k

‫فصل ششم‬‫فرایندهای حافظه‬

‫کاوش در روان شناسی شناختی‬‫‪ .1‬روان شناسان شناختی درباره نحوه رمزگردانی اطلاعات برای ذخیره ان در حافظه چه کشفی کرده اند؟‬ ‫‪ .2‬چه چیزی بر توانایی ما در بازیابی اطلاعات از حافظه اثر می گذارد؟‬ ‫‪ .3‬چگونه انچه ما می دانیم یا یاد میگیریم بر انچه به یاد می سپاریم اثر میگذارد‪/‬‬ ‫‪ .4‬چگونه حافظه با افزایش سن رشد می کند؟‬

‫مراحل پردازش حافظه‬‫– رمزگردانی‪ :‬اشاره به نحوه تبدیل درونداد حسی فیزیکی به نوعی بازنمود دارد که ممکن است در حافظه‬ ‫جایگیر شود‪.‬‬ ‫– اندوزش‪ :‬اشاره به این دارد که شما چگونه اطلاعات رمزگردانی شده را در حافظه خود نگهداری می کنید‪.‬‬ ‫– بازیابی‪ :‬اشاره به چگونگی دست یابی به اطلاعات ذخیره شده در حافظه دارد‪.‬‬ ‫– اینها مراحلی متوالی هستند‪.‬‬

‫رمزگردانی و انتقال اطلاعات‬ ‫اشکال رمز گردانی‪:‬‬ ‫‪ ‬انبار کوتاه مدت‪ :‬اطلاعات را برای ذخیره و کاربرد موقت رمزگردانی میکنید‪.‬‬ ‫رمز شنیداری بجای رمز دیداری قابل کاربرد و اهمیت است‪.‬‬ ‫رمز دیداری و معنایی نیز گاها استفاده میشود‪.‬‬ ‫رمزگردانی صوتی یا شنیداری بعنوان اولین نوع رمزگردانی استفاده میشود‪.‬‬‫‪ ‬انبار بلند مدت‪ :‬اطلاعاتی که موقتا در حافظه کاری ذخیره میگردد عمدتاصوتی بودند در حافظه دراز مدت بصورت معنایی پردازش صورت میگیرد‪.‬‬ ‫از رمزگردانی دیداری جهت ذخیره سازی استفاده میشود‪.‬‬ ‫علاوه بر رمزگردانی معنایی و دیداری از رمزگردانی صوتی نیز در حافظه بلند مدت استفاده میشود‪.‬‬

‫انتقال اطلاعات از حافظه کوتاه مدت به حافظه دراز مدت‬ ‫‪ ‬وسیله انتقال اطلاعات بستگی به این دارد که در اطلاعات مزبور حافظه اخباری درگیر باشد یا غیر اخباری‪.‬‬ ‫‪ ‬برخی از اشکال حافظه غیر اخباری ناپایدار است و سریعا زایل میشود‪( .‬آماده سازی و خوگیری)‬ ‫‪ ‬اشکال غیر اخباری بویپه در اثر تمرین (رویه ها) یا شرطی سازی مکرر (پاسخها) خیلی آسانتر استقرار می یابد‪.‬‬ ‫‪ ‬فرایندهای گوناگون در ورود به حافظه اخباری دراز مدت درگیرند‪.‬‬ ‫‪ ‬یکی از روشهای این کار‪ ،‬توجه ارادی به اطلاعات برای درک آن است‪.‬‬ ‫‪ ‬روش دیگر برقراری پیوند یا تداعی بین اطلاعات جدید و چیزی است که قبلا می دانیم و درک می کنیم‪.‬‬ ‫‪ ‬ما از طریق تلفیق داده های جدید با طرحواره هایی که از اطلاعات اندوخته خویش داریم این پیوندها را برقرار می کنیم‪.‬‬ ‫‪ ‬تحکیم‪ ،‬فرایند یکپارچه سازی اطلاعات جدید با اطلاعات ذخیره شده است‪ .‬این فرایند ممکن است سالها در حافظه انسان بماند‪.‬‬ ‫‪ ‬در خصوص اختلال در تحکیم بایست متغیرهای مداخله گر را به حداقل رساند‪.‬‬ ‫‪ ‬در جریان تحکیم ممکن است از یادسپارها و راهبردهای گوناگون فراحافظه استفاده کنیم‪.‬‬ ‫‪ ‬فرایندهای فراحافظه‪ ،‬تفکر درباره فرایندهای حافظه خویش با هدف بهبودی آن است‪ .‬یکی از مولفه های فراشناخت یا توانایی تفکر ما درباره‬ ‫فاریندهای فکری خود و کنترل آنها و همچنین راه های تقویت تفکر خویشتن است‪.‬‬

‫تمرین‬ ‫‪ ‬یکی از روشهایی که افراد برای فعال تگهداشتن اطلاعات خود بکار میبرند تمرین یا تکرار بازگویی یک گویه است‪.‬‬ ‫‪ ‬تاثیر چنین تمرینی را اثر تمرین می نامند‪.‬‬ ‫‪ ‬تمرین ممکن است اشکار باشد (با صدای بلند) یا پنهان باشد‪.‬‬ ‫‪ ‬هرمان ابینگهاوس‪ :‬توزیع جلسه های مطالعه در طول زمان بر تحکیم اطلاعات در حافظه دراز مدت تاثیر دارد‪.‬‬ ‫‪ ‬تمرین توزیع شده‪ :‬نوعی یادگیری که در آن‪ ،‬جلسه های مختلف تمرین با هم فاصله دارند‪( .‬یادگیری بهنر و ماناتر است)‬ ‫‪ ‬تمرین فشرده‪ :‬نوعی یادگیری که در آن جلسه های تمرین بسیار بهم نزدیک هستند‪.‬‬ ‫‪ ‬تحقیقات اثر فاصله را با فرایندی که یادسپارها از طریق ان در حافظه دراز مدت تحکیم میشوند‪ ،‬مرتبط دانستند‪.‬‬‫‪ ‬افراد ممکن است راهبردها و نشانه های متعددی را برای رمزگردانی بکار گیرند‪ .‬بدین ترتیب طرحواره های اطلاعات خود را‬ ‫تقویت کرده و بسط می دهند‪.‬‬

‫چرا توزیع تمرینهای یادگیری در طول چند روز موجب چنین اتفاقی میشود؟‬ ‫– اطلاعات در زمینه های نتغیر فراگرفته میشوند‪ .‬این زمینه ها موجب تقویت و تحکیم اطلاعات خواهد شد‪.‬‬ ‫– تاثیر خواب ‪ REM‬بر حافظه است‪ .‬که اختلال در این مرحله از خواب موجب کاهش و اختلال در حافظه می گردد‪.‬‬ ‫– هیپوکامپ که در حافظه نقش دارد پس از مرحله اولیه یادگیری د مراحل بعدی در خواب ‪ REM‬فعال میشود‪.‬‬‫– هیپوکامپ چون سامانه سریع عمل میکند‪ .‬موقتا اطلاعات جدید را نگهداری میکند تا بصورت مناسبی جذب نظام بازنمایی تدریجی تر‬ ‫قشر جدید مخ شود‪.‬‬ ‫– این نظام مکمل به حافظه امکان میدهد تا ساختار محیط را دقیق تر بازنمایی کند‪.‬‬‫– مک کللند و همکاران از الگوهای پیوندگرای یادگیری استفاده کردند تا نشان دهند یکپارچه سازی تجربه های جدید‪ ،‬خیلی سریع به‬ ‫اختلال حافظه دراز مدت می انجامد‪.‬‬‫– ما به این دلیل از تمرین توزیع شده سود می بریم که سامانه یادگیری سریع هیپوکامپ در حین خواب فعال شده و در روزهای متعدد به‬ ‫یادگیری ما کمک میکند‪.‬‬

‫– فرضیه کل‪ -‬زمان‪ ،‬میزان یادگیری ئابسته به میزان زمان صرف شده برای تمرین هشیارانه است‪.‬‬ ‫– چنین رابطه ای بدون توجه به نحوه تقسیم زمان بین تلاشهای یادگیری در هر جلسه‪ ،‬کم و بیش وجود دارد‪.‬‬ ‫– دو محدودیت اشکار دارد‪:‬‬ ‫‪ .1‬کل زمانی که به تمرین تخصیص یافته است باید در واقع برای آن هدف صرف شود‪.‬‬ ‫‪ .2‬تمرین برای اینکه اثر مفیدی داشته باشد باید شامل انواع گوناگونی از شرح و بسط یا یادیارهایی باشد که موجب تقویت یاداوری میشوند‪.‬‬ ‫– فرد برای انتقال اطلاعات به حافطه دراز مدت باید تمرین مفصلی انجام دهد‪.‬‬ ‫– در نمرین تفصیلی فرد گویه هایی را که باید به یاد سپرده شود‪ ،‬به نحوی شرح و بسط دهد‪.‬‬‫– چنین تمرینی گویه ها را به طریقی معنادارتر با انچه فرد از قبل می داند تلفیق میکند یا به گونه معنادارتر انها را با هم مرتبط سازد و‬ ‫قابلیت یادسپاری انها را افزایش دهد‪.‬‬‫– در تمرین نگهداشت فرد صرفا به صورت نکرر گویه هایی را که باید تکرار شود تمرین میکند‪ .‬چنین تمرینی اطلاعات را بدون انتقال به‬ ‫حافظه دراز مدت موقتا در حافظه کوتاه مدت نگهداری می کند‪ .‬اطلاعات بدون نوعی بسط و تفصیل نمیتواند سازمان یابد و منتقل شود‪.‬‬

‫سازماندهی اطلاعات‬ ‫– در محفوظات اندوخته شده‪ ،‬سازمان یافته اند‪.‬‬ ‫– یکی از راه های نشان دادن چنین سازمانی‪ ،‬اندازه گیری سازمان دهی در یاداوری ازاد است‪.‬‬ ‫– ابزارهای یادیار‪ :‬فنون خاصی است که شما برای یادسپاری واپه ها استفاده می کنید‪.‬‬ ‫جدول ‪1-6‬‬ ‫– روشها‪ :‬دسته بندی طبقات‪ ،‬تصاویر تعاملی‪ ،‬نظام واژه چنگک‪ ،‬جایگاه‪ ،‬سرنام ها‪ ،‬توشیحات‪ ،‬کلید واژه‬ ‫– کارایی این روشها تحت تاثیر نوع تکلیف درخواست شده از فرد باشد‪.‬‬‫– راهبردها نه تنها باید رمزگردانی را کارامد کند بلکه بازیابی اطلاعات را نیز باید تسهیل کند‪.‬این روشها به فراحافظه کمک میکند‪.‬‬ ‫– حافظه گذشته نگر‪ :‬حافظه مرتبط با گذشته‬ ‫– حافظه اینده نگر‪ :‬حافظه مرتبط با اینده‬

‫بازیابی‬ ‫– بازیابی از حافظه کوتاه مدت‬ ‫‪ ‬پردازش موازی در برابر پردازش متوالی‪ :‬پردازش موازی به پرداختن همزمان چند عملیات اشاره دارد‪.‬‬ ‫بصورت یکجا و نه بصورت همزمان در حافظه کوتاه مدت یک گویه بازنمایی میشود‪ .‬در پردازش متوالی یکی پس از دیگری است که زمان بیشتری میبرد‪.‬‬ ‫‪ ‬پردازش فراگیر در برابر پردازش خودپایانی‪ :‬فرض کنید پردازش متوالی وجود دارد فلذا دو راه وجود دارد‪.‬‬‫پردازش فراگیر‪ :‬ازمودنی همیشه ارقام ازمون را از میان ارقام موجود وارسی میکند‪ ،‬حتی اگر در میانه مسیر به این نتیجه برسد که انطباق وجود دارد‪.‬‬ ‫پردازش خودپایانی‪ :‬ازمودنی رقم ازمون را در برابر ارقامی که برای پاسخ دادن به انها نیاز دارد وارسی می کند‪.‬‬ ‫– بازیابی از حافظه بلند مدت‬ ‫‪ ‬ازمون یاداوری از دو طریق انجام میشود (یاداوری ازاد‪ ،‬یاداوری نشانه دار) یاداوری نشانه دار بطور متوسط خیلی بهتر از یاداوری ازاد بود‪.‬‬ ‫‪ ‬فراهم بودن وجود اطلاعات ذخیره شده در حافظه دراز مدت است‪.‬‬ ‫‪ ‬در دسترس بودن میزان دسترسی ما به اطلاعات موجود درحافظه هست‪.‬‬ ‫‪ ‬عملکرد حافظه به این دو موضوع بستگی دارد‪.‬‬

‫فرایندهای فراموشی و اختلال حافظه‬ ‫– نظریه تداخل‪ :‬اطلاعات رقیب موجب میشود چیزی را فراموش کنیم‪.‬‬ ‫‪ ‬تداخل پیش گستر‪:‬وقتی رخ می دهد که مطلب تداخل کننده قبل و نه بعد از یادگیری مطالب به یادسپردنی اتفاق می افتد‪.‬‬ ‫‪ ‬تداخل پس گستر‪ :‬در اثر فعالیتی پدید می اید که پس از یادگیری چیزی اما قبل از اینکه از ما خواسته شود ان را به یاد اوریم‪ ،‬اتفاق می افتد‪.‬‬ ‫‪ ‬هر دو نوع تداخل ممکن است نقشی در حافظه کوتاه مدت داشته باشد‪.‬‬ ‫‪ ‬دانش پیشین تاثیر فراوانی بر حافظه دارد و بعضا منجر به تداخل یا تحریف میشود‪.‬‬ ‫‪ ‬اثر تاخر به یاداوری بسیار خوب واپه هایی اشاره دارد که در اخر یا نزدیک به اخر اشاره میشود‪.‬‬ ‫‪ ‬اثر تقدم به یاداوری بیشتر خوب واژه هایی اشاره دارد که در ابتدا و یا نزدیک به ابتدا وجود دارد‪.‬‬ ‫‪ ‬میزان تداخل پیش گستر با افزایش زمان فاصله عرضه اطلاعات و رمزگردانی و بازیابی ان بیشتر میشود‪.‬‬‫‪ ‬تداخل پیش گستر با افزایش میزان یادگیری قبلی و بالقوه تداخل کننده افزایش می یابد‪ .‬در شرایطی که یاداوری به تاخیر می افتد اثر تداخل پیش گستر‬ ‫غالب میشود‪.‬‬ ‫– نظریه زوال‪ :‬گذشت زمان موجب فراموشی اطلاعات میشود‪ .‬اطلاعات به دلیل ناپدید شدن تدریجی فراموش میشود و نه جابجایی حافظه‪.‬‬

‫ماهیت سازنده حافظه‬ ‫– حافظه سازنده‪ :‬تجربه پیشین بر نحوه یاداوری مطالب و انچه ما واقعا به یاد می اوریم‪ ،‬تاثیر میگذارد‪.‬‬‫– حافظه شرح حال نگاری‪ :‬به حافظه مربوط به تاریخچه زندگی یک فرد اشاره دارد‪ .‬حافظه سازنده است‪ .‬فرد دقیقا به یاد نمی‬ ‫اورد چه اتفاقی افتاده‪ ،‬بلکه ساختن یا ساختن مجدد انچه را اتفاق افتاده است به یاد می اورد‪.‬‬ ‫– اختلالات حافظه‪:‬افراد گرایش دارند که یادسپرده های خویش را تحریف کنند‪.‬‬ ‫– هفت گناه حافظه‪:‬‬ ‫‪ .1‬ناپایداری‪ :‬حافظه سریع از بین می رود‪.‬‬ ‫‪ .2‬حواسپرتی‪:‬‬ ‫‪ .3‬ممانعت‪ :‬گاهی افراد می دانند چه چیزی را باید به یاد بیاورند اما نمیتوانند ان را به یاد بیاورند‪.‬‬ ‫‪ .4‬اسناد نادرست‪ :‬اغلب ممکن است به یاد نیاوریم کجا چه چیزی شنیدیم یا خوانده ایم‪.‬‬ ‫‪ .5‬تلقین پذیری‪ :‬افراد در برابر گفته های دیگران تلقین پذیر هستند‪.‬‬ ‫‪ .6‬سوگیری‪ :‬افراد در یاداوری های خود دچار سوگیری میشوند‪.‬‬ ‫‪ .7‬پایداری‪ :‬گاهی چیزهایی را مهم به یاد می اورند در حالی که در یک نگاه همه جانبه مهم نیست‪.‬‬

‫پارادایم شهادت عینی‬ ‫‪ ‬برای کاهش سوگیری و ایجاد تقویت تشخیص عینی با کاهش فشار سعی در جلوگیری از شهادت نادرست است‪.‬‬‫‪ ‬حافظه سرکوب شده‪ :‬در این خصوص نظرات متفاوتی وجود دارد که به تایید و رد ان می پردازد‪ .‬خطای پایش منبع‪ :‬زمانی اتفاق می افتد که فرد حافظه برگرفته از‬ ‫یک منبع را به منبع دیگر نسبت دهد‪.‬‬‫‪ ‬اثر زمینه بر رمزگردانی و بازیابی‪ :‬طرحواره های افراد زمینه شناختی برای رمزگردانی‪ ،‬اندوزش‪ ،‬بازیابی اطلاعات جدید فراهم می اورد‪ .‬وقتی بخشی از اطلاعات‬‫تحریف شده باشد‪ ،‬طرحواره ها بین انها را پر میکنند و فرد از راهبردهای شناختی و فراشناختی برای سازماندهی و پردازش استفاده میکند‪ .‬عامل دیگر که موجب‬‫تقویت اعتماد ما در به یاداوری می شود‪ ،‬روشنی ادراک‪ -‬زنده بودن و غنی بودن جزییات‪ -‬تجربه و زمینه ان است‪ .‬وقتی تجربه ای را به یاد می اوریم غالبا جزییات‬ ‫و شدت ادارکی خود را با میزان یاداوری دقیق تجربه مرتبط می سازیم‪.‬‬ ‫‪ ‬حافظه نور فلاش‪ :‬حافظه بسیار قوی از یک رویداد بطوری که فرد ان رویداد را چنان زنده بیاد می اورد که گویی بصورت ثابت بر فیلم ضبط شده است‪.‬‬ ‫‪ ‬خلق و شدت هیجانها ممکن است علاوه بر یاد سپاری زمینه را برای رمزگردانی و بازیابی بعدی حافظه معنایی مهیا سازد‪( .‬افسردگی و غیره)‬

‫رشد حافظه‬‫– مهارتهای فراشناختی و رشد حافظه‪ :‬هر چه افراد بزرگسالتر میشوند منابع توجه‪ ،‬حافظه کری بیشتر و سرعت‬ ‫پردازش مناسبتر خواهند داشت‪.‬‬ ‫– مهارتهای فراحافظه و سایر مهارتهای فراشناختی شامل درک و کنترل فرایندهای فراشناختی است‪.‬‬ ‫– راهبردهای تقویت حافظه‪ ،‬تمرین‪ ،‬بازی‪ ،‬پایش شناختی‪،‬می تواند منجر به شکل گیری پردازش بهتر شود‪.‬‬‫– استفاده از راهبردهای خودپایش (فرایندی صعودی برای نگهداری ردپای درک است که شامل بهبود پیش بینی‬‫دقیق عملکرد حافظه است)و خود تنظیمی (فرایندی نزولی از نوع کنترل اجرایی مرکزی برای برنامه ریزی و‬ ‫ارزیابی است) جهت تقویت شناخت توسط افراد استفاده میشود‪.‬‬