໃຫຜູ້ ອູ້ ່ ນໄດຮູ້ ບັ ບາດເຈບັ ດວູ້ ຍຄວາມບ່ ລໍ ະມດັ ລະວງັ ( ມາດຕາ 84 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດ ຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຜູ້ ອູ້ ່ ນໄດຮູ້ ບັ ບາດເຈບັ ດວູ້ ຍຄວາມປະໝາດ, ຄວາມເລ່ ີນເລຈີູ້ ະຖກປັບໄໝ ແຕ່ 50.000 ກີບ ຫາ 300.000 ກບີ . ໃນກລໍ ະນີ ທ່ ກີ ານກະທາໍ ຜດິ ດ່ ງັ ກ່ າວ ຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຄູ້ ນົ ບາດເຈບັ ສາຫດັ , ເຈບັ ຫາຍຄນົ ຫ ເສຍອງົ ຄະ ຈະ ຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາສາມປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 100.000 ກບີ ຫາ 500.000 ກີບ.  ການຫຸລກໂດຍບ່ ຖໍ ກຕາມກດົ ໝາຍ ( ມາດຕາ 85 ) ບຸກຄນົ ຜູໃ້ ດ ຫາກໄດທູ້ ໍາການຫລຸ ກໃຫຜູ້ ອູ້ ່ ນຢ່ າງຜດິ ກດົ ໝາຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສອງ ປີຫາຫາູ້ ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 200.000 ກບີ ຫາ 500.000 ກີບ. ໃນກໍລະນີທ່ ີຜກູ້ ະທາໍ ຜດິ ຫາກໄດທູ້ ໍາການຫຸລກໃຫູຜ້ ູອ້ ່ ນເປັນອາຈນີ ຫ ໃນກໍລະນີທ່ ີການຫຸລກໂດຍບ່ ໍ ຖກຕອູ້ ງຕາມກດົ ໝາຍນນັູ້ ຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫສູ້ ຸຂະພາບຂອງແມ່ ຊຸ ດໂຊມ ຫ ເຮດັ ໃຫແູ້ ມ່ ເສຍຊວີ ດິ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫາູ້ ປີຫາສບິ ປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 300.000 ກີບ ຫາ 10.000.000 ກບີ . ຜຍູ້ ງິ ຜໃູ້ ດຫາກທໍາການຫຸລກດວູ້ ຍຕນົ ເອງ ຫ ໃຊຜູ້ ອູ້ ່ ນເຮດັ ໃຫ້ໂູ ດຍບ່ ໍຖກຕອູ້ ງຕາມກດົ ໝາຍຈະຖກ ລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນຫານ່ ງປີ ຈະຖກປບັ ໄໝ່ ແຕ່ 100.000 ກີບຫາ 500.000 ກີບ. ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ກໍ ານກະທາໍ ຜດິ ກຈໍ ະຖກລງົ ໂທດ.  ການທ່ ີບ່ໄໍ ດໃູ້ ຫ້ຄູ ວາມຊ່ ວຍເຫອແກ່ ຜອູ້ ່ ນໃນເວລາຕກົ ຢ່ ໃນໄພອນັ ຕະລາຍ (ມ າດຕາ 86) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດ ຫາກໄດພູ້ ບົ ເຫນັ ຜອູ້ ່ ນຕກົ ຢ່ ໃນໄພອນັ ຕະລາຍແກ່ ຊວີ ດິ ຫ ສຸ ຂະພາບ ແຕ່ ບໄ່ ໍ ດໃູ້ ຫຄູ້ ວາມ ຊ່ ວຍເຫອ. ທງັ ໆທ່ ີຕນົ ເອງກໍມີເງ່ ອນໄຂພໍຊ່ ວຍເຫອໄດູ້ ຫ ບອກຄນົ ອ່ ນໃຫຊູ້ ່ ວຍເຫອ, ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນຫາໜ່ ງປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 100.000 ກບີ ຫາ 500.000 ກີບ. ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດ ທ່ ີມີໜູ້າທ່ ີຊ່ ວຍເຫອ ແຕ່ ບ່ໄໍ ດປູ້ ະຕບິ ດັ ໜູາ້ ທ່ ີຂອງຕນົ ໃນການຊ່ ວຍເຫອຜ້ທູ ່ ີຕກົ ຢ່ ໃນໄພ ອນັ ຕະລາຍແກ່ ຊວີ ດິ ຫ ສຸຂະພາບ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ໜ່ ງປີ ຫາສາມປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 200.000 ກບີ ຫາ 1.000.000 ກີບ.  ການນນິ ທາ ແລະ ການໃສຮາູ້ ຍ ( ມາດຕາ 87 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດ ຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຜູ້ ອູ້ ່ ນເຊ່ ອມເສຍກຽດສກັ ສຢີ ່ າງຮາູ້ ຍແຮງ ດວູ້ ຍການຂຽນ, ການເວາົູ້ ຫ ດວູ້ ຍ ຮບການອ່ ນໆ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ຫ ປບັ ໄໝ ແຕ່ 50.000 ກບີ ຫາ 300.000 ກີບ. ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດໃູ້ ສ່ ຮາູ້ ຍປູ້າຍສີຜອູ້ ່ ນ ໂດຍບ່ ມໍ ີຄວາມຈງິ ດວູ້ ຍການຂຽນ, ການເວາົູ້ ຫ ດວູ້ ຍຮບ ການອ່ ນໆ. ເຊ່ ງິ ເຮດັ ໃຫູ້ເສ່ ອມເສຍກຽດສກັ ສີຢ່ າງຮາູ້ ຍແຮງ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນຫາ ໜ່ ງປີ ຫ ດດັ ສາູ້ ງ ໂດຍບ່ ຕໍ ດັ ອດິ ສະລະພາບ ຫ ປັບໄໝ 50.000 ກບີ ຫາ 300.000 ກີບ.  ການປູ້ອຍດ່ າ ( ມາດຕາ 88 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດໃູ້ ຊວູ້ າຈາ, ຂຽນ ຫ ການກະທາໍ ແນວຫຍາບຊາູ້ ໃສ່ ຜອູ້ ່ ນ ເພ່ ອໃຫເູ້ ສ່ ອມເສຍກຽດສກັ ສີ ຢ່ າງຮາູ້ ຍແຮງຈະຖກລງົ ໂທດດດັ ສາູ້ ງ ໂດຍບ່ ຕໍ ດັ ອດິ ສະລະພາບ ຫ ປບັ ໄໝ ແຕ່ 50.000 ກີບ ຫາ 300.000 ກີບ.  ການໝ່ ນິ ປະໝາດຊາກສບົ ຫ ຊ່ ສຽງຂອງຜູ້ຕາຍ ( ມາດຕາ 89 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດກູ້ ະທໍາ ຫ ໃຊວູ້ າຈາຢ່ າງຫຍາບຊາູ້ ຊາກສບົ , ຊ່ ສຽງ, ບ່ ອນຝັ ງສບົ ຫ ທາດຂອງຄນົ ຕາຍ ເຊ່ ງິ ເປນັ ການແຕະຕອູ້ ງຈດິ ໃຈຂອງມະຫາຊນົ , ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ສາມເດອນຫາໜ່ ງປີ ຫ ດດັ ສາູ້ ງ ໂດຍບ່ ຕໍ ດັ ອດິ ສະລະພາບ ຫ ປບັ ໄໝແຕ່ 50.000 ກີບ ຫາ 300.000 ກີບ. 91 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

3. ການກະທາໍ ຜດິ ຕ່ ໍຊວີ ດິ ແລະ ເສລພີ າບຂອງພນົ ລະເມອງ ແລະ ຕ່ ກໍ ບັ ກາໍ ມະສດິ ຂອງລດັ ແລະ ລວມໝ່ 3.1. ການກະທາຜດິ ຕ່ ສໍ ດິ ແລະ ເສລພີ າບຂອງພນົ ລະເມອງ ກ. ເນອູ້ ໃນ ແມ່ ນພດຕກິ າທ່ ີຝນຕ່ ສໍ ດິ ແລະ ເສລພີ າບຂອງພນົ ລະເມອງ ເຊ່ ງິ ບ່ ງົ ໄວໃູ້ ນກດົ ໝາຍອາຍາ. ຂ. ອງົ ປະກອບຂອງການກະທາໍ ຜດິ  ວດັ ຖຸ ກໍາ ແມ່ ນສດິ ແລະ ເສລພີ າບອນັ ຖກຕອູ້ ງຂອງພນົ ລະເມອງ ແລະ ຖກລ່ ວງລະເມດີ ດວູ້ ຍການກະທໍາຜດິ ເຊ່ ນັ : ການລ່ ວງລະເມດີ ເຄຫາສະຖານ ແລະ ອ່ ນໆ.  ດາູ້ ນພາວະວໄິ ສ ການບງັ ຄບັ , ນາບຊ່ , ກີດຂວາງ ຫ ລ່ ວງສດິ ຜອູ້ ່ ນ ເຊ່ ງິ ເຮດັ ໃຫູ້ບຸກຄນົ ອ່ ນບ່ໄໍ ດປູ້ ະຕບິ ດັ ຕາມສດິ ແລະ ເສລພີ າບອນັ ຖກຕອູ້ ງຕາມກດົ ໝາຍຂອງຕນົ ເອງ, ຕວົ ຢ່ າງ ການຂດັ ຂວາງສດິ ໃນການເລອກຕງັູ້ ຫ ສະໝກັ ຮບັ ເລອກ ຕງັູ້ .  ດາູ້ ນອດັ ຕະວໄິ ສ ໂດຍເຈຕະນາ.  ເຈາົູ້ ກໍາ ແມ່ ນບຸກຄນົ ທ່ ມີ ີສະຕສິ າປະຊນັ ຍະ ແລະ ເຖງິ ກະສຽນອາຍຸທາງອາຍາ. ຄ. ໂທດ  ການບງັ ຄບັ (ມາດຕາ 90) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດບູ້ ງັ ຄບັ ຜອູ້ ່ ນດວູ້ ຍການໃຊກູ້ ໍາລງັ ຫ ອາວຸດ ຫ ການນາບຊ່ ເພ່ ອໃຫກູ້ ະທາໍ ຫ ບ່ ໃໍ ຫູ້ ກະທໍາສ່ ງິ ໃດສ່ ງິ ໜ່ ງ ທ່ ີຕນົ ຕອູ້ ງການ ເຊ່ ງິ ເປນັ ການຂດັ ກບັ ຈດຸ ປະສງົ ຂອງຜຖູ້ ກບງັ ຄບັ ແລະ ກ່ ໍຄວາມເສຍຫາຍແກ່ ຜກູ້ ່ ຽວນີູ້ ຈະຖດລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນຫາສາມປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 100.000 ກີບຫາ 1.000.000 ກີບ. ໃນກລໍ ະນີ ທ່ ກີ ານບງັ ຄບັ ນນັູ້ ຫາກແມ່ ນການຈີລູ້ ດົ ຫ ກ່ ໍາປ່ ັນ ຫ ຍນົ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມປີຫາສບິ ປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 1.000.000 ກີບ ຫາ 50.000.000 ກບີ .  ການຈບັ ຕວົ ,ການກັກຂງັ ໂດຍບ່ ໍຖກຕອູ້ ງຕາມກົດໝາຍ (ມາດຕາ 91) ບຸກຄນົ ຜູ້ໃດຫາກໄດຈູ້ ບັ ຕວົ ຫ ໄດກູ້ ັກຂງັ ຜອູ້ ່ ນ ໂດຍບ່ ຖໍ ກຕອູ້ ງຕາມກົດໝາຍ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາສອງປີ ຈະຖກປັບໄໝແຕ່ 500.000 ກີບ ຫາ 3.000.000 ກບີ . ໃນກລໍ ະນີ ທ່ ີການກະທໍາຜດິ ນນັູ້ ຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫສູ້ ຸຂະພາບຂອງຜຖູ້ ກຈບັ ຕວົ ຫ ຜູຖ້ ກກກັ ຂງັ ຊຸດໂຊມຈະ ຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສອງປີຫາຫາູ້ ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 700.000 ກີບຫາ 5.000.000 ກບີ . ໃນກລໍ ະນີ ທ່ ກີ ານກະທໍາຜດິ ນນັູ້ ຫາກໄດເູ້ ຮດັ ໃຫຜູ້ ຖູ້ ກຈບັ ຕວົ , ຜຖູ້ ກກັກຂງັ ເສຍອງົ ຄະ ຫ ເສຍຊີວດິ ຈະ ຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ຫາູ້ ປີຫາສບິ ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 1.000.000 ກບີ ຫາ 7.000.000 ກີບ.  ການຂາຍຄນົ ແລະ ການລກັ ພາຕວົ (ມາດຕາ 92) 92 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ

ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດຂູ້ າຍຄນົ , ລກັ ເອາົ ຕວົ ຄນົ ໄປ ເພ່ ອຮຽກຄ່ າໄຖ່ , ຂາຍ ຫ ອ່ ນໆ, ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ຫາູ້ ປີຫາສບິ ປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 5.000.000 ກບີ ຫາ 50.000.000 ກບີ .  ການລ່ ວງລະເມີດເສລີພາບຂອງບຸ ກຄນົ (ມາດຕາ 93 ) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດລູ້ ່ ວງລະເມີດເສລພີ າບ ຂອງບຸກຄນົ ໃນການປາກເວາົູ້ , ການຂດີ ຂຽນ, ການໂຮມຊຸມນຸມ ມດິ ຕ່ ງິ ແລະ ອ່ ນໆ ທ່ ີຖກຕອູ້ ງຕາມກດົ ໝາຍ ຈະຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ສາມເດອນຫາໜ່ ງປີ ຫ ດດັ ສາູ້ ງໂດຍບ່ ຕໍ ດັ ອດິ ສະລະພາບ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 100.000 ກບີ ຫາ 300.000 ກີບ.  ການລ່ ວງລະເມີດເຄຫາສະຖານ (ມາດຕາ 94) ບຸກຄນົ ຜູ້ໃດຫາກໄດລູ້ ່ ວງລະເມດີ ເຂາົູ້ ເຄຫາສະຖານຜູ້ອ່ ນ ໂດຍບ່ ໍຖກຕອູ້ ງຕາມກົດໝາຍດວູ້ ຍການໃຊູ້ ຄວາມຮຸນແຮງ, ການນາບຂ່ , ການໃຊເູ້ ອກະສານປອມ, ການປອມແປງເປັນເຈາົູ້ ໜາູ້ ທ່ ີ ຫ ດວູ້ ຍວທິ ີການອ່ ນໆ ຈະ ຖກລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບແຕ່ ຫກົ ເດອນຫາສອງປີ ຫ ປັບໄໝແຕ່ 300.000 ກີບຫາ 1.000.000 ກບີ .  ການລ່ ວງລະເມີດຄວາມລບັ ສ່ ວນຕວົ (ມາດຕາ 9 5) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດເູ້ ຜີຍຄວາມລບັ ສ່ ວນຕວົ ຂອງຜູອ້ ່ ນໆ ທ່ ີຕນົ ຮຈູ້ ກັ ໃນເວລາ ປະຕບິ ດັ ວຽກງານວຊິ າ ສະເພາະ ຫ ໜາູ້ ທ່ ເີ ຊ່ ງິ ເປັນການກ່ ໍຄວາມເສຍຫາຍ ແກ່ ຜູອ້ ່ ນນນັູ້ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນ ຫາຫກົ ເດອນ ຫ ປັບໄໝແຕ່ 50.000 ກບີ ຫາ 1.000.000 ກີບ.  ການຂດັ ຂວາງສດິ ໃນການເລອກຕງັູ້ ແລະ ການສະໜກັ ຮບັ ເລອກຕງັູ້ (ມາດຕາ 96) ບຸກຄນົ ຜ້ໃູ ດຫາກໄດຂູ້ ດີ ຂວາງສດິ ໃນການເລອກຕງັູ້ ຫ ການສະໜກັ ຮບັ ເລອກຕງັູ້ ຂອງພົນລະເມອງເຂາົູ້ ໃນ ສະພາປະຊາຊນົ ດວູ້ ຍການນາບຂ່ , ການຊຈູ້ າູ້ ງ ຫ ການຕວົ ະຍວົ ະຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສາມເດອນ ຫາໜ່ ງປີ ຈະຖກປບັ ໄໝແຕ່ 100.000 ກີບ ຫາ 1.000.000 ກີບ.  ການປອມແປງ ຫ ການທໍາລາຍເອກະສານໃນການເລອກຕງັູ້ (ມາດຕາ 97) ບຸກຄນົ ຜໃູ້ ດຫາກໄດປູ້ ອມແປງ ຫ ທາໍ ລາຍເອກະສານໃນການເລອກຕງັູ້ , ໄດປູ້ ອມແປງ ຫ ທາໍ ລາຍຄະແນນ ສຽງ ຫ ຜນົ ຂອງການເລອກຕ=ັູ້ ເຂາົູ້ ໃນສະພາປະຊາຊນົ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ໜ່ ງປີ ຫາສອງປີ ຈະ ຖກປບັ ໄໝແຕ່ 200.000 ກີບ ຫາ 2.000.000 ກີບ. 3.2. ການກະທາຜດິ ຕ່ ກໍ າມະສດິ ຂອງລດັ ຫ ລວມໝ່ ກ. ເນອູ້ ໃນ ການລກັ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງ ຂອງລດັ ຫ ຂອງລວມໝ່ ແມ່ ນການນາໍ ເອາົ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງ ຂອງລດັ ຫ ຂອງລວມໝ່ ມາ ເປນັ ຂອງຕນົ ເອງໂດຍທາງລບັ . ຂ. ອງົ ປະກອບຂອງການກະທໍາຜດິ  ວດັ ຖຸ ກໍາ ແມ່ ນກໍາມ ະສດິ ຂອງລດັ ຫ ຂອງລວມໝ່ ກ່ ຽວກບັ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງຕ່ າງໆເຊ່ ນັ : ເງນິ , ລດົ ແລະ ອຸປະກອນອ່ ນໆ.  ດາູ້ ນພາວະວໄິ ສ ແມ່ ນການນາໍ ເອາົ ສ່ ງິ ຂອງ ຂອງລດັ ຫ ຂອງລວມມາຢ່ ໃນການຄອບຄອງຂອງຕນົ .  ດາູ້ ນອດັ ຕະວໄິ ສ ໂດຍເຈຕະນາ ເຊ່ ງິ ເຈາົູ້ ກໍາຮດູ້ ວີ ່ າຕນົ ເອງບ່ ເໍ ປນັ ເຈາົູ້ ກໍາມະສດິ ໃນຊບັ ດ່ ງັ ກ່ າວແຕ່ ຕອູ້ ງການ ຢາກໄດຊູ້ ບັ ນນັູ້ ມາເປັນຂອງຕນົ ເອງ. 93 ຮຽບຮຽງ ໂດຍ ປຕ ສອນຄາໍ ພມົ ປະດດິ